LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
කාර්මික අපනයන විවිධාංගීකරණය සහ විදේශ ආයෝජන දිරිගැන්වීම ආර්ථික වර්ධනයේ සාධක වී ඇත. මෑත වසරවලදී, අයිවරි කෝස්ට් එහි ප්‍රධාන භෝග වන කෝපි සහ කොකෝ සඳහා ගෝලීය වෙළඳපොලේ වැඩි තරඟකාරීත්වයකට සහ මිල පහත වැටීමකට ලක්ව ඇත. එය, ඉහළ අභ්‍යන්තර දූෂණයක් සමඟ සංකලනය වී, වගා කරන්නාට, විදේශ වෙළඳපොළට අපනයනය කරන්නන්ට සහ ශ්‍රම බලකායට ජීවිතය දුෂ්කර කරයි; 2009 වසරේ සිට එක්සත් ජනපද කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුවේ ළමා ශ්‍රමිකයන් හෝ බලහත්කාර කම්කරුවන් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද භාණ්ඩ ලැයිස්තුවේ සෑම සංස්කරණයකම රටේ කොකෝවා සහ කෝපි නිෂ්පාදනයේ ගිවිසුම්ගත ශ්‍රමය පිළිබඳ අවස්ථා වාර්තා වී ඇත.[101]නිදහසින් පසු අයිවරි කෝස්ට් ආර්ථිකය අනෙකුත් බොහෝ අප්‍රිකානු රටවලට වඩා වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇත. මෙයට එක් හේතුවක් විය හැක්කේ අපනයන කෘෂිකාර්මික මත බදු පැනවීම විය හැකිය. අයිවරි කෝස්ට්, නයිජීරියාව සහ කෙන්යාව ව්‍යතිරේකයක් වූයේ ඔවුන්ගේ පාලකයන් විශාල මුදල් භෝග නිෂ්පාදකයින් වූ අතර, අලුතින් ස්වාධීන රටවල් අපනයනය කරන ලද කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා දණ්ඩන බදු අනුපාත පැනවීමෙන් වැළකී සිටි බැවිනි. ඒ නිසා ඔවුන්ගේ ආර්ථිකය යහපත් විය.[102]2009 දී මිලියන 7.5 ක පමණ ජනතාවක් ශ්‍රම
බලකායෙන් සමන්විත විය. 1999 සිට ආර්ථික අර්බුද රැසක් සමඟ 2000 දශකයේ මුල් භාගයේදී ශ්‍රම බලකාය, විශේෂයෙන් පුද්ගලික අංශයේ බලපෑමට ලක් විය. තවද, මෙම අර්බුද සමාගම් වසා දැමීමට සහ ස්ථාන මාරු කිරීමට හේතු විය, විශේෂයෙන් සංචාරක ව්‍යාපාරය තුළ කර්මාන්තය, සහ සංක්‍රමණ සහ බැංකු සමාගම්. රැකියා වෙලඳපොලවල් පහත වැටීම විරැකියා අනුපාත වර්ධනය වීමත් සමඟ විශාල ගැටළුවක් මතු විය. 2012 දී විරැකියා අනුපාතිකය 9.4% දක්වා ඉහළ නැංවීය.[103] විරැකියාව අඩු කිරීමට යෝජනා කරන ලද විසඳුම් අතර කුඩා වෙළඳාමේ රැකියා විවිධාංගීකරණය කිරීම ඇතුළත් විය. මෙම වැඩ බෙදීම ගොවීන් සහ කෘෂිකාර්මික අංශය දිරිමත් කළේය. අයිවෝරියානු රජය විසින් පිහිටුවන ලද ස්වයං රැකියා ප්‍රතිපත්තිය, 1995 සිට වසර හතක් තුළ 142% ක වර්ධනයක් සමඟ ක්ෂේත්‍රයේ ඉතා ශක්තිමත් වර්ධනයක් සඳහා ඉඩ ලබා දුන්නේය.[104]ජනවිකාසයඓතිහාසික ජනගහනයවසරජනගහණ.±% p.a.19603,709,000—    19756,709,600+4.08%198810,815,694+3.78%199815,366,672+3.32%201422,671,331+2.56%202129,389,150+3.48%source: 1960 එක්සත් ජාතීන්ගේ ඇස්තමේන්තුව,[105] 1975-1998 සංගණනය,[106] 2014 සංගණනය,[107] 2021 සංගණනය.[108]
අබිඩ්ජාන්හි වෙළඳපොළක තදබදය2021 දෙසැම්බර් 14 සංගණනයට අනුව, ජනගහනය 29,389,150 ක් වූ අතර එය 2014 සංගණනයේදී 22,671,331 සිට ඉහළ ගියේය. 1975 ප්‍රථම ජාතික සංගණනයට මිලියන 6.7 ක ජනගහනයක් විය.[109] ජන විකාශන සහ සෞඛ්‍ය සමීක්ෂණ රටපුරා කරන ලද සමීක්ෂණයකට අනුව, 2021 දී මුළු සශ්‍රීකත්ව අනුපාතය එක් කාන්තාවකට ළමුන් 4.3 ක් (නාගරික ප්‍රදේශවල 3.6 ක් සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල 5.3 ක් සමඟ), 2012 දී එක් කාන්තාවකට ළමුන් 5.0 සිට අඩු විය.[110]භාෂාඅයිවරි කෝස්ට්හි භාෂා 78ක් කතා කරන බවට ගණන් බලා ඇත.[111] ප්‍රංශ, රාජ්‍ය භාෂාව, පාසල්වල උගන්වනු ලබන අතර භාෂා භාෂාවක් ලෙස සේවය කරයි. ප්‍රංශ භාෂාවේ අර්ධ-ක්‍රියෝලයිස් කරන ලද ආකාරයක්, නූචි ලෙස හැඳින්වේ, මෑත වසරවලදී අබිඩ්ජාන් හි මතු වී තරුණ පරම්පරාව අතර ව්‍යාප්ත විය.[112] වඩාත් සුලභ දේශීය භාෂාවක් වන්නේ ඩියුලා වන අතර එය රටේ බොහෝ ප්‍රදේශවල, විශේෂයෙන් උතුරේ වෙළඳ භාෂාවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි, සහ අසල්වැසි රටවල බහුලව කතා කරන අනෙකුත් මැන්ඩින් භාෂාවන් සමඟ අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් තේරුම් ගත හැකිය.[113]ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්රට තුළ සාර්ව ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතර අකාන් (42.1%), වෝල්ට
