LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
Population". countrystudies.us. Library of Congress.↑ Institut National de la Statistique de Côte d'Ivoire and ICF International. "Enquête Démographique et de Santé - Côte d'Ivoire - 2021" (PDF). p. 10 (21). සම්ප්‍රවේශය 2022-08-10.↑ Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. (Page on "Languages of Côte d'Ivoire." This page indicates that one of the 79 no longer has any speakers.)↑ Boutin, Akissi Béatrice (2021), Hurst-Harosh, Ellen; Brookes, Heather; Mesthrie, Rajend, eds., "Exploring Hybridity in Ivorian French and Nouchi", Youth Language Practices and Urban Language Contact in Africa, Cambridge Approaches to Language Contact (Cambridge: Cambridge University Press):  pp. 159–181, ISBN 978-1-107-17120-6, https://www.cambridge.org/core/books/youth-language-practices-and-urban-language-contact-in-africa/exploring-hybridity-in-ivorian-french-and-nouchi/71CBA38840CFCC2BDE8712FDF5755877, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2022-10-09
↑ "Manding (Dioula)". Minority Rights Group (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි බසින්). 2015-06-19. සම්ප්‍රවේශය 2022-10-09.↑ "Des investisseurs libanais à Abidjan pour investir en Afrique". VOA Afrique. 1 February 2018.↑ "Ivory Coast – The Economy". countrystudies.us. Library of Congress.↑ "From Lebanon to Africa". Al Jazeera. 28 October 2015.↑ "Ivory Coast – The Levantine Community". Countrystudies.us. Library of Congress. සම්ප්‍රවේශය 20 June 2010.↑ Gregson, Brent (30 November 2004). "Rwanda Syndrome on the Ivory Coast". World Press Review.↑ "OVERALL DEFINITIVE RESULTS OF THE RGPH 2021: THE POPULATION USUALLY LIVING ON IVORIAN TERRITORY IS 29,389,150 INHABITANTS". PORTAIL OFFICIEL DU GOUVERNEMENT DE COTE D'IVOIRE (ප්‍රංශ බසින්). July 13, 2022.↑ "Ivory Coast". Global Religious Futures. Pew Research Center. සම්ප්‍රවේශය 1 July 2021.↑ Côte d'Ivoire . State.gov. Retrieved on 17 August 2012.↑ Mark, Monica (2015-05-15). "Yamoussoukro's Notre-Dame de la Paix, the world's largest basili
ca - a history of cities in 50 buildings, day 37". the Guardian (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2022-10-01.↑ 123.0 123.1 123.2 "WHO Country Offices in the WHO African Region". World Health Organization. 17 June 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 20 June 2010.↑ "Human Development Indices" (PDF). United Nations Development Programme. January 2008. p. 35. සම්ප්‍රවේශය 1 June 2009. Table 3: Human and income poverty↑ "Female genital mutilation and other harmful practices". World Health Organization. 12 October 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 28 August 2014.↑ "Country Comparison :: Maternal Mortality Rate". The World Factbook. CIA.gov. 18 අප්‍රේල් 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "Country Comparison :: HIV/AIDS – Adult Prevalence Rate". The World Factbook. CIA.gov. 21 දෙසැම්බර් 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "Literacy - The World Factbook". www.cia.gov.↑ "Population, Health, and Human Well-Being-- Côte d'I
