LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ාජධානියේ හා යුරෝපයේ සමස්ථ ජනගහනයෙන් 20% පමණද  දරුවන් ගෙන් 60-80% කගේ පමණද  දන්තක්‍ෂතිය දැකිය හැකිය.[37]දත් දිරායාමට හේතුවන්නේ සුක්‍රෝස්, ෆ්රක්ටෝස්, ග්ලුකෝස් වැනි පැසීමට ලක්විය හැකි කාබෝහයිඩ්‍රේට ඇතිවිට ඇතැම් අම්ල ස්‍රාවී බැක්ටීරියා ක්‍රියාකාරිත්වයෙනි.[38][39] මින් මුඛය තුළ ඇතිවන අම්ල දත් දිරායාමට හේතුවේ. එයට හේතුව දත් වල ඇති ඇතැම් විශේෂ සංයෝග අඩු pH අගයන් වලට සංවේදී වීමයි. දතෙහි දිරාගිය ප්‍රමාණය අනුව විවිධ ප්‍රතිකාර මගින් දතෙහි නියම ආකෘතියට, කෘත්‍යට, සුන්දරත්වයට, නැවත ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැකිය. නමුත් විශාල ප්‍රමාණ වලින් දත්වල ව්‍යුහය ප්‍රතිජනනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයක් තවම හඳුනාගෙන නැත. ඒ වෙනුවට සෞඛ්‍ය සංවිධාන ක්‍රමානුකූල මුඛ සනීපාරක්‍ෂනය, පරිභෝජන රටා සංශෝධනය වැනි රෝග නිවාරන ක්‍රියාමාර්ග සඳහා උපදෙස් ලබාදෙයි.[40]දත් ආරක්‍ෂා කිරීමදත් බුරුසු දත් පිරිසිදු කිරීම සඳහා යොදාගනී.මුඛ සනීපාරක්ෂාව යනු මුඛය පිරිසිදුව තබාගැනීම සහ දත් දිරායාම, වේලාදාහය, පරිදන්ත රෝගය, මුඛ දුර්ගන්ධය හා අනෙකුත් දන්තාබාධ වලින් වැළකීමට ඇති ක්‍රමෝපායයි. එයට වෘත්තීය හා පුද්ගලික ආරක්ෂාව යන දෙකම අඩංගු වේ. දන්ත වෛද්‍යවර
ුන් හා දන්ත සනීපාරක්ෂක නිලධාරීන් විසින් සාමාන්‍යයෙන් කරනු ලබන ක්‍රමවත් පිරිසිදු කිරීම මගින් සැලකිලිමත් දත් මැදීමකින් හෝ දත් අතර රැඳි රොඩු ඉවත්කිරීමකින් පවා නොනැවතී වර්ධනය වන ටාටර් (ඛණිජ සහිත වූ ඵලකය) ඉවත් කරයි. වෘත්තීමය පිරිසිදු කිරීම් වලදී විවිධ උපකරණ හෝ මෙවලම් භාවිතා කරමින් දතෙහි තැන්පත් ද්‍රව්‍ය බුරුල් කිරීම හා ගැලවීම මගින් දන්ත කාරම ගැලවීම සිදු කරයි.දන්ත වෛද්‍යයවරුන් දත් දිරායාම සහ විදුරුමස් රෝග වැළැක්වීම සඳහා දිනකට දෙවරක් විනාඩි තුනක් ඔබේ දත් පිරිසිදු නිර්දේශ කරයි. දත් බෙහෙත් සමඟ මැදීම බැක්ටීරියා සහ දත් සමඟ ආහාර ඇලෙන සුළු තට්ටුව ඉවත් ක‍ෙරේ  දත් සමඟ ආහාර ඇලෙන සුළු තට්ටුව ඉවත් නොවේ නම්, එමගින් දත් දිරායාම විය හැක.දත් පිරිසිදු කිරීමේ අරමුණ වන්නේ වැඩිමනත් බැක්ටීරියා අඩංගු ඵලකය ඉවත් කිරීමයි.[41] සෞඛ්‍යාරක්ෂක වෘත්තිකයන් ඵලක සෑදීම හා ටාටර් සෑදීම වැලක්වීමට දිනකට දෙවරක් දත් මැදීම (උදයේදී හා හවස හෝ කෑමෙන් පසු) නිර්දේශ කරයි.[40]  දත් බුරුසුව දත් අතරමැද ප්‍රදේශ හැර අනික් ස්ථානවල ඵලක ඉවත් කිරීමට සමත්ය. එමනිසා දත් අතර රැදි රොඩු ඉවත්කිරීම ද මුඛ සනීපාරක්ෂාව පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය වන බව සැලකේ. නිව
ැරදිව භාවිත කළහොත් දත් අතර රැඳි රොඩු දත් අතර සහ පරිදන්ත රෝගය නිතර ඇරඹෙන සහ දත් දිරීම වර්ධනය වන ස්ථානය වන විදුරුමස් රේඛාව මත ඇති ඵලක ඉවත් කරයි.විද්‍යුත් දත් බුරුසු යනු මුඛ සනීපාරක්ෂාව සඳහා ජනප්‍රිය අත්වැලකි. අතින් කරන දත් මැදීමේදී අබාධිත තත්ත්ව නැති, මනා පුහුණුවකින් හා යහපත් අභිප්‍රායකින් යුක්ත පරිශීලකයාට ඉස්තරම් විද්‍යුත් දත් බුරුසුවකින් ලබාගන්නා වූ මුඛ සනීපාරක්ෂාව තරම්ම තෘප්තිමත් සනීපාරක්ෂාවක් ඉටුකරගත හැක. නමුත් නොපුහුණු පරිශීලකයන් ඒ ආකාරයේ යමක් ලබාගන්නේ කලාතුරකිනි. සෑම විද්‍යුත් දත් බුරුසුවක්ම එකලෙස ඵලදායී නොවන අතර හොද නිමැවුමක වුවත් වඩා හොඳ ප්‍රතිඵල ලබාගත හැක්කේ නිවැරදි භාවිතයෙනි. එනමුත් “විද්‍යුත් දත් බුරුසු, නිවැරදිව දත් පිරිසිදු කිරීමෙහි අසමත්කම හේතුවෙන් මුඛ සනීපාරක්ෂක ගැටළු ඇති පුද්ගයලන්ට උදවු වීමට නැඹුරුව පවතී”.[42] විද්‍යුත් දත් බුරුසුවෙහි වඩාත් වැදගත්ම වාසිය වන්නේ හුරුකම සම්බන්ධ ගැටලු ඇති රක්තවාත සන්ධිප්‍රදාහය ආශ්‍රිත දුෂ්කරතා සහිත පුද්ගලයන්ට ආධාරකයක් වීමේ හැකියාවයි.ෆ්ලෝරයිඩ චිකිත්සාව යනු බොහෝවිට දත් දිරායාමට එදිරිව නිර්දේශිත ආරක්‍ෂිත ක්‍රමයකි. ජල ෆ්ලෝරයිඩකරණය සහ ෆ්ලෝරයිඩ ස
