LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
න්නව, ඉදිකොට ඇති පැරණි පොකුණකි.නාමයමෙහි වූ විශාලත්වය නිසාම වර්ථමානයේදී මෙය ඇත් පොකුණ ලෙස හැඳින්වූවත්, අතීතයේදී මෙය මාස්පොත පොකුණ වශයෙන් හැඳින්වූ බව සඳහන් වෙයි.විශාලත්වයදිගින් මීටර 159 ක් හා පළලින් මීටර 52.7 ක් පමණ වන මෙම පොකුණෙහි ගැඹුර මීටර 9.5 ක් පමණ වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම පොකුණ ලෙස සැලකෙන්නේද, මෙම ඇත් පොකුණ වෙයි. පොකුණට ජලය සැපයෙන ප්‍රධාන ජල මාර්ග දෙකක් පවතී. ඉන් එක් මාර්ගයක් ඔස්සේ වර්ථාමානයේදීද පොකුණට, පෙරියන්කුලම වැවෙහි සිට ජලය ගෙන එනු ලබයි. අභයගිරිවාසී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පැන් අවශ්‍යතා සපුරණු වස්, මෙම පොකුණ ඉදිකොට තිබූ බව සඳහන් වෙයි.පළමුවන අග්බෝ රජුගේ කළ නිර්මාණයක් ලෙස හදුන්වන මෙය අභයගිරි ස්තුපයට නිරිත දෙස ලංකාරාමයට ආසන්නව පිහිටා ඇති විහාල පොකුණ දිගින් මිටර් 159 ක්ද පළලින් 52.7 ක් හා ගැඹුරින් මිටර් 9.5 ක්ද වෙයි. එයට දකුණු පැත්තෙන් තවත් ජල මාර්ග දෙකක් ඇති අතර එයින් එක් ජල මාර්ගයකින් විහාල වශයෙන් වර්ෂාව ඇති වන කාල වලදි තවමත් ඇත් පොකුණට ජලය සපයයි. පොකුණට උතුරු පැත්තේ ඇති පෙරිය කුලම වැව පිරෙන විට මේ ජල මාර්ගයෙන් ජලය පොකුණට ලැබේ. එය 1982 දි දක්නට ලැබිණ. පො
කුණේ ජලය පිට කිරිමේ ජල පෙරණයක් හා ජල නිග්ගම නාලියක් පොකුණේ දකුණු පැත්තේ නැගෙනහිර කොනේ පතුලෙහි වෙයි. පොකුනට බැසිමට පඩි පේළි කිහිපයක් ඇති අතර දකුනු පැත්තේ පඩි පේලියට ආසන්නව බිසෝ කොටුවක් වෙයි. එතැන දක්වා ඇති ජල මාර්ගයෙන් එන ජලය මේ කොටුවට වැටි වේගය අඩු වි පසුව ගල් කානුවක් දිගේ ගොස් පොකුණ ඉවුරේ සවිකර ඇති ගල් පිහිල්ලට වැටි එම පිහිල්ලෙන් ජලය පොකුනට වැටිමට සලස්වා ඇත.මේවාද බලන්නකුට්ටම් පොකුණලොව විශාලතම පෞරාණික තටාකයසෝවියට් සංගමය විසින් 1967 දී නිකුත් කෙරුණු, සංකල්පිත පාරභෞම ශිෂ්ඨාචාරයකින් පැමිණි  චන්ද්‍රිකාවක්  නිරූපණය කරන කොපෙක් 16  ක් වටනා තැපැල් මුද්දරයක්පාරභෞම ජීවය (පෘථිවියට අයත් නොවන හෝ පෘථිවියෙන් පිටත හෝ යන අර්ථය දෙන) යන්න අර්ථදැක්වෙන්නේ පෘථිවිය වෙතින් ජනිත නොවූ ජීවය ලෙසයි . පාරභෞම ජීවයෙහි මනඃකල්පිත ආකාරයන්, සරල බැක්ටීරියා-නැනි ජීවීන්ගේ සිට මානවයන්ට වඩා බෙහෙවින් දියුණු බුද්ධිමත් සත්ත්වයන් දක්වා පරාසයක පිහිටිය හැක. මෙවැනි කිසියම් ආකාරයෙහි ජීවින් පැවතියාද හෝ පවතිනවාද හෝ යන බව වර්තමානයේදී නොදනී.පාරභෞම ජීවය පිළිබඳ වාදයන් ප්‍රවර්ධනය හා පරික්ෂාකර බැලීම හැඳින්වෙන්නේ බහිර්ජීව
විද්‍යාව හෝ තාරාජීව විද්‍යාව ලෙසිනි; කෙසේවෙතත් තාරාජීව විද්‍යාව යන පදය විසින් පෘථිවියෙහි ජීවය පිළිබඳ අධ්‍යයනයෙහි තාරකාවිද්‍යාත්මක සන්දර්භයද ආවරණය කරයි.මෙම ලිපිය පානය පිලිබඳ වේ.  නිපද වූ බීජ වර්ගය සඳහා සඳහා, කෝපි ඇට බලන්න.  වෙනත් ප්‍රයෝජන සඳහා සඳහා, කෝපි (බහුරුත්හරණය) බලන්න.කෝපි යනු තද අඳුරු පැහැ ආම්ලික දියරමය පානයක් වන අතර එය වියළා ගනු ලැබූ කෝපි ඇට වලින් නිපදවන ලද්දකි.  එමෙන්ම කෝපි වල සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් කැෆේන් අඩංගු වෙයි. මෙම කෝපි වගා කරනු ලබන රටවල් 70කට අධික ප්‍රමාණයක් ලොව පුරා පවතී. ලතින් ඇමෙරිකාව, අග්නිදිග ආසියාව,දකුණු ආසියාව සහ අප්‍රිකාව යන ප්‍රදේශ කෝපි සඳහා යෝග්‍ය රටවල් ලෙස හඳුනා ගත හැකිය. ආශ්‍රිත ලිපිකෝපිතේමූලාශ්‍රvteකෝපි (Coffee)මාතෘකාEconomicsFair tradeHistoryInternational Coffee DaySingle-origin coffeeThird wave of coffeeනිෂ්පාදනයකෝපි නිෂ්පාදනයList of countries by coffee productionCoffee roastingCoffee wastewaterDecaffeinationHome roastingSpecies and varietiesArabicaBenguetBlue MountainBonifieurBourbonGeishaKonaMa