voire" (PDF). EarthTrends. 2003. 11 May 2011 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 December 2010.↑ 130.0 130.1 Essegbey, Diaby & Konté 2015, pp. 498–533, "West Africa".↑ WIPO. "Global Innovation Index 2023, 15th Edition". www.wipo.int (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2023-10-30.↑ "Global Innovation Index 2019". WIPO. සම්ප්‍රවේශය 2021-09-02.↑ "Global Innovation Index". INSEAD Knowledge. 2013-10-28. 2 September 2021 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2021-09-02.↑ 134.0 134.1 134.2 134.3 "Ivory Coast, Côte d'Ivoire: Recipes and Cuisine". Whats4eats.com. 3 April 2008. සම්ප්‍රවේශය 22 May 2011.[unreliable source?] {{cite web}}: line feed character in |postscript= at position 131 (help)CS1 maint: postscript (link)අප්‍රිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුවපිළිගත් ස්වෛරී රාජ්‍යයන්ඇල්ජීරියාව * ඇන්ගෝලාව * බෙනින් * බොට්ස්වානාව * බුර්කිනා ෆාසෝ * බුරුන්ඩි * කැමරූන් * කේප් වර්ඩ් * මධ්‍යම අප්‍රිකාව * චෑඩ් * කොමරොස් * කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවා
දී ජනරජය * කොංගෝ ජනරජය * ජිබුටි * ඊජිප්තුව * සමක ගිනියාව * එරිත්‍රියාව * එස්වාටිනි * ඉතියෝපියාව * ගැබොන් * ගැම්බියාව * ඝානාව * ගිනියාව * ගිනි බිසවු * අයිවරි කෝස්ට් * කෙන්යාව * ලෙසොතෝව * ලයිබීරියාව * ලිබියාව * මැඩගස්කරය * මලාවි * මාලි * මොරිටේනියාව * මොරිෂස් * මොරොක්කෝව * මොසැම්බික් * නැමීබියාව * නයිජර් * නයිජීරියාව * රුවන්ඩා * සාඕ ටොමේ සහ ප්‍රින්සිපේ * සෙනෙගල් * සීෂෙල්ස් * සියෙරා ලියොන් * සෝමාලියාව * දකුණු අප්‍රිකාව * දකුණු සුඩානය * සුඩානය * ටැන්සානියාව * ටෝගෝ * ටියුනීසියාව * උගන්ඩාව * සැම්බියාව * සිම්බාබ්වේසීමිත හෝ පිළිගැනීමක් නොමැති රාජ්‍යයන්සහරාවි අරාබි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය * සෝමාලිලන්තයඅප්‍රිකානු නොවන රාජ්‍යවල සංඝටක කොටස්අසෝර්ස් * කැනරි දූපත් * සියුටා * ප්‍රංශ දකුණු සහ ඇන්ටාක්ටික් ඉඩම් * මැඩෙයිරා * මයෝට්ටේ * මෙලිලා * පෙලගී දූපත් * ප්ලාසාස් ඩි සොබෙරානියා * රීයූනියන් * සොකොත්‍රා දූපත් සමූහයස්වෛරී රාජ්‍යයක යැපෙන භූමිශාන්ත හෙලේනා, ඇසෙන්ෂන් සහ ට්‍රිස්ටන් ඩා කුන්හාගානරින් මහතා සහ ගානරින් මැතිණිය (ක්‍රිස්ටොෆ් හාලර් වොන් හැලර්ස්ටෙයින්,  1803 දී පමණ)අන්ඩ්‍රෙ-ජැක ගානරින් (31 ජනවාරි
1769 – 18 අගෝස්තු 1823) යනු බැලුන්ගාමියෙක් සහ සැකිලි-විරහිත පැරෂුටයේ නිර්මාතෘ වෙයි. නිල ප්‍රංශ ගගනගාමියා ලෙසින් ඔහු පත් කෙරිණි.සතුන් දඩයමවර්තමානයේ   ලෝකයේ විවිධ පරිසර පද්ධතිවල සිටින සත්ත්ව ග්‍රහණයන් වඳ වී යමින් සිටියි.ශිෂ්ටාචාර යුගවලදි  සතුන්ට වැදූම් පිදූම් කරමින් අදහන ලද නමුත් දැනට ලෝකයේ සත්ත්ව වීශේෂ 4000ක් පමණවඳ වී යාමේ තර්ජනයට මුහුණ පා ඇත. වීශේෂයේන් ජනගහනයේ වර්ධනය, මිනිස් අවශ්‍යතා පුලුල් වීම,කාර්මික දියුනුව හා තරඟකාරි ආර්ථික රටාව මේ සඳහා බලපා ඇත.මිට අමතරව ව්‍යාපාරික අමුදව්‍ය ලබා ගැනිම සඳහා සතුන් දඩයම ඒනම් සතුන් මරා ඔවුනගේ සම්, නිය,අං,මස්,වෙළදාම  ආහාර සඳහා සතුන දඩයම ,පර්යේෂණ සඳහා යොදා ගැනිම,පරිසර දුෂණය ,වනාන්තර ඒළි කිරීම නිසා සතුන්ගේ වාසාස්ථාන  අහිමි වීම, ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල  සිදුවන යුද්ද හා සිවිල අරගල සතුන් වඳ වී යාමට හේතු වේ. යුද්දවලදී භාවිතා කරන රසායනික අවි,රොකට්, බිම් බෝම්බ යනාදිය නිසා සතුන් අනතුරට පත් වේ.ලෝකයේ වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක් වී ඇති සත්ත්ව විශේෂපැන්ඩා,සුදු හා කලුරයිනෝසිරස්රයිෙනා්සිරස්අප්‍රිකානු ඇතුන් හිම දිවියා,කෝලා,සිංහයින්බෙංගාල කොටිලෝකයේ වි
විධ පරිසර පද්ධතිවල සිටින සත්ත්ව වීශේෂ වැදගත් වේ. ඒනම් වයුගෝලිය සමතුලිතාවය පවාත්වා ගැනීම,   ආහාරදාමවල කුමවත් පැවැත්ම  සඳහා, පරිසරයේ ස්වභාවික සෙෳන්දර්ය පවාත්වා ගැනීම  සත්ත්ව ප්‍රජාව වැදගත් වේ.ඊට අමතරව සත්ත්ව ප්‍රජාවේ ආර්ථිකමය  වැදගත්කමක්ද ඇත.බොහෝ රටවල සංචාරක ව්‍යාපාරය සඳහා සතුන් වැදගත් වී ඇත. එමේන්ම විවිධ ඹෳෂද වර්ග නිපදවිමටද  සතුන් උපකාරි වේ.උදාහාරනඃ රයිනෝසිරස්ලේ අංවලින් බෙහෙත් පෙති නිපදවයි.තල්මස් දත්වලින් ඹෳෂධ නිපදවයි.විවිධ වානර වර්ග මඟින් පිළිකා නාශාක ඹෳෂද නිපදවයි.සත්ත්ව ප්‍රජාව ආරක්ෂා  කිරීම් පියවර1සත්ත්ව  අභය භූමි හා ආරාක්ෂිත කලාප ඇති කිරීම.පැන්ඩා2 ජලජ ප්‍රදේශ හා ගොඩබ්ම් ප්‍රදේශ දුෂණය වැළැක්වීම.3 සතුන් දඩයම් කිරිම සම්බන්ධව විවිධ නීති පැනවීම.4වන සතුන්ගේ වටිනාකම,දුර්වලත්වය,සාමන්‍ය ජනතාවගේ අවධානයට යොමු කරවිම.5 සතුන්දඩයම් කිරීම තම ජිවන වෘත්තිය කරගත් පුද්ගලයන්ට තම ජිවන තත්වය ඉ හල නංවා ගැනිමට විකල්ප  ක්‍රම  හදුන්වා දිම.6 විවිධ ජාත්‍යන්තර  සම්මුති ඇති කර ගැනීම.7 ලෝක වන සත්ත්ව අරමුදල ,ඒක්සත් ජාතින්ගේ පරිසර වැඩසටහන මඟින් වන සතුන්   සංරක්ෂනය      පුනරුත්ථාපනය සඳහා ණය හා ස
