LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
රාවණ රජගේ [1]බව විශ්වාස කෙරේ.↑  සංරක්ෂිත පිටපත, http://dungtrin.com/mag/?28.tour, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2013-04-27 සමාජවාදී සෝවියට් ජනරජයන්ගේ එක්සත් සංගමයUnion of Soviet Socialist RepublicsСоюз Советских Социалистических Республик¹                     1922–1991කොඩියCoat of armsඋද්යෝග පාඨය: Пролетарии всех стран, соединяйтесь!(Translit.: Proletarii vsekh stran, soyedinyaytes!)English translation: ලොව පුරා කම්කරුවෙනි, එකමුතුව නැගිටිවු!ජාතික ගීය: ඉන්ටර්නැෂනාලේ: ජාත්‍යන්තර කම්කරු ගීතය (1922–1944)Hymn of the Soviet Union (1944-1991)තත්ත්වයෆෙඩරල් රාජ්‍යයඅගනුවරමොස්කව්පොදු භාෂාවන්Russian (de facto),14 other official languagesරජයසමාජවාදී ජනරජයGeneral Secretary • 1922–1924 (පළමු) ව්ලැඩ්මියර් ලෙනින්• 1985–1991 (අවසන්) මිහායෙල් ගෝර්බචෙව්Premier • 1923–1924 (පළමු) ව්ලැඩ්මියර් ලෙනින්• 1991 (අවසන්) ඉවාන් සිලායෙව්ඉතිහාසය • ස්ථාපිත කළේ දෙසැම්බර්30 1922• අහෝසි කළේ දෙසැම්බර්26 19912 1991වර්ග ප්‍රමාණය199122,402,200 km2 (8,649,500 sq mi)ජනගහණය• 1991 293047571ව්‍යවහාර මුදලරූබල් (SUR)වේලා කල
ාපයUTC+2 to +13ඇමතුම් කේතය7අන්තර්ජාල TLD.su පූර්වප්‍රාප්ති වනුයේඅනුප්‍රාප්ති වනුයේරුසියානු සමාජවාදී සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවඅන්තර්-කොකේසියානු සමාජවාදී සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවයුක්‍රේනියානු සමාජවාදී සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවබෙලාරුසියානු සමාජවාදී සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවරුසියාවබෙලාරුසියාවයුක්‍රේනයමෝල්ඩෝවියාවජෝර්ජියාව (country)ආර්මේනියාවඅසර්බයිජානයකසකස්තානයඋස්බෙකිස්තානයතුර්ක්මෙනිස්තානයකිර්ගිස්තානයතජිකිස්තානයඑස්තොනියාවලිතුවේනියාවලැට්වියාව1Official names of the USSR2On 21 December 1991, eleven of the former socialist republics declared in Alma-Ata (with the twelfth republic - Georgia - attending as an observer) that with the formation of the Commonwealth of Independent States the Union of Soviet Socialist Republics ceases to exist.සමාජවාදී සෝවියට් ජනරජයන්ගේ එක්සත් සංගමය (සෝවියට් දේශය/සෝවියට් සංගමය), 1922 සිට 1991 දක්වා පැවති මාක්ස්-ලෙනින්වාදී සමාජවාදී රාජ්‍යයකි. මොස්කව් නගරය අගනුවර කරගනිමින්, තනි දේශපාලන පක්
ෂ ක්‍රමයක් ඇති රටක් ලෙස පාලනය වූ එය, රුසියානු කොමියුනිස්ට් පක්ෂය මගින් පාලනය කරන ලදී. සෝවියට් දේශයේ ආරම්භය, 1917 රුසියානු සාර් අධිරාජ්‍යය අවසන් කල කම්කරු විප්ලවය සමඟ බැඳී පවතී. එම විප්ලවයෙන් පසුව බිහිවූ තාවකාලික රජයට එරෙහිව, ව්ලැඩ්මියර් ලෙනින් ප්‍රමුඛ බහුතර බොල්ෂෙවික් පාක්ශිකයන් විසින් තවත් විප්ලවයක් දියත් කෙරුනි (1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවය ). එම විප්ලවයෙන් පසුව බිහිවූ රාජ්‍යය "එක්සත් සමාජවාදී සෝවියට් ජනරජය" ලෙස නම් කෙරුනි. එහෙත් මෙම දෙවන විප්ලවය, විප්ලවවාදී රතු හමුදා සහ ප්‍රතිවිප්ලවවාදී සුදු හමුදා අතර වසර ගනනාවක් ඇවිලීගිය සිවිල් යුද්ධයක ඇරඹුම විය. 1922 වසරේදී කොමියුනිස්ට් රතු හමුදා, පාරම්පරික ප්‍රවේනිදාසයන් ලෙස සේවය කල කම්කරුවන් අවදි කරමින්, ඔවුන්ගේද සහය ඇතිව සිවිල් යුද්ධය ජයග්‍රහනය කල අතර, රුසියාව, යුක්‍රේනය, බෙලරුසියාව සහ ට්‍රාන්ස්-කොකේසියානු රාජ්‍යය එක්කරමින් සෝවියට් දේශය පිහිටුවන ලදි. විසුරුවා හැරීම1991 අගෝස්තු කුමන්ත්‍රණය - කුමන්ත්‍රණය  දියත් කළ පිරිසට අවශ්‍ය වුනේ  සොවියට් දේශය  තුළ  සිදු වෙමින් පැවති  ප්‍රතිසංස්කරණ  නවතා දමා දැඩි මතදාරී පාලනයක්  ආරම්භ කිරීමයි.නමුත් කුමන්ත්‍රණයේ
