LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
යේ වර්ධනය වන කලලයක ජනක ස්තර තුනක් දක්නට ලැබෙයි: එනම් අන්තශ්චර්මය, මධ්‍යචර්මය සහ බහිෂ්චර්මය යි. පළමුවෙන්ම වර්ධනය වන කනේ කොටස ඇතුළු කනයි.[15] මෙය කලල වර්ධනයේ 22වන දිනය අවට බහිෂ්චර්මයෙන් සම්භවය වේ.[14] විශේෂයෙන්ම ඇතුළු කන පැන නගින්නේ හිසේ එක් එක් පැත්තේ පිහිටි ශ්‍රවණ ඵලකාභය යනුවෙන් හඳුන්වන ඝනවීම් ස්ථාන දෙකකිනි. සෑම ශ්‍රවණ ඵලකාභයක්ම බහිෂ්චර්මයෙන් පහතට නෙරා ශ්‍රවණ කූපයක් සහ අනතුරුව ශ්‍රවණ ආශයිකාවක් සෑදේ.[16] මෙම සම්පූර්ණ ස්කන්ධයම, ක්‍රමයෙන් මධ්‍යශ්ලේෂයෙන් වට වී අස්ථිමය ගහනය සෑදේ.[16][17]වර්ධනයේ 33වන දිනය අවට, මෙම ආශයිකා විභේදනය වීමට පටන් ගනියි. කලලයේ පිට පෙදෙසට සමීපව එමගින් තුම්භිකාව සහ අර්ධ චක්‍රාකාර නාල සෑදේ. කලලයේ ඉදිරිපසට සමීපව ආශයිකා විභේද‍නයෙන් ආකෘතික ස්‍යෝනිකාවක් සෑදේ. මෙය අනාගතයේ ස්‍යෝනිකාව සහ කර්ණශංඛය බවට වර්ධනය වේ. ස්‍යෝනිකාවේ කොටසක් ක්‍රමයෙන් කර්ණශංඛ නාලය බවට වර්ධනය වී සම්බන්ධ වේ. මෙම නාලය දක්නට ලැබෙන්නේ ආසන්න වශයෙන් සයවන සතියේ වන අතර, එය ස්‍යෝනිකාවට සම්බන්ධ වන්නේ ductus reuniens නැමැති ප්‍රණාලයක් ඔස්සේ ය.[14]කර්ණශංඛ නාලයේ මධ්‍ය ශ්ලේෂය විභේදනය වන්නට පටන් ගැන්මත් සමග, උත්තර සෝපා
නිකාව, අධර සෝපානිකාව සහ මධ්‍ය සෝපානිකාව යන කුටීර ත්‍රිත්වය නිර්මාණය වේ.[14][17] උත්තර සෝපානිකාව සහ අධර සෝපානිකාව යන කුටීර තුළ පරිවසා නැමැති බහිඃසෛලීය තරලයක් අන්තර්ගත වේ. මධ්‍ය සෝපානිකාව තුළ අන්තෝවසා අන්තර්ගත ය.[17] ආලින්ද පටලය සහ පාදාශ්‍ර පටලය යන පටල සංකීර්ණ වර්ධනය වීමෙන් කර්ණශංඛ නාලය, පිළිවෙලින් ආලින්ද නාලය සහ කර්ණපටහ නාලයෙන් වෙන් කෙරේ.[14]ශ්‍රවණ ආශයිකාවේ කොටස් ආලින්දකර්ණශංඛ ස්නායුව සාදයි.[18] මේවා ද්විධ්‍රැව ස්නායු සාදන අතර, එමගින් ඇතුළු කනේ කොටස් (නම් වශයෙන් කිවහොත් අර්ධ චක්‍රකාර නාලවල කොටස්, තුම්භිකාව සහ ස්‍යෝනිකාවේ මැකියුලා සහ කෝර්ටි අවයවය) අතර ස්නායු ආවේග සම්ප්‍රේෂණය කරයි. මෙම ස්නායුව නිර්මාණය වීම ඇරඹෙන්නේ 28වන දිනයේ ය.[16]අණුක ජීවවිද්‍යාත්මක යාමනයඇතුළු කන නිර්මාණය සහ එහි රූපජනනය යාමනය කිරීමට වැදගත් ජාන හෝමියොබොක්ස් ජාන පවුලට අයත් ය. මෙයට උදාහරණ ලෙස Pax, Msx සහ Otx හෝමියොබොක්ස් ජාන දැක්විය හැක. කර්ණශංඛය වැනි ඇතුළු කනේ ව්‍යූහ නිර්මාණය යාමනය කරන්නේ Dlx5/Dlx6, Otx1/Otx2 සහ Pax2 ජාන මගිනි. මේවා පාලනය කරන ප්‍රධාන ජානය Shh ජානයයි. Shh ජානය ස්‍රාවය කරනු ලබන්නේ පෘෂ්ඨ රජ්ජුව මගිනි.[19
]මැද කනමැද කන සහ එහි සංරචක වර්ධනය වන්නේ පළමු සහ දෙවන ග්‍රසනික වක්‍රවලිනි.[16] කර්ණපටහ කුටීරය සහ යුස්ටේකීය නාලය වර්ධනය වන්නේ පළමු වක්‍ර දෙක අතර පිහිටි ග්‍රසනික මඩියේ පළමු කොටසිනි. මෙම ස්ථානය ග්‍රසනිකාව වර්ධනයට ද වැදගත් ය. ඉහත මැද කනේ ව්‍යූහ වර්ධනය වන්නේ නාලකර්ණපටහ අවකාශය (tubotympanic recess) නැමැති ව්‍යූහයක් ලෙස ය.[16] කර්ණ අස්ථිකා (මුද්ගරිකාව, නිඝාතිය, ධරණකය) සාමාන්‍යයෙන් පෙනෙන්නට පටන් ගන්නේ භ්‍රෑණ වර්ධනයේ පළමු අර්ධයේ ය. මින් පළමු අස්ථිකා ද්විත්වය (මුද්ගරිකාව සහ නිඝාතිය) ඇතිවන්නේ පළමු ග්‍රසනික වක්‍රයෙන් වන අතර, ධරණකය ඇතිවන්නේ දෙවන වක්‍රයෙනි.[14] සියලු කර්ණ අස්ථිකා ත්‍රිත්වයම වර්ධනය වන්නේ ස්නායු මාර්ග ශිඛාවෙනි.[16] අස්ථිකා වටා පිහිටන පටකයේ සෛල ක්‍රමයෙන් විනාශ වීමට ලක්වන අතර, නව අන්තශ්චර්මීය අපිච්ඡදයක් මගින් කර්ණපටහ කුටීරයේ බිත්තිය සැකසේ.[14][15]බාහිර කනගෙලේ පහළ ප්‍රදේශයෙන් වර්ධනය වන කන යටිහනුව වර්ධනය වීමත් සමග ඉහළට ගමන් කරයි.ග්‍රසනික වක්‍රවලින් වර්ධනය වන ඇතුළු කන සහ මැද කන වැනි ව්‍යූහ මෙන් නොව, බාහිර ශ්‍රවණ නාලය සම්භවය වන්නේ පළමු ග්‍රසනික පැළුමේ පෘෂ්ඨීය පෙදෙස
