LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
h,{\displaystyle d\approx 3.57{\sqrt {h}}\,,}පමණ වන අතර, මෙහි d යනු දුර කිලෝමීටර වලින් සහ h යනු පොළෝ මට්ටමෙහි සිට උස මීටර වලින් වෙයි.නිදසුන්:h = 1.70 මීටර (5 ft 7 in) (සාමාන්‍ය ඇස්-මට්ටම් උස) සහිතව පොළොවෙහි සිට ගෙන සිටින නිරික්ෂකයෙකු සඳහා, ක්ෂිතිජය පිහිටන්නේ  4.7 කිලෝමීටර (2.9 සැත) දුරකිනි.h = 2 මීටර (6 ft 7 in)සහිතව පොළොවෙහි සිට ගෙන සිටින නිරික්ෂකයෙකු සඳහා, ක්ෂිතිජය පිහිටන්නේ  5 කිලෝමීටර (3.1 සැත) දුරකිනි.කොළඹ ප්‍රදීපාගාරය (29 මීටර (95 ft) උසැති) මත සිටගෙන සිටින නිරික්ෂකයෙකු සඳහා, ක්ෂිතිජය පිහිටන්නේ 19.8 කිලෝමීටර (12.3 සැත) දුරකිනි.උසින් 100 මීටර (330 ft)  වන කුඩා කන්දක් හෝ කුළුනක් මත නැග සිටින  නිරික්ෂකයෙකු සඳහා, ක්ෂිතිජය පිහිටන්නේ  39 කිලෝමීටර (24 සැත) දුරකිනි.කොළඹ ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථාන ගොඩනැගිල්ල (152 මීටර (499 ft) උසැති) මත සිටගෙන සිටින නිරික්ෂකයෙකු සඳහා, ක්ෂිතිජය පිහිටන්නේ 44 කිලෝමීටර (27 සැත) දුරකිනි.පිදුරුතලාගල (2,524 මීටර (8,281 ft) උසැති) මත සිටගෙන සිටින නිරික්ෂකයෙකු සඳහා, ක්ෂිතිජය පිහිටන්නේ 185.5 කිලෝමීටර (115.3 සැත) දුරකිනි.d යන පරාමිතිය සැතපුම් වලින් [2
]සහ h පරාමිතිය අඩි වලින් දැක්වෙන විට,d≈1.22h.{\displaystyle d\approx 1.22{\sqrt {h}}\,.}යන්නෙන් ක්ෂිතිජය දැක්වෙයි.වර්තනය නොසිදුයේ යැයි උපකල්පනය කොට, නිදසුන් ලෙසින්:h = 5 අඩි 7 අඟ (5.583 අඩි) සහිතව සාමාන්‍ය ඇස්-මට්ටම් උසකින් පොළොවෙහි සිට ගෙන සිටින නිරික්ෂකයෙකු සඳහා, ක්ෂිතිජය පිහිටන්නේ  2.9 සැතපුමs (4.7 කිමී) දුරකිනි.උසින් 100 අඩි (30 m)  වන කුඩා කන්දක් හෝ කුළුනක් මත නැග සිටින  නිරික්ෂකයෙකු සඳහා, ක්ෂිතිජය පිහිටන්නේ  12.2 සැතපුමs (19.6 කිමී) දුරකිනි.සමනල කන්ද (7,359 අඩි (2,243 m) උසැති) මත සිටගෙන සිටින නිරික්ෂකයෙකු සඳහා, ක්ෂිතිජය පිහිටන්නේ 104.7 සැතපුමs (168.5 කිමී) දුරකිනි.ජ්‍යාමිතික ආකෘතියක්ෂිතිජයට දුර ගණනය කිරීමට පදනම වන සීකන ටැංජන ප්‍රමේයයපෘථිවිය යනු වායුගෝලයක් නොමැති ගෝලයක් යැයි උපකල්පනය කළහොත්, ක්ෂිතිජයට දුර පහසුවෙන් ගණනය කළ හැක. (පෘථිවියෙහි වක්‍රතා අරය සත්‍ය වශයෙන්ම සමකය සහ ධ්‍රැව අතර 1% කින පමණ විචලනය වන බැවින්, වර්තනය නොමැති යයි උපකල්පනය කළද මෙම සමීකරණය උදක්ම නිවැරැදි නොවෙයි.)සටහන් සහ ආශ්‍රිත↑  ඇන්ඩෲ ටී. යං, "ඩ්ස්ටන්ස් ටු ද
හොරයිසන්". සම්ප්‍රවේශය 16 අප්‍රේල් 2011.↑ මෙම ලිපියෙහි, සැතපුම් යන්නෙන් අදහස් වන්නේ 5,280 අඩි (1,609.344 m) දිගැති "භූමි" සැතපුම් වෙති.අධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලFrance (data)UkraineGermanyIsraelUnited Statesවෙනත්İslâm Ansiklopedisiමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)යටත් විජිතයක්ව දිගුකාලයක් පැවති හෝ පවත්න සමාජයක පුද්ගලයන් හෝ ආයතන; තමන්ව යටත්කර සිටින හෝ සිටි ජාතියේ හෝ රටේ සංස්කෘතිය, සිද්ධාන්ත, භාෂාව, ආකල්ප, දැණුම ආදිය තමන්ගේ ඒවාට වඩා උසස් බවට ඇතිවන හීනමානය යටත්විජිත මානසිකත්‍වය නම්වේ.ආශ්‍රිත ලිපිදූපත් මානසිකත්‍වයඑමර්සන් වර්ගයේ යකඩ පෙනහැල්ලකි. රෝගියා කුටීරය තුල සැතපෙන අතර, එය ඉන්පසු වායුරෝධනය කල විට සිද්ධිදායක ලෙසින් දෝලනය වන්නාවූ වායුගෝලීය පීඩනයක් ලබාදෙයි. මෙම යන්ත්‍රය,  ලුවිසියානාහී, කොවින්ටන්හී පෝලියෝ රෝගී බාර්ටන් හෙබර්ට් විසින් 1950 ගණන් වල අගභාගයෙහි සිට ඔහුගේ මරණය සිදුවූ 2003 දක්වා භාවිතා කරනු ලැබීම