ප්‍රතිඵලය වුනේ  සොවියට් දේශය  වේගයෙන්  කඩා  වැටීමයි..1985 බලයට පැමිණි   මිහායිල් ගොර්බචොව්  නව ප්‍රතිසංස්කරණ  ඇරඹුවා නමුත් ඔහුට නිරන්තරයෙන්  සොවියට්  සාම්ප්‍රදායික  කණ්ඩායම්වල අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට සිදු වුනා.මේ ආකාරයට පාලන තන්ත්‍රයේ  බැමි ලිහිල්වත්ම ජනතාවගෙන්  වැඩි දෙනෙක් නිදහස  වෙනුවෙන්  නැගී සිටියා.. මේ කාලය තුළ  ජාතිවාදීන්ගේ වර්ධනයක් දක්නට  ලැබුනා..1991 අගභාගය වන විට මෙම බල අරගලය යටතේ සොවියට් දේශය  දරුණු ලෙස බිද   වැටෙමින්  තිබුනා.මේ කාලය වන විට බෝල්ට්ක් සමුහාණ්ඩු වු ලැත්වියාව,ලිතුවේනියාව,එස්තෝනියාව,  මෝල්ඩෝවාව,ආර්මේනියාව  සහ ජෝර්ජියාව යන  ප්‍රාන්ත   තමන්ට   අවශ්‍ය පරිසි ස්වාධීනව කටයුතු ආරම්භ කලා.අනෙක් ප්‍රාන්ත නවය  මිහායිල් ගොර්බචොව්ගේ  ප්‍රතිසංස්කරණයන් සදහා  සහය  පලකර සිටියා.කුමන්ත්‍රණකරුවන්  සිතුවේ මිහායි ගොර්බචොව් සේවයෙන්  ඉල්ලා අස්වේ යැයි කියාය, සිදු වුනේ නොසිතූ  දෙයකි මිහායිල් ගොර්බචොව්    කුමන්ත්‍රණකරුවන්ට  අවස්ථාවාදීන් ලෙස  බැන වැදුණේය..කුමන්ත්‍රණය ටිකෙන්  ටික   වැඩි දියුණු විය.රාජකීය  හමුදාව පවා අණ ප්‍රතික්ෂේප  කරන්නට විය,සති කිහිපයක් ගත වීමට  පෙර  මිහායිල් ගොර්බච
ොව්  කොමියුනිස්ට් පක්ෂයද තහනම් කරන ලදී.1995 දෙසැම්බර් 8  වෙනිදා  ඉතිරි ප්‍රාන්තද විසිරැවා හරින ලදී.දෙසැම්බර් 25 මිහායිල් ගොර්බචොව්  ජනාධිපතිධූරයෙන්  ඉල්ලා අස් විය.රුසියාව ඇතුළු අනෙක් සියලු   ප්‍රාන්ත  රටවල් බවට පත්විය.සීතල ලෝක යුද්දය නිමා විය..සොවියට් දේශය  විනාශ කළ මිහායිල් ගොර්බචොව් නම් වු නපුරැ අතකොලුවට  ධනවාදී රටවල් වගකිව යුතුය.කෙසේ  වෙතත්  අද  රුසියාව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට  හිස නමා  ආචාර කරයි.වැඩිදුර කියවීම්මෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)දෙවෙනි ලුතිනන් කේ.ඩබ්ලිව්.ටී නිශ්ශංකමරණයනොවැම්බර්, 1993  පූනරින්, ශ්‍රී ලංකාවපක්ෂපාතිත්වයශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවසේවය කළ වසර1990-1993පදවියදෙවෙනි ලුතිනන්රෙජිමේන්තුවගජබා රෙජිමේන්තුවසටන්/යුද්ධශ්‍රී ලාංකික සිවිල් යුද්ධයප්‍රදානපරම වීර විභූෂණය දෙවෙනි ලුතිනන් කේ.ඩබ්ලිව්.ටී නිශ්ශංක    ( - නොවැම්බර් , 1993)  නිර්භීතකම වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ ප්‍රදානය කරනු ලබන විශිෂ්ටතම පදක්කම වන "පරම වී
ර විභූෂනය" පදක්කම ලබාගත් නිලධාරීන් විසි නව දෙනාගෙන් එක් නිලධාරියෙකි. ඔහු අවසාන වරට සේවය කලේ පූනරින් කඳවුරට අනුබද්ධිත හමුදා අනුඛණ්ඩයක අණදෙන නිලධාරියා වශයෙනි.  ඔහු තමා අණදුන් අනුඛණ්ඩයේ භටයන් 1993 නොවැම්බර් 11 දින ප. ව. 1.30 ට පමණ කොටි ත්‍රස්ත්‍රවාදී ප්‍රහාරයකට ලක්වූ අවස්ථාවේ , තුවාල ලැබූ සෙබලුන් හා සෙසු අයවලුන් හට පසුබැසීම උදෙසා තනිවම සතුරාගේ ගමන ප්‍රමාද කිර්‍රීමේ නිර්භීත ප්‍රයත්නයේ දී ජීවිතක්ෂයට පත්විය.මරණයෙන් පසු දෙවෙනි ලුතිනන් කේ.ඩබ්ලිව්.ටී නිශ්ශංක,  1996 දී පරම වීර විභූෂණ සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබිය.භාෂාව පිළිබඳ දර්ශනයෙහි ස්වභාවික භාෂාවක් (හෝ සාමාන්‍ය භාෂාවක්) යනු (පරිගණක වැඩසටහන් භාෂාව හෝ විධිමත් තර්ක ශාස්ත‍්‍රය විශේෂයෙන් ගණිතමය තර්ක අධ්‍යයනය සඳහා යොදා ගනු ලබන භාෂාවන් වැනි) විධිමත් භාෂාවන්ගෙන් සහ නිර්මාණය කළ භාෂාවන්ගෙන් වෙන්කොට හදුනාගත හැකි භාෂාවකි.ස්වභාවික භාෂාව නිර්වචනය කිරීමනිශ්චිත නිර්වචනය විවාදාත්මක වුව ද ස්වභාවික භාෂාව බොහෝවිට, කෘත‍්‍රිම හෝ එස්පෙරාන්ටෝ, ලැමිනෝ සෙක්සියෝන් සහ ඔක්සිඩෙන්ටල් වැනි නිර්මාණික භාෂාවන්ගෙන් වෙන්කොට දැක්වේ.ස්වභාවික භාෂාවන්ට පාදක වු රීතින්