ිනි.[14][16] වර්ධනයේ 18වන සතිය අවසානය වන විට, මෙය හොඳින් පැතිරී පවතියි.[17] කන්බෙරය සෑදෙන්නේ ස්තර තුනකිනි. (බහිෂ්චර්මය, අන්තශ්චර්මය සහ සම්බන්ධක පටකය) කන්පෙත්ත සම්භවය වන්නේ ගොඩැලි (hillocks) සයක් හා වීමෙනි. පළමු ගොඩැලි තුන ඇතිවන්නේ පළමු ග්‍රසනික වක්‍රයෙන් වන අතර, ඉන් පිළිවෙලින් ජාගය (tragus), හෙලික්සයේ ජංඝාව (crus) සහ හෙලික්සය හටගනියි. අවසන් ගොඩැලි තු‍න දෙවන ග්‍රසනික වක්‍රයේ ඉහළ පෙදෙසින් සම්භවය වන අතර, එය ප්‍රතිහෙලික්සය, ප්‍රතිජාගය සහ කන්පෙත්ත හටගන්වයි.[14][16][17] බාහිර කන් ගෙලේ පහළ පෙදෙසේ වර්ධනය වේ. නමුත් අධෝහනුව නිර්මාණය වීමේ දී එය ඉහළට තල්ලු වී අවසානයේ ඇස් හා සමාන පිහිටුම කරා එළඹේ.[13][18]සායනික වැදගත්කමශ්‍රවණ හානියජිද්‍රණයමැද කනේ කුටීරයේ තරල පිරීමශ්‍රවණ හානිය සඳහා හේතු විය හැකි මධ්‍ය ශ්‍රොත්‍රදාහය (otitis media) නිසා ඇතිවන සංකූලතාවන් කර්ණ නිරීක්ෂණ මානයකින් (otoscope) නිරීක්ෂණය කළ විට පෙනෙන අයුරු.ප්‍රධාන ලිපිය: බිහිරි භාවයශ්‍රවණ හානිය (hearing loss) හෙවත් බිහිරිභාවය සම්පූර්ණ හෝ භාගික හානියක් විය හැක. මෙය තුවාලයක හෝ හානියක, සහජ රෝගයක් හෝ කායික විද්‍යාත්මක තත
්ත්වයක ‍ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති විය හැක. ශ්‍රවණ ඌනතාව, බාහිර කන හෝ මැද කනට සිදුවන තුවාලයක හෝ හානියක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති වේ නම් එය, සම්ප්‍රේෂක ශ්‍රවණ හානිය ලෙස හඳුන්වයි. බිහිරිභාවය ඇතුළු කනේ, ශ්‍රවණ ස්නායුවේ හෝ මොළයේ ආබාධයක් හෝ හානියක් නිසා ඇති වේ නම් එය ස්නායුක ශ්‍රවණ හානිය ලෙස හඳුන්වයි.සම්ප්‍රේෂක ශ්‍රවණ හානියට හේතූන් ලෙස කර්ණ ඉටි මගින් බාහිර ශ්‍රවණ නාලය අවහිර වීම, කර්ණ අස්ථිකා එකට සවි වී තිබීම‍ හෝ ශ්‍රවණ අස්ථිකා නොතිබීම, කන්බෙරයේ සිදුරු පැවතීම වැනි සාධක දැක්විය හැක. සම්ප්‍රේෂක ශ්‍රවණ හානිය සඳහා ඇතැම්විට, මැදි කනේ ආසාදනයක් හේතුවෙන් සාමාන්‍යයෙන් වාතයෙන් පිරි මැදි කනේ කුටීරය තරලයකින් පිරී යාම (මධ්‍ය ශ්‍රොත්‍රදාහය) වැනි හේතූන් ද මුල් විය හැක. මැදිකනේ කන්බෙරය සහ කර්ණ අස්ථිකා සැකසීමේ ශල්‍යකර්මය Tympanoplasty ලෙස හඳුන්වයි. සාමාන්‍යයෙන් කන්බෙරය සැලසීඹ සඳහා පේශි තන්තු කලඹවල කොටස් බද්ධ කෙරේ. ඇතැම්විට හානි වූ අස්ථි වෙනුවට කෘත්‍රිම අස්ථි බද්ධ කෙරෙන අතර, ශබ්දය නිවැරදිව සන්නයනය වීම සඳහා බිඳවැටුණු කර්ණ අස්ථික දාමය යළි ගොඩනගනු ලැබේ.ශ්‍රවණ ඌනතාව බරපතල හෝ දිගුකාලීන එකක් වන්නේ නම් ශ්‍රවණාධාරක භාවිතය හෝ කර
්ණශංඛ බද්ධය ඇතැම්විට සිදු කෙරේ. බාහිර පරිසරයේ ශබ්ද වර්ධනය කොට ලබා දෙන ශ්‍රවණාධාරක සම්ප්‍රේෂක ශ්‍රවණ ඌනතාවට සුදුසු ය.[20] කර්ණශංඛ බද්ධය මගින් ඇසුණු ශබ්දය ස්නායු සංඥාවක් ලෙස කර්ණශංඛයෙන් විපථව යැවේ.සහජ අසාමාන්‍යතාකන්පෙත්තේ අසාමාන්‍යතා හෝ විකෘති වීම් සුලබව දක්නට ලැබේ. මේ අසාමාන්‍යතා අතර රින්ග් 18 වැනි වර්ණදේහ විකෘති නිසා ඇතිවන සහලක්ෂණ ද වේ. මීට අමතරව කුඩා දරුවන් තුළ අසාමාන්‍ය බාහිර ශ්‍රවණ නාල සහ කන පහතින් පිහිටීම වැනි අවස්ථා ද දැකගත හැක.[15] කලාතුරකින් කන්පෙත්තක් නොපිහිටීම (atresia) හෝ තඅශයින් කුඩා කන්පෙති පිහිටීම (microtia) වැනි අසාමාන්‍යතා ද දක්නට ලැබේ. කුඩා කන්පෙති පිහිටන්නේ කර්ණාකාර ගොඩැලි නිසිලෙස වර්ධනය නොවූ විටයි. බාහිර ශ්‍රවණ නාලයේ නාලය ක්‍රමවත්ව නිර්මාණය නොවීම හෝ අවහිරවීමක් ඇති විට බාහිර ශ්‍රවණ නාලය නිසි පරිදි වර්ධනය නොවේ.[15] අවුරුදු පහට වැඩි දරුවන්ගේ ශ්‍රවණ හානි සඳහා ප්‍රතිනිර්මාණ ශල්‍යකර්මයක් යෝග්‍ය වේ.[21] එහිදී කනේ ප්‍රමාණය හෝ හැඩය වෙනස් කිරීම සඳහා සිදුකරන බාහිර ශල්‍යකර්මය otoplasty යනුවෙන් හැඳින් වේ. ආරම්භක වෛද්‍ය අර්ථ කථන අනුව, දරුවාගේ ශ්‍රවණය, බාහිර ශ්‍රවණ නාලය