හානාධර ලබා දීම.8 නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර එළි කිරිම හා‍ ජෛව විවිධත්වය ඇති සතුන් විනාශය තඑනම් කිරීමට  ගැනිම.තවද අන්තර් ජාතික වන සතුන් වෙළදාම  පිළිබද එක්සත් ජාතින්ගේ සංගමය යටතේ වන සත්ත්ව  වෙළදාම වැළැක් විමට කටයුතු කර ඇත.එ සඳහා රටවල් 120ක් අත්සන් තබා ඇත. ඊට අමතරව වන සතුන් සුරැකිම සඳහා වු  ලෝක සංගමය,ලෝක වන සත්ත්ව අරමුදල,වන සතුන් අරක්ෂා කිරීමට විවිධ පියවර ගෙන ඇත.වන සතුන් ආරක්‍ෂා කිරීම‍ට විවිධ ක්‍රියාමාර්ග ‍ගෙන ඇත.  ජනක හෙට්ටිආරච්චිගේ අදහස අනුව 1946 පිහිට වූ ජාත්‍යන්තර තල්මස් කොමිසම මගින් තල්මසුන් වදවීම වැලැක්වීමට පියවර ගෙන ඇත.වන සතුත් සුරකීම සඳහා වූ ලෝක සංගමය මගින් අනවසරව වන සත්ව වෙළදාම වැළැක්වීමට විවිද  ක්‍රියාමාර්ග ගනිමින් සිටී.ලෝකයේ නීත්‍යාණුකූල නොවසත්ව වෙළදාම්  කරන  ප්‍රධාන සතුන්කොටි-සම්  සිංහයාවානර වර්ග හි සිංහ සම්පක්ෂින් වර්ගඋරගවිසිතුරැ මසුන්මේtඅැතුන්-අැත්දලඅප්‍රිකානු අලියාසතුන් අපනයනය කරන ප්‍රධාන රටවල්මෙක්සිකෝවබ්‍රසිලයආජෙන්ටිනාවකෙන්යාවචීනයඉන්දියාව  වැනි රටවල් හදුනාගෙන ඇත.එසේම වන සතුන් ආනයනය කරන ප්‍රධාන රටවල් ලෙස එක්සත් ජනපදය ,ප්‍රංශය,ජපානය,ජර්මනිය,බ්
‍රිතාන්‍ය,වැනි රටවල් හදුනාගෙන ඇත.නමුත් ලෝව විවිධ රටවල ව්‍යාපාරික අමුදව්‍ය ලබා ගැබිමට සතුන් දඩයම් කිරීම වැලැක්විමට ලොව සැම රටක්ම උත්සහා ගනි.ඒ අතර තල්මස් දඩයම ,ඇතුත් දඩයම හා රටකට ආවේනික සතුන් දඩයම් කිරිම තහනම් කර ඇත.මෙම කටයුතු වැළැක්විමට ජාත්‍යාන්තර සම්මුති ඇති කරගෙන ඇත. එමෙන්මදුර්ලභ සතුන් නැවත බෝකිරීම සඳහා ද පියවර ගෙන ඇත." වර්ෂයකට කෙන්යාවේ වන සතුන් නැරඹිම සඳහා එරටටක් සිංහයෙකු වසරකට ඩොලර් 5,15,000 පමණ උපයා දෙනු ලබයි.නමුත් සිංහයෙකු මරා සම් ලබාගතහොත් ඉන් ඩොලර් 5,15,000  පමණ උපයා දෙනු ලබදෙයි. එමෙන්ම රැවනඩාව     හා ටැන්සානියාව යන රටවල් ද විශාල වශයෙන් වන  සතුන් පදනම් කරගෙන  සංචාරන කටයුතු සිදු කරයි."(හෙට්ටිආරච්චි,2006)"සමාන්‍යයේන් වර්ෂයකට ඇතුන් 70,000 පමණ දල ලබාගැනිම සඳහා මරනු ලබයි.මෙම ඇත්දල විසිතුරැ භණ්ඩ සැදිමට සංවර්ධිත රටවල් විසින් අනය නය  කරයි. මේ නිසා අප්‍රිකානු රටවල ඇතුන් අඩු වෙමින් පවති.1981-89 කාලය තුළ සුඩානයේ ඇතුන් ගහනය 84% ද, සැම්බිරියාවේ 80% ද ,කෙන්යාවේ 75% ද ටැන්සානියාවේ 80% ද ඇතුන් අඩු වී ඇත.ලෝකයේ විවිධ වෙරළශ්‍රිත කලාපවල සිටින විසිතුරැ  මත්සයින් අල්ලා අපනයනය කිරිම ද  බහුලව සිදුව
න සත්ත්ව වෙළදාමකි.එමෙන්ම 1900 දී සාගරවල තල්මස් වීශේෂ මිලියන 4.4 පමණ සිටි අතර අද වන විට එය මිලියනයක් දක්වා අඩු වී ඇත.1925-1975 කාලය තුල තල්මසුන් මිලියන 1.5 පමණ අඩු වී ඇත.1988 දි එක්සත් ජනපදය විසින් මත්ස්‍යයින් මිලියන 25 ,උරගයින් මිලියන 1.2 ක්පමණ නිවර්තන කලාපීය රටවලින් ආනයනය කර ඇත. බෝහෝ දුරට මෙම සතුන් නැව් මඟින් හා වෙනත් නිත්‍යානුකුල නොවන මාර්ග ප්‍රවහනය කරන නිසා ඉන් 10-40%  පමණ මිය යයි."(හෙට්ටිආරච්චි,2006)''''අඩවිෙයන් බැහැර පිටුEXTINCTION OF SPECIES  සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-12-04 at the Wayback MachineMASS EXTINCTION UNDERWAYෙම අඩවිය බලන්න[අලි]අශ්‍රිත ග්‍රන්ථපාරිසරික භුෙගා්ලය විද්‍යාව පරිසර කළමනාකරණය හා සංරක්ෂණය ෙලා්ක පරිසර අර්බුදය.ජනක  ෙහට්ටි අාරච්චිඇම්ස්ටර්ඩැම්Municipality/cityFlag of ඇම්ස්ටර්ඩැම්ධජයCoat of armsඅපනාමය(න්): Mokum, උතුරේ වෑනිසියඋද්යෝග පාඨය(න්): Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig(Valiant, Steadfast, Compassionate)Location of Amsterdamඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿52.367°N 4.900°E﻿ / 52.367; 4.900ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿52.367°N 4.9
