LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
aused his heart to stop and he had to be taken to hospital where he underwent emergency brain surgery.  He missed the rest of the tour, but made a full recovery in time for the 1991 West Indies tour of England.[20]In addition to the One Day Internationals, there were four other non first-class fixtures. West Indies beat Lavinia, Duchess of Norfolk's XI in a 40-over match, Hampshire in a 50-over match and a combined Oxford and Cambridge Universities team over three days; they also drew with Minor Counties in a two-day match.Test matches in detailFirst Testසැකිල්ල:Test matchMike Gatting was the incumbent England captain for the First Test, at Trent Bridge.  The result was a draw, with Graham Gooch and David Gower helping England to save the game from a position of weakness, after conceding a sizeable first-innings lead to the West Indies.England won the toss and declined from 125-0 to 245 all out, the last five wickets tumbling for just 22 runs. Malcolm Marshal
l and Curtly Ambrose took all ten wickets between them. The West Indies racked up 448-9 despite no batsman reaching a century. England had a chance to get back into the match, but from 334-7, the unheralded batting of Marshall (72) and Ambrose (43*) took the tourists into a position of dominance.The West Indian surge for victory was frustrated by the weather, which periodically interrupted the match throughout, and by an obdurate partnership of 161 between Gooch (146) and Gower (88*).Before the Second Test, Gatting was sacked for an alleged off-field indiscretion with a barmaid. The tabloid media made allegations of "shenanigans" in his room; he "admitted taking ... [her] into his room but  denied anything untoward had happened".[21] During the previous winter, Gatting had been involved in a notorious on-field altercation with umpire Shakoor Rana in Pakistan that snowballed into a diplomatic disaster with the third day of the second test in Faisalabad being abandoned and accusations
of cheating.[22]  His recently published autobiography Leading From The Front "...was banned in all shops on county grounds.  Gatting was good enough to lead Middlesex and England, but spectators couldn't buy his book at Lord's".[21]  The new allegations may simply have been the last straw.This proved to be Gatting's last match as captain. He had captained England in 23 Test matches since taking charge against India in 1986, but won only two.[23]Second Testසැකිල්ල:Test matchGatting was replaced as England captain by his Middlesex colleague John Emburey.  Gatting was also dropped from the team, replaced by Yorkshire's Martyn Moxon.  Phil DeFreitas was also replaced, by Gladstone Small, but the tourists were unchanged.England began the Second Test with an inspired fiery burst of fast bowling by Graham Dilley, who took four of the first five wickets to fall to reduce the West Indies to 54-5. At lunch on the first day, Dilley had figures of 4-35, and "he would have taken fi
ve had Pringle at first slip caught Logie when he was 10".[24]The missed chance was to prove costly.  The pattern established in the first Test recurred, as England let the West Indies recover, with Gus Logie and Jeff Dujon scoring 81 and 53 as the team passed 200.In England's first innings, the West Indian pace attack found little resistance after they had dismissed Gooch and Gower.  Marshall was again to the fore, with six wickets, and West Indies secured a precious first-innings lead of 44 runs.The touring batsmen then enjoyed the Lord's conditions, reaching 397 in their second innings, with sizable contributions from Greenidge (103), Richards (72), Dujon (52) and Logie again, this time with an unbeaten 95, a match performance that secured him the award of Man of the match.England never seriously threatened to reach the victory target of 442 runs, which would have comfortably broken the world record for a fourth-innings run chase. Allan Lamb added to his reputation for mastering
