LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
්නාවූ  ලෝකඩ පේකඩ පුවරුසතරකින්  පාදම අලංකරණය කොට ඇත.  ඒවා විස්තර කරන්නේ ශාන්ත වින්සන්ට් තුඩුවෙහි සටන, නයිල් සටන, කෝපන්හේගන් සටන සහ ට්‍රැෆල්ගාර්හිදී නෙල්සන්ගේ මරණයයි. මූර්තිශීල්පීන්ගේ නම් පිළිවෙලින්  මස්ග්‍රෙව් වොට්සන්, විලියම් එෆ් වුඩින්ටව්, ‍ජෝන් ටර්මවුත් සහ ජෝන් එඩ්වඩ් කැරිවු වෙති.2006දී එය £420,000 ක වියදමක් දරා ප්‍රතිසංස්කරණය කෙරුණු අතර   මෙම අවස්ථාවෙහිදී එය මැණ බලා සොයා ගත්තේ කලින් සිතුවාට වඩා මීටර 4.4 ක් කොට බවයි.[3][4]  පාදමෙහි පතුලෙහි සිට නෙල්සන්ගේ හිස්වැසුමෙහි මුදුන දක්වා ගත් කළ සම්පූර්ණ ස්මාරකය අඩි 169  අඟල් 3 (51.59 මීටර) උසය.ගොඩනැගීම සහ ඉතිහාසයනෙල්සන් සාමිවරයා වෙනුවෙන් මහජන අනුග්‍රාහකත්වයෙන් ස්මාරකයක් ගොඩ නැගීමට කටයුතු පිළියෙල කෙරුමට  1838 පෙබරවාරි මාසයෙහිදී වංශාධිපතියන්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන් හා අනෙකුත් උසස් කුලවතුන් 121 කින් සැදුම්ලත් කණ්ඩායමක් විසින් කමිටුවක් පිහිටුවා ගත් අතර, එය සඳහා ට්‍රැෆල්ගාර් චතුරස්‍රය තුල අළුතින් නිම කරන ලද ජාතික  චිත්‍රාගාරය ඉදිරිපසින් ඉඩකඩ  ලබාදීමට රජය එකඟ විය. වියදම £20,000 සහ £30,000 අතර වෙතැයි ඇස්තමේන්තුගත කොට සැලසුම් තෝරාගැනුම
සඳහා තරගයක් පැවැත්විණි. සැලසුම් ඉදිරිපත් කිරීමට අවසන් දිනය 1839 ජනවාරි 31 විය.වෙලින්ටන්හී ආදිපාදවරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් රැස්වූ උප-කමිටුවක් විසින් තෝරාගත් ජයග්‍රාහක සැලසුම විලියම්  රේල්ටන් විසින් ඉදිරිපත් කළ එකක් වූ අතර එය නෙල්සන්ගේ ප්‍රතිමාවකින් මස්තකප්‍රාප්ත වන්නාවූ හා අඹන ලද සිංහයන් සතර දෙනෙකු විසින් පාර්ශවකෙරෙන්නාවූ  කොරින්තියානු කුළුණක් සඳහා විය. කුළුනෙහි පාදම වෙත පියගැට පෙළ සිංහයන් අතරින් ඉහළට ඇදී යායුතුව තිබුණි.[5] තවත් යෝජකයන් කිහිප දෙනෙක් විසින්ද කුළුණු සඳහා යෝජනා ඉදිරිපත් කෙරිණි. මූර්ති වලින් වට කෙරෙණ ඔබලිස්ක ටැඹක්  යෝජනා කළ  එඩ්වඩ්  හොජස්  බේලි විසින් දෙවන ස්ථාන ත්‍යාගය දිනාගන්නා ලදි.[6]තරගය පැවැත්වුනු ආකාරය පිලිබඳ ඉදිරිපත්වුනු විවේචන හමුවේ එය නැවත පැවැත්වීමට සිදුවිය.  මදක් සංශෝධිත සැලසුමක් රේල්ටන් විසින් ඉදිරිපත් කර තිබුණු අතර නෙල්සන්ගේ ප්‍රතිමාව ඊ එච් බේලි විසින් සිදු කළ යුතු බවට කොන්දේසියක්ද සහිතව එය නැවතත්  ජයග්‍රාහක සැලසුම බවට ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි. මුල් සැලසුම වූයේ, පාදම සහ ප්‍රතිමාව ඇතුළු කුළුණ  අඩි 203 ක් උස සහිත වීමට වුවද,  ස්ථායිතාව පිළිබඳ සැක සංකා සැලකිල්ලට ගෙන අඩි
98 ක කුළුණු කඳක් සහිතව  අඩි 170 ක් දක්වා එහි උස අඩු කරන ලදි.[7]  පාදම කළුගලින්ද කඳ ක්‍රේග්ලිට් වැලිගලෙන්ද නිමැවීමට නියමිතව තිබූ නමුදු ගොඩනැගීම ඇරඹීමට පෙර කඳද කළුගලෙන් නිමැවීමට තීරණය කෙරිණි.[1]කබොක් අත්තිවාරම සඳහා කැණීම් කටයුතු 1840 ජූලි මස වන විට ආරම්භ විය.  රූප එකතුව ශාන්ත වින්සන්ට් තුඩුවේ සටන  පෙන්වන හා මස්ග්‍රෙව් වොට්සන් විසින් නිර්මිත කයිරුවෙහි නැගෙනහිර මුහුණතනෙල්සන්ගේ මරණය පෙන්වන හා ජෝන් එඩ්වඩ් කැරිවු විසින් නිර්මිත කයිරුවෙහි උතුරු මුහුණතලෑන්ඩ්සීර් විසින් සැලසුම් කල පාදමෙහි සිංහයින් සතරදෙනාගෙන් එකෙකු 1952 මහා ධූමකය පැවතියදී නෙල්සන්ගේ කුළුණ දිස්වුනු අයුරුආශ්‍රිත↑ 1.0 1.1 "ද සිලෙක්ටඩ් ඩිසයින් ෆො ද නෙල්සන් ටෙසිටිමෝනියල්". ද ආට් යූනියන්. 1: 100. 1839. සම්ප්‍රවේශය 30 May 2011., පි.100↑ වයිට්, කොලින් (2002), ද නෙල්සන් එන්සයික්ලොෆීඩියා, පාක් හවුස්, රසල් ගාඩන්ස්, ලන්ඩනය.: චැතම් ප්‍රකාශක, ලයනල් ලෙවෙන්දල් සීමාසහිත සමාගම, p. 178, ISBN 1 86176 253 4 {{citation}}: Cite has empty unknown parameter: |coauthors= (help)↑ "රෙස්ටෝරඩ් නේවල් හීරෝ ඊස් රි
