LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ුකාංගගුවන් තරණ නීතියපියසැරිය ගුවන් සංචාරය සහ ඒ හා සබැඳි ව්‍යාපාරික කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නාවූ නීතියේ ශාඛාව ගුවන් තරණ නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ. එයට අයත්වන සමහර කලාපයන් අද්මිරාල්ති නීතිය සමඟ සමපාත වන අතර ගුවන් සංචාරයේ ස්වභාවය අනුව බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී ගුවන් තරණ නීතිය ජාත්‍යන්තර නීතියට අදාල වන්නක් ලෙස සලකනු ලැබේ. කෙසේවෙතත් ගුවන් සේවාවන්හි ව්‍යාපාරික පැතිකඩ සහ ඒවායේ නියාමනයද ගුවන් තරණ නීතියට ඇතුලත් වෙයි. එක්සත් ජනපදය තුල පියසැරි පිලිබඳ ව්‍යවහාරික පැතිකඩ පාලනය කරනු ලබන්නේ පෙඩරල් ගුවන් තරණ පාලක මණ්ඩලය විසිනි. ජාත්‍යන්තර විෂය ක්ෂේත‍්‍රයේදී ජාත්‍යන්තර සිවිල් ගුවන් තරණ සංවිධානය පොදු රීති සපයන අතර ගුවන් තරණ නීතිය අදාල වනතාක් දුරකට ජාත්‍යන්තර කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් මැදිහත් වෙයි. එය එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ නියෝජිතායතනයකි.එක්සත් ජනපදයේ සහ බොහෝ යුරෝපීය රටවල ගුවන් තරණ නීතිය පෙඩරල් හෝ රාජ්‍ය මට්ටමේ කාරණයක් ලෙස සලකනු ලබන බැවින් එය නියාමනය කිරීමද පෙඩරල් හෝ රජ්‍ය මට්ටමින් සිදුවේ. එක්සත් ජනපදය තුල ගුවන් තරණය සම්බන්ධ කාරණාවන් ජනපදයන්ට පාලනය කළ නොහැකි අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නේ පෙඩරල් නීතීන්ය. උදාහරණය
ක් ලෙෂ මෑතකදී නිව්යෝර්ක් හි මගීන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිලිබඳ පනත අධිකරණය විසින් ප‍්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීම දැක්විය හැක. එයට හේතුව ලෙස දක්වනු ලැබුයේ ගුවන් තරණය සම්බන්ධ නියාමනයන් පෙඩරල් රජයේ කරුණක් ලෙස සාම්ප‍්‍රදායිකව සලකනු ලැබීමයි. කෙසේ වෙතත් එක්සත් ජනපදය ගුවන් තරණ නීතිය අද්මිරාල්ති නීතිය තරම්ම පෙඩරල් රජයේ කරුණක් ලෙස සලකනු ලබන බව ප‍්‍රකාශ කළ නොහැක්කේ එරට ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාව අද්මිරාල්ති කටයුතු පරිපාලනය සම්බන්ධයෙන් විවිධානයන් දක්වා සිටියද ගුවන් තරණ නීතිය සම්බන්ධ ප‍්‍රතිපාදන එයට ඇතුලත්ව නොතිබීම හේතුවෙනි. පෘථිවියේ වායුගෝලයෙන් ඔබ්බෙහි කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නාවූ අභ්‍යවකාශ නීතිය සාපේක්‍ෂව නව නීති ක්ෂේත‍්‍රයක් වන අතර අභ්‍යවකාශ විෂයට අදාල සඟරාවන්ගේ සහ ශාස්ත‍්‍රඥයින්ගේ සහය දැනටමත් ඊට ලැබී ඇත. බලාපොරොත්තු වියහැකි පරිද්දෙන්ම අභ්‍යවකාශ නීතියේ වැඩි කොටසක් ගුවන් තරණ නීතිය හා බැඳී පවතී. එමෙන්ම රාජ්‍ය නිෂ්පාදනයන්හි වගකීම සම්බන්ධයෙන් වන නීතිය බොහෝ අවස්ථාවන්හි පෙඩරල් නීතිය විසින් අතික‍්‍රමණය කරනු ලබන අතර ගුවන් තරණ නිෂ්පාදකයින් සිය නිෂ්පාදනයන්හි දෝෂයන් සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් අනිවාර්යයෙන්ම වගකිව යුතු බවට සැලක
ෙනු ඇත.හින්දු ධර්මයේ යාග‎හින්දු ධර්මයේ යාජ්න (සංස්කෘත यज्ञ wikt:yajna; යාජ්න, යාඩ්න ලෙස ඉංග්‍රීසිකරණය කල) යනු යාග පැවැත්විම පිළිබද පුද සිරිත් ක‍්‍රමයයි, (වොනියර්- විලියම්ස්) මේ සම්බන්ධව පිදිම, යැදුම, ප‍්‍රශංසාව, පිදවිල්ල, දේව පුජාව, යාග පැවැත්වීම* ව්දික කාලයේත් ප‍්‍රායෝගිකව ව්‍යුත්පන්න කරන ලදි. ඒවා දෙවියන්ගේ කැමැත්ත ලබා ගැනිම හෝ එක්තරා බලාපොරොත්තු ලබා ගැනිමට (තරම පුද සිරිත්) සිදුකරන ලදි. ගිනි පුජාවේ ඇති වැදගත්ම සංඝමය (අග්නි දෙවිය) ගිනි දෙවියාට සියල්ල පුජා කර දේවත්යට ලගා විමයි.	වෛදික යාගය අපේක්ෂිත ලෙස පුජකවරයෙකු විසින් සිදු කරන අතර අමතර පුජකවරුන් වන හොටර් උසගාඞ්ර් විශේෂ භුමිකාවන් සිදුකරයි. මෙහිදි ඔවුන්ගේ සහායකයින් වෛදිය හය සජ්ජායනය හෝ ගායනා කිරිම සිදු කරනු ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන් දේව පුජාව පවත්වන භුමිය මැද ගිනි ගොඩවල් එකක් හෝ තුනක් ඇති අතර ඒවා ගින්නට පුදනු ලැබේ. පුදනු ලබන ද්‍රව්‍ය දේව පුජා ලෙස සලකනු ලබන අතර ඒවාට විශාල ප‍්‍රමාණයේ ගිතෙල්, කිරි, ධාතුං, කෙකේ සත්ව මාංශ හෝ දේහයන් අයත් වේ. යාග සදහා ගතවන කාලය යාග වල වර්ගය මත රදා පවති. සමහරක් ඒවා මිනිත්තු කිහිපයකදි පැය හෝ දින ගනන්
