LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ිනු ලබන අතර ගරා වෙස් පෑම විනාඩි 15 ක් පමණ සිදුකරයි. ගරා යකුගෙන් තමා පිළිබඳව විස්තර අසන ගුරුන්නාන්සේට දෙන පිළිතුර හාස්‍ය රසයෙන් ද, පදවල අරුත් සඟවා කියන රාගික හැඟීම්වලින් ද යුක්තය.ගරායකුමේ අවස්ථාවකි'කැස්බෑවේ සිටන් පිටකොටුවට 	පැමිණිබසයක නැගී ගම්බද පිටිසර 	තරුණිඇස් දෙක පල්ලා දුටුවම මට කෙළ 	ගිලූණිබස් එක පිටින් උස්සා යන්නට 	සිතුණි'මෙම කවි, වර්තමානයට උචිත අයුරින් නිර්මාණය කරගත් ඒවා විනා පාරම්පරික ඒවා නොවේ. ගරායකුම පූජා කරන (කැප කරන) වට්ටියේ කැවුම්, කෙසෙල්, දැලි පිහිය, පොල්වල්ලක් ආදිය වෙයි. කැවුම හා කෙසෙල් ගෙඩිය ගෙන කරන සංවාදයේ දී ලිංගික සංසර්ග ලක‍ෂණ ගෙනහැර පායි. එනම් ස්ත්‍රීන්ට ලිංගික ආශාව ඇති කිරීමෙහි සමත් මෙය, ස්ත්‍රී රෝග හා දෝෂ දුරු කිරීමට වැඩි නැඹුරුවක් ඇති අතර, 'ඕලි' කුලයේ පුද්ගලයන් පෙර දී මෙම නර්තන අංගය සිදු කළ බව කියවේ. මන්ද ඔවුන් අතර සහෝදර - සහෝදරිය අතර ලිංගික සබඳතා පැවැත්වූ අතර ගරා යකු ද තම නැගණිය වන ගිරිදේවි සමඟ විවාහ පාත්‍ර වී ඇති බැවිනි. අවසානයේ දී ගරා යකු හිස දෙපසට කරකැවීම මගින් ප්‍රේක‍ෂක ආතුරයන්ගේ දොස් දුරු කර, සෙත් කියමන් කියා, කහ දියර ඉස ශාන්තිකර්මය නිමා කරයි.ඉන්පසුව
කිරි ඉතිරවීමෙන් ගම්වාසී, පළාත්වාසී සියලූ දෙනාටත් ජනාධිපති ඇතුළු ත්‍රිවිධ හමුදාවේ සියලූ දෙනාටත් නිරෝගී සුව හා සශ්‍රීකත්වය පතන අතර, දෙවියන්ට පින් දී පින් බෙර වාදනය කර ගම්මඩුව ශාන්තිකර්මය හමාර කරයි.මේ අඩවියත් බලන්න"A Comparative Study of Gammaduwa and Yamabushi Kagura : Continuation and Preservation in Japanese"පින්තූර එකතුවමල් යහනවාහල අවස්ථාවකිදෙවොල් නැටීමබෙර වාදන ශිල්පියෝගිනි නැටීමපන්දම් නැටීමබෙර වාදන ශිල්පියෝමුලාශ්‍රObeysekere,Gananath.1984.The Cult of the Goddess Paththini.Chicago:University of the Chicago Press.සංස්කෘතික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව.1996.ගම්මඩුව:සිංහල විශ්වකෝෂ උද්ධෘති. කොළඹ:සංස්කෘතික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව.සිම්ප්සන්,බොබ්(පරිවර්තනය හරින්ද්‍ර දසනායක සහ පියුමි පීරිස්).2007.'යාතුකර්ම භාවිතයන්හි අවිචල්‍ය පුනරුක්තිය සාක්ෂාත් නොවීම: යාතුකර්ම සම්ප්‍රදාය හා ශ්‍රී ලංකාවේ යාතුකර්ම විශේෂඥයන්ගේ නිර්මාණාත්මක බව'. සසංක පෙරේරා සහ හරින්ද්‍ර දසනායක (සංස්කරණය), ශ්‍රී ලංකේය සමාජය සහ සංස්කෘතිය පාඨනය කිරීම: ‍තෝරාගත් නිබන්ධ, තෙවන වෙළුම. සමා
ජ සංස්කෘතික තීව්‍ර අධ්‍යනය සඳහා වන කොළඹ ආයතනය.ගුණතිලක, චතුරි ජිනාදරී. පළනොවූ නිබන්ධය. ගම්මඩුව ශාන්තිකර්මය, සශ්‍රීකත්වය සහ රෝග නිවාරණය පිළිබඳ යාතුකර්මයක් සහ සංකේතාර්ථ ක්ෂේත්‍රයක් වශයෙන් තේරුම් ගැනීම: රයිගම සම්ප්‍රදාය ඇසුරෙනි, ශාස්ත්‍රවේදී විශේෂ උපාධි නිබන්ධය.ජාතීන්ගේ සංගමය (සිංහල)Societé des Nations (ප්‍රංශ)Sociedad de Naciones (ස්පාඤ්ඤ)League of Nations (ඉංග්‍රීසි)1919–19461939–1941 අර්ධ-නිල ලාංඡනයජාතීන්ගේ සංගමය හා ලෝකය විදහා දක්වන 1920–1945 කාල-විරෝධී ලෝක සිතියමක්තත්ත්වයජාත්‍යන්තර සංවිධානයඅගනුවරජිනීවාපොදු භාෂාවන්ඉංග්‍රීසි, ප්‍රංශ සහ ස්පාඤ්ඤමහා-ලේකම් • 1920–1933 ශ්‍රීමත් ජේම්ස් එරික් ඩ්‍රමන්ඩ්• 1933–1940 ජෝසෆ් ඇවෙනෝල්• 1940–1946 සෝන් ලෙස්ටර්ඓතිහාසික යුගයඅන්තර්-යුද්ධ කාලසීමාව• වර්සේල්ස් ගිවිසුම 28 ජූනි 1919• පළමු රැස්වීම 16 ජනවාරි1920• විසුරුවා හැරිණි 20 අප්‍රේල් 1946අනුප්‍රාප්ති වනුයේඑක්සත් ජාතීන්ස්විට්සර්ලන්තයේ, ජිනීවා හි, ජාතීන්ගේ මාලිගයෙහි මූලස්ථානය පිහිටුවා තිබුණි.පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු ලෝකයේ සාමය ආරක්‍ෂා කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර සංගමයක අවශ්‍යතාව බලවත