වීල්ඩ්", BBC පුවත්, 11 ජූලි 2006↑ ඩාවාර්, අනිල් (13 ජූලි 2006), "නෙල්සන්ස් කොලම්න් ඊස් 16 ෆීට් ෂෝටර් දෑන් එව්රිබොඩි තෝට්", ද ටෙලිග්‍රාෆ්, ලන්ඩනය, සම්ප්‍රවේශය 20 මැයි 2010↑ "ලොට් නම්බර්: 35 ඇන් ඉම්පොර්ටන්ට් මිඩ් 19ත් සෙන්චරි කාව්ඩ් බාත්ස්ටෝන් ආකිටෙක්ට්ස්  1:40 ස්කේල් මොඩල් ඔෆ් නෙල්සන්ස් කොලම්න්". සම්ප්‍රවේශය 30 මැයි 2011.↑ ද සිවිල් ඉන්ජිනියර් ඇන්ඩ් ආකිටෙක්ට්ස් ජර්නල්, වෙළුම 2, 1839↑  රිපෝට් ෆ්‍රොම් ද සිලෙක්ට් කමිටි ඔන් ට්‍රැෆල්ගාර් ස්කවයාර්. ලන්ඩනය. 1840. http://books.google.co.uk/books?id=HXFbAAAAQAAJ&printsec=frontcover. නෙල්සන්ගේ කුළුණ හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.තංගල්ලTangalleනගරයතංගල්ල මුහුදු වෙරළරටශ්‍රී ලංකාවපළාතදකුණු පළාතවේලා කලාපSri Lanka Standard Time Zone (UTC+5:30) • ගිම්හානය (DST)Summer time (UTC+6)තංගල්ල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතට අයත්  වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇති නගරයකි. එය හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වේ.  මාතර දිස්ත්‍රික්කයට ආසන්නවම පිහිටා ඇති නිසා, දිස්ත්‍රික්කයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ වලට සාපේක්ෂව මෘදු දේශගුණික තත්වයක් මෙහි වේ.නාමය"ත
ංගල්ල" යන සිංහල නම ලැබී ඇති අයුරු පිළිඹඳව ජනප්‍රවාදයේ විවිධ මතිමතාන්තර පැවතියත් ඉන් ප්‍රධාන මතය වන්නේ තපස්සුභල්ලුක වෙළඳ දෙබැයන් විසින් බුදුන් වහන්සේගේ කේෂ ධාතු වඩමවාගෙන ඒමේදී අතරමගදී මුව දොවා ගැනීමට එක්තරා ප්‍රදේශයකට පැමිණ ඇති අතර ඔවුන් දෙදෙනා විසින් ධාතූන්වහන්සේ අසල ඇති ගලක් මත තබා මුව දොවනය කිරීමට ගොස් ඇති අතර මොහොතකින් "රාං" ගා ශබ්දයක් අසී ඇති බැවින් දෙදෙනා හැරී බැලූ විට දැක ඇත්තේ ධාතූන් වහන්සේ අවකාශයේ වැඩ වාසය කරද්දී එම ගල පැලී ගොස් ඇති බවයි. ඉන් අනතුරුව එම ප්‍රදේශයට "රාංගල" යන නම භාවිතා කැර ඇති අතර පසුව එය "රාංගල්ල" , "රංගල්ල" ලෙසත් වෙනස් වී වර්ථමානයේ භාවිතා කරන "තංගල්ල" ලෙස වෙනස් වී ඇති බවයි. සංචාරක කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙසත්, ධීවර වරායක් ලෙසත්, තංගල්ල නගරය කලාපිකව වැදගත් වේ. වෙරළාසන්නයේ පිහිටා ඇති පෞරාණික ඕලන්ද කොටුව නූතනයේදී බන්ධනාගාරයක් ලෙස භාවිත කෙරේ. මුල්කිරිගල ඉපැරණි විහාරස්ථානය වෙත පිවිසුම් ස්ථානයක් ලෙසද තංගල්ල නගරය වැදගත් වේ.vteශ්‍රී ලංකාවේ මහ නගරජාතික අගනගරශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ (පරිපාලන අගනගරය)කොළඹ (වාණිජ අගනගරය)මහනගර ප්‍රදේශමහනුවරඅනුරාධපුරගාල්ලයාපනයරත්නපුරබදුල
්ලකුරුණෑගලකඩුවෙලදෙහිවල-ගල්කිස්සමොරටුවමීගමුවකල්මුණේමඩකලපුවමාතරගම්පහමාතලේඅක්කරපත්තුවබණ්ඩාරවෙලනුවරඑළියදඹුල්ලහම්බන්තොටනගර සභා වලට අයත් නගර සීමාත්‍රිකුණාමලයඅම්බලන්ගොඩඅම්පාරබලංගොඩබේරුවලබොරලැස්ගමුවචාවකච්චේරිහලාවතඇඹිලිපිටියඑරාවුර්ගම්පොළහපුතලේහැටන්-දික්ඔයහික්කඩුවහොරණජා-ඇළකඩුගන්නාවකළුතරකාත්තන්කුඩිකටුනායක-සීදූවකෑගල්ලකැස්බෑවකින්නියාකොළොන්නාවකුලියාපිටියමහරගමමන්නාරමමිනුවන්ගොඩනාවලපිටියපානදුරපෑලියගොඩපේදුරු තුඩුවපුත්තලමසීතාවකපුරතලවාකැලේ-ලිඳුලතංගල්ලවැල්වැටිතුරෙයිවවුනියාවවත්තලවත්තේගමවැලිගමබ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව බෙදා වෙන් කිරීම පදනම් වූයේ, 1909 සිතියමකින් පුළුල් ලෙසින් දැක්වෙන අයුරු,  එකල පැවැති ආගම් අනුවයඉන්දියාව බෙදා වෙන් කිරීම (හින්දි-උර්දු: हिन्दुस्तान का बटवारा (දෙවනගිරි) ہندوستان کا بٹوارا (නස්ටාලීක්) Hindustān ka Batwārā)[1] යනු, ආගමික ජනවිකාසය අනුව  බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව බෙදා වෙන් කිරීමයි. මේ හේතුවෙන්,  පාකිස්ථාන ඩොමීනියන් රාජ්‍යය (මෙය පසුව කැඩී වෙන් වූයේ පාකිස්ථාන ඉස්ලාමීය ජනරජය සහ මහජන බංග්ලාදේශ ජනරජය ලෙසිනි) සහ ඉන්දියානු සමූහාණ්ඩුව (පස