වල ද අවසාන වන අතර සමරහක් වා වසර ගණනක් පුරා පවති. මෙහිද පුජකවරුන් දෙවියන් සදහා පුජාවන් දිගටම සිදු කරන අතර ශුද්ධ වු පැදි ගායනා කරනු ලැබේ. සමහර යාග පුද්ගලිකව සිදුකරන අතර අනිත්වා විශාල පුද්ගලයන් සමුහයකගේ සහභාගිත්වය අනුව සිදු කෙරේ. සපු වෛදික යාජක වල කිරි නිෂ්පාදන (ගිතෙල් සහ යෝගට්) පළතුරු, මල් රෙදි යන මුදල් පිදිම සිදු කරනු ලැබේ. මේවා යාග, හෝම හෝ හවනට ලෙස හදුන්වයි.	අපේක්ෂිත හින්දු විවාහයන් ද යාජන ක‍්‍රමයකි. මක්නිසාද යත් ගිනි දෙවියන් සියලූ විවාහයන් සදහා සාක්ෂිකරුවෙකු ලෙස සැලකේ. බ‍්‍රාහ්මයින් සහ එක්තරා අනිකුත් කුලයන් සාථතංපවිත (ශුද්ධ වු නුල) උපනයන යන දිවියාවතේ අවස්ථාචෝචිත සිරිත් විරිත් පිලිවෙත් පිලිගනු ලබයි. යජංපවිත මගින් වේද හැදැරිමට යන යාග හෝ භෝම පැවැත්විමට පුද්ගලයන්ට ඇති අයිතිය නිරුපණය කරයි.	කෝවිලේ සිදුකරන පිදිම ආගමික :්ටපසජ* ලෙස හදුන්වන අතර දේවත්වය ගිනි දෙවියා තුලින් සන්නිවේදනය වේ. අග්නි වෛදික ලෙස සලකනු ලැබේ. නුතනයේ කෝවිලෙහි පුද සිරිත් වෛදික සහ ආගමික පුද සිරිත් විල සංකලනයකි. හින්දු ධර්ම වල යාග සම්බන්ධ කොටස් වන කර්ම කන්ද කොටස මගින් බොහෝ යාග පිලිබද විස්තර කිරිම හෝ සාකච්ඡුා කිරිම සිදු කෙරේ.
කේරලයේ සිට හම්බුදිරි බ‍්‍රාහ්මනයා මෙම පුරාණ පුද සිරිත් පැවැත් වු බ‍්‍රාහ්මනයෙකු ලෙස ප‍්‍රසිද්ධ වේ. අද පුද්ගලයින් සිය ගණනක් පමණක් මෙම යාග පැවැත්වීමට දන්නා අතර ඉතා සුලූ සංඛයාවක් ශුද්ධ වු ගිනි අඛන්ඩව පවත්වා ගැනිම සහ සාරවුට පුද සිරිත් පැවැත්විම හැකිව තිබේ. දහස් ගණනක් අග්නිනේරු හෝ මුලික අප්පසන ගිනි යාග දිනපතා පවත්වනු ලැබේ.යාගය - ගිනිදෙවියන් පිදීම - විවිධ පූජනීය අග්නි (ගිනි)විවාහ මංගල්‍ය අවස්ථාවේදී මනාලයා විසින් දල්වනු ලබන පූජනීය අග්නිය (ගින්න) "අග්න්‍යධන" යනුවෙන් හැඳින්වේ. අනතුරුව සිදු කෙරෙන යාග කර්මයේදී එය ඉන් කොටස් දෙකකට බෙදනු ලැබේ. එක් කොටසක් ගෘයාග්නි යනුවෙන් ද අනෙක් කොටස ශ‍්‍රෟතාග්නි යනුවෙන් ද හඳුන්වයි. ගෘයාග්නිය සම්බන්ධයෙන් වන පුදපූජා විධි පිළිබඳව ගෘහ්‍යසූත‍්‍ර නමැති ග‍්‍රන්ථයෙහි විස්තර කර ඇත.ශ්‍රෞතාග්නිය හා සම්බන්ධ පූජාවිධි විස්තර කර ඇත්තේ ශ්‍රෞතසූත‍්‍රයෙහි විස්තරය. එම පුදපූජා මෙහෙයවන්නෝ ශ්‍රෞතීන් යනුවෙන් හැඳින්වෙති. අත්‍යවශ්‍ය යාග 21 කින් 14 ක් ශ්‍රෞතාග්නියෙන් සිදු කෙරේ. එම යාග ගර්හපත්‍ය , ආහවනිය සහ දක්ෂිනාග්නි යනුවෙන් හැඳින්වෙයි. ගර්හපත්‍ය අග්නිය චක‍්‍රාකාර හැඩයක් ග
න්නා අතර එය පූජා භූමියෙහි බටහිර පෙදෙසේ පිහිටුවනු ලැබේ. ගර්හපත්‍යයෙන් ලබාගන්නා අග්නියෙන් ඉතිරි අග්නිද්වය දල්වනු ලැබේ. දක්ෂිණාග්නිය අර්ධ කවාකාර වන අතර එය පූජා භූමියේ දකුණු පස පිහිටුවනු ලැබේ. එය භාවිතා කෙරෙන්නේ මියගිය පුද්ගලයින් වෙනුවෙන් සිදු කෙරෙන පූජා විධි සදහාය. ආහවනිය අග්නිය චතුරස‍්‍රාකාර වන අතර එය පූජා භූමියේ නැගෙනහිර පස පිහිටුවනු ලැබේ. හවීර් යාගය සහ සෝමයාග යනුවෙන් හැඳින්වෙන පූජාවන් විශේෂයෙන් ඉදිකෙරෙන යාඥා ආසන මත සිදු කෙරේ.පඤ්ච මහා යාගහින්දු සම්ප‍්‍රදායයෙහි (තෛතී‍්‍රය ආරණ්‍යක2.10) සඳහන් පරිදි පඤ්ච මහායාග හෙවත් මහායාග පහ මෙසේයදේව යාගය	- දෙවියන් උදෙසා කෙරෙන පූජාවන්ගෙන් සමන්විතය.පීතෘ යාගය	- මියගිය අය වෙනුවෙන් කෙරෙන පූජාවන්ගෙන් සමන්විතය.භූත යාගය	- මියගිය සියලූ දෙනා වෙනුවෙන් කෙරෙන බලි හෝ ආහාර පූජාවන්ගෙන් සමන්විතය.මනුෂ්‍ය යාගය	- අමුත්තන්ට ආහාර පාන වලින් කෙරෙන සංග‍්‍රහවලින් සමන්විතය.බ‍්‍රහ්ම යාගය	- චතුර්වේද මන්ත‍්‍ර ගායනා කිරීමෙන් සමන්විතය.ජ්‍යොතිෂ්තෝම 	- යාග කර්මය දෙව්ලොව දක්වා ඉහල මට්ටමකින් සිදුකිරීම මෙයින් අදහස් කෙරේ.පීතෘලෝක යාගය	- මුතුන්මිත්තන්ගේ ලෝකය සහ යම වෙනුවෙන