racaturraMaragogipeMolokaiS795SagadaCharrierianaLibericaBarakoRacemosaRobustaSuluසංරචකCafestolCaffeic acidCaffeineකෝපි ඇටFuran-2-ylmethanethiolKahweolපිළියෙල කිරීමArabic coffeeJebenaBrewed coffeeCezveChorreadorCoffeemakerCold brewEspressodoppiolungoristrettoEspresso machineFrench pressInstant coffeeCoffee syrupKnockboxMoka potPercolatorTurkish coffeeVacuum makerSingle-serve coffee containerCoffee drinksAffogatoAmericanoBeaten coffeeBicaBicerinBlack RussianCà phê sữa đáCafé au laitCafé de ollaCafé con lecheCaffè cremaCafé CubanoCaffè mochaCafé ToubaCaffè correttoCafé com cheirinhoCaffè macchiatoCappuccinoCarajilloCoffee cabinetCoffee milkCortadoDalgona coffeeEspressoFlat whiteFrappuccinoGalãoGarotoGreek frappé coffeeIced coffeeIndian filter coffeeIpoh white coffeeIrish coffeeKarskKopiකොපී ලුවක්Kopi tubrukKurdish coffeeLatteLatte macchiatoLiqueur coffeeLong blackLungoMarocchinoGassosa al caffèMazagranO
liangRed eyeRistrettoMorettaRüdesheimer KaffeeTenom coffeeTurkish coffeeWhite coffeeWhite RussianWiener MelangeYuenyeungOrganization listsBakery cafésCoffee companiesCoffeehousesLifestyleBaristaBikini baristaCaffè sospesoCoffee breakCoffee ceremonyCoffeeConCoffee cultureCoffee cuppingCoffee palaceCoffeehouseFikaKopi tiamLatte artViennese coffee houseSubstitutesBarley coffeeBarley teaBarleycupCaroChicoryDandelion coffeeInkaMaya nutPostumQishrRoasted grain drinkServing vesselsCoffee cupsleeveDemitassespoonTasse à caféZarfMisc.Coffee and doughnutsCoffee bagCoffee leaf rustKing Gustav's twin experimentCanned coffeeCoffee vending machineUsed coffee grounds ප්‍රවර්ගය: කෝපිඅධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලFrance (data)GermanyJapanCzech Republicවෙනත්Historical Dictionary of Switzerlandවේළුපිල්ලේ ප්‍රභාකරන්ප්‍රභාකරන් 2006 දීදේශීය නමவேலுப்பிள்ளை பிரபாகரன்උපත26 නොවැම්බර් 1954(1954-11-26)වැල්වැටිතුරෙයි, ලංකාව (වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාව) [
1][2][3]මිය යාම2009 මැයි 18 (වයස 54)මුලතිවු, ශ්‍රී ලංකාවමිය යාමට හේතුවක්‍රියාන්විතයේදී මිය යාම[4]වෙනත් නම්කරිකාලන් / තලයිවර් ප්‍රභාකරන්, අණ්ණාරැකියාව1972 දෙමළ නව කොටි සංවිධානයේ ආරම්භක සහ නායක.දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයේ ආරම්භක සහ නායක.සංගණ්‍ය වන්නේදෙමළ ජාතිවාදය, දෙමළ ඊළමෙහි නායකයාසාපරාධි චෝදනාව1991 රජීව් ගාන්ධි ඝාතනය සැලසුම් කිරීම[5][6]1996 මහ බැංකු බෝම්බ ප්‍රහාරය[6]සාපරාධි දණ්ඩනයකොළඹ මහාධිකරණය විසින් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ වරෙන්තුවක් නිකුත් කිරීම[7] ඉන්දියාවේ මද්‍රාස් මහාධිකරණය විසින් මරණ වරෙන්තුවක් නිකුත් කිරීම.[8]කොළඹ මහාධිකරණය විසින් වසර 200 ක් සිර දඬුවමක් නියම කිරීම[6][9]කලත්‍රයා(යන්)මදිවදනී එරම්බු (1984–2009) †දරුවන්චාල්ස් ඇන්තනී (1989–2009) †[10]දුවර්ගා (1986–2009) †[11]බාලචන්ද්‍රන් (1997–2009) †[12]වේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන් (දමිළ: வேலுப்பிள்ளை பிரபாகரன்; 1954 නොවැම්බර් 26 – 2009 මැයි 18) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු නැගෙනහිර ස්වාධීන දෙමළ රාජ්‍යයක් බිහිකිරීමට උත්සාහ කළ දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි (LTTE) සංවිධානයේ ආරම්භක නායකයා ය.ළමයින් 4 දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ බාලයා වූ ප්‍රභාකරන් ශ්‍රී