ෙන් අනතුරුව, ඔහුගේ පවුල විසින්  රෝග පාලන හා නිවාරණ කේන්ද්‍ර කෞතුකාගාරය වෙත පරිත්‍යාග කරන ලද්දකි.යකඩ පෙනහැල්ලක් යනු, සාමාන්‍ය පේශීන්ගේ පාලනය යටතේ ශ්වසනය සිදු කල නොහැකි තත්ත්වයක් යටතේ හෝ එය සිදුකිරීමට යමෙකුහට අසමර්ථ තත්ත්වයක් යටතේ හෝ යම් පුද්ගලයෙකුට  ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස සිදුකිරීමට හැකියාව ලබාදෙන යන්ත්‍රයකි. එය වෛද්‍ය සංවාතක වර්ගයකි. නියමාකාරයෙන් හැඳුන්වූ කලෙක, එය සෘණ පීඩන සංවාතකයකි.හැදින්වීමමෙය NSAIDs කාන්ඩයට අයත් වේදනා නශකයකි. විශේෂයෙන් කුඩා ප්‍රමාණයේ වේදනා සඳහා යොදා ගනී. තවදුරටත් සැලකුව හොත් එයට එහි ඇති ඇන්ටි-ප්ලේට්ලට් ගුණය නිසා හෘද  රෝග සඳහාත්  බහුලව යොදා ගනී.මෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස කෘෂිකර්මය සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)කෘෂිකර්මාන්තය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ භෝග වගා කිරීමෙන්, සත්ව පාලනයෙන් හා වෙනත් ජීව ක්‍රමවලින්  ද්‍රව්‍යය නිපදවීමයි. කෘෂි කර්මය ගැන අධ්‍යයනය කිරීම කෘෂි විද්‍යාව නමින් හැඳින්වේ. සත්ව පාලනය ,මඩ ගොවිතැන,හේන් ගොවිතැන කෘෂි කෘෂිකර්මාන්තයේ ප්‍රධාන් අංශ 03 කිකෘෂි  කර්මය, සත්වපාලනය,උද්‍යාන විද්‍යාව,පස සහ කෘෂි නිෂ්පාදන විද්‍යාව යනාදී බොහෝ විෂයයන් ‘කෘෂික
ර්මය’ යන්නට ඇතුළත් වේ. මෙම සෑම අංගයක්ම තව දුරටත් කොටස් කළ හැක.උදාහරණයක් වශයෙන් සත්ව පාලනය යන්නට ගව පට්ටි, එ‍ඬේර වෘත්තිය,ඇතුළත් වේ. කෘෂි නිෂ්පාදනවලට ආහාර,(එළවළු , පලතුරු, ධාන්‍යය වර්ග)කෙඳි වර්ග (කපු,ලොම්,සිල්ක්, හණ)ඉන්ධන (මීතේන්,එතනෝල්, ජෛව ඩීසල්) කැපූ මල්, විසිතුරු පැළෑටි,මල්,නිවර්තන කලාපීය මසුන් සහ සුරතල්ව ඇති කරන පක්ෂීන් නීත්‍යානුකූල හෝ නීත්‍යානුකූල නොවන මත්ද්‍රව්‍යය (drugs) සහ තවත් වැදගත් ද්‍රව්‍යයක් වූ දුමමලද ඇතුළත් වේ.මෑතදී ප්ලාස්ටික් මෙන්ම ඖෂධ වර්ග  නිපදවීම සඳහා ද වගාවන් කිරීමේ සැලසුම් සකස් කර ඇත‍. කෘෂි කර්මාන්තයේ දියුණුව ලෝක ව්‍යාප්ත සමාජ - ආර්ථික වෙනස්වීම් කෙරෙහි වැදගත් සාධකයක් වී තිබීම හේතුවෙන් කෘෂිකර්මයෙහි ඉතිහාසය මානව ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන පැති කඩකි. මිනිසා දඩයම් කරමින් ආහාර ද්‍රව්‍යය එක් රැස්කරමින්  ගත කළ යුගයේ මහා පරිමාණ ලෙස ධනය එකතු කිරීම හෝ යුධ කටයුතු සඳහා විශේෂ දැනුමක් අවශ්‍යය නොවීම. එහෙත් ගොවියා තම පවුලට අවශ්‍යය ප්‍රමාණයට වඩා වැඩියෙන් ආහාර නිපදවීමට පටන් ගත් කල්හි අනිකුත් ගෝත්‍ර /ගම් /නගර / රාජ්‍යයන්/ජාතීන්/අධි රාජ්‍යයන් වැනි අනෙකුත් කොටස්වලට ආහාර ඉපැයීමට වඩා වෙනස් කාර්යයන්
කිරීමට නිදහස ලැබුනේය. ශිෂ්ටාචාරයේ දියුණුව සඳහා කෘෂි කර්මාන්තය අවශ්‍යය බව ජරේඩ් ඩයමන්ඩ් කිවූහ.2006 වන විට ලෝකයේ කම්කරුවන්ගෙන් 36% කෘෂි කර්මාන්තයේ නියැලී ඇති බව ඇස්තමේන්තු කර තිබුණි. කාර්මීකරණය ඇරඹීමත් සමග කෘෂි කර්මාන්තයෙහි වැදගත්කම අඩු විය. 2006 වර්ෂය වන විට ආර්ථික අංශය ලෝක ජනගහනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් සේවයට ගැනීම නිසා ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට සේවා අංශය කෘෂිකර්මය අභිබවා ගියේය. ලෝක ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් කෘෂි කර්මාන්ත අංශයෙහි සේවය කළා වුවද ලෝක දළ නිෂ්පාදනයේ කෘෂි නිෂ්පාදනවලට ඇත්තේ 5% ට අඩු ප්‍රතිශතයකි‍‍.පුරාණ කෘෂිකර්මාන්තයපුරාණ කෘෂිකර්මාන්තයලෝකඩ යුගය වන විට, එදිනෙදා ආහාර වේලේ අංගයක් ලෙස වනාන්තරයෙන් සපයාගත් ආහාරවලට හිමිවූයේ අඩු වැදගත්කමකි."කෘෂිකර්මාන්තය" යන්නෙහි නිවැරදි වූ අර්ථකථනයට අනුව, භූමි වගා කිරීම,අස්වනු නෙළීම, සැලසුම් සහගත ජල සම්පාදනය යනාදි සියළු දෑ එයින් අර්ථ ගැන්වේ. "කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදකයා" යන වදන මුලින්ම යොදාගෙන ඇත්තේ ක්‍රි.පූ 5,500 දී පමණ විසූ "සුමේරියානු" ජන කොටස්වලටයි.මේ ආකාරයෙන් ඔවුහු ගොවිතැන් කටයුතුවල නියැළීම නිසා අහරින් ස්වයංපෝෂිත විය.දඩයමින් සහ සමූහ ඒක රාශී වීම්
