LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
තිය දිවියඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන්, 1994දී , රයිට් ලයිව්ලිහුඩ් සම්මානය (Right Livelihood Award) ස්වීඩන් පාර්ලිමේන්තුවේදී ලැබුවාය.කතුවරියක් වීමට පෙර ඇස්ට්‍රිඩ් මාධ්‍යවේදිනියක් සහ 1993 ස්වෙඩිෂ් ග්‍රෝන් ප්‍රී හී ලේකම්වරියක ලෙස සේවය කලාය.1944 දී Rabén & Sjögren විසින් පැවැත්වනු ලැබූ ලේඛක තරඟයක දෙවන ත්‍යාගය ඇස්ට්‍රිඩ්ගේ Britt-Marie lättar sitt hjärta (Britt-Marie unburdens her heart) නවකථාව වෙනුවෙන් හිමිවිය. ඉන් වසරකට පසු එම තරඟයේම Rabén & Sjögren ප්‍රථම ත්‍යාගය ඇගේ Pippi Långstrump  (Pippi Longstocking) නවකථාව සඳහා හිමිවිය. එම නවකථාව මේ වන විට ලොව පුරා භාෂා 60 කට පමණ පරිවර්ථනය වී තිබේ.1956 දී, ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ Mio, min Mio (Mio, My Son)  නවකථාවේ ජර්මානු සංස්කරණය ඉහල ඇගයීමකට පාත්‍ර විය.[4][5] 1956–1975 කාලය තුල ග්‍රන්ථ 16 ක් පමණ ඇස්ට්‍රිඩ් රචනා කලාය.[6]1958 වසරේදී, ඇස්ට්‍රිඩ්Rasmus på luffen (Rasmus and the Vagabond) ග්‍රන්ථය වෙනුවෙන් දෙවන Hans Christian Andersen Medal ඇගයීම් සම්මානය ලබා ගත්තාය.[7][8]දරුවන්ගේ සහ සතුන්ගේ අයිතීන් වෙනුවෙන් ඇය කල සේවය නිසා 1994 දී, ඇස්ට්‍රිඩ්ට Right
Livelihood Award සම්මානය පිරිනැමුණි.බුහුමන් සහ සමරුවිස්බි Kneippbyn හි ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන්ගේ ප්‍රතිනිර්මාණය1967 දී, එනම් ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ 60 වන උපන් දිනය දා,  Rabén & Sjögren විසින් "ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් සම්මානය" නමින් සාහිත්‍ය සම්මානයක් වාර්ෂිකව ස්වීඩන් ජාතික ළමා කතුවරු වෙනුවෙන් ඇති කරන ලදී. එම ත්‍යාගය ස්වීඩන් ක්‍රෝනර් 40,000, පමණ වටිනාකමකින් යුක්ත වෙයි.ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් ගේ මරණයෙන් අනතුරුව එරට රජය විසින් "ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් අනුස්මරණ සම්මානය" නමින් ස්වීඩන් ක්‍රෝනර් මිලියන 5 ක මුදල් ත්‍යාගයක්, ළමා හා තරුණ සාහිත්‍යය වෙනුවෙන් පිහිටුවන ලදී.ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් ගේ සත්‍ය අත් පිටපත් එකතුවක් ස්ටොක්හෝම් හී Kungliga Biblioteket රාජකීය පුස්ථකාලයේ තැම්පත් කර ඇති අතර, එම පුස්ථකාලය 2005 වසරේදී යුනෙස්කෝවේ ලෝක උරුම ලැයිස්තුවට ඇතුලත් විය.2011 අප්‍රියෙල් 6 දින, බෑන්ක් ඔෆ් ස්ව්ඩන් ප්‍රකාශයක් කොට කියා සිටියේ, ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් ගේ රුව සහිත ක්‍රෝනර් 20 ක වටිනාකම සහිත බැංකු නෝට්ටුවක් 2014–15 කාලය තුල මුදා හරින බවයි.[9]"ඇස්ටරොයිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන්"197
8 දී සෝවියට් තාරකා විද්‍යඥයෙකු වූ Nikolai Stepanovich Chernykh විසින් හඳුනාගත් ඇස්ටරොයිඩයක්, "3204 Lindgren" ලෙස නම් කරන ලදී.[10]  මෙම නම් කිරීම ගැන අදහස් දක්වමින් ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් කියා සිටියේ මින් පසු ජනතාව මා "ඇස්ටරොයිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන්" ලෙස හඳුන්වනු ඇත කියායි."ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ දිය උල්පත"ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ දිය උල්පතඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් කෞතුකාගාරයඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් මිහිදන් කල ස්ථානයඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් සිහිවීම පිණිස ඇගේ ළමා කල නිවහනට යාබදව "Källa Astrid" ("ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ දිය උල්පත) නමින් පොකුණක් නම් කර ඇත.[11]වර්ථමානයේ ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ ළමා කල නිවහන පොදු ජනතාව වෙත දැකබලාගත හැකි ලෙස විවෘත කොට ඇති අතර[12] ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ දිය උල්පතට මීටර 100 ක් පමණ දුරින් ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් කෞතුකාගාරයද පිහිටුවා ඇත. ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් මිහිදන් කල "ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් වර්ල්ඩ්" (Astrid Lindgrens World) උද්‍යානයද ඒ ආශ්‍රිතවම ඉදි කොට තිබේ.රචනා කල ග්‍රන්ථඅතිශය ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ ග්‍රන්ථPippi LongstockingKarlsson-on-the-RoofEmil of LönnebergaB
