LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ප්‍රයෝගය  දුකයි, ප්‍රිය විප්‍රයෝගය දුකයි, යමක් කැමති නම් එය නොලැබීම  දුකයි, සැකෙවින් උපාදානස්කන්ධයෝ පස් දෙනම දුක් හු වෙති.)මෙහිදී සත්වයන්ට මුහුණපෑමට සිදු වන  දුක අට වැදෑරුම් කොට දැක්වේ. එනම්,ගොනුව:තණ්හා 2.jpgජාතිජරාව්‍යාධිමරණඅප්‍රිය සම්ප්‍රයෝගයප්‍රිය විප්‍රයෝගයකැමති දේ  නොලැබීමඋපාදානස්කන්ධපුද්ගලයන්ගේ චරිතානුරූපීය බුද්ධි මට්ටමට අනුව එක් එක් අවස්ථා වලදී දු:ඛාර්‍ය්‍ය සත්‍යය ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ  පඤ්ච උපාදානස්ඛන්ධයන්ය."කතමඤ්ච භික්ඛවෙ   දුක්ඛං අරිය සච්චං?පඤ්චූපදානක්ඛන්ධා තස්ස වචනීයං සෙය්‍යථීදං? රූපූපාදානක්ඛන්‍ධෝ වේදනුපාදානක්ඛන්ධෝ සඤ්ඤානූපාදානක්ඛන්ධෝ සංඛාරානූපාදානක්ඛන්ධෝ විඤ්ඤානූපාදානක්ඛන්ධෝ ඉදං වුච්චතී  භික්ඛවෙ දුක්ඛං අරිය සච්චං........"(මහණෙනි ,දු:ඛාර්‍ය්‍ය සත්‍යය යනු කවරේද? මෙසේ ඇසුවහොත් පඤ්ච උපාපදානස්ඛන්ධය යයි පිළිතුරු දිය යුතුය. එනම්, රූප උපාදානස්කන්ධය, වේදනා  උපාදානස්කන්ධය,සඤ්ඤා උපාදානස්කන්ධය, සංස්කාර උපාදානස්කන්ධය,  විඤ්ඤාණ උපාදානස්කන්ධය යනාදියයි. මහණෙනි, මෙය දුකඛ ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය යි කියනු ලැබේ.)මෙහිදී දුක්ඛ සත්‍යය පස් වැදෑරුම් වේ.රූප උපාදානස්කන්ධයවේදනා  උපාදානස්කන්ධයස
ඤ්ඤා උපාදානස්කන්ධයසංස්කාර උපාදානස්කන්ධයවිඤ්ඤාණ උපාදානස්කන්ධයඇස, කණ, නාසය, ආදී ඉන්ද්‍රියන්ට ගෝචර වන විෂය ලෝකය මෙසේ පඤ්චස්කන්ධය වශ‍යෙන් හඳුන්වනු ලැබේ.සමුදයප්‍රධාන ලිපිය: සමුදය'සමුදය' යන්නෙන් ලබා දෙන සරළම අර්ථය හේතූන්ගේ එකතුවෙන් දුක් ඇති වන බවයි. සමුදය යන්න 'සං- උ- අය' යන කොටස් වලින් සැකසී ඇත.'සං'= එක් කිරීම, 'උ' = හට ගැනීම, 'අය' = හේතුව යන ලෙස වේ.මේ අනුව සමුදය  යන්නේ හේතු ප්‍රත්‍යයන්ගේ බලපෑමෙන් (දුක්) හට ගැනීම සිදුවන බව ඉගැන්වෙයි. දුක් හට ගැනීමට හේතුව නම් තෘෂ්ණාවයි."............තත්ථ කතමං දුක්ඛ සමුදය අරිය සච්චං? යායං තණ්හා පෝනොභවිකා නන්දිරාග සහගතා තත්‍ර තත්‍රාභි නන්දිනී , සෙය්‍යථීදං? කාම තණ්හා භවතණ්හා  විභවතණ්හා ඉදං වුච්චතී භික්ඛවෙ දුක්ඛ සමුදය අරිය සච්චං..........."(විභංගප්‍රකරණයේ සච්ච විභංගය)(දුක්ඛ සමුදයයාර්‍ය්‍ය සත්‍යය යනු කවරේද යත්? යම් තණ්හාවක් නැවත නැවත භවගාමී තත්වයක් (  පෝනොභවිකා) ඇති කෙරේද? සකන්ධ පිළිබඳ සතුට ‍හා ඇලීම(නන්දිරාග සහගතා) ඇති කරයිද? ඒ ඒ භවයන්හි ඇලීම (තත්‍ර තත්‍රාභි නන්දිනී) ඇති කෙරේද? කාම තණ්හා භවතණ්හා  විභවතණ්හා යනුවෙන් ත්‍රිවිධාකාර වූ එම තෘෂ්ණාව දු:ඛ
සමුදයාර්‍ය්‍ය සත්‍යය නම් වේ.)තෘෂ්ණාව ප්‍රධාන කොටස් 03 කි..කාම තණ්හා - ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය  හා මනස යන ඉන්ද්‍රියන්ගෙන් ගනු ලබන රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ, ධර්ම යන අරමුනු කෙරෙහි ඇති ආශාවයි..භවතණ්හා - භවය හෙවත් පැවැත්ම කෙරෙහි පවත්නා ආශාවයි.විභවතණ්හා - නොපැවැත්ම පිළිබඳව ඇති ආශාවයි.නිරෝධප්‍රධාන ලිපිය: නිරෝධනිර්වාණය යනු සියලු බෞද්ධයන් විසින් දැකීමට බලාපොරොත්තුවන, සියලු දුක්ඛයන්ගෙන් නිදහස්වූ, එකම සදාකාලික සැපයවූ ධර්මතාවයයි. දුකම ස්වභාව කොට ඇත්තාවූ සංසාරයෙන් නිදහස්වීමට ඇති එකම මාර්ගය නිර්වාණයයි. නිවන වචනයෙන් ප්‍රකාශ කල නොහැකි ධර්මතාවක් වන අතර දැකීමෙන්ම(ලබාගැනීමෙන්ම) පමණක් සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරගත හැකියි.මාර්ග (දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී පටිපදා)ප්‍රධාන ලිපිය: ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයසම්මාදිට්ඨි -නිවැරදි දැක්මසම්මාසංකප්පෝ -නිවැරදි කල්පනාවසම්මාවාචා -නිවැරදි වචනසම්මාකම්මන්තෝ -නිවැරදි කර්‍මාන්තයසම්මා ආජීවෝ -නිවැරදි දිවිපෙවෙතසම්මා වායාමෝ -නිවැරදි  උත්සාහයසම්මාසති-නිවැරදි සිහියසම්මා සමාධි-නිවැරදි සිතේ එකඟ කමමෙම පිළිවෙත් අනුගමනය කිරීමෙන්ම  නිවන් සුව සලසා ගත හැකි වේ.ආ