් සිදුකෙරෙන යාගය.පඤ්චාග්නි යාගය	- මෙය ඡාන්දොග්‍ය උපනිෂදයෙහි සඳහන්වන යාගයකි. බ‍්‍රහ්ම ලෝකයෙහි ඉපදීම පිණිස මෙය හේතු වේ.ද්‍රව්‍යමය යාගය		- ධර්මශාලා, අන්නක්ෂේත‍්‍ර, අතිථිශාලා, අනාථාල්‍ය, විස්ය පිථා යන ශාලා ඒවා අවශ්‍ය පුද්ගලයින් වෙනුවෙන් විවෘත කිරීමදී සිදු කෙරේ.තපෝමය යාගය	- 	චන්ද්‍රයාන සහ චතුර්මාස්‍යඋග‍්‍ර තපෝවෘත අනුව ජීවත්වීම සදහා කැපවීම මෙහිදී සිදුවෙයි. නිදසුන් වශයෙන් මාස සතරක් තිස්සේ කොණ්ඩය සහ රැවුල බෑමෙන් වැළකී සිටීම, ඇතැම් ආහාරපාන ගැනීමෙන් වැළකීම හෝ දිනකට දෙවරක් ආහාර නොගැනීම මෙන්ම නිවසින් බැහර නොයාම.ස්වාධ්‍යාය යාගය	- වේද අධ්‍යයනයෙහි නියැලීම පිණිස කැපවීම.ප‍්‍රසස්තකර්මනී යාගය	- තමාගේ යුතුකම් ඉටුකිරීම. සිය වර්ණය කුමක්වුව ද එයට නියමිත යුතුකම් ඉටුකිරීම මෙයින් අදහස් කෙරේ.හරේර් නාමානුකිර්තානාන් යාගය - හරි දෙවිඳුන්ගේ බලමහිමය ඇසීම සහ ගායනා කිරීමවිවාහ යාගය	- හින්දු විවාහ උත්සව අවස්ථාවන්හිදී මෙය සිදුකරනු ලැබේ.හරේර් නාමානුකිර්තානාන් යාගය - හරි දෙවි`දුන්ගේ බලමහිමය ඇසීම සහ ගායනා කිරීමවිවාහ යාගය	- හින්දු විවාහ උත්සව අවස්ථාවන්හිදී මෙය සිදුකරනු ලැබේ.යූරී ගගාරීන්  Юрий Г
агаринඋපත9 මාර්තු 1934(1934-03-09)ක්ලුෂිනො, සෝවියට් සංගමයතත්ත්වයනැසීගියමිය යාම27 March 1968(1968-03-27) (වයස 34)නොවොස්යොලොවෝ, සෝවියට් සංගමයජාතිකත්වයරුසියානුරැකියාවගුවන් නියමුSpace career  සෝවියට් සංගමය අභ්‍යවකාශගාමී අභ්‍යාවකාශගතවූ පළමු මිනිසානිලයක'නල් (Polkovnik), සෝවියට් ගුවන්  හමුදාවඅභ්‍යවකාශගත කාලයපැය 1යි විනාඩි 48 යිතෝරාගැනීමගුවන් හමුදා කණ්ඩායම් අංක 1Total EVAs0මෙහෙයුම්වොස්ටොක් 1මෙහෙයුම් ලාංචනය30px‍යූරි ඇලෙක්සෙයෙවිච් ගගාරින් (රුසියානු: Ю́рий Алексе́евич Гага́рин, උපත 1934 මාර්තු 9 – විපත  1968 මාර්තු 27)  යනු සෝවියට් අජටාකාශ ගාමියෙකි. 1961 අප්‍රේල් 12 වෙනි දින අභ්‍යාවකාශයට ගිය ඔහු,අභ්‍යාවකාශයට ගිය පළමු මිනිසා සහ පොළොව වටා කක්ෂ ගතවූ පළමු මිනිසා බවට පත් විය. මොහු සෝවියට් සංගමයේ වීරයා (Hero of the Soviet Union) සම්මානය ලැබූවෙකි.මුල් ජීවිත කාලයයුරී ගගාරීන් 1934 මාර්තු 9 වන දින සෝවියට් සංගමයේ ක්ලුෂිනො ග්‍රමයේ උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා සහ මව සමූහ ගොවිපලක කම්කරුවන් දෙපලකි.‍ හතර දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලක තුන් වෙනියාවු යූරී ව රැකබලා ගැනීම වැඩිමහල් සොයුරිය ට හාර විය.සොවියට් අභ්‍යාව
කාශ වැඩසටහනේ කර්යභාරය1960 දි යුරී සහ තවත් 19 දෙනෙකු සෝවියට් අභ්‍යාවකාශ වැඩසටහන සදහා තෝරා ගැනින. වොස්ටොක් 1 අභ්‍යාවකාශ වැඩසටහන යටතේ වර්ෂ 1961 අප්‍රේල් 12 වන දින වොස්ටොක් 3KA-3 ‍යානයෙන් කක්ෂගත වූ යුරි අභ්‍යාවකාශයට ගමන් කල පළමු මිනිසා ලෙස ඉතිහාස ගත වූයේ ය.[1] මෙම ගමනේ දී  ඔහුව "සෙඩාර්"(Russian: Кедр) යන සංඥා නාමයෙන් හඳුන්වන ලදී.“පෘතුවිය නිල් පාටයි....කොච්චර පුදුමාකාරද?....හරිම ආශ්චර්යජනකයි.......”—ගගාරීන් ගෙන් පාලක  මැදිරිය වෙත.[2]අභ්‍යාවකාශ ගමනින් පසු යුරී ලොව පුරා ඉතා ජනප්‍රිය අයෙක් බවට පත් විය. ලෝ වටා සංචාරය අතරතුර වරක් ඔහු ශ්‍රී ලංකාවට  ද පැමිණියේ ය.මරණය හා මරණයෙන් පසු කාලය1968 මාර්තු 29 දින, ප්‍රහාරක ගුවන් යනා පුහුනුවක් අතරතුර දි යුරි සහ ඔහුගේ සහායකයා ඔවුන් ගේ  මිග්-15UTI වර්ගයේ යානය අනතුරට පත්වීමෙන් මියගියේය.පිලැටලී සහ මුදල් විද් යාවබාහිර සබැඳිවිකිඋද්ධෘත සතුව පහත තේමාව සම්බන්ධයෙන් උද්ධෘත එකතුවක් ඇත: යූරී ගගාරීන් යූරී ගගාරීන් හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.Yuri Gagarin - The