fast bowling with a defiant 113, but it was sizable contributions from the tail and extras that took England to a respectable total of 307 - but a bad defeat by 134 runs.Third Testසැකිල්ල:Test matchA young Courtney Walsh impressed many in the Third Test.The third Test changed the pattern of the summer. England were "unable to cope for any length of time with the West Indian fast bowlers"[25] and never gave even a sign of competing in a one-sided affair. The England team had a different look, with four changes to the team. Essex 36 year-old off-spinner John Childs made his debut, the oldest England debutant for 40 years.[25][26] Childs joined the recalled Gatting and DeFreitas, and newcomer David Capel.  Small and Paul Jarvis were both left out due to injury, and Derek Pringle was dropped, but the most media attention focused on Chris Broad, who was also dropped, "ostensibly for his consistent failure to make runs in home Tests, but there was always a suspicion that he
was being disciplined for the incident at Lord's when he was spotted by a television camera mouthing his disappointment at an lbw decision".[25]For West Indies, Desmond Haynes was unfit, ending a run of 72 consecutive caps.[25] He was replaced by the spinner Roger Harper, and Patrick Patterson was replaced by Winston Benjamin.No batsman scored more than 33 in England's first innings, as the four quick bowlers shared cheap wickets.  In reply, West Indies piled up 384-7, again without a century, in a team effort down to and including man-of-the-match Marshall, who scored 43* batting at number eight.Needing 249 to make West Indies bat again, England were dismissed for just 93, Marshall finishing with magnificent figures of 15.4-5-22-7, the best of his Test career.[18] Extras were the third highest scorer, with 12.With such a huge margin of victory and such a poor performance, England (and Emburey) were strongly criticised. After being bowled out for just 93 runs, and a personally ver
y unsuccessful match (no wickets as a bowler, and scoring just 1 and 8 runs as a batsman), Emburey was sacked as England captain and dropped from the team.Fourth Testසැකිල්ල:Test matchThe England selectors surprised the cricket public with their new appointment as captain, selecting a player who many believed owed his appointment more to his father than his own ability.[27] Chris Cowdrey was the son of Colin Cowdrey, an England captain in the 1960s and later given a knighthood and then life peerage for his services to the sport;[28] Chris Cowdrey was also godson of the chairman of selectors, Peter May.[27] Cowdrey was a successful captain of Kent in county cricket, but had played just five Tests previously, during the 1984–85 tour to India, captained by David Gower. He became only the second son to follow his father as captain of the England cricket team, after George Mann in the 1940s followed Frank Mann in the 1920s.The England side was thoroughly shaken-up following t
he debacle in the Third Test at Old Trafford. The selectors tried to turn things around with seven new faces in the team, the most extensive change of an England XI during a Test series since seven players were changed for the 1921 Ashes Tests against Australia at Lord's and Headingley (when only JWHT Douglas, Ciss Parkin, Lionel Tennyson and Frank Woolley were retained, and Tennyson replaced Douglas as captain). As well as Cowdrey replacing Emburey, the selectors also dropped Paul Downton, Martyn Moxon, Mike Gatting, David Capel, Phil Defreitas and John Childs in favour of Derek Pringle, Neil Foster, Bill Athey, and Jack Richards, with Tim Curtis and Robin Smith making their Test debuts.Apart from Pringle, who played in the First and Second Tests, none of the six new selections had played in the series so far, but the match followed the old pattern, as the England batting again failed twice against the hostile West Indies pace attack.  The side fell to a relatively facile defeat agai