ේ තත්ත්වය මෙන්ම මැද කන සහ ඇතුළු කන පිළිබඳ ද සොයා බලනු ලැබේ. මෙම පරීක්ෂාවල වාර්තා අනුව පදනම්ව ක්‍රමානුකූලව බාහිර කන ප්‍රතිනිර්මාණය කරන අතර, කනේ සෙසු කොටස් පිළිබඳ ද සොයාබලනු ලැබේ.[22][23][24]ආසන්න වශයෙන් සෑම දරුවන් දහසකින් එක් අයකු ඇතුළු කන වර්ධනය වීමට අදාළ සහජ බිහිරිභාවයෙන් පෙළෙයි[25] ඇතුළු කනට අදාළ සහජ අසාමාන්‍යතාවන් හේතුවෙන් ස්නායුත ශ්‍රවණ හානිය ඇති වේ. මෙය අනාවරණය කරගැනීමට පරිගණකගත කළ තීරු ප්‍රතිබිම්බ (CT) පරිලෝකන හෝ චුම්බක අනුනාද ප්‍රතිබිම්බ (MRI) පරිලෝකන ක්‍රම භාවිතා වේ.[21] ඇතුළු කන මැද සහ බාහිර කනෙන් වෙන්ව වර්ධනය වන බැවින් ඇතුළු කනේ අසාමාන්‍යතා හේතුවෙන් ශ්‍රවණ හානි ඇති විය හැක.[15] මැද කනේ අසාමාන්‍යතා ඇතිවීමට හිස සහ ගෙල වර්ධනයේ ඇති වන දෝෂ හේතු වේ. පළමු ග්‍රසනික මඩි සහලක්ෂණය හේතුවෙන් මුද්ගරිකාව සහ නිඝාතියේ ව්‍යූහ අසාමාන්‍යතාවන් මෙන්ම, වලයාකාර ධරණක බන්ධනිය විභේදනය නොවීම ද සිදුවිය හැක. ශංඛක අස්ථියේ සහ ශ්‍රවණ නාලයේ අසාමාන්‍යතා ද මේ කනේ ව්‍යූහයන්ට හේතු වන අතර, එය ස්නායුක ශ්‍රවණ හානිය සහ සම්ප්‍රේෂක ශ්‍රවණ හානිය සමග සම්බන්ධ යැයි සැලකේ.[21]කරකැවිල්ලප්‍රධාන ලිපිය: කරකැවිල්ල
කරකැවිල්ල හෙවත් බමනය යන වදන චලනයේ අයෝග්‍ය සංජානනයන් සඳහා භාවිතා වේ. මේ සඳහා කර්ණාලින්ද පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වයේ අසාමාන්‍යතාවක් හේතු වේ. එක් බහුල ආකාරයේ කරකැවිලි ආකාරයක් නම් මෘදු පරාශෛතික ස්ථානීය බමනයයි. මෙය කර්ණාශ්ම ආලින්දයේ සිට අර්ධ චක්‍රාකාර නාල වෙත විස්ථාපනය වීමෙන් සිදු වේ. මෙවිට විස්ථාපිත කර්ණාශ්ම ගොටුව මත තැන්පත් වේ. මෙවිට චලනයක් සිදු නොවූවද, චලනයක් සිදු වන බවට සංවේදනයක් ඇති වේ. මෙනියර් රෝගය, ලැබිරින්තයිටිස්, ආඝාතය සහ වෙනත් සහජ රෝග ද කරකැවිල්ල ඇතිවී‍ම කෙරෙහි හේතු විය හැක.[26]තුවාලබාහිර කනබාහිර කනට තුවාල සිදුවන අව්සථා බහුල ය. මේවා ස්වරූපය අනුව කුඩා මෙන්ම විශාල දක්වා පරාසයක වේ. මේ තුවාල අතර: දාරණය (ඉරීම්), අපකර්ෂණය තුවාල, පිළිස්සීම් සහ හික්මවීම හෝ වධයක් වශයෙන් නැවත නැවත කන ඇඹරීම හෝ ඇදීම යන අවස්ථා දැකිය හැක.[27] කන්වලට සිදුවන නිධන්ගත හානි හේතුවෙන් කන විකෘති විය හැක. මෙම තත්ත්වය බොක්සිංකරුවන් සහ මල්ලවපොර ශිල්පීන් අතර බහුලව දක්නට ලැබේ. මෙහි දී කනවටා පිහිටි කාටිලේජය කැට සහිත විරූප ස්වභාවයක් ගන්නා අතර, පෙරිකොන්ඩ්‍රියම වටා රුධිරය මිදී රක්තමාව නැමැති තත්ත්වය ඇති වේ. මේ හේතුව
ෙන් රුධිර සැපුයම අවහිර වීම සහ තුවාල සුවවීම ප්‍රමාද වීම සිදු විය හැක.[28] නිරාවරණය වූ පිහිටුමක ඇති නිසා බාහිර කන සීතල නිසා ඇතිවන ආබාධ[29] හා ශල්කමය-සෛල කාසිනෝමාව සහ පාදස්ථ-සෛල කාසිනෝමාව වැනි චර්ම පිළිකාවන්ට පහසුවෙන් ගොදුරුවීමේ හැකියාව ඇත."ද ඉයර්ස්, අ හයි රිස්ක් ඒරියා ෆෝ ස්කින් කැන්සර් - SkinCancer.org". www.skincancer.org. සම්ප්‍රවේශය 2016-02-25.</ref>මැද කනවිශාල ශබ්ද හෝ පිපිරී‍ම් මෙන්ම පිහිනීමේ දී සහ පියාසර කිරීමේ දී (මෙය බැරෝට්‍රෝමා නම් වේ) හෝ කනට විවිධ දෑ ඇතුළත් කිරීම හේතුවෙන් කන්බෙරය සිදුරු විය හැක. මේ සඳහා මධ්‍ය ශ්‍රොත්‍රදාහය වැනි ආසාදන තත්ත්ව ද හේතු විය හැක.[30] මෙය ඇතැම් විට otorrhea නැමැති තත්ත්වය සඳහා හේතු වේ.[31] මෙය අනාවරණය කරගැනීමට බොහෝ විට කර්ණ නිරීක්ෂණ මානය සහ ශ්‍රව්‍යමිතිය භාවිතා වේ. මෙයට ප්‍රතිකාර ලෙස සාවධානව බලා සිටීම, ප්‍රතිජීවක භාවිතය සිදුකෙරේ. තුවාලය දිගුකාලීනව පැතිරී අස්ථිකාවල පිහිටුමට බලපෑම් වී ඇත්නම් සැත්කමක් සිදු කෙරේ.[32] හිස්කබල් බිඳීමක දී කනේ ව්‍යූහ අන්තර්ගත අස්ථි කොටස් (ශංඛක අස්ථිය) බිඳී යාමෙන් මැද කනට හානි සිදුවිය හැක.[33] cholesteatoma යනුවෙන් හැඳින්වෙන්