ුව භාරතීය ජනරජය) යන ස්වෛරී රාජ්‍යයන් බිහිවීම සිදු විය. 1947 ඉන්දියානු නිදහස් පණත විසින් බෙදා වෙන් කිරීම සඳහා නියම කර ගත් දිනය වූයේ 1947 අගෝස්තු 15 වන දිනය විය. කෙසේවෙතත් දිනකට පෙර අගෝස්තු 14 දින වන විට පකිස්තානය ප්‍රතිස්ථාපනය වී තිබුණි.ආශ්‍රිත↑ විලියම් ඩ්වයිට් විට්නි (1906) (ඉංග්‍රීසියෙන්). ද සෙන්චරි ඩික්ෂනරි ඇන්ඩ් සයික්ලොෆීඩියා: සයික්ලොෆීඩියා ඔෆ් නේම්ස්. සෙන්චරි කම්පනි. http://books.google.com/books?id=aYIhAQAAMAAJ&pg=PA505&dq=British+India+Official+Language+Hindustani+It+is+the+official+language+and+means+of+general+intercourse+throughout+nearly+the+whole+peninsula.&hl=en&sa=X&ei=y5HdT4WoG46s8QTpqvnWCg&ved=0CDUQ6AEwAA#v=onepage&q=British%20India%20Official%20Language%20Hindustani%20It%20is%20the%20official%20language%20and%20means%20of%20general%20intercourse%20throughout%20nearly%20the%20whole%20peninsula.&f=false. Retrieved 17 ජූනි 2012. "හින්දුස්තානී. වන් ඔෆ් ද ලැන්වේජස් ඔෆ් හින්දුස්තාන්, අ ෆෝම් ඔෆ් හින්දි විච් ගෲ අප් ඉන් ද කෑම්ප්ස් ඔෆ් ද මොහමඩන් කොන්කරර්ස් ඔෆ් ඉන්ද
ියා, සින්ස් 11ත් සෙන්චරි, ඈස් අ මීඩියම් ඔෆ් කමියුනිකේෂන් බිට්වීන් දෙම් ඇන්ඩ් ද සබ්ජෙක්ට් පොපියුලේෂන් ඔෆ් සෙන්ට්‍රල් හින්දුස්තාන්. ඉට් ඊස් මෝ කරප්ටඩ් ඉන් ෆෝම් දෑන් හින්දි, ඇන්ඩ් අබවුන්ඩ්ස් විත් පර්සියන් ඇන්ඩ් ඇරබික් වර්ඩ්ස්. ඉට් ඊස් ද ඔෆීෂියල් ලැන්වේජ් ඇන්ඩ් මීන්ස් ඔෆ් ජෙනරල් ඉන්ටර්කෝර්ස් ත්‍රෑඅවුට් නියරලි ද හෝල් පෙනින්සුලා." සෝවියට් මතවාදවලින් පසුව යුද්ධය පිළිබදව වෙනස් අර්ථකතනයක් කල කණ්ඩායමක් ලෙස මාක්ස්වාදීන් හැදින්වේ.ඔවුන් විසින් සාධාරණ හා අසාධාරණ යුද්ධය ලෙස යුද්ධය හදුනාගත් ආකාර 2ක් විය.සාධාරණ යුද්ධය පිළිබද මතවාද තුළ කැරළිකරුවන් හෝ ජාතික විමුක්ති ව්‍යාපාර අන්තර්ගත වන අතර අසාධාරණ හෙවත් අයුක්තිසහගත යුද්ධය තුළ අධිරාජ්‍යයවාදී ගුණාංග ඇතුලත් විය.කුඩා ප්‍රමාණයේ සන්නද්ධ ගැටුම් කැරලි,කෝලහල,කුමන්ත්‍රණ ලෙස හැදින්වේ.යම් රටක් තවත් රටක් වෙත බලහත්කාරයෙන් සන්නද්ධ හමුදාවක් යැවීම තුළින් එම රටෙහි ස්ථාවර්ත්වය නැවත ස්ථාපනය කිරීම හෝසමූලඝාතන වැලැක්වීම හෝ වෙනත් ආකාරයක මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි හිංසනයන් වැලැක්වීම හෝ නිත්‍යානුකූලව බලයට පත් ආණ්ඩුවකට එරෙහි අරගලයක් මැඩපැවැත්වීම හෝ අරමුණු වූයේ නම්, එම මැදිහත් වීමට
භාජනය වන රට විසින් එවන් ක්‍රියාවක් "පොලිස් ක්‍රියාවක්" ලෙස සළකනවා ඇත.මෙම භාවිතය සෑම විටම නිවැරදි යැයි සැළකිය නොහැකිය.“Fault Line War” ("විභේද රේඛා යුද්ධය") ලෙස හැදින්වෙන්නේ ශිෂ්ටාචාර දෙකක් හෝ කිහිපයක් අතර ඇතිවන යුද්ධයයි. Fault Line යුද්ධයක ඇති ගැටලුව නම් යුද්ධයට සහභාගි වන එක් පාර්ශවයකටවත් එය සංකේතාත්මක එකක් වන බවයි.යුධ වදින ආකාර.සම්ප්‍රදායික යුද්ධය : මෙහිදී විරුද්ධ පාර්ශවයේ යුධමය හැකියාව පරාජය කිරීමට හෝ අඩු කිරීමට උත්සාහ ගනී.රාජ්‍යයන් 2 අතර ඇති වන්නක් වුවත් න්‍යෂ්ටික හෝ සංහාරක අවි සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා නොකරයි.සම්ප්‍රදායික නොවන යුද්ධය : පවතින ගැටුමකදී එක් පාර්ශවයක් විසින් අනිත් පාර්ශවය යටත් කර ගැනීම, කොන්දේසි මගින් එකඟතාවයකට පැමිනීම හෝ රහස් සහයෝගය මඟින් හෝ අනෙක් පාර්ශවය පරාජය කිරීම.න්‍යෂ්ටික යුද්ධය : න්‍යෂ්ටික අවි භාවිතා කරන යුද්ධය.සිවිල් යුද්ධය : ගැටුමට සම්බන්ධ පාර්ශව එකම රටක, එකම අධිරාජ්‍යයක හෝ එකම දේශපාලන ව්‍යුහයක සාමාජිකයන් වීම.කුඩා කණ්ඩායම් යුද්ධ(අසමමිතික ) : හමුදා බලය එකිනෙකට වෙනස් ජන කණ්ඩායම් 2ක් අතර යුද්ධය.මෙවැනි යුද්ධ බොහෝ විට ගරිල්ලා යුධ උපක්‍රම භාවිතයට ගනී.පරිසරය දූෂණය