හි සියළුම අංශයන් සම්බන්ධයෙන් වාග් විද්‍යාඥයන්ට ඇත්තේ අසම්පුර්ණ අවබෝධයකි. එහෙයින් මෙම රීතින් අධ්‍යයනයට භාජනය වූ විෂයයන් වී තිබේ. ස්වභාවික භාෂාවන් තේරුම් ගැනීමෙන් භාෂාවක් ක‍්‍රියාත්මක වන්නේ (පද ගැලපුම, ශබ්දාර්ථ විද්‍යාව, ශබ්ද විද්‍යාව. ස්වර ශාස්ත‍්‍රය ආදී) කෙසේ ද යන්න පමණක් නොව මිනිස් සිත සහ මිනිස් මොළය භාෂාව ක‍්‍රියා කරවන්නේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳව ද බොහෝ කරුණු හෙළිදරව් වෙයි. වාග් විද්‍යාත්මක කොන්දේසිවලට අනුව ස්වභාවික භාෂාවක් අදාළ වන්නේ ස්වභාවිකව විකාශනය වූ භාෂාවකට පමණකි. ස්වාභාවික භාෂා අධයයනය මුලික වශයෙන් සම්බන්ධ කර ගන්නේ දේශීය (ප‍්‍රථම භාෂාව) කථාකරන්නන්ය.විශ්ව ව්‍යාකරණ න්‍යාය,  ඕනෑම එක් භාෂාවක නිශ්චිත ව්‍යාකරන ව්‍යුහය කෙරෙහි බලපැවැත්වෙන යම් යම් පාදක වූ රීතින් පවතීයයි යෝජනා කරයි.ව්‍යාකරණාඥයින්, ශබ්දකෝෂ ලියන්නන් සහ භාෂා ප‍්‍රතිපත්ති සකසන්නන් භාෂාවේ විකාශනය කෙරෙහි කිසියම් බලපෑමක් සිදු කළ ද ඔවුන් විසින් කිවයුතු යැයි මහජනයා විශ්වාස කරන දේ කෙරෙහි බලපෑම් කිරිමට ඔවුන්ට ඇති හැකියාව, මහජනයා ඇත්තටම පවසන දෙයට වඩා වෙනස් ව පවතී. ඒ අතරින් ස්වභාවික භාෂාව පසුව කියන ලද කාරණයට අදාළ වන අතර ඒ නිසා එය විධායක
පදයකට වඩා විස්තරාත්මක පදයක් වෙයි. එහෙයින් සම්මත නොවන භාෂා විශේෂයන් (අප‍්‍රිකානු ඇමෙරිකානු දේශීය ඉංග‍්‍රිසි වැනි) සම්මත භාෂා විශේෂයෙන් (සම්මත ඇමෙරිකානු ඉංග‍්‍රිසි වැනි) පමණටම ස්වභාවික වේ.ශාන්ත වැලන්ටයින් දිනයපෞරාණික වැලව්ටයින් කාඩ්පතක්Also calledශාන්ත වැලන්ටයින්ගේ දිනයවැලන්ටයින් දිනයObserved byබොහෝ රටවල් විසින්Typeසංස්කෘතික, ක්‍රිස්තියානි, වාණිජSignificanceආලවන්තයන් අතර සැමරෙන ආදරය සහ ඇඟලුම් බවObservancesසුබපැතුම් කාඩ්පත් සහ තෑගි යැවීම, පෙම් හමුවීමDateපෙබරවාරි 14ජූනි 12 (බ්‍රසීලයෙහි)[1]ආදරවන්තයන්ගේ දිනය හෙවත් ශුද්ධවූ වැලන්ටයින්ගේ දිනය සමරනු ලබන්නේ පෙබරවාරි මස 14 වන දිනයේදීය. එදින සාම්ප්‍රදායිකව ආදරවන්තයන් විසින් සමරනු ලබයි. මෙම දිනදී සුඛපැතූම් යැවීම, මල් පොකුරු යැවීම මගින් තම ලබැඳියාව ප්‍රකාශ කරයි.ක්‍රිස්තියානි පූජකතුමෙක් වන වැලන්ටයින් තුමාගේ නම අනුසාරයෙන් මෙදිනට එම නම ලැඛී ඇත.ශාන්ත වැලන්ටයින් දිනය හෝ ශාන්ත වැලන්ටයින් මංගල්‍යය ලෙසද හැඳින්වෙන වැලන්ටයින් දිනය වාර්ෂිකව පෙබරවාරි 14 වන දින සමරනු ලැබේ. බටහිර ක්‍රිස්තියානි මංගල්‍ය දිනයක් ලෙස වැලන්ටිනස් නම් මුල් සාන්තුවරයන් දෙදෙනෙකුට ග
ෞරව කිරීම, වැලන්ටයින් දිනය සැලකිය යුතු සංස්කෘතික, ලොව පුරා බොහෝ ප්‍රදේශවල ප්‍රේම සම්බන්ධතා සහ ආදර ප්‍රේමය ආගමික හා වාණිජමය වශයෙන් සැමරීම.ආදරවන්තයන්ගේ දිනය￼1909 වැලන්ටයින් කාඩ්පතද හැඳින්වේශාන්ත වැලන්ටයින් දිනය හෝ ශාන්ත වැලන්ටයින් මංගල්‍යයවිසින් නිරීක්ෂණය කරන ලදීබොහෝ රටවල ජනතාව; කතෝලික පල්ලිය [1] ඇන්ග්ලිකන් හවුල ( දින දර්ශනය බලන්න) ලුතරන් පල්ලිය ( දින දර්ශනය බලන්න)වර්ගයක්රිස්තියානි, ආදර, සංස්කෘතික, වාණිජමය සැමරීමවැදගත්කමශාන්ත වැලන්ටයින්ගේ මංගල්ය දිනය; ආදරය හා සෙනෙහස සැමරීමනිරීක්ෂණසුබපැතුම් පත් සහ තෑගි යැවීම, ආලය කිරීම, පල්ලියේ සේවාවන්දිනයපෙබරවාරි 14 ( කතෝලික පල්ලිය විසින් සවි කරන ලදි)ජූලි 6 ( නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් පල්ලිය විසින් සවි කරන ලදි)ජූලි 30 (නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් පල්ලිය විසින් සවි කරන ලදි)සංඛ්‍යාතයවාර්ෂික￼ශාන්ත වැලන්ටයින්පෙබරවාරි 14 වන දිනට සම්බන්ධ විවිධ වැලන්ටයින් හා සම්බන්ධ ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කථා රාශියක් ඇත. [3] රෝමයේ ශාන්ත වැලන්ටයින් විවාහය තහනම් කළ සොල්දාදුවන්ට විවාහ උත්සව පැවැත්වීම සහ රෝම අධිරාජ්‍යය යටතේ පීඩා විඳි කිතුනුවන්ට උපස්ථාන කිරීම සම්බන්ධයෙන් සිරගත ක