නේ ශල්කමය චර්මීය සෛල නිසා ඇතිවන කෝෂ්ඨයකි. මෙමගින් ශ්‍රවණ හැකියාව අඩු වීම, බිහිරිභාවය හෝ කරකැවිලි ගතියක් ඇතිවිය හැක. මෙය ද කර්ණ නිරීක්ෂණ මානය (otoscope) මගින් අනාවරණය කරගත හැකි අතර, ඇතැම් විට CT පරිලෝකන පරීක්ෂාවක් ද සිදු කළ යුතු වේ.[34]ඇතුළු කනකාර්මීකරණය වූ සමාජයක ඇතුළු කන වෙත ඇති විය හැකි හානි ප්‍රධාන ආකාර දෙකකි. මේ ආකාර දෙකේදී ම රෝම සෛලවලට හානි සිදු වේ‍. පළමු ආකාරය ඉහළ ශබ්ද මට්ටම්වලට නිරාවරණය වීමයි (ශබ්ද ක්ෂතිය). දෙවන ආකාරය ඖෂධ සහ වෙනත් ද්‍රව්‍යයන්ට නිරාවරණය වීමයි. දිනපතා විශාල ජනතාවක් ශබ්ද මට්ටම්වලට අනාවරණය වීමෙන් ශ්‍රවණ හානිවලට ලක් වෙති[35] වෘත්තීය ආරක්ෂාව සහ සෞඛ්‍යය සඳහා වූ ජාතික ආයතනය විසින් මෑතක දී සිදුකළ පර්යේෂණයක් අනුව ඇස්තමේන්තුගත ශ්‍රවණ අපහසුතා ඇති පුද්ගල සංඛ්‍යාව (11%) සහ වෘත්තීය ශබ්දවලට නිරාවරණයෙන් සිදු වූයේ යැයි සිතිය හැකි ප්‍රතිශතය (24%) ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත.[36] මීට අමතරව, ජාතික සෞඛ්‍ය සහ පෝෂණ අධ්‍යයන සමීක්ෂණය (NHANES) අනුව ආසන්න වශයෙන් එක්සත් ජනපදයේ කම්කරුවන් මිලියන විසිදෙකක් (17%) වැඩබිමේ අධික ඝෝෂාවට නිරාවරණය වූ බව පිළිබඳ වාර්තා කොට ඇත.[37] ශ්‍රවණ ආරක්ෂණ උපාංග නොපැළැ
ඳ උපද්‍රවකාරී ශබ්දයට නිරාවරණය වන කම්කරුවන්හට ශබ්ද-ප්‍රේරිත ශ්‍රවණ හානිය ඇතිවීමේ අවදානමක් ඇත.කන් කුරුකුරුවකන් කුරුකුරුව(Tinnitus) යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ බාහිර ශබ්දයක් නොමැති වුවද, ශබ්දයක් ඇසීමයි‍.[38] නිතරම මෙය රැව් දෙන හඬක් ලෙස විස්තර කළ ද, එය ක්ලික් හඬක් හෝ ගෙරවුම් හඬක් විය හැක.[39] කලාතුරකින් අපැහැදිළි කටහඬවල් සහ නාද ඇසුරණු අවස්ථා ද හමු වේ.[40] මෙම ශබ්දිය මෘදු හෝ රළු, පහත් හෝ උස් හඬක් විය හැකි අතර එය එක් කනකින් හෝ කන් දෙකෙන්ම පැමිණෙන්නක් විය හැක.[39] බොහෝ විට, එය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ඇති වන්නකි.[40] ඇතැම් පුද්ගලයින්ගේ, මෙම ශබ්දය නිසා ආතතිය, සාංකාව හෝ අවධානය මඳකම වැනි අපහසුතා ඇති විය හැක.[39]කන් කුරුකුරුව යනු රෝගයක් නොවේ. එය නොයෙකුත් හේතූන් නිසා ඇති වන සංකූලතාවකි. මේ සඳහා බලපාන වඩාත් සුපබ හේතුව ශබ්ද-ප්‍රේරිත ශ්‍රවණ හානියයි. මීට අමරතව පහත හේතූන් ද මුල් විය හැක: කර්ණ ආසාදන, හෘදයේ හෝ රුධි රවාහිනී රෝගය, මෙනියර්ගේ රෝගය, මොළයේ අර්බුද, මානසික ආතතිය, ඇතැම් ඖෂධ, පෙර පැවති හිසේ තුවාල සහ කර්ණ ඉටි හේතු විය හැක.[39][41] මෙය මානසික ආතතිය ඇති පුද්ගලයන් අතර සුලබ ය.[40]සමාජය සහ සංස්කෘතිය[සංස්කර
ණය]කන්පෙත්ත ඇද, විවිධ කාටිලේජ සිදුරු කර ඇති අයුරුවසර දහස් ගණනක සිට කන් ආභරණවලින් විසිතුරු කොට ඇත. සම්ප්‍රදායිකව මෙය කන්පෙති විදීම මගින් සිදු කෙරිණි. පුරාතන සහ වර්තමාන සංස්කෘතීන්හි කන්පෙති ඇද ප්‍රමාණයෙන් විශාල කරගැනීම පිණිස විවිධ ආභරණ පැළඳීම සිදුකොට තිබේ. මෙහි දී කන්පෙත්තේ වූ මාංසලමය සිදුරට විශාල පේනු ආකාර ආභරණ පැළඳීම සිදුකරයි. බරැති කරාබු පැළඳීම හේතුවෙන් කන්පෙතී ඉරීගිය අවස්ථා සුලබව දැකගත හැක.[42]කන්වලට වූ තුවාල පිළිබඳ රෝම යුගයේ පවා වාර්තා වේ. එය එකල දඬුවම් ක්‍රමයක් ලෙස භාවිතා විය. - "රෝම යුගයේ, මතභේදයක් සමථයට පත්කරගත නොහැකි වූ විට, තුවාලලත් පාර්ශ්වය මහේස්ත්‍රාත්වරයා ඉදිරියේ මෙයට වගකිව යුතු තැනැත්තාගේ නාමය හෙළි කරයි. චූදිතයා නම්කළ වේලාවේ නොපැමිණියහොත්, පැමිණිලිකරු සාක්ෂිකරුන් කැඳවා ප්‍රකාශ ලබාගන්නා ලදී. ඔවුන් සාක්ෂි දීම ප්‍රතික්ෂේප කළහොත්, බොහෝ අවස්ථාවල පැමිණිලිකරුට ඔවුන්ව කනෙන් ඇදගෙන ඒමට අවසර තිබිණි. ඔවුන් දැඩිව ප්‍රතිරෝධය දැක්වුවහොත් ඔහුට දැඩිව කෙනිත්තීමට ද අවසර තිබිණි.මෙය ප්‍රංශ කියමනක් වන "se faire tirer l’oreille" හෙවත් සාහිත්‍යමය අරුත "කෙනෙකුගේ කනින් ඇදීමට" යන කියමන සඳහා මූලාරම