First to Fly සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2 පෙබරවාරි 2009 at the Wayback MachineGagarin's photosObituary, NY Times, 28 March 1968 Yuri Gagarin Killed As Test Plane Falls(රුසියානු) Юрий Гагарин. Дорога в космос — his book in Russian (HTML)(රුසියානු) Photo, Audio and Video with Yuri Gagarin සංරක්ෂණය කළ පිටපත 14 ජූනි 2006 at the Wayback Machine, online version of CD created to his 70th anniv. on the homepage of Russian state archive for scientific-technical documentation (RGANTD).(රුසියානු) Article in online Encyclopedia of cosmonautics සංරක්ෂණය කළ පිටපත 5 සැප්තැම්බර් 2006 at the Wayback Machine A lot of information about the first human's flight to space.(රුසියානු) Gagarin's flight 3D visualization — contains the real record of his conversation with the Earth during the spaceflight(රුසියානු) Annotated transcript of Gagarin's radio conversations with ground stations, starting 2hrs (4:10 UTC) before launch සංරක්ෂණය කළ පිටපත 18 දෙසැම්බර් 2008 at the Wayback MachineGagarin — detailed biography
at Encyclopedia AstronauticaList (with photos) of Gagarin statues සංරක්ෂණය කළ පිටපත 26 දෙසැම්බර් 2005 at the Wayback Machine(පින්ලන්ත) (රුසියානු) 11 minutes long interview of Yuri Gagarin by The Finnish Broadcasting Company in 1961 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 22 ඔක්තෝබර් 2010 at the Wayback MachineYuri's Night - World Space Party50th Anniversary of Yuri Gagarin's flight into space සංරක්ෂණය කළ පිටපත 29 ජනවාරි 2018 at the Wayback Machineසැකිල්ල:Find a GravevtePeople from RussiaLeaders (before 1168 · 1168–1917 · 1922–1991 · 1991–present) · Metropolitans & Patriarchs · SaintsPrime Ministers · Foreign Ministers · Field Marshals · Soviet Marshals · Admirals · AviatorsInventors & Engineers (Aerospace · Electrical · IT · Naval · Weaponry) · Cosmonauts · ExplorersScientists (Astronomers & Astrophysicists · Biologists · Chemists · Earth scientists · HistoriansLinguists & Philologists · Mathematicians · Physicians & Psychologists · Physicists)Architects · Artists · B
allet dancers · Composers · Opera singersWriters (Novelists · Philosophers · Playwrights · Poets)vtePilot-Cosmonauts of the USSR1960sයූරී ගගාරීන් (1961)Gherman Titov (1961)Andriyan Nikolayev (1962)Pavel Popovich (1962)Valery Bykovsky (1963)වැලන්ටිනා තෙරෙශ්කෝවා (1963)Boris Yegorov (1964)Vladimir Komarov (1964)Konstantin Feoktistov (1964)Pavel Belyayev (1965)Alexei Leonov (1965)Georgy Beregovoy (1968)Vladislav Volkov (1969)Boris Volynov (1969)Viktor Gorbatko (1969)Aleksei Yeliseyev (1969)Valeri Kubasov (1969)Anatoly Filipchenko (1969)Yevgeny Khrunov (1969)Vladimir Shatalov (1969)Georgy Shonin (1969)1970sVitaly Sevastyanov (1970)Nikolay Rukavishnikov (1971)Pyotr Klimuk (1973)Vasily Lazarev (1973)Valentin Lebedev (1973)Oleg Grigoryevich Makarov (1973)Yury Artyukhin (1974)Lev Dyomin (1974)Gennadi Sarafanov (1974)Georgy Grechko (1975)Aleksei Gubarev (1975)Vladimir Aksyonov (1976)Vitaly Zholobov (1976)Vyacheslav Zudov (1976)Valery Rozhdestvensky
(1976)Yury Glazkov (1977)Vladimir Kovalyonok (1977)Valery Ryumin (1977)Vladimir Dzhanibekov (1978)Aleksandr Ivanchenkov (1978)Yury Romanenko (1978)Vladimir Lyakhov (1979)1980sLeonid Kizim (1980)Yury Malyshev (1980)Leonid Popov (1980)Gennadi Strekalov (1980)Viktor Savinykh (1981)Anatoly Berezovoy (1982)ස්වෙට්ලනා සවිට්ස්කායා (1982)Aleksandr Serebrov (1982)Aleksandr Pavlovich Aleksandrov (1983)Vladimir Titov (1983)Oleg Atkov (1984)Igor Volk (1984)Vladimir Solovyov (1984)Vladimir Vasyutin (1985)Aleksandr Aleksandrovich Volkov (1985)Aleksandr Viktorenko (1987)Aleksandr Laveykin (1987)Anatoli Levchenko (1987)Musa Manarov (1988)Anatoly Solovyev (1988)Sergei Krikalev (1989)Valeri Polyakov (1989)1990sAleksandr Nikolayevich Balandin (1990)Anatoly Artsebarsky (1991)Toktar Aubakirov (1991)Viktor Afanasyev (1991)Gennadi Manakov (1991)PersondataNAMEGagarin, YuriALTERNATIVE NAMESGagarin, Yuri Alexeyevich; Ю́рий Алексе́евич Гага́рин, Jurij Aleksejevi