ිරීම පිළිබඳ ලිඛිත විස්තරයක් ද ඇතුළුව. [4] පුරාවෘත්තයට අනුව, ශාන්ත වැලන්ටයින් තම විනිසුරුවරයාගේ අන්ධ දියණියට පෙනීම යථා තත්වයට පත් කළේය. [5] ඔහු මරණීය දණ්ඩනයට පෙර සමුගැනීමක් ලෙස "ඔබේ වැලන්ටයින්" යනුවෙන් අත්සන් කළ ලිපියක් ලිවීය. ක්‍රි.ව. 266 දී මියගිය රෝමයේ ශාන්ත වැලන්ටයින් නම් ක්‍රිස්තියානි ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයාට ගෞරව දැක්වීම සඳහා ක්‍රි.ව. 496 දී පළමුවන ජෙලසියස් පාප්තුමා විසින් ශාන්ත වැලන්ටයින් මංගල්‍යය ආරම්භ කරන ලදී. [7] [8]14 වන ශතවර්ෂයේ ජෙෆ්රි චවුසර්ගේ කවය තුළ ආදර ප්‍රේමය සමඟ සම්බන්ධ වූ දිනය, උසාවි ප්‍රේමයේ සම්ප්‍රදාය සමෘධිමත් විය. 18 වන ශතවර්ෂයේ එංගලන්තයේ දී, මල් ඉදිරිපත් කිරීම, රසකැවිලි පිරිනැමීම සහ සුබපැතුම් පත් යැවීම ("වැලන්ටයින්" ලෙස හැඳින්වෙන) යුවළයන් එකිනෙකාට තම ආදරය ප්‍රකාශ කළ අවස්ථාවක් දක්වා වර්ධනය විය. අද භාවිතා කරන වැලන්ටයින් දින සංකේත අතර හෘද හැඩැති දළ සටහන, පරෙවියන් සහ පියාපත් සහිත කූපිඩ්ගේ රූපය ඇතුළත් වේ. දහනව වන ශතවර්ෂයේ සිට, අතින් ලියන ලද වැලන්ටයින් විසින් විශාල වශයෙන් නිපදවන ලද සුබ පැතුම් පත් සඳහා ඉඩ ලබා දී ඇත. [9] යුරෝපයේ, ශාන්ත වැලන්ටයින් යතුරු පෙම්වතුන්ට "ආදර සංකේත
යක් ලෙස සහ තෑගි දෙන්නාගේ හදවත අගුළු හැරීමේ ආරාධනාවක් ලෙස" ලබා දී ඇති අතර, අපස්මාරය වළක්වා ගැනීම සඳහා ළමයින්ට (ශාන්ත වැලන්ටයින් මැලඩි ලෙස හැඳින්වේ). [10]කිසිම රටක රජයේ නිවාඩු දිනයක් නොවුනත්, ශාන්ත වැලන්ටයින් දිනය යනු ඇන්ග්ලිකන් කොමියුනිස්ට් [11] සහ ලුතරන් පල්ලියේ නිල මංගල්‍ය දිනයකි. [12] නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් පල්ලියේ බොහෝ ප්‍රදේශ ද ශාන්ත වැලන්ටයින් දිනය සමරනු ලබන්නේ ජූලි 6 සහ ජූලි 30 යන දිනවල ය. එය පෙර දිනය රෝමානු ප්‍රෙස්බිටර් ශාන්ත වැලන්ටයින්ට ගෞරවයක් වන අතර අවසාන දිනය ඉන්ටරම්නා හි රදගුරු හෙරෝමාර්ටර් වැලන්ටයින්ට ගෞරව කිරීමකි (නූතන ටර්නිආශ්‍රිත↑ http://www.suapesquisa.com/datascomemorativas/dia_dos_namorados.htm suapesquisa.com - Datas Comemorativasසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකයකිසැකිල්ල:SHORTDESC:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකයකිබුධ MESSENGER බුධගේ ව්‍යාජ-වර්ණ ඡායාරූපයක්නිලනාමයන්ශබ්දනැගීම/en-us-Mercury.oggˈmɜrkjəri/කක්ෂීය ලක්ෂණ[3] කාලාරම්භය J2000අඩ-මහා අක්ෂය57,909,100 km0.387 098 AU උත්කේන්ද්‍රියතාවය0.205 630[1]කක්ෂීය කාලාවර්තයපෘථිවි දින 87.9691බුධ (සූර්‍ය දින) 0.5චන්ද්‍ර කාල
ාවර්තයදින 115.88[1] සාමාන්‍යය කක්ෂීය වේගයතත්පරයට කි.මී. 47.87[1]මධ්‍යන්‍යය විෂමතාවය174.796° ආනතිය7.005°3.38°6.34° to[2]ආරෝහණ මංසලෙහි දේශාංශකය48.331° පරිතාරාන්තිකයේ විස්තාරය29.124°චන්ද්‍රිකානැතභෞතික ගුණාංගමධ්‍යන්‍යය අරය2,439.7 ± 1.0 km[4][5]Flattening0[5]මතුපිට පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලය7.48×107 km²[4]පරිමාව6.083×1010 km³[4]0.056 Earthsස්කන්ධය3.3022×1023 kg[4]මධ්‍යන්‍යය ඝණත්වය5.427 g/cm³[4]නිරක්ෂීය පෘෂ්ඨීය ගුරුත්වයතත්පරයට මීටර් 3.7[4]මිදුම් ප්‍රවේගයතත්පරයට කි.මී. 4.25[4]නක්ෂත්‍ර භ්‍රමණ කාලාවර්තයදින 58.6461407.5 h[4]නිරක්ෂීය භ්‍රමණ ප්‍රවේගය10.892 km/h (3.026 m/s)ආක්ෂක ආනතිය2.11′ ± 0.1′[6]උත්තර ධ්‍රැවය විෂුවදංශයපැය 18 මිනිත්තු 44 තත්පර 2281.01°[1]උත්තර ධ්‍රැවය ක්‍රාන්තිය61.45°[1]ප්‍රභානුපාතය0.119 ()0.106 ()[1]පෘෂ්ඨීය උෂ්ණත්වයඅවමමධ්‍යන්‍යයඋපරිම0°N, 0°W100 K340 K700 K85°N, 0°W80 K200 K380 Kදෘශ්‍ය විශාලත්වය−2.3 සිට 5.7[7][1]කෝණික විෂ්කම්භය4.5" – 13"[1]වායුගෝලය [1]පෘෂ්ඨීය  පීඩනයඉතා අඩුයසංයුතිය42% අණුක ඔක්සිජන්29.0% සෝඩියම්22.0% හයිඩ්‍රජන්6.0% හීලියම්0.5% පොටෑසියම්ආගන්, නයිට්‍රජන් සහ කාබ
