LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ජනවාරි 27 -28 දිනවල පවත්වන ලද ලංකා ජාතික කොංග්‍රසයේ වාර්ෂික සැසියේදී එහි සභාපති ජෝර්ජ් ඊ. ද සිල්වා  “අද අපි නිදහස සඳහා කරන අරගලයක් උදෙසා කැප වෙමු.  එය ඊට වඩා අඩු විය යුතු දෙයක් නො‍ෙව්‍.” යයි කියා සිටියේය.‍කොංග්‍රසයෙන් විසදුම වුයේ නිදහස් ලංකාවක් සඳහා ඩොමිනියන් ක්‍රමයේ ව්‍යවස්ථාවක් සකස් කිරීමට රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව ගත් තීරණය නිදහස සඳහා සම්‍පුර්ණ ජාතික හිමිකම ළගා කර ගැනීමට ප්‍රමාණවත් නොවුවත් එවැනි ව්‍යවස්ථාවක් සකස් කිරීම නිදහස සදහා කරන අපේ අරගලයෙන් ඉදිරි ගමනට ර ැකුලක් බැවින් එයට සහාය දැක්වීමට රාජ්‍ය මණ්ත්‍රණ සභා‍ෙව් සීමිත සාමාජිකයින්ට උපදෙස් දෙනවා යන්නයි.“නිදහස් පනත් කොටුම්‍පත” දෙවැනි වර කියවීම සදහා ඉදිරිපත් කොට එයද විමසීමකින් තොරව සම්‍මත විය. මාර්තු 22 දින තුන්වන වර කියවීම සදහා සංශෝධන සහිතව ඉදිරිපත් කරන ලදී. නම්‍කරන ලද බ්‍රිතාන්‍ය සාමාජිකයෙක් “තුන් මාසයකට පසු පනත් කොටුම්‍පත කියවිය යුතුය” යනුවෙන් ප්‍රකාශ කර සිටියේය. පනත් කෙටුම්‍පත එදින 40 ට 7ක් වශයෙන් පරාජය විය.පශ්චාත් යුද කැළඹිලි තත්වයජර්මනිය සමග යුද්ධය අවසාන වීමෙන් පසු රඳවා ගෙන සිටින අය නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලමින් පැන නැගුණු ම
හජන මතය දැඩි විය. 1945 මැයි 30 දින ඒ.පී.ජයසූරිය රඳවා ගෙන සිටින නිදහස් අරගලයේ උද්ඝෝෂකයින් කොන්දේසි රහිතව නිදහස් කළ යුතු යැයි රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවට විසඳුමක් ඉදිරිපත් කළේය. එම ඉල්ලීමට අනුමැතිය ලැබුණි. විරුද්ධ වූයේ බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් නම් කළ දෙදෙනකු පමණි. එහෙත් ඔවුන් නිදහස් කරන ලද්දේ උපවාසයකින් පසු තවත් දින දෙකක් ගත වීමෙන් අනතුරුවයි. නිදහස් කරන ලද අය වීරයින් සේ පිළිගෙන රටපුරා උපහාර පවත්වන ලදී. වාමාංශිකයියෝ යුද්ධයට පෙර තිබූ තත්වයට වඩා බලවත් වූහ. යුද්ධය පැවති කාලය තුළ ඇති වූ කලබලකාරී තත්වයන්  මර්දනය කිරීමෙන් පාලනය කළ නමුත් එකල පනවන ලද නියමයන් ලිහිල් කිරීමත් සමග මහජනතාවගේ කෝපය උත්සන්න විය. සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට කොළඹ ට්‍රෑම් රථ සේවය, වරාය, ආදී ස්ථානවල වර්ජන රැල්ලක් ඇති විය.නොවැම්බරයේදී ලංකා සම සමාජ පක්ෂයේ මූලිකත්වයේන් 'ඕල් සිලොන් යුනයිටඩ් මෝටර් වර්කර්ස් යුනියන්' (All ceylon united motor workers union) විසින් දිවයින පුරා වර්ජනයක් දියත් කරන ලදී. එන්.එම්.පෙරේරා, පිලිප් ගුණවර්ධන සහ තවත් නායකයින් අත්තඩංගුවට ගත් නමුත් වර්ජනය සාර්ථක විය. වී බූසලයකට රු 8/- ක් ගෙවීමේ පදනම මත රජය විසින් වී එකතු කිර
ීමට එරෙහිව සමස්ත ලංකා ගොවි සම්මේලනය (All Ceylon Peasant Congress) ක්‍රියාත්මක විය. ඇතැම් පළාත්වල ගොවීහු රජයට වී දීම ප්‍රතික්ෂේප කළහ. මේ නිසා සිය ගණනකට එරෙහිව නඩු පවරන ලදී. 1946 දී සම්මේලනය රාජ්‍ය මණ්ත්‍රණ සභාව දක්වා පා ගමනක් සංවිධානය ක‍ෙළ්ය. ඔවුහු සහල් එකතු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය නීතිය ඉවත් කරන ලෙස ඇමතිවරුන්ට බලකර සිටියහ. 1946 දී රජයේ සේවකයන් (දුම්රිය සේවය ද ඇතුළුව) ආරම්භ කළ වර්ජනය වරාය ගෑස් කොම්පැනිය ආදී ආයතන දක්වා විහිදී ගොස් මහා වැඩ වර්ජනයක් බවට පත් විය. පාලකයෝ මුලදී සාකච්ඡා සඳහා අවස්ථාවක් නොදුන්හ. එහෙත් අන්තිමට වැඩ බැලූ ආණ්ඩුකාරවරයා රාජ්‍ය සේවා වෘත්තීය සමිති සම්මේලනයේ නියෝජිතයින් හමුවීමට එකඟ විය. මෙම නියෝජිතයින්ට උපදෙස් සැපයූ එන්.එම්.පෙරේරා පොලීසිය විසින් අත් අඩංගුවට ගන්නා ලදී. එහෙත් වැඩ වර්ජකයෝ ඔහු නැතිව අවසාන තීරණයකට පැමිණීම ප්‍රතික්ෂේප කළහ. අවසානයේ පෙරේරා නිදහස් කළ අතර විසඳුමක්ද ඇති විය. කෙසේ වෙතත් වැඩ බැලූ ආණ්ඩුකාරවරයා දුන් පොරොන්දු ඒ ආකාරයෙන් ඉටු නොකළේය. දෙවැනි මහා වැඩ වර්ජනය 1947 මැයි - ජුනිවලදී  ආරම්භ විය. මෙම නැගී සිටීම මර්දනය කිරීමට පොලීසියට සහය වීම සඳහා ලංකා ආරක්ෂක බලකාය (Cey
