LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
කස් කර ගත් බව දක්නට ලැබේ. බෞද්ධාගම මෙරටට හදුන්වා දීමෙන් පසුව එනම් ක්‍රි.පූ.06 වන ශත වර්ෂයට පසුව සංඝමිත්තා තෙරණිය සමඟ භාරතයෙන් පැමිණි ශිල්ප ශ්‍රේණි දහ අටක කණ්ඩායම ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශ වල ව්‍යාප්ත විමත් සමඟ යකඩ හා වානේ සම්බන්ධ කර්මාන්ත ද ශීඝ්‍ර ලෙස වර්ධනය විය. එමෙන්ම එම කර්මාන්තයෙහි නිර්මාණාත්මක බව හා සූක්‍ෂ්ම බව ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. ඒ අනුව යකඩ උණු කිරීම හා වානේ සකස් කිරීම අතීත කාලයේ සිටම ශ්‍රී ලංකාවේ සිදු කළ බවට සාධක ස්ථාන රැසක සිදු කළ පුරා විද්‍යාත්මක කැනීම් වලින් සොයා ගෙන තිබේ. අභයගිරි කැනීම් වලදී ලෝකුරු කම්හලක නටඹුන් හමුවී ඇති අතර ලෝකඩ වලින් කරන ලද කාසි ද හමුවී ඇත. එසේම බලන්ගොඩට නුදුරු ගම්වල සහ නුවර දිස්ත්‍රීක්කයේ ද යකඩ හා වානේ කර්මාන්තය පදනම් වූ භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය සිදු කර ඇත. කොත්මලේ යකඩ සඳහා ද කිරිවවුල (උඩු නුවර) පිත්තල භාණ්ඩ සඳහා ද ප්‍රසිද්ධියට පත්ව තිබීමෙන් ඒ බව සනාථ වේ. ප්‍රමාණාත්මකව ගත් කළ මෙම භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය ඉතා අල්ප වුව ද ඒවා තත්ත්වයෙන් උසස් ඉතා විශිෂ්ට නිර්මාණයන් විය. අතීතයේ ශ්‍රී ලංකාවෙන් සිරියාවට පවා කඩු සෑදීමට අවශ්‍ය වානේ අපනයනය කළ බව ඔබ ඇසූ විට මවිතයට පත් වේවි. නමු
ත් එය සැබෑවකි.පොළොන්නරු යුගයවාස්තු විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍ර වලට අනුව 06 වෙනි ශත වර්ෂයේ සිට විකසනය වෙමින් ආ යකඩ හා වානේ කර්මාන්තය 12 වෙනි ශත වර්ෂයේ පොළොන්නරු යුගය වන විට වානේ නිෂ්පාදනය දක්වා ව්‍යාප්ත විය. වානේ හා තඹ වලින් නිර්මාණය කළ, කතුරුස්කැල්පල(සැත්)අඬු සහඉඳිකටුආදී ශල්‍ය උපකරණ සමහරක් පොළොන්නරුවේ ආලාහන පිරිවෙන් කැනීම් වලදී සහ මිහින්තලේ රෝහල් භූමිය ආශ්‍රිත කැනීම් වලින් සොයා ගෙන ඇත. මහනුවර යුගයමහාවංශ වාර්තා වලට අනුව මහනුවර යුගයේ සිට ලෝකඩ හා පිත්තල භාන්ඩ නිෂ්පාදනය විකසනය වූ බව දැක්වේ. පසු කාලීනව ඉන්දියානු වානේ ශිල්ප තාක්ෂණයේ බලපෑම හා ආභාසය ශ්‍රී ලංකානු වානේ කරුවන්ට ලැබිණි. පිත්තල භාණ්ඩ සහ වානේ මිශ්‍ර කර්මාන්ත වලදී ඉන්දියානු විධි ක්‍රම භාවිතා කර ඇත.දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන සංචාරකයන්ගේ ප්‍රමාණය වර්ධනය වීමත් සමඟ ම පිත්තල භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය ද වර්ධනය විය. එයට හේතු වූයේ පිත්තල සැමරුම් හා තෑගි භාණ්ඩ වලට ලැබුණු ඉහළ ඉල්ලුමයි. එම කාලයේ සැමරුම් ලෙස බහුලව භාවිතා වු පිත්තල භාණ්ඩ අතර, පිත්තල බන්දේසිබිත්ති ඵළකවිසිතුරු සත්ත්ව රූපපාත්‍රබදුන් සහපෝච්චි  ආ
දිය ප්‍රධාන විය.සකස් කරන ක්‍රමපිත්තල වලින් කරන ලද භාණ්ඩ (තඹ සහ සින්ක් මිශ්‍ර) වර්ග දෙකකට බෙදිය හැක..තලා සකස් කර ගත් (මිටිය ආධාරයෙන් හැඩය සකසා ගත්).වාත්තු කරන ලද (ලෝහ උණු කොට අච්චුවකට දැමීමෙන් රූප ඉස්මතු වන ආකාරයට සකස් කිරීම)වාත්තු කිරීම කරනුයේ, වාත්තු කර්මයේ දක්ෂ වැඩ කරුවන් විසිනි. එමෙන්ම, මිටියෙන් තලා භාණ්ඩ නිපදවීම හා කැටයම් කෙටීම වානේ කර්මාන්තයේ නිපුණතාවයකින් යුත් කැටයම් කරුවන් විසින් කරනු ලැබීය. පිත්තල මගින් නිර්මාණය කර ගන්නා ලද භාණ්ඩ රුසක් අපට දැක ගත හැකි වේ. දොර අඟුල්, සරනේරු සහ යතුරු කැරැලි ආදී කුඩා උපකරණ වල සිට බන්දේසි, පහන්, ගිර, හුණු කිල්ලෝට ආදී භාණ්ඩ දක්වා සෑම භාණ්ඩයකම පාහේ සංකීර්ණ විවිධ හැඩයන් සහ මෝස්තර නෙළා ඇත. දුම්කොළ හෙප්පු සහ බුලත් හෙප්පු ආදිය තඹ සහ රිදියෙන් කැටයම් කර තිබේ. බොහෝ විට මෙම භාණ්ඩ කැටයම් කර තිබෙන්නේ සාම්ප්‍රදායික මෝස්තර වලිනි.සැරසිලි මෝස්තරඋදාහරණ ලෙස මහනුවර යුගය වන විට ‍ ජනප්‍රියව පැවති සැරසිලි මෝස්තර වන ඉර - සඳ, හංස පූට්ටුව, ලිය වැල්, පලා පෙති, අරිම්බුව, කිදුරංගනාව වැන සියුම් මෝස්තර මෙම පිත්තල භාණ්ඩ වල කැටයම් කර ඇති අයුරු දැකගත හ
ැක. එමෙන්ම කලාත්මක ලක්‍ෂණ වලින් යුත් කුඩා බුලත් වංගෙඩි(betel-pounders), පිත්තල පහන් ආදිය විවිධ ඓතිහාසික යුග වලදී වානේකරුවන් විසින් නිපදවනු ලැබීය. එම භාණ්ඩ වලින් ඔවුන්ගේ තාක්‍ෂණික නිපුණතිවය පෙන්නුම් කරනු ලබන අතර, විවිධ ඓතිහාසික යුග වල ඒවාටම ආවේණික වූ ලක්‍ෂණ ද දැකගත හැකි වේ. බෞද්ධ හා හින්දු පන්සල් වල ද, ක්‍රිස්තියානි පල්ලි වල ද ඇති සීනු පිළිබඳව විමසිල්ලෙන් බැලුවහොත් ඒවා පිත්තල වලින් නිම කර ඇති බව දැකගත හැකි වේ.ඒ අනුව තැලීම සහ වාත්තු කිරීම මඟින්, රිදියෙන් හෝ තඹ වලින් ඉතා අනඟි කැටයම් සහිතව පිත්තල භාණ්ඩ නිර්මාණයට මහනුවර යුගය ඉතා ජනප්‍රිය වූ බව පෙනේ.