්ව දැනෙන්නට විය. ඊට ප්‍රධාන වශයෙන් ම දායකත්‍වය සැපැයූයේ එවකට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනපතිවූ වුඩ්රෝ විල්සන් මහතා ය.ජාතීන්ගේ සංගමය පිහිටුවීමේ අරමුණුජාතීන් අතර ඇතිවන ආරවුල් සාකච්ඡා මඟින් විසඳාගැනීම.ආර්ථික සම්බාධක පැනවීම මඟින් ආක්‍රමණ වැළැක්වීමට කටයුතු කිරීම.මානව වර්ගයාගේ සාමකාමී පැවැත්ම සඳහා අවශ්‍ය වෙනත් පියවර ගැනීම.ජාත්‍යන්තර සහයෝගය සහ අවබෝධය ගොඩනැංවීම.කුඩා රාජ්‍යයන්ගේ නිදහස හා ස්වාධීනත්‍වය ආරක්‍ෂා කරගැනීම.සාමය සඳහා දැරූ ප්‍රයත්නසංගමය පිහිටුවීමෙන් පසු ඉදිරියට වසර 20ක් පමණ කාලයක් යුඬ ඇතිවීම වළක්වා ගැනීම.ග්‍රීසිය හා ඉතාලිය අතර ඇතිවූ මතභේද විසඳීමට මැදිහත්වීම.ජාතික සංගමයේ භාරකාරත්‍වයට පත්කොට තිබූ යටත්විජිතවල පරිපාලන කටයුතු සාර්ථකව අධීක්‍ෂණය කිරීම.ඔස්ට්‍රියාව, හන්ගේරියාව හා ග්‍රීසිය යන රටවලට ආර්ථික ආධාර ලබාදුන් අතර සරණාගතයන් පුනුරුත්ථාපනය කෙරිණි.ලෝක යුඬයෙන් පසු පැතිරුණු ලෙඩරෝග මර්දනය හා නීති විරෝධී හා මත්ද්‍රව්‍ය වෙළඳාම මර්දනය කිරීම.ජාතීන්ගේ සංගමය අසාර්ථකවීමට හේතුමෙම සංගමය නිමැවීමට මුල්වූ ඇමරිකාව පවා මෙහි සමාජිකයෙකු නොවිණි.මහා බලවතකු වුව ද ඇමරිකානු
සෙනට් සභාවේ අනුමැතිය නොමැතිව ඇමරිකාව මීට එක්කරවා ගැනීමට වුඩ්රෝ විල්සන් අපොහොසත් විය. ඊට හේතුව වූයේ මෙම සංගමයේ ඇතැම් කොන්දේසි සඳහා එය එකඟ නොවීමයි.රටවල් 55ක් පමණ මීට අයත්ව තිබුණ ද පළමු ලෝක යුඬයේ වැරදිකරුවූ ජර්මනියට ද රුසියාවට ද සාමාජිකත්‍වය අහිමිවිය.සාමාජික රටවල ආක්‍රමණික කටයුතු වැළැකීමට අවශ්‍ය හමුදා ශක්තියක් සංගමය සතු නොවීය.ඉතාලිය ඇබිසීනියාව ආක්‍රමය කළ අවස්ථාවේ සංගමය සම්බාධක පැනැවූව ද ඉතාලියට විරුඬව ඇබිසීනියාවට ආධාර කිරීමට සංගමය අපොහොසත් විය.ව්‍යවස්ථාව අනුව තීරණ ගැනීමේදී ඒකමතික තීරණයන්ට එළඹීමේදී අපොහොසත් වීම.අභ්‍යන්තර ආරක්‍ෂාවට පමණක් ආයුධ පවත්‍වා ගැනීමට රටවලට අවසර දුන්න ද එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවැසි නිරායුධ කොමිසමක් කිසිදිනෙක පත් නොකෙරුණි.මේවාත් බලන්නඑක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයපළමු ලෝක යුද්ධයහරකා යනු බර ඇදීමට පුහුණු කල සතෙකි.මාඝගේ පාලන සමයෙහිදී ප්‍රහාරයට ලක් වුනු බොහෝ විසල් ස්තූප අතුරින් එකක් වන ජේතවනාරාමය.කාලිංග මාඝ (දෙමළ: கலிங்க மாகன், ඉංග්‍රීසි: Kalinga Magha) සහ ක්‍රෑර මාඝ ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, මාඝ (රාජ්‍යත්වය 1215–1255), යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යතන යුගයේ රජෙකු ව
න අතර ඔහු සිහියට නැගෙන්නේ ප්‍රාථමික වශයෙන් ඔහුගේ ක්‍රෑර හා පීඩාකාරී පාලනය නිසාවෙනි. 1215දී නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ කාලිංග ප්‍රදේශයේ සිට මාඝ මෙහි පැමිණ මෙම රට ආක්‍රමණය කර වන අතර  පරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍ය සිහසුනෙන් පහකර ලීය. ඔහුගේ රාජ්‍යත්වය තුලදී, දේශීය සිංහලයන් ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු හා බටහිර ප්‍රදේශයන්ටද, රට අභ්‍යන්තරයෙහි මධ්‍ය කඳුකරයටද  අතිමහත් වශයෙන් සංක්‍රමණය වූයේ ඔහුගේ පීඩාකාරී පාලනයෙන් මිදීමටය.[1] රජරට නමින් හැදුන්වුනු පුරාණ උතුරු ප්‍රදේශයේ බලය ලබා ගත් අවසාන රජු වුයේ මාඝයි. ඔහු උතුරේ සිංහල බලය විනාශ කිරීමට ගත් පෘථුල උත්සාහය කොතරම් ප්‍රබල වීද යත් රජරටින් බලයට පත් වු සෑම සිංහල රාජ්‍යවංශක්ම පැවතුනේ ප්‍රධාන වශයෙන් දිවයිනේ දකුණු දිශාවේය.කාලිංග මාඝගේ ආක්‍රමණයෙන් රජරට මුදවා ගැනීමවෙනසකට උත්ප්‍රේරකයක් වූ නමුදු මාඝ යනු ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයෙහි විවාදයට බඳුන් වූ සුවිශේෂී පාලකයෙකි. ඒ වන විට දිවයිනේ පාලන බලයේ හදවත බඳුව තිබූ රජරට රාජධානියට මාඝගේ ආක්‍රමණය විශාල විනාශයක් කළේය. පුරාණ රජදරුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද මහා නගර වනයට බිලි විය. ඒවා පසුව සොයා ගන්නා ලද්දේ 19 වෙනි ශත වර්ෂයේදීය. දේශීය පාලන බලය ඉන්