කරන වාතය පිට කිරීම ඉතා අවමව සිදු වේ.දැඩි ලෙස වාතය දූෂණය කරන යුද්ධ රසායනික යුද්ධ ලෙස හදුන්වයි.පළමු ලෝක යුද්ධයේ දී විෂ ගෑස් වර්ග රසායනික ආයුධ වශයෙන් යොදාගන්නා ලදී.එහිදී 91,198 පිරිසක් මරණයට පත් වූ අතර  1,205,655ක් තුවාල ලැබීය.එවන් ආයුධ භාවිතා කිරීම වැලැක්වීම පිණිස විවිධ ගිවිසුම් ජාත්‍යන්තරව පිළිගෙන ඇත.මාරාන්තික නොවන රසායනික අවි වන "කදුලු ගෑස්" හෝ "ගම්මිරිස් විදින" යොද ගන්න නමුත් ඒවා මගින් ද මාරාන්තික හානි සිදුවිය හැකි බව විස්වාශ කරති.ශෙල්‍යය.ඉතිහාසඥයෙකු වන වික්ටර් ඩේවිඩ් හැන්සන්ට අනුව බටහිර යුධමය ජයග්‍රහන වලට හේතුව ලෙස දකින්නේ ඊටම ආවේණික "බටහිර යුධ ශෙල්‍යයක් " පැවතීමයි.මෙම ක්‍රමය බිහිවන්නට ඇතැයි සැළකෙන පුරාණ ග්‍රීසියේ නගර රාජ්‍යයන් විසින් යුද්ධමය තත්වයන් තුල එහි ඇති වූ ප්‍රතිවිපාක සමාජයට දැනවීම අඩුකිරීම පිණිස අනුගමනය කල එක් උපක්‍රමයක් වූයේ ප්‍රබල පාබල හමුදා 2 අතර තීරණාත්මක පෙර සූදානම් කර ගත් සටනක් සංවිධානය කිරීමයි. මෙම ගැටුමට පෙර යුද්ධයක් පිළිබදව නිල ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සිදු කරන අතර ඊට පසු සාම සාකච්ඡා ද පැවැත්වේ.අදියරෙන් අදියර ගරිල්ලා ප්‍රහාර දියත් කරන අතර ඒ අතර පෙර සූදානමක් රහිතව ගැටු
ම්ද ඇතිවන අතර අවසානයේදී පාර්ශව දෙකම අවම දේපල හානියක් හා මරණ ප්‍රමාණයක් වාර්තා කර ගනී.පසු කාලීනව මෙය ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජ්‍යයා විසින් අනිසි ලෙස යොදා ගත් නමුත් මේ ආකාරයේ ගැටුම් සීමිත සම්පත් ඇති අසල්වාසීන් සමඟ සිටීමමත් සශ්‍රික වීම සදහා ත් යොදා ගත හැක්කකි.ඔහු පෙන්වා දෙන ආකාරයට බටහිට ශෙල්‍ය අනුගමනය කරන හමුදා ස්වයං විනය හා කණ්ඩායම් හැඟීම ඉස්මතු කර බොරු චණ්ඩිකම් පරදවන්නන් ලෙස ගිණිය හැකිය.බටහිර නොවන ශෙල්‍යය අනුගමනය කල කණ්ඩායම් වලට එරෙහි බටහිර ජයග්‍රහණ ලෙස "මැරතන් සටන" "ගවුම්ගලා සටන", "ටෙනොච්චිලන් ගැටුම" උදාහරණ වේ.යුධමය වාතාවරණයක්යුද්ධයක් සිදුවන පරිසරය, යුද්ධය සඳහා භාවිතා කරන සටන් ක්‍රමයට දැඩි බලපෑමක් සිදුකරනු ලබයි.මෙය අනෙක් ආකාරයෙන් අදහස් කරන්නේ සොල්දාදුවන් යම් යම් භූමින් හා විශේෂ පරිසර තත්වයන් තුළ සටන් කිරීමට පුහුනු කල යුතු බවත් එමගින් එම හමුදාවේ යම් කාර්‍යයකට ඇති හැකියාව සහ හැකියාව ප්‍රදර්ශනය වන බවත්ය.මේ අතරට1.	ආක්ටික් යුධ වැදීම2.	කාන්තාර යුධ වැදීම3.	වනාන්තර යුධ වැදීම4.	ජංගම යුධ වැදීම5.	නාවික යුධ වැදීම6.	උප- සාගරීය යුධ වැදීම7.	කඳු යුධ වැදීම8.	ග්‍රාමීය යුධ වැදීම9.	ගුවන් යුධ වැදීම
10.	අභ්‍යවකාශ යුධ වැදීම11.	ඉලෙක්ට්‍රොනික යුධ වැදීම12.	දේශසීමා යුධ වැදීම13.	පතල් යුධ වැදීම14.	මතවාදී යුධ වැදීම15.	ගරිල්ලා යුධ වැදීම16.	සයිබර් යුධ වැදීම17.	බලශක්ති යුධ වැදීමජෙව යුධReferenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/War#Types_of_war_and_warfare{{}} වෙනත් භාවිතා සඳහා, ලීලාවතී (වක්‍රොක්තිහරණය) බලන්න.ලීලාවතී රැජිනපොළොන්නරුවේ රැජින ලීලාවතී රැජිනගේ සමයයට අයත් සුලබ තඹ මස්ස කාසියක්පොළොන්නරු රාජධානියේ වල්ලභ රැජිනරාජ්‍ය සමය1153-1186පොළොන්නරු රාජධානියේ රාජ්‍ය කරන රැජිනරාජ්‍ය සමය1197–12001209–12101211–1212පූර්වප්‍රාප්තිකයාචෝඩගංගඅනිකංග මහාදිපාදලෝකිස්සරඅනුප්‍රාප්තිකයාසහස්සමල්ලලෝකිස්සරපරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍යපළමු වන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ස්වාධිපත්‍යය පැතිර වු දෙවැනි රජතුමා ලෙස ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. එතුමන්ගෙන් පසුව එතුමන්ගේ බිරිඳ වූ  ලීලාවතී රැජන කිහිප වරක් සිංහාසනය දැරූ ලංකාවේ එකම රැජිනයි.  පළමු වතාවට ක්‍රී.  ව.  1197 සිට 1200 දක්වා වසර තුනක් පොළොන්නරුවේ පාලනය කළ ඔහු දෙවන වරටත් 1209 සිට 1210 දක්වා දෙවසරක් සිංහාසනයේ සිටියේය.  තුන්වන වරටත් නැවත සිහසුනට පත් වූ ඇයට