යික්ස් හෝ ගුර් (17.6%), උතුරු මැන්ඩේස් (16.5%), කෘ-කතා කරන ජනතාව (11%), දකුණු මැන්ඩේස් (10%) සහ අනෙකුත් (2.8%, ලෙබනන්[114] 100,000 සහ ප්‍රංශ 45,000 ක් ඇතුළුව; 2004 දී). මේ සෑම වර්ගයක්ම විවිධ ජනවර්ගවලට බෙදා ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, අකාන් සමූහයට බවුලේ ද, වෝල්ටෙයික් කාණ්ඩයට සෙනුෆෝ ද, උතුරු මැන්ඩේ කාණ්ඩයට ඩියෝලා සහ මනින්කා ද, කෘ කාණ්ඩයට බීටේ සහ කෘ ද ඇතුළත් වන අතර, දකුණු මැන්ඩේ කාණ්ඩයට යාකූබා ඇතුළත් වේ.ජනගහනයෙන් 77% ක් පමණ අයිවෝරියානු ලෙස සැලකේ. අයිවරි කෝස්ට් වඩාත් සාර්ථක බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යයක් ලෙස ස්ථාපිත වී ඇති බැවින්, ජනගහනයෙන් 20% ක් පමණ (මිලියන 3.4 ක් පමණ) අසල්වැසි ලයිබීරියාව, බුර්කිනා ෆාසෝ සහ ගිනියාවේ කම්කරුවන්ගෙන් සමන්විත වේ. ජනගහනයෙන් 4% ක් පමණ අප්‍රිකානු නොවන සම්භවයක් ඇත. බොහෝ දෙනෙක් ප්‍රංශ,[115] ලෙබනන්,[116][117] වියට්නාම සහ ස්පාඤ්ඤ පුරවැසියන් මෙන්ම එක්සත් ජනපදයේ සහ කැනඩාවේ එවැන්ජලිකල් මිෂනාරිවරු වෙති. 2004 නොවැම්බර් මාසයේදී ප්‍රංශ සහ අනෙකුත් විදේශීය ජාතිකයින් 10,000ක් පමණ රජයට පක්ෂපාතී තරුණ සටන්කාමීන්ගේ ප්‍රහාර හේතුවෙන් අයිවරි කෝස්ට් ප්‍රදේශයෙන් ඉවත් කරන ලදී.[118] ප්‍රංශ ජාතිකයන්
හැරුණු විට, රටේ යටත් විජිත සමයේ පැමිණි ප්‍රංශ පදිංචිකරුවන්ගෙන් ස්වදේශිකව උපන් පරම්පරාව පැමිණේ.ආගම්අයිවරි කෝස්ට් ආගමික වශයෙන් විවිධයි. නවතම 2021 සංගණන දත්ත වලට අනුව, ඉස්ලාම් අනුගාමිකයින් (ප්‍රධාන වශයෙන් සුන්නි) මුළු ජනගහනයෙන් 42.5% ක් නියෝජනය කරන අතර ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ අනුගාමිකයින් (ප්‍රධාන වශයෙන් කතෝලික සහ එවැන්ජලිස්ත) ජනගහනයෙන් 39.8% කි. ජනගහනයෙන් අතිරේක 12.6%ක් අනාගමිකයින් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර, 2.2%ක් සෘද්ධිවාදය (සාම්ප්‍රදායික අප්‍රිකානු ආගම්) අනුගමනය කරන බව වාර්තා වේ.[119]Pew පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ 2020 ඇස්තමේන්තුවකට අනුව, ක්‍රිස්තියානුවන් මුළු ජනගහනයෙන් 44% ක් නියෝජනය කරන අතර මුස්ලිම්වරුන් ජනගහනයෙන් 37.2% ක් නියෝජනය කරනු ඇත. ඊට අමතරව, එය 8.1%ක් ආගමික වශයෙන් සම්බන්ධ නොවන බවත්, 10.5% සාම්ප්‍රදායික අප්‍රිකානු ආගම් (සත්ත්වවාදය) අනුගාමිකයින් ලෙසත් ගණන් බලා ඇත.[120] 2009 දී, එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, ක්‍රිස්තියානීන් සහ මුස්ලිම්වරුන් එක් එක් ජනගහනයෙන් 35% සිට 40% දක්වා වූ අතර, ඇස්තමේන්තු කර ඇති පරිදි ජනගහනයෙන් 25%ක් සම්ප්‍රදායික (සත්ත්වවාදී) ආගම්
අදහති.[121]යමුසූක්රෝ යනු ලෝකයේ විශාලතම පල්ලි ගොඩනැගිල්ල වන අපගේ සාම ආර්යාවගේ බැසිලිකාවයි.[122]සෞඛ්‍යඋපතේදී ආයු අපේක්ෂාව 2004 දී පිරිමින් සඳහා 42 කි. කාන්තාවන් සඳහා එය 47ක් විය.[123] ළදරු මරණ සජීවී උපත් 1000කින් 118ක් විය.[123] පුද්ගලයන් 100,000කට වෛද්‍යවරුන් දොළොස් දෙනෙක් සිටිති.[123] ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකක් පමණ දිනකට ඇමරිකානු ඩොලර් 1.25ක ජාත්‍යන්තර දරිද්‍රතා රේඛාවට පහළින් ජීවත් වෙති.[124] කාන්තාවන්ගෙන් 36%ක් පමණ කාන්තා ලිංගික ඡේදනයට ලක්ව ඇත.[125] 2010 ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, අයිවරි කෝස්ට් ලෝකයේ 27 වැනි ඉහළම මාතෘ මරණ අනුපාතය ඇත.[126] HIV/AIDS අනුපාතය ලෝකයේ 19 වැනි-ඉහළම වූ අතර, 2012 දී ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ වයස අවුරුදු 15-49 අතර වැඩිහිටියන් අතර 3.20%කි.[127]අධ්‍යාපනයUniversité de Cocody හි විශ්ව විද්‍යාල මණ්ඩපයඋප සහරා අප්‍රිකානු රටවල් අතර, අයිවරි කෝස්ට් ඉහළම සාක්ෂරතා අනුපාතයන්ගෙන් එකකි. The World Factbook 2019 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි ජනගහනයෙන් 89.9% කට කියවීමට සහ ලිවීමට හැකිය.[128] වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක්, විශේෂයෙන් කාන්තාවන්, නූගත් ය. අවුරුදු 6ත්