ශ්‍රිත ග්‍රන්ථගොනුව:පොත්.jpgපේමරතන රොටුඹ, බුද්ධ ධර්මය හා බෞද්ධ දර්ශනය,ශ්‍රී පාලි මුද්‍රණාලය, බණ්ඩාරගම,1996රාහුල වළ්පොල,බුදුන් වදාළ ධර්මය, ඇම්.ඩී. ගුණසේන සහ සමාගම,කොළඹ 11,1989මහතන්ත්‍රිගේ ගුණසේන, ථේරවාද බුද්ධ ධර්මයේ මූලික ඉගැන්වීම්- බෞද්ධ ධර්මාචාර්ය විභාගය, බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව,2006වෙත්තමුණි ආර්. පී. ද ඇස්.,බුදු දහම සහ එය ආගමටත් විද්‍යාවටත් සමවිසම වන අයුරු,ඇම්.ඩී. ගුණසේන සහ සමාගම,කොළඹ 11,1967විජේබණ්ඩාර චන්දිම ,මොරටුවගම එච්.එම්., බෞද්ධ දර්ශනය සහ සංස්කෘතිය, කතෘ ප්‍රකාශන, 1977විජේබණ්ඩාර චන්දිම ,මොරටුවගම එච්.එම්.,ආදි බෞද්ධ චින්තනය, එස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ,කොළඹ 10,1995වික්‍රමසිංහ කේ.ඩී.පී., සම්බුදු දහම,කතෘ ප්‍රකාශන,1976ගමගේ එස්. දීගොඩ(පරි.) සමස්ත බුද්ධ ධර්මය,සමය වර්ධන පොත් හල,කොළඹ 10,2004වැඩිදුරට කියවීම සඳහාගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ↑ සච්ච සංයුක්තය- කෝටිගාම වග්ගය↑ සුත්තපිටකෙ→මජ්‌ඣිමනිකායෙ→විභඞ්‌ගවග්‌ගො→සච්‌චවිභඞ්‌ගසුත්‌තං[1]ජර්නලය සඳහා, ඇනලිටිකල් කෙමිස්ට්‍රි (ජර්නලය ) බලන්නවායු වර්ණලේඛ විද්‍යාගාරයක්[1] විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාව පදාර්ථ වෙන්කිරීමට, හ
ඳුනාගැනීමට හා ප්‍රමාණනය කිරීමට අවශ්‍ය උපකරණ හා ක්‍රමවේද පිළිබඳව සොයා බැලේ. ප්‍රායෝගිකව වෙන්කිරීම, හඳුනාගැනීම හෝ ප්‍රමාණනය සමස්ථ විශ්ලේෂණයක් හෝ තවත් ක්‍රමයක් සම්බන්ධ කිරීමෙන් සිදු විය හැක.වෙන්කිරීම විශ්ලේෂකය වෙන් කෙරේ. ගුණාත්මක විශ්ලේෂණය විශ්ලේෂකය හඳුනා ගනියි. ප්‍රමාණාත්මක විශ්ලේෂණය විශ්ලේෂකයේ සාන්ද්‍රණය තීරණය කරයි.විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාවේ තෙත් රසායනික ක්‍රමවේද මෙන්ම නවීන උපකරණමය ක්‍රමවේද ඇත. සාම්ප්‍රදායක ගුණාත්මක ක්‍රමවේද අවක්ෂේපණය, නිස්සාරණය හා ආසවනය වැනි වෙන්කිරීමේ ක්‍රම භාවිත කෙරේ. හඳුනා ගැනීම වර්ණය, ගන්ධය, ද්‍රවාංකය, තාපාංකය, විකිරණශීලීතාවය හෝ ප්‍රතික්‍රියාශීලිත්වය වෙනස් වීම මත පදනම් විය හැක. සාම්ප්‍රදායික ප්‍රමාණාත්මක විශ්ලේෂණ ක්‍රම ප්‍රමාණය තීරණය කිරීම සඳහා ස්කන්ධයේ හෝ පරිමාවේ වෙනස් වීම සැලකිල්ලට ගැනේ. උපකරණමය ක්‍රමවේද වර්ණලේඛ ශිල්පය (Chromatography), විද්‍යුතාගමනය (Electrophoresis) හා ක්ෂේත්‍ර ප්‍රවාහ භාගීකරණය (Field flow fractionation) ආදී ක්‍රම නියැදි වෙන් කිරීම සඳහා භාවිත කෙරේ. නවීන උපකරණ යොදා සිදුකරන විශ්ලේෂණයේදී ප්‍රමාණාත්මක හා ගුණාත්මක විශ්ලේෂණය එකම උපකරණය යොදාගෙන සිදුකළ
හැකි වන අතර නිතරම ආලෝක අන්තර්ක්‍රියා, තාප අන්තර්ක්‍රියා, විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍ර හෝ චුම්භක ක්ෂේත්‍ර භාවිත වේ. ඇතැම් විට එකම උපකරණය විශ්ලේෂකය වෙන්කිරීම, හඳුනා ගැනීම හා ප්‍රමාණනය කිරීම සිදු කරයි. විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාව පර්යේෂණ ආකෘතිය වැඩි දියුණු කිරීම හා නව මැනීමේ උපකරණයන් නිර්මාණය සඳහා ඉවහල් වේ. වෛධික විද්‍යාව (Forensics), වෛද්‍ය විද්‍යාව (medicine), විද්‍යාව (science) හා ඉංජිනේරු විද්‍යාව (engineering) ආදී ක්ෂේත්‍රයන්හි විශ්ලේෂ්ණ රසායන විද්‍යාවේ යෙදීම් ඇත.විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාව විවිධ ද්‍රාවණ, සංයෝග, මිශ්‍රණ විශ්ලේෂණය කිරීම සම්බන්ධ ක්‍රමවේද පිළිබඳව හැදෑරීම වැදගත් අංශයකි. මෙහිලා අනුමාපන වලට වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් හිමිවේ. විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාවේ ඉතිහාසයගුස්තාෆ් කර්චොෆ් (වම්පස) සහ රොබට් බන්සන් (දකුණුපස)ක්‍රි.ව 1661 – 1900 පමණ වන තෙක් ආරම්භක රසායන විද්‍යාවට විශ්ලේෂී ඒකකයක් විය .ඒ මුලද්‍රව්‍යය සොයා ගැනීම, වර්තමානයේ ඇති රසායන ද්‍රව්‍ය සොයා ගැනීම හා රසායන විද්‍යාවට මූලික පසුබිමක් සැකසෙන තෙක් පමණි.රසායන ද්‍රව්‍ය සංශ්ලේෂණය හා සිද්ධාන්ත යන දෙකෙහි ඇති වූ වර්ධනය වැනි දෑ විශ්ලේෂී රසායන
