LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ජෛව තොරතුරු විද්‍යාව, වෛද්‍ය රූපණය, රූප සැකසීම, මානසික සංඥා සැකසීම, ජෛව යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, ජෛව ද්‍රව්‍යය හා ජෛව ඉංජිනේරු විද්‍යාව, පද්ධති විශ්ලේෂණය හා 3D ආකෘතිකරණය ඇතුළත් වේ. ජෛව වෛද්‍ය ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ වැදගත්ම යෙදීම්වලට උදාහරණ වන්නේ ජෛව අනුකූල ශරීරාබාධ නිවැරදි කිරීමේ උපකරණ, වෛද්‍ය උපකරණ, රෝග විනිශ්ච උපකරණ හා MRI, EEG වැනි රූපණ උපකරණ හා බෙහෙත් ද්‍රව්‍යය වැඩි දියුණු කිරීම හා නිපදවීමයි.ආර්ථික විද්‍යාවේදි,නිශ්පාදන හැකියා මායිම නොහොත් ඇතැම් අවස්තාවන්හීදි නිශ්පාදන හැකියා වක්‍රය ලෙසද හදුන්වන මෙය,භාණ්ඩ දෙකක විවිධ නිමැවුම් සංයොග ගණනක්  එක් එක් නිශ්පාදන සාධක සමාන ස්ථාවර ලෙස යොදා ගනිමින් නිශ්පාදනය පෙන්නුම් කෙරෙන ප්‍රස්ථාරය කි. ප්‍රස්ථාරයට අනුකූලව නිශ්පාදනය ස්ථාවර යෙදැවුම් ගණනක දී,නිශ්පාදන හැකියා මායිම එක් භාණ්ඩයක උපරිම නිශ්පාදන හැකියා මට්ට්මකදී අනෙක් භාණ්ඩයේ ........... පවතින තාක්ෂණය යොදා ගනිමින්.එසේ කිරීමෙන් නිශ්පාදන කට්ටලයේ නිශ්පාදන කාර්යක්ෂමතාව පිලිබිඹු කෙරේ : වක්‍රයේ එක් ලක්ෂ්‍ය කාර්යක්ෂමතාරූත් බෙනඩික්ටRuth Benedict in 1937උපතජුනි 5, 1887(1887-06-05)New York Cityමිය යාමSeptember
17, 1948(1948-09-17) (වයස 61)New York Cityඅධ්‍යාපනයPh.D. in anthropology, Columbia University (1923)රැකියාවAnthropologistකලත්‍රයා(යන්)Stanley Benedictදෙමව්පියන්(s)Frederick Fulton and Beatrice Fultonරූත් බෙනඩික්ට් අමෙරිකානු මානව විද්‍යාඥවරියකි. නිව්යෝර්ක් නගරයේ උපත ලද ඇය වසාර් විද්‍යාලයයේ අධ්‍යාපනය ලබා 1909 දී උපාධිය දිනාගත්තාය.  වර්ෂ 1919 දී කොලොම්බියා විශ්වවිද්‍යාලයට ප‍්‍රවේශවූ ඇය ප‍්‍රාන්ස් බෝස් යටතේ අධ්‍යාපනය ලබා සිය ආචාර්ය උපාධිය ලබාගත් අතර 1923 දී එම පීඨයට සම්බන්ධ විය. මාග‍්‍රට් මීඞ් නමැති සුප‍්‍රකට මානව විද්‍යාඥවරිය සමග ඇය එක්ව කටයුතු කළාය. ඇයගේ සිසුන් සහ සහෘදයින් අතර මර්වින් ඔප්ලර් ද වේ. ඇයගේ ආචාර්යවරයා වන අමෙරිකානු මානව විද්‍යාවේ පියා ලෙස සැලකෙන ප‍්‍රාන්ස් බෝස් ගේ අදහස් බෙනඩික්ට් ගේ කෘතීන්වල ද දක්නට ලැබේ. බෝස්  “ජාතිය, භාෂාව සහ සංස්කෘතිය” යන ජාතිවාදයට එරෙහි වූ ග‍්‍රන්ථයේ කතුවරයා විය. එය එකල ශාස්තී‍්‍රය ලෝකය තුළ බිහිවූ මහත් බලපෑමක් ඇති කළ කෘතියක් විය. ජාතිය, භාෂාව සහ සංස්කෘතිය එකිනෙකින් ස්වාධීන බව පෙන්වා දීමට එමඟින් හෙතෙම උත්සහ කළේය. කිසිදු ජාතියක් පහත්කොට සැළකිය නොහැකි බව
ද සංස්කෘතික වශයෙන් දියුණු වීමට හැකියාවක් ඒවාට නැතැයි සැලකිය නොහැකි බවට ද බෝස් ගේ අදහස්වලින් පැහැදිලි විය. සැම මනුෂ්‍යයෙකුටම සමාන අයිතිවාසිකම් හිමිවිය යුතුය යන බෝස් ගේ අදහස්වල ආභාෂය රූත් බෙනඩික්ට් ට ද ලැබිණ.සටහන්Ruth Benedictමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.නිකොලොස් පෝසීන්ගේ 1650 දී කැන්වසයේ තෙල් සායම්නි අදින ලද 98 x 74 cm ස්ව ආලේඛ්‍ය චිත්‍රයක් 1594 ජුලි 15 සිට 1665 නොවැම්බර් 19 දක්වා ජීවත් වු නිකොලොස් ‍පුසීන් සම්භාව්‍ය ශෛලියේ ප්‍රංශ සිත්තරෙකි. ඔහුගේ සිතුවම් ප්‍රධාන වශයෙන් නිර්මලත්වය, තර්කනය හා පිළිවෙල නිරූපණය කරයි. එමෙන්ම රේඛාමය වර්ණ ගැන්වීමට ප්‍රමුඛත්වය ලබාදෙයි. ජැක් ලුවිස් ඩේවිඩ් හා පෝල් සිසානේ වැනි සම්භාව්‍ය ප්‍රබවයක් සහිත කලා කරුවන් අතර ප්‍රමුඛ උද්ධීපනය ලෙස 20 වන ශත වර්ෂය වන තුරු ඔහු වැජඹුනි. රිචලිවු කාඩිනල් වරයා රජුගේ ප්‍රධාන සිත්තරා ලෙස ප්‍රංශයට යලි පැමිනීමට අනදුන් අවස්ථාවේ හැර ඔහුගෙල් වෘත්තීය ජීවිතයේ වැඩි කලක් රෝමයේ