10ත් අතර බොහෝ දරුවන් පාසලට ඇතුළත් කර නොගනී.[129] ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ලබන සිසුන්ගෙන් බහුතරය පිරිමින්ය. ද්විතීයික අධ්‍යාපනය අවසානයේ සිසුන්ට බේකලයුරේට් විභාගයට පෙනී සිටිය හැක. විශ්වවිද්‍යාලවලට අබිඩ්ජන් හි ෆෙලික්ස් හොප් හොවුට්-බොයිග්නි විශ්ව විද්‍යාලය සහ බුවාකේ හි ඇලසානේ ඔවාටාරා විශ්ව විද්‍යාලය ඇතුළත් වේ.විද්‍යාව සහ තාක්ෂණයඋසස් අධ්‍යාපන හා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ අමාත්‍යාංශයට අනුව, අයිවරි කෝස්ට් GERD සඳහා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 0.13%ක් පමණ වෙන් කරයි. අඩු ආයෝජන හැරුණු විට අනෙකුත් අභියෝග අතර ප්‍රමාණවත් නොවන විද්‍යාත්මක උපකරණ, පර්යේෂණ සංවිධානවල ඛණ්ඩනය සහ පර්යේෂණ ප්‍රතිඵල සූරාකෑමට සහ ආරක්ෂා කිරීමට අසමත් වීම ඇතුළත් වේ.[130] අයිවරි කෝස්ට් 2023 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ 112 වැනි ස්ථානයට පත් වූ අතර 2019 දී 103 වැනි ස්ථානයට පත් විය.[131][132][133] 2012-2015 ජාතික සංවර්ධන සැලැස්මේ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා වෙන් කර ඇති කොටස මධ්‍යස්ථව පවතී. වැඩි ධනය උත්පාදනය සහ සමාජ සමානාත්මතාවය (සැලසුම සඳහා වන මුළු අයවැයෙන් 63.8%) යන කොටස තුළ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා වෙන් කරනු ලබන්නේ 1.2% ක් පමණි. ජාතික පර්ය
ේෂණ වැඩසටහන් විසිහතරක් පොදු පර්යේෂණ තේමාවක් වටා රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික පර්යේෂණ සහ පුහුණු ආයතන සමූහගත කරයි. මෙම වැඩසටහන් 2012-2015 සඳහා ප්‍රමුඛතා අංශ අටකට අනුරූප වේ, එනම්: සෞඛ්‍යය, අමුද්‍රව්‍ය, කෘෂිකර්මය, සංස්කෘතිය, පරිසරය, පාලනය, පතල් කැණීම් සහ බලශක්තිය; සහ තාක්ෂණය.[130]සංස්කෘතියඅයිවරි කෝස්ට් හි සෑම ජනවාර්ගික කණ්ඩායමකටම තමන්ගේම සංගීත ප්‍රභේද ඇත, බොහෝමයක් ප්‍රබල වාචික බහුශ්‍රැත බවක් පෙන්වයි. කතා කරන බෙර විශේෂයෙන් ඇප්ලෝ අතර බහුලව දක්නට ලැබෙන අතර තවත් අප්‍රිකානු ලක්ෂණයක් වන බහු රිද්ම අයිවරි කෝස්ට් පුරා දක්නට ලැබෙන අතර විශේෂයෙන් නිරිතදිග ප්‍රදේශවල බහුලව දක්නට ලැබේ. අයිවරි කෝස්ට් හි ජනප්‍රිය සංගීත ප්‍රභේදවලට සෝබ්ලාසෝ, සූග්ලූ සහ කූපේ-ඩෙකැලේ ඇතුළත් වේ. අයිවෝරියානු සම්භවයක් ඇති මැජික් සිස්ටම්, ඇල්ෆා බ්ලොන්ඩි, මීවේ, ඩොබෙට් ග්නාහෝරේ, ටිකෙන් ජා ෆකෝලි, ඩීජේ අරෆත්, ඇෆ්‍රොබී, සර්ජ් බෙයිනාඩ් සහ ක්‍රිස්ටිනා ගෝ වැනි ජාත්‍යන්තර සාර්ථකත්වයන් දන්නා අයිවෝරියානු කලාකරුවන් කිහිප දෙනෙක්.ක්‍රීඩාඅයිවරි කෝස්ට් ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායමවඩාත්ම ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව වන්නේ සංගම් පාපන්දු ය. පිරිමි ජාති