පසු දකුණට සහ ලංකාවේ මධ්‍යම පළාත්වලට මාරු වූයේ කැලිඩොස්කෝපයක දර්ශන මාරුවන පරිද්දෙනි. උතුරු ප්‍රදේශය අන්තිමට යාපනය රාජධානිය ලෙස විකාශනය වුවද 1619 දී පෘතුග්‍රීසීන් විසින් එය යටත් කරගන්නා ලදී.පුරාණයේ සිට ශ්‍රී ලංකාව බෙදී තිබුණේ රජරට, දක්ඛිණ දේශය සහ රුහුණ වශයෙනි. පළමුවෙන් ඒවා වෙනස් වූයේ රජරට - පතිතදේශ වශයෙන්ද දක්ඛිණ දේශය - මායා රටද වශයෙනි. එහෙත් පසුව එක විටම වාගේ මෙම භාවිතාවන් නතර වී ඒ නම් යල් පිනූ ඒවා බවට පත් විය. ඉන් පසු එම ප්‍රදේශවල බිහි වූ රාජධානි භූගෝලීය වශයෙන් කුඩා වූ අතර යාපහුව - ගම්පොල වැනි ආරක්ෂිත බලකොටු නගර කේන්ද්‍ර කොට ගත්තේය. ඒවා "සීතාවක" රාජ්‍යය මෙන්ම කෙටි කාලයකට පමණක් සීමා විය.මාඝගේ ආක්‍රමණයේ අමිහිරි මතක සටහන් නිසා සිංහලයින් සහ දකුණු ඉන්දීය චෝල, කේරළ සහ පාන්ඩ්‍යයන් අතර කලින් තිබූ කිට්ටු සම්බන්ධතාවයන් පලුදු විය. පෘථුල ලෙස ඉන්දියාවේ සහ ලංකාවේ ශාඛාවන් අතර ඇති වූ විවාහ සම්බන්ධතා සමග රජරට උසස් පවුල් නොවරදවාම රාජකීය සම්බන්ධයක් සහිත වූ නිසා මධ්‍ය කාලීන රාජ්‍ය පවුල් වර්තමානයේ භාවිතා වන අර්ථයෙන්ම විශිෂ්ට සිංහලයෝ වූහ. කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනයේ දකුණු ඉන්දීය බලපෑම නැති වී ගිය බවක
් එයින් අදහස් නොකෙරේ. නුවර නායක්කර් රජ පරපුර ඊට සාක්ෂි වේ. කෙසේ වෙතත් මෞර්ය සහ ලම්බකර්ණ වැනි ඉන්දු ලංකා ශ්‍රේෂ්ඨ වංශවල යුගය එයින් අවසාන විය.මාඝගේ ආක්‍රමණයට පෙර සිටම ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය පාලන බලය ක්‍රමයෙන් පිරිහෙමින් තිබුණි. එකී ආක්‍රමණයෙන් පසුවද ශත වර්ෂ 3 ක පමණ කාලයක් රට අරාජිකව මෙන් පැවැතුණේය. ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම ඓතිහාසික යුගය අවසන් වන්නේ සතුරෙකුගේ පැමණීමත් සමගය. එම සතුරා පසුව දකුණු ඉන්දියාවේ මහා අධිරාජ්‍යය ද ලංකාවේ තිබුණු රාජ්‍යයන් ද තම අණසකට යටත් කර ගත්තේය. ඒ සතුරා අන් කවරෙකුවත් නොව යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන්ය.ආශ්‍රිත↑ චත්තෝපාධ්‍යය, හරප්‍රසාද්. එත්නික් අන්රෙස්ට් ඉන් මොඩර්න් ශ්‍රී ලංකා: ඇන් අකවුන්ට් ඔෆ් ටැමිල් -සිංහලීස් රේස් රිලේෂන්ස්. එම්.ඩී. ප්‍රකාශන පුද්ග සමාගම. http://books.google.lk/books?id=MRU6QKPBTFQC&pg=PA7&lpg=PA7&dq=migration+of+sinhalese+magha&source=bl&ots=V9KKkOkRTh&sig=bK57j_KLGrh_ThtcQbeDXRUgBj0&hl=en&sa=X&ei=SYZET4KcN4HXrQe7qsy4Dw&ved=0CD8Q6AEwBQ%23v=onepage&q=migration_of_sinhalese_magha&f=false#v=onepage&q=migration_of_sinhalese_magha&f=false. Retrieved 24
පෙබරවාරි 2012. ආශ්‍රිත ලිපිසිංහලේ රාජාවලිය1962 ලාංකික රාජ්‍ය විරෝධි කුමන්ත්‍රණ ප්‍රයත්නය (   කර්නල් කුමන්ත්‍රණය   ලෙසින්ද හැඳින්වේ) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ (ලංකාව)  සැලසුම් කරන ලද අසාර්ථක හමුදා කුමන්ත්‍රණයකි. අග්‍රාමාත්‍යය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මියගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රීය ලෙසින් බලයට පත් වුනු රජය, 1962 ජනවාරි 27 දින රාත්‍රියෙහි පෙරලා දැමීමට  බොහෝ  ක්‍රිස්තියානි ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා සහ පොලිස් නිලධාරින් විසින්  සැලසුම් කරන ලද නමුත්, [1] කුමන්ත්‍රණය ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙර, ප්‍රධාන නායකයන් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදි.[2]පසුබිම1948 දී බ්‍රිතාන්‍යයෙන් නිදහස දිනාගත් ලංකාව, ලැබුයේ  ඩොමීනියන් තත්ත්වයකි (ඩොමීනියන් ලංකාව).   දේශීයයන්ගේ ස්වයං-පාලනය ඇරඹුනේ මෙතැනිනි. එනමුදු බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින්  දේශපාලන හා රාජ්‍යපාලන නායකත්වයෙන් විශාල කොටසක්  පවරා දෙනු ලැබුයේ, 1948 ට පෙර බ්‍රිතාන්‍යයන්ට සේවය කල ලාංකික ක්‍රිස්තියානි ප්‍රභූ පිරිස වෙතය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින්, රජයේ උසස් නිලයන් සියල්ලම දරනු ලැබුයේ මෙම ප්‍රභූ පිරිස විසිනි.එංගලන්ත සභා භක්තිකයෙකුව සිට බෞද්ධයෙකු බවට ආගම් වෙනස් කල එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී.