00°E﻿ / 52.367; 4.900Countryනෙදර්ලන්තයProvinceඋතුරු හෝලන්ඩ්COROPඇම්ස්ටර්ඩැම්BoroughsBoroughsරජය • Aldermenළොඩෙවිජ්ක් ඇස්ස්චෙර්එරික් වන් ඩෙර් බුර්ග්ඇන්ඩ්යි වන් එස්කැරොලීන් ග්‍රීහ්‍රෙල්ස්Freek Osselමාර්ටෙන් වන් පෝල්ගීස්ට්එරික් වේඊබෙස් • ලේකම්හෙන්ක් දි ජොන්ග්සරිය[1][2] • පුරවර1,815 කිමී2 (701 සතරැස් සැත)උන්නතාංශය[3]2 මී (7 අඩි)ජනගහණය[4][5] • Municipality/city780,152 • ඝණත්වය3,506/කිමී2 (9,080/වර්ග සැත) • නාගරික1,209,419 • පුරවර2,158,592 • DemonymAmsterdammerවේලා කලාපCET (UTC+01) • ගිම්හානය (DST)CEST (UTC+02) (UTC)Postal codes1011–1109දුරකථන කේතය(න්)020වෙබ් අඩවියwww.amsterdam.nlනෙදර්ලන්තයේ විශාලතම නගරයද,අගනුවරද වන්නේ ඇම්ස්ටර්ඩැම්ය.එය බටහිර දිශාවට වන්නට උතුරු හෝලන්ඩ් ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත.2008 ජනවාරි 1 වැනිදා වනවිට නගරයේ ජනගහණය මිලියන 1.36 ක් විය. රැන්ඩ්ස්ටඩ් වල උතුරු කොටසත් ඇතුළුව මෙය යුරෝපයේ හය වැනි විශාලතම ජනගහණ ප්‍රදේශයයි.එහි ජනගහණය මිලියන 6.7 ක් පමණ වේ.Amstellerdam යන වචනයෙන් මෙහි නම බිදී විත් ඇත. Amstel ඟගේ (dam) බැම්ම යන අරුත මුල්කරගෙනද මෙම නම ඇතිවී ඇත. මෙම නගරය ආරම්භවුයේ 12 ශතවර්ෂයෙ
දී කුඩා ධීවර ගම්මානයක් ලෙසනි. මෙම නගරය ලන්දේසිය ස්වර්ණමය යුගයෙදී ලෝකයට වටිනා වාරායක් විය. එයට මූලික හේතුව එහි වු වෙළෙඳාම් සදහා වූ නව සොයාගැනීම්ය.මෙම කාලයේදි මෙම නගරය දියමන්ති සහ මූල්‍ය කටයුතු සඳහා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස කටයුතු කෙරිණි.19 සහ 20 වැනි ශතවර්ෂ වලදී නගරය පුළුල් වු අතර නොයෙක් අසල්වැසියන් අතිවිය. මෙම නගරය නෙදර්ලන්තයේ සංස්කෘතික සහ මූල්‍ය අගනුවරයි.නොයෙකුත් ලන්දේසි මූලස්ථන වල පිහිට ඇත.Philips සහ ING ඇතුළුව ලෝකයේ ප්‍රධානතම කර්මාන්ත 500 අතරින් 7 ක් මෙහි මධ්‍යයේ ඇත. මෙහි ඇති කොටස් වෙළෙඳපොල ලොකයේ පැරණිතම කොටස් වෙළෙඳපොල ය. මෙහි ඇති පෞරාණික වටිනාකම නිසා. වාර්ෂිකව මිලියන 3.6 පමණ විදේශිකයෝ මෙහි පැමිණෙති.මූලාශ්‍ර↑ "Kerncijfers voor Amsterdam en de stadsdelen". www.os.amsterdam.nl. Research and Statistics Service, City of Amsterdam. 1 January 2006. සම්ප්‍රවේශය 4 April 2007. {{cite web}}: External link in |work= (help)↑ "Area, population density, dwelling density and average dwelling occupation". www.os.amsterdam.nl. Research and Statistics Service, City of Amsterdam. 1 January 20
06. සම්ප්‍රවේශය 13 August 2008. {{cite web}}: External link in |work= (help)↑ "Actueel Hoogtestand Nederland" (Dutch බසින්). සම්ප්‍රවේශය 18 May 2008.{{cite web}}:  CS1 maint: unrecognized language (link)↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;CBS නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ "ජනගහනය" (in Dutch). Themes. City of Amsterdam. 2008. සම්ප්‍රවේශය 8 March 2009. {{cite web}}: Unknown parameter |month= ignored (help)අධිවේගී මාර්ග ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු කාර්යක්ෂම සහ ආරක්ෂාකාරී අධිවේගී මාර්ග පද්ධතියක් ගොඩනැංවීමේ ක්‍රමවේදයකි. 20 වැනි සියවසේ දී එය කැපී පෙනෙන වර්ධනයක් අත් කරගෙන ඇති අතර එය සිවිල් ඉංජිනේරු විද්‍යාව තුළ වෙනම ඒකකයක් ලෙස ද ගොඩනැංවී ඇත. අධිවේගී මාර්ග ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ගුණාත්මක භාවයන් නිරන්තරයෙන් වර්ධනය වේ. මාර්ගවල තත්වය, මතුපිට ස්පර්ශයේ ස්වභාවය දර්ශනපත පරාසය, සමතලා වංගුවල අරය සහ වේගය නිර්ණය කරනු ලබන විචලනාත්මක බෑවුම් , අභ්‍යන්තර වෙනස්වීම් යන මේ සියලුම සංකල්පයන් අධිවේගී මාර්ග ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ වැදගත් වේ. බොහෝ සංවර්ධිත රටවල පැතිරුණු අධිවේගී මාර්ග ජාලයක් පවතී.