විද්‍යාව නොවේ. මෙම කාලයේ දී රසායන විද්‍යාවට විශාල දායකත්වයක් දැක්වූ සොයා ගැනීම් වූයේ , ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩවල ප්‍රතික්‍රියා මත පදනම් වූ විශේෂ ප්‍රතික්‍රියා හා ජූලියස් වොන්ලීබිග් විසින් සිදු කරන ලද මුලද්‍රව්‍ය වර්ගීකරණයයි. ප්‍රථම වතාවට උපකරණ භාවිතයෙන් සිදුකළ විශ්ලේෂණය වුයේ සිළු විමෝචක වර්ණාවලි මිනිත ක්‍රමයයි. එය රුබීඩියම් හා සීසියම් මූලද්‍රව්‍ය සොයාගත් ගස්ටාව් කර්චොෆ් විසින් දියුණු කරන ලදී. කර්චොෆ් විසින් රූබිඩියම් හා සීසියම් සොයා ගන්නා ලදී.[2]ප්‍රධාන වශයෙන් විශ්ලේෂී රසායන විද්‍යාවේ විශාල දියුණුවීම් 1900 න් පසු සිදුවිය. මේ කාලය තුළ මෙම ක්ෂේත්‍ර තුළ උපකරණ ඇසුරින් සිදු කළ විශ්ලේෂණයන් වඩ වඩාත් ප්‍රමුඛ විය. මෙහි දී වර්ණාවලීක්ෂ ක්‍රම තාක්ෂණය විසිවන සියවසේ  ආරම්භයේ සොයා ගැනුණු අතර එය විසිවන සියවසේ අග භාගයේ දී ශෝදනයකට ලක් කෙරුණි. වියෝජන විද්‍යාව ද මෙම කාලසීමාව තුළ සම දියුණුවක් පෙන්නුම් කළේය. පසුව අධි ක්‍රියාකාරී උපකරණ භාවිතයත් සමග ඉතා අධික වර්ධනයක් ඇතිවීය. 1970 දී බහුතරයක් මෙම තාක්ෂණ ක්‍රමවේද භාවිතයෙන් සම්පූර්ණ සාම්පල්වල විදහා දැක්වීමක් ළගා කර ගැනිණි. ආසන්න වශයෙන් 1970 සිට අද දක්වා වන විට විශ්ල
ේෂණ රසායනය ටිකෙන් ටික වැඩි දියුණු වී ජීව විද්‍යාත්මක ගැටලු වඩ වඩාත් විශ්ලේෂණය කරමින් මීට ප්‍රථම අකාබනික සහ  කුඩා කාබනික අණු පිළිබඳව  පැවති  විශ්ලේෂණ සාපේක්ෂව අඩු කර ඇත. විසිවන සියවසේ අගභාගය වනවිට විශ්ලේෂී රසායන විද්‍යාවේ පුළුල් දියුණුවක් දක්නට හැකිවිණි.  සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමයම් රසායන ද්‍රව්‍යක තඹ ඇති බව පෙන්නුම් කරන නිල්-කොල පැහැ දැල්ල.නවීන විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාව සංකීර්ණ උපකරණමය ක්‍රමවේද වලින් සමන්විත වුවත් භාවිත වන මූලධර්ම බොහොමයක් සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම වලින් ලබාගෙන ඇත.1.ගුණාත්මක විශ්ලේෂණයගුණාත්මක විශ්ලේෂණය සංයෝගයක් පවතින හෝ නොපවතින බවට නිගමනය කරයි. එය සංයෝගයේ ස්කන්ධය හෝ සාන්ද්‍රණය තීරණය නොකරයි.රසායනික පරීක්ෂණවිවිධ රසායනික පරීක්ෂණ ඇති අතර රත්රන් සඳහා අම්ල පරීක්ෂණය රුධිරය ඇති බවට කරන කාස්ල්-මේයර් පරීක්ෂාව ගත හැක.දැල්ලකින් කරන පරික්ෂාවැඩිදුර තොරතුරු: පහන්සිළු පරීක්ෂාවවිවිධ ලෝහ අයන පවතින බව තහවුරු කිරීමට සිදුකරන පහන්සිළු පරීක්ෂණය ආදී පරීක්ෂණ මේ යටතට ගැනේ.අකාබනික ගුණාත්මක විශ්ලේෂණයේදී විවිධ අයන ද්‍රාව්‍ය මාධ්‍යයක පැවතීම පරික්ෂා කිරීම ස
ඳහා පරික්ෂා ශ්‍රේණියක් සාමාන්‍යයෙන් යොදා ගැනේ. නමුත් මෙම පරික්ෂා නවීන උපකරණමය ක්‍රම වලදී භාවිත නොවේ.2.ප්‍රමාණාත්මක විශ්ලේෂණයවැඩිදුර තොරතුරු: ප්‍රමාණාත්මක විශ්ලේෂණය (රසායන විද්‍යාව)යම් ද්‍රව්‍යයක රසායනික අන්තර්ගතයන් ප්‍රමාණය නීර්ණය කිරීම ප්‍රමාණාත්මක විශ්ලේෂණයයි.I.භාරමිතික විශ්ලේෂණයයම් පරිවර්තනයකට පෙර සහ/හෝ පසුව යම් ද්‍රව්‍යයක ප්‍රමාණය නීර්ණය කිරීම භාරමිතික විශ්ලේෂණයයි. සුලභ උදාහරණයක් වනුයේ යම් සජල සංයෝගයක රත් කිරීමට පෙර සහ/හෝ පසුව ජල ප්‍රමාණය නීර්ණය කිරීමයි. II.පරිමාමිතික විශ්ලේෂණයඅනුමාපනයේදී විශ්ලේෂණය කරන ද්‍රාවණයට අන්ත ලක්ෂය එළඹෙන තුරු ප්‍රතිකාරකයක් එකතු කරනු ලැබේ. දර්ශකයක් හමුවේදී අම්ලයක් හා භෂ්මයක් අනුමාපනය සුලභ උදාහරණයකි. මෙහිදී දර්ශකයේ වර්ණ විපර්යාසයක් සිදුවේ. මෙහිදී යොදාගන්නා ද්‍රාවණ දෙක විශ්ලේෂකය හා අනුමාපකය ලෙසින් හැඳින්වේ. විවිධ අනුමාපන වර්ග ඇත. විභවමිතික අනුමාපනය මෙයට උදාහරණයකි. මෙම අනුමාපනයේදී විවිධ දර්ශක භාවිත කෙරේ.උපකරණමය ක්‍රමවේදඋත්තේජය හා ප්‍රතිචාරයේ ප්‍රමාණය පෙන්වන විශ්ලේෂණ උපකරණයක බ්ලොක් රූපසටහනක්සාම්ප්‍රදායික ක්‍ර