බණ්ඩාරනායක මහතා, 1956දී  බලයට පත්වූයේ ක්‍රිස්තියානි සුළුතරයට සාපේක්ෂව වරප්‍රසාද අඩුවෙන් ලත් යැයි සැලකුණු සිංහල ජනයාගෙන් සමන්විතවූ රටේ බහුතරයෙහි අනුග්‍රහය ලැබූ ජාතිකවාදී ව්‍යාපාරයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින්ය. මැතිවරණ ව්‍යාපාරයෙහිදී ලබා දුන් පොරොන්දු ප්‍රකාර, රජයෙහි සියළු පාර්ශවයන්හී සීඝ්‍ර සිංහලකරණයක් බණ්ඩාරනායක මහතා විසින් ඇරඹූ අතර, එහි මස්තක ප්‍රපාප්තිය වූයේ සිංහල පමණයි පනත සම්මත කරගැනුමයි. එලෙසින්ම, ලංකාවේ අවසන් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා කඳවුර ඉවත් කල අතර සමාජවාදී පන්නයේ ආර්ථිකයක් වෙතට ගමන ඇරඹීය.සැලසුම් කල කුමන්ත්‍රණය1962 ජනවාරි 26 සිකුරාදා සැන්දෑවේ අගමැතිනිය කොළඹින් පිටත් වී කතරගම යාමට සැලසුම් කර සිටියාය. එහෙත් කෙ‍සේ  හෝ ඇයගේ ගමන වැළකුණි.  රාජකීය ගුවන් හමුදා (Seconded) නිලධාරියාගේ යටතේ තිබූ ගුවන් හමුදාව මීට සම්බන්ධ නොවීය. කුමණ්ත්‍රණය සැලසුම් කළ බොහෝ දෙනා උපසේවා සහ විශ්‍රාමික නිලධාරීන් සහ පොලිස් නිලධාරීහූ වූහ. අත් අඩංගුවට ගැනීමට නියමිත වූ අය අතර ඇමතිවරුන්, ආරක්ෂක හා විදේශ කටයුතු ස්ථිර ලේකම්, පොලිස් පති, නියෝජ්‍ය පොලිස් පති (DIG) පොලිස් අධිකාරී (CID) සහ වැඩ බලන නාවික හමුදාපති යනාදීහූ ව
ූහ. හමුදාපති ඇතුළු අනෙකුත් අණදෙන නිලධාරීන් එදින රාත්‍රියේ නියම කරනු ලබන එක්තරා වේලාවකින් පසුව නිවසේ රැඳී සිටිය යුතු විය. මැදියම් රැය පසු වූ වහාම ශබ්ද විකාශන යන්ත්‍ර සවි කළ පොලිස් මෝටර් රථ යවා කොළඹ නගර සීමාව තුළ වහාම ඇඳිරි නීතිය පැනවූ බව ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතුව තිබුණි. කොළඹ මධ්‍යම ටෙලිග්‍රාෆ් කාර්යාලයේ ද අනෙකුත් නගරවල ද දුරකථන හුවමාරු මධ්‍යස්ථාන ක්‍රියාත්මක නොවීය යුතුව තිබුනණි. පත්තර කාර්යාල, ගොඩනැගිලි, පොලිස් මූලස්ථානය, අපරාධ පරීක්ෂණ කාර්යාලය, සහ අනෙකුත් වැදගත් ස්ථාන අත් පත් කර ගත යුතු විය. කුමණ්ත්‍රණයේ සාර්ථකත්වය සහතික කිරීමට නිශ්චිත ස්ථානවල සන්නද්ධ රථ නවතා තැබිය යුතු විය. කුමන හෝ උත්සාහයක් යොදා පනාගොඩ හමුදා කඳවුරේ භට පිරිස් එදින රාත්‍රී කොළඹට පැමිණීම වැළැක්විය යුතු වූයේය. ගුවන් විදුලි පණිවුඩ පහසුකම්වලින් යුත් හමුදා රථ කැළණි පාලම් දෙකෙහි ද කිරුලපනේ පාලමෙහි ද තවත් ස්ථානවලද ස්ථාන ගත කිරීමට නියමිතව තිබිණි. එදින රාත්‍රී 11.00 සිට සන්නද්ධ පොලිස් යතුරු පැදි කරුවෝ නිදහස් චතුරස්‍රයෙහි සිටිය යුතු විය. විශේෂ ඍජු දුරකථන සබඳතා මාර්ගයක් පහළ වැව පාරේ (වර්තමාන හමුදා මූලස්ථානය) සිට ඇචිලන් බැරැක්ක වෙත
කලින් දින රාත්‍රීයේ ඇද තිබිණ. ඒ හමුදා නිලධාරීන්ගේ පාවිච්චිය සඳහාය. කෙසේ වෙතත් අගමැතිනිය බැහැර නොගියාය. එදින රාත්‍රියේ ඇය හමුවීමට ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් නිලධාරීන් දෙදෙනෙකු, එනම් අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නියෝජ්‍ය පොලිස්පති S.A.දිසානායක සහ ජ්‍යේෂ්ඨ පොලිස් අධිකාරී ජෝන් ආටිගල පැමිණියහ.(මේ දෙදෙනාම පසුව පොලිස්පතිවරු වෙති) ඔවුන් පැමිණ දන්වා සිටියේ රජය කුමණ්ත්‍රණයකින් පෙරලා දැමීමේ උත්සාහයක් පවතින බවත් එය මෙහෙයවනු ලබන්නේ එක්තරා හමුදා, නාවික හමුදා සහ පොලිස් නිලධාරීන් පිරිසක් බවට තමාට තොරතුරු ලැබී ඇති බවත්ය. මෙම තොරතුරු ලැබුණේ ජ්‍යේෂඨ පොලිස් අධිකාරී ස්ටැන්ලි සේනානායකගෙනි. (ඔහු පසුව පොලිස්පති විය) ඔහු කොළඹ පොලිස් ප්‍රධානියා වී සිටියේය. ඔහු කුමණ්ත්‍රණ නායකයින්ගේ විශ්වාසය දිනාගෙන එම තොරතුරු ලබා ගෙන තම මාමා වූ ශ්‍රි ලංකා නිදහස් පක්ෂ ලේකම් පී.ද.එස්.කුලරත්නට දැන්වූයේය. කුලරත්න අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට දැන්වීය.මෙම තොරතුරුවලින් අගමැතිනිය කම්පනයට පත් වූවාය. ඇයගේ ඥාති පුත් සහ එවකට මුදල් ඇමති ෆීලික්ස් ඩයස් බණ්ඩාරනායක කෙසේ හෝ කුමණ්ත්‍රණකරුවන් කොටු කර අත්අඩංගුවට ගෙන අගමැති නිල මැදුර වූ අරලියගහ මන්දිරයට ගෙ