තුළින් ලද ආහාර ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි ජනගහණයකට පමණට ගොවිතැනින් ආහාර නිපදවිණි.මෙහිදී නිෂ්පාදන අතිරික්තයක් ඇතිවිය.එම අස්වැන්න අවාර සමයේදී පරිභෝජනය, විකිණීම හෝ හුවමාරුව ආදියටද යෙදවිණි. කෘෂිකාර්මික කටයුතුවලින් වඩා වැඩි ජනගහනයක් පෝෂණය කිරීමට ගොවීන්ට හැකිවිය. මෙහිදී ඊට දායක නොවන ජන කොටස් ස්ථාවර හමුදාවන් බිහිවීම කෙරෙහි බලපෑ තීරණාත්මක සාධකයක් විණි.               සුමේරියානු කෘෂිකර්මාන්තය රජයේ භෞතික සීමා පුළුල් කිරීමට උදවු ලබාදීමත් සමගම නගර අතර ගැටුම් ඇති වීම ආරම්භ විය. එහි ප්‍රථිඵලයක් ලෙස ඔවුන් පළමු අධිරාජ්‍යයේ නිර්මාපකයන් බවට පත්විණි.වැඩි කල් යාමට පෙර ඊජිප්තු වැසියන් හට  සශ්‍රීක නයිල් නිම්නයේ ගොවිතැනින් ජවය ලබා භූමිය ප්‍රසාරණය කිරීම සදහා අවශ්‍ය රණකාමී හමුදාවක් ගොඩ නගා ගැනීම්ට හැකිවිය.එහි ප්‍රතිඵලය නම් සුමේරියානු අධිරාජ්‍යට වඩා තුන් ගුණයක් විශාල අධිරාජ්‍යයක් නිර්මාණය කර ගැනීමට ඊජිප්තුවන් හට හැකියාව ලැබීමයි.බෝග සංඛ්‍යානමය තොරතුරුලෝකය පුරා වෙනස් වැවීම් කලාපවල විශේෂිත භෝග වගා කර ඇත. FAO තක්සේරු මත පදනම්ව මෙට්‍රික් ටොන් මිලියන ගණනනින් බෝග වර්ගය අඩුම නිෂ්පාදනය(මෙට්‍රික්ටොන් මිලියන) 20
04 දත්තධාන්‍යය2265එළවළු සහ කොමඩු866මුල්715කිරි619පළතුරු503මස්259මේදමය භෝග133මාළු (2001 estimate)130බිත්තර63බෝංචි , මෑ ආදී ඇට වර්ග60කෙඳිමය එළවළු30Source:Food and Agriculture Organization (FAO)[30]	   තනි බෝග නිෂ්පාදනය(මෙට්‍රික්ටොන් මිලියන) 2004 දත්තඋක්1,324බඩඉරිඟු721තිරිඟු627සහල්605අර්ථාපල්328බීට් (Sugar Beet)249සෝයා බෝංචි204ඔයිල් ගසේ ඵලය Oil Palm Fruit162බාර්ලි154තක්කාලි000කෘෂි කාර්මික කටයුතු වලදි - ආරක්ෂාව සහ සෞඛ්යි2001 ජුනි කැන්සාස් හි හැස්කල් පෙදෙසේ කේන්ද්‍රීය වාරි ක්‍රමයක් තිබෙන වෘත්තාකාර වගා බිමක චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයක් - හොඳින් වැඩුනු වගාවන් කොළ පාටින් පෙනේ. කෝර්න් වගාව හැටියට පෙනෙන සෝගම් වැඩෙන්නේ සෙමිනි. එබැවින් ඒවා කුඩා මෙන්ම සුදු මැලි පාටින් පෙනේ. තිරිඟු දීප්තිමත් රන් පැහැයෙනි. ඒ ජුනි මාසයේ අස්වැන්න නෙලීමට නියමිත හෙයිනි. ගුරු පාටින් පෙනෙන බිම් කොටස මෑතදි සීසාන ලද පෙදෙසයි. එක්සත් ජනපදයකෘෂිකර්මාන්තය ඇතුලත් වන්නේ බොහෝ උපද්‍රව සහිත කර්ම
ාන්තයක් ලෙසිනි. ගොවීහු නිතර මරණීය හෝ මරණීය නොවන උපද්‍රව වලටද පෙනහලු ආබාධ, ශබ්දය නිසා හටගන්නා කර්ණ ආබාධ, සමේ රෝග සහ භාවිතා කරන කෘෂි රසායන හේතුවෙන් ඇති වන පිළිකා තත්වයන්ටද ගොදුරු වෙති. එසේම කෘෂි කර්මාන්තය යනු ගොවීන් මෙන්ම පවුලේ අයද තුවාල අසනීප සහ මරණ වලට ලක්වීමේ නැඹුරුවක් ඇති කර්මාන්තයකි.·	සාමාන්‍යයෙන් වර්ෂයකදි ඇමරිකාවේ ගොවිබිම් වල වැඩෙහි යෙදෙන්නන්ගෙන් 516 ක් මිය යති. (1992 – 2005) මෙම මරණ වලින් 101 කට හේතු වී ඇත්තේ ට්‍රැක්ටර් පෙරලීමයි.·	සැම දිනකම ගොවිබිම් වල වැඩෙහි යෙදෙන්නන්ගෙන් 243 දෙනෙකුට තුවාල ඇති වීම නිසා වැඩ කිරීමට නොහැකි තත්වයට පත් වෙති. මෙයින් 5% ක් ජීවිත කාලයටම බලපාන අනතුරු වේ.තරුණ කම්කරුවන්කෘෂි කර්මාන්තය යනු තරුණයින්ට ඉතා අනතුරු ගෙන දෙන කර්මාන්තයකි. 1992 සහ 2000 අතර කාලය තුල වැඩ කිරිමේදි අනතුරට පත් තරුණයින්ගේ සංඛ්‍යාව 42% කි. අනිකුත් කර්මාන්ත මෙන් නොව කෘෂි කර්මාන්තයේදි මෙසේ අනතුරට පත් වන තරුණයින්ගෙන් භාගයක් දෙනා අවුරුදු 15 ට අඩු අය වෙති. වයස 15 – 17 කාණ්ඩ වල තරුණයින්ගෙන් කෘෂි කර්මාන්තයේ නියැලෙන තරුණයින්ට ඇති වන මරණීය තුවාල වෙනත් ක්ෂේත්‍රයන්ට වඩා සිව් ගුණයකින් වැඩිය. කෘෂි ක
ර්මාන්තයේදි තරුණයින්ට යන්ත්‍ර සූත්‍ර වැනි අනතුරු විය හැකි උපකරණ සමගද, සීමිත ප්‍රදේශ වලද, උස් ස්ථාන වලද, සතුන් සමගද, වැඩ කිරීමට සිදු වේ.·	2004 වර්ෂයේදි අවුරුදු 20 ට අඩු ළමයින් සහ තරුණයින් මිලියන 1.26 ක් ගොවිබිම් වල ජීවත් වූ අතර එයින් 699,000 ක් ඒවායේ වැඩ කළහ. ගොවිපල වල ජීවත් වන තරුණයින්ට අමතරව තවත් අතිරේක 337,000 ක් ළමයි සහ තරුණයින් 2004 වර්ෂයේදි එක්සත් ජනපදය විසින් කුලියට ගෙන තිබුනි.·	1990 – 1996 කාලය තුල ගොවිපලවල් වල සිදු වූ ළමා මරණ සංඛ්‍යාවේ සාමාන්‍යය 103 කි. මෙයින් 40% ක ප්‍රමාණයක් මිය ගොස් ඇත්තේ ගොවිපලේ වැඩ කරමින් සිටියදීය. ·	2004 දී ළමයින් සහ තරුණයින් 27600 ක් ගොවි බිම් වලදි තුවාල ලබා ඇත. මෙයින් 8100 ක් දෙනා තුවාල ලබා ඇත්තේ වැඩ කරමින් සිටියදීය.පාරිසරික අර්බුදවොෂින්ටන් රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලය අසල තිරිඟු යායක තදබල ලෙස පස සෝදා පාලු වීම. (2005)කෘෂිකර්මාන්තයේදි පාරිසරික ප්‍රශ්නද මතුවේ. එසේ වන්නේ එය ස්වභාවික පරිසරය වෙනස් කරන බැවිනි. කෘෂිකර්මය නිසා විනාශකාරි අතුරු ප්‍රතිඵල ඇතිවේ. එවැනි හානිදායක ප්‍රතිපල කීපයක් නම්.•ජීව විවිධත්වය අහෝසි වීම.•වැව් වලට සහ ගංඟා වලට අතිර