ැපයුම දත් දිරායාම සිදුවීම පහත හෙලයි. ෆ්ලෝරයිඩ, hydroxyapatite ස්ඵටික එනමලයෙහි බැඳීමෙන් ඇතිවන දත් දිරායාම වැලකීමට උපකාරී වේ.[43] සංස්ථාපිත ෆ්ලෝරයිඩ එනමලය ඛණිජද්‍රව්‍ය  රහිත භාවයට වඩා ප්‍රතිරෝධී කරන අතර එසේම දත් දිරායාමටද වඩා ප්‍රතිරෝධී වේ.[22] ෆ්ලොරයිඩ සහිත දන්තාලේප හෝ මුඛ සේදුම් දියර වැනි කාලෝචිත ෆ්ලෝරයිඩ දතෙහි මතුපිට ආරක්ෂාව සඳහා නිර්දේශිතයි. බොහෝ දන්ත වෛද්‍යවරු විසින් කාලෝචිත ෆ්ලෝරයිඩ විසදුම් එදිනෙදා පිරිසිදුකිරීම්වල කොටසක් ලෙස ඇතුළත්කර ඇත.ප්‍රතිෂ්ඨාපනයප්‍රතිෂ්ඨාපනය කරන ලද පුරස්චාර්වකයක්.දතක් පලුදුවූ විට හෝ විනාශ වූ විට විවිධ ප්‍රතිකර්ම මගින් නැවත එහි ව්‍යුහය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කළ හැකිය. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය, වීදුරු සිමෙන්ති, සංරසය, රත්‍රන්, පිඟන් මැටි වැනි විවිධ ද්‍රව්‍ය මගින් සිදුකල හැකිය.[44] දතක සුදු කරන සුළු ප්‍රතිෂ්ඨාපනයක් “intracoronal ප්‍රතිෂ්ඨාපනය” ලෙස හැඳින්වේ. මෙය කෙලින්ම දත මත පිහිටුවීම හෝ lost-wax ශිල්පක්‍රමය බාවිතා කර සිදු කළ හැකිය. දතක විශාල ප්‍රදේශයක් හානිවී ඇති විටදී කෘතීම මස්තකයක් සවිකිරීම, කොපුවක් සවිකිරීම වැනි “extracoronal ප්‍රතිෂ්ඨාපන” ක්‍රමයක් භාවිතා කෙරේ.ද
තක් නැතිවූ විට, කෘතීම දත් දැමීම, සේතුවක් යෙදිම, දතක් රෝපණය කිරීම හෝ ආදේශනයක් ලෙස සිදුකළ හැකිය.[45] කෘතීම දත් දැමීම මිල අඩුම ප්‍රතිකර්මය වන අතර දත් රෝපණය මිල ආධික ප්‍රතිකාර වේ. කෘතීම දත් දැමීමේදී සම්පුර්ණ දත් කට්ටලයක්ම ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැකි අතර එසේ නොමැති නම් කොටස් වශයෙන්ද දත් දැමීම සිදුකළ හැකිය. සේතුවේදී දතෙහි කුඩා හිඩැසක් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැකි අතර යාබද දත් ප්‍රතිෂ්ඨාපනයට ආධාරක ලෙස යොදාගනී. දත් රෝපණය ඒක දතක් හෝ දත් මාලාවක් ප්‍රතිෂ්ඨාපනය සඳහා යොදාගත හැකිය. මෙය බොහෝ මිල අධික ක්‍රමයක් වුවද දතේ ස්වභාවය හා ක්‍රියාකාරිත්වය සලකා බොහෝදෙනා මේ සඳහා යොමුවේ.[46]අසාමාන්‍යතාA broken 1 upper front tooth showing the pink of the pulp.දන්ත අසාමාන්‍යතා, පාරිසරික හා වර්ධනයේ බලපෑම් හේතු අනුව වර්ගීකරණය කළ හැක.[47] පාරිසරික අසාමාන්‍යතා ඇතිවන්නේ පැහැදිලි හේතු ඇතිව වුවත් ඇතැම් වර්ධනයේ බලපෑම් මත ඇතිවන අසාමාන්‍යතා  පහල වන්නේ පැහැදිලි හේතු ඇතිව නොවේ. පාරිසරික බලපෑම් දත් වල වර්ධනය අතරතුරදී, වර්ධනයෙන් පසු දතෙහි ව්‍යුහය විනාශ කිරීම, වර්ධනයේ ඕනෑම අවධියක දී දත් වල පැහැය අවපැහැ ගැන්වීම හෝ දත විදාරණය වීමේ
චර්යාව වෙනස් කිරීම සිදුවේ.පරිසරයදත් වර්ධනයේදී සිදුවන විකෘතිදත් වර්ධන සමයේදී යේදී සිදුවන පරිසර සාධක වල බලපෑම නිසා ඇතිවන විකෘති බොහෝ කාලයක් පවතී. ආරම්භයේදී එනමලය හා දන්තිනය ඛනිජකරණය වීමෙන් පසු ප්‍රතිජනනය වීමක් සිදු නොවේ. එනමල ක්‍ෂීනභවිත්වය අවශ්‍ය එමල ප්‍රමාණය නොසෑදීම නිසා ඇතිවන තත්වයකි.[48] මේනිසා දත්වල ආවාට හෝ ඇලි (දාර) ඇතිවිය හැකි අතර ඇතැම් විට එනමලය රහිත විශාල ප්‍රදේශද ඇතිවිය හැකිය. එනමලයේ පාරාන්ධතාවයේ විසිරීම එනමල ප්‍රමාණයට බලපෑමක් සිදුනොකරයි. නමුත් එය එහි මුහුණුවර වෙනස්කරයි. විකෘති වූ එනමලයෙහි අනෙක් දත් වලට වඩා වෙන්ස් පාරභාසකතාවක් ඇත. ට(ර්)නර් ගේ ක්‍ෂීනභවිත්වයේදී, ස්ථිර දතක එනමලය නැතිවියාම හෝ භ්‍රසිතවීම ප්‍රාථමික දතක සිදුවූ ආසාදනයක් මගින් සිදුවන බව ඉදිරිපත් කරයි. ක්‍ෂීනභවිත්වය antineoplastic චිකිත්සාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසද ඇතිවිය හැකිය. දන්ත ප්ලෝරෝසියාව යනු අධික ෆ්ලෝරයිඩ් අයන ප්‍රමාණයක් උකහාගෙන ඒවා කහ පාට, දුබුරු පාට හෝ කළුපාට පුල්ලි ලෙස පිහිටීමේ තත්වයකි. උපදංශය නිසා ඇතිවන එනමල ක්‍ෂීනභවිත්වය හචින්සන්ගේ දත් ලෙස ව්‍යවහාර කෙරේ. එය හචින්සන්ගේ ත්‍රිකයෙ එක් අංගයක් ලෙසද