ion Defence -Force) කැඳවන ලදී. කොළඹ හයිඩ් පාක් හි පැවති වර්ජකයන්ගේ රැස්වීමකින් පසු කොළොන්නාව බලා යන ගමනේදී, දෙමටගොඩදී පොලීසිය විසින් පිරිසට පිට පිට තබන ලද වෙඩි පහරකින් රජයේ ලිපිකරු සේවා සංගමයේ වී.කන්දසාමි ජීවිතක්ෂයට පත් විය. වැඩවර්ජනය මැඩ පැවැත්වීමට ගත් ක්‍රියාමාර්ගය සාර්ථක විය. කෙසේ වෙතත් බිත්තිවල ලියැවුණු ප්‍රකාශවලින් බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයන්ට දන්වා සිටියේ "ඔවුන් ඉක්මනට නොගියහොත් එලවා දමනු ඇත." යනුවෙනි. බොම්බේ මියුටිනි (Bombay Mutiny) නොහොත් බොම්බේ හමුදා කැරැල්ල සහ ඉන්දියන් හමුදාව තුළ ඇති වුණු එවැනි තවත් කලබලකාරී තත්වයන් හේතුකොට ගෙන බ්‍රිතාන්‍යයන් ඉන්දියාවෙන් පසු බැසීම ආරම්භ කළහ. ශ්‍රී ලංකාවේදී ඔවුන්ගේ තත්වය අස්ථිර විය හැක.“කන්ද බුදුවරයෙකි - බුදුවරයා කන්දකි“ලීසාන් බුදු පිළිමයලීසාන් බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ ක්‍රි.ව. 618–907 කාලය තුල චීනයේ ලීසාන් ප්‍රදේශයේ ඉදිකර ඇත. එය නෙළා ඇත්තේ සිචුවාන් පලාතේ ලීසාන් නගරය අසල මින්ජිආන්ග්, ඩාඩු සහ ක්වින්යි යන ගංගා තුන එක්වන මෝය අසල දකුණු කොටසේ ඇති  සුවිශාල ශෛලමය බෑවුමකය. මේ යෝධ ප්‍රතිමා වහන්සේ එමි නම් කදුවැටියට මුහුණලා ඇති අතර ගංගාවෝ උන්වහන්සේ
ගේ පාදයන් අසලින් ගමන් කරයි. මේ ලොව ඇති සුවිශාලතම බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ වන අතරම අතීතයේ නිර්මාණය වූ උසම බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ වෙයි. 1996 සිට එමි කදුවැටියත් ලීසාන් පිළිමවහන්සේ පිහිටි ප්‍රදේශයත් යුනිස්කොව විසින් ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කරන ලදි. 2008 වසරේ සිට මේවනතෙක් භූමිකම්පා ආදියද බලපෑවේ නැත. ප්‍රතිමාවහන්සේගේ ඉදිකිරීම් ආරම්භ වූයේ ක්‍රි.ව. 713 දී වන අතර හයිටොන්ග් නම් ස්වාමීන්වහන්සේ නමක් විසින් එය ඉදිකිරීම් ආරම්භ කරන ලදි. ජලපහරින් නාවික යාත්‍රාවන්ට සිදුවන අනතුරු අවම කර මේ ප්‍රදේශයට ක්ෂාන්තිය උදාවනු ඇතැයි යන අදහසින් උන්වහන්සේ මේ බුද්ධ ප්‍රතිමාවහන්සේ ඉදිකර ඇත. උන්වහන්සේ මේ සදහා රැස්කල මුදල් එම ප්‍රදේශයේ බලධාරීන් විසින් අත්පත් කරගැනීමට තැත්කල අවස්ථාවේ උන්වහන්සේ ඇස්දෙක උගුලුවා දුන්නත් මුදල් ලබා දෙන බව පවසා ඇසක් ගලවාලූ බව දැක්වේ. උන්වහන්සේගේ අපවත්වීමෙන් පසු අරමුදල අවසන් වූවයන් නිර්මාණ කටයුතු ඇණහිටි අතර ඉන් වසර 70කට පසු ජයිඩිෂු නම් පලාතේ හමුදා පාලක තැන මේ ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන් අනුග්‍රහය දැක්වීමට තීරණය කල අතර හයිටොන්ග් හිමියන්ගේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්වහන්සේ දෙනමක් විසින් ක්‍රි.ව. 803දී පමණ මෙහි වැඩකටුයුතු
අවසන් කරන ලදි.මීටර 71ක් නැතහොත් අඩි නැතිනම් අඩි 233ක් උසැති මේ පිළිම වහන්සේ අති දනහිස මත තබාගෙන සිටී. උන්වහන්සේගේ උරහිස් මීටර 28ක් පලල් වන අතර පාදයේ කුඩාම ඇගිල්ල මිනිසෙකුට පහසුවෙන් නවාතැන් ගැනීමට ප්‍රමාණවත් වෙයි. පෙනෙන අයුරින් මේ දැවැන්ත බුදුපිළිම වහන්සේ නිර්මාණය කිරීමට ශෛලමය බෑවුමෙන් අතිවිශාල ප්‍රමාණයක් කලුගල් කුට්ටි ඉවත්කිරීමට සිදුවූ අතර ඒ හේතුවෙන් ගංගා පත්ලේ තැන්පත් වූ එම ගල් කැබලි නිසා සැබැවින්ම එහි ජලපහරේ වේගය අඩුවී ඇත.මෑතකදී ඇතිවූ අහිතකර සංවර්ධන ක්‍රියාමාර්ග නිසා මෙන්ම සංචාරකයන්ගේ නොමනා ක්‍රියාකලාපයන් නිසා ලීසාන් බුද්ධ පිළිම වහන්සේ අවට පරිසරය විශාල වශ‍ෙයන් දූෂණය වීමට පටන් ගති. මේ රටේ වැසියන් පවසන අපූරු කථාවක් ඇත.එනම් “ කන්ද බුදුවරයෙකි - බුදුවරයා කන්දකි” යන්නයි. එහෙත් මේ කන්ද ගංගාවට පෙනෙන්නේ නිදා සිටින බුදුවරයෙක් ආකාරයෙනි. ඒ අනුව ලීසාන් බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ ඒ බුදුවරයන් වහන්සේගේ හදවත වැනිය. මේ අතිපාරිශූද්ධ ලීසාන් බුද්ධ ප්‍රතිමාවහන්සේට මගේ නමස්කාරය වේවා. ... ...මෙම ලිපිය කිසිම අන්තර්ගතයට අදාළ ප්‍රවර්ගයකට එකතු කොට නොමැත. අදාළ විෂයය පිලිබඳව ඔබ දැනුවත් නම්, ප්‍රවර්