ill BergsonMadickenRonia the Robber's DaughterSeacrow IslandThe Six Bullerby Children / The Children of Noisy VillageMio, My SonThe Brothers Lionheart (ද බ්‍රදර්ස් ලයන්හාට්)ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්ථනය වූ ග්‍රන්ථA Calf for ChristmasBrenda Helps GrandmotherThe Children of Noisy VillageThe Children on Troublemaker StreetChristmas in Noisy VillageChristmas in the StableCircus ChildThe Day Adam Got MadDirk Lives in HollandThe Dragon With Red EyesGerda Lives in NorwayEmil and the Bad ToothEmil and His Clever PigEmil Gets into Mischief Emil in the Soup TureenEmil's Little SisterEmil's PranksEmil's Sticky ProblemThe Ghost of Skinny JackHappy Times in Noisy VillageI Don't Want to Go to BedI Want a Brother or SisterI Want to Go to School TooKati in AmericaKati in ItalyKati in ParisLottaLotta's BikeLotta's Christmas SurpriseLotta's Easter SurpriseLotta Leaves HomeLotta on Troublemaker StreetMarkos Lives in YugoslaviaMarjeMarje to the Rescue
Matti Lives in FinlandMirabelleMischievous MartensMischievous MegMost Beloved SisterMy Nightingale Is SingingMy Swedish CousinsMy Very Own SisterNariko-San, Girl of JapanNoby Lives in ThailandRasmus and the Vagabond; also Rasmus and the Tramp —Rasmus på luffen, 1956, filmed in 1955 and 1981 (below)The Red BirdThe Runaway Sleigh RideScrap and the PiratesSea Crow IslandSiva Lives on KilimanjaroSimon Small Moves InSpringtime in Noisy VillageThat's Not My BabyThe TomtenThe Tomten and the FoxThe World's Best Karlsonචිත්‍රපටඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් ගේ කෘති ඇසුරින් නිපදවූ චිත්‍රපට ලැයිස්තුව.[13][14]  බොහොමයක් චිත්‍රපට ස්වීඩනයේත්, රුසියාවේත් නිපදවා ඇත.Mästerdetektiven Blomkvist (1947) – අධ්‍යක්ෂණය: Rolf HusbergPippi Långstrump (1949) – අධ්‍යක්ෂණය: Per GunwallMästerdetektiven och Rasmus (1953) – අධ්‍යක්ෂණය: Rolf HusbergLuffaren och Rasmus (1955) – අධ්‍යක්ෂණය: Rolf HusbergRasmus, Pontus och Toker (1956) – අධ්‍යක්ෂණය: Stig OlinMästerdetektiven Blomkvist
lever farligt (1957) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomAlla vi barn i Bullerbyn (1960) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomBara roligt i Bullerbyn (1961) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomVi på Saltkråkan (1964) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomTjorven, Båtsman och Moses (1964) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomTjorven och Skrållan (1965) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomTjorven och Mysak (1966) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomSkrållan, Ruskprick och Knorrhane (1967) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomMalysh i Karlson (1968) – අධ්‍යක්ෂණය: Boris StepantsevPippi Långstrump (1969, සංස්කරණය 1968–69 TV series) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomHär kommer Pippi Långstrump (1969, සංස්කරණය 1968–69 TV series) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomKarlson vernulsya (1970) – අධ්‍යක්ෂණය: Boris StepantsevPå rymmen med Pippi Långstrump (1970) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomPippi Långstrump på de sju haven (1970) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomEmil i Lönneberga (1971) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomNya hyss av Emil i Lönneberga (1972) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomEmil och griseknoen