ගත වුණි. Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Poussinන්‍යාසයක පවතින තිරස් රේඛා පේළි ලෙස ද සිරස් රේඛා තීරු ලෙස ද හැඳින්වේ. m හා n එම න්‍යාසයේ මාන ලෙස හැඳින්වේ. න්‍යාසයක මාන ප්‍රකාශ කරනුයේ හැමවිටම පළමුව පේළි  සංඛ්‍යාව සහ දෙවනුව තීර සංඛ්‍යාව වශයෙනි. m ‍එදිරියේ  n  ආකාරයේ න්‍යාසයක ගණය m x n ලෙස පොදුවේ ලියනු ලැබේ. (ගණනය මගින් විශාලත්වය හැ‍ඟේ. එකම ගණයට අයත් වූ ද අනුරූප දත්තයන් සමාන වූ ද න්‍යාසයන් යුගලක් එකිනෙක සම වේ යැයි සැලකේ.)සැමවිටම පාහේ න්‍යාසයන් ඉංග්‍රීසි කැපිටල් අකුරු මගින් දක්වනු ලබන අතර න්‍යාසයන්ට අදාල සටහන් නිරූපණය සඳහා අනුරූප ඉංග්‍රීසි සිම්පල් අකුර සමග දර්ශක යුගලක් භාවිතා කෙරේ. උදාහරණයක් ලෙස A න්‍යාසයේ i  වැනි පේළියේ j වැනි තීරුවේ පවතින ලක්ෂය aij මගින් සංකේතවත් කෙරෙන අතර එය i,j සටහන හෙවත් (i,j) වැනි සටහන ලෙස නම් කෙරේ. මෙම සටහන ඇතැම් විට A(i,j) හෝ A(i,j) ලෙසද ලියනු ලැබේ. හැමවිටම පළමුව අදාල පේළියත් තීරුවත් ලියනු ලැබේ. තවද යටිකුරු රහිතව A පමණක් යෙදීම මගින් මුළු න්‍යාසයම සංකේතවත් කෙරේ. වෙනත් විචල්‍යවලින් න්‍යාසයන් වෙන්කර දැක්වීම සදහා ඉංග්‍රීසි කැපිටල් අ
කුරු භාවිත කිරීමට අමතරව මුද්‍රණයේ දී එම අකුරු තද පැහැයෙන් මුද්‍රණය කිරීම කරනු ලැබේ. (ඇලකුරු ලෙස මුද්‍රණය නොකෙරේ) මෙම සම්මුතියට අනුව A යනු න්‍යාසයක් සංකේතවත් කරන අතර A අදීශයක් සංකේතවත් කරයි. විකල්ප සම්මුතියක් වන්නේ න්‍යාසයේ මාන න්‍යාසය දක්වන සලකුණට යටින් කුඩා අකුරින් මුද්‍රණය කිරීමයි. එනම් r එදිරියේ c න්‍යාසයක්   ලෙස සංකේතවත් කළ හැක. A නම් m x n න්‍යාසය් දැක්වීම සදහා අප බොහෝ විට    හෝ   වැනි අංකනයක් යොදා ගනී. මෙහිදී 1 ≤ i ≤ m  හා 1 ≤ j ≤ n ලෙස ai,j  ට අදාල සියලුම සටහන් සියලු පූර්ණ සංඛ්‍යා සදහා වෙන වෙනම නිර්ණය කර ඇති සමහර ප්‍රකමණ භාෂාවලදී පේළි හා තීර අංකන ශූන්‍යයේ සිට ඇරඹේ. එබැවින් එවන් භාෂාවන්ට අදාල වන ග්‍රන්ථ භාවිතා කරන සම්මුතිය තරමක් වෙනස් වේ. එවන් විටෙක 0 ≤ i ≤ m-1 ද 0 ≤ j ≤ n-1 ලෙස ලියනු ල‍ැබේ.කිසියම් න්‍යාසයක එක් මානයක් “1” ට සමවන්නේ නම් එය දෛශිකයක් ලෙස නම් කෙරෙන අතර එවිට එය තාත්වික ඛණ්ඩාංක අවකාශයේ අංශු මාත්‍රයක් ලෙස අර්ථ දැක්වේ. m × 1 (තනි තීරුවක් හා m  පේළි සංඛ්‍යාවක් ඇති) ආකාරයේ න්‍යාසයක් තීර දෛශිකය ලෙසත් 1 × n  (එක් පේළියක් හා n තීර සංඛ්‍යාවක් ඇති) න්‍යාසයක් පේළි දෛශිකයක් ලෙස
ත් හැඳින්වේ.Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Matrix_%28mathematics%29#Definitions_and_notationsසංවිධානය (organization or organisation) මෙම ලිපිය පරිවර්තනය කළ යුතුය  කරුණාකර මෙම ලිපිය සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් දායකවන්න.සංවිදානයක් යනු කුමක්දOrganization termsසංවිධානයක් යනු යම්‍ පොදු අරමුණක් ඉටුකර ගැනීම සදහා වූ පුද්ගලයන් සමූහයකගේ එකතුවකි.සංවිධානයක් යනු සමාජ ආර්ථික ඒකකයකි.මිනිසුන්ගේ විවිධ අවශ්‍යතා සහ වුවමනා සපුරාගැනීම පිණිස සමාජයට විවිධ නිශ්පාදන සහ සේවා ඵක් කරයි.ඵසේ සපයනු ලබන සේවා යම් නිශ්චිත පොදු අරමුණක් ඔස්සේ කටයුතු කරයි.සංවිධානයට දැක්ම,මෙහෙවරක්,ඉලක්ක,පරමාර්ථ,සම්පත්,ක්‍රියාවලීන්,පද්ධති,ව්‍යූහයක් සහ සංස්කෘතියක් අාදී උපාංග වලින් සමන්විත වන අතර ඵසේ පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් ඵක්ව කටයුතු කරණ මිනිසුන් කණ්ඩායමක් සංවිධානයක් වේ.Orgaugfknbච්ජ්nization in sociologyOrganization in management and organizational studiesස๜໶ධ๟නකරණ නය๟යනOrganizational structuresමූලික ලිපිය: Organizational structureමූලික