ගකරණයට දායකවීමට කාරුණික වන්න. එමගින් මෙය  සමජාතීය පිටු සමඟ ලැයිස්තුගත වනු ඇත.ලිපියේ මාතෘකාව ලිපියට නොගැලපෙන බැවින් හෝ විකිපීඩියා ලිපි නාමකරන සම්මතයන්ට පටහනි බැවින් හෝඅක්‍ෂර වැරදි බැවින්.....  මෙම ලිපියේ මාතෘකාව වෙනස් කලයුතුව හෝ නිවැරදි මාතෘකාව ඇති ලිපිය සමග ඒකාබද්ධ කලයුතුව ඇත.  "ගෙනයන්න" විධානය භාවිතාකර මෙම ලිපියේ මාතෘකාව නිවැරදි කරන්න. නැතහොත් අදාල ලිපිය සොයා ඒකාබද්ධකරන්න.මෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.ගැටළුදැව අස්වනු නෙලීමේදී වනාන්තර  වල ඇති පෝෂක ප්‍රමාණය  අඩුවී නිසරු පසක් ලැබී ඛාදනයට ලක්වේ.ගිනි උපද්‍රව ඉහළ යයි, වන ජීවීන් ඉවත්වන අතර එය වනාන්තර යේ ආකර්ෂ්ණය සඳහා බලපෑම් ඇතිකරයි.කුමන හෝ අස්වනු නෙලීමේ ක්‍රියාවළියක් ජීව විද්‍යාත්මක ව භූමියට ගැලපීමට හෝ විනාශයට හෝ ඉතිරි වනාන්තර  විනාශවීමට හේතුවිය හැකිය.සියළු දැව අස්වනු නෙලීමේ ක්‍රම භූමියට හා ඉතිරි වන වනයට කුමන හෝ බලපෑමක් සිදුකළත් මහා තිරසාර වන විද්‍යා සැලසුම මඟින්විය හැකි බලපෑම් අවම කරගත හැක.ගිනි ම
ැඩපැවැත්වීමගිනි සහ කෘමීන් ගහණවීම ටයිගා වනාන්තර  වල ඇතිවල ප්‍රබල ස්වාභාවික විපත්ය.එමෙන්ම සෞම්‍ය කලාපික වනාන්තර , උප කඳුකර වනාන්තර සහ චපරාල් වනාන්තර  වල සැලකියයුතු විපත් ඇතිකරන යාන්ත්‍රනයකි. විශේෂයෙන්ම උතුරු දිග වනාන්තර  වල නැවත වනය ඇතිකරන විශාල ගිනි වනාන්තර  සහිත භු දර්ශනයේ ආයුෂ පැතිරීම සහ අවකාශයේ වයස් විචිත්‍රනය තීරණය කර‍යි. උතුරු අමරිකාවේ ගිනි මැඩපැවත්වීම සැලකියයුතු ලෙස අඩුවී සාමාන්‍ය වාර්ෂිකව ගිනිගනා ප්‍රදේශය ස්වයංසිද්ධව වැඩිවන බව සම්පත් කළමනාකරුවන් විශ්වාස කරයි. පැහැදිලි ප්‍රත්‍යක්ෂ මූලික සාක්ෂි ගිනි වාර්තා අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම අධ්‍යයනයන් දෙකකට සීමාවී ඇති අතර ඔන්ටාරියෝ රජයේ ගිනි වාර්තා උපයෝගීකොටගෙන ආක්‍රමනශීලී ගිනි මැඩපැවැත්වීමී පොලීසි නොමැතිව හා ඇතිව සාමාන්‍ය වාර්ෂිකව ගිනි ගන්නා ප්‍රදේශය සසඳා බලනලදී. එයට පසු අධ‍්‍යයනයන් ගණනාවක් සිදුකෙරුනු අතර  ඒවායින්ද එම තොරතුරුම වෙනත් ආකෘතිවලින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. මෙම අධ්‍යනයන්ගේ යෝජකයන් ආක්‍රමනශීලී ගිනි මැඩපැවැත්වීමේ පොලීසි නොමැති ප්‍රදේශ වල විශාල ප්‍රමානයේ ගිනි හා විශාල, සාමන්‍ය වාර්ෂිකව ගිනිගන්නා ප්‍රදේශයන් බව හා ගිනි අතර කාල පරාසය වැඩිබව සහ එය ගි
නි මැඩපැවැත්වීමේ බලපෑම් පිලිබඳව සාක්ෂියක් බව තර්ක කරන ලදී.කෙසේ නමුත් ගිනි  මැඩපැවැත්වීම මඟින් සාමාන්‍ය වාර්ෂිකව ගිනිගන්නා ප්‍රදේශය සැළකියයුතු ලෙස අඩුකල හැකිය යන්න විද්‍යාත්මක සාහිත්‍යයේ වාචික විවාදයකි. විශේෂයෙන් මෑත ලියවිලි සංඛ්‍යාත්මක බරපතළ ක්‍රමෝපායන් මඟින් සාමාන්‍ය වාර්ෂිකව ගිනි ගන්නා ප්‍රදේශය තක්සේරු කර එය ගිනි චක්‍රයට අයත් බවත් එම ගිනි චක්‍රයට හා ගිනි මැඩපැවැත්වීමෙන් වෙනසක් ඇති නොවන බවටත් එම සාක්ෂිය  උපයෝගීකොටගෙන ගිනි මැඩපැවැත්වීමේ බලපෑම් අගතිගාමී බව හා ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ වැරදි ආකාරයකින් බව කියාසිටී. මෙම කිසිම ලියවිල්ලක් ගිනි කළමණාකරන ආයතන ඔවුන්ගේ බලපත්‍ර සම්පූර්ණයෙන්ම පවරාදීම පිළිබඳව විවේචනය කර නොමැත.ඔවුන් ගිනි භටයන් මනාලෙස පුහුණුකර නොමැති බව, කාර්යක්ෂමව යොදවා නොමැතිබව හෝ කළමණාකරණය  දුර්වල බව යෝජනා කර නැත. ඒ වෙනුවට මෙම ලියවිලි සරළව යෝජනා කර ඇත්තේ යොදාගන්නා සම්පත් නොසලකා හැරීම හ ගිනි කළමණාකරණ ආයතනවලට සාමාන්‍ය වාර්ෂිකව ගිනි ගන්නා ප්‍රදේශය ඵලදායී ලෙස අඩුකර ගැනීමට නොහැකිවීමටය.ඵලදායී ගිනි මැඩපැවැත්වීමේ ක්‍රම සාමාන්‍ය වාර්ෂිකව ගිනිගන්නා ප්‍රදේශය මත ඇතිකරන බලපෑම් හේතු කිහිපයක් නිසා වැද