්භය වන්නට ඇත. මෙහි ව්‍යාංගාර්ථය "දැඩිව ඇවිටිලි කළ යුතු" යන්නයි." [27]කන්පෙති මුහුණේ පෙනුම සඳහා දායක වේ. බටහිර සමාජයන්හි නෙරා ආ කන් (යුරෝපීය ජාතීන්ගෙන් 5%ක පමණ දක්නට ලැබෙයි) අසමමිතික වූ හෙයින් එය අකර්ෂණීය නොවන අංගයක් ලෙස සැලකිණි.[43] ප්‍රමුඛ කන්වල නෙරීම අඩු කිරීමට පිළිබඳ පළමු සැත්කම ප්‍රකාශයට පත්කරන ලද්දේ අර්න්ස්ට් ඩියෙෆෙන්බැච් විසින් 1845 දී ය. පළමු විෂය වාර්තාව 1881දී එළිදැක්විණි.[44]උල් වූ කන් ජනශ්‍රැතිවල එන විවිධ සත්ත්වයන්ගේ ලක්ෂණ අතර වේ. මේ අතර ප්‍රංශ ක්‍රොකෙමිටේයින්, බ්‍රසීලයේ කුරුපිරා[45] සහ ජපානයේ බිම් මකුළුවා ද වේ.[46] එසේම මෙය පුරාතන ග්‍රීසියේ[47] සහ මධ්‍යකාලීන යුරෝපයේ කලාවේ එන අංගයක් ද විය.[48] මීට අමතරව උල් වූ කන් බොහෝ ෆැන්ටසි ගණයේ අද්භූත ජීවීන්ගේ ලක්ෂණයකි.[49] මේ අතර එල්ෆ්වරුන්,[50][51][52] මායාවියන්[53][54] වැනි චරිත වේ. වැම්පයරයන් වැනි භීම ගණයේ කථාන්තරවල ජීවීන්ගේ ද උල් කන් ඇති බව කියැවේ.[55][56] විද්‍යා ප්‍රබන්ධවල ද උල්කන් ඇති ජීවීන් හමු වේ. උදාහරණ ලෙස ස්ටාර් ට්‍රෙක් විශ්වයේ හමුවන වල්කන් සහ රොමියුලන් ජාතීන් දැක්විය හැක.[57] එසේම එක්ස්-මෙන් කථාවේ හමුවන නයිට්ක්‍රෝලර් ද එව
ැන්නෙකි.[58]හංගේරියාවේ බුඩාපෙස්ට් නගරයේ උපන් ජෛවභෞතික වේදියකු වන ජෝර්ජ් වොන් බෙක්සි 1961දී, කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව සඳහා වන නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලැබූයේ ඔහු විසින් ක්ෂීරපායි ශ්‍රවණ අවයවයේ කර්ණශංඛයේ ක්‍රියාකාරීත්වය අනාවරණය කිරීමත් සමගයි.[59]වේකන්ටි මීයා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මිනිස් කනක් වැනි ව්‍යූහයක් සිරුර පිටුපස වගාකරන ලද විද්‍යාගාර ඹීයෙකි. සැබැවින්ම මේ "කන" කනක්-හැඩැති කාටිලේජ ව්‍යූහටකි. මෙය තනාගන්නා ලද්දේ ගවයකුගේ කාටිලේජ සෛල තුළට ජෛව හායනය වන කනක් හැඩැති අච්චුවක් ඇතුළත් කොට මීයාගේ සම තුළ තැන්පත් කිරීමෙනි. අනතුරුව මෙම කාටිලේජය ස්වාභාවිකව ස්වාධීනව වැඩෙන්නට විය.[60] මෙය කන් ප්‍රතිසංස්කරණ සහ කන් බද්ධ කිරීමට විකල්පයක් ලෙස යෝජනා විය. එහි ප්‍රතිඵල 1997දී දැඩි ප්‍රසිද්ධියට මෙක්ම තර්ක විතර්කවලට ද ලක් විය.[61][62]වෙනත් සතුන් තුළප්‍රිමාටේස් කන්: මිනිසා‍ගේ සහ කුකුළුවන්-බුදින මැකාක් වඳුරාගේ; මෙහි ඩාවින්ගේ ගැටිත්ත.විවිධ වවුල් විශේෂවල කන්පෙතිවල ස්වරූපශබ්දය ශ්‍රවණ නාලය ඔස්සේ කන්බෙරය වෙත දිශාලත කරගැනීමට කන්පෙත්ත උපකාරී වේ. ඇතැම් ක්ෂීරපායී විශේෂවල කන්වල ඇතුළු පෘෂ්ඨයේ ඇති
මියරමය සැකසුමේ සංකීර්ණ ජ්‍යාමිතිය, ගොදුරුවලින් නිපදවන ශබ්දය පරාවර්තන සංඥා භාවිතයට ගනිමින් තියුණු ලෙස හඳුනාගැනීමට උපකාරී වේ. මෙම මියරමය සැකසුම පුළුල් සත්ත්ව පරාසයක් තුල දැකගත හැක. ඒ අතර වවුලා, ආයි-ආයි, පුංචි ගැලගෝ, වවුල්-කන් නරියා, මී ලෙමූර් වැනි සතුන් ද වේ.[63][64][65]ගෝරිල්ලාවන් සහ ඔරං-උටන් වැනි (එසේම මිනිසුන්ගේ ද) ඇතැම් විශාල ප්‍රයිමේටාවන්ගේ වර්ධනය නොවූ කර්ණ පේශි පිහිටයි. මේවා කෘත්‍යමය නොවන අවශිෂ්ට ව්‍යූහයන් වේ.[66] කිසියම් හේතුවක් නිසා මෙම කර්ණ පේශිවලට කන චලනය කළ නොහැක. මේ හේතුවෙන් එහි ජීව විද්‍යාත්මක කෘත්‍යය අහිමි වී ඇත. මෙය බන්ධුතා දක්වන ජීවී විශේෂ අතර සමප්‍රභවතාවයට සාක්ෂියකි. නමුත් මිනිසුන් තුළ, මෙම පේශිවල විවිධත්වයක් දක්නට ලැබෙයි. ඇතැම් මිනිසුන්ට සිය දෙකන් විවිධ දිශාවන්ට චලනය කළ හැක. නමුත් සෙස්සන්ට ද නැවන නැවත උත්සාහ කිරීමෙන් මෙම හැකියාව ලබාගත හැකි බව විශ්වාස කෙරේ.[66] එවැනි ප්‍රයිමේටාවන් හට, කන සෙලවීමට ඇති නොහැකි වුවද, හිස තිරස් තලයක හැරවීමට හැකියාව ලැබී ඇත. මෙම හැකියාව බොහෝ වඳුරු විශේෂවල දක්නට නොලැබෙන්නකි. මෙලෙස එක් ව්‍යූහයක අවශිෂ්ට භාවය වෙනුවට අමතර හැකියාවක් හිමි වී ඇත.[67]