ේක නයිට්‍රිජන් සහ පොස්පරස් එකතු වීම.•වල් පැල, දීලිර, කෘමිනාශක සහ වෙනත් රසායන ද්‍රව්‍ය වලින් වන හානි•සියලු ආකාරයේ ස්වභාවික පරිසරය වගා කළ හැකි භූමි ප්‍රදේශ බවට පෙරලීම.•විවිධාකාර ජීව පද්ධතියක් විශේෂ කීපයකට පමණක් සීමා කිරීම.•පස සෝදා යාම.•වනාන්තර එළි වීම.•පසෙහි ඛණිජ ප්‍රමාණය අඩු වීම.•සත්ව අපද්‍රව්‍ය වලින් නිකුත් වන ඇමෝනියා සහ ඇමෝනියම් වාතයට එක් වීමෙන් සිදු වන වායු දූෂණය.•පොසිල ඉන්ධන වලින් ක්‍රියා කරවන උපකරණ වලින් ඇති වන වායු දූෂණය.•කෘෂිකාර්මික අපද්‍රව්‍ය වලින් නැගෙන දුර්ගන්ධය.•පස ලවනීකරණය වීම.•ජල අර්බුදඑක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව සත්ව පාලනය අංශක (මූලික වශයෙන් ගව, කුකුළු  සහ ඌරන්) ඉතා බරපතල පාරිසරික ප්‍රශ්න මතු කරන සාධකයක් වී තිබේ. කෘෂිකර්මය සඳහා යොදා ගන්නා ඉඩම් වලින් 70% ක් පශු නිෂ්පාදන කටයුතු වලට වෙන්ව පවතින අතර එය පෘථිවි තලයෙහි බිමෙන් සියයට 30% ක ප්‍රමාණයකි. එය බොහෝ සෙයින් හරිතාගාර වායු පරිසරයට එක් කරන අංශ වලින් එකකි. ඒ ප්‍රමාණය 18% කි. අනිකුත් අංශ සමග සන්සන්දනය කළ විට ප්‍රවාහණ ක්ෂේත්‍රයේදි මෙය 13.5% කි. අම්ල වර්ෂා සහ පරිසර පද්ධති ආම්ලිකරණය කිරීමට හේත
ුවක් වන ඇමෝනියා ප්‍රමාණය 64% ක් උත්පාදනය කරයි.ජෛව විවිධත්වයබෝග හා පසු සම්පත් ජෛව විවිධත්වයේ ජාන හායනය සිදු වනු ලබන්නේ ප්‍රභේද ප්‍රතිස්ථාපනය භූමි එලි කිරීම, සත්ත්ව වර්ග අධි ශුරා කෑම, ජනගහන ඝනත්වය, පාරිසතරික හායනය, අධික උලාකෑම, ඔප්පු හා වෙනස් වන කෘෂිකාර්මික පද්ධති වල ප්‍රධාන 	සාධක කිහිපයක් මගිනි. කෙසේ නමුත් මෙහි ප්‍රධාන සාධකය වන්නේ දේශීය ශාක හා සත්ත්ව ප්‍රභේද අධි ඵලදා ලබාදෙන හෝ විදේශ ප්‍රභේද වලින් ප්‍රතිස්ථාපනයයි. සාම්ප්‍රධායික ගොවිතැන් පද්ධති වලට වාණිජමය ප්‍රභේද (GMO ඇතුළුව) ඇතුළත් කළ විට බොහෝ විට ප්‍රභේද විශාල සංඛ්‍යාවක් අතිශයින් අඩුවීමට ලක්විය.  බොහෝමයක් පර්යේෂඛයන් විශ්වාස කරන්නේ කෘෂි පරිසර පද්ධති කළමණා කරණයට අදාල ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය වන්නේ නූතන කෘෂිකර්මාන්තයේ දියුණුව මගින් ඇතිවු ජානමය හා පරිසර විද්‍යාත්මක ඒකාකාරීත්වය කෙරෙහි සාමාන්‍යයෙන් නැඹුරුතාව බවයි. කෘෂි කර්මාන්තයේ සත්ත්ව පශු පාලනයේදී හරිත විප්ලවය මගින්, අධි පලදා ප්‍රභේද නිර්මාණ කිරීම හරහා පලදාව වැඩි කර ගැනීමට සාම්ප්‍රදායික දෙමුහුන් කරනයේ භාවිතය ව්‍යාප්ත කරන ලදී. බොහෝ විට විශාල ශාක හා සත්ත්ව අභි ජනන මුහුම් කරණය වීම දියු
ණු රටවල සිදු වු අතර දේශීය දේශ ගුණ හා රෝග වලට ප්‍රති රෝධයක් දක්වන අධි ඵලදා ප්‍රභේද නිර්මාණය කිරීම සදහා පසුව ඒවා දේශීය ප්‍රභේද සමග මුහුම් කරණය කිරීම සිදු කරනු ලැබේ. කාර්යය ඵලය වැඩිකර ගැනීම සදහා දේශීය ප්‍රභේද මුහුම් කරණය මගින් කාලයත් සමග දේශීය අභිජනන නැතිවීමට හේතු විය හැකි අතර දේශීය තත්ත්ව සදහා අභිජනකයා විශේෂිතව ඇතුළත් කරගත් ජානමය ද්‍රව්‍යයද නැතිවී යා හැකිය. ලෝකය හරාහා සමස්ථයක් ලෙස නිරීක්ෂණය කිරීමේදී ජාන විවිධත්වය හා ජෛන විවිධත්වය සිදු වන නැතිවී යාම නිසා ආහාර සැපයුම අනතුරකට පත්වී ඇති බව දැක ගත හැක. එයට හේතුව අතශයින් විශේෂිත අධි ජනකයෙක් බලවත් අභිජනන වැඩ සටහනක් සමග අභිජනනය කිරීම සිදු කරත් එම අභිජනකයා නව රෝග හෝ පරිසර උකහා ගැනීම සදහා අළුශ්‍ය තරම් ජානමය ද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත නොවිය හැකිය. ජානමය වශයෙන් නවීකරණය කරන ලද ජීවියෙක් (GMO) යනු සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිසංයෝජන DNA තාක්ෂණය ලෙස සාමාන්‍යයෙන් හදුන්වන ජානමය ඉංජිනේරු තාක්ෂණ ක්‍රමය යොදා ගනිමින් ජානමය ද්‍රව්‍ය වෙනස් කර ඇති ජීවින්ය. වර්ථමානයේදී ජානමය ඉංජිනේරු විද්‍යාව ජානමය ද්‍රෂණය සිදු කරන තවත් සංකිර්ණ හා ප්‍රබල සාධකයක් බවට පත්ව ඇත. එයට හේතුව වන්නේ ස