එකසත් ජනපදය තුළ මාර්ග ගොඩනැංවීමේ රීති තත්ව තීරණය වනුයේ “අධිවේගී මාර්ග සහ ප්‍රවාහන අධිකාරිය පිළිබදව වන ඇමරිකානු සංගමයේ” ප්‍රකාශනවලින් සහ මෙම ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ පරීක්ෂණ පවත්වන “ප්‍රවාහන පරීක්ෂණ මණ්ඩලය” “ප්‍රවාහන ඉංජිනේරු ආයතනය” “ඒකාබද්ධ අධිවේගී මාර්ග පාලන මණ්ඩලය” සහ “ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවේ” නියමයන් පරිදිය.කුමාර ධර්මසේනඋපත24 අප්‍රේල් 1971කොළඹ ලංකාවජාතිකත්වය ශ්‍රී ලාංකිකඅධ්‍යාපනයනාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹසංගණ්‍ය වන්නේහිටපු ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක වර්තමාන ජ්‍යාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සල විනිසුරුආගමබෞද්ධදේශබන්ධු කුමාර ධර්මසේන (ඉංග්‍රීසි: Kumar Dharmasena) යනු හිටපු ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක හා වර්තමාන ජ්‍යාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සල විනිසුරු වරයෙකි.ජීවන සටහන්කුමාර ධර්මසේන නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹහි ආදි සිසුවෙකි. 1986 සිට 1990 දක්වා කුමාර කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේ  ජේෂ්ට ක්‍රිකට් පිලේ ක්‍රීඞා කල අතර 1990 දී නාලන්දා නායකයාවිය. කුමාර වසර 1989 දී ඔබ්සර්ව බාටා හොඳම පාසැල් ක්‍රිකට් ක්‍රීඞකයාට හිමි සම්මානය ලබාගත්තාය.ලොව ප්‍රථමකුමාර ධර්මසේන ක්‍රිකට් ලෝක ක
ුසලාන තරගාවලියක අවසන් තරගයකදී ක්‍රීඩකයෙකු සහ ප්‍රධාන විනිසුරුවරයෙකු වූ ලොව පළමු පුද්ගලයාය. ආශ්‍රිතකුමාර ධර්මසේනයන්ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුවකොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ක්‍රීඩකයින්කුමාර ධර්මසේන ලෝක කුසලාන අවසන් මහ තරඟයේ විනිසුරු ලෙස නම් කෙරේ සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2015-03-28 at the Wayback Machineලෝක කුසලාන අවසන් මහා සටනට ලාංකිකයන් දෙදෙනෙක් සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2015-04-30 at the Wayback Machineලෝක කුසලාන අවසාන තරඟයට ලාංකිකයන් දෙදෙනෙක්National Awards Conferred by His Excellency the President of Sri Lanka සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2017-01-26 at the Wayback Machineඋඩරට ගිවිසුමඋඩරට_ගිවිසුමේ_අත්සන් පිටුවවර්ගයdeposition of Sri Vikrama Rajasinhaකෙටුම්පත් කිරීම1815අත්සන් කිරීම2 මාර්තු 1815ස්ථානයමහනුවර මගුල් මඩුවඅත්සන්කරුවෝ12පාර්ශව2භාෂාසිංහල ,ඉංග්‍රිසි විකිමූලාශ්‍ර : උඩරට ගිවිසුමvteඉංග්‍රීසි ජාතික ආක්‍රමණිකයන් හා ලක්දිව එකල පැවති එකම නිදහස් රට වූ සිංහලේ රදළ වරුන් අතර ඇති කර ගත් අවබෝධතා ගිවිසුමකි. මෙමගින් සිංහලේ රාජධානියේ නමින් එකල හඳුන්වනු ලැබූ  භූමියේ පාලනය පිළිබඳ අයිතිය එක්සත්
රාජධානියට පවරන ලදී.දිනයමෙම ගිවිසුම ශක වර්ෂ 1736 නවම් මස අවසතවක තිථිය ලත් ගුරු දින හෙවත් ක්‍රි.ව. 1815 මාර්තු මස 02වන දින අත්සන කෙරිනි.මෙය 1815 මාර්තු මස 04 දින අත්සන් කළ බවටද වාර්තා ඇත.අත්සන්කරුවෝගොනුව:උඩරඩ ගිවිසුම නිළමේවරු.jpgඋඩරට_ගිවිසුම_අත්සන්කල සිංහලේ නිළමේවරුජෝර්ජ් රජු සහ ජෝර්ජි වෙල්සෙහි කුමාරයින් වෙනුවෙන්රොබර්ට්‌ බ්‍රවුන්රිග් - ලංකා ආණ්ඩුකාරයා  ජෝන් ඩොයිලි  - ඉංග්‍රීසි ආණ්‌ඩුවේ ප්‍රධාන භාෂා පරිවර්තකඡේම්ස්‌ සදර්ලන්ඩ්  - ඉංග්‍රීසි ආණ්‌ඩුවේ නියෝජ්‍ය ලේකම් සහ සිංහලේ පලාත් බාර ලේකම්සිංහලෙ වැසියන් වෙනුවටඇහැලේපොල මහ නිලමේමිල්ලෑව - වෙල්ලස්‌සේ හා බින්තැන්නේ දිසාවරත්වත්තේ -මාතලේ දිසාවගලගොඩ  - නුවර කලාවියේ දිසාව මොල්ලිගොඩ -  මහ අදිකාරම් හාසත් කෝරළේ දිසාවමොල්ලිගොඩ (කනිෂ්ඨ) - තුන් කෝරළේ දිසාවපිළිමතලව්වේ (කපුවත්තේ)-  දෙවන අදිකාරම් හා සබරගමුවේ දිසාවපිළිමතලව්වේ (කනිෂ්ඨ)  -සතර කෝරළේ දිසාවමොණරවිල කැප්පෙටිපොළ මහ නිලමේ - ඌවේ දිසාවගලගම -තමන්කඩුවේ දිසාවඋඩරට ගිවිසුමේ වගන්ති කියවීම'Sri Wickrema Rajasinha', the 'Malabari' king, [is