පාලනය කිරීමට හැකි වූයේ මාස හතක් පමණි.උපත හා ළමා කාලයලීලාවතිගේ උපත හා ළමා කාලය ගැන තොරතුරු ඇත්තේ අල්ප වශයෙනි. එහෙත් ඇයගේ තරුණ කාලයේ ලංකාවේ පැවති දේශපාලන තත්වය ඇයගේ ජීවිතයට බලපාන්නට ඇත. පළමු වැනි විජයබාහු (1055-1100) ඔහුගේ පාලනය ආරම්භයේදි බලවත් චෝල අධිරාජ්‍යය ලංකාවෙන් පලවා හැර රජරට රාජධානිය පුනරුත්ථාපනය කළේය. අනුරාධපුරයේ පැවති අගනගරය පුලත්ති නගරයට ගෙන ගියේය. සමගිය ටික කාලයක් පැවතියේ වුවද පළමු වැනි වික්‍රමබාහු රජුගේ පාලන සමයේ (1111-1132) දිවයින රජරට, දක්ඛිණදේශ සහ රුහුණ වශයෙන් වෙන වෙනම කොටස් තුනකට වෙන් විය. කෙසේ වෙතත් දක්ඛිණ දේශයේ උප රජු මානාභරණ, සහ ඔහුගේ සහෝදරයන් වූ රුහුණු රටේ උප රජවරුන් දෙදෙනා වූ සිරි වල්ලභ සහ කිත්තිසිරි මේඝ සමග වික්‍රමබාහු සිහසුන සඳහා අති දරුණු තරඟයක යෙදු‍නේය. තවදුරටත් කියතොත් ඒ සහෝදරයන් තිදෙනාම විජයබාහු රජුගේ සොහොයුරියගේ පුතුන් ය. එමෙන්ම පාණඩ්‍ය රජ පෙළපතටද සම්බන්ධයක් තිබුණු බැවින් සිහසුන සඳහා විශාල උරුමයක්ද තිබුනි.ලීලාවතී යනු ශ්‍රී වල්ලභගේ සහ සුගලා නම් වූ ඔහුගේ බිරිඳගේ දියණිය බව ප්‍රකටය. ඇයට සහෝදරයෙකු සිටියේය. ඔහුද මානාභරණ නම් විය. ඇයට ඇගේ අනාගත සැමියා ම
ෙන්ම මස්සිනා ද වූ මානාභරණගේ පුත් පරාක්‍රමබාහු ඇගේ තරුණ කාලයේදීම මුණ ගැසුනේය. කිත්තිසිරි මේඝගේ ඇවෑමෙන් පසු ඔහු දක්ඛිණ දේශයේ රජු විය. මානාභරණගේ පවුලේ අය රුහුණේ සිරි වල්ලභ සමග වාසයට පැමිණියහ. ඇය පරාක්‍රමබාහු සමග විවාහ වූයේ කුමන අවස්ථාවකද යන්න ගැන කරුණු හෙළි නොවේ.ලීලාවතියගේ පවුලේ අය විශේෂයෙන් ඇගේ සහෝදරයා වූ රුහුණේ මානාභරණ (මොහු පරාක්‍රමබාහුගේ සොහොයුරියන් වූ මිත්තා සහ පබාවතී දෙදෙනාම විවාහ කර ගත්තේය) සහ මව් රැජින වූ සුගලා යන අය පරාක්‍රමබාහු සමග තිබුනේ හොඳ සම්බන්ධයක් නොවේ. මානාභරණ පරාක්‍රමබාහු සමග අවස්ථා කීපයකදී සටන් වැදුනේය. මෙවැනි අවස්ථා වල ලීලාවතී කුමන ක්‍රියා මාර්ගයක් ගත්තේදැයි යන්න එළිදරව් නොවේ.රාජ්‍ය කාලය සහ මරණයඇයගේ බලපරාක්‍රමයෙන් යුත් ස්වාමි පුරුෂයාගේ පාලන කාලය තුළ ලීලාවතී බිසවගේ ක්‍රියාකාරකම් ගැන තොරතුරු අප්‍රකටය. අග මෙහෙසිය වශයෙන් ඇයට රජ මාළිගය තුළ තිබුණේ උසස් තත්වයකි. සිහසුන ඊළඟට උරුම විය යුත්තේ ඇගේ දරුවන්ටය. ඇය රජතුමා සමග සංග්‍රාම චාරිකාවල පවා යෙදෙන්නට ඇත. කෙසේ වෙතත් චූලවංශය ඒ ගැන සඳහන් නොකරන අතර පරාක්‍රමබාහු රජතුමාට දාව ඇයට දරුවන් සිටි බව අනුමාන වශයෙන්වත්  සඳහන් කර
නැත. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ මරණයෙන් පසු ඇය නැවතත් ඉතිහාස මූලාශ්‍රවල පෙනී සිටින්නීය. කවිකාර රජු ලෙස හැඳින්වෙන දෙවැනි විජයබාහු, ඔහු රජ වී අවුරුද්දකින් පසු කුලින්ග වර්ගයේ මහින්ද නම් එදිරිවාදියෙකු අතින් මරු මුවට පත් විය. කිත්තිනිශ්ශංක විසින් මහින්ද බලයෙන් පහ කළේය. ඔහු කාලිංග කුමාරයෙකි. ඔහු විජයබාහුගේ ප්‍රධාන ඇමතිව සිටියේය. මෙම කිත්තිනිශ්ශංක, නිශ්ශංකමල්ල නමින් "1187" සිට "1196" දක්වා රජ කළේය.නිශ්ශංක මල්ලගේ අභාවයෙන් පසු ඔහුගේ බාල සොහොයුරු වික්‍රමබාහු රජ විය. මාස කිහිපයකින් පසු ඔහුගේ බෑණා කෙනෙකු වූ චෝඩගංග විසින් ඔහු බලයෙන් පහ කරන ලදී. එවකට බලවත්ව සිටි කිත්ති සෙනෙවියා විසින් චෝඩගංග බලයෙන් පහ කරන ලදී. කිත්ති සෙනෙවියා තමන් රාජ්‍ය බලය ලබා ගන්නවා වෙනුවට ලීලාවතී බිසව රැජිණ ලෙස අභිෂේක කරවූයේය.ලීලාවතී රැජිණගේ පාලන කාලයේ මුල් වර්ෂ තුන අත් වැරදි නොවුන කාලයක් ලෙස චූලවංශයේ සඳහන්වේ. පරාක්‍රමබාහු රජුගේ අග මෙහෙසිය ලෙසට ලීලාවතී බිසවට සිහසුනට උරුම කම් කියූ අනිත් පුද්ගලයන්ට නොතිබුණු අයිතියක් ඒ සඳහා තිබෙන්නට ඇත. තව දුරටත් කියතොත් කිත්ති හෝ නිශ්ශංක මල්ල පරපුරේ අනික් අයට වඩා ඇයගේ කුලපරම්පරාව ගරු කටයුතු එකක් වන්