සැලකේ.[49]වර්ධනයෙන් පසු සිදුවන හානිදත් දිරායාම හැරුණු විට අනෙකුත් ක්‍රියාවලීන් මගින් සිදුවන දන්ත සංහරණය සාමාන්‍ය කායික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියක් ලෙස සැලකුවද එය උග්‍ර ව්‍යාධි තත්වයක්  දක්වා වුවද වර්ධනය විය හැක. ප්‍රතිවිරුද්ධ දත් මගින් සිදුවන යාන්ත්‍රික  බලපෑම් මගින් දතෙහි ව්‍යුහයට  හානිවීම දත් ගෙවී යාමයි.[50] දත් දිරීයාම පළමුකොටම බලපාන්නේ එනමලයට වන අතර පරීක්ෂා නොකළහොත් යටින් පවත්නා දන්තිනය දක්වා පැතිරිය හැකිය. අවසීරීම යනු ආගන්තුක ද්‍රව්‍යයක යාන්ත්‍රික බලපෑම් මගින් දතෙහි ව්‍යුහයට හානිවීමයි.[51] මෙම බලපෑම සිමෙන්ටම-එනමල සන්ධියෙන් පටන් ගතහොත් දතෙහි මෙම ප්‍රදේශයේ ඇති එනමලය ඉතා තුනී නිසා දතට හානි සිදුවන ක්‍රියාවලිය සීග්‍ර වේ. මෙවැනි ආකාරයේ දත ගෙවී යාමේ සාමාන්‍ය හේතුව වන්නේ දත් බුරුසුවක් භාවිතයේදී යොදන අධික බලයයි. ඛාදනය යනු බැක්ටීරියා ව්‍යාප්තියෙන්  නොව අම්ල වල රසායනික ද්‍රවණය වීමෙන් දතෙහි ව්‍යුහයට හානි වීමයි.[52][53] අතික්ෂුධාව සහිත මිනිසුන්ගේ  මුඛයෙහි දත්, වමනය හේතුවෙන් ආමාශයික අම්ල වලට නිරාවරණය වීම නිසා ඛාදනය හේතුවෙන් දන්ත සංහරණයේ ලකුණු පහළවිය හැක. ඛාදනය සිදුකරවන අම්ල වර්ග ඇති
වන තවත් වැදගත් ප්‍රභවයක් වන්නේ නිතර දෙහි යුෂ උරාබීමයි. ආනමන බලපෑම්  හේතුවෙන් දතෙහි ව්‍යුහයට හානිවීම Abfraction ලෙස හැඳින්වේ. පීඩනයක් යටතේ දත් නැමීමෙන්,දත් එකිනෙක හා ස්පර්ශවන ලෙස සැකසීම අධිධාරණය නමින් හැඳින්වෙන අතර එය දතෙහි එක් පැත්තක ආතතියක්ද අනෙක් පැත්තෙහි තෙරපුමක්ද ඇතිකරයි. මෙමගින් ආතතිය ඇති පැත්තෙහි v හැඩති ආනතියක්ද තෙරපුම ඇති පැත්තෙහි c හැඩති ආනතියක්ද සෑදෙන බව විශ්වාස කරයි.දන්ත සංහරණය දත් මූලයන්ගේ හටගත්විට එම ක්‍රියාවලිය පල්පය තුළ ඇති සෛල මගින් සෑදුනහොත් අභ්‍යන්තර ප්‍රතිශෝෂණය ලෙස ද පරිදන්ත අස්ථිබන්ධයේ ඇති සෛල මගින් සෑදුනහොත් බාහිර ප්‍රතිශෝෂණය ලෙසද හැඳින්වේ.දුර්වර්ණ වීමබැක්ටීරියා රඳා පැවතීම, දුම්කොළ, තේ, කෝපි, හරිතප්‍රද බහුල ආහාර, ශක්තිජනක ඖෂධ වර්ග, වෙදකම් ආදියේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් දත් දුර්වර්ණ වීම සිදුවේ.[54]  බැක්ටීරියා රඳා පැවතීම හේතුවෙන් දතෙහි වර්ණය කොළ පැහැයේ සිට කලු පැහැය දක්වාත් ඉන්පසු තැඹිලි පැහැය දක්වාත් විචලනය වන පැල්ලම් ඇති වේ. එමෙන්ම හරිතප්‍රද රැඳී ආහාර වලින්ද තඹ හා නිකල් වලට අධික නිරාවරණය හේතුවෙන් ද කොළ පැහැ ලප ඇති වේ. රසදිය මිශ්‍ර ලෝහ,සුලභ දන්ත ශක්තිජනක ද්‍
රව්‍ය, දතෙහි යාබද ස්ථාන කලු හෝ අළු පැහැයට හරවයි. මුඛ සෞඛ්‍ය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ගන්නා දියර වර්ගයක් වන Chlorhexidine, දීර්ඝ කාලීන භාවිතය දත් මත ඇති වේලා අසල බාහිර පැල්ලම් ඇතිවීමට රුකුලක් වේ. මෙය ඉවත් කිරීම සනීපාරක්ෂක නිලධාරියෙක්ට සාමාන්‍යයෙන් පහසු වේ. එසේම ශරීර පද්ධතියට සම්බන්ධ අක්‍රමිකතා ද දතෙහි දුර්වර්ණගැන්වීම සාදයි. සහජ එරිත්‍රෝපොයිටෙක් පෝපයිරියාව හේතුවෙන් රතු දුඹුරු පැහැ වර්ණයක් සාදමින් පෝපයිරින් දත් මත තැන්පත් වේ. නිල් පැහැයට දුර්වර්ණවීම අල්කප්ටෝනුරියාව සහ කලාතුරකින් පාර්කින්සන් ව්‍යාධිය හේතුවෙන් ද සිදුවේ. එරිත්‍රෝබ්ලාස්ටෝසිස් ෆේටලිස් සහ බිලිඅරි අට්‍රෙසියා යනු දත් වල බිලිවර්ඩින් තැන්පත් වීමෙන් කොළ පැහැ ගන්වන රෝග වේ. එමෙන්ම කම්පනය ද දතක් රෝස, කහ හෝ අළු පැහැයට හරවයි. රෝස සහ රතු දුර්වර්ණවීම ලෙප්රෝමටස් ලාදුරු රෝගීන් ආශ්‍රිතව පවතී. ඇතැම් ටෙට්‍රාසයික්ලින් වැනි ප්‍රතිජීවක ඖෂධ දත් ස්ථිර අවපැහැ ගන්වමින් දතෙහි ව්‍යුහයට සංස්ථාපිත වේ.දන්ත විදාරණයේ විකෘතිදත විදාරණය ඇතැම් පාරිසරික සාධක මත වෙනස්විය හැකිය. විදාරණය වීම අකාලයේදී නතරකළහොත් එම දත ගැටීමක් සිදු වේ යැයි කියනු ලබයි. දත ගැටීමෙහි