ලිපිය: Organizational structurePyramids or hierarchiesCommittees or juriesStaff organization or cross-functional teamMatrix organization වෙනත් භාවිතා සඳහා, matrix management බලන්න.Ecologies"Chaordic" organizationsතවද බලන්නRelated listsReferencesමහියංගනයMahiyanganaනගරයඔරලෝසු කණුවරටශ්‍රී ලංකාවපළාතඌව පළාතදිස්ත්‍රික්කයබදුල්ලවේලා කලාපශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලා කලාපය (UTC+5:30)මහියංගනය හෙවත් මයියංගනේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඌව පළාතේ බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති ප්‍රදේශයකි.  මෙම ඓතිහාසික ස්ථානය අතීතයේ හඳුන්වා ඇත්තේ මියුගුණ නමිණි. මහවැලි ගඟ සමීපයේ පිහිටි මහියංඟණය යන්න බිමිතැන්න යන සිංහල පදයෙන් බිඳී ආවකි. මෙම ප්‍රදේශයේ ඈත අතීතයේ සිටම ආර්ථික වශයෙන්ද වැදගත් කමක් උසුලා ඇත. දෙවන අක්බො රජු විසින් ඉදිකළ මිණිපේ අමුණ මෙම ප්‍රදේශයේ කාෂිකාර්මික කටයුතු වලදී ඉතා වැදගත් නිර්මාණයක් විය.සංචාරක ආකර්ෂණමහියංගන විහාර දාගැබමහියංගනය රජ මහා විහාරය - ක්‍රිස්තුපූර්ව හයවන සියවසේ බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් නවවෙන
ි මස මහියංගනයට වැඩමවා මහානාග වනෝද්‍යානයේදී යක්ෂයන් දමනය කල බව මහා වංශයේ සඳහන්වේ. එහිදී ධර්මය ඇසූ සුමන සමන් දෙවියන් සෝවාන් බව ලබා බුදුරදුන්ගෙන් කේෂදාතු ලබාගෙන රන්කරඩුවක බහා සත්රියන් උසට මැණික් දාගැබක් කළ බව තවදුරටත් එහි සඳහන්වේ. පසුව බුදුරදුන් ආදාහනය කල තැනින් ග්‍රිකවා ධාතුව වැඩමවා විත් එය නිදන් කොට දොළොස් රියන් දා ගැබක් ඉදි කරවා ඇත. එම දා ගැබ දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ සොහොයුරු උද්ද චූලාභය කුමරු තිස් රියන් කොට විශාල කරවා ඇත. එම දාගැබ දුටුගැමුණු රජු අසූ රියන් උසටද විශාල කරවා ඇත. මෙම දා ගැබ මහ විජයබා, කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ වැනි රජවරු පුතිසංස්කරණය කරවා ඇත. සොළොස්මස්ථාන අතර එක් ස්ථානයක්වන මහියංඟනය රුහුණේ සිට රජරට දක්වා වැටී තිබූ ඓතිහාසික මාර්ගයේ පිහිටා තිබූ නිසා මෙම ස්ථානය ආගමික වශයෙන් මෙන්ම දේශපාලණික වශයෙන් ද වැදගත්කමක් උසුලා ඇත.හින්නෝන්මාදයවර්ගීකරණය සහ බාහිර සම්පත්හින්නෝන්මාදයෙන් පෙළෙන්නෙකු විසින් මැසූ ඇම්බ්‍රෝඩ් මැහුමක්‌ICD-10F20.ICD-9295OMIM181500DiseasesDB11890MedlinePlus000928eMedicinemed/2072 emerg/520MeSHF03.700.750හින්නෝන්මාදය  යනු මානසික ආබාධයක් වන අතර මනසේ ක්‍රියාවලිය බිඳ වැටීමෙන
් සහ දුර්වල වූ චිත්තවේග ප්‍රතිචාරයන්ගෙන් එය පෙන්නුම් කරයි. [1]පීඩනෝන්මාදය; සැබෑවට නැති හඬවල් ඇසෙනවායැයි සිතීම; පිළිවෙලට සකස් නොවූ චින්තනය; හීන වූ භාවයන් සහ හීන අභිප්‍රේරණය වැනි මායාවන් වැනි මුලාවට පත් කරන දෑ මෙහි සුලභ ලක්ෂණ වේ. හින්නොන්මාදය මඟින් සාමාජීය සහ ක්‍රියාවෙහි ගැටලුද ඇති කරයි. සාමාන්‍යයෙන්, ලක්ෂණ පෙන්නුම් කිරීම ආරම්භ වන්නේ තරුණ වියෙහිදී වන අතර 0.3-0.7% ක් පමණ වූ පිරිසක් තම ජීවිත කාලය තුලදී මෙවන් තත්ත්වයකට මුහුණ දෙයි. [2]අදාළ පුද්ගලයාගේ හැසිරීම සහ අත්විඳ ඇති අත්දැකීම් මත පදනම්ව රෝග විනිශ්චය සිදු කරනු ලැබේ.ජාන විද්‍යාවත්, පවතින වටාපිටාවත්, මානසික සහ සමාජයීය ක්‍රියාවලිත් මෙයට බලපාන්නා වූ සැලකිය යුතු සාධක වේ. විනෝදය සඳහා හෝ බෙහෙත් වට්ටෝරු වලදී හෝ භාවිතා කරනු ලබන සමහර මත්ද්‍රව්‍ය මෙම අබාධය ඇති කිරීමටත් එහි රෝග ලක්ෂණ තව දුරටත් වැඩි කිරීමටත් හේතු කාරක වේ. මෙම අබාධයේ විවිධ ලක්ෂණ සංකලනයන් පවතින බැවින් මෙහි රෝග විනිශ්චය ලෙස තනි අබාධයක් පෙන්නුම් කරන්නේද නැතහොත් වෙන් වෙන් වශයෙන් විවිධ සහලක්ෂණයන් කිහිපයක් පෙන්නුම් කරන්නේදැයි විවාදයක් පවතී. [1] භාෂාවෙන් skhizein ("විභේදනය කිරීමට") සහ phrēn