මවලට වඩා වෙනස් සංකීර්ණ විද්‍යුත් උපකරණ භාවිතයෙන් සිදුකරන විශ්ලේෂණයන් මේ යටතට ගැනේ.1. වර්ණාවලීක්ෂණයවර්ණාවලීක්ෂණය විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණයක (electromagnetic radiation) අණුවල අන්තර්ක්‍රියා මනිනු ලැබේ. වර්ණාවලීක්ෂණයේ යෙදීම් බොහෝය. පරමාණුක අවශෝෂණ වර්ණාවලීක්ෂණය, පරමාණුක විමෝචන වර්ණාවලීක්ෂණය, පාරජම්බුල දෘශ්‍ය වර්ණාවලීක්ෂණය, X-කිරණ ප්‍රතිදීපන වර්ණාවලීක්ෂණය, අධෝරක්ත වර්ණාවලීක්ෂණය, රේමන් වර්ණාවලීක්ෂණය, ද්විත්ව ධ්‍රැවීකරණ නිරෝධනය (dual polarization interferometry), න්‍යෂ්ටික චුම්භක අනුනාද වර්ණාවලීක්ෂණය, ප්‍රභා විමෝචන වර්ණාවලීක්ෂණය, මූස්බෝර් වර්ණාවලීක්ෂණය ඒවා අතරින් කිහිපයකි.2. ස්කන්ධ වර්ණාවලිමිතියවිකිරණ කාබන් කාලනීර්ණය හා අනෙකුත් විශ්ලේෂණ සඳහා යොදාගන්නා  ත්වරණ ස්කන්ධ වර්ණාවලිමානයක්ස්කන්ධ වර්ණාවලිමිතිය විද්‍යුත් හා චුම්භක ක්ෂේත්‍ර භාවිතයෙන් අණුවල ස්කන්ධයට ආරෝපණය අනුපාතය මනිනු ලැබේ. ඉලෙක්ට්‍රෝනවල ගැටීම, රසායනික අයනීකරණය (chemical ionization), විද්‍යුත් ඉසීම (electrospray), වේග පරමාණුක විවර්ෂණය (fast atom bombardment), පූරක ආධාර ලේසර් නිරධිශෝෂණ අයනීකරණය (matrix assisted la
zer desorption ionization) සහ අනෙකුත් අයනීකරණ ක්‍රමවේදයන් මෙහිදී භාවිත වේ. ස්කන්ධ විශ්ලේෂක (mass analyzers) මතද ස්කන්ධ වර්ණාවලිමිතිය වර්ගීකරණය කෙරේ. චුම්භක-ඛණ්ඩකය (magnetic-sector), චතුර්ධ්‍රැව අයන උගුල (quadrupole ion trap), පියාසර කාලය (time-of-flight), ෆූරියර් පරිවර්තන අයන සයික්ලොට්‍රෝන අනුනාදය (fourier transform ion cyclotron resonance) ආදී ලෙස ස්කන්ධ විශ්ලේෂකය මත බෙදේ.[Sắc ký lớp mỏng 1]3. විද්‍යුත් රසායනික විශ්ලේෂණයවිද්‍යුත් විශ්ලේෂණ ක්‍රමවේදයන්, විශ්ලේෂණය අඩංගු විද්‍යුත් රසායනික කෝෂයක විභවය (වෝල්ට්) සහ/හෝ විද්‍යුත් ධාරාව (ඇම්පියර්) මනියි.  කුමන ක්‍රම මගින් පාලනය කරන්නේද කුමක් මනින්නේද යන්න මත මෙම ක්‍රමවේද වර්ගීකරණය කළ හැක. ඒ අනුව ප්‍රධාන වර්ග 4කි.I. විභවමිතිය (ඉලෙක්ට්‍රෝඩවල විභව වෙනස මනිනු ලැබේ.)II. කූලෝමිතිය (කාලය සමඟ සංක්‍රාමණය වූ ආරෝපණය මනිනු ලැබේ)III. ඇම්පිරෝමිතිය (කාලයත් සමඟ කෝෂයේ සංක්‍රාමණයවූ විද්‍යුත් ධාරාව මනිනු ලැබේ.)IV. වෝල්ටාමිතිය (කාලයත් සමඟ කෝෂයේ විද්‍යුත් ධාරාව විභවය ක්‍රියාකාරීව වෙනස් කරමින් මනිනු ලැබේ.4. තාප විශ්ලේෂණයකැලරිමිතිය හා
තාප ගුරුත්වමිතිය ද්‍රව්‍යයක හා තාපයේ අන්තර්ක්‍රියාව මනිනු ලැබේ.5. වෙන්කිරීමතුනී ස්ථර වර්ණලේඛය මත කළු තීන්ත වෙන්වීමවෙන්කිරීම මිශ්‍රණයක සංකීර්ණ බව අඩු කරයි. වර්ණලේඛ ශිල්පය, විද්‍යුතාගමනය හා ක්ෂේත්‍ර ප්‍රවාහ භාගීකරණය වෙන්කිරීම යොදාගනියි.6. මුහුම් තාක්ෂණයන්ඉහත තාක්ෂණයන්හි සංකලනයෙන් මුහුම් හෝ හයිෆනික තාක්ෂණයන් ඇතිවේ. මේ සඳහා වර්තමානයේ භාවිත කරන මුහුම් තාක්ෂණයන් කිහිපයක් ඇති අතර නවීන මුහුම් තාක්ෂණ ක්‍රමවේදයන් තවමත් පර්යේෂණ මට්ටමේ පවතී. උදාහරණ ලෙස වායු වර්ණලේඛ ශිල්පය-ස්කන්ධ වර්ණාවලිමිතිය, වායු වර්ණලේඛ ශිල්පය-අධෝරක්ත වර්ණාවලීක්ෂණය, ද්‍රව වර්ණලේඛ ශිල්පය-ස්කන්ධ වර්ණාවලිමිතිය, ද්‍රව වර්ණලේඛ ශිල්පය-NMR වර්ණාවලීක්ෂණය, ද්‍රව වර්ණලේඛ ශිල්පය-අධෝරක්ත වර්ණාවලීක්ෂණය, කේෂික විද්‍යුතාගමනය-ස්කන්ධ වර්ණාවලිමිතිය හැඳින්විය හැක.හයිෆනික වෙන්කිරීමේ තාක්ෂණයන් ද්‍රාවණයක රසායන ද්‍රව්‍යයක් විශ්ලේෂණයට හෝ වෙන්කිරීමට ක්‍රම හෝ තාක්ෂණයන් දෙකක් හෝ කිහිපයක් භාවිත කෙරේ. රසායන විද්‍යාවේදී හා ජෛව රසායන විද්‍යාවේදී හයිෆනික ශිල්ප ක්‍රම බහුලව භාවිත වේ. මෙහිදී භාවිත වන අනෙක් ශිල්පය බොහෝ විට වර්ණලේඛ ශිල්
පයේ කුමන හෝ ආකාරයකි. හයිෆනික ශිල්ප ක්‍රමයේ එක් නමක හයිෆනයක් අඩංගු නම් සමස්ත නමෙහි හයිෆනයක් යොදා ගන්නවා වෙනුවට ඇල ඉරක් (slash) භාවිත කෙරේ.7.අන්වීක්ෂණයප්‍රාක්කලාවේ ඇති මී සෛල න්‍යෂ්ටි දෙකක ප්‍රතිදීප්ත අන්වීක්ෂීය රූපය (පරිමාණ පටිය 5 µm)හුදකලා අණු, හුදකලා සෛල, ජීවී පටක හා නැනෝපදාර්ථ නිරීක්ෂණය විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාවේදී වැදගත් හා ආකර්ශණීය ප්‍රවේශයකි. එසේම අනෙක් සාම්ප්‍රදායික විශ්ලේෂණ මෙවලම් හා මුහුම්කිරීම විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාව තුළ විප්ලවයක් ඇති කිරීමට හේතුවේ. අන්වීක්ෂණය ප්‍රධාන කොටස් තුනක් යටතේ වර්ග කළ හැක. ආලෝක අන්වීක්ෂණය, ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂණය හා පරිලෝකන ඒෂණ අන්වීක්ෂණය. පරිගණක හා කැමරා කර්මාන්තයන්හි ශීඝ්‍ර දියුණුවත් සමඟ මෙම ක්ෂේත්‍රයද ශීඝ්‍රයෙන් සංවර්ධනය වේ.8.