ගත් වේ.විශේෂයෙන්ම බොහෝ අධිකරන බල ප්‍රදේශවල ඇති වර්තමාන තිරසාර වනාන්තර  කළමණාකරන ක්‍රියා මාලාව කෙරෙහි එහි බලපෑම ප්‍රධානවේ. තිරසාර වන කළමණාකරනයේ බොහෝ අධිකරන වසම් තුල ඇතිවන ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වන්නේ තිරසාර  අස්වනු මට්ටම් තීරණය කිරීම සඳහා දැව සැපයුම් ආකෘති භාවිතයයි.මෙම තීරණයන් වලදී සෑම විටම උපකල්පණය කරන්නේ ගිනි මැඩලීම සාමන්‍ය වාර්ෂිකව ගිනිගන්නා ප්‍රමාණය අඩුකිරීම සඳහා ඵලදායී වූවා යැයි කරන උපකල්පණයයි.මෙලෙස දැනට ඇති ගිනි මැඩලීමේ ඵලදායීතාව පිළිබඳ උපකල්පන වැර්දි වුවොත් තිරසාර වන කළමණාකරනයට ඇතිවන බලපෑම  තරමක් විශාල වේ.ගිනි මැඩලීම මඟින් ස්වාභාවික ගිනි වෙනස්කර ඇති බවට විශාල වශයෙන් පිළිගැනෙන්නේ බටහිර එක්සත් ජනපදයේ අභ්‍යන්තරයේ පිහිටි පයිනස් පරිසර පද්ධති වලය.එහිදී බොහෝ කාලයක් තිස්සේ පැවත එන ස්වාභාවික ගිනි ආධිපත්‍ය විවෘත වියන් තත්ව යටතේ පාලනය කර ඇත.යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් පැමිණි පසු මතුපිට ඇතිවන ගිනිවල වාර ගණන අඩුවී ඇත්තේ සියුම් ඉන්ධන වල එකතුවීම හා සැකසීම වෙනස්වී ඇති නිසාය.අතරමැදි උසකින් යුතු වෘක්ෂ ලතා පෙළක් වර්ධනය වීම සහ වියන් ඉන්ධන ස්ථරයේ ඝණත්වය වැඩිවීම නිසා මතුපිට ගිනි මඟින් ශාකවල මුදුනටම පිලිස්සීයන අතර
මෙසේ ශාක මුදුන් ගිනිගැනීමද සුලභවේ.උසස් ලෙස වර්ග කිරීමසම්පූර්ණ හෙලීමේදී ඇති එක් පරිසර විද්‍යාත්මක වාසියක්නම් තෝරා හෙලීමේ අවධානම හා තනි තනි ගස් කළමණාකරනය කිරීමේ අවදානම දුරුවීමයි.ශාක ගොන්නකින් තනි තනි ගස් හෙලීමේදී ඇතැම් අධිකරන බල ප්‍රදේශයන් වලදී උසම , වැඩිම වේගයෙන් වර්ධනය වන සහ වැඩිවශයෙන් හොඳ තත්වයේ ඇති ගස් කැපීම තිරසාර ක්‍රියාවක් ලෙස සළකයි.මෙම උසස් යැයි වර්ග කිරීම නිසා වනාන්තරයක් ජාන කිටුව සැකසීම ඉතිරිවන්නේ කුරුවූ , වැඩි සැළකිල්ලක් නොමැති ගස්ය මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කුරු දුර්වල ලෙස වර්ධනය වන වනයක් ඉතිරිවන අතර විශේෂයෙන් පිටතින් ඇති බීජ ප්‍රභවයක හිඟ කමද බලපායි.කැනඩාව වැනි ඇතැම් අධිකරන ප්‍රදේශවල මෙලෙස උසස් ලෙස වර්ග කිරීම හෙලා දැක  ඇති අතර වර්තමානයේදී සිදුනොවන තරම්ය.කැබලි කිරීමනගරය විශාල වීම සහ  වෙනත් ඉදිකිරීම් නිසා වනාන්තර  කැබලි විය හැකිය.මේ නිසා සීමාතිර වාසස්තාන එනම් වෙනත් ගස් වලින් ආරක්ෂා නොවූ හා නාගරික පරිසරයට විවෘත වූ වාසස්තාන නිර්මාණය වේ.සමාන පරිසරයක් වූ වනාන්තර  කැබලි වී තිබීමේදී එම වපසරියම තනි වනාන්තර යක් ලෙස තිබෙනවාටවඩා සීමා තිර ප්‍රමාණය වැඩිවේ.එම වපරිසරයම පටු රේඛාවක් ලෙස ඇත්නම්
මුළු වනයම සීමාතිරයක් වන අතර එහි මධ්‍යයේ ශාක ඉතා අඩුවෙන් හෝ නොමැතිවේ.සීමාතිරයේ ඇති ගස් කුණාටු සුළඟින් අරක්ෂා නොවන අතර මුවන් විසින් පහසුවෙන්ම ප්‍රයෝජනයට ගනී.සීමා මායිමේ වෙසෙන වන ජීවීන් රැකූන් සතුන්ගේ ගොදුරු බවට පත්වීම මිනිසා අසන්නයේ ජීවත් වීමට නොහැකිකමින් විශේෂ  වනය හැරයයි.වනාන්තර  කැබලි අතර ශාක පැතිරීමේ ප්‍රශ්නද ඇතිවේ.ශාක ගොන්නක යාබද ඇති ගස් වලට හානි වූ විට එය අවට ඇති ගස්වලින් නැවත ඇති කරයි.නමුත් ශාක ගොන්න එක් කැබල්ලක කොටසක්නම් , වෙනත් කැබලි වූ ප්‍රදේශයෙන් පැතිරීමක් සිදුනොවේ නම් , ශාක ගොන්න පවත්වා ගැනීමට  මිනිසගේ මදිහත්වීම අවශ්‍යවේ.අඩු විසිරීමක් ඇතිවන සතුන්ටද මෙම තත්වය අත්විඳීමට සිදුවන අතර මහා මාර්ග වලට ඉහළින් ඉතා කලාතුරකින් පියාඹන ඇතැම් කුරුල්ලන් පවා මෙය ට අයත්වේ.මෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස බංගලාදේශය සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)මෙම ලිපිය බංගලාදේශ  මහජන සමූහාණ්ඩුව පිලිබඳ වේ.  වෙනත් භාවිතා සඳහා, බංගලිදේශය (වක්‍රෝත්තිහරණය) බලන්න.ඛණ්ඩාංක: 23°N 90°E﻿ / ﻿23°N 90°E﻿ / 23; 90The People's Republic of Bangladeshগণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশGônoprojatontri BangladeshකොඩියEmblemජාති