ක පාපන්දු කණ්ඩායම තුන් වතාවක් ලෝක කුසලානයට ක්‍රීඩා කර ඇත, 2006 ජර්මනියේ, 2010 දකුණු අප්‍රිකාවේ සහ 2014 බ්‍රසීලයේ ය. අයිවරි කෝස්ට් විසින් ඩිඩියර් ඩ්‍රොග්බා සහ යායා ටූරේ වැනි ප්‍රසිද්ධ පාපන්දු ක්‍රීඩකයින් රැසක් බිහි කර ඇත. කාන්තා පාපන්දු කණ්ඩායම 2015 කැනඩාවේ පැවති කාන්තා ලෝක කුසලානයට ක්‍රීඩා කළේය. රට ප්‍රධාන අප්‍රිකානු ක්‍රීඩා ඉසව් කිහිපයකට සත්කාරකත්වය ලබා දී ඇති අතර වඩාත්ම මෑත කාලීන වූයේ 2013 අප්‍රිකානු පැසිපන්දු ශූරතාවලියයි. අතීතයේ දී, අයිවරි කෝස්ට් පාපන්දු කණ්ඩායම පස්වන ස්ථානයට පත් වූ 1984 අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානය සහ 1985 අප්‍රිකානු පැසිපන්දු ශූරතාවලියේ සත්කාරකත්වය දැරූ අතර එහිදී ජාතික පැසිපන්දු කණ්ඩායම රන් පදක්කම දිනා ගත්තේය.1984 ඔලිම්පික් උළෙලේදී මීටර් 400 ධාවන ශූර ගේබ්‍රියෙල් ටියාකෝ මීටර් 400 පිරිමි ඉසව්වේ රිදී පදක්කම දිනා ගත්තේය. රට 2017 දී Jeux de la Francophonie හි 8 වන සංස්කරණයට සත්කාරකත්වය දැක්වීය. මලල ක්‍රීඩා ක්‍රීඩාවේ, සුප්‍රසිද්ධ සහභාගිවන්නන් අතර මාරි-ජෝසී ටා ලූ සහ මියුරියෙල් අහෝරේ ඇතුළත් වේ.රග්බි සංගමය ජනප්‍රිය වන අතර ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායම 1995 දකුණු අප්‍රිකාවේ පැ
වති රග්බි ලෝක කුසලානයට ක්‍රීඩා කිරීමට සුදුසුකම් ලබා ඇත. අයිවරි කෝස්ට් අප්‍රිකානු කුසලාන දෙකක් දිනා ඇත: එකක් 1992 සහ අනෙක 2015. අයිවරි කෝස්ට් ටයිකොන්ඩෝ සඳහා ප්‍රසිද්ධයි. චෙක් සිසේ, රූත් ගබාග්බි සහ ෆර්මින් සෝකූ වැනි දන්නා තරඟකරුවන්ය.ආහාර පිසීමයස්සා යනු කුකුල් මස් හෝ මාළු සමඟ සකස් කරන ලද බටහිර අප්‍රිකාව පුරා ජනප්‍රිය ආහාරයකි. චිකන් යස්ස පින්තූරයේ ඇත.සාම්ප්‍රදායික ආහාර පිසීම බටහිර අප්‍රිකාවේ අසල්වැසි රටවල ධාන්‍ය සහ අල මත යැපීම හා සමාන වේ. මඤ්ඤොක්කා සහ කෙසෙල් යනු අයිවෝරියානු ආහාරවල සැලකිය යුතු කොටස් වේ. ඉරිඟු බෝල සකස් කිරීම සඳහා අයිටියු නම් ඉරිඟු පේස්ට් වර්ගයක් භාවිතා කරන අතර රටකජු බොහෝ කෑම වර්ග සඳහා බහුලව භාවිතා වේ. ආටිකේ යනු එළවළු මත පදනම් වූ කූස්කුස් වන ගාන ලද මඤ්ඤොක්කා සමඟ සාදන ලද ජනප්‍රිය අතුරු කෑමකි. සාමාන්‍ය වීදි ආහාර වන්නේ ඇලෝකෝ, තල් කෙසෙල් බදින ලද, තැම්බූ ළූණු සහ මිරිස් සමඟ කුළුබඩු දමා, ග්‍රිල් කළ මාළු හෝ තැම්බූ බිත්තර සමඟ ආහාරයට ගැනීමයි. කුකුළු මස් සාමාන්‍යයෙන් පරිභෝජනය කරන අතර මෙම කලාපයේ එහි කෙට්ටු, අඩු මේද ස්කන්ධය නිසා අද්විතීය රසයක් ඇත. මුහුදු ආහාර වලට ටූනා, සාඩින
්, ඉස්සන් සහ ටූනා වලට සමාන බොනිටෝ ඇතුළත් වේ. මාෆේ යනු රටකජු සෝස්වල මස් අඩංගු පොදු ආහාරයකි.[134]විවිධ අමුද්‍රව්‍ය සහිත සෙමින් තැම්බූ ඉස්ටුවක් තවත් පොදු ආහාර ප්‍රධාන ආහාරයකි.[134] කෙඩ්ජෙනොව් යනු කුකුල් මස් සහ එළවළු වලින් සමන්විත ආහාරයක් වන අතර, කුඩා හෝ එකතු කරන ලද දියරයක් නොමැතිව මුද්‍රා තැබූ බඳුනක සෙමින් පිසූ, කුකුළු මස් සහ එළවළු වල රස සංකේන්ද්‍රණය කර කුකුළු මස් මෘදු කරයි.[134] එය සාමාන්‍යයෙන් පිසිනු ලබන්නේ කැනරි නම් මැටි බඳුනක, මන්දගාමි ගින්නක් මත හෝ උඳුනක පිසිනු ලැබේ.[134] Bangui යනු දේශීය පාම් වයින් වර්ගයකි.අයිවෝරියන්ස් හට මැක්විස් නමින් හැඳින්වෙන විශේෂිත කුඩා, එළිමහන් අවන්හලක් ඇත, එය කලාපයට ආවේණික වේ. මැකිස් එකක සාමාන්‍යයෙන් බ්‍රයිස් කළ කුකුල් මස් සහ ළූණු සහ තක්කාලිවලින් ආවරණය කර ඇති මාළු ඇටිකේ හෝ කෙඩ්ජෙනෝ සමඟ පිරිනමනු ලැබේ.සටහන්↑ The latter being pronounced /ˌkoʊt diːˈvwɑːr/ KOHT-_-dee-VWAR in English and [kot divwaʁ] ( අසන්න) in French.[7]↑ Joseph Vaissète, in his 1755 Géographie historique, ecclésiastique et civile, lists the name as La Côte des Dents ("The Coas