(1973), Emil and the Piglet – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomVärldens bästa Karlsson (1974) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomPriklyucheniya Kalle-syschika (1976)  – අධ්‍යක්ෂණය: Arūnas ŽebriūnasBröderna Lejonhjärta (1977) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomDu är inte klok, Madicken (1979) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran GraffmanMadicken på Junibacken (1980) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran GraffmanRasmus på luffen (1981) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle HellbomPeppi Dlinnyychulok (1982) – අධ්‍යක්ෂණය: Margarita MikaelyanRonja Rövardotter (1984) – අධ්‍යක්ෂණය: Tage DanielssonEmila nedarbi (1985) – අධ්‍යක්ෂණය: Varis BraslaAlla vi barn i Bullerbyn (1986) – අධ්‍යක්ෂණය: Lasse HallströmMer om oss barn i Bullerbyn (1987) – අධ්‍යක්ෂණය: Lasse HallströmMio, min Mio (1987) – අධ්‍යක්ෂණය: Vladimir GrammatikovKajsa Kavat (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Daniel BergmanThe New Adventures of Pippi Longstocking (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Ken AnnakinGodnatt herr luffare! (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Daniel BergmanAllrakäraste syster (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran CarmbackIngen rö
vare finns i skogen (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran CarmbackGull-Pian (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Staffan GötestamHoppa högst (1988) – අධ්‍යක්ෂණය:Johanna HaldNånting levande åt Lame-Kal (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Magnus NannePeter och Petra (1989) – අධ්‍යක්ෂණය: Agneta Elers-JarlemanNils Karlsson Pyssling (1990) – අධ්‍යක්ෂණය: Staffan GötestamPelle flyttar till Konfusenbo (1990) – අධ්‍යක්ෂණය: Johanna HaldLotta på Bråkmakargatan (1992) – අධ්‍යක්ෂණය: Johanna HaldLotta flyttar hemifrån (1993) – අධ්‍යක්ෂණය: Johanna HaldKalle Blomkvist – Mästerdetektiven lever farligt (1996) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran CarmbackKalle Blomkvist och Rasmus (1997) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran CarmbackPippi Långstrump (1997, animated) – අධ්‍යක්ෂණය: Clive SmithPippi i Söderhavet (1999, animated) – අධ්‍යක්ෂණය: Paul RileyKarlsson på taket (2002, animated) – අධ්‍යක්ෂණය: Vibeke Idsøeමූලාශ්‍ර↑ UNESCO's statistics on whole Index Translationum database↑ FAQ at Astrid Lindgren official site (in Swedish)↑ Source – Steinar Mælan
d↑ "Deutscher Jugendliteraturpreis". Arbeitskreis für Jugendliteratur e.V. (DJLP)."German Children's Literature Award". English Key Facts. DJLP. Retrieved 2013-08-05.↑ Preisjahr "1956". Database search report. DJLP. Retrieved 5 August 2013. See "Kategorie: Prämie". The Happy Lion by Louise Fatio and Roger Duvoisin won the main Children's Book award (Kategorie: Kinderbuch).↑ Personen "Lindgren, Astrid". Database search report. DJLP. Retrieved 5 August 2013.↑ "Hans Christian Andersen Awards". International Board on Books for Young People (IBBY). Retrieved 5 August 2013.↑ "Astrid Lindgren" (pp. 24–25, by Eva Glistrup)."Half a Century of the Hans Christian Andersen Awards" (pp. 14–21). Eva Glistrup.The Hans Christian Andersen Awards, 1956–2002. IBBY. Gyldendal. 2002. Hosted by Austrian Literature Online. Retrieved 31 July 2013.↑  The Riksbank | Sveriges Riksbank, http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2014-01-17 ↑ Dictionary of Minor Plane