වඩා ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ මුඛයෙහි දත ඒමට ප්‍රමාණවත් ඉඩක් නොමැති වීමයි.[55] අනෙකුත් හේතුන් වන්නේ ඉදිමුම, විසප්පු ගෙඩි, ක්ෂතිය සහ ඝන වූ අස්ථි හෝ මෘදු පටක වේ. දතක අන්කයිලෝසියාව හටගන්නේ එම දත ඒ වනවිටත් මුඛයෙහි විදාරණය වී ඇතත් සිමෙන්ටමය හෝ දන්තිනය දන්තමූලජ අස්ථිය සමග සංයුක්ත වී ඇති විටය.මෙය පුද්ගලයාගේ ස්ථිර දත මගින් ප්‍රාථමික දත ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම වෙනුවට ප්‍රාථමික දත තවදුරටත් තබා ගැනීම සිදු කරයි.ඉඩ පවත්වා ගැනීම පිනිස හෝ නැතිනම් ඉඩ නැතිකිරීම හේතුවක් කොට කිසියම් දත් ප්‍රමාණයක් විදාරණය ප්‍රමාද කිරීමට හෝ වේගවත් කිරීමට බලාපොරොත්තුවන දන්ත චිකිත්සකවරුන් විසින් ස්වභාවික විදාරණයේ ක්‍රියාවලිය වෙනස්කිරීමට උපක්‍රමයක් යොදාගෙන ඇත. ප්‍රාථමික දතක් එහි අනුප්‍රාප්තීය ස්ථිර දතෙහි මූලය එහි සම්පූර්ණ වර්ධනයෙන් 1/3 ක් දක්වා ලගා වීමට පෙර අද දැමුවහොත්, ස්ථිර දතෙහි විදාරණය පසුවිය හැක. විලෝම වශයෙන් ස්ථිර දතක මූලය 2/3 කට වඩා සම්පූර්ණව ඇත්නම් එම ස්ථිර දතෙහි විදාරණ වේගය වැඩිවේ. 1/3 සහ 2/3 අතර,විදාරණ වේගයට සිදුවන්නේ කුමක්දැයි හරිහැටි නොදනී.වර්ධනයේ අක්‍රමිකතාසංඛාවේ අසාමාන්‍යතාවන්Anodontia යනු සම්පු
ර්ණයෙන්ම දත් නොමැතිවීමයි.Hyperdontia යනු සම්මාන්‍ය දත් ගණනට වඩා දත් තිබීමයි.Hypodontia යනු ඇතැම් දත්වල අඩුවකි. එය බොහෝවිට:Hypodontia යනු ඒක දතක හෝ කිහිපයක වර්ධනයේ අඩුවයි.Oligodontia යනු දත් 6ක් හෝ ඊට වඩා වැඩි ගණනක අඩුවයි.ඇතැම් අවයව පද්ධති සම්බන්ද රෝගාබාධ නිසා hyperdontia ඇතිවිය හැකිය. ඒවා නම්   Apert syndrome, Cleidocranial dysostosis, Crouzon syndrome, Ehlers–Danlos syndrome, Gardner syndrome, සහ Sturge–Weber syndrome.[56]  එමෙන්ම ඇතැම් අවයව පද්ධති සම්බන්ධ රෝගාබාධ නිසා Crouzon syndrome, Ectodermal dysplasia, Ehlers–Danlos syndrome, Gorlin syndrome වැනි hypodontia ඇතිවිය හැකිය.[57]ප්‍රමාණයේ අසාමාන්‍යතාMicrodontiaයනු සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා කුඩා දත් ඇතිවීමේ තත්වයකි.Macrodontiaයනු සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා විශාල දත් ඇතිවීමේ තත්වයකි.තනි දතක ඇතිවන Microdontia ව බොහෝවිට ඉදිරි දත ආස්‍රිතව ඇතිවීමේ ප්‍රවනතාවක් ඇත. දෙනුවට වැඩි ප්‍රවනතාවක් ඇත්තේ තුන්වන චාර්වක දතෙහිය. Macrodontia තත්වය සියලුම දත් වලට ඇතිවීමට පිටියුටරි යෝධතාව සහ කේතු අතිප්ලස්මීයතාව හේතුවේ. මෙය hemifacial hyperplasi
a වේදී මුහුණේ ඒක පැත්තකට පමණක් ඇතිවිය හැකිය.හැඩයේ අසාමාන්‍යතාපථනශීලි දත් දෙකක සංයෝජනය.Tooth Gemination|Gemination යනු වර්ධනය වන දතක් සම්පුර්ණයෙන් දත් දෙකක් ලෙස වෙන් වීමයි.Tooth fusion|Fusion යනු වර්ධන සමයේදී යාබද දත් දෙකක එක්වීමයි.Concrescence යනු වෙන්ව පිහිටි දත් දෙකක දන්ත බදාමෙන් එක්වීමයි.Dens invaginatus, යනු ඒක දතක් තවත් දතක් තුළ පිහිටීමයි.Ectopic enamel යනු එනමලය, දන්ත මුලය වැනි අසාමාන්‍ය ස්ථාන වල පිහිටීමයි.Taurodontism යනු දතෙහි දේහය හා කල්ක කුහරය විවර්ධනය වීමයි. මෙය Klinefelter syndrome, Tricho-dento-osseous syndrome, Triple X syndrome, සහ  XYY syndrome සමග සම්බන්ධකම් දරයි.[58]Hypercementosis යනු දන්ත බදාම විශාල ප්‍රමාණයක් තැම්පත්විමයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස  ක්‍ෂතිය, ප්‍රදාහය, කෝටි වෘද්ධිය, වාත දාහය, සහ පෙජෙට් ගේ අස්ථි රෝගය ඇතිවිය හැකිය.[58]A dilaceration යනු දන්ත මුලයේ නැමීමකි. මේ නිසා වර්ධනය වන සමයේදී දත පිපිරීමට ලක්විය හැකිය.Supernumerary roots  යනු සාමාන්‍ය දන්ත මුල ප්‍රමාණය ඉක්මවා දත් මුල් පිහිටීමයි.ව්‍යුහයේ අසාමාන්‍යතාAmelogenesis imperfec