න‍ට ඇත. ඇයට පුද කරන ලද ගෞරවය ගැන පැහැදිලි වන්නේ, ඔක්කාක වංශයේ කුමාරයෙක් වූ සහස්සමල්ල විසින් '1200 අගොස්තු 23" දින ඇය රජකමෙන් නෙරපීමෙන් පසුවද, ඇය නිරුපද්‍රිතව සිටීමෙනි. අයස්මන්න නම් වූ හමුදා ප්‍රධානියා සහස්මල්ල රජ කමෙන් නෙරපීය. ඔහුද කිත්ති මෙන් රජකම ප්‍රතික්ෂේප කොට නිශ්ශංකමල්ලගේ අග මෙහෙසිය කල්‍යාණිවතීට එය පැවරුවේය. අයස්මන්ත කිත්ති මෙන් නොව කිසියම් සාධාරණ බලයක් තමා වෙත තබා ගත්තේය. කල්‍යාණවතීගෙන් පසු ළමා ධම්මාසෝක රජු බවට පත් වූයේද අයස්මන්තගේ භාරකාරත්වය, සහ පාලනය යටතේය. කෙසේ වුවද "1209" දී අනිකන්ග මහාදීපාද යටතේ පැමිණි චෝල ආක්‍රමණික හමුදාව අයස්මන්ත සහ ධම්මාසෝක මරා දමන ලදී. මෙයින් දින දාහතරකට පසු ලීලාවතී බිසව නැවත ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ වික්කන්ත සමුනක්ක නම් හමුදා ප්‍රධානියා විසින් අනිකංග මරා දැමීම හේතුවෙනි. සැලකිය යුතු කාරණයක් වන්නේ චූලවංශය මෙම හමුදා ප්‍රධානියා "දුෂ්ඨයෙකු" ලෙස හැඳින්වීමයි. "දුෂ්ඨයා විසින් අනිකංග නම් රජතුමා මරා දමන ලදී. ඉන් අනතුරුව මීට කලින්ද රජ කළ පරාක්‍රමබාහුගේ අග මෙහෙසිය වූ ලීලාවතී නම් දේවිය අවුරුද්දක් රට කළාය". කලින් මහත් ගෞරවයෙන් සඳහන් කල ලීලාවති රැජිණ නැවත රාජ්‍ය පාලනයට
දුෂ්ඨයෙකු හවුල් කර ගැනීම ගැන සඳහන් වන්නේ මක් නිසාද සහ අනිකංග නම් චෝල ආක්‍රමණිකයා ගැන ගෞරවනීය හැඳින්වීමක් කරන්නේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි නැත. අනතුරුව තවත් දකුණු ඉන්දීය සේනාවක් ("විරුද්ධ පැත්තේ වෙරළෙන් මහා දෙමළ හමුදාවක්") පැමිණ 1210 දී ලීලාවතී සිහසුනෙන් පහ කළහ. එහි ප්‍රධානියා ලෝකිස්සර "මුළු ලංකාවම සිය අණසක යටතට ගෙන පුලත්තිනගරයේ සිට මාස නමයක් රට පාලනය කළේය". අනතුරුව හමුදා නායක පරාක්‍රම විසින් ඔහු බලයෙන් පහ කරන ලදී. පරාක්‍රම නම් "මහා බලපරාක්‍රමයෙන් යුත් පුද්ගලයා" ලීලාවතී බිසව නැවතත් 1211 දී රැජිණ ලෙසට සිහසුනෙහි තැබුවේය. මෙම විස්තරය කිරීමේදී රැජිණ චූලවංශ කතුවරුන්ගේ මනාපයට පාත්‍ර වී තිබෙන්නට ඇතැයි සිතිය හැක්කේ "ඉර හඳ පවතිනතාක් කල් රාජ වංශය රාජශ්‍රීයෙන් බැබළුනාය" යනුවෙන් සඳහන් කර තිබීමෙනි. ඇයගේ මෙම අන්තිම රාජ්‍ය පාලන කාලය මාස හතකට සීමා විය. ඇයගේම ලේ නෑයෙකු වූ පරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍ය විසින් ඇය බලයෙන් පහ කර රජරට රජු බවට පත් විය. මෙම ආක්‍රමණයට පසු ඓතිහාසික වාර්තාවල ලීලාවතී ගැන කිසිවක් සඳහන් නොවේ. පරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍ය ඇය මැරවූ බවක් සඳහන් නොවෙතත් ඔහුගෙන් පසු 1215 දී ආක්‍රමණිකයෙකු ලෙස පැමිණි කෲර දුෂ්ඨ පාලකයෙක
ු ලෙස හැඳින්වෙන මාඝ විසින් ඒ දේ කරන්නට ඇත.විශේෂත්‍වයමධ්‍යකාලීන සිංහල රාජ්‍ය බලයේ පිරිහීම සහ ඇද වැටීම අතර කාලය ලීලාවතී රැජිණගේ ජීවිතය සහ රාජ්‍ය කාලය හා සමගාමීය. ඇයගේ ස්වාමි පුරුෂයාගේ ඇවෑමෙන් පසු ගත වූ අවුරුදු විසි හයක කාලය තුළ වෙන් වෙන් වශයෙන් පාලකයින් නම දෙනෙක් වූ අතර දකුණු ඉන්දීය චෝල හා පාණ්ඩ්‍ය ආක්‍රමණ තුනක් ද සිදු විය. ලීලාවතීගේ රජ පරම්පරාව විසින් චෝලයින් පන්නා දමා ස්වදේශික රාජ්‍යයක් බිහි කිරීමෙන් ලබා තිබූ ගෞරවය සහ අභිමානය ඉහත කී ආක්‍රමණ වලින් බිඳ වැටුනේය.මෙම අවස්ථාවේදී රජරට, රුහුණ සහ දක්ඛිණ දේශයේ ක්‍රියාකාරී සටන් තිබුනේද යන්න ගැන අදහසක් ඇති කර ගැනීමද අසීරුය. විජයබාහුද අයිති සිංහල පාණ්ඩ්‍ය වංශයට ලීලාවතීද, පැහැදිළිවම අයිති වූ අතර, නිශ්ශංකමල්ල, වික්‍රමබාහු, චෝඩගංග, කල්‍යාණවතී රැජිණ සහ ධම්මාශෝක කාලිංග පරපුර නියෝජනය කළහ. කෙසේ වෙතත් තත්වය අවුල් කරන ලද්දේ අනිකංග වැනි ආක්‍රමණිකයින් (වෙනස් මූලාශ්‍රවල දැක්වෙන්නේ අනිකංග ධර්මාශෝකගේ පියා වශයෙනි.) සහ ඔවුනොවුන්ගේ වරිගයා අතරම තිබුණු බෙදීම්ය. (උදාහරණ වශයෙන් දෙවැනි  වික්‍රමබාහු සහ චෝඩගංග එකානෙකා සමග සටන් කිරීම දැක්විය හැක.)ලංකාව එක්සේ