č GagarinSHORT DESCRIPTIONSoviet cosmonautDATE OF BIRTH9 March 1934PLACE OF BIRTHKlushino near Gzhatsk, රුසියාවDATE OF DEATH27 March 1968PLACE OF DEATHKirzhachමූලාශ්‍ර↑ Wilson, Jim (13 අප්‍රේල් 2011). "Yuri Gagarin: First Man in Space" (ඉංග්‍රීසි බසින්). NASA. 3 අප්‍රේල් 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "Gagarin — son of a peasant, star of space". BBC News. 1 අප්‍රේල් 1998. සම්ප්‍රවේශය 21 මැයි 2008.ජිමී වේල්ස්(ජනවාරි 2011)උපතජිමී ඩොන්ල් වේල්ස්අගෝස්තු 7, 1966 (1966-08-07) (වයස 57)හන්ට්ස්විල, ඇලබාමා, එජනිවහනලන්ඩනය, එංගලන්තය, එරා[1]වෙනත් නම්ජිම්බෝඋගත් ශාස්ත්‍රාලයඕබන් විශ්වවිද්‍යාලයඇලබාමා විශ්වවිද්‍යාලයඉන්ඩියානා විශ්වවිද්‍යාලය බ්ලූමිංටන්රැකියාවඅන්තර්ජාල ව්‍යවසායක, පෙරදී  මූල්‍ය වෙළෙඳ මහතෙක්තනතුරවිකියා, ඉන්කෝපරේටඩ් හි සභාපති  (2004–වර්තමානය) විකිමාධ්‍ය පදනමෙහි සභාපති (ජූනි 2003 – ඔක්තොම්බර් 2006)ගෞරව සහිතව විශ්‍රාමික  සභාපති, විකිමීඩියා පදනම (ඔක්තොම්බර් 2006–වර්තමානය)අනුප්‍රාප්තිකයාෆ්ලොරන්ස් ඩිවෝර්ඩ්මෙහි මණ්ඩල සාමාජිකවිකිමාධ්‍ය ප
දනමක්‍රියේටිව් කොමන්ස්සෝෂල්ටෙක්ස්ට්සන්ලයිට් පදනම (උපදේශක සභාව)සාමුහික බුද්ධිය සඳහා වන එම්අයිටී කේන්ද්‍රය (උපදේශක සභාව)සිවිලිනේෂන්[2]සම්මානපහත බලන්නවෙබ් අඩවියjimmywales.com/ජිමී වේල්ස් සිය සගයින් සමග එක්ව 2001 ජනවාරියේදී විකිපීඩියා විශ්වකෝෂය ඇරඹියේය. ඉන් නවමසක් ගත වන විට විශ්වකෝෂයට ලේඛන දසදහසක් එක්වුණි. 2003දී ලක්ෂයකි. 2004දී දසලක්ෂයකි. මේ සියල්ල ලියන්නේ ලෝකයේ නන් දෙස සිටින නොයෙක් තරාතිරමේ අයයි. ඕනෑම කෙනෙකුට විකිපීඩියාවේ ඇති දේ සංස්කරනය කරන්නට පුළුවන අලුතින් දේ එක් කරන්නට පුළුවන. එය කිසිවෙක් පාලනය කරන්නේ නැත. මෙසේ විකිපීඩියාව දෙස බලාගෙන එයට ලියමින් සිටින පනස් දහසක් සෙනෙග නන් දෙස සිටිති. ඉන් පහලොස් දහසක් දෙනා ස්වෙච්ඡාවෙන් විකිපීඩියාවට එක්වී නිතරම එහි සංයුතිය ගැන සොයති. මින් තුන්දහසක් දෙනා මාස්පතා මෙහි ඇති ලේඛන නිවැරදි කරති. මේ නිවැරදි කිරීමේ වෑයමත් සමතුලනය වී තිබීම පමනක් ප්‍රමානවත් නැත. එය නිවැරදි පැත්තට හොදටම බරවී තිබිය යුත්තකි. විකිපීඩියා වෙබ් අඩවිය කිසිදු ලෙසකින් වාණිජ පරමාර්ථයකින් ක්‍රියාත්මකවන වෙබ් අඩිවියක් නොවන අතර එය හුදෙක් ස්වෙච්ඡා අරමුණකින් මෙහෙයවනු ලබන වෙබ් අඩවියකි. එබැවින
් එයට උපකාරයක් ලෙසින් සහ එහි පැවැත්ම උදෙසා මුදල් පරිත්‍යාග බලාපොරොත්තුවන බවට ජිමී වේල්ස් ඉල්ලීමක් කර තිබේ. ඔහු එම ඉල්ලීම කර ඇත්තේ http://wikimediafoundation.org වෙබ් අඩවිය ඔස්සේය.ජිමී වේල්ස් ප්‍රකාශ කරනුයේ විකිපීඩියා වෙබ් අඩිවිය ආරම්භ කර වසර 10ක් මේවන විට ගතව ඇති බවය. එය මිලියන 400කට අධික පිරිසක් එක් මසකදී තොරතුරු ලබා ගැනීම වෙනුවෙන් පරිශීලනය කරනු ලැබේ.අන්තර්ජාලය හා සම්බන්ධ වුණු පිරිසගෙන් හතරෙන් තුනක ප්‍රමාණයක්ම මෙම වෙබ් අඩවිය පරිශීලනය කරනු ඇත.එමෙන්ම විකිපීඩියා ලොව ජනප්‍රියතම වෙබ් අඩවි අතර පස්වැනි ස්ථානයෙහි පසුවේ.මුල් දිවිය සහ අධ්‍යාපනය1966, අගෝස්තු 7 දිනදී, වේල්ස් උපන්නේ හන්ට්ස්විල්, ඇලබාමාහිදීය. ඔහුගේ පියා ජිමී,[3] සිල්ලර බඩු කඩ කළමනාකරුවෙකු ලෙසින් සේවය කළ අතර, ඔහුගේ මව ඩොරිස් සහ ඔහුගේ ආච්චි අර්මා, හවුස් ඔෆ් ලර්නිං,[4] නම්වූ තනි කාමර පාසැල් නිවසක සම්ප්‍රදායට අයත්  කුඩා පෞද්ගලික පාසලක්  පවත්වාගෙන ගිය අතර, වේල්ස් සහ ඔහුගේ සහෝදර සහෝදරීයන් තිදෙන ඔයුන්ගේ මුල් අධ්‍යාපනය ලැබුවේ එහිදීය.වෘත්තියවේල්ස්ගේ අන්තර්ජාල සමාගමවූ බොමිස් හී කාර්ය මණ්ඩලය, 2000 ගිම්හානයෙහි ඡාය