taයනු දතක එනමලය කිසිම අයුරකින් නියම ආකාරයෙන් සකස් නොවීමයි.[59]Dentinogenesis imperfecta යනු දතක දන්තිනය නිසි ආකාරයෙන් සකස් නොවීමයි. මෙය ඇතැම් විට osteogenesis imperfecta සමග සම්බධයක් පවතී.[60]Dentin dysplasia යනු දන්ත මුලය හා කල්කය විකෘත්තියට ලක්වීමයි..Regional odontodysplasia යනු එනමලය, දන්තිනය, සහ කල්කය ආබාධයට ලක්වීමයි.[61]අමතරව කියවන්නBarodontalgiaDentistryDental auxiliaryDental assistantDental hygienistDental technicianDental bracesDental notationDental tourismDragon's teeth (mythology)Head and neck anatomyTooth fairyTooth paintingTongueලයිස්තුමුලික දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක මාතෘකා ලැයිස්තුවමුඛ සෞඛ්‍ය හා දත් සම්බන්ධ මාතෘකා ලැයිස්තුවයොමුවසටහන↑ Clemente, Carmine (1987). Anatomy, a regional atlas of the human body. Baltimore: Urban & Schwarzenberg. ISBN 0-8067-0323-7.↑ Ash 2003↑ Cate 1998↑ Ash 2003↑ "Bicuspid teeth". The Medical Dictionary. Retrieved on 2013-02-21.↑ Kokten G, Balcioglu H, Buyukertan
M (2003). "Supernumerary fourth and fifth molars: a report of two cases". J Contemp Dent Pract. 4 (4): 67–76. PMID 14625596. 2008-11-21 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2014-04-08.{{cite journal}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (link)↑ Ross 2002↑ Cate 1998↑ Cate 1998↑ 10.0 10.1 10.2 Ross 2002↑ 11.0 11.1 11.2 Cate 1998↑ Ross 2002↑ Cate 1998↑ Cate 1998↑ Cate 1998↑ Ross 2002↑ Walton, Richard E. and Mahmoud Torabinejad. Principles and Practice of Endodontics. 3rd ed. 2002. pp. 11–13. ISBN 0-7216-9160-9.↑ Cate 1998↑ 19.0 19.1 Cate 1998↑ 20.0 20.1 20.2 Lab Exercises: Tooth development. University of Texas Medical Branch.↑ Cate 1998.↑ 22.0 22.1 22.2 Ross 2002↑ Harris, Edward F. Craniofacial Growth and Development. In the section entitled "Tooth Eruption." 2002. pp. 1–3.↑ Harris, Edward F. Craniofacial Growth and Development. In the section entitled "Tooth Eruption." 2002. p. 5.↑ 25.0 25.1 Ross 2002↑ Cate 1998↑ Cate 1998
↑ Cate 1998↑ Cate, 1998↑ "Oral Health Topics: Plaque", American Dental Association. Page accessed April 2, 2007.↑ Ophardt, Charles E. "Sugar and tooth decay සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2014-10-25 at the Wayback Machine", Elmhurst College. Page accessed April 2, 2007.↑ Dental Cavities, MedlinePlus Medical Encyclopedia, page accessed August 14, 2006.↑ 33.0 33.1 Epidemiology of Dental Disease, University of Illinois at Chicago. Page accessed January 9, 2007.↑ Suddick RP, Harris NO (1990). "Historical perspectives of oral biology: a series". Crit. Rev. Oral Biol. Med. 1 (2): 135–51. doi:10.1177/10454411900010020301. PMID 2129621.↑ Healthy People: 2010. Html version hosted on Healthy People.gov website. Page accessed August 13, 2006.↑ "Dental caries", from the Disease Control Priorities Project. Page accessed August 15, 2006.↑ Touger-Decker R, van Loveren C (2003). "Sugars and dental caries". Am. J. Clin. Nutr. 78 (4): 881S–892S. PMID 14522753.↑ Hardie JM (1982). "The microbiology
of dental caries". Dent Update. 9 (4): 199–200, 202–4, 206–8. PMID 6959931.↑ Moore WJ; Moore, W.J. (1983). "The role of sugar in the aetiology of dental caries. 1. Sugar and the antiquity of dental caries". J Dent. 11 (3): 189–90. doi:10.1016/0300-5712(83)90182-3. PMID 6358295.↑ 40.0 40.1 Oral Health Topics: Cleaning your teeth and gums. American Dental Association. Page accessed August 15, 2006.↑ Introduction to Dental Plaque. Leeds Dental Institute, page accessed August 14, 2006.↑ Thumbs down for electric toothbrush, BBC News, January 21, 2003. Page accessed January 23, 2007.