] to forfeit all claims to the throne of Kandy.The king is declared fallen and deposed and the hereditary claim of his dynasty, abolished and extinguished.All his male relatives are banished from the island.The dominion is vested in the sovereign of the British Empire, to be exercised through colonial governors, except in the case of the Adikarams, Disavas, Mohottalas, Korales, Vidanes and other subordinate officers reserving the rights, privileges and powers within their respective ranks.The religion of Buddhism is declared inviolable and its rights to be maintained and protected.All forms of physical torture and mutilations are abolished.The governor alone can sentence a person to death and all capital punishments to take place in the presence of accredited agents of the government.All civil and criminal justice over Kandyan to be administered according to the established norms and customs of the country, the government reserving to itself the rights of interposition when and
where necessary.Other non-Kandyan's position [is] to remain [as privileged as previously] according to British law.The proclamation annexing the Three and Four Korales and Sabaragamuwa is repealed.The dues and revenues to be collected for the King of England as well as for the maintenance of internal establishments in the island.The governor alone can facilitate trade and commerce.පිටපත් දෙකක්ගොනුව:Udarata giwisuma.jpgමෙහිදි සිංහල බලදධාර්‍ර්බන් හට ලබාදුන් පිටපත අස්තානගත වී ඇත..හදිසි රාජ්‍ය පාලන කර්තව්‍යයආශ්‍රිතKandyan Treaty of 1638මූලාශ්‍රභාහිර සබැඳිThe Kandyan Convention and British policy1815: Kandyan convention and the role of D’OylyShort History of Ceylon By Humphrey William CodringtonSri Lankan Ethnic Crisis: Towards a Resolution By R. B. HerathThe 1815 Kandyan Convention at the Audience HallThe signing of the Kandyan Convention සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2013-12-15 at the Wayback MachineKandyan Convention of 1815 සංර
ක්ෂණය කළ පිටපත 2016-03-03 at the Wayback MachinevteKingdom of Kandy topicsHistoryFounding · Sinhalese–Portuguese War (Mulleriyawa · Randeniwela · Gannoruwa) · Kandyan Treaty of 1638 · An Historical Relation of the Island Ceylon · Treaty of Batticaloa · Kandyan Wars · Uva Rebellion · Matale Rebellion · Kandyan ConventionMonarchsKotte Blood line · House of Dinajara · Nayaks of KandyThe King's CouncilAdigar · Dissava · Rate Mahatmaya · Badde Lekams · Diyawadana Nilame · Basnayaka NilameSociety Kandyan castes systemPeopleKeppetipola Disawe · John D'Oyly · Robert Brownrigg · Puran Appu · Gongalegoda Banda · Joseph Vaz · Wariyapola Sri Sumangala · Gajaman NonaCulture Esala Perahera · Esala Mangallaya · Relic of the tooth of the Buddha · jewelleryLandmarksTemple of the Tooth · Royal Palace · Natha Devale · Kandy House · Udawatta Kele Sanctuary · Wace Park · Botanical Garden of Peradeniya · Kandy Lake · Bogoda Wooden Bridge · Walauwaමෙම ලිපිය හෝ අනුමාතෘකා කොටස යාවත්කාලීන නොවී තිබීමට ඉඩ