ාරූපයකට මුහුණ දෙමින්. පිටුපස පේළියෙහි වමේ සිට තෙවැන්නා වේල්ස් වන අතර, ඔහු එකල ඔහුගේ බිරිය ක්‍රිස්ටීන් සමග වෙයිචිකාගෝ ඔප්ෂන්ස් ඇසෝසියේට්ස් සහ බොමිස්චිකාගෝ, ඉලිනෝයිහී  ඉදිරි ගණුදෙනු සහ විකල්ප වෙළෙඳ ව්‍යාපාරික ආයතනයක් වූ චිකාගෝ ඔප්ෂන්ස් ඇසෝසියේට්ස්හි රැකියාවක් ලැබුමට 1994දී වේල්ස් සමත් විය. න්‍යුපීඩියා සහ විකිපීඩියාවේ සම්භවයප්‍රධාන ලිපිය: න්‍යුපීඩියාමුදල් උපැයීමේ මාර්ගයක් ලෙසින් සාර්ථකත්වයට පිවිසීමට  බොමිස්  අසමත් වුවද, ඔහුගේ ඉමහත්වූ ආශාවවූ මාර්ගගත විශ්වකෝෂයකට අවශ්‍ය මූලධනය සැපයීමට එය සමත් විය.විකිපීඩියාප්‍රධාන ලිපිය: විකිපීඩියාවේ ඉතිහාසයසැංගර් විසින් විකිපීඩියාව දුටුවේ, ප්‍රාථමික වශයෙන් න්‍යුපීඩියාව ප්‍රවර්ධනයට සහය කර ගත හැකි මෙවලමක් ලෙසින් වන අතර,  වේල්ස්ට හැඟී ගියේ, ඔහු සිහින මවමින් සිටි සත්‍ය වශයෙන්ම සහයෝගී, දැණුම ඒකරාශී කිරීමේ නිදහස් උත්සාහය බවට පත් වීමේ හැකියාව විකිපීඩියාව සතු බවයි. මතභේදයපත්‍රකලාවේදිනී ඉරීනා ස්ලූට්ස්කී හා සමග වේල්ස් SXSW 2006 හිදී, ග්‍රීක් එන්ටර්ටේන්මන්ට් ටීවී නම් ඇයගේ වැඩසටහනෙන් උපුටා ගත්තකි [5]තවද තොරතුරු: වික
ිපීඩියාවේ ඉතිහාසය#වේල්ස් සහ සැංගර්ගේ මුල් භූමිකා ඔහු විකිපීඩියාවේ එකම ආරම්භකයා වන බව,  වේල්ස් තරයේ ප්‍රකාශ කර සිටි අතර,[6] සමාරම්භක ලෙස සැංගර්ගේ නම්කිරීම ගැන ඔහු විසින් ප්‍රසිද්ධයේ විරුද්ධත්වය පළ කළේය. 2001 සැප්තැම්බර් තරම් අතීතයෙහිදී ද නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් විසින් සැංගර් සහ වේල්ස් සමාරම්භකයන් විසින් නියම කොට දැක්වුනු අතර, 2002 ජනවාරි මසදී නිකුත් කෙරුණු විකිපීඩියාවේ පළමු පුවත් පත් නිවේදනයෙහිදී   වේල්ස් සහ සැංගර් ආරම්භකයන් ලෙසින් නම් කෙරිණි. [7][8] එම වසරේ අගෝස්තු මාසයේදී, වේල්ස් විසින් තමාන් හඳුන්වාදුන්නේ විකිපීඩියාවේ "සමාරම්භක" ලෙසිනි. [9] තමන්ගේ පුද්ගලික වෙබ් පිටුවෙහි සැංගර් විසින් එක්රැස් කෙරුණු සබැඳි ගොන්නකින් සනාථ කෙරුණේ  සැංගර් සහ වේල්ස් සමාරම්භකවරුන් යන තත්ත්වයයි.ප්‍රකාශිත කෘතීන්බෲක්ස්, රොබර්ට් (1994). "ද ප්‍රයිසිං ඔෆ් ඉන්ඩෙක්ස් ඔප්ෂන්ස් වෙන් දි අන්ඩර්ලයිං ඇසට්ස් ඕල් ෆොලෝ අ ලොග්නෝර්මල් ඩිෆියුෂන්". ඇඩ්වාන්සර්ස් ඉන් ෆියුචර්ස් ඇන්ඩ් ඔප්ෂන්ස් රිසර්ච්. 7. {{cite journal}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)වේලස්, ජිමී; ඇන්ඩ්‍රියා වෙකල (දෙසැ
ම්බර් 31, 2008), "පෙරවදන", මෙම කෘතිය තුල: ෆ්‍රේසර්, මැතිව්; දත්තා, සුමිත්‍රා, ත්‍රොයිං ෂීප් ඉන් ද බෙඩ් රූම්: හව් ඔන්ලයින් ෂෝෂල් නෙට්වර්කිං විල් ට්‍රාන්ස්ෆෝම් යුවර් ලයිෆ්, වර්ක් ඇන්ඩ් වර්ල්ඩ් (පළමුවන සංස්.), විලී, ISBN 0-470-74014-0, OCLC 233939846. වේල්ස්, ජිමී; ඇන්ඩ්‍රියා වෙකල (ජනවාරි 8, 2009). "කමෙන්ට්‍රි: ක්‍රියේට් ටෙක් -ෆ්‍රෙන්ඩ්ලි යූ.එස්. ගවර්න්මන්ට්". සීඑන්එන්. http://edition.cnn.com/2009/TECH/01/07/wales.obama.cto/. වේල්ස්, ජිමී; ඇන්ඩ්‍රියා වෙකල (පෙබරවාරි 10, 2009), "පෙරවදන", මෙම කෘතිය තුල: පවෙල්, ජුලියට්, 33 මිලියන් පීප්ල් ඉන් ද රූම්: හවු ටු ක්‍රියේට්, ඉන්ෆ්ලුවන්ස්, ඇන්ඩ් රන් අ සක්සස්ෆුල් බිස්නස් විත් සෝෂල් නෙට්වර්කිං (පළමුවන සංස්.), ෆයිනැන්ෂියල් ටයිම්ස් ප්‍රෙස්, ISBN 0-13-715435-6, OCLC 244066502. වේල්ස්, ජිමී; ඇන්ඩ්‍රියා වෙකල (මාර්තු 3, 2009), "පෙරවදන", මෙම කෘතිය තුල: වෙබර්, ලැරී, මාර්කටිං ටු ද සෝෂල් වෙබ්: හවු ඩිජිටල් කස්ටමර් කමියුනිටීස් බ්ල්ඩ් යුවර් බිස්නස් (දෙවන සංස්.), විලී, ISBN 0-470-41097-3, OCLC 244060887. වේල්ස්, ජිමී (මාර්තු 17, 2009), "පෙරවදන", මෙම කෘතිය තුල: ලි