↑ Cate 1998↑ "Oral Health Topics: Dental Filling Options", ada.org, page accessed May 8, 2007.↑ "Prosthodontic Procedures සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2012-06-15 at the Wayback Machine", The American College of Prosthodontists. Page accessed May 16, 2007.↑ "Dental Implants සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2006-09-25 at the Wayback Machine", American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons. Page accessed May 16, 200
7.↑ Neville 2002↑ Ash 2003↑ Syphilis: Complications, Mayo Clinic. Page accessed January 21, 2007.↑ "Loss of Tooth Structure සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2012-12-27 at the Wayback Machine", American Dental Hygiene Association. Page accessed April 25, 2007.↑ "Abnormalities of Teeth", University of Missouri-Kansas City School of Dentistry. Page accessed April 25, 2007.↑ Yip, KH; Smales, RJ; Kaidonis, JA (2003). "The diagnosis and control of extrinsic acid erosion of tooth substance" (PDF). General dentistry. 51 (4): 350–3, quiz 354. PMID 15055615.↑ Gandara B.K., Truelove E.L. (1999). "Diagnosis and management of dental erosion". The journal of contemporary dental practice. 1 (1): 16–23. PMID 12167897. 2014-02-01 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2014-04-05.↑ Neville 2002↑ Neville, 2002↑ Neville 2002↑ Neville 2002↑ 58.0 58.1 Neville 2002↑ Amelogenesis imperfecta, Genetics Home Reference, a service of the U.S. National Library of Medicine. Page accessed Apri
l 1, 2007.↑ Dentinogenesis imperfecta, Genetics Home Reference, a service of the U.S. National Library of Medicine. Page accessed April 1, 2007.↑ Cho, Shiu-yin (2006). "Conservative Management of Regional Odontodysplasia: Case Report" (PDF). J Can Dent Assoc. 72 (8): 735–8. PMID 17049109.ප්‍රභවAsh, Major M. (2003). Wheeler’s Dental Anatomy, Physiology, and Occlusion (8th ed. ed.). ISBN 0-7216-9382-2. {{cite book}}: |edition= has extra text (help); Invalid |ref=harv (help); Unknown parameter |coauthor= ignored (|author= suggested) (help)Cate, A.R. Ten. (1998). Oral Histology: development, structure, and function (5th ed. ed.). Mosby. ISBN 0815129521. {{cite book}}: |edition= has extra text (help); Invalid |ref=harv (help)Neville, B.W. (2002). Oral & Maxillofacial Pathology (2nd ed. ed.). W.B. Saunders. ISBN 0-7216-9003-3. {{cite book}}: |edition= has extra text (help); Invalid |ref=harv (help); Unknown parameter |coauthor= ignored (|author= suggested) (help)Ross, M
ichael H. (2002). Histology: a Text and Atlas (4th ed. ed.). Baltimore: Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 0683302426. {{cite book}}: |edition= has extra text (help); Invalid |ref=harv (help); Unknown parameter |coauthor= ignored (|author= suggested) (help)හාහිර සබැඳුම්tooth , යන්න නිදහස් ශබ්දකෝෂය වන වික්ෂනරිය දී සොයා බලන්න.මිනිස් දත් හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.An article on the use of human tooth used as a neolithic pendantAn overview of dental anatomy සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2006-08-24 at the Wayback Machine"Broke a tooth? Grow it back", University of AlbertaTooth eruption chart සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2009-04-23 at the Wayback Machineසැකිල්ල:Tooth anatomyනිව් යෝර්ක් සිටි 2007 වසන්ත විලාසිතා සති අතරතුර දී ධාවන මාර්ගයක් මත සිටින නිරූපිකාවක්.ධාවන මාර්ගයක් යනු විලාසිතා සංදර්ශණයක් අතරතුර දී නිරූපිකාවන් විසින් ඇඳුම් පැලඳුම් නිරූපණය කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා ප්‍රේක්ෂකාගාරය දෙසට දිවෙන සාමාන්‍යයෙන් ඔසවන ලද පටු වේදිකාවකි.එය සමහරක් විටක රෑම්ප් ලෙස ද හඳුන්වනු ‍ල