("මනස") යන මූල පද වලින් Schizophrenia ("හින්නෝන්මාදය") වචනයේ නිදානය ගොඩ නැගී තිබේ. හින්නෝන්මාදය මගින් "පෞරුෂත්ව විභේදනය" යන්න, හෝ "බහුවිධ පෞරුෂත්ව අබාධ" - මහජන දැකීමේදී නිතර කලබල වන තත්ත්වය යන්න හෝ අදහස් නොකරයි.[3] එම පදයේ නියම අරුත වන්නේ "මනසේ ක්‍රියාවන්ගේ විභේදනය" මගින් රෝගය පෙන්නුම් කරන බව වේ. [4]මෙම ආබාධයට මුඛ්‍ය ප්‍රතිෂ්ඨාව ප්‍රතිකාරය වන්නේ මුලික වශයෙන් හෝර්මෝන ප්‍රතිග්‍රාහක ක්‍රියාවලිය වළක්වන ප්‍රති මනෝව්‍යාධික ඖෂධ මිශ්‍රණයකි. චිකිත්සාව, රැකියාවේ පුහුණුව, සමාජීය පුනරුත්තාපනය යන දෑද ප්‍රතිකාරයේදී වැදගත් වේ. වඩා බරපතල තත්ත්වයකදී - තමාටත්, අන් අයටත් අවධානමක් විය හැකි තත්ත්වයකදී- හදිසි මනෝ චිකිත්සාවද අවශ්‍ය වනු ඇත.  [5]මෙම ආබාධය ප්‍රධාන වශයෙන්ම සිතීමේ හැකියාවට බලපාන බව පැවසුනද, තවදුරටත් එය හැසිරීමේ සහ භාවයන් සම්බන්ධ නිදන්ගත රෝග ඇති කිරීමටද බලපායි. මීට අමතරව හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගලයන් අධික අවපීඩනය, උද්වේගකාරී බව - ජීවිත කාලය තුලදී 50% ක් පමණ සායන වශයෙන් යායුතු වූ අධික අවපීඩන තත්ත්වයනට වුවද ලක් වීමට හැකියාවක් පවතී.[6] දීර්ඝ කාලීන සේවා වියුක්තිය, දිලිදුකම සහ අනගාරික බව වැනි සමාජීය ග
ැටළුද පැන නැගිය හැක.  මෙකී ගැටළු හේතුවෙන් ආබාධය සහිත පුද්ගලයින්ගේ සාමාන්‍යය ජීවිත අපේක්ෂාව ආබාධය නොමැති පුද්ගලයකුට වඩා අවරුදු 12-15 කින් පමණ අඩු වේ. කායික සම්බන්ධ ගටලු වැඩි වීමටත්, සිය දිවි නසා ගැනීම් අනුපාතය ඉහළ යාමටත් ( 5% ක් පමණ) මෙය හේතු වී ඇත. [2][7]ලක්ෂණහින්නෝන්මාදයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ට ව්‍යාජ දර්ශන (බහුලව වාර්තා වන පරිදි විවිධ හඬවල් ඇසීම), මායාවන් වැනි රැවටීම් (විශ්මයජනක හෝ වධකයකුගේ ස්වභාවය ගත් දෑ ) සහ නිසි පිළිවෙලකට සකස් නොවූ සිතිවිලි සහ කථනය යන අවස්ථාවන් බොහෝ විට අත්විදීමට සිදු වේ. අවසානයට සඳහන් කල කරුණ අඩු වැඩි වශයෙන් පැවතිය හැක. එනම්, පුද්ගලයාගේ සිතීමේ ක්‍රියාවලිය අනුපිලිවෙලට සකස් කර ගැනීමට අපහසු අවස්ථාවේ සිට අර්ථයෙන් එකිනෙකට සම්බන්ධ නොවූ වාක්‍ය හෝ තේරුම් ගැනීමට අපහසු "වචන සලාදයක්" පැවසීම වැනි බරපතල තත්ත්වයකට වුවද පත් වීමට හැකියාවක් පවතී. සමාජීය පසුබැසීම, පිළිවෙලක් නොමැති වස්ත්‍ර හා සනීපාරක්ෂක දෑ, අභිප්‍රේරණය සහ විචාර බුද්ධිය නොමැතිකම යනාදී සියල්ල හින්නෝන්මාදයේ දැකිය හැකි සුලභ ලක්ෂණ කිහිපයකි.[8] තවද, ඔවුනගේ භාවාත්මක දුෂ්කරතාවයේ රටාවක් නිතරම දැකිය හැකි වේ. උදාහර
ණයක් ලෙස ප්‍රතිචාර්යතාවයේ (යමකට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ) අඩුව දැක්විය හැක.[9] සමාජීය දැනීම නොමැතිකම පීඩනෝන්මාදයේ මෙන්ම හින්නෝන්මාදයේද[10] ලක්ෂණයක් වේ. සමාජයෙන් වෙන් වී හුදකලා ලෙස සිටීම සුලභව දක්නට ලැබේ.[11] ක්‍රියාවක නිරත වීමේ අපහසුතා සහ දීර්ඝ කාලීන මතකය, අවධානය යොමු කිරීම, ඥාණාත්මක සම්බන්ධ දෑ පාලන ක්‍රියාවලිය සහ ඉක්මනින් සැකසීම වැනි දේවල අපහසුහාද බහුලව දක්නට ලැබේ.[2] සුලභ නොවූ එක් උප පුද්ගල වර්ගයක් නම් බොහෝ දුරට නිශ්ශබ්දව හා නිශ්චල ලෙසත්, විශ්මයාකාර හා අශෝභන ඉරියව් වලිනුත් සිටින හෝ අර්ථයක් නොමැති කලබලයක් ප්‍රසිද්ධියේ දක්වන හෝ කැටටෝනියාවේ (ප්‍රකෝප වීම් සහිතව විටින් විට සෑදෙන අපස්මාරයේ) සියලු ලක්ෂණ වලින් යුක්ත පුද්ගලයන්ය.[12] හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගලයින්ගෙන් 30%-50% කට පමණ තීක්ෂණ බුද්ධියක් නොමැත; වෙනත් වචන වලින් කියතොත්, ඔවුන් තමන් සිටින තත්ත්වය හෝ එයට ලබා දෙන ප්‍රතිකාරද පිළි නොගනී.[13] ප්‍රතිකාර වලින් ඔවුනගේ අන්තර් ඥාණයට (තීක්ෂණ බුද්ධියට) යම් බලපෑමක් ඇති කල හැක.[14] තවද, හින්නෝන්මාදයෙන් පෙලෙන පුද්ගලයින්ට මුහුණෙන් පෙන්නුම් කරන භාවයන් පෙන්නුම් කිරීමටද නිතරම අපහසු වේ.[15]ධනාත්මක සහ ඍණාත්මක ල