සචල කන්පෙති හිමි ඇතැම් සතුන්ට (අශ්වයන් වැනි) සෑම කන්පෙත්තක්ම එකිනෙකින් ස්වාධීනව හැසිරවීම මගින් ශබ්දය හොඳින් ප්‍රතිග්‍රහණය කළ හැකි වේ. මෙවැනි සතුන්ට කන්පෙති මගින් ධ්වනි ප්‍රභවයේ පිහිටීම හඳුනාගත හැක.අපෘෂ්ඨවංශීන්පෘෂ්ඨවංශී සතුන්ට පමණක් කන් පිහිටිය ද, බොහෝ අපෘෂ්ඨවංශීන් සිය විවිධ සංවේදී ඉන්ද්‍රියයන් යොදා ගනිමින් ශබ්දය නිර්ණය කරති. කෘමීන් තුළ පිහිටි කර්ණපටහ අවයවය දූරස්ථ ශබ්ද ශ්‍රවණයට උපකාරී වේ. මෙම අවයවය කෘමියාගේ කුලය අනුව හිසේ හෝ වෙනත් ස්ථානයක පිහිටිය හැක.[68] ඇතැම් කෘමීන්ගේ කර්ණපටහ අවයවය අතිශයින් සංවේදී ය. මෙමගින් ඔවුනට වෙනත් බොහෝ සතුනට වඩා නිරවද්‍ය ශ්‍රවණ හැකියාවක් ලබා දේ. Ormia ochracea ගැහැණු පළඟැටියාගේ උදරයේ දෙපසම කර්ණපටහ අවයව පිහිටයි. මේවා සිහින් බහිඃසැකිලි සේතුවකින් සම්බන්ධ වී ඇත. ඒවා කුඩා කන්බෙර යුගලක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. නමුත්, මේවා එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ඇති හෙයින්, වඩාත් නිරවද්‍ය තොරතුරු ලබා ගත හැක. ගැහැනු පළඟැටියා සිය "කන්" යොදා ගනිමින් සිය ධාරකයා වන පිරිමි පළඟැටියකුගේ ඇමතුම ශ්‍රවණය කරයි. පළඟැටියාගේ ගායනය ඇසෙන දිශාව මත පදනම්ව, කෘමියාගේ ශ්‍රවණ අවයව වෙනස් සංඛ්‍යාත දෝංකාරය ඇ
ති කරයි. මේවායේ අන්තර්ය තත්පරයට බිලියන 50ක් පමණ තරම් ඉතා කුඩා ය. නමුත් කෘමියාට ගයන පිරිමි සත්ත්වයා වෙත පියාඹා ඔහු මත යැපෙන්නට එම ධ්වනිය ප්‍රමාණවත් ය.[69]සෙසු ආත්‍රොපෝඩාවන් සතුව ඇති මීට වඩා සාපේක්ෂව සරල අවයව සමීප ශබ්ද හඳුනාගැනීමට වැදගත් ය. උදාහරණයක් ලෙස මකුළුවන් සහ කැරපොත්තන්ගේ පාදවල ඇති රෝම ශබ්ද අනාවරණයට උපයෝගී වේ. දළඹුවන්ගේ සිරුරේ ඇති රෝම ද කම්පන අනාවරණයට වැදගත් වේ.[70] එමගින් ඔවුනට ශබ්දයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට අවස්ථාව හිමි වේ.මූලාශ්‍ර↑ "ඉයර්". ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්දකෝෂය. සම්ප්‍රවේශය 2016 පෙබරවාරි 25. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help)↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 ස්ටැන්ඩ්‍රිං, සුසෑන් (2008). බෝර්ලි, නීල් ආර්. (ed.). ‍ග්‍රේ'ස් ඇනටමි: ද ඇනටමිකල් බේසිස් ඔෆ් ක්ලිනිකල් ප්‍රැක්ටිස් (40 ed.). එඩින්බර්ග්: චර්චිල් ලිවිංස්ටෝන්/එල්සිවියර්. pp. ‍පරිච්ඡේදය 36. "බාහිර සහ මැද කන", 615–631. ISBN 978-0-443-06684-9. 2014 මාර්තු 10 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. {{cite book}}: Check date values in: |archive-date= (help)↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 ඩ්‍රේක්, රිචඩ් එල්.; වෝග්ල
්, වේන්; ටිබිට්ස්, ඇඩම් ඩබ්. එම්. මිෂෙල්; සිතුවම් රිචඩ්; රිචඩ්සන්, පෝල් (2005). ග්‍රේ'ස් ඇනටමි ෆෝ ස්ටුඩන්ට්ස්. ෆිලඩෙල්ෆියා: එල්සිවියර්/චර්චිල් ලිවිංස්ටෝන්. pp. 855–856. ISBN 978-0-8089-2306-0.↑ මූවර් කේ. එල්., ඩැලී ඒ. එෆ්., ඕගර් ඒ. එම්. (2013). ක්ලිනිකලි ඔරියන්ටඩ් ඇනටමි, 7වන සංස්. ලිපින්කොට් විලියම්ස් ඇන්ඩ් විල්කින්ස්. pp. 848–849. ISBN 978-1-4511-8447-1. {{cite book}}: Vancouver style error: punctuation in name 1 (help)↑ ස්ටෙන්ස්ට්‍රොම්, ජේ. ‍ස්ටෙන්: ඩිෆෝමලිටීස් ඔෆ් ද ඉයර්; ඉන්: ග්‍රැබ්, ඩබ්., සී., ස්මිත්, ජේ. එස්. (සංස්කරණය කළ): “ප්ලාස්ටික් සර්ජරි”, ලිට්ල්, බ්‍රවුන් ඇන්ඩ් කම්පනි, බොස්ටන්, 1979, ISBN 0-316-32269-5 (C), ISBN 0-316-32268-7 (P)↑ පර්විස්, ඩී. (2007). නියුරොසයන්ස් (4වන ed.). නිව් යෝක්: සයිනෝවර්. pp. 332–336. ISBN 978-0878936977.↑ මිෂෙල්, රිචඩ් එල්. ඩ්‍රේක්, වේයින් වෝග්ල්, ඇඩම් ඩබ්. එම්. (2005). ග්‍රේ'ස් ඇනටමි ෆෝ ස්ටුඩන්ට්ස්. ෆිලඩෙල්ෆියා, Pa.: එල්සිවියර්. p. 858. ISBN 978-0-8089-2306-0.{{cite book}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (link)↑ 8.0 8.1 8.2 8.3