චිපයක් මත පරීක්ෂණාගාරයක් (Lab-on-a-chip)මේවා පරීක්ෂණාගාර කාර්යයන් කිහිපයක් සමෝධානය කරන ප්‍රමාණයෙන් මිලිමීටර පරිමාණයේ සිට වර්ග සෙන්ටිමීටර් පරිමාණයේ තනි චිපයන් වේ. මේවාට පිකෝලීටර ප්‍රමාණයට වඩා කුඩා පරිමා හැසිරවිය හැක. දෝෂයන් (Errors)සත්‍ය අගය හා නිරීක්ෂිත අගය අතර සංඛ්‍යාත්මක වෙනසක් ලෙස දෝෂය අර
්ථ දැක්විය හැක.රසායනික විශ්ලේෂණයකදී සත්‍ය අගය හා නිරීක්ෂිත අගය අතර දෝෂය පහත සමීකරණයෙන් ලබාදේ..[3]E=O−T{\displaystyle E=O-T}E = නිරපේක්ෂ දෝෂය,O = නිරීක්ෂිත අගය,T = සත්‍ය අගය.මිනුමක දෝෂය යනු නිවැරදි මිනුමක ප්‍රතිලෝම මැනීමකි. උදා - දෝෂය කුඩානම් මිනුමේ නිවැරදි බව විශාල වේ. දෝෂ පහත ලෙස ප්‍රකාශ කළ හැක.ET{\displaystyle {\frac {E}{T}}} × 100 = % දෝෂය,ET{\displaystyle {\frac {E}{T}}} × 1000 = දහසකට දෝෂයප්‍රමිති (Standards)විශ්ලේෂණාත්මක තත්ත්ව පාලනය බලන්නප්‍රමිති වක්‍රය (Standard Curve)සාන්ද්‍රණය විශ්ලේෂණය සඳහා යොදාගන්නා සාමාන්‍ය ක්‍රමවේදය ක්‍රමාංකන වක්‍රය (Calibration Curve) ගොඩනැගීම හා සම්බන්ධ වේ. යොදාගන්නා තාක්ෂණයේ අනාවරණ පරාසය (Detection Range) සඳහා නියැදියේ මූලද්‍රව්‍යක හෝ සංයෝගයක ප්‍රමාණය අතිශයින් වැඩිනම් නියැදිය පහසුවෙන්ම සංශුද්ධ ද්‍රාවකයක් මගින් තනූක කළ හැක. නියැදියේ ප්‍රමාණය යොදාගන්නා උපකරණයේ මිනුම් පරාසයට වඩා වැඩිනම් එකතු කිරීමේ ක්‍රමයක් යොදා ගත හැක. මෙම ක්‍රමයේදී අධ්‍යයනයේදී යොදාගන්නා මූලද්‍රව්‍යයක හෝ සංයෝගයක
දන්නා ප්‍රමාණයක් එකතු කරන අතර එකතු කරන ලද සාන්ද්‍රණය හා සත්‍ය වශයෙන්ම නියැදියේ අඩංගු නිරීක්ෂණය කරන සාන්ද්‍රණය අතර වෙනස මනිනු ලැබේ.  මෙය නොදන්නා නියැදියක සිට දන්නා ප්‍රමිති ශ්‍රේණියක් දක්වා ප්‍රතිඵල සංසන්දනය කිරීම මගින් ද්‍රව්‍යයක රසායන ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය අර්ථකතනය කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබාදේ.ආශ්‍රේයයන්↑ Skoog, Douglas A.; West, Donald M.; Holler, F. James; Crouch, Stanley R. (2014). Fundamentals of Analytical Chemistry. Belmont: Brooks/Cole, Cengage Learning. p. 1. ISBN 0-495-55832-X.↑ Arikawa, Yoshiko (2001). "Basic Education in Analytical Chemistry" (pdf). Analytical Sciences. The Japan Society for Analytical Chemistry. 17 (Supplement): i571–i573. සම්ප්‍රවේශය 10 January 2014.↑ G.L. David - Analytical Chemistryඋපුටාදැක්වීම් දෝෂය: "Sắc ký lớp mỏng" නම් කණ්ඩායම සඳහා <ref> ටැග පැවතුණත්, ඊට අදාළ <references group="Sắc ký lớp mỏng"/> ටැග සොයාගත නොහැකි විය.සංයෝගාණුව,ගිනිකොන ඉන්දියානාපාෂාණික පරිසර විද්‍යාවේදි උප පොසිල පිළිබඳ දත්ත යොදා ගෙන අතීත පරිසර පද්ධති යළි ගොඩ නැග
ීම සිදු කරයි. මෙයට අදාළ වන්නේ පොසිල වු ජිවී සංවිධාන පිළිබඳ අධ්‍යයනය, සතුන්ගේ ආහාර මාර්ග පද්ධතියේ තිබි පොසිල වු ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ අධ්‍යනය සහ අනෙකුත් අංශු මාත්‍ර පොසිල පිළිබඳ අධ්‍යයනයන්ය. එමගින් සත්ව ජීවන වක්‍ර, විවෘත අන්තර් ක්‍රියා, ඔවුන්ගේ ස්වාභාවික පරිසරය, ඔවුන් මියගිය හා වැළලුණු ආකාරය පිළිබඳ සොයා බැලිමයි.මේ අනුව පාෂාණික පරිසර විද්‍යාවේ අභිමතාර්ථය අද පොසිල සේ හමුවන ජිවින්ගේ ජෛව පරිසරය සවිස්තරාත්මක ඉදිරිපත් කිරිමයි. මෙම ප්‍රතිනිර්මාණකරණ පාරිසරික සාධක එනම් උෂ්ණත්වය, ආහාර සැපයුම, සුර්ය තාපය ආදිය සමග කරන සංකිර්ණ අන්තර් ක්‍රියාවකි. මෙහිදි බොහෝ සංකිර්ණ දත්ත පශ්චාත් පොසිලකරණයේදි විසිරීම හා විනාශවිම නිසා මෙම අධ්‍යයනය තවත් සංකිර්ණ වි ඇත.පරිසරික සංකිර්ණත්වය නිසා පවතින දත්ත සංඛ්‍යාව සංඛ්‍යාත්මක වශයෙන් අධ්‍යයන දුෂ්කර වී ඇත. පශ්චාත් මරණ පරික්ෂණ මගින් තොරතුරු සොයාගන්නා විෂය ක්ෂේත්‍ර Taphony ලෙස හදුන්වයි.බොහෝමයක් පාෂාණික පරිසර විද්‍යාත්මක පරික්ෂණ කෙන්ද්‍රගත වී ඇත්තේ පසුගිය අවුරුදු මිලියන 2 පිළිබඳවය. මක්නිසාදයත් ඊටත් වඩා අතීත තොරතුරු පොසිලවලින්ද පැහැදිලි නොවන නිසාය. බොහොමයක් අධ්‍යයනයන්ගෙන් සනාථ වී