න් ඩයොක්සයිඩ් සුළු වශයෙන්බුධ යනු හිරුගේ සිට පළමු වැනියට පිහිටි සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කුඩාම ග්‍රහලෝකය වේ. හිරුට ආසන්නයේම පිහිටා අති මෙය කි.මි.4,887 ක විශ්කම්භයකින් යුක්තය. අධික උෂ්ණත්වයකින් යුතු මෙම ග්‍රහයා තුල ජලය නොමැත.දිවාකාලයේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින් 673කි.එය රාත්‍රියට 175 කි. මෙහි ජීවී වාසයක් නොමැත. මෙහි චුම්බක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවිය මෙන් 1% කි.අභ්‍යන්තර මදය ද්‍රව යකඩවලින් සමන්විත වීම එයට හේතුවයි. ඉලිප්සාකාර කක්ෂයක සූර්යයා වටා ගමන් කරන බුධ ග්‍රහයා තමා වටා භ්‍රමණය වීමට පෘථිවි දින 58ක් සහ පැය 15ක් ගත වන අතර සූර්යයා වටා එක් වරක් භ්‍රමණය වීමට දින 88ක් ගත වේ.භෞතික ලෙස බුධ ග්‍රහයාගේ පෙනුම චන්ද්‍රයාගේ පෙනුමට සමාන වේ. එය ආවාට විශාල ප්‍රමාණයකින් සමන්විත අතර ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා හෝ එහි වායුගෝලයක් ඇති බව සනාථ වී නැත. බුධ ග්‍රහයා සතුව විශාල යකඩ හරයක් ඇති අතර එමඟින් පෘථිවි‍යේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයෙන් 1% ක් පමණ වන චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් උත්පාදනය කරයි. එය අසාමාන්‍ය ලෙස ඝන ග්‍රහයක් වී ඇත්තේ එහි හරය විශාල වීම නිසාය. බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට උෂ්ණත්වය 90 – 700 k ( -180 සිට 430 සෙල්සියස්) දක්වා වන අතර සුර්යයාට පහලින් ඇති ලක්ෂය
උණුසුමින් වැඩිම ස්ථානය වන අතර ධ්‍රැව අසල ඇති ආවාටවල පතුල සීතලම ස්ථානය වේ. බුධ ග්‍රහයා පිළිබඳ සිදුකර ඇති වාර්තාගත නිරීක්ෂණ ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සහශ්‍රය දක්වා දිව යන අතර ක්‍රිස්තු පූර්ව හතරවන සියවසට පෙර ග්‍රීක තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් විශ්වාස කලේ එම ග්‍රහයා වස්තුන් දෙකක් බවය. 1. කබල—100–300 km ඝන 2. පිට කබාය—600 km ඝන 3. මැද—1,800 km අර්ධවිෂ්කම්භයඋදෑසන ඉර නැගෙන විට පමණක් දුටු ග්‍රහයා ඇපලෝ ලෙසටත් ඉර බැස යන විට දුටු ග්‍රහයා හර්මිස් ලෙසත් ඔවුන් විසින් නම් කරන ලදි. Mercury නමැති බුධ ග්‍රහයාගේ ඉංග්‍රීසි නම රෝමානු ජාතිකයන් විසින් තබන ලද අතර ඔවුහු එය නම් කළේ රෝමානු දෙවි මර්කරි සිහිපත් වීමට ය. ඔවුහු එය ග්‍රීක දෙව් හර්මිස්ට සම කළහ. බුධ ග්‍රහයාගේ තාරකා ලකුණ ලෙස භාවිතා වන්නේ නවීකරණය කරන ලද හර්මිස්ගේ Caduceus එකය.බුධ ග්‍රහයාට උප ග්‍රහයන් නැත.මතුපිට ගිනි කඳු පිපිරීමෙන් නිර්මාණය වූ ආවාට (craters)වලින් යුක්තය.වායු ගෝලයක් නොමැති බැවින් ග්‍රහක සහ උල්කාපාත කඩා වැටීමේ අවදානම වැඩිය.බුධ ග්‍රහයා අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝකයක් ලෙස හැදින්⁣වේ.අභ්‍යන්තර ව්‍යුහයපෘථිවිය වැනි පාෂාණමය දේහයක් සහිත බුධ ග්‍රහයා
භෞමික ග්‍රහයින් හතරෙන් එකකි. කුඩාම භෞමික ග්‍රහයා මෙය වන අතර එහි සමකය හරහා විෂ්කම්භය 4879 km වේ. බුධ ග්‍රහයා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා වන ගැනීමීඩ් සහ ටයිටන් වලට වඩා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ය. බුධ ග්‍රහයා 70% ක් ලෝහ වලින් සහ 30% ක් සිලිකාමය ද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත ‍වේ. මෙම ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය (5.43 g/cm3), සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහයන්ගෙන් දෙවැනියට වැඩිම ඝනත්වය වේ. එය පෘථිවියේ ඝනත්වයට වඩා අඩු වන්නේ ස්වල්ප වශයෙනි. ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචන බලපෑම ඉවත් කළහොත් බුධ ග්‍රහයා සෑදි ඇති ද්‍රව්‍ය තවත් ඝනත්වයෙන් වැඩි වන අතර සංකෝචනය නොවු ඝනත්වය 5.3g/cm3 වන අතර එවිට පෘථිවියේ ඝනත්වය 4.4g/cm3 වේ.1.ක‍බොල්ල	 100 – 200 km ඝනකමින් යුක්තය2.ප්‍රාවරණය	 600 km ඝනකමින් යුක්තය3.හරය 	 1800 km අරයක් සහිතයබුධ ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය මඟින් එහි අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය පිළිබඳ නිගමන ලබා ගත හැකිය. පෘථිවියේ වැඩි ඝනත්වයට හේතුව ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචනය වන අතර බුධ ග්‍රහයා ඊට වඩා ඉතා කුඩා වන අතර ඇතුලු ප්‍ර‍දේශ එතරම් තදින් සංකෝචනය වී නැත. ‍එබැවින් එයට මෙතරම් ඉහළ ඝනත්වයක් හිමිවන්නට නම් එහි හරය විශාලවීම සහ යකඩ වලින් පිරී තිබිය යුතුය. භූ වි