ක්ෂණහින්නෝන්මාදය බොහෝ විට ධනාත්මක සහ ඍණාත්මක (හෝ ඌන) ලක්ෂණ වලින් විස්තර කෙරෙයි.[16] ධනාත්මක ලක්ෂණ බොහෝ විට ප්‍රකට නැති නමුත් හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගලයින් තුළ පවතින ලක්ෂණ වේ. මායාවන්, පිළිවෙලට සකස් නොවූ සිතිවිලි මෙන්ම කථනය සහ ස්පර්ශක, ශ්‍රවණ, දෘශ්‍ය, ආඝ්‍රාණ සහ රසේන්ද්‍රිය පිළිබඳ වූ ව්‍යාජ හැඟීම් (මුළාවන්) එයට අයත් වේ. නියමාකාරව සලකා බලන විට මෙය මනෝ විකාර පහල වීම වේ.[17] ව්‍යාජ හැඟීම් ඇත්තෙන්ම මුළාව යන තේමාවේ අන්තර්ගතයටම අදාළ වූවකි.[18] සාමාන්‍යයෙන් මෙකී ධනාත්මක ලක්ෂණ බෙහෙත් වලට හොඳින් ප්‍රතිචාර දක්වයි.[18]ඍණාත්මක ලක්ෂණ වලදී සාමාන්‍ය භාවාත්මක ප්‍රතිචාර හෝ අනෙකුත් සිතීමේ ක්‍රියාවලින්ගේ හිඟතාවයක් පෙන්නුම් කරන අතර බෙහෙත් වලට හුඟක් අඩුවෙන් ප්‍රතිචාර දක්වයි.[8] මෙහිදී මෙම ආබාධයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින් තුළ සිත් නොගන්නා භාව ප්‍රකාශ හෝ භාවයන්ගේ අඩුවක් ද , කථනයේ දුර්වල බව, සතුට අත්විදීමට නොහැකි බව, සම්බන්ධකම් ඇති කර ගැනීමට අකමැති බව සහ අභිප්‍රේරණ හිඟය වැනි දෑ සුලභව දැක ගත හැක. ඍණාත්මක ලක්ෂණ හටගැනීම මඟින් යමෙකුගේ ජීවිතයේ ගුණත්වයත්, ක්‍රියාවක නිරත වීමේ හැකියාවත් තව දුරටත් දුර්වල තත්ත්වයට ප
ත් වන අත‍ර ධනාත්මක ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරද්දීට වඩා මෙහිදී සෙසු පුද්ගලයින්ට හිරිහැර විදීමට සිදු වේ.[19] බොහෝ විට ඍණාත්මක ලක්ෂණ බහුලව ඇති පුද්ගලයින්ට රෝගය ඉස්මතු වීමට පෙර යමකට හැඩගැසීමට දුර්වලතායක් පෙන්නුම් කරන අතර බෙහෙත් වලට ඔවුන් දක්වන ප්‍රතිචාරයද ඉතාමත්ම අල්ප වේ.[8][20]රෝග ආක්‍රමණයහින්නෝන්මාදය ආක්‍රමණය විය හැකි තීරණාත්මක අවධිය වන්නේ තරුණ වියේ සමාජීය සහ වෟත්තිමය වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරන[21] නවයොවුන් වියේ අවසාන භාගය සහ වැඩිහිටි වියට එළැඹීමට පෙර අවස්ථාවයි.[2]  අවරුදු 19 ට වඩා අඩු, 40% ක් පමණ පුරුෂ පාර්ශවයත්, 23% ක් පමණ ස්ත්‍රී පාර්ශවයත් හින්නෝන්මාදයට ගොදුරු වී ඇත.[22] හින්නෝන්මාදය රෝගී තත්ත්වය මැඩපැවැත්වීම උදෙසා රෝගී අවස්ථාව ඉක්මනින් හඳුනා ගැනීමටත් එහි පූර්ව ලක්ෂණ පෙන්නුම් කෙරෙන අවස්ථාවේදීම (රෝග ආක්‍රමණයට පෙර) ප්‍රතිකාර කිරීමටත් මෑතකදී බොහෝ කටයුතු යොදා තිබේ. එනම්, රෝගයේ ලක්ෂණ ඉස්මතු වීමට පෙර මාස 30ක් තරම්වත් කලින් රෝගය අනාවරණය කර ගැනීමටය.[21] හින්නෝන්මාද තත්ත්වය තවත් වර්ධනය වන විට, ඇති වී නැති වී යන හෝ ස්වයං-සීමාකාරී මනෝ විකාරී තත්ත්වයක් අත්දැකීමට සිදු වනු ඇත.[23] තවද, පූර්ව ලක්ෂණ ප
ෙන්වන අවධියේදී සමාජීය පසුබෑම, උත්කෝප්‍යතාව, අවසිද්ධිය (දුක දරා ගැනීමේ නොහැකියාව)[24] සහ අදක්ෂකම[25] ආදී විශේෂ නොවන ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරනු ඇත. හේතුප්‍රධාන ලිපිය: හින්නෝන්මාදයට බලපාන හේතුහින්නෝන්මාදය වර්ධනය වීමට ජාන හා පාරිසරික සාධක වල සම්මිශ්‍රණයක් හේතු කාරක වේ.[2][3] ඇති වී නැති වන මනෝ විකාර සහිත හින්නොන්මාදයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින් සහිත පවුල් පසුබිමකින් පැවතෙන අයෙකුට ඊට අවුරුද්දකට පමණ පසුව එම රෝගය වැළදීමේ 20%-40% ක පමණ හැකියාවක් පවතී. [26]ජානජාන වල සහ පරිසරයේ බලපෑම එකිනෙකට වෙන් කර සැලකීම අපහසු බැවින් ජාන වලින් උරුමකම් කියන ඇස්තමේන්තු ප්‍රමාණය විචලනය වන අතර[27] එහි සාමාන්‍යය 0.80 ක් පමණ කිව හැක.[28] හින්නෝන්මාදය වර්ධනය වීමේ බලවත්ම අවධානම නම් මෙම ආබාධය සහිත පළමු වැනි මාත්‍රයේ ඥාතියකු (ලේ ඥාතියකු) සිටීම (6.5% ක අවධානමක්) මෙන්ම, හින්නෝන්මාදය සහිත ඒකාණ්ඩජ නිඹුල්ලුන් සිටීමෙන් 40% කට වඩා වැඩි බලපෑමක්ද ඇත.[3] දෙමාපියන්ගෙන් එක් අයෙක් ගොදුරු වී ඇත්නම් 13% ක අවධානමක්ද, දෙදෙනාම ගොදුරු වී ඇත්නම් 50% ට ආසන්න අවධානමක් ද පවතී.[28]ඒ ඒ පුංචි බලපෑම් වලට සහ අප්‍රකට සම්ප්‍රේෂණයට හා භා