nst a West Indies team whose own batsmen failed to dominate; they had no need.  Curtly Ambrose secured his first man-of-the-match award for taking seven wickets at a cost of 98 runs.An all-rounder with a moderate first class record (averaging 32 with the bat and 40 with the ball),[29] Cowdrey's debut as captain in the Fourth Test at Headingley was a disaster. He scored 0 and 5 and took no wickets, as England were crushed by 10 wickets, West Indies again winning at a canter. Worse for Cowdrey, he suffered a minor injury in a county match and was persuaded to step aside for the Fifth Test. He never played for England again.[27]Fifth Testසැකිල්ල:Test matchIn desperation, the England selectors turned to 35-year-old Graham Gooch, stalwart opening batsman, as their fourth captain of the series, for the Fifth Test at The Oval.  England also replaced Cowdrey with DeFreitas, dropped Gower for Matthew Maynard, and replaced the injured Allan Lamb with Rob Bailey, a recall and two T
est debuts respectively.[30] The tourists replaced the youngster Keith Arthurton with Greenidge, who had recovered from an injury.England won the toss and the new captain received the first ball, but Gooch was soon out with the score on only 12. Some solid top-order play followed, with Curtis (30), Bailey (43) and Smith (57) all making starts but getting out when well set.  From 120-3, England lost their remaining wickets for 85, but that is perhaps less surprising than the fact that off-spinner Roger Harper took three of them. A lion-hearted response by the England bowlers, led by Neil Foster (5-64), gave England a chance of a rare win, as the West Indies were dismissed for 183, giving the England team their first first-innings lead of the series, 22 runs ahead.In England's second innings, Gooch played a lone hand. With the exception of Foster (34), promoted as nightwatchman at the end of day two, no-one else passed 15. When Gooch was last man out for 84 on the third day, England ha
d compiled 202. The England bowlers managed to restrain the West Indian batsmen, Childs notably bowling 40 overs for just 79 runs, but, with more than 2 days left to play, there was little pressure on the West Indies, and they strolled to victory in 91 overs, losing just two wickets, with more than a day to spare.AftermathGooch had enjoyed a successful series against West Indies as a batsman, and remained in charge for England's next match, against Sri Lanka at Lord's later in 1988, in which he achieved his first victory as captain. England did not tour that winter, and David Gower returned to the captaincy for the 6-match Ashes series at home against Australia in the summer of 1989. England lost 4–0, bringing Gower's long captaincy career to a close.Gooch took over again as England captain for the tour to West Indies in the winter of 1989–90, winning one Test and drawing another before injury forced him out of the team. He was replaced temporarily as captain by Allan Lam
b, who lost both of his matches in charge. Gooch went on to captain England the following summer, remaining in that position almost exclusively until 1993 and bringing England a degree of success that they had not experienced for almost a decade. For much of this period, he was also rated as one of the world's leading batsmen.[31]The West Indies team's next opposition was Australia where the team enjoyed a 3–1 Test series win on foreign soil. "The West Indians made a slow start to their tour, losing twice to Western Australia before running into form ... So effectively, at times irresistibly, did Vivian Richards's West Indian side play in the first three Test matches in Australia that by the New Year they had already retained the Frank Worrell Trophy."[32]The West Indies went on to record further Test series victories in the next two years, defeating India 3–0 in a four-Test series in the Caribbean in 1988–89,[33] and narrowly beating England once again in the Caribbean in 1989–90.[3