t Names – p.256↑ [https://web.archive.org/web/20100828140019/http://www.kindaposten.se/article/articleview/23590/1/13/ සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-08-28 at the Wayback Machine "Källa Astrid” på Astrids källa "Astrid's Wellspring [source of inspiration] in Astrid's Wellspring."] Kinda-Posten සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2009-11-12 at the Wayback Machine (in Swedish)↑ Vălkommen Till Astrid Lindgrens Năs↑ Films based on Astrid Lindgren stories (in Swedish)↑ Astrid Lindgren at IMDbභාහිර සබැදිAstrid Lindgren හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.Astrid Lindgren's works — Official site produced by license holdersAstrid Lindgren සඳහා IMDb හි ඇති තොරතුරුAstrid Lindgren's World සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2005-09-23 at the Wayback Machine — Amusement Park official siteAstrid Lindgrens Näs — Official site produced by the Astrid Lindgren-museum and culture center Astrid Lindgrens Näs in VimmerbyAstrid Lindgren සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2003-12-14 at the Wayback Machine — Right Livelihood Award (1
994)Astrid Lindgren සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2002-02-02 at the Wayback Machine — A fan siteAstrid Lindgren (1907–2002) — Biography of Astrid Lindgren. Includes bibliography, with date and English translation of title.Astrid spacecraft description සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-11-01 at the Wayback Machine — NASA's National Space Science Data Center siteAstrid Lindgren – Astrid Lindgren's Profile on FamousAuthors.orgPersondataNAMELindgren, AstridALTERNATIVE NAMESLindgren, Astrid Anna Emilia; née EricssonSHORT DESCRIPTIONSwedish children's writerDATE OF BIRTH14 November 1907PLACE OF BIRTHNäs, Vimmerby, Småland, SwedenDATE OF DEATH28 January 2002PLACE OF DEATHStockholm, Swedenඇන්ගෝලා ජනරජයRepública de Angola  (පෘතුගීසි)කොඩියEmblemඋද්යෝග පාඨය: Virtus Unita Fortior  (ලතින්)(ඉංග්‍රීසි: "Virtue is stronger when united")ජාතික ගීය: "Angola Avante"(ඉංග්‍රීසි: "Onwards Angola")Location of  ඇන්ගෝලාව  (dark blue)in the අප්‍රිකානු සංගමය  (light blue)අගනුවර
සහ විශාලතම නගරයලොන්ඩා (Luanda)﻿ / ﻿8.833°S 13.333°E﻿ / -8.833; 13.333ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿8.833°S 13.333°E﻿ / -8.833; 13.333නිල භාෂා(ව)පෘතුගීසිසම නිල භාෂාකිකොන්ගෝකිඹුණ්ඩුඋම්බන්ඩුජනවාර්ගික කණ්ඩායම්  (2000)36% ඕවිඹුණ්ඩු25% අඹුණ්ඩු13% බකොන්ගෝ22% වෙනත් අප්‍රිකානු2% මෙස්ටිකෝ1% චීන1% යුරෝපීයජාති නාම(ය)ඇන්ගෝලියානුරජයඒකීය ආධිපත්‍ය-පක්ෂ ජනාධිපති ව්‍යවස්ථාමය ජනරජය• ජනාධිපති ජෝඕ මැනුවෙල් ගොන්සාල්වෙස් ලෝරෙන්සෝ• උප ජනාධිපති බොර්නිටෝ ඩි සූසාව්‍යවස්ථාදායකයජාතික සභාවපිහිටුවීම• පෘතුගීසි ජනපදකරණය 1575• පෘතුගාලයේ සිට නිදහස, කොමියුනිස්ට් පාලනය යටතේ 1975 නොවැම්බර් 11• එක්සත් ජාතීන්ගේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය 1976 නොවැම්බර් 22• වත්මන් ව්‍යවස්ථාව 2010 ජනවාරි 21වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ1,246,700 km2 (481,400 sq mi) (22 වන)• ජලය (%)නොසැලකේජනගහණය• 2014 ජන සංගණනය25,789,024[1]• ඝණත්වය20.69/km2 (53.6/sq mi) (199 වන)දදේනි (ක්‍රශසා)2019 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණඇ.ඩො. බිලියන 208.034[2] (64 වන)• ඒක පුද්ගලඇ.ඩො. 6,850[2] (107 වන)දදේනි (නාමික)2019 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණඇ.ඩො. බිලියන 124.600[2] (61 වන)• ඒක