ව ප්‍රකාශයට බොහෝ ජාන සම්බන්ධ බව පවසයි.[3] පිටපත් අංක විචලනය,  NOTCH4 සහ histone protein loci ඇතුලත්ව දායක විය හැකි බොහෝ දෑ යෝජනා කොට තිබේ.[29] zinc finger protein 804A ඇතුළුව ජානමය ද්‍රව්‍ය-ව්‍යාප්ති සමුහයක් ද මෙයට සම්බන්ධ වේ.[30] එහිදී හින්නෝන්මාදයට අදාළ ජාන විද්‍යාවත්, ද්විධ්‍රැව-අක්‍රමයත් එකිනෙක අතිච්ඡාදනය (එක මත එක වැටීම) වන බව පෙනේ.[31] තවද, හින්නොන්මාදය් ජාන ආකෘතිය, සුලභ සහ දුර්ලභ අවධානම් විචලනයක් ඇති කිරීමට සමත් බව දැක්වෙන සාක්ෂි මතු වෙමින් පවතී.[32]ප්‍රවේණි ක්‍රමය සලකන විට පරිණාමවාදී මනෝවිද්‍යාවෙන් එක් ප්‍රශ්නයක් මතු වේ. එනම්, මනෝවිකාරය ඇති කිරීමේ හැකියාව වර්ධනය කිරීමට ජාන බලපාන්නේ කිමද යන්නයි. මෙය පරිණාමවාදී දෘෂ්ඨි කෝණයෙන් ගත් කල, දැක්වෙන එක් අදහසක් නම් භාෂාව සහ මනුෂ්‍ය ස්වභාවය පරිණාමය වීමට ජාන බලපාන බවයි. නමුත් අදට මෙවැනි මත පැවතුනත් අනාගතයේදී එය මනඃකල්පිත ආකල්පයක් වීමට ඉඩ ඇත. [33][34]වටපිටාවහින්නොන්මාදය වර්ධනය වීමට බලපාන පාරිසරික තත්ත්ව වලට ජීවත් වන වටපිටාව,අධ්‍යාපනය සහ ප්‍රාග් ප්‍රසව(බිහි වීමට පළමු)ආතතිය ඇතුළත්ය.මව්පියන්ගේ විලාසයෙන් විශාල බලපෑමක් එල්ල නොවුණත්,
ඉතා බරපතල රෝගී තත්ත්වයේ පසුවන මව්පියන්ගෙන් වන බලපෑම සාමාන්‍ය රෝගී තත්ත්වයෙන් පසුවන මව්පියන් සිටීමෙන් එල්ල වන බලපෑමට වඩා වැඩිය.ද්වි සාධක අනුව,ජන වාර්ගික කණ්ඩායම,සමාජීය කණ්ඩායමේ ප්‍රමාණය,යන කරුණු වලට වඩා අදාළ පුද්ගලයා කුඩා අවධියේ සිට හෝ වැඩිහිටි වයසේදී නගරබදව වාසය කර ඇත්නම් ස්ථිරවම හින්නෝන්මාදය වැළදීමේ අවධානම වැඩි කරන බව පැවසේ.අනෙකුත් වැදගත් සාධක ලෙස යහපත් සමාජයෙන් වෙන්වීම,සමාජීය ආපදාවට(විපතට අනුව නව පවුල් වලට සම්බන්ධ වීම)සම්බන්ධ වන සංක්‍රමණය. වාර්ගික විවේචනය,පවුල් දුෂ්කෘතිය නොහොත් අසමගිය,නොගැලපෙන රැකියා සහ දුර්වල යහළු සංවිධාන යන තත්ත්වයන් ඇතුලත් වේ.හරයහින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගලයින්ගෙන් අඩක් පමණ බෙහෙත් හෝ මද්‍යසාර අධික ලෙස භාවිතා කරයි.[35] ඇම්පෙටමින්, කොකේන් සහ අඩු ප්‍රමාණයක මධ්‍යසාර භාවිතය නිසා හින්නෝන්මාදයට ඉතා සමාන වූ මනෝ විකාර දර්ශනය වීමට ඉඩ ඇත.[3][36] සාමාන්‍යයෙන් රෝගය සඳහා හේතු නොවන බව විශ්වාස කලත්, සාමාන්‍ය ජනයාට වඩා හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගයින් නිකොටින් බහුලව භාවිතා කරනු දැකිය හැකි වේ.[37]මධ්‍යසාර අනිසි ලෙස භාවිතයෙන් සිරුරේ යාන්ත්‍රණය අවුල් කර නිදන්ගත මනෝ විකාර තත්ත්වය
ක් වර්ධනය කරයි.[38] මනෝ විකාර තත්ත්වය කලින් ඉස්මතු වීම කෙරෙහි මධ්‍යසාර භාවිතය ඉවහල් නොවේ.[39]හින්නෝන්මාදයෙන් පෙලෙන්නන්ගෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් රෝගයේ ලක්ෂණ මැඩ පැවැත්වීම සඳහා කංසා භාවිතා කරයි.[35] කංසා හින්නෝන්මාදයට උපකාර වන සාධකයක්[40][41][42] නමුත් එයට පමණක් තනිව ක්‍රියා කල නොහැක.[42] ඕනෑම මනෝ විකාර තත්ත්වයක් වර්ධනය වීමට එහි භාවිතය අවශ්‍ය නොවනු සහ ප්‍රමාණවත්ද නොවනු ඇත.[42] මොළයේ වර්ධනය පිළිබඳව පෙරදී සිදු කරන ලද  අනාවරණයෙන් පවසන පරිදි කංසා මඟින් හින්නෝන්මාදයේ අවධානම වැඩි කරයි.[40] එනමුත් අවධානම වැඩි වූ ප්‍රමාණය ගණනය කිරීමට අපහසුය.[40][41]  කංසා භාවිතා කර ඇති පුද්ගලයින්ගෙන් ඉතා සුළු කොටසකට වැඩිහිටි වියේදී මනෝ උද්වේගකාරී ආබාධයක් පැන නැගිය හැක.[41] එමෙන්ම, පුද්ගලයා තුල පවතින සමහර ජානත්,[42] කලින් පැවතුණ මනෝ ව්‍යාධි තත්ත්වයත්[40] අවධානම වැඩි වීම කෙරෙහි බලපායි. මෙයින් වැඩි මාත්‍රාවක් හෝ නිරන්තරයෙන් භාවිතා කිරීමෙන් නිදන්ගත මනෝ විකාර අවධානමක් ඇති කරයි.[41] නමුත් Tetrahydrocannabinol (THC) හා cannabidiol (CBD)  මීට ප්‍රතිවිරුද්ධ ප්‍රතිඵල ඇති කරයි. CBD වලට ප්‍රති මනෝව්‍යාධික හා ස්නායු රක්ෂක ගු