4] However, the team's long period of pre-eminence was coming to an end. Their 2–1 home defeat by Australia in 1994-95 saw the West Indies relinquish the mantle as the World's best Test cricket side to their visitors, and by the time that the International Cricket Council launched the official Test rankings in 2001, the West Indies were rated as the sixth best team in the world.[35]SquadsThe following players represented England in at least one Test or One-day International during the 1988 tour:England squad - West Indian cricket team in England in 19881 MW Gatting *1  ·2 CWJ Athey  ·3 RJ Bailey  ·4 BC Broad  ·5 DJ Capel  ·6 CS Cowdrey *3  ·7 JH Childs  ·8 TS Curtis  ·9 PAJ DeFreitas  ·10 GR Dilley  ·11 PR Downton †  ·12 JE Emburey *2  ·13 NA Foster  ·14 GA Gooch *4 15 DI Gower  ·16 PW Jarvis  ·17 AJ Lamb  ·18 MA Lynch  ·19 MP Maynard  ·20 MD Moxon  ·21 DR Pringle  ·22 NV Radford  ·23 CJ Richards † ·24 GC Small  ·25 RA Smith The fol
lowing players represented West Indies on the 1988 tour of England: West Indies squad - West Indian cricket team in England in 19881 IVA Richards *  ·2 CEL Ambrose  ·3 KLT Arthurton  ·4 WKM Benjamin  ·5 IR Bishop  ·6 PJL Dujon †  ·7 CG Greenidge  ·8 RA Harper  ·9 DL Haynes  ·10 CL Hooper  ·11 AL Logie  ·12 MD Marshall  ·13 BP Patterson 14 RB Richardson  ·15 PV Simmons  ·16 CA Walsh  ·17 D Williams † Key: *=Captain, †=Wicket-keeperReferences↑ Nick Hoult. "No admission - England NOT in India, 1988–89". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 6 February 2007.↑ Andrew Miller (25 April 2006). "Digging their heels in". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 5 February 2007. {{cite web}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ Alan Lee (24 March 1995). "Russell and Hussain worthy of returns". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 5 February 2007.↑ Statistics for the start of 1988 season taken from Playfair Cricket Annual 1988, ed. Bill Frindall, MacDonald Queen Ann
e Press 1988 p.199, updated with stats from Cricinfo for Pakistan's tour to West Indies in 1987–88.↑ "Tour directory of Pakistan in West Indies, 1987–88". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 5 February 2007.↑ "Tour directory, West Indies in England, 1984". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ "England in Australia : Dec 1920/Mar 1921 (5 TESTS)". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ "Whitewashed - West Indies on the receiving end (Pt 2)". BBC Sport. 9 December 1997. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ "England in New Zealand and Australia, 1987–88". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 4 May 2008.↑ Martin Williamson (6 November 2004). "Mike Gatting's annus horribilis". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 16 January 2007.↑ 11.0 11.1 "Gatting blames umpires for Kandy chaos". BBC Sport. 9 March 2001. සම්ප්‍රවේශය 14 February 2007.↑ Osman Samiuddin. "'I'm proud that I revived an art'". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 5 February 2007.↑ Andrew Miller and Martin Williamson. "Failing to follow in the footsteps". Cricinfo. සම්ප
්‍රවේශය 6 February 2007.↑ 14.0 14.1 Tony Cozier (1989). "The West Indians in England, 1988". Wisden Cricketer's Almanack - online archive. සම්ප්‍රවේශය 6 February 2007.↑ "The West Indians in England, 1966". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ "1966 England v West Indies Batting and Bowling Analysis (England)". Howstat. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ "Peter May biography". Wisden Cricketers' Almanack - online archive. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ 18.0 18.1 "England v West Indies - The 1988 series". BBC Sport. 19 June 2000. සම්ප්‍රවේශය 23 February 2007.↑ "West Indies 1988 tour of England". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 17 January 2007.↑ Martin Williamson and Andrew Miller (6 September 2006). "More dangerous games". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ 21.0 21.1 Martin Williamson (6 November 2004). "Mike Gatting's annus horribilis". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 16 January 2007.↑ Pat Murphy (2001-04-11). "Shakoor's unforgettable legacy". BBC Sport. සම්ප්‍රවේශය 16 January 2007.