ලංකාවේ යාපනය අර්ධද්වීපයේ උතුරු වෙරළ තීරයේ ඇති වැල්වෙටිතුරෙයි හි උපත ලැබීය. ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ සංස්කෘතියේ සහ සාහිත්‍යයේ හදවත ලෙස සැළකිය හැකි යාපනය ප්‍රදේශයේ එවකට දෙමළ ජාතිවාදී අදහස් ප්‍රචලිත වන්නට විය. මෙයට ප්‍රධානම හේතුව ලෙස සැළකිය හැක්කේ 1948 ලංකාව බ්‍රිතාන්‍යයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් පසුව පත්වූ ශ්‍රී ලාංකාවේ රජයන් විසින් දෙමළ ජනයාට නොයෙක් ආකාරයට සිදුවූ වෙනස්කම් කිරීම් ය.[13][14][15]1976 ආරම්භ වූ LTTE ය වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ, ඔවුන් 1983 දි ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ සෙබළුන් 13 දෙනෙකු මරණයට පත් කළ රැක සිට පහර දීමකින් පසු වය. මෙම ප්‍රහාරයෙන් පසුව සිදුවූ කලු ජූලිය මගින් රටපුරා දෙමළ වැසියන් දහස් ගණනක් මරණයට පත් වූ අතර[16], එය ශ්‍රී ලංකානු සිවිල් යුද්ධයේ ආරම්භය ලෙස සැළකේ.[17]ප්‍රභාකරන් තම ප්‍රචන්ඩකාරි සහ ත්‍රස්තවාදි ක්‍රියා නිසා දැඩි ලෙස විවේචනයට ලක් වී ඇත. LTTE ය රටවල් 32 ක් මගින් ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස නම් කරන ලදී. මේවාට පිළිතුරු දෙමින් ප්‍රභාකරන් පැවසුවේ තමා ප්‍රචන්ඩත්වය තෝරාගත්තේ ප්‍රචන්ඩ-නොවන අරගල නිෂ්එල වූ බැවින් යනුවෙනි. කෙසේ නමුත් ඔහු ආරම්භ කළ වසර 30 ක යුද්ධයෙන් සිංහල, දෙමළ හා ම
ුස්ලිම් වැසියන් දහස් ගණනක් විපතට පත් විය.[13]ඔහු Jan Pulkowo Janowka වැනි බටහිර ජර්මනියේ රැඩිකල්වාදීන් සමඟ සන්ධානගත වූ විප්ලවවාදී සමාජවාදියෙකි. මේ සමඟ ඔහු මුවර්ස් දහසක් මරා දැමූ දුම්රියක් පීලි පැනුවේය!↑ "Lanka army sources". The Times of India. 18 May 2009. 23 October 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2009-05-18.↑ Bosleigh, Robert (2009-05-18). "Tamil Tigers supreme commander Prabhakaran 'shot dead'". Times Online. London. සම්ප්‍රවේශය 2009-05-18.↑ Nelson, Dean (2009-05-18). "Tamil Tiger leader Velupillai Prabhakaran 'shot dead'". Telegraph. London. සම්ප්‍රවේශය 2009-05-19.↑ "Tiger leader Prabhakaran killed: Sources-News-Videos-The Times of India". The Times of India. 2009-05-18. සම්ප්‍රවේශය 2009-05-19.↑ "Rajiv Gandhi assassination: Agency probing killing conspiracy plods on". The Times of India. 20 May 2011. 9 September 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ 6.0 6.1 6.2 "Rebel leader sentenced to 200 years' jail as talks start". The Sydney Mor
ning Herald. 2002-11-02. සම්ප්‍රවේශය 3 August 2011.↑ "Colombo High Court Issue arrest warrant for Prabhakaran and Pottu Amman". Asian Tribune. 2009-05-13. සම්ප්‍රවේශය 2009-05-17.↑ "Obituary: Velupillai Prabhakaran". BBC. 2009-05-18. සම්ප්‍රවේශය 3 August 2011.↑ Mydans, Seth (2 November 2002). "Rebels Protest Leader's Sentence". New York Times. සම්ප්‍රවේශය 3 August 2011.↑ "Prabhakaran's son dead". Mid-day.com. 2009-05-18. සම්ප්‍රවේශය 2013-02-20.↑ "National Leader Prabakaran's Daughter Dwaraka's photos released – Most Shocking". LankasriNews.com. 16 දෙසැම්බර් 2009. 2 දෙසැම්බර් 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 20 පෙබරවාරි 2013.↑ "BBC News – Balachandran Prabhakaran: Sri Lanka army accused over death". BBC. 2013-02-19. සම්ප්‍රවේශය 2013-02-20.↑ 13.0 13.1 ඒකනායක, ඊ.එම්.එස්. "සිංහල දෙමළ ජනවාර්ගික සම්බන්ධතාවය බිඳවැටීම සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය පැනනැගීම. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2021-09-29 at the Wayback Machine" (2011).↑ http://content.time.com/time/worl