හ්, ඇන්ඩෲ, [[ද විකිපීඩියා රෙවලූෂන්: හවු අ බන්ච් ඔෆ් නෝබොඩීස් ක්‍රිෙය්ටඩ් ද වර්ල්ඩ්ස් ග්‍රේටස්ට් එන්සයික්ලොෆීඩියා]] (1st සංස්.), හයිපීරියන්, ISBN 1-4013-0371-4, OCLC 232977686. වේල්ස්, ජිමී (මාර්තු 30, 2009). "මෝස්ට් ඩිෆයින් යූසර්-ජෙනරේටඩ් කන්ටෙන්ට් ටූ නැරෝලි". ඇඩ්වර්ටයිසිං ඒජ්. 80. {{cite journal}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)වේල්ස්, ජිමී; ඇන්ඩ්‍රියා වෙකල (දෙසැම්බර් 28, 2009). "කීප් අ සිවිල් සයිබර්ටන්ග්". ද වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් (ඩවු ජෝන්ස් සහ සමාගම). http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704107104574572101333074122.html. ආශ්‍රිතසටහන්↑ හෆ්, ස්ටීවන් (11 මාර්තු 2012). "ජිමී වේල්ස්: විකිපීඩියා චීෆ් ටු ඇඩ්වයිස් වයිටෝල් ඔන් පොලිසි". ද ඩේලි ටෙලිග්‍රාෆ්. http://www.telegraph.co.uk/technology/wikipedia/9137339/Jimmy-Wales-Wikipedia-chief-to-advise-Whitehall-on-policy.html. සම්ප්‍රවේශය කෙරුණු දිනය 30 මැයි 2012. ↑ "බෝඩ් ඔෆ් ඩිරෙක්ටර්ස්". සිවිලිනේෂන් වෙබ් අඩවිය. සම්ප්‍රවේශය පෙබරවාරි 19, 2011.[භින්න වූ සබැඳිය]↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය
: අනීතික <ref> ටැගය;kazek නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;bookstopshere නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ ඉරීනා ස්ලූට්ස්කී, එඩී කොඩෙල් (මාර්තු 24, 2006). "SXSW2006: ජිමී වේල්ස්, ඌබර් විකිපීඩියන්". ග්‍රීක් එන්ටර්ටේන්මන්ට් ටීවී. සම්ප්‍රවේශය 13 අගෝස්තු 2012.↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Parmy Olson නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;sanger-NYTimes නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Wikipedia Press Release of 2002 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Yahoo! නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණිසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකයකිසැකිල්ල:SHORTDESC:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකයකිබුධ MESSENGER බුධගේ ව්‍යාජ-වර්ණ ඡායාරූපයක්නිලනාමයන්ශබ්දනැගීම/en-us-Mercury.oggˈmɜrkjəri/කක්ෂීය ලක්ෂණ[3] කාලාරම්භය J2000අඩ-මහා අක්ෂය57,909,100 km0.387 098 AU උත්කේන්ද්‍ර
ියතාවය0.205 630[1]කක්ෂීය කාලාවර්තයපෘථිවි දින 87.9691බුධ (සූර්‍ය දින) 0.5චන්ද්‍ර කාලාවර්තයදින 115.88[1] සාමාන්‍යය කක්ෂීය වේගයතත්පරයට කි.මී. 47.87[1]මධ්‍යන්‍යය විෂමතාවය174.796° ආනතිය7.005°3.38°6.34° to[2]ආරෝහණ මංසලෙහි දේශාංශකය48.331° පරිතාරාන්තිකයේ විස්තාරය29.124°චන්ද්‍රිකානැතභෞතික ගුණාංගමධ්‍යන්‍යය අරය2,439.7 ± 1.0 km[4][5]Flattening0[5]මතුපිට පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලය7.48×107 km²[4]පරිමාව6.083×1010 km³[4]0.056 Earthsස්කන්ධය3.3022×1023 kg[4]මධ්‍යන්‍යය ඝණත්වය5.427 g/cm³[4]නිරක්ෂීය පෘෂ්ඨීය ගුරුත්වයතත්පරයට මීටර් 3.7[4]මිදුම් ප්‍රවේගයතත්පරයට කි.මී. 4.25[4]නක්ෂත්‍ර භ්‍රමණ කාලාවර්තයදින 58.6461407.5 h[4]නිරක්ෂීය භ්‍රමණ ප්‍රවේගය10.892 km/h (3.026 m/s)ආක්ෂක ආනතිය2.11′ ± 0.1′[6]උත්තර ධ්‍රැවය විෂුවදංශයපැය 18 මිනිත්තු 44 තත්පර 2281.01°[1]උත්තර ධ්‍රැවය ක්‍රාන්තිය61.45°[1]ප්‍රභානුපාතය0.119 ()0.106 ()[1]පෘෂ්ඨීය උෂ්ණත්වයඅවමමධ්‍යන්‍යයඋපරිම0°N, 0°W100 K340 K700 K85°N, 0°W80 K200 K380 Kදෘශ්‍ය විශාලත්වය−2.3 සිට 5.7[7][1]කෝණික විෂ්කම්භය4.5" – 13"[1]වායුගෝලය [1]පෘෂ්ඨීය  පීඩනයඉතා අඩුයසංයුතිය42% අණුක ඔක්