ද්‍යාඥයින් විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරයට බුධ ග්‍රහයාගේ හරය එහි පරිමාවෙන් 42% ක් වන අතර පෘථිවිය සදහා මෙම ප්‍රතිශතය 17% කි. මෑත කාලීන පර්යේෂණ වලින් හෙළි වන්නේ බුධ ග්‍රහයා සතුව ද්‍රව වූ හරයක් ඇති බවයි.හරය වටා කි.මී. 600 ක ප්‍රාවරණය ඇති අතර ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග විශාල දේහයක් ගැටීමෙන් එහි මුල් මැන්ටල ද්‍රව්‍ය බොහොමයක් ඉන් ඉවත් වී විශාල හරයට සාපේක්ෂව තුනී ප්‍රාවරණයක් ඉතිරි වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. බුධ ග්‍රහයාගේ ක‍‍‍බොල්ල කි.මී. 100-200 දක්වා ඝනකමකින් යුක්තය. බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට පෘෂ්ඨයේ ඇති එක් විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ කිලෝමීටර ගණනාවක් දුරට විහිදෙන හෙල්වැටි දක්නට ලැබීමය. බුධ ග්‍රහයාගේ කබොල්ල ඝන තත්වයේ පවතින අවස්ථා‍වේදී එහි හරය සහ ප්‍රාවරණය සීතලවී සංකෝචනය වීම නිසා මෙම හෙල්වැටි සෑදෙන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති අනෙකුත් ප්‍රධාන ග්‍රහයන් සැමට වඩා වැඩි යකඩ සංයුතියක් බුධ ග්‍රහයා සතුය. මෙය පැහැදිලි කිරීමට මත බොහොමයක් ඉදීරිපත් වී ඇත. බොහෝ දෙනා විසින් පිලිගත් මතය වන්නේ මුල් කාලයේ දී බුධ ග්‍රහයාගේ ලෝහ - සිලිකා අනුපාතය සාමාන්‍ය කොන්ඩ්‍රයිට් ධූම කේතු වලට සමාන වන්නට ඇති බවය. මෙම
අනුපාතය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති සාමාන්‍ය පාෂාණ ද්‍රව්‍ය වල ලක්ෂණයක් බවට විශ්වාස කෙ‍රේ. කෙසේ නමුදු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මුල් ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග ඇති වූ ගට්ටනයකින් එහි මුල් ප්‍රාවරණය සහ කබොල්ලෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගැලවී ගොස් හරය වැඩි වශයෙන් ඉතිරිවන්නට ඇත. පෘථිවි චන්ද්‍රයා සෑදුනු අයුරු පැහැදිලි කිරීමටත් මෙවැනිම ක්‍රියාවලියක් යෝජනා වී ඇත.පෘථිවි ප්‍රමාණය සමග සැසඳිම (වම සිට දකුණට): බුද, සිකුරු, පෘථිවිය, සහ අඟහරුපෘෂ්ඨයේ භූ විද්‍යාවMessenger මඟින් සම්ප්‍රේෂණය කරනු ලැබු බුධ ග්‍රහයාගේ ප්‍රථම අධි විභේදන දර්ශනයබුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට පෘෂ්ඨය චන්ද්‍රයාගේ පෘෂ්ඨයට සමාන වන අතර, විශාල තැනිතලා සහ ගැඹුරු ආවාට වලින් සමන්විත ය. ඉන් පෙනී යන්නේ එය වසර බිලියන ගණනක් තිස්සේ භූ විද්‍යාත්මකව නිෂ්ක්‍රීයව තිබී ඇති බවය. බුධ ග්‍රහයාගේ භූ විද්‍යාව පිළිබඳ අපගේ දැනුම 1975 මරිනර් යානය මත හා භෞමික නිර්ක්ෂණ මත තීරණය ‍වී ඇති බැවින් භෞමික ග්‍රහයින්ගෙන් අවම ලෙස තේරුම් ගෙන ඇති ග්‍රහයා මෙය වේ. මෑතක දී ගුවන්ගත කල Messenger අභ්‍යවකාශ යානයෙන් ලැබෙන දත්ත මඟින් මේ පිළිබඳව දැනුම වැඩි දියුණු වනු ඇත. උදාහරණ ලෙස මකුලුවෙක් (Spi
der) ලෙස හඳුන්වන විහිදී යන ද්‍රෝණිකා සහිත අසාමාන්‍ය ආවාටයක් විද්‍යාඥයින් විසින් සොයා ගෙන ඇත. වසර බිලියන 4.6 කට පෙර බුධ ග්‍රහයාගේ බිහිවීමෙන් ඉතා කෙටි කලක් තුල වල්ගාතරු හා ග්‍රහකවලින් බරපතල ප්‍රහාර එයට එල්ල වී තිබේ. ඉන්පසුව ද වරින් වර බරපතල ප්‍රහාරවලට එය ලක් වී තිබේ.එම කාලයේදී ඉතා දරුණු ලෙස ග්‍රහ පෘෂ්ඨය මත ආවාට සෑදී ඇති අතර එය වෙත පැමිණෙන වස්තූන්ගේ වේගය අඩු කිරීමට හැකි වායුගෝලයක් බුධ ග්‍රහයා සතු නොවීම නිසා එහි මුළු පෘෂ්ඨයෙහිම පාහේ ආවාට සෑදී ඇත. මේ කාලයේ දී එහි ගිනි කඳු ක්‍රියාකාරී වූ අතර '‍ක‍රෝලිස් බේසම' වැනි ආවාට සම්පූර්ණයෙන් ම ‍ලෝ දිය (මැග්මා) වලින් පිරී ගොස් සද තලා බිම් බවට පත් වී ඇත.වායුගෝලයදීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ සැලකිය යුතු වායු ගෝලයක් රදවා ගැනීමට බුධ ග්‍රහයාගේ ගුරුත්වය ප්‍රමාණවත් නොවෙයි. හයිඩ්‍රජඩන්, හීලියම්, ඔක්සිජන්, සෝඩියම්, කැල්සියම් හා පොටෑසියම් අඩංගු විරල වායුගෝලයක් බුධ සතුය. එහි වායු ගෝලය අස්ථායීය. පරමාණු අඛණ්ඩව ක්ෂය වන අතර විවිධාකාර ප්‍රභව මගින් යලි පිරවේ. හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් පරමාණු ඇතැම් විට පැමිණෙන්නේ අභ්‍යවකාශයට ඇදී යාමට පෙර සුර්යය සුළං බුධගේ චුම්භක ගෝලය තු