↑ "Mike Gatting profile". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 16 January 2007.↑ "Second Cornhill Test ENGLAND v WEST INDIES 1988". Wisden Cricketer's Almanack - online archive. 1989. සම්ප්‍රවේශය 7 February 2007.↑ 25.0 25.1 25.2 25.3 Graham Otway. "Third Cornhill Test ENGLAND v WEST INDIES 1988". Wisden Cricketer's Almanack - online archive. සම්ප්‍රවේශය 6 February 2007.↑ Dick Howorth was 37 when he was capped in 1947. Crincinfo's Statsguru confirms that no other England player made a debut aged 36 or older in this period.↑ 27.0 27.1 27.2 "Chris Cowdrey profile". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 16 January 2007.↑ Colin Cowdrey was knighted in 1992 and in 1997 became "Baron Cowdrey of Tonbridge".↑ "Chris Cowdrey". Cricket Archive. සම්ප්‍රවේශය 5 February 2007.↑ Field, David (1989). "Fifth Cornhill Test ENGLAND v WEST INDIES 1988". Wisden Cricketer's Almanack. John Wisden & Co. සම්ප්‍රවේශය 2 May 2008.↑ "Graham Gooch Batting Test Ranking Statistics". ICC Player Rankings - Official Rankings for Inte
rnational Cricket. සම්ප්‍රවේශය 1 May 2008.↑ "West Indies in Australia, 1988-89". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ "India in West Indies, 1988-89". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ "West Indies in England, 1989-90". Cricinfo. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2007.↑ "ICC Test Championship opens with England v Pakistan at Lord's". International Cricket Council. 2001-05-15. සම්ප්‍රවේශය 1 May 2008.සැකිල්ල:West Indies cricket tours of Englandසැකිල්ල:International cricket tours of Englandහිලරි රොඩ්හැම් ක්ලින්ටන් 19921992 වර්ෂයේ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයෙන් ජනාධිපතිවරනය සඳහා තරග වැදුණු අවස්ථාවේ ප්‍රථම වතාවට හිලරි ක්ලින්ටන් කෙරෙහි ජාතියේ අවධානය දැඩි ලෙස යොමු විය. නිව් හැම්ප්ෂයර් මූලික (තරඟ) වලට කලින් ටැබ්ලොයිඩ් ප්‍රකාශන මගින්, බිල් ක්ලින්ටන්ට ඔහුගේ විවාහයට පෙර ජෙනිෆර් ෆ්ලවර්ස් නම් ගායිකාවක් සමග අනියම් සම්බන්ධයක් තිබුණු බව හෙළි කරන ලදී. මෙම ප්‍රකාශවලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සඳහා ක්ලින්ටන් යුවල '60 මිනිට්ස්' නම් රූපවාහිනී වැඩ සටහන ඉදිරියේ පෙනී සිටියහ. එහිදී බිල් ක්ලින්ටන් එම චෝදනාව