d/article/0,8599,1899590,00.html↑ Mushtaq, Sehar. "Identity conflict in Sri Lanka: A case of Tamil Tigers.[permanent dead link]" International Journal of Humanities and Social Science 2.15 (2012): 202-210.↑ ඉතිහාසයේ කළු පැල්ලමට වසර 38යි. (සං‍රක්ෂිත). සිළුමිණ. 2021 ජූලි 17.↑ Scott, Marian. "‘Black july’1983 marks the start of full-scale war in Sri Lanka." The Gazette 2 (2009).vteදෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටිනායකයෝමියගිය නායකයෝවේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන්පොට්ටු අම්මාන්ශංකර්මහත්තයානඩේසන්එස්. පී. තමිල්සෙල්වන්සුසේයිබාල්රාජ්කිටූත්‍රස්ථවාදය අතහැරි නායකයෝකුමරන් පද්මනාදන්කරුණා අම්මාන්වත්මන් නායකයෝනෙදියවන්සන්තෝෂම් මාස්‌ටර්අංශචාල්ස් ඇන්තනී සේනාංකයකළු කොටිමුහුදු කොටිගුවන් කොටිජෙයන්තන් සේනාංකයඉම්බ්‍රාන් පන්ඩියන් සේනාංකයශිරත්ත පුල්ලි සේනාංකයමයුරන් ස්නයිපර් සේනාංකයමාලති ගෘප් සෝදියා සේනාංකයතිලකා සේනාංකයජයන්තන් බ්‍රිගේඩිතුන්නේ පඩෙයි සේනාංකයජොන්සන් මෝටාර් ගෘප් ඉම්බ්‍රාන් පන්ඩියන් සේනාංකයකුට්ටි ශ්‍රී මෝටාර් සේනාංකයකිට්ටු ආර්ටි සේනාංකයමක්කලෙයි පඩෙයි  සේනාංකයවිජයකාන්ත් සේනා
ංකයවිනෝදන් සේනාංකයරෝජා  සේනාංකයප්‍රහාරසාමාන්‍යසිවිල්වැසියන්මරාදැමීම්1987 මධ්‍යම බස් නැවතුම්පල බෝම්බ ප්‍රහාරයහැව්ලොක් බෝම්බ ප්‍රහාරය1996 මහ බැංකු බෝම්බ ප්‍රහාරය1996 දෙහිවල දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය1997 කොළඹ ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථාන බෝම්බ ප්‍රහාරය1998 දළදා මාලිගාවට එල්ල වූ ප්‍රහාරයවැලිවේරිය බෝම්බ ප්‍රහාරයඅකුරැස්ස මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 දෙහිවල දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 කොටුව දුම්රිය නැවතුම්පල බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 පිළියන්දල බස් බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 මොරටුව බස් බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 පොල්ගොල්ල බස් බෝම්බ ප්‍රහාරයකැබිතිගොල්ලෑව සමූලඝාතනයකාත්තන්කුඩි මුස්ලිම් පල්ලියේ සමූලඝාතනයශ්‍රී මහා බෝධි සමූලඝාතනයපල්ලියගොඩැල්ල සමූලඝාතනයඅරන්තලාව භික්‍ෂු ඝාතනයගෝනගල සමූලඝාතනයගෝමරන්කඩවල සමූලඝාතනයමහවිලච්චිය සමූලඝාතනයමහගොඩයාය සමූලඝාතනයකෙන්ට් සහ ඩොලර් ෆාම් සමූලඝාතනකල්ලරාව සමූලඝාතනයකෝකිලායී සමූලඝාතනයබණ්ඩාරනායක ගුවන් තොටුපළ ප්‍රහාරයලයන්එයාර් 602 පියාසැරියඑයාර් ලංකා යූඑල්512 පියාසැරිය2009 කොළඹ මරාගෙන මැරෙන ගුවන් ප්‍රහාරයහමුදා1990 ශ්‍රී ලාංකික පොලිස් නිලධාරින් සමූලඝාතනය2006 දිගම්පතන ට්‍රක් බ
ෝම්බ ප්‍රහාරය2008 වව්නියාව බෝම්බ ප්‍රහාරයෆෝ ෆෝ බ්‍රාවෝඝාතනයන්රජීව් ගාන්ධිරණසිංහ ප්‍රේමදාසලක්ෂ්මන් කදිර්ගාමර්ජෙයරාජ් ප්‍රනාන්දුපුල්ලේගාමිණී දිසානායකරන්ජන් විජේරත්නසරෝජිනී යෝගේස්වරන්ඇල්ෆ‍්‍රඩ් දොරේඅප්පාඒ අමිර්තලිංගම් ක්ලැන්සි ෆෙර්නාන්දු නීලම් තෙරුචේල්වම් සී වී ගුණරත්න පාරමි කුලතුංග  කේ යෝගනතන් ඒ ත්‍යාගරාජා එස් ජේ මුත්තයියා වී ධර්මලිංගම්කේ අලලසුන්දරම් එස් විජයානන්දන් වී යෝගේෂ්වරම් එස් තම්බිබුත්තු ඩබ්ලිව් කේ යෝගසංගරී  පී කිරුබාකරන් ටී ගනේෂලිංගම් ටී ජෙයරාජා තෝමස් ඇන්ටන් ඒ තන්ගතුරයි  එස් සම්මුගනාදන් පී සිවපාලන් පී කන්දසාමි වී ගුණරත්නම් නීලන් තෙරුචේල්වම් කුමාර් පොන්නම්බලම්  ඒ එන් සුන්දරනායගම් කේ රාජනානගම් ජේ පරරාජසිංහම්  නඩරාජා රවිරාජ්  ත්‍රස්තවාදස සහඊට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ගඅවධිඊළාම් යුද්ධය Iඉන්දියානු මැදිහත්වීමඊළාම් යුද්ධය IIඊළාම් යුද්ධය IIIඋතුර සහ නැගෙනහිර මුදාගැනීමේ මානුෂීය මෙහෙයුම්සටන්වඩමාරච්චි මෙහෙයුමපූනරින් සටනඅලිමංකඩ පළමු සටනරිවිරැස මෙහෙයුම1996 මුලතිව් සටනජයසිකුරුයි මෙහෙයුමඅලිමංකඩ දෙවන සටනසාම්පූර් සටනතොප්පිගල සටනපුදුකුඩිඉරුප්පු සටන