ක ගීය: Amar Shonar BanglaMy Golden Banglaඅගනුවරසහ විශාලතම නගරයDhakaනිල භාෂා(ව)Bengaliජාති නාම(ය)BangladeshiරජයUnitary state and parliamentary democracy[1]• President Zillur Rahman• Prime Minister Sheikh Hasina Wazed• Speaker Ad.Abdul HamidIndependence from the Islamic Republic of Pakistan• Declared March 26, 1971• Victory Day December 16, 1971වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ147,570 km2 (56,980 sq mi) (94th)• ජලය (%)6.9ජනගහණය• 2009 ඇස්තමේන්තුව162,221,000[2] (7th)• ඝණත්වය1,099.3/km2 (2,847.2/sq mi) (9th)දදේනි (ක්‍රශසා)2009 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$241.269 billion[3]• ඒක පුද්ගල$1,487[3]දදේනි (නාමික)2009 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$94.602 billion[3]• ඒක පුද්ගල$583[3]ගිනි (2005)33.2[4]දෝෂය: අනීතික Gini අගයමාසද (2007) 0.543[5]දෝෂය: අනීතික HDI අගය · 146thව්‍යවහාර මුදලTaka (BDT)වේලා කලාපයUTC+6 (BST)රිය ධාවන මං තීරුවleftඇමතුම් කේතය880ISO 3166 codeBDඅන්තර්ජාල TLD.bdAdjusted population, p.4,බංගලිදේශය  ( බංග්ලාදේශය ) , නාමිකව  බංගලිදේශ ජන සමූහාණ්ඩුව  ( Bengali: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ Gônoprojatontri Banglade
sh )  දකුණු ආසියානු රටකි. බංගලාදේශය නිල වශයෙන් බංගලාදේශ මහජන සමුහාණ්ඩුව වශයෙන් නම් කරන ලද අතර එය දකුණු ආසියාවෙහි පිහිටි රටකි. කුඩා බර්මානි තීරුව හැරුණු කොට එහි මායිම් වන්නේ ඉන්දියාවයි. එය බුරුමයට (මියන්මාරය) ට මායිම් වන්නේ ගිනිකොනින් හා දකුණු බෙංගාල බොක්කෙනි. ඉන්දියානු බටහිර බෙන්ගාල් රාජ්‍ය සමඟ බෙංගාල ප්‍රදේශය සම්බන්ධ වී ඇත. නිල වශයෙන් බෙංගාල භාෂාවෙන් බංගලාදේශය යනු බෙංගාලි රට යන්නයි. වර්තමාන බංගලාදේශ මායිම් සැකසී ඇත්තේ 1947 ඉන්දියාවට අයත්ව තිබු ප්‍රදේශයන්ගේ කොටසකින් හා බෙංගාලයේ කොටසකිනි. එය ඊට පසු  ඉන්දියාවෙන් වෙන්වුණු පකිස්ථානයේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශය විය. කෙසේ වෙතත් එය ඉන්දියානු දේශයෙන්, බටහිර ප්‍රදේශයෙන් කි.මි. 1600 දිගින් යුත් ප්‍රදේශයකින් වෙන් විය. දේශපාලනය හා භාෂාව අතර වෙනස් කම් හා ආර්ථිකය කෙරෙහි දැක්වු නොසැලකිල්ල නිසා බටහිර පකිස්ථානයේ ජන කැලඹීම් ඇතිවුණි. 1971 නිදහස උදෙසා යුද් වැදීමට හා බංගලාදේශය ගොඩනැගීමටද එය හේතු විය. නිදහස  දිනා ගැනීමෙන් පසු නව රාජ්‍යය දුර්භික්ෂ, ස්වභාවික විපත්, දිළිඳුකම, දේශපාලන, කලබල හා යුදමය  තත්ත්වයන්ට මුහුණ පෑමට බංග්ලාදේශයට සිදුවිය. 1971 නිදහස ස්ථාපිත කළ පසු
සාමකාමී තත්ත්වයක් හා ආරථික වර්ධනයක්ද ඇති විය. බංගලාදේශය ලෝකයේ 7 වැනි ජනාකිර්ණ රට වන අතර ජනගහනය මෙන්ම අධික දිළිඳු ජන අනුපාතයන් පවතින රටද වෙයි. නමුත් ඒක පුද්ගල ආදායම වර්ෂ 1975 සිට දෙගුණ විය. 1990 වසරේ සිට  එරට දිළිඳු  ජන අනුපාතය 20% දක්වා අඩු විය. ලොව මීළඟ එකළොස්වැනි ආර්ථිකය පවතින රට ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇති අතර මෙයට ප්‍රධාන වශයෙන් මූලික වී ඇත්තේ අගනුවර වන ඩකා හා අනෙකුත් ප්‍රදේශයන්ය. භූගෝලාත්මකව බංග්ලාදේශය සරුසාර බිම්කඩක් වන අතර බ්‍රහම්ප්‍රත්‍ර ඩෙල්ටාව වාර්ෂික මෝසමේ බලපෑමෙන් ගංවතුර කුණාටු වලට ලක්වේ. බංගලාදේශයේ කොක්සස් බසාර් හි ලෝකයේ දිගම නොගැඹුරු මුහුදු තීරය පිහිටා ඇත. රාජ්‍ය පාර්ලිමේන්තු පාලනය සමුහාණුඩුවකින් සිදු කෙරේ. බංග‍ලාදේශය සාමාජිකත්වය දරන්නේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය OIC සාර්ක් BIMSTEC  සහ D8 හිය. ලෝක බැංකු වාර්තාවලට අනුව 2005 ජුලි සිට එරට මානව සංවර්ධනය, සාහිත්‍යය, පාසල් අධ්‍යාපනය තුළ  හා ස්ත්‍රි පුරුෂ සමානත්වයේද ජනගහනය වර්ධනයේද දියුණුවක් එරට ලබා ඇත. නමුත් බංගලාදේශය මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝග ලෙස රටපුරා පැතිරුණු දේශපාලන වාදය හා නිලධාරිවාදය, ආර්ථික අරගලය, අධි ජනගහන හේතුකොට ව්‍යාප්තිය පැතිරුණු