බැහැර කළ නමුත් එම කරුණ ඔවුන්ගේ විවාහ ජීවිතයට කිසියම් වේදනාවක් එක් කළ බව ප්‍රකාශ කළේය. දෙදෙනා එසේ පෙනී සිටීමද ඔවුන්ගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාර කටයුතුවලට මහත් රුකුලක් විය. මෙසේ ප්‍රචාරක කටයුතු කර ගෙන යන අතරතුරේදී ටැමි වයිනෙට් සහ විවාහ ජීවිතය ගැන ඇගේ මතයද, ආහාර පිසිමින්, තේ බොමින්  නිවසේම නැවතී සිටින කාන්තාවන් ගැනද හිලරි ක්ලින්ටන් සඳහන් කළාය. ඇගේ මතයට අනුව මෙම තත්වය නොසළකා හැරීම්ය. තමන්ගේ බිරිඳට අනාගතයේදී පැවරෙන වැදගත් වැඩ කොටස ගැන සඳහන් කරමින් බිල් ක්ලින්ටන් කීවේ තමන් තෝරා ගතහොත් එය එක් මිළට භාණ්‍‍ඩ දෙකක් ලැබුනා හා සමානය නැතහොත් එකක් ගත් විට එකක් නොමිලේ ලැබෙන්නේය යනුවෙන් සඳහන් කරමිනි. 1992 අගෝස්තුවේදී අමෙරිකන් ස්පෙක්ටේටර්හි පළ වූ ඩැනියල් වොටන්බර්ග් ගේ (The Lady Mcbeth of little Rock) නම් ලිපියෙන් ආරම්භ වුනු හිලරි ක්ලින්ටන්ගේම අතීත සංකල්පිත යහපත් තොරතුරු පැරණි මතධාරීන්ගේ විවේචනයට ලක් විය. එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රථම කාන්තාවප්‍රථම කාන්තාව වශයෙන් කාර්ය භාරය1993 ජනවාරි මස බිල් ක්ලින්ටන් ජනාධිපති නතතුරේ වැඩ භාර ගත් විට හිලරි රොඩ්හැම් ක්ලින්ටන් එක්සත් ජනපදයේ පළමු කාන්තාව බවට පත් වූවා
ය. ඇය පශ්චාත් උපාධියක් ලැබූ පළමු  වැනි පළමු කාන්තාවද (First Lady), ධවල මන්දිරයට පැමිණෙන විටත් වෘත්තීයමය ජීවිතයක් ගත කළ තැනැත්තියක්ද වූවාය. එසේම ධවල මන්දිරයේ බටහිර කොටසේ කාර්යාලයක් පවත්වා ගෙන යාමට වරම් ලැබූ පළමු තැනැත්තියද වූවාය. සාමාන්‍යයෙන් ජනාධිපති බිරිඳගේ කටයුතු තිබෙන්නේ ධවල මන්දිරයේ නැගෙනහිර පැත්තේය. එලිනොර් රූස්වෙල්ට් ජනාධිපති ආර්යාව හැරුණු විට අමෙරිකානු ඉතිහාසය තුළ වඩාත්ම බලගතු ජනාධිපති බිරිඳ ලෙස සැළකුනේ ඇයයි.Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Hillary_clinton#1992_Bill_Clinton_presidential_campaignජලතාප වාතව්වක් යනු එය තුලින් භූතාපජව රත්වූ ජලය නිකුත් වන ග්‍රහලෝකයේ පෘෂ්ඨයෙහි විවිරගතයක් වෙයි. ජලතාප වාතව් සාමාන්‍යයෙන් හමු වන්නේ භූ කාරක තල ඈතට චලනය වන යමහල්මය ලෙසින් සක්‍රීය ස්ථාන,  සමුද්‍ර ද්‍රෝණි, සහ අධි තප්ත ස්ථාන අසබඩ වෙති.මහායාන බුදුසමයේ ප්‍රභවය උදෙසා වූ මූලික පියවර ආරම්භ වන්නේ ක්‍රි.ව. 1 වන සියවසේදී ය. ඉන්දියාවේ කණිෂ්ක රාජ්‍ය යුගය වශයෙන් සැලකෙන මෙම අවධියේ දී කාශ්මීරයේ ජාලන්දර නම් වූ ස්ථානයේ දී කණිෂ්ක රජුගේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහිතව පාර්ශ්ව සහ අශ්වඝෝෂ යන