න ඒමට කටයුතු කළේය. එහිදී ෆීලික්ස් ඩයස් බණ්ඩාරනායක පෞද්ගලිකව ඔවුන්ගෙන් ප්‍රශ්න කළේය. අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවෙන්ද ප්‍රශ්න කරන ලදී. කොමිෂන් ලත් හමුදා නිලධාරීන් සහ නාවික හමුදා නිලධාරීන් ද පොලීසියේ ගැසට් කළ නිලධාරීන්ද සහ එක් පරිපාලන නිලධාරියෙකු ද ඇතුළුව 31 දෙනෙකු කුමණ්ත්‍රණයට හවුල් වූවන් ලෙස සළකා අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදහ.ප්‍රතිඵලයවෙඩි තැබීම් සිදු නොවූ බැවින් සහ හමුදා මෙහෙයුමක් සිදු නොවූ බැවිනුත් කුමණ්ත්‍රණකරුවන්ට එරෙහිව චෝදනා එල්ල කළ නොහැකි විය. එබැවින් පසුව නඩු විභාගයක් පවත්වන තෙක් ඔවුන් වැලිකඩ බන්ධනාගාරයේ මැගසින් අංශයේ විශේෂ කොටසක රක්ෂිත බන්ධනාගාර ගත කරනු ලැබිණි. ලංකා සැහැල්ලු පාබල හමුදාවෙන් තෝරා ගත් භට කණ්ඩායමකගෙන් සැදුම් ලත් කොම්පොසිටි ගාර්ඩ් (Composite Guard) යනුවෙන් නම් කරන ලද විශේෂ ආරක්ෂක බලකායක් ඉහත පිරිසගේ ආරක්ෂාව සඳහා යොදවන ලදී. හුලංගමුව නම් මේජර්වරයා කාර්ය භාර නිලධාරියා වශයෙන් පත් කර තිබුණි. ඔවුන් හුදෙකලා කර සිර ගත කරන ලද්දේ පාපොච්චාරණයක් ලබා ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙනි. ඡන්ද බලයෙන් පත්වූ රජයක් පෙරළීමේ කුමණ්ත්‍රණයට කොටස් කරුවන් වී චෝදනා ලැබූ 26 දෙනාම ක්‍රිස්තියානි ලබ්ධිකයෝ
වූහ. ජනවාර්ගික වශයෙන් ගත් කළ එයින් 12 දෙනෙකු සිංහලයෝද දෙමළ හය දෙනෙක් ද බර්ගර්වරු හය දෙනෙක්ද වූහ. ඔක්ස්පර්ඩ් වෙතින් අධ්‍යාපනය ලත් OBE නාමධාරි කර්නල් ෆෙඩ්රික් ද සේරම් නම් ලංකා කාලතුවක්කු හමුදාවේ කර්නල් වරයෙක්ද (ඔහු S.W.R.D.බණ්ඩාරනායකගේ ඤාති සහෝදරයෙක් ද විය) සී.සී.දහනායක නම් ජේෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයා ද (හමුදාවේ දෙවැනි අණ දෙන නිලධාරී) හමුදාවේ කාර්යමණ්ඩල ප්‍රධානි කර්නල් මොරිස් ද මෙල් OBE නාමධාරි රියර් අද්මිරාල් රොයිස් ද මෙල් සහ ලංකා සිවිල් සේවයේ ඩග්ලස් ලියනගේ යනාදීහු මෙම කුමණ්ත්‍රණයේ නායකයෝ වූහ. ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොතිබුණු බැවින් ඉතිරි පස් දෙනාට නඩු නොපරවන ලදී. චූදිතයින් වෙනුවෙන් ජී.ජී.පොන්නම්බලම්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් අති දක්ෂ නීතිඥවරුන්ගෙන් කීප දෙනෙක් වූ H.W. ජයවර්ධන සහ S.J.කදිරගාමර් පෙනී සිටියහ. පැමිණිල්ල වෙනුවෙන් ෆීලික්ස් බණ්ඩාරනායක පෙනී සිටියේය. කෙසේ වෙතත් කර්නල් F.C. ද සේරම් පාපෝච්චාරනණයක් කළ අතර එය පැමිණිල්ලට උපකාරී විය. 'අපරාධ නීති විශේෂ විධි විධාන පනත 1962' යනුවෙන් නව පනතක් ගෙනා අතර එයින් කටකතා, ප්‍රවාද පවා සාක්ෂියක් ලෙස පිළිගැනීමට ඉඩකඩ ලැබුණි. මෙම දරුණු නීතිය යටතේ නඩුව විභාග කිරීම
සඳහා එම නීතිය බලපැවැත්වෙන කාළය 1962 ජනවාරී 1 දක්වා ආපස්සට නියම කරන ලදී. නව නීතිය යටතේ පළමු නඩු විභාගය 1962 දී පවත්වන ලදී. තමන් මෙම නඩුව විභාගයට පත් කරන ලද්දේ විධායකය බවත් ඔවුනට එසේ කිරීමට ව්‍යවස්ථාපිත බලයක් නොමැති බවත් කියමින් විනිශ්චයකාරවරු අධිකරණය විසුරුවා හැරියහ. අනතුරුව පනත සංශෝධනය කරන ලද්දේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට විනිශ්චයාකාරවරුන් පත් කිරීමට බලය පවරමිණි. දෙවැනි නඩු විභාගය ද නතර කරන ලද්දේ පත් කරන ලද එක් විනිශ්චයකාරවරයෙකු කළින් නීතිපති වීමත් ඔහු එම නඩුවේ විමර්ශන කටයුතුවලට සහය වී තිබීමත් හේතුවෙනි. 1963 ජුනි 3 වෙනි දින 3 වැනි වරට නඩුව විභාගයට ගෙන දින 324 ක් තිස්සේ කරන ලද විභාගයෙන් පසු චූදිතයන් 24 දෙනාගෙන් 11 දෙනෙකු වැරදිකාරයන් කරන ලදී. කර්නල් F.C.ද සේරම්, කර්නල් මොරිස් ද මෙල්, රියර් අද්මිරාල් රොයිස් ද මෙල්, සී.සී.දිසානායක සහ ඩග්ලස් ලියනගේ ඒ අතර වූහ. දඬුවම වූයේ අවුරුදු 10 ක් සිර ගත කිරීම හා දේපළ රාජ සන්තක කිරීමය. කෙසේ වෙතත් විත්තිකරුවෝ නඩුව ප්‍රිවි කවුන්සලය දක්වා ගෙන ගියහ. 1965 දී එහි තීන්දුව දෙන ලදී. ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව බලය ඉක්මවා යමින් සම්මත කර ගන්නා ලද 1962 විශේෂ පනත නවත්වමින් ප