දිළිඳුකම, ජලය ආශ්‍රිත  කොට ඇතිවන ස්වාභාවික උවදුරු ද සඳහන් කළ හැකිය.References↑ Constitution of Bangladesh සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2012-03-06 at the Wayback Machine, Part V, Chapter 1, Article 66; University of Minnesota, retrieved: 2010-08-28↑ Department of Economic and Social AffairsPopulation Division (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (PDF). 2008 revision. United Nations. සම්ප්‍රවේශය 2009-03-12. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help); line feed character in |author= at position 42 (help)↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 "Bangladesh". International Monetary Fund. සම්ප්‍රවේශය 2010-10-06.↑ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. සම්ප්‍රවේශය 2009-09-01.↑ "Human Development Report 2009. Human development index trends: Table G" (PDF). The United Nations. සම්ප්‍රවේශය 2009-10-05.External linksFind more information on බංගලිදේශය by searching Wikipedia's sister projects: Dictionary definitions from Wiktionary Textb
ooks from Wikibooks Quotations from Wikiquote Source texts from Wikisource Images and media from Commons News stories from Wikinewsනිල වෙබ් අඩවියBangladesh entry at The World Factbookබංගලිදේශය at the Open Directory ProjectWikimedia Atlas of Bangladeshවිකිචාරිකා සතුව Bangladesh සඳහා සංචාරක මාර්ගෝපදේයක් පවතියි.ක්‍රිස්තියානියේ ඉතිහාසය යන්නට කිතුනු දහමේ සහ පල්ලියේ ඉතිහාසය ජේසූස් වහන්සේ, උන්වහන්සේ ගේ අනුගාමිකයෝ හැත්තෑ දෙනා හා අපෝස්තුලූවරු දොලොස් දෙනා ගේ කාලයේ සිට වර්තමානය දක්වා අයත් වේ. ක්‍රිස්තියානිය යනු ජේසූස් වහන්සේගේ අනාවරණ මත බිහිවූ ඒකදේව වාදී ආගමකි. බොහෝ කිතුනු නිකායන් හි පල්ලිය යන්න ජේසූස් වහන්සේ මනුෂ්යා වර්ගයා ගේ ගැලවීම සඳහා පිහිටුවනු ලැබූ සංවිධානය යන්න සලකයි. මෙම අර්ථය ඇතැම් විට මහා පල්ලිය (හයි චර්ච්) යන වදන වර නංවයි. මින් වෙනස්ව කුඩා පල්ලිය (ලෝ චර්ච්) යන්න ජේසූස් වහන්සේ සහ අනුගාමිකයා අතර පෞද්ගලික සම්බන්ධයක් නිරූපණය කරයි.කිතුනු දහම පළමුවන සියවසේ යෙරුසලමේ දී යුදෙව්වන් කේන්ද්‍ර කොට  ඇතිවූ නමුත් සීඝරහයියෙන් රෝම අධිරාජ්ය පුරා ව්‍යාප්ත වී පසුව ආර්මේනියාව, ඉතියෝපියාව,
ජෝර්ජියාව, අසිරියාව, ඉරානය, ඉන්දියාව හා චීනය වැනි ඉන් පිටත රටවල් කරාද පැතිරුණි. මුලින් බැහැර කළ ද කරඝර මයෙන් එය ආර්මේනියාවේ රාජ්යං ආගම බවට 301 දී හෝ 314 දීත්, ඉතියෝපියාවේ රාජ්යර ආගම බවට 325 දීත්, ජෝර්ජියාවේ රාජ්යී ආගම බවට 337 දීත්, ඉන්පසු රෝම අධිරාජ්යෝයේ රාජ්යහ ආගම බවට 380 දීත් පත්විය. දේශ ගවේෂණ යුගයේ දී එය ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වී ලොව විශාලතම ආගම බවට පත්විය.ඉතිහාසය පුරා මෙම ආගම විවිධ විභේදනයන්ට හා සෙෙද්ධාන්තික මතවාදයන් ට බඳුන් වු අතර විවිධ නිකායන්ට බෙදී ගියේය. මින් විශාලතම නිකාය දෙක වන්නේ රෝමානු කතෝලක පල්ලිය හා පෙරදිග ඕතඩොක්ස් පල්ලිය යි. නමුත් ඔරියන්ටල් ඕතඩොක්ස් වැනි පෙරදිග නිකායන් ද, ප්රො තෙස්තන්ත පල්ලිය සහ වෙනත් නිකායන් ද කිතුනු සමාජයෙන් විශාල පර්න තිශතයක් නිරූපණය කරති.බටහිර - පෙරදිග නිකාය භේදය11 වන සියවසේ දී රෝමය සහ කොන්ස්තන්තිනෝපලය අතර මහා නිකාය භේදය ඇතිවූ අතර එය බටහිර පල්ලිය වන රෝමානු කතෝලික දේවස්ථානය පෙරදිග ඕතඩොක්ස් පල්ලියෙන් වෙන් කිරීමට සමත් විය. පීතෘපුත්රජ වාක්යාංශ වැනි න්යායාත්මක කරුණුත් පාප්වහන්සේගේ අණසකත් වෙන්වීමට හේතු විය. ලතින් සහ ග්‍රීකයන් අතර සංස්කෘතික හා භා