තෙරුන්වහන්සේ ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පවත්වන ලද සිවුවන ධර්ම සංගායනාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ස්ථිර ලෙසම මහායාන බුදු සමයේ විකාශනය ආරම්භ විය. එහෙත් පොත පතෙහි සඳහන් වන ආකාරයට මෙහි මුල්ම ආරම්භකයින් වශයෙන් සැලකෙන්නේ දෙවැනි සංගායනාවෙන් පසුව ප්‍රතිසංස්කරණවාදී මත පිළිගත් වජ්ජිපුත්‍රක භික්‍ෂූන්ගෙන් ආරම්භ වූ මහාසාංගික නිකායිකයන් ය. ඔවුන් නිසා කණිෂ්ක රාජ්‍ය යුගය වන විට මහායාන බුදු සමය තරමක් දුරට විකාශනය වී තිබිණි. කෙසේ නමුත් “මහායාන” වැනි නව ආගමික සම්ප්‍රදායයක් බිහි වීමෙහි ලා බලපෑ හේතු සාධක මොනවාද යන්න විමසා බැලීම යුතු ය.1. අභ්‍යන්තර හේතු සාධක.2. බාහිර හේතු සාධකවශයෙන් ඒ පිළිබඳ වෙන වෙනම කරුණු ගෙන සාකච්ඡා කිරීම මෙහිදී වැදගත් වේ.මහායාන බුදුසමයේ ආරම්භය සඳහා බලපෑ සාධක අතර අභ්‍යන්තර හේතු සාධක වලට වැදගත් තැනක් හිමි වෙයි. මහායානය නම් වූ නව ආගමික සම්ප්‍රදාය ක්‍රි.ව. 1 වන සියවසේ දී පමණ ආරම්භ වූවා යැයි විශ්වාස කළ ද ඒ සඳහා වූ හේතු සාධක ජීවමාන බුදුන් වහන්සේගේ කාලය දක්වා ඈත අතීතයකට හිමිකම් කියයි. මහායාන බුදු සමයේ මූල බීජ බුදුන් වහන්සේ ජීවමාන සමයේ දී ම ශාසනය තුළ වැඩෙමින් පැවැති බව, ධර්මය හා විනය තුළ සඳහන් වන කරුණු තුළින
් සනාථ වෙයි. චුල්ල වග්ග පාලිය පාරාජිකා පාලිය වැනි විනය පිටකයට අයත් ග්‍රන්ථ වල සඳහන් වන දේවදත්ත තෙරුන්ගේ ක්‍රියා කලාපය, ඝෝසිතාරාමයේ ධර්මධර විනයධර භික්‍ෂූන්ගේ ක්‍රියා කලාපය, සුනක්ඛත්ත, ඛොරක්ඛත්තිය, බහුභාණ්ඩික තිස්ස, ඛෝකාලික, ඡබ්භග්ගිය, සත්ථාරසවග්ගිය වැනි භික්‍ෂූන් වහන්සේ ගේ ක්‍රියා කලාප, මඟින් බුද්ධ කාලයේ සිටම විනය පිළිබඳ දැක් වූ නව ආකල්ප වටහා ගත හැකි ය. එමෙන්ම මුල් බුදු සමයේ බුද්ධ චරිතය හා ධර්මය සම්බන්ධ වූ ඇතැම් කරුණු ද, මහායානයේ ප්‍රභවයට, හේතු සාධක වී ඇත.මහායාන බුදුසමයේ මූලික සංකල්පයක් ලෙස ‘බුද්ධ’ සංකල්පය හැඳින්විය හැකි ය. එය මනඞකල්පිත වූ බුදුවරයකු පිළිබඳ ඉගැන්වීමකි. නමුත් ථෙරවාද බෞද්ධ සාහිත්‍යය තුළ එසේ නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ සංකල්පයක් නැත. ථෙරවාද බුදුදහම තුළ ඇත්තේ, ඓතිහාසික උත්තරීතර මනුෂ්‍ය ශාස්තෘවරයෙකු පිළිබඳ විශ්වාසයක් පමණකි. බුදුන් වහන්සේට දේවත්වයක් ආරෝපණය කිරීමට හේතු වී ඇත්තේ, මුල් ථෙරවාදී නිකාය ග්‍රන්ථයන්හි බුදුන් වහන්සේ හඳුන්වා දීමට යොදාගත් වචන සාවද්‍ය ලෙස අර්ථ විවරණය කොට ගැනීමයි. මුල් පෙළ පොත් වල බුදුන් වහන්සේ හඳුන්වා ඇති ‘අනුත්තර’, ‘අසදිස’, ‘අප්පටිම’ වැනි අභිධාන මෙසේ සාවද්‍ය