ඇත. ඔබ නව තොරතුරු සොයන්නේ නම් වෙනස්වීමට ඉඩ ඇති තොරතුරු සහ දත්ත සඳහා, අදාල ඉංග්‍රීසි, ජ'මන් වැනි වැඩි ක්‍රියාකරී විකිපීඩියාවක ලිපිය හෝ මාතෘකාවට වඩාත් අදාලවන ප්‍රජාවේ බසින් ඇති ලිපිය කියවන්න. එය යාවත්කාලීන කර තිබීමට වැඩි සම්භාවිතාවක් ඇත. ඔබ මෙම විෂයය පිලිබඳ දැනුවත්නම් මෙය යාවත්කාලීන කිරීමට දායකවන්න. ශ්‍රි ලංකාවේ ආර්ථිකයමුදල්ශ්‍රි ලංකා රුපියල් (LKR)වසරලිත් වර්ෂයවෙළෙඳ සංවිධානසෆ්තා, ලෝක වෙළෙඳ සංවිධානයසංඛ්‍යා දත්තද.දේ. නි.$64 බිලියන (2012 IMF ඇස්ත.)[1]ද.දේ. නි. අනුස්ථානය78වන ධාරිතාව අනුව(නාමික) 67වන ධාරිතාව අනුව (නිෂ්පාදන මායිම් වක්‍රය) (2008 වන විට[update])ද.දේ. නි. වර්ධනය7.2% (2012 ඇස්ත.)[2]ද.දේ. නි. ඒක පුද්ගල වශයෙන් (නියම ද.දේ. නි.)$3,200.000 (2012 ඇස්ත.)[2]ද.දේ. නි.අංශ අනුවකෘෂිකාර්මික : (12.8%) කාර්මික: (29.2%) සේවා: (58%) (2009 ඇස්ත.)උද්ධමනය45.30% (2022 ඇස්ත.)[2]දරිද්‍රතා මට්ටමෙන් පහළ ජනගහනය4.3% (2011 ඇස්ත.)[2]ශ්‍රම බළකාය8,416,655 (2009)[3]ජීවනෝපාය අනුව ශ්‍රම බලකායකෘෂිකාර්මික (32.7%), කාර්මික (26.3%), සේවා (41%) (2008 ඇස
්ත.)විරැකියාව4.3% (2011 ඇස්ත.)[2]ප්‍රධාන කර්මාන්තරබර් නිෂ්පාදනය ,තේ, පොල්, හා අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික වෙළඳ භාණ්ඩ. ජනසංනිවේදනය, රක්ෂණය, බැංකු කටයුතු, ඇඟලුම් , සිමෙන්ති, ඛණිජ තෙල් පිරිපහදු කිරීම, දුම්කොළවෙළඳ හවුල්කරුවන්අපනයන$10.89  බිලියන FOB (2011 ඇස්ත.)ප්‍රධාන හවුල්කරුවන්ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය 22.6%, බ්‍රිතාන්‍ය 9.8%, ඉන්දියාව 6.4%, ජර්මනිය 4.8%, ඉතාලිය 4.3% (2012 ඇස්ත.)[4]ආනයනය$20.02 බිලියන FOB (2011 ඇස්ත.)ප්‍රධාන ආනයනකරුවන්ඉන්දියාව 21.3%, චීනය 16.5%, සිංගප්පුරුව 8.6%, ඉරානය 7.7%, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය 4.3%, මලයාසියාව 4.3% (2012 ඇස්ත.)[5]රාජ්‍ය මුල්‍යයන්රාජ්‍ය ණය81% ද. දේ. නි. යෙන්, දේශීය ණය ඇතුළුව. (2011 ඇස්ත.)විදේශ ණය$12.99 බිලියන  (31 දෙසැම්බර් 2008 ඇස්ත.)ආදායම$8.495 බිලියන(2011 ඇස්ත.)වියදම$12.63 බිලියන(2011 ඇස්ත.)ආධාර$808 මිලියන (2006)ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2018-12-24 at the Wayback Machineවෙනත් යැයි සඳහන් කලොත් හැර සියළුම අගයන් ඇ.ඩො. වලින් දැක්වේ.]]ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ආර්ථික අංශ වන්නේ සංචාරක කර්මාන්තය
, තේ අපනයනය, ඇගලුම් කර්මන්තය, වී නිශ්පාදනය, සහ අනෙකුත් කෘෂි නිශ්පාදනයි. ඉහත සඳහන් අංශ වලට අමතරව විදේශ රැකිය නියුක්තිකයන් මගින් විදේශ විනිමය සදහා ඉහල දායකත්වයක් ලැබෙයි. එහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් මැද පෙරදිග රටවල රැකියා නියුක්තිකයන් සදහන් කල හැක. 1948 පෙබරවරි 04 වන දිනබ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් අනතුරුව උදාවූ කාලවකවානු වල ඇතිවූ සුනාමි ව්‍යසනය වැනි ස්වාභාවික ආපදා, විටින් විට රට අභ්‍යන්තරයෙ අතිවූ  කැරළි කෝළාහල සහ 1989 සිට 2009 වනතුරු පැවති යුධමය තත්වය හේතුවෙන් ශ්‍රි ලංකාවේ ආර්ථිකයට විශල බලපැමක් සිදුවුනි. නිවැරදි ආර්ථික සැලස්මක් හෝ ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමයන කිරීමට 1948 පසු බලයට පත් වූ දේශපලන පක්ෂ අසමත් විය.[6]1970-77 දක්වා පැවති රජය සමාජවාදී ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හා ක්‍රියාකාරකම් අනුගමනය කළේය. 1977 - 1994 දක්වා කාලය තුල එක්සත් ජාතික පක්ෂය බලයට පත් වූ අතර 1994 - 2004 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කරනු ලැබුවේ ශ්‍රි ලංකා නිදහස් පක්ෂයයි. මෙම පක්ෂ දෙකම අනුගමනය කලේ ධනවාදී ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියකි. 2001 වසරේදී ශ්‍රි ලංකා ආර්ථිකයේ ඉතා පසු බෑමක් දක්නට ලබෙනුයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් 101% පමණ ණය ප්‍රතිශතයක් පෙ