ාම්ප්‍රදායික මුහුම් කරණය සමග කිසිලෙසකින්වත් පරිසරය සමග මුසුවිය නොහැකි විද්‍යාගාර වල කෘතිමව නිර්මාණය කරන ලද හා ජානමය වශයෙන් ඉංජිනේරු ගත කළ ශාක හා සතුන්ට ඔවුන් විසින්ම ජීවත් වීම හා අභිජනනය කිරීම සිදු කර ගත හැකි අතර වඩාත් අන්තරායක දෙය වන්නේ ස්වාභාවිකව සිටින ප්‍රභේද සමග අන්තර් අභිජනනය කිරීමේ හැකියාවයි. ජානමය වශයෙන් නවීකරණය කරන ලද (GM) බෝග වර්ථමානයේදී ජානමය දුෂණය සදහා පොදු ප්‍රභව බවට‍පත්ව ඇත. වල් ප්‍රභේද පමණක් නොව ගෘහස්ථ ප්‍රභේද ද ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ සාපේක්ෂක ස්වාභාවික මුහුම් කරණය මගින්ය. Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Agricultureමෙම ලිපිය හෝ අනුමාතෘකා කොටස යාවත්කාලීන නොවී තිබීමට ඉඩ ඇත. ඔබ නව තොරතුරු සොයන්නේ නම් වෙනස්වීමට ඉඩ ඇති තොරතුරු සහ දත්ත සඳහා, අදාල ඉංග්‍රීසි, ජ'මන් වැනි වැඩි ක්‍රියාකරී විකිපීඩියාවක ලිපිය හෝ මාතෘකාවට වඩාත් අදාලවන ප්‍රජාවේ බසින් ඇති ලිපිය කියවන්න. එය යාවත්කාලීන කර තිබීමට වැඩි සම්භාවිතාවක් ඇත. ඔබ මෙම විෂයය පිලිබඳ දැනුවත්නම් මෙය යාවත්කාලීන කිරීමට දායකවන්න.පෙරූ ජනරජයRepública del Perú  (ස්පාඤ්ඤ)කොඩියCoat of armsජාතික ගීය: "Himno Nacio
nal del Perú"  (ස්පාඤ්ඤ)"National Anthem of Peru"අගනුවරසහ විශාලතම නගරයLimaනිල භාෂා(ව)Spanish1ජාති නාම(ය)PeruvianරජයPresidential republic• President Ollanta Humala• Prime Minister Pedro CaterianoIndependence from Spain• Declared July 28, 1821• Consolidated December 9, 1824• Recognized August 14, 1879වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ1,285,216 km2 (496,225 sq mi) (20th)• ජලය (%)0.41ජනගහණය• 2010 ඇස්තමේන්තුව29,496,000 (43rd)• 2007 ජන සංගණනය28,220,764• ඝණත්වය23/km2 (59.6/sq mi) (191st)දදේනි (ක්‍රශසා)2010 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$274.276 billion[1]• ඒක පුද්ගල$9,281[1]දදේනි (නාමික)2010 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$153.549 billion[1]• ඒක පුද්ගල$5,195[1]ගිනි (2008)▼ 47.9දෝෂය: අනීතික Gini අගයමාසද (2010)0.723[2]දෝෂය: අනීතික HDI අගය · 63rdව්‍යවහාර මුදලNuevo Sol (PEN)වේලා කලාපයUTC-5 (PET)• ගිම්හාන (DST)not observedරිය ධාවන මං තීරුවrightඇමතුම් කේතය+51අන්තර්ජාල TLD.peQuechua, Aymara and other indigenous languages are co-official in the areas where they are predominant.tiny globe             කොඩිය   ජාතික ගීය  "හිම
්නො නැසියොනල් ඩෙල් පේරු (ස්පාඤ්ඤ)                සිතියම   ගොනුව:250px-Peru (orthographic projection).svg.png   අගනුවර සහ විශාලම නගරය  ලිමා     උතුරු අක්ෂාංශ 12 2.6' බටහිර දේශාංශ 77 1.7'   රාජ්‍ය භාෂාව  ස්පාඤ්ඤ   ජන වර්ග  45% අමෙරින්ඩියන්, 37% මෙස්ටිසෝ, 15% සුදු, 3% කළු, ආසියානු   රාජ්‍යය   ජනාධිපති සමුහාණ්ඩුව   ජනාධිපති  ඇලන් නාකියා   උප ජනාධිපති  ලුඉස් ගිඅම්පීටර්   අගමැති  ජැවයර් වෙලැස්කස්   කොංග්‍රස් සභාපති  ලුඉස් ඇල්මා කෘෂ්ට්‍රෝ   නිදහස  ස්පාඤ්ඤ සිට   ප්‍රකාශ කිරීම  ජුලි 28, 1821   ඒකාබද්ධ කිරීම  දෙසැම්බර් 09, 1824   පිළිගැනීම  අගෝස්තු 14, 1879            වර්ග ප්‍රමාණය   එකතුව  වර්ග කිලෝමීටර 1 285 216     වර්ග සැතපුම්  496 225   ජලය (%)  8.8               ජනගහනය   30 ජුනි 2009 තක්සේරුව  29 132 013   2007 ජන සංගණනය  28 220 764   ඝනත්වය  වර්ග කිලෝමීටර 22 වර්ග සැතපුම් 57   දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය   2010 තක්සේරුව   එකතුව  ඩොලර් බිලියන 272.500   සාමාන්‍ය  ඩොලර් 9 223   දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය  (සාමාන්‍ය)  2010 තක්සේරුව   එකතුව  ඩොලර් බිලියන 136 502   සාමාන්‍ය  ඩොලර් 4 720   ගිනි (2008)  47.9 (ඉහ