ළට විසරණය වීමෙනි. හීලියම්, සෝඩියම් හා පොටෑසියම් සදහා තවත් ප්‍රභවයක් වන්නේ බුධගේ කබෝල්ල තුළ ඇති මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ විකිරණශීලි ක්ෂය වීමයි. බුධ මතුපිට උල්කාශ්ම ගැටීම නිසා පැමිණි ජල වාෂ්පද ඇතැම් විට දැක ගත හැක.චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා චුම්භක ගෝලය දින 59 ක සෙමින් සිදු වන භ්‍රමණයක් පවතී. බුධට සැලකිය යුතු දළ වශයෙන් ගෝලීය චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් ඇත. මැරීනර් 10 මගින් ලබාගත් මිනුම් අනුව එය පෘථිවිය මෙන් 1.1% වාරයක් ප්‍රබල වේ. බුධගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ද්වීද්‍රවීය වන අතර ග්‍රහලෝකයේ භ්‍රමණ අක්ෂය සමග ඒක රේඛීය වේ. මෙම ක්ෂේත්‍රයද පෘථිවි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මෙන්ම උත්පාදනය වී ඇති බව පෙනේ. ද්‍රව හර අමුද්‍රව්‍යයන් හෝ අඩ වශයෙන් ඝන හරයක් වටකරගත් ජනකයකින් එය උත්පාදනය වී ඇත. එහි ද්‍රව්‍ය පවත්වා ගැනීමට සැකසී ඇති යාන්ත්‍රණයක් නම් ඉහළ කාක්ෂික විකේන්ද්‍රතාවක් පවතින කාලවලදී ප්‍රබල උදම් ආචරණයන් ඇතිවීමය.බුධගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ග්‍රහලෝකය වටා පවතින සුර්යය සුළං පරාවර්තනයට ප්‍රමාණවත්ය. එමගින් චුම්භක ගෝලය ඇති වේ. එයද චුම්භක ගෝලය තුළදී සුර්යය සුළං ප්ලස්මාවන් රදවා ගැනීමට සමත් වන අතර එය ග්‍රහලෝකයේ කාලගුණ වෙනස්වීම්වලට දායකවේ.නිරීක්ෂණය කිරි
මMESSENGER යානයෙන් ලබා ගත් බුධ ග්‍රහයාගේ ඡායාරූපයකිබුධ ග්‍රහයාගේ දීප්තිය - 2.0 සිට 5.5 දක්වා වන අතර එය සීරියස්ට වඩා දීප්තිමත් බවින් වැඩිය. බුධ ග්‍රහයා සූර්යයාට ආසන්නව පිහිටන නිසා සුර්යයාගේ දීප්තියට මුවා වීමෙන් එය නිරීක්ෂණය කිරීමට අපහසු වේ. එය නිරික්ෂණය කල හැක්කේ හිමිදිරි පාන්දර හෝ සවස් කාලයේ දී කෙටි කාල පරිච්ඡේදයක දී පමණි. හබල් ස්පේස් දුරදක්නයෙන් එය කිසිලෙසකින්වත් නිරීක්ෂණය කල නොහැකිය. ඒ දුරදක්නය සතුව සූර්යයාට ඉතා සමීපයෙන් එය නාභිගත වීම වළක්වන ආරක්ෂක උපක්‍රමයක් ඇති බැවිනි. චන්ද්‍රයා මෙන් බුධ ග්‍රහයාද පෘථිවියේ සිට බලන කල විවිධ අවධි පෙන්නුම් කරයි. අධර හමුවීමේ දී එය අලුත් වන අතර උත්තර හමුවීමේ දී එය සම්පූර්ණ වේ. මෙම අවස්ථා දෙකේදීම එය නොපෙනී යයි. බුධ ග්‍රහයාගේ අධර හමුවීම සෑම දින 116 කට වරක් ම සිදුවේ. නමුත් මෙම කාල පරාසය දින 111 සිට 121 දක්වා විය හැකිය. බුධ ග්‍රහයා පෘථිවියට ආසන්නවම පැමිණෙන විට පෘථිවිය හා එය අතර දුර 82 Gm වේ. පෘථිවියේ දක්ෂිණ අර්ධගෝලයට වඩා හොඳින් උත්තර අර්ධගෝලයේ සිට බුධ ග්‍රහයා දැකගත හැකිය. වෙනත් ග්‍රහලෝක බොහොමයක් මෙන්ම බුධ ග්‍රහයාද පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණයක දී දැක ග
ැනීමට පුළුවනි. බුධ ග්‍රහයා පෘථිවියේ සිට බලන කල වැඩි ම දීප්තියකින් දිස්වන්නේ එහි හතරෙන් පංගුවක අවධියේ සිට සම්පූර්ණ වන අවධිය අතරතුරේ දීය. මේ අවධියේ දී පෘථිවියේ සිට බුධ ග්‍රහයාට ඇති දුර වැඩි නමුත් ග්‍රහ පෘෂ්ඨයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් ආලෝකමත් වන බැවින් මේ අවධියේ දී වැඩිම දීප්තියකින් දිස් වේ. නමුත් සිකුරු ග්‍රහයා සැලකු විට නම් වැඩිම දීප්තියක් දක්නට ලැබෙන්නේ පෘථිවියේ සිට අවම දුරකින් පිහිටන අඩ සඳ හැඩැති අවධියේ දීය.කාක්ෂික හා භ්‍රමණයග්‍රහලෝක අතර වඩාත් විකේන්ද්‍රික වන්නේ බුධගේ කාක්ෂිකයයි. සුර්යයාගේ සිට දුර කිලෝමීටර් මිලියන 46 සිට 70 දක්වා විචලනය වන එහි විකේන්ද්‍රිකතාව 0.21 කි. කාක්ෂිකය සම්පුර්ණ කිරීමට දින 88 ක් ගත වේ. ජ්‍යාමිතික වාන්තාකාර කාක්ෂිකය එකම උප ප්‍රධාන අක්ෂ දරයි. උප හේලිකය ආසන්නයේදී ග්‍රහලෝකයේ ඉහළ ප්‍රවේගය සෑම දින 5 ක කාලපරාසයකටම එය ආවරණය කරන විශාල දුරින් පැහැදිලි වේ. ගෝල වල ප්‍රමාණයන් ඒවායේ හිරුගේ සිට ඇති දුරට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ. සුර්යය කේන්ද්‍රික විචලනය වන දුර ප්‍රමාණයන් නිරූපණයට එය යොදා ගනී. භ්‍රමණ කාක්ෂික අනුනාදය 3:2 වන ග්‍රහලෝකයේ අක්ෂය වටා භ්‍රමණය සුර්යයා ගේ සිට විචල