පුද්ගලඇ.ඩො. 4,101[2] (91 වන)ගිනි (2009)42.7[3]මධ්‍යමමාසද (2017)0.581[4]මධ්‍යම · 147 වනව්‍යවහාර මුදලඇන්ගෝලියානු ක්වාන්සා (AOA)වේලා කලාපයUTC+1 (WAT)රිය ධාවන මං තීරුවදකුණඇමතුම් කේතය+244අන්තර්ජාල TLD.aoඇන්ගෝලාව (i/æŋˈɡoʊlə/; පෘතුගීසි: [ɐ̃ˈɡɔlɐ]),  නිල වශයෙන් ඇන්ගෝලා ජනරජය (පෘතුගීසි: República de Angola), යනු දකුණු අප්‍රිකාවේ බටහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටි රටකි. එය මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් සහ ජනගහනයෙන් (අවස්ථා දෙකේදීම බ්‍රසීලයට පිටුපසින්) දෙවන විශාලතම ලුසොෆෝන් (පෘතුගීසි භාෂාව කතා කරන) රට වන අතර අප්‍රිකාවේ හත්වන විශාලතම රට වේ. එය දකුණින් නැමීබියාව, උතුරින් කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය, නැගෙනහිරින් සැම්බියාව සහ බටහිරින් අත්ලාන්තික් සාගරයෙන් මායිම් වේ. ඇන්ගෝලාවේ, කොංගෝ ජනරජයට සහ කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයට මායිම්ව පිහිටි කැබින්ඩා පළාත නම් කුඩා, ප්‍රධාන භූමියෙන් පිටත පළාතක් ඇත. අගනුවර සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය ලුආන්ඩා ය.පැලියොලිතික් යුගයේ සිට ඇන්ගෝලාව ජනාවාස වී ඇත. ජාතික රාජ්‍යයක් ලෙස එය ගොඩනැගීම ආරම්භ වන්නේ පෘතුගීසි යටත් විජිතකරණයෙන් වන අතර එය මුලින් ආරම්භ වූයේ 16 වන සියවසේ ආරම්භ කරන ලද වෙරළබඩ ජනාවා
ස සහ වෙළඳ ස්ථාන සමඟිනි. 19 වන ශතවර්ෂයේදී යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් ක්‍රමයෙන් අභ්‍යන්තරයේ ස්ථාපිත වීමට පටන් ගත්හ. ඇන්ගෝලාව බවට පත් වූ පෘතුගීසි යටත් විජිතයට 20 වන සියවසේ මුල් භාගය වන තෙක් එහි වර්තමාන දේශසීමා නොතිබුනේ, ක්වාමාටෝ, ක්වන්යාමා සහ ම්බුන්ඩා වැනි ස්වදේශික කණ්ඩායම්වල ප්‍රතිරෝධය හේතුවෙනි.දිග්ගැස්සුනු යටත් විජිත විරෝධී අරගලයකින් පසුව, ඇන්ගෝලාව 1975 දී මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී ඒක-පක්ෂ ජනරජයක් ලෙස නිදහස ලබා ගත්තේය. සෝවියට් සංගමය සහ ඇන්ගෝලාවේ පූර්ණ නිදහස සඳහා වූ කැරලිකාර ජාතික සංගමය (UNITA) වන කියුබාවේ පිටුබලය ඇතිව, ඇන්ගෝලා විමුක්තිය සඳහා වූ පාලක ජනතා ව්‍යාපාරය (MPLA) අතර එම වසරේම රට විනාශකාරී සිවිල් යුද්ධයකට ඇද වැටුනි. මාඕවාදී සහ පසුව කොමියුනිස්ට් විරෝධී කණ්ඩායම සදහා සහය ලැබුනේ, එක්සත් ජනපදයේ සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ සහාය ඇතිව සහ සයිරේගේ සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ ඇන්ගෝලාවේ ජාතික විමුක්ති පෙරමුණ (FNLA) සටන්කාමී සංවිධානයනි. 1975 නිදහස ලැබූ දා සිට රට පාලනය කරනු ලබන්නේ MPLA විසිනි. 2002 යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව, ඇන්ගෝලාව සාපේක්ෂව ස්ථාවර ඒකීය, ජනාධිපති ව්‍යවස්ථාපිත ජනරජයක් ලෙස මතු විය.ඇන්ගෝලාව සතුව වි
ශාල ඛනිජ සහ පෙට්‍රෝලියම් සංචිත ඇති අතර එහි ආර්ථිකය ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන රටවල් අතර වේ, විශේෂයෙන්ම සිවිල් යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව, ආර්ථික වර්ධනය බෙහෙවින් අසමාන වන අතර, ජාතියේ ධනයෙන් වැඩි කොටසක් ජනගහනයෙන් අසමාන ලෙස කුඩා කොටසකට සංකේන්ද්‍රනය වී ඇත. විශාලතම ආයෝජන සහ වෙළඳ හවුල්කරුවන් වන්නේ චීනය සහ එක්සත් ජනපදයයි.[5] බොහෝ ඇන්ගෝලියානුවන් සඳහා ජීවන තත්ත්වය අඩු මට්ටමක පවතී. ආයු අපේක්ෂාව ලොව පහළම අගයන් අතර වන අතර ළදරු මරණ ඉහළම අගයන් අතර වේ.[6] 2017 සිට, ජෝවා ලෝරෙන්සෝ ගේ රජය දූෂණයට එරෙහිව සටන් කිරීම එහි ප්‍රමුඛස්ථානය බවට පත් කර ඇති අතර, පසුගිය රජයේ බොහෝ පුද්ගලයින් සිරගත කර හෝ නඩු විභාගයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටී. මෙම ප්‍රයත්නය නීත්‍යානුකූල බව විදේශ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් විසින් පිළිගෙන ඇතත්,[7] සමහර සංශයවාදීන් මෙම ක්‍රියාවන් දේශපාලනිකව අභිප්‍රේරණය කරන ලද ක්‍රියාවක් ලෙස දකියි.[8]ඇන්ගෝලාව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ඔපෙක්, අප්‍රිකානු සංගමය, පෘතුගීසි භාෂා රටවල ප්‍රජාව සහ දකුණු අප්‍රිකානු සංවර්ධන ප්‍රජාවේ සාමාජිකයෙකි. 2021 වන විට ඇන්ගෝලියානු ජනගහනය මිලියන 32.87 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත. ඇන්ගෝලාව බහු සංස්කෘති