අනුබද්ධ සංවිධානබ්‍රිතාන්‍ය දෙමළ සංගමයදෙමළ පුනරුත්ථාපන සංවිධානයගෝලීය දෙමළ සංසදයකැනේඩියානු දෙමළ කොංග්‍රසයදෙමළ තරුණ සංවිධානයදෙමළ ඊළාම් දේශාතික්‍රාන්ත ආණ්ඩුව - අ.එ.ජ.අභය ඉඳුරුවඋපතශ්‍රී ලංකාවනිවහනඑංගලන්තයජාතිකත්වය ශ්‍රී ලාංකිකඅධ්‍යාපනයනාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹරැකියාවමහාචාර්යසංගණ්‍ය වන්නේපරිගණක පීඨාධිපති මහාචාර්ය එන්ගලන්තය කැන්ටබරි ක්‍රය්ස්ට් චර්ච් විශ්ව විද්‍යාලයආගමබෞද්ධමහාචාර්ය අභය ඉඳුරුව (ඉංග්‍රීසි: Abhaya Induruwa) යනු   එන්ගලන්තය කැන්ටබරි ක්‍රය්ස්ට් චර්ච් විශ්ව විද්‍යාලය පරිගණක පීඨාධිපති මහාචාර්ය  හා මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලයයේ හිටපු ප්‍රතම ආරම්භක පරිගණක පීඨාධිපති වරයායි. ඔහු වරලත් පරිගණක ඉංජිනේරුවරයෙකි.අභය ඉඳුරුව  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි. ආශ්‍රිතමහාචාර්ය අභය ඉඳුරුවගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුවකොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු මහාචාර්ය වරුන්කනමානව (බාහිර) කනතොරතුරුලතින්ඔරිස්පද්ධතියශ්‍රවණ පද්ධතියහඳුන්වනයන්ග්‍රේ ගේp.1029MeSHD004423TAA01.1.00.005 A15.3.00.001FMA52780ව්‍යූහ විද්‍යාත්මක ශබ්දමාලාව‍මෙම ලිපිය මානව කනේ කායික විද්‍යාව පිළිබඳ විස්තර කෙරෙන ල
ිපි මාලාවක කොටසකිමානව කනබාහිර කනකන්පෙත්තබාහිර ශ්‍රවණ නාලයමැද කනකර්ණපටහ පටලයකර්ණ අස්ථිකාමුද්ගරිකාවනිඝාතියධරණකයඇතුළු කනකර්ණාලින්දයතුම්භිකාවස්‍යෝනිකාවකර්ණශංඛයඅර්ධ චක්‍රාකාර නාලvteකන යනු ශ්‍රවණය සඳහාත්, ක්ෂීරපායීන් තුළ සමබරතාව පවත්වාගැනීම සඳහාත්, වැදගත් වන අවයවයයි. ක්ෂීරපායීන් තුළ කන ප්‍රධාන කොටස් තුනකට බෙදා විස්තර කෙරේ—එනම් බාහිර කන, මැද කන සහ ඇතුළු කන ලෙසයි. බාහිර කන යටතට කන්පෙත්ත සහ බාහිර ශ්‍රවණ නාලය අයත් වේ. බොහෝ සතුන්ගේ බාහිර කන පමණක් පිටතට දිස්වන නිසා "කන" යන වදන බොහෝ විට එහි බාහිර කොටසට භාවිතා කරන දැකිය හැක.[1] මැද කන යටතට, කර්ණපටහ කුටීරය සහ කර්ණ අස්ථිකා තුනක් අයත් වේ. අස්ථිමය ගහනය තුළ ඇතුළු කන පිහිටා ඇති අතර, එය නොයෙකුත් සංවේදනයන් ප්‍රතිග්‍රහණයට වැදගත් වන විවිධ ව්‍යුහ දරයි: ඒ අතර ක්ෂණික චලනවලදී දේහ සමතුලිතතාව පවත්වා ගැනීමට වැදගත් අර්ධ චක්‍රාකාර නාල, ස්ථිතික සමතුලිතතාව සඳහා වැදගත් තුම්භිකාව සහ ස්‍යෝනිකාව ද, ශ්‍රවණය සඳහා වැදගත් කර්ණශංඛය යන ව්‍යූහ වැදගත් වේ. පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ කන හිසේ දෙපස යම් සමමිතික ආකාරයකින් ස්ථානගත වී පවතී.කන වර්ධනය වන්නේ මුල් කලලයේ පළමු ග්‍රසනික මඩ
ියෙන් සහ බහිෂ්චර්මයෙන් ඇති වන ශ්‍රවණ ඵලකාභයෙන් හටගන්නා ඉදිමුම් හයකිනි.නොයෙකුත් ආසාදන සහ අනතුරු හේතුවෙන් කනට හානි සිදු විය හැක. කනේ ඇතිවන රෝග හේතුවෙන් බිහිරිභාවය සහ සමබරතාවේ අක්‍රමවත් භාවයන් ඇති විය හැක. බොහෝ විට මෙවැනි තත්ත්ව හටගන්නේ මොළයේ හෝ කන වෙ. දිවෙන ස්නායුවලට සිදුවන හානි නිසායි..වසර දහස් ගණනක සිට නොයෙකුත් සංස්කෘතීන් විසින් කරාඹු වැනි ආභරණ භාවිතයෙන් කන් සරසනු ලබයි.ව්‍යූහයබාහිරින් බැලූවිට කන්බෙරය පෙනෙන අයුරු. බාහිර කන කන්බෙරය අසලින් අවසන් වන අතර, පිටුපසින් කර්ණපටහ කුහරය දැකිය හැක.මානව කන ප්‍රධාන කොටස් තුනකින් සමන්විත ය— බාහිර කන, මැද කන සහ ඇතුළු කන ඒවා වේ.[2] බාහිර කනේ පිහිටි බාහිර ශවණ නාලය, මැදකනේ කර්ණපටහ කුහරයෙන් වෙන්කරන්නේ කන්බෙරය මගිනි. මැද කන කුඩා අස්ථිකා තුනකින් සමන්විත ය. කර්ණ අස්ථිකා ලෙස හඳුන්වන මේවා ධ්වනි සම්ප්‍රේෂණය සඳහා වැදගත් වේ. මැද කන යුස්ටේකීය නාළයේ ග්‍රසනික විවෘතවීම හරහා උගුරේ නාසාග්‍රසනිකාව වෙත විවෘත වේ. ඇතුළු කන තුම්භිකාව සහ ස්‍යෝනිකාව යන කර්ණාශ්ම අවයව දෙකෙන් ද, අර්ධ චක්‍රාකාර නාල සහ ශ්‍රවණ පද්ධතියට අයත් කර්ණශංඛය යන අවයවයන්ගෙන් සමන්විත ය.[2]බාහි