සිජන්29.0% සෝඩියම්22.0% හයිඩ්‍රජන්6.0% හීලියම්0.5% පොටෑසියම්ආගන්, නයිට්‍රජන් සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සුළු වශයෙන්බුධ යනු හිරුගේ සිට පළමු වැනියට පිහිටි සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කුඩාම ග්‍රහලෝකය වේ. හිරුට ආසන්නයේම පිහිටා අති මෙය කි.මි.4,887 ක විශ්කම්භයකින් යුක්තය. අධික උෂ්ණත්වයකින් යුතු මෙම ග්‍රහයා තුල ජලය නොමැත.දිවාකාලයේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින් 673කි.එය රාත්‍රියට 175 කි. මෙහි ජීවී වාසයක් නොමැත. මෙහි චුම්බක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවිය මෙන් 1% කි.අභ්‍යන්තර මදය ද්‍රව යකඩවලින් සමන්විත වීම එයට හේතුවයි. ඉලිප්සාකාර කක්ෂයක සූර්යයා වටා ගමන් කරන බුධ ග්‍රහයා තමා වටා භ්‍රමණය වීමට පෘථිවි දින 58ක් සහ පැය 15ක් ගත වන අතර සූර්යයා වටා එක් වරක් භ්‍රමණය වීමට දින 88ක් ගත වේ.භෞතික ලෙස බුධ ග්‍රහයාගේ පෙනුම චන්ද්‍රයාගේ පෙනුමට සමාන වේ. එය ආවාට විශාල ප්‍රමාණයකින් සමන්විත අතර ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා හෝ එහි වායුගෝලයක් ඇති බව සනාථ වී නැත. බුධ ග්‍රහයා සතුව විශාල යකඩ හරයක් ඇති අතර එමඟින් පෘථිවි‍යේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයෙන් 1% ක් පමණ වන චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් උත්පාදනය කරයි. එය අසාමාන්‍ය ලෙස ඝන ග්‍රහයක් වී ඇත්තේ එහි හරය විශාල වීම නිසාය. බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට උෂ
්ණත්වය 90 – 700 k ( -180 සිට 430 සෙල්සියස්) දක්වා වන අතර සුර්යයාට පහලින් ඇති ලක්ෂය උණුසුමින් වැඩිම ස්ථානය වන අතර ධ්‍රැව අසල ඇති ආවාටවල පතුල සීතලම ස්ථානය වේ. බුධ ග්‍රහයා පිළිබඳ සිදුකර ඇති වාර්තාගත නිරීක්ෂණ ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සහශ්‍රය දක්වා දිව යන අතර ක්‍රිස්තු පූර්ව හතරවන සියවසට පෙර ග්‍රීක තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් විශ්වාස කලේ එම ග්‍රහයා වස්තුන් දෙකක් බවය. 1. කබල—100–300 km ඝන 2. පිට කබාය—600 km ඝන 3. මැද—1,800 km අර්ධවිෂ්කම්භයඋදෑසන ඉර නැගෙන විට පමණක් දුටු ග්‍රහයා ඇපලෝ ලෙසටත් ඉර බැස යන විට දුටු ග්‍රහයා හර්මිස් ලෙසත් ඔවුන් විසින් නම් කරන ලදි. Mercury නමැති බුධ ග්‍රහයාගේ ඉංග්‍රීසි නම රෝමානු ජාතිකයන් විසින් තබන ලද අතර ඔවුහු එය නම් කළේ රෝමානු දෙවි මර්කරි සිහිපත් වීමට ය. ඔවුහු එය ග්‍රීක දෙව් හර්මිස්ට සම කළහ. බුධ ග්‍රහයාගේ තාරකා ලකුණ ලෙස භාවිතා වන්නේ නවීකරණය කරන ලද හර්මිස්ගේ Caduceus එකය.බුධ ග්‍රහයාට උප ග්‍රහයන් නැත.මතුපිට ගිනි කඳු පිපිරීමෙන් නිර්මාණය වූ ආවාට (craters)වලින් යුක්තය.වායු ගෝලයක් නොමැති බැවින් ග්‍රහක සහ උල්කාපාත කඩා වැටීමේ අවදානම වැඩිය.බුධ ග්‍රහයා අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝකයක් ලෙස හැ
දින්⁣වේ.අභ්‍යන්තර ව්‍යුහයපෘථිවිය වැනි පාෂාණමය දේහයක් සහිත බුධ ග්‍රහයා භෞමික ග්‍රහයින් හතරෙන් එකකි. කුඩාම භෞමික ග්‍රහයා මෙය වන අතර එහි සමකය හරහා විෂ්කම්භය 4879 km වේ. බුධ ග්‍රහයා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා වන ගැනීමීඩ් සහ ටයිටන් වලට වඩා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ය. බුධ ග්‍රහයා 70% ක් ලෝහ වලින් සහ 30% ක් සිලිකාමය ද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත ‍වේ. මෙම ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය (5.43 g/cm3), සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහයන්ගෙන් දෙවැනියට වැඩිම ඝනත්වය වේ. එය පෘථිවියේ ඝනත්වයට වඩා අඩු වන්නේ ස්වල්ප වශයෙනි. ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචන බලපෑම ඉවත් කළහොත් බුධ ග්‍රහයා සෑදි ඇති ද්‍රව්‍ය තවත් ඝනත්වයෙන් වැඩි වන අතර සංකෝචනය නොවු ඝනත්වය 5.3g/cm3 වන අතර එවිට පෘථිවියේ ඝනත්වය 4.4g/cm3 වේ.1.ක‍බොල්ල	 100 – 200 km ඝනකමින් යුක්තය2.ප්‍රාවරණය	 600 km ඝනකමින් යුක්තය3.හරය 	 1800 km අරයක් සහිතයබුධ ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය මඟින් එහි අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය පිළිබඳ නිගමන ලබා ගත හැකිය. පෘථිවියේ වැඩි ඝනත්වයට හේතුව ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචනය වන අතර බුධ ග්‍රහයා ඊට වඩා ඉතා කුඩා වන අතර ඇතුලු ප්‍ර‍දේශ එතරම් තදින් සංකෝචනය වී නැත. ‍එබැවින් එයට මෙතර