t of the Teeth"), but notes that Côte de Dents is the more correct form.[18]↑ Côte du Vent sometimes denoted the combined "Ivory" and "Grain" coasts, or sometimes just the "Grain" coast.[15][13]↑ Literal translations include Elfenbeinküste (German), Costa d'Avorio (Italian), Norsunluurannikko (Finnish), Бе́рег Слоно́вой Ко́сти (Russian), and Ivory Coast.[23]↑ Many governments use "Côte d'Ivoire" for diplomatic reasons, as do their outlets, such as the Chinese CCTV News. Other organizations that use "Côte d'Ivoire" include the Central Intelligence Agency in its World Factbook[2] and the international sport organizations FIFA[27] and the IOC[28] (referring to their national football and Olympic teams in international games and in official broadcasts), news magazine The Economist,[29] the Encyclopædia Britannica[30] and the National Geographic Society.[31]↑ The BBC usually uses "Ivory Coast" both in news reports and on its page about the country.[32] The Guardian newspaper's style
guide says: "Ivory Coast, not 'The Ivory Coast' or 'Côte d'Ivoire'; its nationals are Ivorians."[33]සැකිල්ල:Citation needed spanයොමු කිරීම්↑ 1.0 1.1 1.2 "RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT 2021 RESULTATS GLOBAUX DEFINITIFS" (PDF). Institut National de la Statistique (INS) (ප්‍රංශ බසින්). October 2022.↑ 2.0 2.1 "Côte d'Ivoire". The World Factbook. CIA Directorate of Intelligence. 30 March 2022. සම්ප්‍රවේශය 16 March 2022.↑ "Cote d'Ivoire". The World Factbook (2024 ed.). Central Intelligence Agency. සම්ප්‍රවේශය 22 June 2023.↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (CI)". IMF.org. International Monetary Fund. 10 October 2023. සම්ප්‍රවේශය 14 October 2023.↑ "Gini Index". World Bank. සම්ප්‍රවේශය 14 July 2021.↑ "Human Development Report 2021/2022" (PDF) (ඉංග්‍රීසි බසින්). United Nations Development Programme. 8 September 2022. සම්ප්‍රවේශය 8 September 2022.↑ "Cote d'Ivoire definition". Cote d'Ivoire definition. htt
p://dictionary.reference.com/browse/cote%20d'ivoire. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 23 May 2014. ↑ "OVERALL DEFINITIVE RESULTS OF THE RGPH 2021: THE POPULATION USUALLY LIVING ON IVORIAN TERRITORY IS 29,389,150 INHABITANTS". PORTAIL OFFICIEL DU GOUVERNEMENT DE COTE D'IVOIRE (ප්‍රංශ බසින්). July 13, 2022.↑ "Loi n° 2000-513 du 1er août 2000 portant Constitution de la République de Côte d'Ivoire" (PDF). Journal Officiel de la République de Côte d'Ivoire (ප්‍රංශ බසින්). 42 (30): 529–538. 3 August 2000. 25 March 2009 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.,↑ "Ivory Coast backs new constitution in landslide vote, opposition cries foul". 2 November 2016.↑ IMF. "World Economic Outlook database: April 2022". සම්ප්‍රවේශය 2022-08-10.↑ "Ivory Coast country profile". BBC News. 2020-11-18. සම්ප්‍රවේශය 2021-06-01.↑ 13.0 13.1 13.2 13.3 13.4 Thornton 1996, පිටු අංකය: 53–56.↑ 14.0 14.1 14.2 Lipski 2005, පිටු අංකය: 39.↑ 15.0 15.1 15.2 15.3 Duckett 1853, පිටු අංකය: 594.↑ 16.0 16.1 Homans 1858, පිටු
අංකය: 14.↑ 17.0 17.1 Plée 1868, පිටු අංකය: 146.↑ 18.0 18.1 18.2 Vaissète 1755, පිටු අංකය: 185–186.↑ 19.0 19.1 Blanchard 1818, පිටු අංකය: 57.↑ 20.0 20.1 20.2 20.3 Chisholm 1911, පිටු අංකය: 100.↑ 21.0 21.1 Walckenaer 1827, පිටු අංකය: 35.↑ "The Ivory Coast". World Digital Library. සම්ප්‍රවේශය 16 February 2013.↑ 23.0 23.1 David 2000, පිටු අංකය: 7.↑ Auzias & Labourdette 2008, පිටු අංකය: 9.↑ Lea & Rowe 2001, පිටු අංකය: 127.↑ Jessup 1998, පිටු අංකය: 351.↑ "CAF Member Associations". CAF Online. CAF-Confederation of African Football. සම්ප්‍රවේශය 20 July 2017.↑ "Côte d'Ivoire". International Olympic Committee. සම්ප්‍රවේශය 20 July 2017.↑ "Research Tools". The Economist. 1 April 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 20 June 2010.↑ "Cote d'Ivoire". Britannica Online Encyclopedia. Britannica.com. සම්ප්‍රවේශය 20 June 2010.↑ "Places Directory". nationalgeographic.com. 25 June 2008. සම්ප්‍රවේශය 20 June 2010.↑ "Country profile: Ivory Coast". BBC News. 2