ෂාත්මක වෙනස්කම් මෙම බෙදීම වඩාත් තීව්ර කළේය. මීට පෙරද පල්ලියේ බටහිර සහ පෙරදිග කොටස් නිරන්තර ගැටුම් වල නිරත ව සිටියෝය.බටහිර-පෙරදිග නිකාය භේදය හෙවත් මහා නිකාය භේදය පල්ලිය බටහිර ලතින් හා පෙරදිග ග්‍රීක ලෙස ශාකා දෙකකට බෙදනු ලැබීය. එය බටහිර කතෝලිකවාදය හා පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් වාදය ලෙසින් ද හැඳින්වේ. මෙය කැල්සිඩන් කවුන්සිලයේ නියෝග පිළිගැනීම ඇතැම් කණ්ඩායම් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසු එවැනි සිදුවීමක් සිදුවූ පළමු අවස්ථාව වන අතර එම සිදුවීමට වඩා අතිශය වැදගත්කමක් උසුලයි. සාමාන්යයෙන් 1054 ලෙස දින සටහන් වූවද බටහිර-පෙරදිග නිකාය භේදය ඇත්ත වශයෙන්ම ලතින් සහ ග්‍රීක කිතුනුවන් අතර කාලාන්තරයක් පුරා පැවති ගැටුම් වල ප්‍රතිඵලයකි.මහා භේදය නිල වශයෙන් ඇරඹියේ 1054 දී කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ පූජකපීතෲ මයිකල් සෙරුලරියස් පාප්වහන්සේ ගේ නියෝජිතයන් ව ආගමෙන් නෙරපා හැරීම කරණකොට ගෙන එතුමාව නෙරපා හැරීම හේතුවෙනි. මෙය සමථයකට පත් කිරීමේ උත්සාහයෝ 1204 දී (ලියොන් හි දෙවන කවුන්සිලය) හා 1439 දී (බේසල් හි කවුන්සිලය) සිදුකරන ලද නමුත් අසාර්ථක විය. 1965 දී පාප්වහන්සේ විසින් නෙරපාහැරීම් නිශ්ප්‍රභා කරනු ලැබූවද විභේදනය තවමත් පවතී.කණ්ඩායම් දෙකම මුල්කාල
ීන පල්ලියෙන් පැමිණියෝ වන අතර දෙපිරිසම තම විරුද්ධ පාර්ශ්වික බිෂොප්වරුන්ගේ අපෝස්තලික සන්තතිය සහ සක්රමේන්තුව පිළිගනිති. දෙපිරිසම රෝමයේ බිෂොප්තුමාගේ ප්‍රධානීත්වය පිළිගන්නා නමුත් පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් මතවාදීන් මෙය වෙනත් දියෝකිසීස වල පැවිද්දන් අරභයා සීමා සහිත බලපෑමක් ඇති ගෞරවීය ස්ථානයක් පමණක් ලෙස සලකයි.පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් මතවාදයට අනුව පාප්වහන්සේ අධිරාජ්යමය චරිතලක්ෂණ විදහා දැක්වීම පල්ලියේ සම්ප්‍රදාය හා එක්ව නොයයි.මෙහි අවසාන බිඳ වැටීම සිදුවූයේ 1204 දී පැවති හතරවන කුරුස යුද්ධයේ දී කොන්ස්තන්තිනෝපලය අල්ලාගෙන පරාජය කිරීමෙනි. කෙසේ වුවද පෙරදිග කිතුනුවන්ට එරෙහි රෝමානු කතෝලික කුරුස යුද්ධ මධ්‍යධරණියට පමණක් සීමා නොවීය. කොන්ස්තන්තිනෝපලය හා ශුද්ධවූ ප්‍රඥාවේ දේවස්ථානය අල්ලාගෙන ලතින් අධිරාජ්ය පිහිටුවීම  ඕතඩොක්ස් බයිසැන්තින් අධිරාජ්ය බිඳදැමීම සඳහා සිදුකරන ලද කියාමාර්ගයක් ලෙස අදටත් ද්වේශ දර්ශණයට ලක්වෙයි. පෙරදිග සිටි බොහෝ දෙනා බටහිර ක්‍රියාකලාපයෝ බයිසැන්තින් අධිරාජ්යය දුර්වල කළ මූලික හේතූන් ලෙස දුටුවෝය. මෙය ක්‍රරමයෙන් අධිරාජ්යය ඉස්ලාමය මගින් පරාජය කිරීම දක්වා වර්ධනය විය. 2004 දී දෙවන ජුවාන් පාවුළු පාප්වහන්සේ 1204 දී
කොන්ස්තන්තිනෝපලය අල්ලා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් නිල සමාව අයැදීමක් සිදු කළේය. කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ පූජක ප්රධානී බර්තොලමිව් විසින් එය නිල ලෙස භාරගන්නා ලදී. මේ කාලයේදී ශුද්ධ ධාතු වස්තුව හා වෙනත් බොහෝ දේ සොරාගන්නා ලද අතර එයින් බොහොමයක් බටහිර යුරෝපීය නගරවල සහ විශේෂයෙන්ම වෙනිසියේ ඇත.සිරගතව සිටි යුගය1453 දී ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යය විසින් බයිසැන්තින් අධිරාජ්‍යය බිඳ දමන ලදී .  මේ වන විට ඊජිප්තුව දශක හතක් මුළුල්ලේ මුස්ලිම් පාලනය යටතේ පැවතුණි.  මේ වන විට රුසියානු ඕතඩොක්ස් නිකාය ඉතාමත් ප්‍රබලව පැවති අතර රුසියානුවෝ මොස්කව් නුවරට කොන්ස්තන්තිනෝපලය සම්බන්ධයෙන් ඇති සංස්කෘතික ඥාතීත්වය හැඟවෙන පරිදි තුන්වන රෝමය යැයි ව්යවහාර කළෝ ය.  ඔටෝමාන් පාලන කාලය තුල ග්‍රීක  ඕතඩොක්ස් දේවස්තානය ප්රමාණවත් ස්වාධීන බලතල ලබාගත්තෝ ය. සමස්ත ග්‍රීක  ඕතඩොක්ස් දේශයේ (මෙය ඔටෝමාන් පරිපාලක ඒකකයකි) පරිපාලක නායකයා සමස්ත අධිරාජ්‍යයේ ම  ඕතඩොක්ස් වැඩ කටයුතු භාරව ක්‍රියා කළේ ය.  ස්ටාව්රොනිකිටා ආරාමය අග්නිදිග ස්වරූපයබටහිරින් වෙන්වීම1453 දී ඔටෝමාන්වරු බයිසැන්තියානු අධිරාජ්ය ආක්රමණය කිරීම සහ කොන්ස්තන්තිනෝපලය බිඳ වැටීම නිසා බෝල