ළ)   මානව සංවර්ධන දර්ශකය HDI (2009)  0.541 (මධ්‍යය)   මුදල්  නියුවෝ සොල් (PEN)   මං තීරුව  දකුණ   අන්තර්ජාල TLD  . pe   දුරකථන සංකේත  +51 පේරු නිළ වශයෙන් පේරු සමුහාණ්ඩුව බටහිරින් දකුණු ඇමරිකාවෙහි පිහිටි රටකි. එය මායිම් වන්නේ උතුරින් ඉක්වදෝරය හා කොලොම්බියා, නැගෙනහිරින් බ්‍රසීලය, ගිණිකොණින් බොලිවියා, දකුණින් චිලී සහ බටහිරින් පැසි‍පික් සාගරයටයි. පේරුවියන් රාජ්‍ය නෝටේ චිකො(Norte Chico) ශිෂ්ඨාචාරයට නෑකම් කියයි. එය ලෝකයේ ඇති පැරණිතම ශිෂ්ඨාචාරයයි. පසුව කොලොම්බියාව ඇමරිකා තුල ඇති විශාලතම රාජ්‍ය අධිරාජ්‍යය බවට පත්වුනි. 16 වන ශතවර්ෂයේ දී ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය එම ප්‍රදේශය යටත් කරගත් අතර එහි ප්‍රතිරාජ පදවියක් ගොඩ නගන ලදි. එහි දකුණු ඇමරිකා ජනපද බොහොමයක් ඇතුළත් විය. 1821 නිදහසෙන් පසු පේරු රාජ්‍ය දේශපාලන අස්ථාරභාවය, ෆිස්කල් අර්බුද හා ස්ථාවරත්ව කාලපරිච්ඡේද හා ආර්ථික වර්ධනයන් ද වේ. පේරු පළාත් 25 බෙදුණු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමුහාණ්ඩුවක නියෝජිතයෙකි. භුගෝලාත්මකව බැලු කල පේරු පැසිෆික් වෙරළතීරයේ නිසරු බිම්, ඇන්ඩ්ස් කදු මුදුන් හා ඇමේසන්හි නිවර්තන වනාන්තරවලට විවිධත්වයක් දක්වයි. එය උසස් මානව සංවර්ධිත දර්ශකයක් හා දි
ළිඳු ජනගහනය 36% කි. එහි මුලික ආර්ථිකයක් වන්නේ කෘෂිකර්මය, ධීවර කර්මාන්තය, පතල්, රෙදිපිළි නිෂ්පාදකයන්ය. එහි ජනගහනය මිලියන 29 හා බහුවාර්ගික රටකි. එහි ඇමරින්ඩියන්ස්, යුරෝපීයන්, අප්‍රිකානු සහ ආසියානුවන් ඇතුළත් වේ. රාජ්‍ය භාෂාව වන්නේ ස්පාඤ්ඤය. සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ක්වෙච්චුවා (Quechua) සහ අනෙකුත් භාෂාවන් කථා කරයි. මෙම සංස්කෘතික මිශ්‍රණය තුල කලාව, ඉවුම් පිහුම්, සාහිත්‍ය හා සංගීතය අඩංගු වේ. මූලාශ්‍ර↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 "Peru". International Monetary Fund. සම්ප්‍රවේශය 2010-10-22.↑ "Human Development Report 2010" (PDF). United Nations. 2010. සම්ප්‍රවේශය 5 November 2010.ගිනි බිසවු ජනරජයRepública da Guiné-Bissau  (පෘතුගීසි)𞤘𞤭𞤲𞤫 𞤄𞤭𞤧𞤢𞥄𞤱𞤮  (Fula)ߖߌߣߍ ߺ ߓߌߛߊߥߏ߫  (Mandinka)කොඩියරාජ්‍ය ලාංඡනයඋද්යෝග පාඨය: Unidade, Luta, Progresso"සමගිය, අරගලය, ප්‍රගතිය"ජාතික ගීය: Esta É a Nossa Pátria Bem Amada"මේ අපේ ආදරණීය නිජබිමයි" Location of  ගිනි බිසවු  (dark blue)– in Africa  (light blue & dark grey)– in the African Union  (light blue)අගනුවරසහ විශාලතම නගරයබිසාවු﻿ / ﻿1
1.867°N 15.600°W﻿ / 11.867; -15.600නිල භාෂා(ව)පෘතුග්‍රීසිකතා කරන භාෂාList:ගිනි-බිසවු ක්‍රියෝල්ඉංග්‍රීසිප්‍රංශඅරාබිබලන්ටාහසානියජෝලා-ෆොනිමැන්ඩින්කාමංජක්මන්කන්‍යානූන්පෘතුගීසිපුලාර්සේරර්සොනින්කේජනවාර්ගික කණ්ඩායම්  (2019)[1]30% Balanta30% Fula14% Manjak13% Mandinka7% Papel6% unspecifiedආගම  (2019)[2]57% ක්‍රිස්තියානි36% ඉස්ලාම්3% සාම්ප්‍රදායික ඇදහිලි3% ආගමක් නැති1% වෙනත්ජාති නාම(ය)බිසවු-ගිනියන්[3]Guinea-Bissauanරජයඒකීය, අර්ධ ජනාධිපති, ජනරජය• ජනාධිපති උමාරෝ සිසෝකෝ එම්බාලෝ• අගමැති ජෙරල්ඩෝ මාටින්ස්ව්‍යවස්ථාදායකයජාතික මහජන සභාවපෘතුගාලය වෙතින් නිදහස• ප්‍රකාශ කළා 1973 සැප්තැම්බර් 24• පිළිගෙන ඇත 1974 සැප්තැම්බර් 10වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ36,125 km2 (13,948 sq mi) (134 වෙනි)• ජලය (%)22.4ජනගහණය• 2023 ඇස්තමේන්තුව2,078,820[4] (150 වෙනි)• ඝණත්වය46.9/km2 (121.5/sq mi) (154 වෙනි)දදේනි (ක්‍රශසා)2018 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණඇ.ඩො. බිලියන 3.8[5]• ඒක පුද්ගලඇ.ඩො. 1,950[5]දදේනි (නාමික)2018 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණඇ.ඩො. බිලියන 1.480[5]• ඒක පුද්ගලඇ.ඩො. 850[5]ගිනි (2010)50.7[6]ඉහළමාසද (2021)0.483[7]පහළ