ණ සහ THC වලට ඍණාත්මක බලපෑම් නැවැත්වීමේ හැකියාව ඇත. [41]බොහෝ විට අනෙක් ඖෂධ හින්නෝන්මාදය රෝගයෙන් පෙලෙන පුද්ගලයින්ට ඇති අවපීඩනය, උද්වේගකාරී බව, කරදරකාරී වෙහෙස බව හා හුදකලාව සමඟ කටයුතු කිරීමේ පිටපත් කිරීමේ යාන්ත්‍රණයක් ලෙස භාවිතා කරයි.[35][43]වර්ධනයට බලපාන සාධකවසංගත, පීඩන හා ප්‍රාග් ප්‍රසව අවධියේදී (බිහි වීමට පළමුව) ඇති වන මන්ද පෝෂණ තත්ත්ව වැනි සාධක වලින් ජීවිතයේ පසු කලෙක හින්නෝන්මාදය ඇති වීමට සුළු බලපෑමක් එල්ල කරයි.[2] හින්නෝන්මාදය වැළදුණු පුද්ගලයින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ශීත හෝ වසන්ත ඍතුවේ (නොඑසේ නම් උතුරු අර්ධ ගෝලයේවත්) උපත ලද පුද්ගලයින් වීමට වැඩි ප්‍රවණතාවක් ඇත. එයට හේතුව, එමගින් utero (ගර්භාශය) තුලදී වෛරස පැතිරීමේ හැකියාව ඉහල බැවිනි.[3] ඉහළ ගිය අවධානම 5% - 8% ක් පමණ වේ.[44]යාන්ත්‍රණප්‍රධාන ලිපිය: හින්නෝන්මාදයේ යාන්ත්‍රණමොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ ඇති වන වෙනසත්, හින්නෝන්මාදයත් අතර ඇති සම්බන්ධය විස්තර කිරීමට කිහිප විටෙකදීම උත්සාහ ගෙන තිබේ.[2] මේ අතුරින් වඩා සුලභ වන්නේ dopamine (dihydroxyphenethylamine) උපන්‍යාසයයි. මෙයින් dopaminergic ස්නායු විදලීම මගින් මනසේ දෝෂ සහිත අ
ර්ථකථනය හරහා මනෝ විකාර ගුණ පෙන්නුම් කරයි.[2]මානසික තත්ත්වයහින්නෝන්මාදය වර්ධනය කිරීමටත්, පරිපෝෂණය කිරීමටත් බොහෝ මනෝ යාන්ත්‍රණ සම්බන්ධ වේ. රෝගය සහිත හෝ රෝගය සඳහා අවධානමක් ඇති පුද්ගලයින් හෝ විශේෂයෙන්ම පීඩනකාරී හෝ ව්‍යාකූල අවස්ථාවන්හි පසුවන වේලාවන්හිදී ඔවුන් තුල ඥානාත්මක දෝෂයක් හඳුනාගෙන තිබේ.[45] එසේ දක්වන සමහර ගුණාත්මක ලක්ෂණ සුවිශේෂ සිද්ධි වලටත්, අත්දැකීම් වලටත් සම්බන්ධ වන අතර තවත් සමහරක් මගින් ස්නායු සම්බන්ධ ඥානාත්මක ඌනතාවක් පිළිඹිබු කරයි.[46][47]වඩා බලවත් නැති ප්‍රතිඵල නොසලකා, මෑතකදී කරන ලද පර්යේෂණ වලින් පැවසෙන්නේ හින්නෝන්මාදයට ගොදුරු වන බොහෝ පුද්ගලයින් පීඩාව ඇති කරන හෝ ඍණාත්මක උත්තේජක වලට භාවාත්මක ප්‍රතිචාර දක්වන බවත්, එම සංවේදීතාව නිසාම එය අබාධය ඇති කිරීමට හෝ රෝග ලක්ෂණ ඉස්මතු කිරීමටද හේතු කාරකයක් විය හැකි බවයි.[48][49] සමහර සාක්ෂි වලින් පැවසෙන පරිදි මායා විශ්වාස සහ මනෝ විකාරී අත්දැකීම් වලින් රෝගියාගේ භාවාත්මක ප්‍රකාශයට බලපෑම් එල්ල වේ. තවද, පුද්ගලයා එම අත්දැකීම් කෙලෙස වටහා ගන්නේද යන්න මත පදනම්ව රෝග ලක්ෂණ ඉස්මතු වේ.[50][51][52] සංකල්පිත තර්ජන මැඩපැවැත්වීමට භාවිතා කරන "ආරක්
ෂක හැසිරීම්" නිසාවෙන් නිදන්ගත ලෙස මායාවන් පහල වීමටද පුළුවන.[53] හින්නෝන්මාදයේ ලක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් සිදු කරන මනෝ චිකිත්සාවන්ගේ ප්‍රතිඵල භාවිතයෙන් මනෝ යාන්ත්‍රණය පිලිබඳ වැඩිදුර සාක්ෂි විස්තර කෙරේ.[54]ස්නායුවේදයක්‍රියාකාරිත්වය පිලිබඳ වූ චුම්භක අනුධ්වනි මූර්තනය (fMRI) සහ අනෙක් මොලයේ මූර්තන තාක්ෂණ- හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගලයින්ගේ මොලයේ ක්‍රියාවලි වල වෙනස හැදෑරීම. මොලයේ මට්ටම් දෙකක් මෙහි දැක්වේ. තැඹිලි පැහැයෙන් දැක්වෙන්නේ ක්‍රියාකාරී මතකයේදී හින්නොන්මාදී රෝගියකුට වඩා සෞඛ්‍යවත් පුද්ගලයකුගේ මොලයේ වෙඩි ක්‍රියාකාරිත්වයක් වන පෙදෙස් වේ.40% - 50% ක් පමණ සිද්ධි වලදී නිරීක්ෂණය කර ඇති පරිදි හින්නෝන්මාදය; මොලයේ ආකෘතියේ ඇති වන අප්‍රකට වෙනස් වීම් සමඟ මෙන්ම උග්‍ර මනෝවිකාර තත්ත්ව සමඟද සම්බන්ධයක් පෙන්වයි.[2] මොලයේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ වෙනස්කම් පරීක්ෂා කිරීමට යොදා ගන්නා fMRI (Functional magnetic resonance imaging) හා PET (Positron emission tomography) වැනි ස්නායු මනෝවිද්‍යා පර්යේෂණ හා මොලයේ මුර්තන තාක්ෂණ ඉගැන්වීම්වල පෙන්වා දෙන පරිදි මෙකී වෙනස්කම් බහුලව ඇති වන්නේ නළලට අයත් ඛණ්ඩිකාවේ,  hippocampus (මොලයේ