8.4 ස්ටැන්ඩ්‍රිං, සුසෑන් (2008). බෝර්ලි, නීල් ආර්. (ed.). ග්‍රේ'ස් ඇනටමි: ද ඇනටමිකල් බේසිස් ඔෆ් ක්ලිනිකල් ප්‍රැක්ටිස් (40 ed.). එඩින්බර්ග්: චර්චිල් ලිවිංස්ටන්/එල්සිවියර්. pp. පරිච්ඡේදය 37. "ඇතුළු කන", 633–650. ISBN 978-0-443-06684-9.↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 හෝල්, ආතර් සී. ගයිටන්, ජෝන් ඊ. (2005). ටෙක්ස්ට්බුක් ඔෆ් මෙඩිකල් ෆිසියොලොජි (11වන ed.). ෆිලඩෙල්ෆියා: ඩබ්. බී. සෝන්ඩර්ස්. pp. 651–657. ISBN 978-0-7216-0240-0.{{cite book}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (link)↑ ග්‍රෙයින්වෝල්ඩ්, ජෝන් එච්. Jr MD; හාට්නික්, ක්‍රිස්ටෝෆර් ජේ. MD ද ඉවැලුවේෂන් ඔෆ් චිල්ඩ්‍රන් විත් සෙන්සරිනියුරල් හියරිං ලොස්. ආකයිව්ස් ඔෆ් ඔටොලැරින්ජොලොජි – හෙඩ් ඇන්ඩ් නෙක් සර්ජරි. 128(1):84-87, ජනවාරි 2002↑ "ඩිෆිනිෂන් ඔෆ් "අල්ට්‍රාසවුන්ඩ්" | කොලින්ස් ඉංග්ලිෂ් ඩික්ෂනරි". www.collinsdictionary.com. සම්ප්‍රවේශය 2016-03-20.↑ හෝල්, ආතර් සී. ගයිටන්, ජෝන් ඊ. (2005). ටෙක්ස්ට්බුක් ඔෆ් මෙඩිකල් ෆිසියොලොජි (11වන ed.). ෆිලඩෙල්ෆියා: ඩබ්. බී. සෝන්ඩර්ස්. pp. 692–694. ISBN 978-0-7216-0240-0.{{cite book}}:  CS1 maint: multiple names
: authors list (link)↑ 13.0 13.1 මුවර්, කීත් එල්. (2009). Fundamentos de Anatomía con Orientación Clínica. pp. 1021–1035.↑ 14.0 14.1 14.2 14.3 14.4 14.5 14.6 14.7 14.8 සැඩ්ලර්, ටී. ඩබ්. (2010). Embriología Médica. pp. 321–327.↑ 15.0 15.1 15.2 15.3 15.4 15.5 මුවර්, කීත් එල්. (2008). Embriología Clínica. pp. 477–482.↑ 16.0 16.1 16.2 16.3 16.4 16.5 16.6 16.7 ස්ටැන්ඩ්‍රිං, සුසෑන් (2008). බොර්ලි, නීල් ආර්. (ed.). ග්‍රේ'ස් ඇනටමි: ද ඇනටමිකල් බේසිස් ඔෆ් ක්ලිනිකල් ප්‍රැක්ටිස් (40 ed.). එඩින්බර්ග්: චර්චිල් ලිවිංස්ටන්/එල්සිවියර්. pp. පරිච්ඡේදය 38. "කනෙහි වර්ධනය", 651–653. ISBN 978-0-443-06684-9.↑ 17.0 17.1 17.2 17.3 17.4 UNSW එම්බ්‍රයොලොජි. හියරිං-ඉනර් ඉයර් ඩිවෙලොප්මන්ට්. සම්ප්‍රවේශය අප්‍රේල් 20, 2013.↑ 18.0 18.1 ඩ්‍රේක්, රිචඩ් එල්.; වේන්, ඒ.; මිචෙල්, ඇඩම් (2010). GRAY Anatomía para estudiantes. pp. 854–871.↑ චැටර්ජී, සමන්ත්‍රා; ක්‍රවුස්, පෙට්‍රා; ලෆ්ට්කින්, තෝමස් (2010). අ සිම්ෆනි ඔෆ් ඉනර් ඉයර් ඩිවෙලොප්මන්ට් කන්ට්‍රොල් ජීන්ස්. සම්ප්‍රවේශය අප්‍රේල් 20, 2013.↑ "හියරිං එයිඩ්ස්". බිහ
ිරිභාවය සහ වෙනත් සන්නිවේදන ආබාධ සඳහා වූ ජාතික ආයතනය. සම්ප්‍රවේශය 20 මාර්තු 2016.↑ 21.0 21.1 21.2 ක්ලියෙග්මන්; බෙහ්ර්මන්; ජෙන්සන් (2007). "367". නෙල්සන් ටෙක්ස්ට්බුක් ඔෆ් පිඩ්‍රියටික්ස්.↑ ලැම් එස්එම්. එඩ්වඩ් ටැල්බොට් එලි: ෆාදර් ඔෆ් ඇස්තටික් ඔටෝප්ලාස්ටි. [චරිතාපදානය. ඓතිහාසික ලිපිය. ජර්නල ලිපිය] ආකයිව්ස් ඔෆ් ෆේෂල් ප්ලාස්ටික් සර්ජරි. 6(1):64, 2004 ජන-පෙබ.↑ සියේගෙට් ආර්. කම්බයින්ඩ් රිකන්ස්ට්‍රක්ෂන් ඔෆ් කන්ජෙනිටල් ඕරිකියුලර් ඒට්‍රිසියා ඇන්ඩ් සිවියර් මයික්‍රෝෂියා. [ඇගයීම් අධ්‍යයන. ජර්නල් ලිපිය] ලැරින්ජොස්කෝප්. 113(11):2021-7; සාකච්ඡාව 2028-9, 2003 නොවැ.↑ ට්‍රිග් ඩීජේ. ඇපල්බෝම් ඊඑල්. ඉන්ඩිකේෂන්ස් ෆෝ ද සර්ජිකල් රිපෙයාර් ඔෆ් යුනිලැටරල් ඕරල් ඒට්‍රිසියා ඉන් චිල්ඩ්‍රන්. [විචාරය] [33 refs] [ජර්නල් ලිපිය. විචාරය], ඇමරිකන් ජර්නල් ඔෆ් ඕටොලොජි. 19(5):679–684; සාකච්ඡාව 684–686, 1998 සැප්තැම්බර්↑ ලැල්වානි, ඒ. කේ. (2009). Diagnóstico y tratamiento en Otorrinolaringología. Cirugía de Cabeza y Cuello. pp. 624–752.↑ බ්‍රිටන්, සංස්කාරකවරුන් නිකි ආර්. කොලෙජ්, බ්‍රයන් ආර්. වෝකර්, ස්ටුවර්ට් එච්. රැල්ස