· 177 වෙනිව්‍යවහාර මුදලබටහිර අප්‍රිකානු CFA ෆ්‍රෑන්ක් (XOF)වේලා කලාපයUTC  (GMT)රිය ධාවන මං තීරුවදකුණඇමතුම් කේතය+245ISO 3166 codeGWඅන්තර්ජාල TLD.gwගිනි-බිසවු (i/ˌɡɪni bᵻˈsaʊ/ GHIN-ee-_-biss-OW; පෘතුගීසි: Guiné-Bissau; Mandinka: ߖߌߣߍ ߺ ߓߌߛߊߥߏ߫ Gine-Bisawo), නිල වශයෙන් ගිනි-බිසවු ජනරජය (පෘතුගීසි: República da Guiné-Bissau [ʁɛˈpuβlikɐ ðɐ ɣiˈnɛ βiˈsaw]), බටහිර අප්‍රිකාවේ, ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 2,026,778ක් වන වර්ග කිලෝමීටර් 36,125 (වර්ග සැතපුම් 13,948 ) ආවරණය වන රටකි. එය උතුරින් සෙනගාලය සහ ගිනිකොන දෙසින් ගිනියාව මායිම් වේ.[8]ගිනි-බිසවු වරෙක Kaabu රාජධානියේ කොටසක්,[9] මෙන්ම මාලි අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් විය.[9] මෙම රාජධානියේ කොටස් 18 වන සියවස දක්වා පැවති අතර තවත් කිහිපයක් 16 වන සියවසේ සිට පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යයේ යම් පාලනයකට යටත් විය. 19 වන සියවසේදී එය පෘතුගීසි ගිනියාව ලෙස යටත් විජිතයක් බවට පත් විය.[9] 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගය වන තෙක් පෘතුගීසි පාලනය සීමා වූ අතර දුර්වල වූ අතර ශාන්තිකර්ම ව්‍යාපාර ප්‍රදේශයේ පෘතුගීසි ස්වෛරීභාවය තහවුරු කළේය. 1915 දී පෘතුගීසි හමුදා නිලධාරි ටෙක්සෙයිරා පින්ටෝ සහ වොලොෆ් කුලී හ
ේවායෙකු වන අබ්දුල් ඉන්ජායි විසින් පැපල් විසින් පාලනය කරන ලද බිසාව් රාජධානිය යටත් කර ගැනීමත් සමඟ ප්‍රධාන භූමි ප්‍රතිරෝධයේ අවසාන බලකොටුවට එරෙහිව පෘතුගීසි ජයග්‍රහණය පැමිණියේය.[10] ගිනි-බිසවු වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි දූපත් වන බිසගෝස්, 1936 දී නිල වශයෙන් යටත් කර ගන්නා ලද අතර, කලාපයේ ප්‍රධාන භූමිය සහ දූපත් දෙකෙහිම පෘතුගීසි පාලනය සහතික කරන ලදී.[11] නිදහස ලැබීමෙන් පසු, 1973 දී ප්‍රකාශයට පත් කර 1974 දී පිළිගත් අතර, එහි අගනුවර වන බිසාව්, ගිනියාව (කලින් ප්‍රංශ ගිනියාව) සමඟ ව්‍යාකූල වීම වැළැක්වීම සඳහා රටේ නමට එකතු කරන ලදී. ගිනියා-බිසාවු නිදහසින් පසු දේශපාලන අස්ථාවරත්වයේ ඉතිහාසයක් ඇත. වත්මන් ජනාධිපති වන්නේ 2019 දෙසැම්බර් 29 දින තේරී පත් වූ උමාරෝ සිසෝකෝ එම්බාලෝ ය.[12]ප්‍රථම භාෂාව ලෙස රාජ්‍ය භාෂාව වන පෘතුගීසි භාෂාව කතා කරන්නේ ජනගහනයෙන් 2%ක් පමණ වන අතර දෙවන භාෂාව ලෙස 33%ක් කතා කරයි. කෙසේ වෙතත්, ගිනි-බිසවු ක්‍රියෝල්, පෘතුගීසි පදනම් වූ ක්‍රියෝල්, ජාතික භාෂාව වන අතර එය එක්සත්කමේ භාෂාව ලෙසද සැලකේ. 2012 අධ්‍යයනයකට අනුව, ජනගහනයෙන් 54% ක් ක්‍රියෝල් පළමු භාෂාව ලෙස කතා කරන අතර 40% ක් පමණ එය දෙවන භාෂාව ලෙස කතා කරය
ි.[13] ඉතිරි අය විවිධ ස්වදේශික අප්‍රිකානු භාෂා කතා කරති. කිසිම ආගමික කණ්ඩායමක් ජනගහනයෙන් බහුතරයක් නියෝජනය නොකරන නමුත් ඉස්ලාම්, ක්‍රිස්තියානි සහ සම්ප්‍රදායික ඇදහිලි අනුගාමිකයින් රැසකට ජාතිය නිවහන වේ.[14][15] රටේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ලෝකයේ අඩුම එකකි.ගිනි-බිසවු යනු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, අප්‍රිකානු සංගමය, බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යවල ආර්ථික ප්‍රජාව, ඉස්ලාමීය සහයෝගීතා සංවිධානය, පෘතුගීසි භාෂා රටවල ප්‍රජාව, ජාත්‍යන්තර සංවිධානය ඩි ලා ෆ්‍රැන්කොෆෝනි සහ දකුණු අත්ලාන්තික් සාම සහ සහයෝගීතා කලාපයේ සාමාජිකයෙකි. දැන් ක්‍රියා විරහිත ලතින් සංගමයේ සාමාජිකයෙකි.ඉතිහාසයපූර්ව යුරෝපීය සම්බන්ධතාවර්තමානයේ ගිනි-බිසවු හි ගැඹුරු ඉතිහාසය ඉතිහාසඥයින් විසින් දුර්වල ලෙස වටහාගෙන ඇත. ආදිතම වැසියන් වූයේ ජොලස්, පැපෙල්ස්, මන්ජක්ස්, බලන්ටාස් සහ බියෆාඩාස් ය. පසුව මැන්ඩින්කා සහ ෆුලනි පිළිවෙලින් 13 වන සහ 15 වන ශතවර්ෂ වලදී කලාපයට සංක්‍රමණය වූ අතර, පෙර වැසියන් වෙරළ දෙසට සහ බිජගෝස් දූපත් වෙත තල්ලු කරන ලදී.[16][17]බලන්ටා සහ ජෝලාට දුර්වල හෝ නොපවතින රාජකීය ආයතන තිබූ නමුත් ඒ වෙනුවට ගම්වල සහ පවුල්වල