ප්‍රධාන අවයවයක්) සහ ශංඛක ඛණ්ඩක (බාහික මස්තිෂ්කයේ පිහිටි ප්‍රධාන කණ්ඩකයක්)යන පෙදෙස් වල වේ.[55] තවද, මෙහිදී Alzheimer රෝගය (උමතුව) ට වඩා අඩු හා කුඩා මොලයේ ධාරිතාවතක් පවතින අතර වාර්තා වන පරිදි මෙය නළලට අයිති බාහිකය ඇති පෙදෙසේ සහ ශංඛක ඛණ්ඩක වල වේ. මෙම පරිමාමිතික වෙනස්වීම ක්‍රමයෙන් වැඩි වන්නේදැයි හෝ රෝගය ආක්‍රමණයට පෙර පවතින තත්ත්වයක ඇත්දැයි නිශ්චිතවම කිව නොහැක.[25] මෙම වෙනස් වීම්, හින්නෝන්මාදයේදී ඇති වන ස්නායු ඥාණාත්මක ඌණතාව සමඟ සම්බන්ධ වේ.[56] එයට හේතුව, ස්නායු පරිපථය වෙනස් වීම වන අතර එය මාරුවෙන් මාරුවට අඟවන්නේ හින්නෝන්මාදය යනු ස්නායු වර්ධක ආබාධ සමූහයක එකතුවක් බවයි.[57]මොලයේ ස්නායු අන්තරාසර්ග (mesolimbic) මාර්ගයේ ක්‍රියාවලියට වෙතටද සැලකිය යුතු අවධානයක් යොමු කල යුතු වේ. එහිදී සොයා ගන්නා ලද කරුණක් නම් ස්නායු අන්තරාසර්ග සම්ප්‍රේෂක ක්‍රියාවලිය අවහිර කරන phenothiazine ඖෂධය (ප්‍රති මනෝව්‍යාධික තත්ත්ව වලදී හට ගන්නා කාබනික සංයෝගයක්) මගින් මනෝව්‍යාධික ලක්ෂණ අඩු කල හැක. මෙය තව දුරටත් සනාථ කිරීමට, ස්නායු අන්තරාසර්ග සම්ප්‍රේෂකය ක්‍රියාරම්භක කරන ඇම්පෙටමින් සම්බන්ධ කරුණද දැක්විය හැක. එහිදී, හින්නෝන්මා
දයේ පෙන්නුම් කරන මනෝවිකාර ලක්ෂණය තවත් වැඩි කෙරෙන බව පැවසෙයි.[58] හින්නෝන්මාදයේ එන වැදගත් ස්නායු අන්තරාසර්ග සම්ප්‍රේෂක උපන්‍යාසය මගින් යෝජිත වන්නේ D2 ප්‍රතිග්‍රාහක වල අත්‍යන්ත සක්‍රියනය හින්නෝන්මාදයට (ධනාත්මක ලක්ෂණ වලට) හේතු කාරක වන බවයි. නමුත්, අවරුදු 20 කට පමණ පාදක වූ D2 අවහිර වීමක් උපකල්පනය කළහොත් එය සෑම ප්‍රති මනෝව්‍යාධිකයකටම සුලභව බලපෑමක් එල්ල කරයි. PET සහ SPET මුර්තන ඉගැන්වීම් වල සාක්ෂි වලට අනුව එය 1990 මැද භාගය වන තෙක් පමණක් ඇති වූවක් නොවේ. මෙම dopamine උපන්‍යාසය දැන් දැක්වෙන පරිදි ඉතාමත් සරල වේ. එයට එක් හේතුවක් නම් දැන් පවතින ප්‍රති මනෝව්‍යාධික බෙහෙත් මිශ්‍රණ (atypical antipsychotic - ද්විත්යික පරම්පරාවට අයිති ප්‍රති මනෝව්‍යාධික ඖෂධ), පෙර පැවතී ඖෂධ මිශ්‍රණ (typical antipsychotic බෙහෙත් මිශ්‍රණ]) මෙන්ම ඵලදායි වන නමුත්, ඒවා serotonin ක්‍රියාවලියට බලපෑම් ඇති කරන අතර ස්නායු අන්තරාසර්ග සම්ප්‍රේෂක අවහිර වීමටද යන්තම් බලපෑම ඇති කිරීමයි.[59]හින්නෝන්මාදයේ glutamate ස්නායු සම්ප්‍රේෂකය හා NMDA glutamate ප්‍රතිග්‍රාහකයේ ඔක්සිහෘත ක්‍රියාවලියටද අවධානය යොමු කිරීම වැදගත් වේ. එයට ප්‍රධානතම හේතුව
හින්නෝන්මාදයට ගොදුරු වූ මොලය හා සම්බන්ධ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයේදී එහි glutamate ප්‍රතිග්‍රාහකයේ අසාමාන්‍ය ලෙස දුර්වල තත්ත්වයක් වාර්තා වී තිබීමයි.[60] තවද, phencyclidine හා ketamine වැනි glutamate-අවහිර කරන ඖෂධ වලට මෙම රෝගයේ රෝග ලක්ෂණ හා ඥානාත්මක ගැටලු ව්‍යාජ තත්ත්වයකින් පෙන්වීමට හැකියාවක්‌ ඇති බව සොයාගෙන තිබේ.[61] ඔක්සිහෘත glutamate ක්‍රියාවලිය හා hippocampal ක්‍රියාවලිය නළලට අදාළ කොටසේ දුර්වල ක්‍රියාකාරිත්වයට සම්බන්ධයක් ඇති අතර ස්නායු අන්තරාසර්ග සම්ප්‍රේෂකයට බලපෑමක් එල්ල කිරීමට glutamate වලට හැකියාවක් ඇත. හින්නෝන්මාදයේදී පෙන්නුම් කරන මෙම තත්ත්වයන් දෙකෙහිදීම glutamate මාර්ගය වැදගත් මැදිහත්කරුවෙකු (සහ ප්‍රයෝජ්‍ය වන) ලෙස ක්‍රියා කරනු දැකිය හැක.[62] නමුත්, රෝගයේ එන ධනාත්මක ලක්ෂණ මෙකී glutamatergic බෙහෙත් මිශ්‍රණයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට අසමත් වේ.[63]රෝග විනිශ්චයප්‍රධාන ලිපිය: හින්නෝන්මාදයේ රෝග විනිශ්චයJohn Nash, ඇමෙරිකානු ගණිතඥයෙකි 1994 දී හවුල් ජයග්‍රාහක ආර්ථිකයට නොබෙල් ත්‍යාගය හිමි වූ, හින්නෝන්මාදයෙන් පෙලුනු පුද්ගලයෙකි. 2001 දී විද්‍යාපීඨ ජයග්‍රාහක චිත්‍රපටයට ත්‍යාග හිමි වූ A