4 February 2010. සම්ප්‍රවේශය 30 April 2010.↑ "Guardian Style Guide: I". The Guardian. 19 December 2008. සම්ප්‍රවේශය 30 April 2010.↑ Guédé, François Yiodé (1995). "Contribution à l'étude du paléolithique de la Côte d'Ivoire : État des connaissances". Journal des Africanistes. 65 (2): 79–91. doi:10.3406/jafr.1995.2432.↑ Rougerie 1978, p. 246↑ 36.00 36.01 36.02 36.03 36.04 36.05 36.06 36.07 36.08 36.09 36.10 36.11 36.12 36.13 36.14 36.15 Warner 1988, p. 5.↑ Kipré 1992, pp. 15–16↑ 38.0 38.1 38.2 38.3 Warner 1988, p. 6.↑ 39.0 39.1 39.2 39.3 39.4 39.5 39.6 39.7 39.8 39.9 Warner 1988, p. 7.↑ 40.0 40.1 Warner 1988, pp. 7–8.↑ 41.00 41.01 41.02 41.03 41.04 41.05 41.06 41.07 41.08 41.09 41.10 41.11 41.12 Warner 1988, p. 8.↑ 42.0 42.1 42.2 42.3 42.4 42.5 42.6 42.7 42.8 42.9 "Background Note: Cote d'Ivoire". U.S. Department of State. October 2003. February 29, 2004 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.  මෙම ලිපිය තුළ මෙම ප්‍රභවයේ පෙළ ඇතුළත් වන අතර එය පොදු වසම තුළ පවතියි.{{cite
web}}:  CS1 maint: postscript (link)↑ Warner 1988, p. 9.↑ 44.00 44.01 44.02 44.03 44.04 44.05 44.06 44.07 44.08 44.09 44.10 Warner 1988, p. 10.↑ 45.0 45.1 Warner 1988, p. 11.↑ Warner 1988, p. 11.↑ "Slave Emancipation and the Expansion of Islam, 1905–1914" (PDF). 2 May 2013. p. 11. 2 May 2013 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ 48.00 48.01 48.02 48.03 48.04 48.05 48.06 48.07 48.08 48.09 48.10 48.11 Warner 1988, p. 12.↑ 49.0 49.1 49.2 Warner 1988, p. 14.↑ Mortimer 1969.↑ "Background Note: Cote d'Ivoire". U.S. Department of State. October 2003. February 29, 2004 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.  මෙම ලිපිය තුළ මෙම ප්‍රභවයේ පෙළ ඇතුළත් වන අතර එය පොදු වසම තුළ පවතියි.{{cite web}}:  CS1 maint: postscript (link)↑ "French Ivory Coast (1946-1960)". University of Central Arkansas. සම්ප්‍රවේශය 21 January 2021.↑ "Ivory Coast – The Economy". countrystudies.us. Library of Congress.↑ McGovern 2011, p. 16.↑ Appiah & Gates 2010, p. 330.↑ Fenton, Tim (15 Novem
ber 2004). "France's 'Little Iraq'". CBS News. 8 October 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.[unreliable source?]↑ "UN endorses plan to leave president in office beyond mandate". IRIN. 14 October 2005. 19 February 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ Bavier, Joe (18 August 2006). "Ivory Coast Opposition, Rebels Say No to Term Extension for President". VOA News. 12 March 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "Partial rejection of UN peace plan". IRIN. 2 November 2006.↑ "New Ivory Coast govt 'a boost for Gbagbo'". Independent Online. Agence France-Presse. 12 April 2007. 26 October 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "Water And Sanitation". UNICEF. 14 May 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ 62.0 62.1 62.2 "Thousands flee Ivory Coast for Liberia amid poll crisis". BBC News. 26 December 2010. සම්ප්‍රවේශය 26 December 2010.↑ "Final Communique on the Extraordinary Session of the Authority of Heads of State and Government on Cote D'Ivoi