්‍රිවි කවුන්සිලය කීවේ මෙම පනත මගින් සාධාරණ නඩු විභාගයක් මග හැර තිබෙන බවත්, එම නීතිය පනවා ඇත්තේ හුදෙක් විත්තිකරුවන් වැරදිකරුවන් කිරීමේ අභිලාෂයෙන් බවත්ය. මෙම නඩු විභාගයේදී සාමාන්‍ය අපරාධ නීතිය යටතේ විත්තිකරුවන්ට තිබූ රැකවරණය මෙම නඩු විභාගයේදී ඔවුනට නොතිබුණු බව ප්‍රකාශ කරමින් ප්‍රිවි කවුන්සිලය විත්තිකරුවන් 11 දෙනාම නිදහස් කළේය. විත්තිකරුවන්ගේ අදහස වී තිබුණේ පැරණි අගමැතිවරුන් යොදා ගෙන ජුන්ටා රජයක් පිහිටුවීම යයි ප්‍රකාශ වුණේය. එහෙයින් එවකට ආණ්ඩුකාර ශ්‍රීමත් ඔලිවර් ගුණතිලක කළින් අගමැතිවරුන් වූ ඩඩ්ලි සේනානායක සහ ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල යන අය මෙම කුමණ්ත්‍රණයට සම්බන්ධ කිරීමට රජයේ සාක්ෂිකරුවන් උත්සාහ දැරූහ. මෙය කිසිසේත් ඔප්පු නොවුණි. ශ්‍රීමත් ඔලිවර් ගුණතිලක ආණ්ඩුකාර පදවියෙන් ඉල්ලා අස්වී බ්‍රිතාන්‍යයට ගියේය. ඔහුගේ තනතුරට සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායකගේ මාමා කෙනෙකු වූද එවකට එක්සත් ජනපදයේ ලංකා තනාපති ලෙස සිටියාවූ ද විලියම් ගොපල්ලව පත් විය.ආශ්‍රිත↑ "හවු ද බ්‍රිටිෂ් ප්‍රෙස් සෝ මිසිස් බණ්ඩාරනායක". ද සන්ඩේ ටයිම්ස්. ඔක්තෝබර්  22, 2000. http://sundaytimes.lk/001022/plus7.html. ↑ "ද කතරගම ෆැක්ට ඇන්ඩ
් දි 1962 කූ". ද සන්ඩේ ටයිම්ස්. අගෝස්තු 13, 2000. http://sundaytimes.lk/000813/news3.html. මෙම ලිපිය යාපනය දිස්ත්‍රික්කය පිලිබඳ වේ.  නගරය සඳහා, යාපනය බලන්න.යාපනය දිස්ත්‍රික්කයපරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයයාපනය දිස්ත්‍රික්කය ඉස්මතු කොට දැක්වුනු ශ්‍රී ලංකාවේ සිතියමක්රට ශ්‍රී ලංකාවපළාතඋතුරු පළාතවිශාලතම නගරයයාපනයසරිය • මුළු1,025 කිමී2 (396 සතරැස් සැත) • භූමිය929 කිමී2 (359 සතරැස් සැත) • ජලය96 කිමී2 (37 සතරැස් සැත)ජනගහණය(2012) • මුළු583,378 • ඝණත්වයBad rounding here570/කිමී2 (Bad rounding here1,500/වර්ග සැත)වේලා කලාපශ්‍රී ලංකාව (UTC+05:30)ISO 3166 කේතයLK-41යාපනය දිස්ත්‍රික්කය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු  පළාතේ පිහිටා ඇති දිස්ත්‍රික්කයකි. දිස්ත්‍රික්කයේ සම්පූර්ණ භූමි වර්ගප්‍රමාණය වර්ග කිමී 1,025 ක් වන අතර සම්පූර්ණ ජනගහණය ( 2012 දි ) 583,378 ක් විය. ආශ්‍රිත ලිපිශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්කශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්පරස්පර රුචිකත්වයන්ව්‍යාපාර ආචාර ධර්ම විවිධ පැතිකඩවල් වල සිටිමින් පරීක්ෂා කළ හැක. ඒවා නම් සේවකයන්ගේ දෘෂ්ඨියෙන් වානිජ ආයතන වල දෘෂ්ඨියෙන් හෝ සමාජ එ
ක්ව ගත් කල එම දෘෂ්ඨියෙන් බොහෝ විට එක් පාර්ශවයක් තවත් පාර්ශවයකට අවාසියක් හෝ හානියක් වන දෙයක් සිදු කිරීම තුළින් පාර්ශව 2 ක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් අතර ගැටුම් කාරී තත්ත්වයන් උද්ගත වේ. උදාහරණයක් ලෙස ඇතැම් විට මෙහි ප්‍රතිඵලයන් සේවකයන්ට සුභදායි වන විට ආයතනයට හෝ සමාජයට අවාසිදායක විය හැක.  එසේ නැතහොත් එහි අනෙක් පස සිදුවිය හැක. ඇතැම් ආචාර ධර්ම වාදීන් (හෙන්රි සිග්රික්) ආචාර ධර්ම වල මූලික ප්‍රදාන කාර්යය ලෙස පරස්පර රුචිකත්වයන්ගේ එකමුතු කිරීම් හා සමගි කිරීම් ලෙස දැක්විය හැක. ආචාර ධර්ම ගැටළු හා ප්‍රවේශයදර්ශන වාදීන් හා අනෙක් අය සමාජයේ පවතින ව්‍යාපාර ආචාර ධර්ම වල අරමුණු සමග එකඟ නොවෙයි. උදාහරණයක් ලෙස ඇතැම් අය පවසන්නේ ව්‍යාපාරයන්හි අරමුණ ලෙස අයිතිකරුවන්ගේ ඉපැයුම උපරිම කිරීම හෝ පොදු වෙළද දෘෂ්ඨියෙන් බැලුව හොත් කොටස් කරුවන්ගේ ඉපයුම උපරිම කිරීමයි. එමනිසා මෙම දැක්ම යටතේ දිරිගැන්විය යුතු වන්නේ ලාභදායිත්වය හා කොටස් හිමියන්ගේ අගය වැඩි කිරීම සදහා වන ක්‍රියාකාර කම් පමණි. ඇතැම් අය විශ්වාස කරන පරිදි තරඟකාරී වෙළද පොළ තුළ වඩාත් හොදින් ස්ථාපිත වී ඇති ආයතනයන් වන්නේ අනෙක් ඉහත සියල්ලටම වඩා ලාභ දායිත්වය උපරිම කිරී