සත් කොට ස්වදේශික බලය නැවත ගොඩ නැංවූ මහා සිංහල -  පාණ්ඩ්‍ය රජ පරම්පරාවේ අන්තිමයා ලෙස ලීලාවතී රැජිණ ඉහළින්ම සඳහන් වේ. පළමුවැනි පරාක්‍රමබාහු, නිශ්ශංකමල්ල, දෙවැනි විජයබාහු, සහ ලෝකිස්සර ආදී රජවරු සමස්ත ලංකාවම (මෙම කාලය තුළ) පාලනය කළ අය වශයෙන් චූලවංශය පැහැදිළිවම කියයි. එහෙත් කෲර පාලක මාඝ (1215 - 1236) ගෙන් පසු දිවයින කොටස් කීපයකින් යුත් තරඟකාරී රාජ්‍යයන් කීපයකට බෙදී ගියේය.එතැන් සිට 1815 දක්වා ශ්‍රී ලංකාව එකම භූගෝලීය කලාපයකින් යුතු රටක් වශයෙන් පැවතුනේ නැත. අන්තිමට එසේ වූයේ යටත් විජිත පාලකයින් වූ බ්‍රිතාන්‍යයන් යටතේය. සත්ත්ව විද්‍යාවෙහිශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ටෙට්‍රාබ්ලෙමිඩේ කුලයට අයත් සන්නාහ මකුළුවකු Shearella lilawati ලෙස නම්කෙරිණි.[1]මේවාත් බලන්නමහාවංසයශ්‍රී ලංකාවේ රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුවශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයපළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජමූලාශ්‍ර↑ "ෂියරෙල්ලා ලීලාවති ලෙහ්ටිනන්, 1981". වර්ල්ඩ් ස්පයිඩර් කැටලොග්. සම්ප්‍රවේශය 3 මැයි 2016.බාහිර සබැඳිශ්‍රී ලංකාවේ රජවරුන් සහ පාලකයින්කොඩ්‍රිංටන්ගේ සිලෝන්හි කෙටි ඉතිහාසය[1] ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ ප්‍රභවයක
ි. මෙයට මහාවංසයෙන් සහ චූලවංසයෙන් උපුටාගත් මාර්ගස්ථ පාඨ සහ ලීලාවතී රැජිනගේ සමයයට අයත් කාසිවල රූප ද ඇතුළත් ය.ලීලාවතී රැජින විජයබාහු ගෘහයඋපත: ? ? මරණය: ? ?රාජ පදවි නාමයන්පූර්වප්‍රාප්තිකයාචෝඩගංගපොළොන්නරුවේ රැජින1197–1200අනුප්‍රාප්තිකසහස්සමල්ලපූර්වප්‍රාප්තිකයාඅනිකාංග මහාදිපාදපොළොන්නරුවේ රැජින1209–1210අනුප්‍රාප්තිකලෝකිස්සරපූර්වප්‍රාප්තිකයාලෝකිස්සරපොළොන්නරුවේ රැජින1211–1212අනුප්‍රාප්තිකපරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍යvteපොළොන්නරු රාජධානියේ රජවරුවිජයබාහු රජ පෙළපත(1056–1187, 1197-1200, 1209-1210, 1211-1212)විජයබාහු I (1056–1111)ජයබාහු I (1110–1111)වික්‍රමබාහු I (1111–1132)ගජබාහු II (1131–1153)පරාක්‍රමබාහු I (1153–1186)විජයබාහු II (1186–1187)මහින්ද VI (1187–1187)ලීලාවතී (1197-1200, 1209-1210, 1211-1212)කාලිංග රජ පෙළපත(1187–1197, 1200–1209)නිශ්ශංකමල්ල (1187–1196)වීරබාහු I (1196–1196)වික්‍රමබාහු II (1196–1196)චෝඩගංග (1196–1197)සහස්සමල්ල (1200–1202)කල්‍යාණවතී (1202–1208)ධර්මාශෝක (1208–1209)අනිකාංග (1209–1209)ලොකිස්සර, පාණ්ඩ්‍ය රාජවංශය සහ නැගෙනහිර ගංග රාජවංශය(1210-12
11, 1212–1236)ලෝකිස්සර (1210-1211)පරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍ය (1212–1215)කාලිංග මාඝ (1215–1236)කරවිට( Karawita ) යනු රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ නගරයකි.ත්‍රිපිටකය/බුදු දහම වෙනස් කළ නොහැක. පහසුවෙන් වෙනස් කළ හැකි විකිපීඩියාව හරහා ත්‍රිපිටක ධර්මයට හානි විය/කළ හැක.මුල් ත්‍රිපිටකය ලබා දෙන මූලාශ්‍ර හා වෙනත් විශ්වාසවන්ත අඩවිවලට බාහිර යොමු, ත්‍රිපිටක දහම් පිළිබඳ අදහස් හා සාකච්ඡා පමණක් විකිපීඩියාවට එක් කරමු.බුද්ධ ධර්මය හැදෑරීමට විකිපීඩියාව භාවිත නොකරමු.ත්‍රිපිටක ධර්ම කරුණු නිර්මලව ම මතු පරපුරට උරුම කරමු!මනොපුබ්බංගමා ධම්මා-මනොසෙට්ඨා මනොමයා(සෑම දෙයකටම සිත මුල් වේ)මනසා චේ පදුට්ඨේන-භාසති වා කරොති වා(සිත නරක් කරගෙන යමක් කිව්වොත් හරි කෙරුවොත් හරි...)තතෝ නං දුක්ඛමංවේති-චක්කං ව වහතො පදං(කරත්තෙ බැඳි ගොනා පස්සෙන් එන රෝදය වගේ දුක් විපාක ඔහු පස්සෙන් ලුහුබඳිනවා.)..................ධම්ම පදය, යමක වග්ගය 1:1[1]බුදු දහමට අනුව කර්ම යනු සචේතනිකව කරනු ලබන ක්‍රියාවේ. චේතනාහං භික්ඛවෙ කම්මං වදාමි [2] තවද බුදු දහමට අනුව කර්මය යනු පංච නියාම ධර්ම[3] වලින් එකකි.[4] බුදුරජානන් වහන්සේ සීවක පරිබ්‍රාජකයාට ද