්කින් සහ යුරෝපයට නුදුරු  ඕතඩොක්ස් සමාජය එක්වරම බටහිරින් වෙන් විය. ඉන්පසු පැමිණි වසර 400 පමණ කාලයේදී එයට ආගමිකව සහ සංස්කෘතිකව ඉතා වෙනස් වූ ඉස්ලාමීය ලෝකයත් සමග ජීවත් වන්නට සිදු විය. ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයෙන් පිටස්තරව පැවති එකම  ඕතඩොක්ස් නිකාය වනුයේ රුසියානු  ඕතඩොක්ස් නිකාය පමණි. මෙම භෞමික සහ බුද්ධිමය විභේදනය හේතුවෙන් පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් මතවාද ප්‍රතිසංස්කරණ සමයේ දී නොනැගුණි. එමනිසා වැදගත් මතවාදී විවාද  ඕතඩොක්ස් වරුනට ආගන්තුක හා නොවැදගත් වේ. ඔවුන් කිසි විටෙක ප්‍රතිසංස්කරණ  තම දේවධර්ම හැදැරීම් තුලට වැදගත්තේ නැත.ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයේ ආගමික නිදහසබයිසැන්තින් අළු මතින් නැගී සිටි නව ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යය ප්‍රථමික හෝ ම්ලේච්ඡු එකක් නොවීය. ඉස්ලාම් ධර්මය ජේසුස් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ට ශාස්තෲවරයෙක් ලෙස පිළිගත් අතර ක්‍රිස්තියානි භක්තිකයන් ප්‍රධාන ග්‍රන්ථයට අයිති මිනිසුන් ලෙස සැළකීය. මෙහෙමුට් ද කොන්කරර් දේවස්තාන වලට ඡන්දයෙන් නව පූජකවරයෙක් පත්කර ගැනීමට අවසර දුන්නේය. හාජියා සොෆියා සහා පාතිනන් වැනි සියවසකටත් අධික කාලයක් ක්‍රිස්තියානි දේවස්තාන ව පැවති ස්ථාන මුස්ලිම් පල්ලි බවට වෙනස් කළ ද කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ හා වෙනත් ස
්ථාන වල පිහිටි තවත් බොහෝ දේවස්තාන ක්‍රිස්තියානි පාලනය තුලම පැවතුණි. ඉස්ලාම් නීතිය ජාතිය හා ආගම අරභය කිසිදු විවිධත්වයක් නොකරන බැවින් සියලූම ක්‍රිස්තියානුවන් ඔවුනගේ ජාතිය හා භාෂාව නොතකා එකම ඒකකයක් ලෙස සලකන ලදී . එබැවින් ඉහලම නිලය වන පූජක පීතෲ විසින් එත්නාච් නම් වූ සිවිල් හා ආගමික ප්‍රධානී නිලයක් සමස්ත ක්‍රිස්තායානි  ඕතඩොක්ස් ජනගහනය උදෙසා ඇතිකරන ලදී. මේ ආකාරයට ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ ක්‍රිස්තියානි දේවස්තාන කොන්ස්තන්තිනෝපලය යටතේ පැවතිය ද එහි නෛතික හා අනෙකුත් බලතල ඉතා විශාල විය.කෙසේවුවද යාඥාවේ නිදහස සහ එක්රැස්වීමේ නිදහස ඇතුළු මේ බොහෝ දැ න්යායාත්මක ව පැවතියද ප්‍රයෝගිකව ක්‍රියාත්මක වූයේ කලාතුරකිනි.  පූජ්යපීතෲ ගේ සියළු බලතල සුල්තාන්ගේ අණසක ට නතුව පැවතුනි. සියලූම ක්‍රිස්තියානිකයන් දෙවන පන්තියේ ජනතාව ට වඩා මදක් ඉහල තලයකින් සැලකුණි. තුර්කියේ   ප්‍රරචණ්ඩත්වය මිත්යා  ප්‍රවාද නොවන අතර මිත්යාදෘෂ්ටික ක්‍රිස්තියානුවා එහි පහර කෑමට වැඩිවශයෙන් ම ලක් වී යැයි සිතිය හැක. මුස්ලිම් වරුන් අතර ක්‍රිස්තියානි ආගම ප්‍රචාරණය භයානක සහ සිදුකළ නොහැකි කියාවක් වූ නමුත් ඉස්ලාම් බවට හැරවීම සඳහා පූර්ණ නෛතික රැකවරණය ලැබුණි. ඉස
්ලාම් බවට හැරවුණු අයෙක් නැවත  ඕතඩොක්ස් නිකායට පැමිණියේ නම් ඔහුව මිත්‍යාදෘෂ්ටිකයෙක් ලෙස සලකා මරා දැමුණි. නව දේවස්තාන ඉදිකිරීම තහනම් වූ අතර ඝන්ඨා නාදය පවා නීති විරෝධී වියග කිස්තියානි අධ්යාපනය සම්පූර්ණයෙන් ම නවතා දැමීම හෝ මූලික දත්ත පමණක් ලබා දීම සිදුවිය.ඕතඩොක්ස් පල්ලිය බොහෝ විට තුර්කි  ව්යාපාරයට මැදි විය. පූජ්ය පීතෲ ධූරය කිහිප වරක් ම වැඩිම මුදලක් ලබා දෙන්නා ට පැවරුණු අතර එම මුදල් පියවා ගැනීමට පූජ්ය පීතෲන් තම ජනතාව හා බිෂොප් වරු මත අධික බදු බරක් පැටවී ය. කිසිදු පූජ්ය පීතෲ ධූරයක් කිසි කළෙක සුරක්ෂිත නොවී ය. 15 හා 19 සියවස් අතර පූජ්ය පීතෲන් කිහිප දෙනෙකු තම කාර්යාල්ය තුලදී ස්වභාවික මරණ අත්විඳී ය. බලෙන් පැහැරගෙන යාම් පිටුවහල් කිරීම් එල්ලා මරා දැමීම් දියේ ගිල්වීම් හා විෂ ශරීරගත කිරීම් පිළිබඳව පැහැදිලි සටහන් ඇත .පල්ලිය සහ ඉතාලියානු පුනරුදය (1399–1599)මයිකල්ඇන්ජිලෝ ගේ පියෙටා මූර්තිය ශාන්ත පීතර බැසිලිකාව වතිකානයපුනරුද සමය විශාල සංස්කෘතිය වෙනසක් සහ පෙරලියක් කල සමයක් විය. රෝම නගරයේ කතෝලික පල්ලිය සහ පාප් පදවිය පවා පුනරුදයේ බලපෑමට නතුවිය. අනෙක් අතට මෙය විශාල කලා සහ ගෘහ නිර්මාණාත්මක විභූ