re". Economic Community of West African States (ECOWAS). 7 December 2010. 3 May 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "Communique of the 252nd Meeting of the Peace and Security Council" (PDF). African Union. 9 December 2010. 6 February 2011 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "ICE deports Ivory Coast army colonel convicted of arms trafficking". Immigration and Customs Enforcement . 30 November 2012. 27 February 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "FBI nabbed colonel on official business". United Press International. 21 September 2010.↑ United States v. Shor, Order on appeal from summary judgment, 9th Cir. Case No. 5:10-cr-00434-RMW-1, (December 18, 2015).↑ DiCampo, Peter (27 April 2011). "An Uncertain Future". Ivory Coast: Elections Turn to War. Pulitzer Center. සම්ප්‍රවේශය 8 August 2011.↑ Lynch, Colum; Branigin, William (11 අප්‍රේල් 2011). "Ivory Coast strongman arrested after French forces intervene". Washington Post. 13 අප්‍රේල් 2011 දින පැවත
ි මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 12 අප්‍රේල් 2011.↑ "Ivory Coast's Laurent Gbagbo arrested – four months on". The Guardian. 2011-04-11. සම්ප්‍රවේශය 2021-06-01.↑ Griffiths, Thalia (11 April 2011). "The war is over — but Ouattara's struggle has barely begun". The Guardian. සම්ප්‍රවේශය 11 December 2016.↑ "ICC orders conditional release of ex-Ivory Coast leader Gbagbo". France 24. 1 February 2019. සම්ප්‍රවේශය 6 March 2019.↑ "Former Ivory Coast President Laurent Gbagbo freed by International Criminal Court". CNN. 15 January 2019. සම්ප්‍රවේශය 15 January 2019.↑ "Ivory Coast's ex-president Laurent Gbagbo released to Belgium". Al Jazeera. සම්ප්‍රවේශය 6 March 2019.↑ "Ivory Coast's Ouattara re-elected by a landslide". Al Jazeera. සම්ප්‍රවේශය 2021-06-01.↑ "Ivory Coast election: Alassane Ouattara wins amid boycott". BBC News. 2020-11-03. සම්ප්‍රවේශය 2021-06-01.↑ "Ivory Coast Constitutional Council confirms Ouattara re-election". Al Jazeera. සම්ප්‍රවේශය 2021-06-01.↑
"MSN". www.msn.com. සම්ප්‍රවේශය 2023-10-06.↑ Agnero, Eric (10 November 2010). "Ivory Coast postpones presidential runoff vote". CNN. සම්ප්‍රවේශය 11 November 2010.↑ "Ivory Coast election: Army says it has sealed borders". BBC News. 3 December 2010. සම්ප්‍රවේශය 3 November 2010.↑ "Ivory Coast election: Ouattara wins the third term, opposition cries foul". Deutsche Welle. 3 November 2020. සම්ප්‍රවේශය 2021-06-01.↑ "Côte d'Ivoire : un nouveau gouvernement, mais peu de changements – Jeune Afrique". JeuneAfrique.com (ප්‍රංශ බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2022-08-10.↑ "Ivory Coast's former president Laurent Gbagbo oversaw 'unspeakable crimes', says ICC". The Daily Telegraph. 28 January 2016. 10 January 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.↑ "Water And Sanitation". UNICEF. 14 May 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "Sustainable Development Goals". sustainabledevelopment.un.org. 6 May 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 20 May 2016.↑ IISS 2012, p. 42