ඇත්තේ පොසිල අවධිය එනම් පසුගිය වසර 110000 කාලය සහ ප්ලෙයෙස්ටෝසීන අවධියේ අවධීන් සහ glacial සමයේ එනම් අදින් වසර 50000 ක් 10000 ක් අතර අයිස් යුගයේ Wisconsin/weichsel/ devensian/ wurm glaciation අවධින්ටයි.මෙම අධ්‍යයන මගින් පරිසර පද්ධති වෙනස්විම සහ පරිසර පද්ධති ප්‍රාග් කාර්මිකරණය යළි ගොඩ නැගිමට හා තේරුම් ගැනිමට ඉවහල් වි ඇත. මේ නිසා එව ප්‍රතිපත්ති හා තිරණ පාෂාණිය පරිසර විද්‍යාව කෙරෙහිද යොමු කිරිම මගින් සංරක්ෂණ පරිසර විද්‍යාව දියුණු කළ හැකිය.සටහන්Paleoecologyදස පාරමිතාසම්මා සම්බුද්ධ, පසේ බුද්ධ, අරහත් යන තුන්තරා බෝධියට පමුණුවන ලෝකෝත්තර කුසල ධර්ම දස පාරමිතා නම් වෙති. ලෞකික සැප සම්පත් පතා කරන කුසලයෙන් ලෞකික සැප සම්පත්ම පමණක් ලබා දෙනු මිස සම්බෝධියට නො පමුණුවනු ලැබේ.එ බැවින් ඒ කුසලයෝ පාරමී සංඛ්‍යාවට නො ගැනෙති. සම්බෝධිය හෝ නිවන හෝ පතා කරන කුසලයෝ පාරමී සංඛ්‍යාවට අයත් වෙති."දානං සීලඤ්ච නෙක්ඛම්මං - පඤ්ඤා විරියෙන පඤ්චමංඛන්ති සච්චමධිට්ඨානං - මෙත්තුපෙක්ඛාතිමා දස"යනුවෙන් මෙම ගාථාවේ සදහන් වන පරිදි එම දස පාරමිතා මෙසේය,දාන පාරමිතාවශීල පාරමිතාවනෛෂ්ක්‍ර‍ම්‍ය පාරමිතාවප්‍ර
‍ඥා පාරමිතාවවීර්‍ය්‍ය පාරමිතාවක්ෂාන්ති පාරමිතාවසත්‍ය පාරමිතාවඅධිෂ්ඨාන පාරමිතාවමෛත්‍රී පාරමිතාවඋපේක්ෂා පාරමිතාවය යි පාරමිතා දසයෙකි. (උපුටා ගැනීම, මහාචාර්ය පූජ්‍ය රේරුකානේ චන්දවිමල මහනාහිමි- බෞද්ධයාගේ අත්පොත)සය පාරමිතා1. දාන2. ශීල3. ඛන්ති	4. වීර්ය5. ධ්‍යාන6. ප්‍රඥාපාරමිතාවක් යනු පරිසමාප්ත කිරීමයි. බුද්ධ ධර්මයේදි පාරමිතා නම් වන්නේ යහපත් ගුණධර්ම සම්පුර්ණ කර ගැනීමයි. පාරමිතා පිරීම මඟින් තම කර්ම ප්‍රහීනකර නිර්වාණය අවබෝධ කර ගත හැක.ථේරවාදි බුදු දහමේ දැක්වෙන පාරමිතාථේරවාදි බුදු දහමේ බුද්ධ වංශය, ජාතක පොත යන ග්‍රන්ථවල පාරමිතා පිළිබඳ සඳහන් වේ. එමනිසා පාරමිතා මුල් බුදු දහමේ අංගයක් ලෙස සැලකෙන නමුත් සූත්‍ර පිටකයේ පාරමිතා පිළිබඳ සඳහන් නොවීම නිසා මෙය අර්ධ මහායාන මතයක් බවට අදහසක් පවතී.දාන		-	පරිත්‍යාගශීලිත්වය ,  මනසින් අත් හැරීමශීල		-	යහපත් හැසිරීම ,නෙක්කම්ම	-	අභිනිෂ්ක්‍රමණයප්‍රඥා		-	විදර්ශනාවවීර්ය		-	නොපසුබසින උත්සාහයඛන්ති		-	ඉවසීමසච්ච		-	සත්‍යයඅධිට්ඨාන	-	අධිෂ්ඨානයමෙත්තා	-	මෛත්‍රියඋපේක්ෂාව	-	ශාන්තභාවය හා උපේක්ෂාවඅවසානයට සඳහන් මෙත්තා හා උපේක්ඛා සතර බ්‍රහ්
ම විවරණයේද කොටසකි.මෙම ලිපිය වවුනියාව නගරය පිලිබඳ වේ.  දිස්ත්‍රික්කය සඳහා, වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය බලන්න.වවුනියාවவவுனியாනගරයරටශ්‍රී ලංකාවපළාතඋතුරු පළාතදිස්ත්‍රික්කයවවුනියාව රජය • අධිකරණ වර්ගයවවුනියාව නගර සභාව • සභාපතිIyaththurai Kanagiahජනගහණය(2007) • මුළු75,175 • ඝණත්වය3,341/කිමී2 (8,641/වර්ග සැත)වේලා කලාපSri Lanka Standard Time Zone (UTC+5:30)වවුනියාව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කයේ අග නගරයයි.ආශ්‍රිත ලිපිශ්‍රී ලංකාවේ නගර ලැයිස්තුවvteශ්‍රී ලංකාවේ මහ නගරජාතික අගනගරශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ (පරිපාලන අගනගරය)කොළඹ (වාණිජ අගනගරය)මහනගර ප්‍රදේශමහනුවරඅනුරාධපුරගාල්ලයාපනයරත්නපුරබදුල්ලකුරුණෑගලකඩුවෙලදෙහිවල-ගල්කිස්සමොරටුවමීගමුවකල්මුණේමඩකලපුවමාතරගම්පහමාතලේඅක්කරපත්තුවබණ්ඩාරවෙලනුවරඑළියදඹුල්ලහම්බන්තොටනගර සභා වලට අයත් නගර සීමාත්‍රිකුණාමලයඅම්බලන්ගොඩඅම්පාරබලංගොඩබේරුවලබොරලැස්ගමුවචාවකච්චේරිහලාවතඇඹිලිපිටියඑරාවුර්ගම්පොළහපුතලේහැටන්-දික්ඔයහික්කඩුවහොරණජා-ඇළකඩුගන්නාවකළුතරකාත්තන්කුඩිකටුනායක-සීදූවකෑගල්ලකැස්බෑවකින්නියාකොළොන්නාවකුලියාපිටියමහ