ේශනා කල පරිදි සියල්ල සිදුවන්නේ කර්මය නිසාම නොවේ.[3]ධර්ම චක්‍රයවදනකර්මය යන්න පාලි කම්ම යන්නෙන් සිංහලට ලැබුන වචනයකි. මෙහි සරල අර්ථය නම් කිරීම යන්නයි. කර්මය (සංස්කෘත:- කර්මනි, පාලි, කම්ම) යනු ක්‍රියාවකි. යමෙක් සිතන, කරන, කියන දේ කර්මය වේ.බුද්ධ ධර්මයේදී කර්මය ලෙස විශේෂයෙන් හඳුන්වන්නේ එම ක්‍රියාවන් ඇතිවන ස්ථාන 2 කට අනුවය.මානසික අභිප්‍රාය (චේතනා)සිත තුළ පවතින බලපෑමමෙමඟින් ලැබෙන විපාකය මෙම භවයේදීම හෝ ඉදිරි භවයකදී හෝ ඵලදිය හැක. කර්මය යනු සියළු සත්වයන්ගේ නැවත උපත නම් චක්‍රය (සංසාරය) පදවන යන්ත්‍රයයි.බුදු දහමේ කර්මයඅංගුත්තර නිකායේ නිබ්බධිකා සුත්‍රයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ දේශනා කර ඇත. “ මහණෙනි, මම වේතනාව කර්මය යැයි කියමි. යමෙකුගේ කැමැත්ත අනුව යමෙක් සිරුරෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතෙන් ක්‍රියා(කර්ම) සිදු කරයි”.පුද්ගලයෙකු යම් ක්‍රියාවක් සිදුකරන සෑම අවස්ථාවකම මනස යට අභිප්‍රායක් හටගන්නා අතර එම ක්‍රියාවේ ඵල විපාකය නිර්ණය කරන්නේ එම සිතුවිල්ල මිස සිදු කරන ලද ක්‍රියාවේ බාහිර ස්වරූපය නොවේ. යමෙක් ශ්‍රද්ධාවන්ත හා සිල්වත් ස්වරූපයක් මවාපාමින් තණ්හා, වෛරය හා ක්‍රෝධයෙන් යුතුව යම්
ක්‍රියාවක් සිදුකරයි නම් එම ක්‍රියාවේ ඵල විපාක රඳා පවතින්නේ ක්‍රියාවට හේතුවු මුලික අරමුණ මත බැවින් ඔහුට අනාගතයේ දුක් විපාක ලැබිය හැක. බුදුරජාණන් වහන්සේ සැප විපාක ලබාදෙන කුසල කර්ම (යහපත් ක්‍රියා) හා දුක් විපාක ලබාදෙන අකුසල කර්ම (අයහපත් ක්‍රියා) යන දෙවර්ගය පිළිබඳ දේශනා කළ සේක. එම නිසා කර්ම ලෝකය පිළිබඳ විශ්ව න්‍යායක් පැහැදිලි කිරීමට මෙන්ම ආචාර ධර්මයක් ලෙසද යොදා ගනී. අනාගතය රඳා පවතින්නේ තමන් කරන ක්‍රියා මත බවත්, මේ හේතුවෙන් රහසිගත ක්‍රියා කිසිවක් නොමැති අතර සෑම ක්‍රියාවකින්ම යම් ප්‍රතිඵලයක් ලැබෙන බවත්, බෞද්‍ධයෝ විශ්වාස කරති. බුදුදහමේ එන කර්මයෙන් අවධාරණය කරන්නේ තමන්ට සිදුවන දේ ගැන වෙනත් කෙනෙකුට චෝදනා කළ නොහැකි බවත් එය තමාගේ ක්‍රියාවක ප්‍රතිඵලයක් බවත්ය.කර්මය තවත් කොටස් වලට බෙදිය හැක. සංසාරික සැපත (උසස් ස්ථානයක උප්පත්තිය ලැබීම වැනි) ලබාදෙන කුසල කර්ම හා නිර්වාණය වෙත යොමු කෙරෙන කුසල කර්ම. එනිසා ලෞකික සැපත ලබාදෙන සංසාරික කුසල කර්ම මෙන්ම විමුක්තිදායක කර්ම, දුක් පීඩා සඳහටම නවත්වන නිසා ඇති උත්තම කර්ම ලෙස පවතී. ‍යමෙක් විමුක්තිය (නිර්වාණය) ලඟා කරගත් විට තවදුරටත් කර්මය හටගැනීම නවතී. මෙම තත්වයේ පවතින
සිත පාලියෙන් "කිරිය සිත" නම් වේ. බුදුරජාණන් වහනසේ අවවාද කළේ කුසල කර්ම සිදු කිරීමයි. "අකුසල ක්‍රියාවන්ගෙන් වැළකීම, කුසල ක්‍රියා සිදු කිරීම, සිත දමනය කර ගැනීම සියළු බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනාවයි " ධම්මපදය - 183 පාඨය සබ්බ පාපස්ස අකරනං , කුසලස්ස උපසම්පදා , සචිත්ත පරියෝ දපනං , එතන් බුද්ධාන ශාසනං .කර්මයේ විපාක නොවැළැක්විය හැකි නිසා නැවත ඉපදීම සමඟ කර්මය අනිවාර්යෙන්ම බැදී පවති. නමුත් ‍නැවත උපතකට එකම හේතුව කර්මය නොවේ. මාහායාන සම්ප්‍රදායට අනුව 8 වන අදියරට ඉහළින් මාර්ග ඵල ලබාගත් බෝධිසත්වවරුන් නැවත උත්පත්තිය ලැබීමට තෝරාගන්නේ සංසාරේ තවමත් සිරවී දුක් විදිනා සත්වයන් මුදවා ගැනීමටයි.බුදුරජාණන් වහන්සේ කර්මය හටගැනීමට අවශ්‍ය දේ දේශනා කළ සේක.කර්මය සත්‍ය වශයෙන්ම සිදුවිය යුතුයි. එය මුළාවක් නොවේ.දෙවනුව තමාගේ ක්‍රියාව පිළිබඳ වගකීම දැරිය යුත්තේ තමා විසින්මය. තමන් හරහා ක්‍රියාකරන යහපත් හෝ අයහපත් සත්වයකුගේ හෝ නක්ෂත්‍ර බලපෑමක් නොමැත. තමන් සිහියෙන් සිටින විට තම ක්‍රියාව නිර්ණය කරන්නේ තමන්මය.ක්‍රියාවට ප්‍රතිඵලයක් තිබේ. ජලය මත ඇඳි ඉරක් මෙන් නොව සිදුකරන සෑම ක්‍රියාවකටම සිතේ ඇතිවු අරමුණ අනුව ලැබෙන සැප හෝ දුක විපාක තිබේ