ක සහ බහු වාර්ගික වේ. ඇන්ගෝලියානු සංස්කෘතිය සියවස් ගණනාවක පෘතුගීසි බලපෑම පිළිබිඹු කරයි, එනම් පෘතුගීසි භාෂාවේ සහ කතෝලික පල්ලියේ ප්‍රමුඛත්වය, විවිධ ස්වදේශික සිරිත් විරිත් සහ සම්ප්‍රදායන් සමඟ මුසු වී ඇත.නිරුක්තියඇන්ගෝලා යන නම පැමිණෙන්නේ පෘතුගීසි යටත් විජිත නාමය වන රෙයිනෝ ද ඇන්ගෝලා ('ඇන්ගෝලා රාජධානිය') වෙතින් වන අතර එය පාවුලෝ ඩයස් ද නොවායිස්ගේ 1571 ප්‍රඥප්තියට පෙර විය.[9] මෙම ස්ථාන නාමය පෘතුගීසීන් විසින් ව්‍යුත්පන්න කර ඇත්තේ න්ඩොන්ගෝ සහ මාතම්බා යන රජවරුන් විසින් දරන ලද න්ගෝලා යන මාතෘකාවෙනි. ක්වාන්සා සහ ලුකාලා ගංගා අතර උස්බිම් වල න්ඩොන්ගෝ, නාමිකව කොංගෝ රාජධානියේ සන්තකයක් වූ නමුත්, 16 වන සියවසේදී වැඩි නිදහසක් අපේක්ෂා කරමින් සිටියේය.[10]ඉතිහාසයමුල් සංක්‍රමණ සහ දේශපාලන ඒකකකොංගෝ රාජධානියේ මැනිකොන්ගෝ I වන ජොආවෝ රජුනූතන ඇන්ගෝලාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් ජනාකීර්ණ වූයේ පළමු බන්ටු සංක්‍රමණයට පෙර සංචාරක කොයි සහ සැන් විසිනි. කොයි සහ සැන් ජනතාව එඬේරුන් හෝ වගා කරන්නන් නොව, දඩයම් කරන්නන් විය.[11] ක්‍රි.පූ. පළමු සහස්‍රයේ උතුරේ සිට පැමිණි බන්ටු ජනයා විසින් ඔවුන් අවතැන් කරනු ලැබ
ූ අතර, ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් අද වයඹදිග නයිජීරියාවේ සහ දකුණු නයිජර් ප්‍රදේශයේ ආරම්භකයන් වූවා විය හැකිය.[12] බන්ටු කථිකයන් විසින් ඇන්ගෝලාවේ මධ්‍යම කඳුකරයට සහ ලුආන්ඩා තැනිතලාවට කෙසෙල් සහ ටාරෝ මෙන්ම විශාල ගව පට්ටි වගා කිරීම හඳුන්වා දෙන ලදී.දේශපාලන ආයතන ගණනාවක් පිහිටුවන ලදී. මෙයින් වඩාත් ප්‍රචලිත වූයේ ඇන්ගෝලාවේ පිහිටි කොන්ගෝ රාජධානිය වන අතර එය උතුරු දෙසට වර්තමාන කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය, කොංගෝ ජනරජය සහ ගැබොන් ජනරජය දක්වා විහිදේ. එය වෙනත් නගර-රාජ්‍ය සහ ශිෂ්ටාචාර සමඟ නිරිතදිග සහ බටහිර අප්‍රිකාවේ වෙරළ තීරයේ ඉහළට සහ පහළට සහ මහා සිම්බාබ්වේ සහ මුටාපා අධිරාජ්‍යය සමඟ පවා වෙළඳ මාර්ග ස්ථාපිත කළේය, නමුත් එය කුඩා හෝ කිසිදු සංක්‍රාන්ති වෙළඳාමක නිරත නොවීය.[13]එහි දකුණු පසින් න්ඩොන්ගෝ රාජධානිය පිහිටා ඇති අතර, ඉන් පසුකාලීන පෘතුගීසි ජනපදයේ ප්‍රදේශය සමහර විට ඩොංගෝ ලෙස හැඳින්වූ අතර, ඒවාට යාබදව මාතම්බා රාජධානිය පිහිටා තිබුණි.[14]පෘතුගීසි ජනපදකරණයපෘතුගාලයේ පළමුවන මැනුවෙල් රජු විසින් කොංගෝවේ I අෆොන්සෝ රජුට රාජ්‍ය මුද්‍රාව ප්‍රදානය කරන ලදී.ඇන්ගෝලාවේ ඉතිහාසය; 1680 දී ලුආන්ඩා හිදී ලියා ඇත.පෘතු
ගීසි ගවේෂක ඩියෝගෝ කාඕ 1484 දී ප්‍රදේශයට ළඟා විය.[15] පෙර වසරේ, පෘතුගීසීන් කොංගෝව සමඟ සබඳතා ගොඩනඟා ගෙන ඇති අතර, එය එවකට උතුරේ නූතන ගැබොන් සිට දකුණේ ක්වාන්සා ගඟ දක්වා විහිදේ. පෘතුගීසීන් ඔවුන්ගේ ප්‍රාථමික මුල් වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය පිහිටුවන ලද්දේ සෝයෝ හි වන අතර එය දැන් ඇන්ගෝලාවේ කැබින්ඩා හැරුණු විට උතුරු දෙසින් පිහිටි නගරය වේ. පවුලෝ ඩයස් ද නෝවාස් 1575 දී සාඕ පවුලෝ ද ලෝන්ඩා (ලුආන්ඩා) ආරම්භ කළේ පදිංචිකරුවන්ගේ පවුල් සියයක් සහ සොල්දාදුවන් හාරසියයක් සමඟ ය. බෙන්ගුලාව 1587 දී ශක්තිමත් කරන ලද අතර 1617 දී නගරයක් බවට පත් විය.පෘතුගීසීන් ඇන්ගෝලියානු වෙරළ තීරයේ වෙනත් ජනාවාස, බලකොටු සහ වෙළඳ ස්ථාන කිහිපයක් ස්ථාපිත කළ අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් වතු සඳහා ඇන්ගෝලියානු වහලුන් වෙළඳාම් කළහ. ප්‍රාදේශීය වහල් වෙළෙන්දෝ පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යය සඳහා වහලුන් විශාල ප්‍රමාණයක් සපයා ඇත.[16] සාමාන්‍යයෙන් යුරෝපයෙන් නිෂ්පාදිත භාණ්ඩ සඳහා හුවමාරු කර ගත්හ.[17][18]අත්ලාන්තික් සාගරයේ වහල් වෙළඳාමේ මෙම කොටස 1820 ගණන්වල බ්‍රසීලය නිදහස ලැබීමෙන් පසුවද පැවතුනි.[19]ඇන්ගෝලාව සදහා පෘතුගාලයේ භෞමික හිමිකම් තිබියදීත්, රටේ විශාල අභ්‍යන්තරයේ වැඩි කොටසක් ප