රගමමන්නාරමමිනුවන්ගොඩනාවලපිටියපානදුරපෑලියගොඩපේදුරු තුඩුවපුත්තලමසීතාවකපුරතලවාකැලේ-ලිඳුලතංගල්ලවැල්වැටිතුරෙයිවවුනියාවවත්තලවත්තේගමවැලිගමකබෝ වර්ඩ් ජනරජයRepública de Cabo Verde  (පෘතුගීසි)කොඩියලාංඡනයඋද්යෝග පාඨය: Unidade, Trabalho, Progresso  (පෘතුගීසි)(සිංහල: "එකමුතුකම, වැඩ, ප්‍රගතිය")ජාතික ගීය: Cântico da Liberdade  (පෘතුගීසි)(සිංහල: "නිදහසේ ජප කිරීම")Show globeShow map of Africaඅගනුවරසහ විශාලතම නගරයප්‍රියා﻿ / ﻿14.91639°N 23.50944°W﻿ / 14.91639; -23.50944නිල භාෂා(ව)පෘතුගීසි[1]පිළිගත් ජාතික භාෂාවන්කේප් වර්ඩින් ක්‍රියෝල්[1]ආගම 81.7% ක්‍රිස්තියානි ධර්මය—72.5% කතෝලික ධර්මය—9.2% වෙනත් ක්‍රිස්තියානි නිකායන්15.6% ආගමක් නොඅදහන1.3% ඉස්ලාම්1.2% වෙනත්[2]ජාති නාම(ය)කේප් වර්ඩින් හෝ කැබෝ වර්ඩින්[3]රජයඒකීය අර්ධ ජනාධිපති ජනරජය[4]• ජනාධිපති හෝසේ මරියා නෙවෙස්• අගමැති යුලිසෙස් කොරියා ඊ සිල්වාව්‍යවස්ථාදායකයජාතික සභාවනිදහස ලැබුවේ පෘතුගාලය• ලබා දුන් දිනය 1975 ජූලි 5වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ4,033 km2 (1,557 sq mi) (166 වැනි)• ජලය (%)නොසැලකිය හැකිජනගහණය• 2021 ජන සං
ගණනය561,901[5] (172 වැනි)• ඝණත්වය123.7/km2 (320.4/sq mi) (89 වැනි)දදේනි (ක්‍රශසා)2022 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණඇ.ඩො. බිලියන 4.413• ඒක පුද්ගලඇ.ඩො. 7,740[6]දදේනි (නාමික)2022 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණඇ.ඩො. බිලියන 1.997• ඒක පුද්ගලඇ.ඩො. 3,502[6]ගිනි (2015)42.4[7]මධ්‍යමමාසද (2021)0.662[8]මධ්‍යම · 128 වැනිව්‍යවහාර මුදලකේප් වර්ඩින් එස්කුඩෝ (CVE)වේලා කලාපයUTC–1 (CVT)දින ආකෘතිදිදි/මාමා/වවවවරිය ධාවන මං තීරුවදකුණඇමතුම් කේතය+238අන්තර්ජාල TLD.cvකේප් වර්ඩ් (i/ˈvɜːrd(i)/) හෝ කබෝ වර්ඩේ (i/ˌkɑːboʊ ˈvɜːrdeɪ/) (පෘතුගීසි: [ˈkabu ˈveɾdɨ]), නිල වශයෙන් කබෝ වර්ඩේ ජනරජය, මධ්‍යම අත්ලාන්තික් සාගරයේ පිහිටි දූපත් සමූහයක් සහ දූපත් රටකි, එය වර්ග කිලෝමීටර් 4,033 (වර්ග සැතපුම් 1,557) ක ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රදේශයක් සහිත ගිනිකඳු දූපත් දහයකින් සමන්විත වේ.[9] මෙම දූපත් මහාද්වීපික අප්‍රිකාවේ බටහිර දෙසින් පිහිටි කැප්-වර්ට් සිට බටහිර දෙසින් කිලෝමීටර් 600 සහ 850 (නාවික සැතපුම් 320 සහ 460) අතර පිහිටා ඇත. කේප් වර්ඩ් දූපත්, අසෝර්ස්, කැනරි දූපත්, මැඩෙයිරා සහ සාවේජ් දූපත් සමඟින් මැකරෝනීසියාව පරිසර කලාපයේ කොටසක් වේ.කේප් වර්ඩ් දූපත් සමූහය 15 වන
සියවස වන තෙක් ජනාවාස නොවීය, පෘතුගීසි ගවේෂකයන් දූපත් සොයාගෙන යටත් විජිතයක් බවට පත් කළ අතර එමඟින් නිවර්තන කලාපයේ පළමු යුරෝපීය ජනාවාස පිහිටුවන ලදී. අත්ලාන්තික් වහල් වෙළඳාමේ කාර්යභාරයක් ඉටු කිරීමට පහසු ස්ථානයක කේප් වර්ඩ් දූපත් පිහිටා ඇති නිසා, 16 වන සහ 17 වන සියවස් වලදී කේප් වර්ඩ් වෙළඳුන්, පුද්ගලිකයින් සහ මුහුදු කොල්ලකරුවන් ආකර්ෂණය කර ගනිමින් ආර්ථික වශයෙන් සමෘද්ධිමත් විය. අත්ලාන්තික් වහල් වෙළඳාම මර්දනය කිරීමෙන් පසු 19 වන සියවසේදී එය ආර්ථික වශයෙන් පහත වැටුණු අතර එහි වැසියන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් එම කාලය තුළ සංක්‍රමණය විය. කෙසේ වෙතත්, කේප් වර්ඩ් ක්‍රමයෙන් ආර්ථික වශයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් වූයේ වැදගත් වාණිජ මධ්‍යස්ථානයක් සහ ප්‍රධාන නැව් මාර්ග ඔස්සේ ප්‍රයෝජනවත් නැවතුම් ස්ථානයක් බවට පත්වීමෙනි. 1951 දී කේප් වර්ඩ් පෘතුගාලයේ විදේශීය දෙපාර්තමේන්තුවක් ලෙස සංස්ථාගත කරන ලදී, නමුත් එහි වැසියන් 1975 දී ඔවුන් අත්පත් කරගත් නිදහස සඳහා දිගටම උද්ඝෝෂනය කළහ.1990 ගණන්වල මුල් භාගයේ සිට, කේප් වර්ඩ් ස්ථාවර නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් වූ අතර අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම සංවර්ධිත හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක් ලෙස පවතී. ස්වභාවික සම්පත් නො