ලෙස අර්ථ විවරණය කළ වචන ලෙස, පෙන්වා දිය හැකි ය. මුල් පෙළ පොත් වල බුදුන් වහන්සේ මෙවැනි වචන යොදා හඳුන්වා දෙන්නට උත්සාහ ගෙන ඇත්තේ, උන්වහන්සේ දෙවි මිනිසුන් සහිත ලෝකයේ කිසිවකුටත් සමාන කළ නොහැකි නිසා ය. මුල් බුදු සමයේ සඳහන් වන එක්තරා අවස්ථාවක්, මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකි ය. එනම් උපක ආජීවකයා හට බුදුන් වහන්සේ හමු වූ අවස්ථාවේ දී උපක බුදුන් වහන්සේ කවුරුන්දැයි ප්‍රශ්න කරයි. එහිදී බුදුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ හඳුන්වා දෙන්නේ,“න මෙ ආවරියො අත්ථිසදිසො මෙ න විජ්ජතිසදේවකස්මිං ලෝකස්මිංනත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො”යනුවෙනි.තමන් වහන්සේට ආචාර්ය වරයකු නැති බවත්, තමන් වහන්සේ ලොව කිසි සත්වයෙකුට (දෙවි, බඹුන්, මිනිසුන්,සහිත ලෝකයේ) සමාන කළ නොහැකි බවත් පෙන්වා දෙති. තවත් එක් අවස්ථාවකදී බුදුන් වහන්සේ ට හමුවන ද්‍රෝණ බමුණා, බුදුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්න කරන්නේ ඔබ දෙවියෙක් ද? බ්‍රහ්මයෙක් ද? යක්‍ෂයෙක්ද? ගාන්ධර්වයෙක්ද? නැතහොත් මනුෂ්‍යයෙක් ද? ආදී ලෙසිනි. එහිදි ද බුදුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ හඳුන්වා දෙන්නේ තමන් ඒ කිසිවකුටත් සමාන කළ නොහැකි බවත්, තමන් වහන්සේ හැඳින්වීමට ඇති සුදුසුම වචනය ‘බුද්ධ’ යන්න බවත් ය. මෙසේ බුදුන් වහන්සේ තමන්
ආශ්චර්යවත් පුද්ගලයකු ලෙස හුවා දැක්වූයේ අනෙක් මිනිසුන්ට නැති ශාරීරික අංගෝපාංග හා ක්‍රියාකාරකම් තමන්ට ඇති නිසා නොව, චිත්ත පාරිශුද්ධියෙන් උන්වහන්සේ සියලු සත්වයන්ට වඩා ඉහළින් සිටි නිසා ය. ඒ නිසාම උන්වහන්සේ මිනිසුන් අතර උත්තරීතර මිනිසා වූහ. නමුත් පසුකාලීන මහායානික ආචාර්යවරුන් දේශනා උපයෝගී කරගෙන බුදුන් වහන්සේ ජාති, ජරා, ව්‍යාධි, මරණයන්ට ලක් නොවන විවිධ අවතාරයන්ගෙන් ;පනී සිටින සදාකාලික ද උතුමෙකු ලෙසින් හඳුන්වා දී ඇත.මහායානිකයන් අතර පවත්නා ඇතැම් දාර්ශනික සංකල්ප ද ප්‍රභව වී ඇත්තේ මුල් බුදු සමයෙහි එන ඇතැම් ඉගැන්වීම් තුළිනි. මහායාන බුදු දහමෙහි ඉතා ජනපි‍්‍රය අංගයක් වන ත්‍රිකාය සංකල්පයට අයත් ධර්මකාය සංකල්පය මෙසේ වර්ධනය වූ දාර්ශනික සංකල්පයකි. ධර්ම කාය යනු බුදුන් වහන්සේ මූර්තිමත් කරන්නා වූ එක් අවස්ථාවකි. මෙවැනි සංකල්පයක් නිර්මාණය වීම උදෙසා බලපෑ මුල් බුද්ධ දේශනාවක් ‘චක්ඛලී යමෙක් ධර්මය දකී නම් හේ මා දකී මා දකී නම් හේ ධර්මය දකී’ යන්න ය. මෙම ප්‍රකාශයද පසුකාලීන මහායාන ආචාර්යවරුන් විසින් ධර්මයට පුද්ගලත්වයක් ආරෝපණය කිරීමට හේතු සාධක වන්නට ඇත. ඒ අනුව පැහැදිලි වන්නේ මහායානිකයන්ගේ ධර්මකාය සංකල්පය මුල් බුදු ස