නය වන දුර සමග සංයෝජනය වී ඇති අතර මතුපිට උෂ්ණත්වයේ සංකිර්ණ විචලතාවයන් ඇති කරයි. බුධගේ කාක්ෂිකය පෘතුවි කාක්ෂික තලයට අංශක 7 ක් ආනත වන අතර එය රූපයේ වම්පස දක්වා ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් සුර්යයාගේ මුහුණත හරහා බුධගේ සම්ප්‍රේෂණයන් ඇති වන්නෙ‍් ග්‍රහලෝකය සුර්යයා හා පෘතුවිය අතර පවතින එහි තලය හරහා යන විට පමණි. මෙය දළ වශයෙන් අවුරුදු 7 කට වරක් ඇති වෙයි. බුධගේ අක්ෂයේ ආනතිය 0.01 අංශක පමණක් වේ. මෙය බ්‍රහස්පතිට වඩා 300 වාරයක් කුඩා වේ. එය දෙවන කුඩාතම අක්ෂයේ ආනතිය දරණ ග්‍රහලෝකය වන අතර ආනතිය අංශක 3.1 කි. මෙහි අර්ථය වන්නේ ප්‍රදේශීය මධ්‍යන්‍යයේදී බුධගේ සමකයේ සිටින නිරීක්ෂකයෙකුට ශිකරයෙන් උතුරට හෝ දකුණට අංශක 0.01 කට වඩා  කිසිදා හිරු දැක ගත නොහැක. විලෝමය වශයෙන් ධ්‍රැවයන් අසලදී සුර්යයා අංශක 0.01 කට වඩා කිසිදා ශිතිජයෙන් ඉහළ නොනගී. බුධගේ මතුපිට ඇතැම් තැන්වල නිරීක්ෂකයෙකුට හිරු අඩක් නගිනු දැක ගත හැකිය. ඒ අතරම යලිත් හිරු නැගීමට පෙර එය ආපසු බැසීම දැක ගත හැකිය. මේ සියල්ල බුධගේ එක් දිනයක් තුළ දැක ගත හැක. මීට හේතු වන්නේ උපහේලිකයට දින 4 ක‍ට පෙර බුධගේ කෝණික කාක්ෂික ප්‍රවේගය එහි කෝණික භ්‍රමණ ප්‍රවේගයට සර්වසම වන බැවින්
උප හේලිකයේදී සුර්යයාගේ දෘෂ්‍ය චලනයක් දැක ගත නොහැකි බැවිනි. බුදගේ කෝණික කාක්ෂික ප්‍රවේගය ඉන් අනතුරුව කෝනික භ්‍රමණ ප්‍රවේගය ඉක්මවා යයි. එබැවින් හිරු දිස් වන්නේ ප්‍රතිගාමි දිශාවලක ගමන් කරන ලෙසය. මෙම ලක්ෂ්‍ය වලදී උපහේලිකයෙන් දින 4 කට පසුව සුර්යයාගේ සාමාන්‍ය දෘෂ්‍ය චලනය යලි ලගා කර ගැනේ.බාහිර සබැදිAtlas of Mercury—NASAGazeteer of Planetary Nomenclature - Mercury (USGS)SolarViews.com—MercuryAstronomy Cast: MercuryGeody Mercury World’s search engine that supports NASA World Wind, Celestia, and other applications.A Day On Mercury flash animationMercury articles in Planetary Science Research Discoveries‘BepiColombo’, ESA’s Mercury Mission‘Messenger’, NASA’s Mercury Missionආශ්‍රිත↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 "Mercury Fact Sheet". NASA Goddard Space Flight Center. November 30, 2007. සම්ප්‍රවේශය 2008-05-28.↑ "The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter". 2009-04-03. 2009-04-20 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලද
ී. සම්ප්‍රවේශය 2009-04-03. (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)↑ Yeomans, Donald K. (April 7, 2008). "HORIZONS System". NASA JPL. සම්ප්‍රවේශය 2008-04-07.↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 Munsell, Kirk (May 28, 2009). "Mercury: Facts & Figures". Solar System Exploration. NASA. සම්ප්‍රවේශය 2008-04-07. {{cite web}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ 5.0 5.1 Seidelmann, P. Kenneth (2007). "Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 90: 155–180. doi:10.1007/s10569-007-9072-y. සම්ප්‍රවේශය 2007-08-28. {{cite journal}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ Margot, L.J. (2007). "Large Longitude Libration of Mercury Reveals a Molten Core". Science. 316 (5825): 710–714. Bibcode:2007Sci...316..710M. doi:10.1126/science.1140514. PMID 17478713. {{cite journal}}: Unknown parameter |coauthors= i