ාලනය කිරීම අවම විය.[20] 16 වන සියවසේදී පෘතුගාලය ගිවිසුම් සහ යුද්ධ මාලාවක් හරහා වෙරළ තීරයේ පාලනය ලබා ගත්තේය. යුරෝපීය ජනපදිකයන්ගේ ජීවිතය දුෂ්කර වූ අතර ප්‍රගතිය මන්දගාමී විය. ජෝන් ඉලිෆ් සඳහන් කරන්නේ, "16 වන සියවසේ ඇන්ගෝලාවේ පෘතුගීසි වාර්තා පෙන්නුම් කරන්නේ සාමාන්‍යයෙන් සෑම වසර හැත්තෑවකට වරක් මහා සාගතයක් ඇති වන බවයි. වසංගත රෝග සමඟ එන එය ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් හෝ අඩක් මරා දැමිය හැකි අතර, ජනගහන වර්ධනය විනාශ කරයි. පරම්පරාව සහ ජනපද වාසීන් නැවත ගංගා නිම්නවලට යොමු කරවයි."[21]පෘතුගීසි ප්‍රතිස්ථාපන යුද්ධය අතරතුර, ලන්දේසි බටහිර ඉන්දීය සමාගම 1641 දී ලුආන්ඩා හි ප්‍රධාන ජනාවාස අත්පත් කර ගත් අතර, වෙනත් තැන්වල පෘතුගීසි ඉඩම්වලට එරෙහිව ප්‍රහාර එල්ල කිරීම සඳහා ප්‍රාදේශීය ජනතාව සමඟ සන්ධානගත විය.[22] සැල්වදෝර් ඩී සා යටතේ ඇති බලඇණියක් 1648 දී ලුආන්ඩා යළි අත්පත් කර ගත්තේය. 1650 වන විට ඉතිරි භූමිය නැවත අත්පත් කර ගැනීම අවසන් විය. කොන්ගෝ සමඟ නව ගිවිසුම් 1649 දී අත්සන් කරන ලදී. 1656 දී න්ජිංගා ගේ මාතම්බා සහ න්ඩොන්ගෝ රාජධානිය සමඟ අනෙකුත් අය එය අනුගමනය කළහ. 1670 දී කොංගෝව සහ 1681 දී මාටම්බා ආක්‍රමණය කිරීමට ගත් උත්සාහ
යන් අසාර්ථක වූ හෙයින්, 1671 දී පුංගෝ ඇන්ඩොංගෝ යටත් කර ගැනීම, ලුආන්ඩා සිට අවසන් පෘතුගීසි ව්‍යාප්තිය විය. යටත් විජිත මුරපොලවල් ද බෙන්ගුලාවේ සිට අභ්‍යන්තරයට ව්‍යාප්ත විය, නමුත් 19 වැනි සියවසේ අගභාගය වනතුරු ලුආන්ඩා සහ බෙන්ගුලා වෙතින් ආක්‍රමණය ඉතා සීමිත විය.[23] 1800 ගණන්වල මුල් භාගයේ දේශපාලන කැලඹීම් මාලාවකින් පීඩාවට පත් වූ පෘතුගාලය ඇන්ගෝලියානු භූමිය මහා පරිමාණයෙන් ඈඳා ගැනීමට ප්‍රමාද විය.[24]1836 දී ඇන්ගෝලාවේ වහල් වෙළඳාම අහෝසි කරන ලද අතර, 1854 දී යටත් විජිත රජය එහි පවතින සියලුම වහලුන් නිදහස් කරන ලදී. වසර හතරකට පසු, පෘතුගාලය විසින් පත් කරන ලද වඩාත් ප්‍රගතිශීලී පරිපාලනයක් වහල්භාවය මුළුමනින්ම අහෝසි කළේය. කෙසේ වෙතත්, මෙම නියෝග බොහෝ දුරට ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි වූ අතර, පෘතුගීසීන් වහල් වෙළඳාම තහනම් කිරීම ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය නාවික හමුදාවේ සහාය මත රඳා පැවතුනි.[25]දහනව වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගය වන විට පෘතුගාලය කොංගෝ ගංගාව දක්වා උතුරින් සහ දකුණින් මොසමීඩීස් දක්වා සිය ආධිපත්‍යය ස්ථාපිත කර ඇත.[26] 1880 ගණන්වල අගභාගය වනතුරුම පෘතුගාලය ඇන්ගෝලාව මොසැම්බික්හි යටත් විජිතයක් සමඟ සම්බන්ධ කිරීම
ට යෝජනා ඉදිරිපත් කළ නමුත් බ්‍රිතාන්‍ය සහ බෙල්ජියම් විරුද්ධත්වය විසින් එය අවහිර කරන ලදී.[27] මෙම කාල වකවානුවේදී පෘතුගීසීන් ඇන්ගෝලාවේ විවිධ ජනයාගෙන් එල්ලවූ විවිධ ආකාරයේ සන්නද්ධ ප්‍රතිරෝධයන්ට එරෙහිව ඉදිරිපත් විය.[28]1884-1885 බර්ලින් සමුළුව ඇන්ගෝලාවේ පෘතුගීසි හිමිකම්වල සීමාවන් නිර්වචනය කරමින් යටත් විජිතයේ මායිම් නියම කළේය,[29] බොහෝ සීමාවන් 1920 ගණන් වන තෙක් නොවිසඳී තිබුණි.[30] පෘතුගාලය සහ එහි අප්‍රිකානු භූමි ප්‍රදේශ අතර වෙළඳාම ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගියේ ආරක්‍ෂිත තීරුබදුවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය, එය වැඩි දියුණු කිරීමට හේතු වූ අතර නව පෘතුගීසි සංක්‍රමණික රැල්ලක් ඇති විය.[31]1939 සහ 1943 අතර පෘතුගීසි හමුදාව කැර්ලි චෝදනාවලට ලක් වූ සංචාරක මුකුබල් ජනතාවට එරෙහිව මෙහෙයුම් සිදු කළ අතර එමඟින් ඔවුන්ගේ ජනගහනයෙන් අඩක් මිය ගියේය. දිවි ගලවා ගත් අය ගාල් කඳවුරුවල සිර කර, බලහත්කාර ශ්‍රම කඳවුරුවලට යවන ලද අතර, ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් වැඩ පද්ධතියේ ම්ලේච්ඡත්වය, මන්දපෝෂණය සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම් හේතුවෙන් මිය ගියහ.[32]ඇන්ගෝලියානු ස්වාධීනත්වයන්ඩොන්ගෝ හි ඇනා ද සූසා රැජින 1657 දී පෘතුගීසීන් සමඟ රැස්වීම1755 සිට ලුආන්ඩා න