ප්‍රධානීන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ලදී.[17] මැන්ඩින්කා, ෆුලා, පැපල්, මන්ජක් සහ බයිෆාඩා ප්‍රධානීන් රජුන්ට යටත්ව සිටියෝය. චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර වෙනස් වූ නමුත් අධිකරණ පද්ධතිය ඇතුළුව ප්‍රධාන තනතුරු සියල්ලටම අණ දුන්නේ වංශවතුන්ය.[17]ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතර වෙළඳාම පුලුල්ව පැතිර ගියේය. වෙළඳාම් කරන ලද භාණ්ඩ අතරට දකුණු වනාන්තරවලින් ගම්මිරිස් සහ කෝලා ඇට ඇතුළත් විය; සවානා-වනාන්තර කලාපයෙන් කෝලා ගෙඩි, යකඩ සහ යකඩ උපකරණ; වෙරළේ සිට ලුණු සහ වියළි මාළු; සහ මැන්ඩින්කා කපු රෙදි.[18]බිසවු රාජධානියවාචික සම්ප්‍රදායට අනුව, බිසවු රාජධානිය ආරම්භ කරන ලද්දේ ක්විනාරා (ගිනාලා) රජුගේ පුත්‍රයා විසින් ඔහුගේ ගැබිනි සහෝදරිය, භාර්යාවන් හය දෙනෙකු සහ ඔහුගේ පියාගේ රාජධානියේ යටත්වැසියන් සමඟ එම ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය විය.[19] රාජධානිය සහ පෘතුගීසීන් අතර සබඳතා මුලදී උණුසුම් වූ නමුත් කාලයත් සමඟම පිරිහී ගියේය.[20]1891, 1894, සහ 1904 දී පෘතුගීසි 'සාමකාමී ව්‍යාපාර' වලට එරෙහිව රාජධානිය සිය ස්වෛරීභාවය දැඩි ලෙස ආරක්ෂා කළ අතර, 1891, 1894 සහ 1904 දී ඔවුන් පරාජය කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, 1915 දී නිලධාරි ටෙක්සෙයිරා පින්ටෝ සහ යුධ නායක අබ්
දුල් ඉන්ජායිගේ අණ යටතේ පෘතුගීසීන් රාජධානිය සම්පූර්ණයෙන්ම අවශෝෂණය කර ගත්හ.[21]බයිෆාඩා රාජධානිබයිෆාඩා ජනතාව රියෝ ග්‍රෑන්ඩ් ද බුබා අවට ප්‍රදේශයේ රාජධානි තුනක වාසය කළහ: බිගුබා, ගිනිලා සහ බිසෙගේ ය.[17] කලින් සිටි දෙක සැලකිය යුතු ලැන්කාඩෝ ප්‍රජාවන් සහිත වැදගත් වරායන් විය.[20] ඔවුන් යටත්වැසියන් විය කාබු හි මැන්ඩින්කා මංසා.[20]බිජගෝස්බිජගෝස් දූපත් වල, විවිධ දූපත් විවිධ ජනවාර්ගික සම්භවයක් ඇති මිනිසුන් විසින් ජනාකීර්ණ වූ අතර, එම දූපත් සමූහය තුළ විශාල සංස්කෘතික විවිධත්වයක් ඇති විය.[17][20]බිජාගෝ සමාජය යුධමය විය. මිනිසුන් බෝට්ටු තැනීමට සහ ගොඩබිම වැටලීමට කැපවී සිටි අතර, වෙරළබඩ ජනයාට මෙන්ම අනෙකුත් දූපත් වලටද පහර දුන් අතර, මුහුදේ ඔවුන්ට රජෙකු නොමැති බව විශ්වාස කළහ. කාන්තාවන්ට ඉඩම් වගා කිරීම, නිවාස ඉදිකර ගැනීම සහ ආහාර එකතු කිරීම සහ ඔවුන්ගේ ස්වාමිපුරුෂයන් තෝරා ගත හැකිය, සාර්ථක රණශූරයන්ට බොහෝ භාර්යාවන් සහ බෝට්ටු සිටිය හැකි අතර, ඕනෑම ගවේෂණයකින් බෝට්ටුවේ කොල්ලයෙන් 1/3කට හිමිකම් ඇත.[17]වෙරළබඩ ජනාවාස මත බිජගෝ රාත්‍රී වැටලීම් පහර දුන් සමාජවලට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය. ප්‍රධාන
ගොඩබිමේ සිටි පෘතුගීසි වෙළෙන්දෝ වැටලීම් නැවැත්වීමට උත්සාහ කළහ, ඒවා දේශීය ආර්ථිකයට හානියක් වූ නමුත්, දූපත්වාසීන් ද වහලුන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් යුරෝපීයයන්ට විකුණූ අතර, ඔවුන් නිතර නිතර වහලුන් සඳහා තල්ලු කළහ.[17] වහල්භාවය, ප්‍රධාන ගොඩබිම් වහල් කොල්ලකරුවන්ට ළඟා විය නොහැක. යුරෝපීයයන් ඔවුන්ව වහලුන් ලෙස තබා ගැනීමෙන් වැළකී සිටියහ. පෘතුගීසි මූලාශ්‍ර පවසන්නේ දරුවන් හොඳ වහලුන් බවට පත් කළ නමුත් සියදිවි නසා ගැනීමට, වහල් නැව්වල කැරලි මෙහෙයවීමට හෝ නව ලෝකයට ළඟා වූ පසු පලා යාමට ඉඩ ඇති වැඩිහිටියන් නොවේ.[17]කාබුමධ්‍යකාලීන අප්‍රිකාවේ රාජ්‍යන්13 වන සියවසේදී ටිරමඛාන් ට්‍රෝරේ නම් සන්දියාටා කීටාහි සෙන්පතියෙකු විසින් සෙනෙගම්බියාව යටත් කර ගැනීම හරහා කාබු මුලින්ම මාලි පළාතක් ලෙස පිහිටුවන ලදී. 14 වන ශතවර්ෂය වන විට ගිනියා බිසාව්හි වැඩි කොටසක් මාලි පාලනය යටතේ පැවති අතර එය පාලනය කරනු ලැබුවේ ෆාරිම් කාබු (කාබුහි අණදෙන නිලධාරි) විසිනි.[22]14 වැනි සියවසේ පටන් මාලි ක්‍රමයෙන් අඩු විය. 16 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී කෝලි ටෙන්ගුවැල්ලාගේ බලය ප්‍රසාරණය වීම නිසා දැන් සෙනගල්, ගැම්බියාව සහ ගිනි-බිසවු යන ප්‍රදේශවල කලින