න්නුම් කල නිසාවෙනි. මෙහිදී  එල්. ටී. ටී. ඊ. සංවිධානය සමඟ සිදු කරන ලද කඩිනම් තාවකාලික සටන් විරාම සාකච්ඡා හා ප්‍රමාණවත් විදේශ ණය ලබා ගැනීම හේතුවෙන් සිදු වීමට ගිය මුල්‍ය අර්බුදයෙන් මිදීමට හැකි විය. මහා පරිමාණයෙන් වී, ධාන්‍ය වර්ග හා අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන ගෘහස්ථ පරිබෝජනය සඳහා නිපදවීම පිළිබඳව 2004 න් පසු බලයට පැමිණි එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය වැඩි අවදානයක් යොමු කලේය.ආර්ථික ඉතිහාසයශ්‍රි ලංකාව පැවති සමාජවාදී තත්වය 1977 සිට ධනවාදී නැඹුරුවක් පෙන්නුම් කළේය. එතැන් සිට රජය පෞද්ගලීකරණය, විවෘත ආර්ථිකය හඳුන්වාදීම ආදිය සිදු කළේය.  උතුරේ පැවති අවුරුදු 25ක සිවිල් යුද්ධය (ත්‍රස්තවාදය ) හා දකුණේ විටින් විට ඇති වූ කැරලි කෝලාහල (ජා.වි.පෙ. ක්‍රියාකාරකම්) ශ්‍රි ලංකවේ ආර්ථික සංවර්ධනයට දැඩි ලෙස  බලපෑම් එල්ල කලේය.1993 වසරේදී දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙහි 7%ක් දක්වා වර්ධනයක් ඇති කිරීමට මුලිකවම ජ.වි.පෙ. ක්‍රියාකාරකම් අවසන් වීමත් සමඟ ඇතිවූ පෞද්ගලීකරණය හා අපනයනයේ සිදුවූ වැඩි වීමත් බලපාන ලදි.1993 වසරේදී දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙහි 7%ක් දක්වා වර්ධනයක් ඇති කිරීමට මුලිකවම . ක්‍රියාකාරකම් අවසන් වීමත් සමඟ ඇතිවූ පෞ
ද්ගලීකරණය හා අපනයනයේ සිදුවූ වැඩි වීමත් බලපාන ලදි.රටේ සමස්ත ආර්ථික වර්ධනය අසමතුලිත වීමට ප්‍රධාන වශයෙන් ජාත්‍යන්තර හා දේශීය ආර්ථිකයේ සහ දේශපාලන වෙනස්වීම් ඍජුවම බලපෑවේය. 1991 සිට 2000 දක්වා වූ කාලයේදී වාර්ශික සාමාන්‍ය දළ දේශීය වර්ධනය 5.2% අගයකින් යුක්ත විය. නමුත් එම අගය 2001 වසරේදී 1.4% ඍණ අගයක් දක්වා පහත වැටුනි. එය ශ්‍රි ලංකාව නිදහස ලැබීමෙන් පසු සිදුවූ විශාලතම ආර්ථික පසු බෑමකි. එසේම දේශීය හා ජාත්‍යන්තරව අතිවූ ගැටලු, විශේෂයෙන් ශ්‍රි ලංකාවට හා අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට එල්ල වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාර ආර්ථිකය කෙරෙහි විශාල ලෙස බලපාන ලදි. මූලික ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියවල වූ අසාර්ථකත්වය, ආර්ථික සැලැස්මේ වූ අඩුපාඩු කම් සහ නව ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක අවශ්‍යතවය මෙවන් වූ ව්‍යසනයන්ගෙන් ඉස්මතු විය.ශ්‍රමයලංකාවේ සමස්ත ශ්‍රම බලකාය මිලියන 6.1 වන අතර (මෙයට උතුර හ නැගෙනහිර අයත් නොවේ ), ඉන් 20%කට වැඩි ප්‍රමණයක් වෘත්තීය සංගම් වල සාමාජිකත්වය ලබා ඇත. ලියපදිංචි වූ වෘත්තීය සංගම් 1650ක් ඇති අතර ඉන් බොහෝමයක සිටින්නේ සාමාජිකයන් 50කටත් අඩු සංඛ්‍යාවකි. වෘත්තීය සංගම් වල සාමාජිකයන් අඩු වීමක් පෙන්නුම් කෙරේ. ඊට අමතරව විවිඩ සංධ
ානයන්ද ඇත. බොහෝමයක් වෘත්තීය සංගම් වලට දේශපාලන සම්බන්ධතාවන් ඇත.ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය සහ ලංකා ජාතික වතු කම්කරු සංගමය ප්‍රධාන හා විශාලම වෘත්තීය සංගම් වේ.ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසයේ සභාපතිවරයා පශු සම්පත් හා යටිතල පහසුකම් අමාත්‍යවරායද වේ.මෑත කාලයේදී විරැකියාව 10% දක්වා පහළ බැස ඇත. කෙසේ නමුත් උපාධිදාරී හා උසස් අධ්‍යාපනය ලැබූවන් අතර විරැකියාව සාමන්‍ය අධ‍යාපන මට්ටමක් ලබූවන් අතර විරැකියාවට වඩා ඉහළ අගයක පවතී.මෙම තත්වය අවම කිරිම සඳහා රජය අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා යොමු වී තිබේ. එහිදී උපාධිදාරීන් හා අනෙකුත් උසස් අධ්‍යාපනය ලත් විද්‍යාර්තීන් හට රැකියා අවස්ථා ලබා ගත හැකි වන අයුරින් අධ්‍යාපනය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට අවදානය යොමුව ඇත. තවද තරුණයන් සවි බල ගැන්වීම තුලින් විරැකියාව අවම කිරීම සඳහාත් විවිධ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වේ.සාර්ව ආර්ථික උපනතියපහත වගුවෙන් දැක්වෙන්නේ ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදල විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ලංකාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ උපනතිය  වෙළඳ මිල අනුව ශ්‍රි ලංකා රුපියල් මිලියන වලිනි. අවුරුද්දදළ දේශීය නිෂ්පාදනයඇ. ඩො. විනිමය198066,16716.53 ශ්‍රි ලංකා රුපියල්1985162,37