ැබේ. (රෑම්ප් මත ඇවිදී මෙන්)Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Runway_%28fashion%29tiny globe              ජාතික කොඩිය   ජාතික ගීය  Belau loba klisiich er a kelulul   ගොනුව:250px-Palau.png   අගනුවර සහ විශාලම නගරය  නගෙරුල්මුඩ්,  කොරොර්   රාජ්‍ය භාෂාව  ඉංග්‍රීසි, පලාවු   ප්‍රාදේශීය  භාෂා  ජපන්, ඇන්ගර්, සොන්සොරොලිස්, ටොබියන්   රාජ්‍යය  ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාර්ලිමේන්තු සමූහාණ්ඩුව   ජනාධිපති  ජොන්සන් ටොරිබියොන්ග්   උප ජනාධිපති  කෙරායි මාරියුර්   නිදහස  ඔක්තෝබර් 1, 1994            වර්ග ප්‍රමාණය   එකතුව  වර්ග කි.මී. 459, වර්ග හැතැප්ම 177               ජනගහනය   2009 ඇස්තමේන්තුව  20,000   ඝනත්වය  වර්ග කිලෝමීටර 43.6     වර්ග සැතපුම් 113   දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය   2008 තක්සේරුව   එකතුව  164 ඩොලර් මිලියන   සාමාන්‍ය  ඩොලර්  8,100   මානව සංවර්ධන දර්ශකය (2003)  0.864   මුදල්  ඇමෙරිකානු ඩොලර්   මං තීරුව  දකුණ   අන්තර්ජාල TLD  .pw   දුරකථන සංකේත  +680 පලාවු ජනරජය යන නිල නාමයෙන් හැඳින්වෙන පලාවූ රාජ්‍යය, පිලිපීනයට සැතපුම් 500 ක් (කිලෝමීටර් 800) පමණ නැගෙනහිරින් සහ ටෝකියෝ නගරයට සැතපුම
් 2000 (කිලෝමිටර් 3200) පමණ දකුණින් පිහිටා ඇති රාජ්‍යයක් ‍වේ. (එක්සත් ජනපදය විසින් පරිපාලන කටයුතු සිදු කළා වූ ) එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාර මණ්ඩලයේ භාරකාරත්වයෙන් 1994 වර්ෂයේ දී මිදුණු පලාවූ රාජ්‍යය, ලොව පවතින කෙටි කාලීන ඉතිහාසයක් ඇති ඉතා කුඩා ස්වෛරී ‍රාජ්‍යයන්ගෙන් එකක් වේ. දේශිය උච්චාරණය මත පිහිටා සමහර අවස්ථාවන් හිදී මෙරටේ නාමය ඉංග්‍රීසි බසින් බෙලෝ" (Belau) යනුවෙන් කියවනු ලැබේ. එසේම (Pelew) යනුවෙන් ද පෙර කළ උච්චාරණය කර තිබේ.අධිකාරී පාලනය සාමාන්‍යVIAFWorldCatජාතික පුස්තකාලFrance (data)France (data)France (data)GermanyIsraelUnited StatesJapanCzech RepublicAustraliaවෙනත්FASTMusicBrainz areaNARAIdRefමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)මෙම ලිපිය වැඩිදියුණු කළයුතුව ඇත. ඔබ මෙම මාතෘකාව පිලිබඳව දැනුවත්නම්, නව කරුණු එක්කිරීමට දායකවන්න.නිල් තල්මහ[1]නැගෙනහිර ශාන්තිකර සාගරයේ සිටි වැඩුණු තල්මසෙක්Size compared to an ave
rage humanසංරක්ෂණ තත්ත්වයඅන්තරායට ලක් වූ (IUCN 3.1)[2]විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයරාජධානිය:Animaliaවංශය:Chordataවර්ගය:Mammaliaගෝත්‍රය:Cetaceaඋපගෝත්‍රය:Mysticetiකුලය:Balaenopteridaeගණය:'Balaenoptera'විශේෂය:B. musculus ද්වීපද නාමයBalaenoptera musculus(Linnaeus, 1758)SubspeciesB. m. brevicauda Ichihara, 1966?B. m. indica Blyth, 1859B. m. intermedia Burmeister, 1871B. m. musculus Linnaeus, 1758Blue whale range (in blue)දැනට ලොව ජීවත්වන විශාලතම සත්වයා වන  නිල් තල්මහ ක්‍ෂීරපායි සත්වයෙකි. සාමාන්‍යයෙන් වැඩුනු නිල් තලමසකු දිගෙන් මීටර් 30 ක් ( අඩි 98) පමණ වන අතර බරින් මෙට්‍රික් ටොන් 170 ක් පමණ වේ.මූලාශ්‍ර↑ සැකිල්ල:MSW3 Mead↑ Reilly, S.B., Bannister, J.L., Best, P.B., Brown, M., Brownell Jr., R.L., Butterworth, D.S., Clapham, P.J., Cooke, J., Donovan, G.P., Urbán, J. & Zerbini, A.N. (2008). Balaenoptera musculus. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 7 October 2008.මෙම ලිපිය හෝ ලිප