්ටන් ; සිතුවම් රොබට් විසිනි (2010). ඩේවිඩ්සන්'ස් ප්‍රින්සිපල්ස් ඇන්ඩ් ප්‍රැක්ටිස් ඔෆ් මෙඩිසින් (21වන ed.). එඩින්බර්ග්: චර්චිල් ලිවිංස්ටන්/එල්සිවියර්. pp. 1151–1171. ISBN 978-0-7020-3084-0.{{cite book}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (link)↑ 27.0 27.1 ඇලෙක්සැන්ඩෲ, ෆ්ලොරින් (30 ජනවාරි 2004). "ඉයර් ඉන්ජරීස්" (PDF). යුරෝපා කවුන්සිලය.↑ "ඉයර් ඉන්ජරි - ඉන්ජරීස් ඇන්ඩ් පොයිසනිං". මර්ක් මැනුවල්ස් කන්සියුමර් වර්ෂන්. සම්ප්‍රවේශය 2016-02-25.↑ කොලෙජ්, නිකි (2010). ඩේවිඩ්සන්'ස් ප්‍රින්සිපල්ස් ඇන්ඩ් ප්‍රැක්ටිස් ඔෆ් මෙඩිසින්. චර්චිල් ලිවිංස්ටන්. p. 102.↑ "රප්චර්ඩ් ඉයර්ඩ්‍රම්: සිම්ටම්ස්, ට්‍රීට්මන්ට්ස්, ඇන්ඩ් රිකවරි". WebMD (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2016-02-25.↑ "හව් ෂුඩ් අයි ඉවැලුවේට් අ ඩ්‍රේනිං ඉයර්?". මෙඩ්ස්කේප්. සම්ප්‍රවේශය 2016-02-25.↑ "ට්‍රෝමැටික් පර්ෆොරේෂන් ඔෆ් ද ටිම්පැනික් මෙම්බ්‍රේන් - ඉයර්, නෝස්, ඇන්ඩ් ත්‍රෝට් ඩිස්ඕඩර්ස්". මර්ක් මැනුවල්ස් ප්‍රොෆෙෂනල් එඩිෂන්. සම්ප්‍රවේශය 2016-02-25.↑ "ඉවැලුවේෂන් ඇන්ඩ් මැනේජ්මන්ට් ඔෆ් මිඩ්ල් ඉයර් ටෝමා". www.uptodate.com. ස
ම්ප්‍රවේශය 2016-02-25.↑ "කොලෙස්ටීටෝමා: මෙඩ්ලයින්ප්ලස් මෙඩිකල් එන්සයික්ලොපීඩියා". www.nlm.nih.gov. සම්ප්‍රවේශය 2016-02-25.↑ සෙනට් පොදු සේවා කමිටුව, ශබ්ද දූෂණ සහ අවකරණ පනත 1972, S. Rep. No. 1160, 92nd Cong. 2වන සැසිය.↑ ටක් එස්. ඩබ්., කැල්වර්ට් ජී. එම්., "හියරිං ඩිෆිකල්ටි ඇට්‍රිබියුටබල් ටු එම්ප්ලෝයිමන්ට් බයි ඉන්ඩස්ට්‍රි ඇන්ඩ් ඔකියුපේෂන්: ඇන් ඇනලයිසිස් ඔෆ් ද නැෂනල් හෙල්ත් ඉන්ටර්වීව් සර්වී - එක්සත් ජනපදය, 1997 සිට 2003," J. Occup. Env. Med. 2008, 50:46-56↑ ටක්, එස්. ඩබ්.; ඩේවිස්, ආර්. ආර්.; කැල්වර්ට්, ජී. එම්. (2009). "එක්ස්පෝෂර් ටු හැසාර්ඩස් වර්ක්ප්ලේ නොයිස් ඇන්ඩ් යූස් ඔෆ් හියරිං ප්‍රොටෙක්ෂන් ඩිවයිසස් අමං යූඑස් වර්කර්ස්, 1999-2004". Am. J. Ind. Med. 52: 358–371. doi:10.1002/ajim.20690.↑ ලෙවින්, ආර්. ඒ.; ඔරන්, වයි. (2015). "ටිනිටස්". ශෑන්ඩ්බුක් ඔෆ් ක්ලිනිකල් නියුරොලොජි. 129: 409–31. doi:10.1016/B978-0-444-62630-1.00023-8. PMID 25726282.↑ 39.0 39.1 39.2 39.3 "ටිනිටස්". සැප්තැම්බර් 2014. සම්ප්‍රවේශය 22 මැයි 2015.↑ 40.0 40.1 40.2 බැගුලේ, ඩී.; මැක්ෆෙරැන්, ඩී.; හෝල්, ඩී‍. (නොවැ 9,
2013). "ටිනිටස්". ලැන්සෙට්. 382 (9904): 1600–7. doi:10.1016/S0140-6736(13)60142-7. PMID 23827090.↑ "ටිනිටස්: කැරැක්ටරිස්ටික්ස්, කෝසස්, මෙකනිස්ම්ස්, ඇන්ඩ් ට්‍රීට්මන්ට්ස්". ජේ ක්ලින් නියරල්. 5 (1): 11–19. මාර්තු 2009. doi:10.3988/jcn.2009.5.1.11. PMC 2686891. PMID 19513328. About 75% of new cases are related to emotional stress as the trigger factor rather than to precipitants involving cochlear lesions. {{cite journal}}: no-break space character in |authors= at position 17 (help)↑ ඩෙබෝරා එස්. සානොෆ්; රොබට් එච්. ගොට්කින්; ජොඈන් ස්විර්ස්කි (2002). ඉන්ස්ටන්ට් බියුටි: ගෙටිං ගෝර්ජස් ඔන් යුවර් ලන්ච් බ්‍රේක්. සෙන්ට්. මාටින්'ස් ප්‍රෙස්. ISBN 0-312-28697-X.↑ තෝමස්, ජේ. රේගන් (2010-01-01). ඇඩ්වාන්ස් තෙරපි ඉන් ෆේෂල් ප්ලාස්ටික් ඇන්ඩ් රීකන්ස්ට්‍රක්ටිව් සර්ජරි (ඉංග්‍රීසි බසින්). PMPH-USA. p. 513. ISBN 9781607950110.↑ මිලොරෝ, මිෂෙල්; ඝාලි, ජී. ඊ.; ලාර්සන්, පීටර්; වේයිට්, පීටර් (2004-01-01). "පරිච්ඡේදය 71. ඔටෝප්ලාස්ටික් සර්ජරි ෆෝ ද ප්‍රෝට්‍රියුඩිං ඉයර්.". පීටර්සන්'ස් ප්‍රින්සිපල්ස් ඔෆ් ඕරල් ඇන්