9.↑ IISS 2012, p. 430.↑ "Chapter XXVI: Disarmament – No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons". United Nations Treaty Collection. 7 July 2017.↑ Geopolitical Entities, Names, and Codes (GENC) second edition↑ "Districts of Côte d'Ivoire". Statoids. Institut National de la Statistique, Côte d'Ivoire.↑ While Yamoussoukro is the seat of Bélier region, the city itself is not part of the region.↑ "COTE D' IVOIRE (IVORY COAST)". Monga Bay.↑ "Parc national d'Azagny". United Nations Environment Programme. 1983. 1 November 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2 June 2019.↑ Dinerstein, Eric; Olson, David; et al. (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.↑ Grantham, H. S.; Duncan, A.; et al. (2020). "Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity - Supplementar
y Material". Nature Communications. 11 (1): 5978. Bibcode:2020NatCo..11.5978G. doi:10.1038/s41467-020-19493-3. ISSN 2041-1723. PMC 7723057. PMID 33293507.↑ "Côte d'Ivoire: Financial Sector Profile". MFW4A.org. 22 October 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 December 2010.↑ "Ivory Coast Makes 1st Cocoa Export Since January". Associated Press via NPR. 9 May 2011. 3 December 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 21 January 2014.↑ Monnier, Olivier (27 March 2013). "Ivory Coast San Pedro Port Sees Cocoa Exports Stagnating". Bloomberg. 2 December 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 21 January 2014.↑ "Ivory Coast reaps more rubber as farmers shift from cocoa". Reuters. 13 February 2013. සම්ප්‍රවේශය 21 January 2014.↑ "Cote d'Ivoire | Office of the United States Trade Representative". Ustr.gov. 29 March 2009. 3 December 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 21 January 2014.↑ "2013 Findings on the Wo
rst Forms of Child Labor in Côte d'Ivoire". United States Department of Labor. 27 February 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ Baten 2016, p. 335.↑ "Ivory Coast Unemployment Rate | 1998–2017 | Data | Chart | Calendar". www.tradingeconomics.com. 18 February 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 17 February 2017.↑ Ministry of Economy 2007, pp. 176–180.↑ United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. "World Population Prospects 2022". සම්ප්‍රවේශය 2022-08-09.↑ Institut National de la Statistique de Côte d'Ivoire. "Recensement Général de la Population et de l'Habitat 2014 - Rapport d'exécution et Présentation des principaux résultats" (PDF). p. 3. සම්ප්‍රවේශය 2022-08-09.↑ Institut National de la Statistique de Côte d'Ivoire. "RGPH 2014 Résultats globaux" (PDF). සම්ප්‍රවේශය 2022-08-09.↑ Institut National de la Statistique de Côte d'Ivoire. "RGPH 2021 Résultats globaux" (PDF). සම්ප්‍රවේශය 2022-08-09.↑ "Ivory Coast –