ිරූපණයපෘතුගීසි යටත් විජිත යුද්ධ සමයේදී (1961-74) පෘතුගීසි සන්නද්ධ හමුදා ලුආන්ඩා හි ගමන් කරයි.යටත් විජිත නීතිය යටතේ කළු ඇන්ගෝලියානුවන්ට දේශපාලන පක්ෂ හෝ කම්කරු සංගම් පිහිටුවීම තහනම් විය.[33] ප්‍රථම ජාතිකවාදී ව්‍යාපාර දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසුව මුල් බැස ගත්තේ නැත, බොහෝ දුරට බටහිරකරණය වූ සහ පෘතුගීසි භාෂාව කතා කරන නාගරික පන්තියක් විසින් මෙහෙයවන ලද අතර එයට බොහෝ මෙස්ටියෝවරු ඇතුළත් වූහ.[34] 1960 ගණන්වල මුල් භාගයේදී ඔවුන් ග්‍රාමීය ශ්‍රම බලකායේ තාවකාලික ශ්‍රම ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් පැන නගින වෙනත් සංගම් මගින් සම්බන්ධ විය.[35] ස්වයං නිර්ණය සඳහා වැඩිවන ඇන්ගෝලියානු ඉල්ලීම්වලට විසඳුම් සෙවීම පෘතුගාලය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සන්නද්ධ ගැටුමක් අවුලුවාලූ අතර, එය 1961 දී බයික්සා ඩි කැසාන්ජේ කැරැල්ලත් සමඟ පුපුරා ගිය අතර එය ක්‍රමයෙන් ඉදිරි වසර දොළහක් පුරා පැවති දිග්ගැස්සුනු නිදහස් යුද්ධයක් දක්වා විකාශනය විය.[36] ගැටුම පුරාවටම, පෘතුගීසි රජය සහ ප්‍රාදේශීය බලවේග අතර සටන් වලින් ඔවුන්ගේම පක්ෂග්‍රාහී ගරිල්ලා තටු සහිත සටන්කාමී ජාතිකවාදී ව්‍යාපාර තුනක් මතු වූ අතර, පෘතුගීසි කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විවිධ මට්ටම් වලට සහය විය.[37][38]
ඇන්ගෝලා විමුක්තිය සඳහා වූ ජාතික පෙරමුණ (FNLA) සයිරේ හි බකොන්ගෝ සරණාගතයන්ගෙන් බඳවා ගන්නා ලදී.[39] ලියෝපෝල්ඩ්විල්හි විශේෂයෙන් හිතකර දේශපාලන තත්වයන්ගෙන් සහ විශේෂයෙන්ම සයිරේ සමග පොදු දේශසීමාවෙන් ප්‍රයෝජන ගනිමින්, ඇන්ගෝලියානු දේශපාලන පිටුවහල්කරුවන්ට අදාළ පවුල්, ගෝත්‍ර සහ සම්ප්‍රදායන්ගෙන් විශාල විදේශගත ප්‍රජාවක් අතර බල පදනමක් ගොඩනගා ගැනීමට හැකි විය.[40] දේශසීමා දෙපස ජනයා අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් තේරුම්ගත හැකි උපභාෂා කතා කළ අතර ඓතිහාසික කොංගෝ රාජධානිය සමඟ හවුල් සබඳතා භුක්ති වින්දහ.[41] විදේශිකයන් ලෙස දක්ෂ ඇන්ගෝලියානුවන්ට මොබුටු සේසේ සෙකෝ ගේ රාජ්‍ය රැකියා වැඩසටහනෙන් ප්‍රයෝජන ගැනීමට නොහැකි වුවද, ඇතැමුන් විවිධ ලාභදායී පෞද්ගලික ව්‍යාපාරවල නොපැමිණෙන හිමිකරුවන් සඳහා අතරමැදියන් ලෙස රැකියාවක් සොයා ගත්හ. සංක්‍රමණිකයන් අවසානයේ FNLA පිහිටුවා ගත්තේ ඇන්ගෝලාව වෙත නැවත පැමිණීමෙන් පසු දේශපාලන බලය සඳහා ලංසුවක් තැබීමේ අදහසිනි.[42]1966 සිට මධ්‍යම ඇන්ගෝලාවේ පෘතුගීසීන්ට එරෙහිව බොහෝ දුරට ඕවිඹුන්ඩු ගරිල්ලා මුලපිරීමක්, ජෝනාස් සවිම්බි සහ ඇන්ගෝලාවේ පූර්ණ නිදහස සඳහා වූ ජාතික සංගමය (UNITA) විසින් මෙහෙයවනු ලැබීය.[43] මිත්‍රශී
ලී දේශසීමා වලින් එහි භූගෝලීය දුරස්ථභාවය, ඕවිඹුණ්ඩුවේ වාර්ගික ඛණ්ඩනය සහ බලමුලු ගැන්වීමට සුළු අවස්ථාවක් නොමැති යුරෝපීය වතුකරයේ ගොවීන් හුදකලා වීම නිසා එය අකර්මන්‍ය තත්ත්වයට පත් විය.[44]1950 ගණන්වල අගභාගයේදී, නැඟෙනහිරෙන් ඇන්ගෝලා විමුක්තිය සඳහා වූ මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී ජනප්‍රිය ව්‍යාපාරයේ (MPLA) නැඟීම සහ ලුආන්ඩාට උතුරින් ඩෙම්බෝස් කඳුකරය විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ඇන්ගෝලියානු කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විසින් සභාග ප්‍රතිරෝධක ව්‍යාපාරයක් ලෙස පිහිටුවන ලද අතර,[45] සංවිධානයේ නායකත්වය ප්‍රධාන වශයෙන් අම්බුන්ඩු සහ ලුආන්ඩා හි රාජ්‍ය අංශයේ සේවකයින්ට වෙන් කළේය.[46] MPLA සහ එහි ප්‍රතිවාදීන් දෙදෙනාම සෝවියට් සංගමයෙන් හෝ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවෙන් ද්‍රව්‍යමය ආධාර පිළිගත්තද, හිටපු අය දැඩි අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් දැරූ අතර එක්සත් ජනපදය සහ පෘතුගාලයට එහි සහයෝගය විවෘතව විවේචනය කළේය.[47] මොරොක්කෝවේ, ඝානාවේ, ගිනියාවේ, මාලියේ සහ එක්සත් අරාබි ජනරජයේ නොබැඳි ආන්ඩුවලින් සහය ඉල්ලා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පෙරමුණේ වැදගත් පදනමක් දිනා ගැනීමට මෙය ඉඩ දුන්නේය.[48]MPLA  1961 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී කොන්ක්‍රි සිට ලියෝපෝල්ඩ්විල් වෙත සිය මූලස්ථානය ග