ම කෙරෙහි සැලකිලිමත් වන ආයතනයන්ය. කෙසේ වෙතත් ඇතැම් අය පෙන්වා දෙන පරිදි නීතින්ට කිකරුවීමට හා මූලික සදාචාරාත්මක නීතීන් පිලිපැදීමට ව්‍යාපාර තුළ ස්වකැමැත්තක් තිබිය යුතුය. මෙය පිලි පැදීමට නොහැකි වීමේ ප්‍රතිවිපාක ලෙස ඉතා ඉහල දඩ ලැබීම බලපත්‍ර අහිමිවීම එම ආයතනයේ පිලිගැනීම අඩුවීම සිදුවිය හැක. මිල්ටන් ෆ්රිග්ම යන ආර්තික විද්‍යාඥයා මෙම දැක්මෙහි ප්‍රධාන යෝජකයෙකි.අනෙක් න්‍යාය වාදීන් තර්ක කරනුයේ ව්‍යාපාරයට ආයතනයේ හිමිකරුවන්ගෙන් හා කොටස් කරුවන්ගේ රුචිකත්වය සලකා බලනවාට වඩා දීර්ග වු සදාචාරාත්මක වගකීම් ඇති බවයි. එසේම මෙම වගකීම්  නීතියට මුලිකව එකඟ වීමට වඩා එහා ගිය දෙයකි. ඔවුන් විශ්වාස කරනුයේ ව්‍යාපාරයකට එකි කොටස් කරුවන් ව්‍යාපාරයක් ගෙනයාමට කැමති පුද්ගලයන්, සේවකයන්, පාරිභෝගිකයන්, විකුණුම් කරුවන්, දේශීය ප්‍රජාව හෝ සමස්ත සමාජය කෙරෙහි සධාචාරාත්මක වගකීම් ඇති බවයි. ඔවුන් පවසන පරිදි ව්‍යාපාරයට ඇල්ම ඇති පාර්ශවයන්ට ව්‍යාපාර මෙහෙයුම් කටයුතු පිළිබදව යම් අයිතියක් ඇති අතර ඇතැම් විටි මෙහි පාලන අයිතියක් පිළිබදව පවා කියවේ. ව්‍යාපාර මෙහෙයුම් කටයුතු වලට සම්බන්ධ වන අර්ධ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී බවට පත් වු ආයතන සේවකයන් හා අනෙක් පා
ර්ශවයන් තුළ සමාජ ගිවිසුම් න්‍යාය (Social Contract Theory) ඇතැම් න්‍යායා වාදීන් විසින් භාවිතා කරයි. ජෝන් රොල්ගේ A Theory of Justice හේතුවෙන් බෝහෝවිට දේශපාලන දර්ශනය තුළ පවත්නා ගිවිසුම් න්‍යායට වඩා ප්‍රතිවිරුද්ද ලෙස මෙම ප්‍රවේශය ප්‍රචලිත වන්න්ට විය. එසේම 1980 දශකයේ ගුණත්ව විචලනයේ පැතිකඩක් ලෙස මතුවී පැමැණි සම්මුති පාදක වු ප්‍රවේශයන්ට ළගා විය. මහාචාර්ය තෝමස් ඩොනල්සන් හා තෝමස් ඩන්ෆික් විසින් ඒකාබද්ධ සමාජ ගිවිසුම් න්‍යාය නමින් ව්‍යාපාර සදහා වු ගිවිසුම් න්‍යායට නව අනුවාදයක් යෝජනා කරන ලදී. ඔවුන් ප්‍රකාශ කරන්නේ පහත සදහන් ආකාර සංයෝගාත්මකව භාවිතයෙන් පාර්ශව අතර ඉතා හොද එකඟතාවයක් ගොඩනැගීම තුලින් පරස්පර රුචිකත්වයන්ට ඉතා හොද විසදුම් ලබාගත හැකි බවයි. විශ්වීය ප්‍රතිපත්තියක් මත සිට තාර්කකිව මිනිසුන් එකඟ වු සාර්ව ප්‍රතිපත්තිය යි.රුචිකත්වය සහිත පාර්ශව අතර සත්‍ය ලෙස එකඟ වීමෙන් ගොඩනගාගත් සුක්ෂම ප්‍රතිපත්තිවිවේචකයන් පවසන්නේ ව්‍යාපාරයක් යනු පුද්ගලයෙකුගේ දේපලක් බව හා එය බෙදී යාම කෙරෙහි සමාජ සාධාරණත්වයක් ඇති කරන කුඩා රාජ්‍යයක් නොවන බවට වු වැදගත් සිද්ධාන්තය ගිවිසුම් න්‍යාය මගින් අමතක කර ඇති බවයි. Referenc
e: http://en.wikipedia.org/wiki/Business_ethics#Theoretical_issues_in_business_ethicsඅගහරු ග්‍රහයාගේ එක් විශේෂ ලක්ෂණයක් වනුයේ එය මත පිහිටි, ස්ථාවර, 'ග්‍රේට් රෙඩ් ස්පොට්"  කුණාටුවයි. මෙය පාථිවියට වඩා විශාල, පුතිවක්‍ර චාප, සමකයට 220 දකුණින් පිහිටයි. මෙය 1831හෝ 1655 සිට තිබු කුණාටුවක් බව විශ්වාස කෙර් ගණිතමය ආකාති වලට අනුව මෙය ග්‍රහයාගේ නීත්‍ය ලක්ෂණයක් බව හෙළිවේ. 12 cm විවරයකින් යුත් දුරේක්ෂයකින් මෙම කුණාටුව පෘඨිවියේ සිට නිරික්ෂණය කල හැක. මෙය අණ්ඩාකාර වන අතරථ වාමාවර්තව භ්‍රමණය වේ. භ්‍රමණය කාලවාර්තය දවස් 6 පමණ වේ. මෙහි මිනුම් මෙසේය. 24 - 40,000 km - 12-14,000 km . පෘථිවියේ විෂ්කම්භය මෙන් 2/3 ගුණකයක් විශාලය. මෙහි උපරිම උච්චත්වය වළාකුළු වලට 8 km පමණ ඉහළය. අගහරු ග්‍රහයා තුළ රතු ආණ්ඩාකාරය වලට අමරතව සුදු හා දුඹුරු අණ්ඩාකාර ඇත.සුදු අණ්ඩංකාර සාපේෂවසිසිල් වළාකුළු වලින් යුත් පැතිර ඒවා වායුගෝලය ඉහළින් පිහිටයි. දුඹුරු අණ්ඩාකාර මීට වඩා තාපදායි වන අතර ඒවායේ කුණාටු පැය ගණනාක් හෝ සියවස් ගණනක් තෙක් පවතී.2000 වර්ෂයේ දුක්ෂිණර්ධ‍ගෝලයේ වායුගෝලීය ලක්ෂණයක් සෑදුණු අතර එහි පෙනුම රතු ‍අණ්ඩාකාරය (ග්‍රේට් රේඩ්