මැතිකම, එහි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකය බොහෝ දුරට සේවා-අභිමුඛ වන අතර සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ විදේශ ආයෝජන කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි. එහි ජනගහනය 483,628 (2021 සංගණනයට අනුව) බොහෝ දුරට මිශ්‍ර අප්‍රිකානු සහ යුරෝපීය උරුමයන් වන අතර ප්‍රධාන වශයෙන් රෝමානු කතෝලිකයින් පෘතුගීසි පාලනයේ උරුමය පිළිබිඹු කරයි. සැලකිය යුතු කේප් වර්ඩින් ඩයස්පෝරා ප්‍රජාවක් ලොව පුරා පවතී, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදයේ සහ පෘතුගාලයේ, දූපත් වල වැසියන්ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි ය. කේප් වර්ඩ් අප්‍රිකානු සංගමයේ සාමාජික රාජ්‍යයකි.කේප් වර්ඩ්ගේ නිල භාෂාව පෘතුගීසි වේ.[10] එය ඉගැන්වීමේ සහ රජයේ භාෂාවයි. එය පුවත්පත්, රූපවාහිනිය සහ ගුවන් විදුලියේ ද භාවිතා වේ. පිළිගත් ජාතික භාෂාව වන්නේ ජනගහනයෙන් අතිමහත් බහුතරයක් කතා කරන කේප් වර්ඩින් ක්‍රියෝල් ය.2021 සංගණනයට අනුව වඩාත්ම ජනාකීර්ණ දූපත් වූයේ ප්‍රියා අගනුවර පිහිටා ඇති සන්තියාගෝ (269370), සාඕ විසෙන්ටේ (74016), සැන්ටෝ ඇන්ටෝ (36632), ෆෝගෝ (33519) සහ සල් (33347) ය. විශාලතම නගර වන්නේ ප්‍රියා (137868), මින්ඩෙලෝ (69013), එස්පාර්ගෝස් (24500) සහ අසෝමදා (21297).[11]නිරුක්තියරට නම් කර ඇත්ත
ේ සෙනගාලියානු වෙරළ තීරයේ ඇති කැප්-වර්ට් අර්ධද්වීපය අනුව ය.[12] කැප්-වර්ට් යන නම පැමිණෙන්නේ පෘතුගීසි භාෂාව වන Cabo Verde ('හරිත කේප්') වෙතින් වන අතර, එම නම පෘතුගීසි ගවේෂකයන් 1444 දී දූපත් හරහා පැමිණීමට වසර කිහිපයකට පෙර කේප් හට ලබා දුන්නේය.2013 ඔක්තෝම්බර් 24 දින, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය වෙත රටේ නියෝජිත කණ්ඩායම දැනුම් දුන්නේ, වෙනත් රටවල් තවදුරටත් එහි නිල නාමයේ කොටසක් ලෙස කබෝ වර්ඩේ හෝ කබෝ වර්ඩේ හි වෙනත් පරිවර්තන භාවිතා නොකළ යුතු බවයි: සියලුම රටවල් රටේ නිල නාමය ලෙස කබෝ වර්ඩේ ජනරජය භාවිතා කළ යුතුය.[13][14] ඉංග්‍රීසි කතා කරන්නන් දූපත් සමූහය සඳහා කේප් වර්ඩ් යන නම සහ 1975 නිදහසෙන් පසු රට සඳහා භාවිතා කර ඇත. 2013 දී කේප් වර්ඩීන් රජය තීරණය කළේ එතැන් පටන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ඇතුළුව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් කතා කරන විට හෝ ලිවීමේදී පවා පෘතුගීසි නාමය කබෝ වර්ඩේ භාවිතා කරන බවයි.ඉතිහාසයනූතන කේප් වර්ඩ් දූපත් සමූහය මීට වසර මිලියන 40-50 කට පමණ පෙර ඉයෝසීන යුගයේදී පිහිටුවන ලදී.යුරෝපීයයන් පැමිණීමට පෙර, කේප් වර්ඩ් දූපත් ජනාවාස නොවීය.[15][16][17] ඒවා 1456 දී පමණ ජෙනොයිස් සහ පෘතුගීසි නාවිකයන් විසින
් සොයා ගන්නා ලදී. පෘතුගීසි නිල වාර්තාවලට අනුව,[18] පළමු සොයාගැනීම් සිදු කරන ලද්දේ ජෙනෝවා හි උපන් ඇන්ටෝනියෝ ද නොලි විසිනි, පසුව ඔහු පෘතුගීසි රජු වූ V වන ඇෆොන්සෝ විසින් කේප් වර්ඩ් හි ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. අනෙකුත් නාවිකයින් කේප් වර්ඩ් දූපත් සමූහයේ සොයාගැනීම් සඳහා දායක වූවන් ලෙස සඳහන් වන්නේ ඩියෝගෝ ඩයස්, ඩියෝගෝ ඇෆොන්සෝ, වැනේසියානු අල්විස් කැඩමස්ටෝ සහ ඩියෝගෝ ගෝමස් (ඔහුගේ සොයාගැනීමේ ගමනේදී ඇන්ටෝනියෝ ද නොලි සමඟ ගිය සහ කේප් වෙත ප්‍රථමයෙන් ගොඩ බැස්සේ තමන් යැයි ප්‍රකාශ කළ අයයි. සන්තියාගෝ හි වර්ඩින් දූපත සහ එම දූපත නම් කළ පළමු ස්ථානය).1462 දී පෘතුගීසි පදිංචිකරුවන් සන්තියාගෝ වෙත පැමිණ රිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ් නමින් ජනාවාසයක් ආරම්භ කළහ. අද එය Cidade Velha ("පැරණි නගරය") ලෙස හැඳින්වේ, එය වෙනත් කේප් වර්ඩින් දූපතක (සැන්ටෝ ඇන්ටාඕ දූපතේ රිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ්) එකම නමකින් යුත් නගරයකින් වෙන්කර හඳුනා ගනී. මුල් රිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ් නිවර්තන කලාපයේ පළමු ස්ථිර යුරෝපීය ජනාවාස විය.[19]16 වන සියවසේදී, මෙම දූපත් සමූහය අත්ලාන්තික් සාගරයේ වහල් වෙළඳාමෙන් සමෘද්ධිමත් විය.[20] මුහුදු කොල්ලකරුවන් විටින් විට පෘතුගීසි ජනාවාසව