ර කනප්‍රධාන ලිපිය: බාහිර කනබාහිර කන, කනේ බාහිරතම කොටස වන අතර, එය යටතට මාංසලමය කන්පෙත්ත, බාහිර ශ්‍රවණ නාලය, සහ කන්බෙරයේ පිටත පටලය (කර්ණපටහ පටලය ලෙස ද හඳුන්වයි) අයත් වේ.[2][3]කන්පෙත්තේ ඇති පිටත වක්‍රාකාර ගැට්ට හෙලික්සය ලෙස හඳුන්වයි. එහි ඇතුළු වක්‍රාකාර ගැට්ට ප්‍රතිහෙලික්සය නම් වේ. එය බාහිර ශ්‍රවණ නාලයට විවෘත වේ. ජාගය නෙරා තිබීමෙන් කර්ණ නාලය තරමක් අපැහැදිළි වේ. ශ්‍රවණ නාලයට ඉදිරියෙන් වූ වක් වූ ස්ථානය ශංඛිකාව ලෙස හඳුන්වයි. බාහිර ශ්‍රවණ නාලය අඟල් 1ක් (2.5 cm) පමණ දුරකට විහිදේ. ශ්‍රවණ නාලයේ පළමු කොටස කාටිලේජවලින් ආවරණය වී ඇත. කන්බෙරය අසල බිහිටි එහි දෙවන කොටස අස්ථිවලින් ආවරණය වී ඇත. මෙම අස්ථිමය කොටස ශ්‍රවණ බුද්බුදය ලෙස හඳුන්වයි. මෙය ශංඛක අස්ථියේ කර්ණපටහ පෙදෙස මගින් ඇති වේ. ශ්‍රවණ නාලය වටා පිහිටි සමේ සෙරුමිනස් ග්‍රන්ථි සහ ස්නේහස්‍රාවී ග්‍රන්ථි පිහිටයි. මේවා ආරක්ෂක කර්ණ ඉටි හෙවත් කලාඳුරු නිපදවයි. ශ්‍රවණ නාලය අවසන් වන්නේ කන්බෙරයේ බාහිර පෘෂ්ඨය අසලිනි.[3]බාහිර කන සමග පේශි කට්ටල දෙකක් සම්බන්ධව පවතියි. එනම්: අභ්‍යන්තරස්ථ පේශි සහ බාහිරස්ථ පේශි ය. ඇතැම් ක්ෂීරපායීන් තුළ, මෙම පේශිවලට කන්පෙ
ත්තේ පිහිටුම පාලනය කළ හැක.‍[3] මිනිසුන් තුළ මෙම පේශිවලින් ඇත්තේ ඉතා අල්ප ප්‍රයෝජනයක් හෝ ප්‍රයෝජනයක් නොමැති තරම් ය.[4] මෙම කර්ණ පේශිවලට වක්ත්‍ර ස්නායුව මගින් ස්නායු සැපයෙන අතර, මෙය කනේ සමෙහි මෙන්ම බාහිර කර්ණ කුටීරයේ සංවේදන සඳහා ද හේතු වේ. මහා කර්ණාකාර ස්නායුව, කාර්ණාකාර ස්නායුව, කර්ණාකාරශංඛක ස්නායුව සහ ග්‍රෛවී ප්‍රතානයේ කුඩා හා මහා අපරකපාල ස්නායු බාහිර කනේ කොටස් සහ අවට සම වෙත සංවේදන සපයයි.[3]බාහිර කන්පෙත්ත තනි ප්‍රත්‍යාස්ථ කාටිලේජ කොටසකින් සමන්විත ය. එහි ඇතුළු පෘෂ්ඨය උන්නත ස්වරූපයක් සහ අපර පෘෂ්ඨය සුමට ස්වභාවයකින් යුක්ත ය. ඇතැම්විට කන්පෙත්තේ හෙලික්සයේ අවරෝහණ පෙදෙසේ ඩාවින්ගේ ගැටිත්ත නැමැති ගැටිත්තක් පිහිටයි. මෙය ඇතැම් ක්ෂීරපායීන්ගේ කර්ණ තුඩට අනුරූප වේ. කන්පෙත්ත අරියල සහ මේද පටකයෙන් නිර්මාණය වී ඇත.[5] කන් දෙකෙහි සමමිතික සැකසුම හේතුවෙන් ශබ්ද ස්ථානගතකරණය පහසු වේ. මොළය මෙය තේරුම් ගන්නේ එක්එක් කනෙහි ආවර්ත කාල සහ තීව්‍රතා අනුවයි. මේ සඳහා කන් දෙකටම සම්බන්ධව ඇති උත්තර ඔලීව සංකීර්ණය සහ ත්‍රපීසියම් දේහ උපකාරී වේ.[6]මැද කනප්‍රධාන ලිපිය: මැද කනමැද කනමැද කන පිහිටන්නේ බාහිර කන සහ ඇතුළු
කන අතර ය. මෙය වාතය පිරි කුටීරයක් වන අතර, මෙම කුටීරය කර්ණපටහ කුටීරය නම් වේ. කර්ණපටහ කුටීරය තුළ කර්ණ අස්ථිකා තුනක්, ඒවායේ සම්බන්ධක බන්ධනි, යුස්ටේකීය නාලය, ගෝලාකාර සහ අණ්ඩාකාර ගවාක්ෂ පිහිටයි. කර්ණ අස්ථිකා යනු කන්බෙරයේ සිට ඇතුළු කන වෙත ධ්වනි තරංග වර්ධනය කර සම්ප්‍රේෂණය කරන කුඩා අස්ථි වේ. මෙම කර්ණ අස්ථිකා තුන නම්, මුද්ගරිකාව, නිඝාතිය සහ ධරණකයයි. ධරණකය යනු සිරුරේ ඇති කුඩාම නම්කළ අස්ථියයි. මැද කන යුස්ටේකීය නාළයේ ග්‍රසනික විවරය ඔස්සේ නාසාග්‍රසනිකාවේ දී උගුරේ ඉහළ පෙදෙස හා සම්බන්ධ වේ.[3][7]මෙම කර්ණ අස්ථිකා තුන ඔස්සේ ධ්වනිය බාහිර කනේ සිට ඇතුළු කන වෙත සම්ප්‍රේෂණය වේ. මුද්ගරිකාවේ දිගු කොටස (මිට) බන්ධනියක් මගින් කන්බෙරයට සම්බන්ධ වේ. මුද්ගරිකාව කන්බෙරයේ ධ්වනි කම්පන ප්‍රතිග්‍රහණය කරගනියි. අනතුරුව එම කම්පන නිඝාතිය වෙත සම්ප්‍රේෂණය වන අතර, නිඝාතිය ඔස්සේ එය කුඩා ධරණය වෙත සම්ප්‍රේෂණය වේ. ධරණ‍කයේ පළල් පාදම කොටස අණ්ඩාකාර ගවාක්ෂය හා සම්බන්ධව පවතියි. ධරණකය කම්පනය වන විට, එම කම්පන අණ්ඩාකාර ගවාක්ෂය ඔස්සේ කර්ණශංඛයේ ඇති තරලය වෙත සම්ප්‍රේෂණය වේ.[3]ගෝලාකාර ගවාක්ෂය ඇතුළු කනේ තරලය චලනය වීමට ඉඩ සලසා දෙයි. ධරණක අස්ථිකා
ද්විතීයික කර්ණපටහ පටලය කම්පනය කරන විට, ඇතුළු කනේ තරලය කම්පනය වී ගෝලාකාර ගවාක්ෂයේ පටලය සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් මැද කන දෙසට තල්ලු වේ. මෙම කර්ණ අස්ථිකා ධ්වනි තරංග ආසන්නව 15-20 වරක් පමණ වර්ධනය කරයි.[2]ඇතුළු කනපිටත කන ලබාගන්නා ධ්වනිය මැදි කනේ කර්ණ අස්ථිකා ඔස්සේ ඇතුළු කන වෙත සම්ප්‍රේෂණය වේ. එහි දී ධ්වනි තරංග කර්ණශංඛයේ දී ස්නායු ආවේගයක් බවට පත්ව ශ්‍රවණ ස්නායුව ඔස්සේ සම්ප්‍රේෂණය වේප්‍රධාන ලිපිය: ඇතුළු කනඇතුළු කන පිහිටන්නේ ශංඛක ඛණ්ඩිකාවේ පිහිටි අස්ථිමය ගහනය නැමැති සංකීර්ණ කුටීරය තුළ ය. මෙහි ආලින්දය යනුවෙන් හඳුන්වන මධ්‍ය පෙදෙස තරලය පිරි අවකාශයන් දෙකකින් යුක්ත වේ. එම ස්ථාන දෙක තුම්භිකාව සහ ස්‍යෝනිකාව ලෙස හඳුන්වයි. මේවා අර්ධ චක්‍රාකාර නාල සහ කර්ණශංඛයට සම්බන්ධ වේ. ඇතුළු කනේ එකිනෙකට ලම්බව පිහිටි අර්ධ චක්‍රාකාර නාල තුනකි‍. මේවා දේහයේ ගතික සමතුලිතතාව පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ. ශ්‍රවණ සංවේදනය සඳහා වැදගත් අවයවය වන කර්ණශංඛය සර්පිලාකාර බෙලිකටු හැඩැති අවයවයකි‍. මෙම ව්‍යූහ එක්වී පටලමය ගහනය සෑදේ.[8]අස්ථිමය ගහනය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ශංඛක අස්ථිය තුළ පිහිටි පටලමය ගහනය දරා සිටින අස්ථිමය කුටීරයයි. ව