ස්පොට්) ට බොහෝ සෙයින් සම වියමෙය සුදු අණ්ඩාකාර 3 ක් එක්කාසු වීමෙන් සෑදුණු බවට සාක්ෂි ඇත. මෙය 'ඕවල් බී.ඒ' ලෙස නම් කරන ලද අතර එයට 'රෙඩිස්පෝට් ජුනියර්' නම් අපනාමය දමන ලදී. 2000 සිට මෙහි පැහැය සුදු සිට රතු දක්වා වෙනස් වු බව නිරීක්ෂණය කෙ‍රිණි. යටත් විජිත යුගයට පෙර අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන්Contemporary political map of Africa (උප-සහරානු අප්‍රිකාව සහ උතුරු අප්‍රිකාව ද සමඟ)ඊජීප්තුවේ ලක්සෝර් දේවස්ථානයේ ඇති ඔබෙලිස්කය (ආස. ක්‍රි.පූ. 1200)බගියර්මි නයිට්වරයෙක් සම්පූර්ණ ගෙම්බසන් සන්නාහ ඇඳුමින්ඊජිප්තුවෙහි, ලක්සොර් හි දෙවොලෙහි පිහිටි, ඔබලිස්කය.  ක්‍රිපූ 1200  ගණන්මෙම ලිපියHuman historyHuman Eraපිළිබඳ ලිපි මාලාවේ කොටසකි↑ Prehistory   (Pleistocene epoch)HoloceneTimelinesNeolithic – Contemporary(10,000 BCE – Present)Age of the human raceRecorded history (Common Era)Earliest recordsProtohistoryProto-writingHistory by periodAncientBronze ageIron ageAxial AgeClassical antiquityLate antiquityAfricaNorth AmericaSouth AmericaOceaniaEast AsiaSouth AsiaSoutheast AsiaWest As
iaEuropePostclassicalTimelineAfricaAmericasOceaniaEast AsiaSouth AsiaSoutheast AsiaWest AsiaEuropeRenaissanceModernEarly modern (Renaissance)Late modern (Industrial Revolution)Contemporary (Digital Revolution)AfricaNorth AmericaSouth AmericaOceaniaEast AsiaSouth AsiaSoutheast AsiaWest AsiaEuropeSee alsoAge of DiscoveryModernityPostmodernityFuturologyPolitical history↓ Future   vteහෝමෝ සැපියානුවන් නැගෙනහිර අප්‍රිකාවෙහි පළමු පහලවීම පෙන්නුම් කිරීමත් සමග ඇරඹෙන අප්‍රිකාවේ ඉතිහාසය, වර්තමානය දක්වා පැවතඑන්නේ ප්‍රකීර්ණක සහ දේශපාලනමය ලෙසින් ප්‍රවර්ධනය වෙමින් පවතින ජාතික රාජ්‍යයන් මාලාවක ඇටවුමක් ලෙසිනි.උප-සහරානු අප්‍රිකාවෙහි විශාල කොටස් වලදී මුහුණදීමට සිදුව ඇති ලිඛිත මූලාශ්‍රයන්හී දුර්ලභත්වය හේතුවෙන් අප්‍රිකානු අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයෙහි පර්යේෂකයන්හට අප්‍රිකාවේ ඉතිහාසය යන්න මහත් අභියෝගයක් බවට පත්ව ඇත. වාචික ඉතිහාසය ලේඛන ගතකිරීම, ඓතිහාසික වාග් විද්‍යාව, පුරා විද්‍යාව සහ ප්‍රවේණි විද්‍යාව වැනි ශාස්ත්‍රීය ශිල්පක්‍රම ඉතා වැදගත් වී ඇත.අප්‍රිකාවේ ඉ
තිහාසය නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ හෝමෝ සේපියන්ස් ගේ නැඟී ඒමත් සමඟ ආරම්භ වන අතර විවිධ හා දේශපාලනික වශයෙන් වර්ධනය වන ජාතික රාජ්‍යයන් රැසකගෙන් අණ්ඩ දමන ලද සිතියමක් සේ දිස්වන වර්තමානය දක්වා පැවතේ. ශිෂ්ටාචාරයේ  වාර්තාගත ඉතිහාසය ඇරඹෙන ලද්දේ කුෂ් රාජධානියේ තුළ වන අතර ඉන් පසුව පුරාණ මිසරය, සහේලය, මාඝ්‍රෙබ්, හා අප්‍රිකා ශෘංගය තුළ ද වේ. මධ්‍ය යුගයේ (ක්‍රි.ව. 5-15 සියවස්) දී, ඉස්ලාමය අරබියාවෙන් බටහිර දෙස ඊජීප්තුවටත් මාඝ්‍රෙබ් හා සහේලය දෙසටත් පැතිරුණි. යුරෝපීය යටත් විජිතකරණයට පෙර වැදගත් අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන් අතර අජුරාන් අධිරාජ්‍ය, දා'අමත්, ඇඩල් සුල්තානය, වෝර්සැන්ගාලි සුල්තානය, න්රි (එරි?) රාජධානිය, නොක් සංස්කෘතිය, මාලි අධිරාජ්‍යය, සොන්ඝායි අධිරාජ්‍ය, අෂාන්තී අධිරාජ්‍යය,ඝානා අධිරාජ්‍යය, මොසි රාජධානි, මුතාපා අධිරාජ්‍යය, මපුන්ගුබ්වේ රාජධානිය, සයින් රාජධානිය, සෙන්නාර් රාජධානිය, සලූම් රාජධානිය, බෙයෝල් රාජධානිය, කෙයෝර් රාජධානිය, සිම්බාබ්වේ රාජධානිය, කොන්ගෝ රාජධානිය, කබූ අධිරාජ්‍යය, පුරාණ කාතේජය, නුමීදියාව, මෞරිටේනියාව, එක්සම් අධිරාජ්‍ය වේ.7 වන සියවස මැද සිට රාශිදුන් කලීෆය හා මකුරියා රාජධානිය අතර ක්‍රි.ව. 652 ද