ි කොටස ජේසුස් තුමා සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)නාසරෙත්හි ජේසු (ක්‍රි.පූ 7-2 - ක්‍රි.ව 30-36) . බොහෝවිට  හඳුන්වනු ලබන්නේ ජේසුස් ක්‍රිස්තු ලෙසයි. ජේසුස් හෝ ක්‍රිස්තු ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ. ක්‍රිස්තියානිය පදනම් වී ඇත්තේ මොහු වටායි. කිතුණු නිකායන් රැසක් විසින් මොහු සර්වබලධාරියා හෙවත් පුත්‍රයා පිළිගන්නා අතර කුරුසයේ ඇණ ගසා ඝාතනය කිරීමෙන් පසුව මළවුන් ගෙන් නැගිට ආ බවද විශ්වාස කරයි.ප්‍රධාන වශයෙන් ශුභ ආරංචි හතරේ දැක්වෙන තොරතුරු අනුව ජේසුස්ගේ ජීවිතය හා ඉගැන්වීම් ගැන තීරණය කරනු ලැබේ.මොහු පිළිබඳ උනන්දු බොහෝ ඉතිහාස ගවේෂකයන් විසින් ජේසුස් යනු බෞතිස්ම කරන ලද යුදෙව්වෙක් බව පිළිගනු ලැබේ. මොහු එකල සමාජයේ ගුරුවරයෙක් හා සුව කරන්නෙක් වූ බවද පැවසේ.රෝම ජාතික අධිපතියෙක් වූ පොන්ටියස් පිලාත් විසින් රෝම අධිරාජ්‍යයට එරෙහිව කතා කිරීමේ වරදට ජේසුස්ව ජෙරුසලමේදී කුරුසයක ඇණ ගසා ජීවිතක්ෂයට පත් කරන ලදී.මූලාශ්‍රJesusමලායෝ-පොලිනීසියානු සම්භවයක් දරන, මලගාසි භාෂාව, දිවයින පුරා සමස්තයක් ලෙසින් කථනය සඳහා භාවිතා කෙරේ. මැඩගස්කරයෙහි නිල භාෂාවන් මලගාසි, ප්‍රංශ සහ ඉංග්‍රීසි වෙති. මැඩගස්කරය යනු ප්‍රංශ-කථන රටක් වන අතර,
මෙම පූර්ව ප්‍රංශ යටත් විජිතයෙහි උගත් ජනයා අතර කථන භාෂාවක් ලෙසින් ප්‍රංශ භාවිතා වෙයි. තවමත් විරල වුවද, ඉංග්‍රීසි, පුළුල් භාෂිතයට ලක් වෙමින් පවතින අතර, 2003 දී, රජය විසින් නියමු ව්‍යාපෘතියක් ලෙසින් පාසල් 44 ක ප්‍රාථමික ශ්‍රේණින් හි ඉංග්‍රීසි උගැන්වීම ඇරඹුවේ මෙම ව්‍යාපෘතිය රට පුරා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ බලාපොරොත්තු ඇතිවය. බොහෝ සාම බලකා ස්වේච්ඡා සාමාජිකයින් මෙම කර්තව්‍යය ඉටු කර ගැනීමට ආධාර සපයමින් සහ ගුරුවරුන් පුහුණු කරමින් සහය වෙති. 1958 පළමු ව්‍යවස්ථාවෙන්, මලගාසි ජනරජයෙහි නිල භාෂාවන් ලෙස, මලගාසි සහ ප්‍රංශ නම් කරන ලදි.[1]1992 ව්‍යවස්ථාව තුල නිල භාෂාවන් පිළිබඳ කිසිදු සඳහනක් නොමැත. ඒ වෙනුවට, ජාතික භාෂාව ලෙසින් මලගාසි නම් කරන ලදි; කෙසේවුවද, බොහෝ මූලාශ්‍රයන් විසින් තවමත්, නිල භාෂාවන් ලෙසින් මලගාසි හා ප්‍රංශ හුවා දක්වන්නේ ඒවා තත්වාකාරයෙන් එම ස්ථාපිතය ආරෝපණය කර ගෙන ඇති බැවිනි. 2000 අප්‍රේල් හිදී, පුරවැසියෙකු විසින් අධිකරණයෙහි නඩුවක් ගොනු කලේ, නිල ලේඛන ප්‍රංශ භාෂාවෙන් පමණක් ප්‍රකාශනයට පත් කිරීම ව්‍යවස්ථා-විරෝධි බව දක්වමිනි. තම තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත් කරමින් මහාධිකරණය කරුණු දැක්වූයේ [2], භාෂා නීතියක්
නොමැති විටෙක, ප්‍රංශ සඳහා නිල භාෂා තත්ත්වය ආරෝපණය කල හැකි බවය.2007 ව්‍යවස්ථාව තුලින්, මලගාසි ජාතික භාෂාව ලෙසින් පවත්වා ගෙන ගියද නිල භාෂා යළි-පිහිටුවන ලදහ: මලගාසි, ප්‍රංශ, සහ ඉංග්‍රීසි. ඉංග්‍රීසි ඇතුළත් කිරීම සඳහා පෙළඹවීමක් ලෙසින් අඩ වශයෙන් හෝ ක්‍රියා කරන්නට ඇත්තේ ඉංග්‍රීසි භාවිතා කරන අසල්වැසි රටවල් හා සමගින් සබඳතා වැඩි දියුණු කිරීම හා විදේශ සෘජු ආයෝජනය දිරිමත් කිරීම යන කාරණාවන්ය.[3]පුස්තක නාමාවලිය(ප්‍රංශ) Sophie Babault, Langues, école et société à Madagascar : normes scolaires, pratiques langagières, enjeux sociaux, L'Harmattan, 2006, 320 p. ISBN 978-2-296-00690-4ආශ්‍රිත↑ "Le malgache et le français sont les langues officielles de la République Malgache." Constitution, Titre I, Art. 2; Constitutional Law 14 October 1958.↑  Haute Cour Constitutionnelle De Madagascar, Décision n°03-HCC/D2 Du 12 avril 2000↑ Madagascar adopts English as official language සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2008-02-26 at the Wayback Machine, ClickAfrique.com, 10 April 2007.බාහිර සබැඳි[සංස