්‍යුහාත්මකව, ඇතුළු කන ඇරඹෙන්නේ අණ්ඩාකාර ගවාක්ෂයෙනි. මෙම අණ්ඩාකාර ගවාක්ෂය මැදකනේ ධරණකයෙන් තරංග ප්‍රතිග්‍රහණය කරයි. අනතුරුව මෙම කම්පන ඇතුළු කනේ පිහිටි අන්තෝවසා නැමැති තරලය වෙත සම්ප්‍රේෂණය වේ. පටලමය ගහනය අන්තෝවසාවලින් පිරී ඇත. අන්තෝවසා කර්ණාලින්දයේ තුම්භිකාව සහ ස්‍යෝනිකාව යන කොටස් දෙක තුළ පිහිටයි. අනතුරුව කම්පන සර්පිලාකාර හැඩැති ව්‍යූහයක් වන කර්ණශංඛය වෙත සම්ප්‍රේෂණය වේ. කර්ණශංඛය තරලය පිරි අවකාශ තුනකින් සමන්විත ය. එනම්: ආලින්ද නාලය, කර්ණශංඛ නාලය, සහ කර්ණපටහ නාලයයි.[3] කර්ණශංඛයේ පිහිටි කෝර්ටි අවයවය තුළ යාන්ත්‍රික සංවේදන විද්‍යුත් ආවේගයක් බවට පරිනාමණය කරන රෝම සෛල අන්තර්ගත ය.[8]රුධිර සැපයුමකනේ එක් එක් කොටස අනුව රුධිර සැපයුම සිදුවන ආකාරය විවිධ වේ.බාහිර කන වෙත ධමනි කිහිපයක් මගින්ම රුධිර සැපයුම සිදු කරයි. මේ අතුරින් අපර කර්ණාකාර ධමනිය වැඩිම රුධිර ප්‍රමාණයක් සපයයි. මීට අමතරව පූර්ව කර්ණාකාර ධමනි කනේ පිටත ගැටිත්ත සහ එය පසුපස ශීර්ෂචර්මය වෙත රුධිරය ස්වල්පයක් සපයයි. අපර කර්ණාකාර ධමනිය යනු බාහිර ශීර්ෂපෝෂී ධමනියේ ඍජු ශාඛාවකි. පූර්ව කර්ණාකාර ධමනි යනු තලස්ථ ශංඛක ධමනියේ ශාඛා වේ. අපරකපාල ධමනිය
ද රුධිර සැපයුමේ දී වැදගත් වේ.[8]මැද කන වෙත රුධිර සපයන්නේ අපරකපාල හෝ අපර කර්ණාකාර ධමනිවල චූචුකාකාර ශාඛා මගින් සහ ඌර්ධවහනුක ධමනියේ ශාඛාවක් වන ගැඹුරු කර්ණාකාර ධමනිය මගිනි. මේ හැර තවත් ධමනි පැවතුණ ද, ඒවා වැදගත් වන්නේ සුළු වශයෙනි. මෙම වෙනත් ධමනි අතර මධ්‍ය මෙනින්ජීය ධමනිය, ආරෝහණ ග්‍රසනික ධමනිය, අභ්‍යන්තර ශීර්ෂපෝෂී ධමනිය යන ධමනිවල ශාඛාවන් සහ ගරුකාභ නාලයේ ධමනිය ද වේ.[8]ඇතුළු කන වෙත රුධිරය සපයන්නේ උර්ධවහනුක ධමනියේ පූර්ව කර්ණපටහ ශාඛාව, අපර කර්ණාකාර ධමනියේ කීලාභචූචුකාකාර ශාඛාව, මධ්‍ය මෙනින්ජීය ධමනියේ සෙලැට ශාඛාව සහ පූර්ව අධර අනුමස්තිෂ්ක ධමනිය හෝ පාදාශ්‍ර ධමනිය මගින් පැනනගින ගහනමය ධමනිය යන ධමනි මගිනි.[8]කෘත්‍යයශ්‍රවණයප්‍රධාන ලිපිය: ශ්‍රවණයධ්වනි තරංග බාහිර කන ඔස්සේ ගමන්කොට මැද කන තුළ කම්පනය වී ඇතුළු කනේ ශ්‍රවණ ස්නායුව වෙත සම්ප්‍රේෂණය වේ. මෙම ස්නායුව මොළයේ ශංඛක ඛණ්ඩිකාව වෙත තොරතුරු සම්ප්‍රේෂණය කරන අතර, එහිදී එම ආවේග ශබ්දය ලෙස හඳුනාගැනේ.බාහිර කන ඔස්සේ ඇතුළු වන ධ්වනිය කන්බෙරයේ ගැටී කන්බෙරය කම්පනය කරවයි. අනතුරුව ශ්‍රවණ අස්ථිකා ත්‍රිත්වය මගින් මෙම ධ්වනිය, තරල පිරි ඇතුළු කන ආ
රක්ෂා කරන දෙවන කවුළුවක් (අණ්ඩාකාර ගවාක්ෂය) වෙත සම්ප්‍රේෂණය වේ. සවිස්තර පැවසුවහොත් බාහිර කනේ බාහිර කන් පෙත්ත ශබ්දය සාන්ද්‍රණය කොට කන්බෙරය වෙත යොමු කරවයි. කන්බෙරයේ ඇතුළු පටලය හා සම්බන්ධව ඇති මුද්ගරිකාව එම කම්පන ප්‍රතිග්‍රහණය කරයි‍. අනතුරුව මෙම කම්පන නිඝාතිය සහ ධරණකය ඔස්සේ අණ්ඩාකාර ගවාක්ෂය වෙත සම්ප්‍රේෂණය කෙරේ. කුඩා පේශි දෙකක් වන කර්ණපටහ ආතානකය සහ stapedius යන පේශීන් ද හඬ උස් පහත් කිරීමට උපකාරී වේ. මෙම පේශි දෙක මගින් ප්‍රතීකයක් ලෙස සංකෝචනය වෙමින් අතිරික්ත කම්පන අවශෝෂණය කර ගනියි‍. අණ්ඩාකාර ගවාක්ෂය කම්පනය හේතුවෙන් ආලින්දය සහ කර්ණශංඛය තුළ ඇති අන්තෝවසා කම්පනය වේ.[9]අභ්‍යන්තර කන තුළ මැද කන ඔස්සේ බාහිර පරිසරයෙන් ලැබෙන කම්පන මොළය වෙත ගමන් කරන ශ්‍රවණ ස්නායුවේ ස්නායු ආවේග බවට පරිනාමණය කළ හැකි පරිවර්තක අවයවයක් පිහිටා ඇත. ඇතුළු කනෙහි පිහිටි සියලු නාල තරලයකින් පිරී ඇති අතර, එහි සංවේදී අපිච්ඡදයක් සහ එයට සම්බන්ධ වූ රෝම සෛල පිහිටා ඇත. මෙම සෛලවල පිහිටි ආලෝක අන්වීක්ෂීය "රෝම" ව්‍යූහමය ප්‍රෝටීන සූත්‍රිකා වන අතර ඒවා තරලය දෙසට දිශාගත වී ඇත. මෙම රෝම සෛල යාන්ත්‍ර ප්‍රතිග්‍රාහක විශේෂයක් වන අතර, එය උත්තේජනය වූ ව
ිට රසායනික ස්නායු සම්ප්‍රේෂක මුදා හැරේ. තරලය ඔස්සේ සම්ප්‍රේෂණය වන ධ්වනි තරංග කෝර්ටි අවයවයේ ප්‍රතිග්‍රාහක සෛලවලට එරෙහිව ගමන් කරයි. තරලය ගලා යන විට මෙම තනි සෛලවල සූත්‍රිකා චලනය වන අතර මේ හේතුවෙන් ප්‍රතිග්‍රාහක සෛලවල පරිවහන මාර්ග පොටෑසියම්-බහුල අන්තෝවසාවලට විවෘත වේ. මේ හේතුවෙන් සෛල විධ්‍රැවණය වී ක්‍රියා විභවයක් නිර්මාණය වේ. මෙම ක්‍රියා විභවය සර්පිල ගැංග්ලියම ඔස්සේ සම්ප්‍රේෂණය වී ශ්‍රවණ තොරතුරු ශ්‍රවණ ස්නායුව ඔස්සේ මොළයේ ශංඛක ඛණ්ඩිකාව වෙත ගමන් කරයි.[9]මිනිස් කනට සාමාන්‍යයෙන් 20 Hz සහ 20 kHz (ශ්‍රවණ පරාසය) අතර සංඛ්‍යාත පරාසයක වූ ධ්වනිය සංවේදනය කළ හැක. මෙම පරාසයෙන් පිටත පිහිටි ධ්වනිය අධෝධ්වනිය (20 Hzට අඩු)[10] හෝ අතිධ්වනිය (20 kHzට වැඩි) ලෙස හඳුන්වයි.[11] සාමාන්‍යයෙන් ශ්‍රවණය සඳහා මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියේ ශ්‍රවණ පෙදෙසේවල නිසි ක්‍රියාකාරීත්වයක් පැවතියි යුතු වුවද, මානව බිහිරිභාවය (ශබ්දයට අතිශයින් සංවේදී නොවීම) සඳහා බොහෝවිට හේතු වනුයේ මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියේ ප්‍රදේශ හෝ ස්නායුවල ආබාධ නොව ඇතුළු කනේ අසාමාන්‍යතාවන් ය.සමතුලිතතාවප්‍රධාන ලිපිය: සමතුලිතතාව (හැකියාව)චලනවලදී මෙන්ම ස්ථායීව සිටින
විට දේහ සමතුලිතතාව පවත්වා ගැනීම කනේ ප්‍රධාන කෘත්‍යයකි. කන සමතුලිතතා ආකාර දෙකක් පවත්වා ගැනීම සඳහා වැදගත් වේ. එනම්: ගතික සමතුලිතතාව සහ ස්ථිතික සමතුලිතතාවයි. ස්ථිතික සමතුලිතතාව මගින් ගුරුත්වයේ බලපෑම් සංවේදනය කිරීමට හැකියාව ලැබේ. ගතික සමතුලිතතාව හේතුවෙන් පුද්ගලයාට ත්වරණ සංවේදනය කළ හැකි වේ.ස්ථිතික සමතුලිතතාව සඳහා වැදගත් වනුයේ ආලින්දයේ පිහිටි කොටස් දෙක වන තුම්භිකාව සහ ස්‍යෝනිකාවයි. ආලින්දයේ මෙම කොටස් දෙකෙහි බිත්ති සෑදී ඇති සෛලවල සිහින් සූත්‍රිකා දක්නට ලැබෙයි. එසේම මෙම සෛල ජෙලටිනීය ස්තරයකින් ආස්තරණය වී ඇත. සෑම සෛලයක් සතුවම සිහින් සූත්‍රිකා 50–70ක් පමණ සහ විශාල සූත්‍රිකාවක් ඇත. මෙම විශාල සූත්‍රිකාව kinocilium ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි ජෙලටිනීය ස්තරය තුළ කර්ණාශ්ම නැමැති කුඩා කැල්සියම් කාබනේට් ස්ඵටික අන්තර්ගත ය. පුද්ගලයකු චලනය වන විට, මෙම කර්ණාශ්මවල පිහිටීම වෙනස් වේ. මේ හේතුවෙන් සූත්‍රිකාවල පිහිටුම් ද වෙනස් වන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සෛල පටලයේ පිහිටි අයන නාල විවෘත වේ. එවිට සෛල පටල විධ්‍රැවණය වී ශ්‍රවණ ස්නායුව ඔස්සේ මොළය වෙත ක්‍රියා විභවයක් සම්ප්‍රේෂණය වේ.[9][12]ගතික සමතුලිතතාව පවත්වා ගැනීම සඳහා අර්
ධ චක්‍රාකාර නාල ත්‍රිත්වය උපකාරී වේ. මෙම නාල තුන එකිනෙකට ලම්බ දිශාවලට පිහිටා ඇත. මේ සෑම නාලයකම අග කෙළවර මඳක් විශාල වී ඇත. මෙම ස්ථාන කුම්භිකා ලෙස හඳුන්වයි. මෙම කුම්භිකාවල මධ්‍ය ප්‍රදේශයේ විවිධ සෛල සහ සූත්‍රිකාවලින් සෑදුණු ගොටුව නැමැති ව්‍යූහයන් පිහිටයි. මෙම අර්ධ චක්‍රාකාර නාල තුළ පිහිටි තරලය හිසේ ගම්‍යතාව අනුව භ්‍රමණය වේ. පුද්ගලයකුගේ ත්වරණය වෙනස් වන විට, තරලයේ අවස්ථිතිය වෙනස් වේ. මේ හේතුවෙන් ගොටුව මත පීඩනයක් ඇති වී අයන නාල විවෘත වේ. මේ හේතුවෙන් විධ්‍රැවණය වී සංඥාව ස්නායු ආවේගයක් ලෙස ශ්‍රවණ ස්නායුව ඔස්සේ මොළය වෙත ගමන් කරයි.[9] මෙම ගතික සමතුලිතතාව සහ ආලින්ද-අක්ෂීය ප්‍රතීකය මගින්, චලනය වන විට ඇස්වල දර්ශන පථය පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ.වර්ධනයකලලජනනයේ දී කන වර්ධනය වන්නේ වෙනස් ව්‍යූහයන් තුනක් ලෙසයි: එනම් ඇතුළු කන, මැද කන සහ බාහිර කන ලෙසයි.[13] මේ සෑම ව්‍යූහයක්ම සම්භවය වන්නේ වෙනස් ජනක ස්තරයන්ගෙනි: එනම් පිළිවෙලින් බහිෂ්චර්මය, අන්තශ්චර්මය සහ මධ්‍යශ්ලේෂයයි.[14][15]ඇතුළු කනවර්ධනය වන කලලයක ශ්‍රවණ ඵලකාභය දිස්වන අයුරු නිරූපිත සිතුවමක්.අධිරෝපණයෙන් පසු, දෙවන සිට තෙවන සති අතර කාල