පිත්තල වලින් කරන ලද භාණ්ඩගිරය(arecanut slicers)-පිත්තල වලින් කරන ලද කපන තලය රහිත එදිනෙදා භාවිතයට ගන්නා උපකරණයකි. මේවා සමහරක රිදී කම්බියෙන් කරන ලද නිර්මාණ හෝ එබ්බවූ නිර්මාණ දැක ගත හැක.බුලත් වංගෙඩි(betel-pounders)-ඉතා සූක්‍ෂ්ම කුඩා යකඩ වංගෙඩි සමඟ පිත්තල මෝල්ගස් එකල නිර්මාණ අතර දැක ගත හැකි වේ.මේවා යකඩින් නිර්මාණය කළ අතර ඝන දෙවි සංකේත යන්ද නිමවන ලදී. ඇත්කඳ ළිහිණියාගේ දිගු නියවල හැඩය මූලික කර ගෙන ඇත. කිල්ලෝටය(lime-boxes)-තඹ හෝ පිත්තල
වලින් නිපදවිය. කලාතුරකින් යකඩ හෝ වානේ වලින් දැක ගත හැකි වේ. විවිධ මෝස්තර වල පිත්තල කිල්ලෝට යුරෝපානු බලපෑම පෙන්නුම් කරයි. හෙප්පු(betel-boxes)-නුවර යුගයේ පැතැලි, ඕවලාකාර, පිත්තල වලින් සෑදු ඕලන්ද දුම්කොළ හෙප්පු ජනප්‍රිය විය. බුලත් හෙප්පු ද එසේමය. නමුත් ඒවායේ කැටයම් කර තිබුණේ සාම්ප්‍රදායික සිංහල මෝස්තරයන් ය. හෙප්පු වැනි දේවල් හි මිටවල් සාමාන්‍යයෙන් සෑදුවේ පිත්තල වලින් වන අතර උත්සව වලදී භාවිතා කරන ඒවායේ රිදියෙන් මිටවල් සකස් කරන ලදී.මැටි බඳුන්(pots)-මැටි භාජන සහ කළ පිත්තල සහ ලෝකඩ වලින් වාත්තු කර තිබේ. චාරිත්‍ර සඳහා ගනු ලබන කළ එනම්, කොතලය විහාරස්ථාන වැනිපූජනීය ස්ථාන වලින් බහුලව සොයා ගත හැක. මෙවැනි කෙමිය විවෘත කොතල සාමාන්‍යයෙන් මල් ආසන වලට තබන මල් වලට පැන්ඉසීම සඳහා පැන් පුරවා තැබීමට භාවිතා කර ඇත. සමහර අවස්ථා වලදී පානීය ජලය දැමීමට ද භාවිතා කර ඇත.තෙල් කුලාව-තෙල් කුලාව යනු කළයකි. පටු කට්ට සහිත කෙමියකින් යුත් මෙය පහන් දැල්වීම සඳහා අවශ්‍ය පොල් තෙල් දැමීමට භාවිතා කරන ලදී.කෙණ්ඩිය-දිගටි කෙමිය සහිත භාජනයකි. තඹ, පිත්තල හෝ රිදී භාවිතා කර මෙහි මූඩිය සාදා ඇත.ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ ජී
වත් වන දමිළ ජනතාව විශාල වශයෙන් පිත්තල භාණ්ඩ භාවිතා කරයි. විශේසයෙන්ම දුර බැහැරින් ජලය ගෙන ඒම සඳහා ස්ත්‍රී පාර්ශ්වය මේවා භාවිතා කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම සහ දකුණු කොටස් වල පදිංචි වූ වාත්තු කර්මයෙහි නිපුණ ශිල්පියා විශාල පිත්තල පහන් නිර්මාණය කරන ලදී. ඒවා මංගල, අවමංගල වැනි විශේෂ අවස්ථාවන් වලදී භාවිතා කරනු ලැබේ. මෙලෙස ගත් කල ශ්‍රී ලංකාවේ පිත්තල භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කර්මාන්තයක් ලෙස ඈත අතීතයේ සිට ක්‍රමිකව විකාශනය වූවක් බව පැහැදිලි වේ. එපමණක් නොව එම කර්මාන්ත වලට එකල ප්‍රධාන වූ ප්‍රදේශ අද ද එම කර්මාන්ත වලට ජනප්‍රිය වී පවතින අතර පාරම්පරික උරුමයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ සෞභාග්‍යය කියා පාන්නක් ලෙස ද දැක්විය හැක.වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ පිත්තල භාණ්ඩ පිළිබඳ සලකා බැලීමේදී ඒවා බෙහෙවින් ජනප්‍රිය බව පැහැදිලි වේ. සෑම පුද්ගලයකුම පාහේ පිත්තල භාණ්ඩ එක් රැස් කිරීමට කැමැත්තක් දක්වයි. මන්ද යත්, වත්මන් සමාජයේ සෞභාග්‍යමත් බව පෙන්වන්නක් ලෙස ද පිත්තල භාණ්ඩ සැලකෙන බැවිනි. විශේෂයෙන්ම පැරැණි පිත්තල භාණ්ඩ(antique brassware) රැස් කිරීම සඳහා සැවොම ආශා කරන්නේ ඒවායේ පවතින කලාත්මක ලක්ෂණ සලකා බලාම පමණක් නොව ඒවා ඉතා මිල අධික භාණ්ඩ ද වන බ
ැවිනි. එම නිසා වත්මන් පිත්තල භාණ්ඩ කර්මාන්තය වෙනස් දිශාවක ගමන් කරමින් පවතී. එනම්, පැරැණි පිත්තල භාණ්ඩ වල ස්වරූපය හා එම කැටයම් සහිත නව පිත්තල භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කිරීමයි. අලංකාර මල් පෝච්චි, බිත්ති ඵලහ, වෙනත් විසිතුරු භාණ්ඩ මේවා අතර ඉතා ජනප්‍රිය වේ.පිංතූර ගැලරියපැරැණි පිත්තල භාණ්ඩඝන ‍‍දෙවි රූපයක්පාර්වතී දේවියගේ රූපයක්මල් පෝච්චියක්පොල් තෙල් පහනක්පිත්තල  සෙම්බුවක්පිත්තල බන්දේසියක්පිත්තල නටරාජානටරාජා පිළිමයක්නව පිත්තල භාණ්ඩමල් පෝච්චියක්ඉටි පන්දම් රදවනයක්පිත්තල දොර අගුලක්පිත්තල ඔරලෝසුවක්ඇත් රූපයක්පිත්තල මොනර රූපයක්පිත්තල පහන්බිත්ති සැරසිල්ලක්මූලාශ්‍රSunday Observer, Junior Observer මේවාද බලන්නශ්‍රි ලංකාවේ මැටි මුර්තිජපාන නොගිනි අවි  සහ අනෙකුත් හමුදාමය උවාරණ, 1892-95 ගණන් වලආයුධ වල ඉතිහාසය යනු ඉතා පුළුල් මාතෘකාවක් වන අතර ඉතිහාසය තුල  සොයාගන්නා ලද විවිධ ආයුධ පිළිබඳ පියවරෙන් පියවර විස්තරයක් මෙයට අදාල වෙයි. පුද්ගලයෙක් හෝ කණ්ඩායමක් හෝ වෙත
හිංසා සිදුකිරීම සඳහා හෝ තර්ජනය කිරීම හෝ ආරක්ෂාව සැලසීම සඳහා හෝ භාවිතා කල හැකි මෙවලමක් ලෙසින් ආයුධ හැඳින්විය හැක.ඉහළ-වම සිට දක්ෂිණාවර්තව:පුරාණ යුද්ධ: Stele of the Vultures, ආ. 2500 BCEMedieval warfare: Battle of Hastings, 1066Early modern warfare: Retreat from Moscow, 1812Industrial age warfare: Battle of the Somme, 1916නූතන යුද්ධ: Normandy landings, 1944න්‍යෂ්ටික යුද්ධ: න්‍යෂ්ටික ආයුධ පරීක්ෂණ, 1954මෙම ලිපියයුද්ධ (War)පිළිබඳ ලිපි මාලාවක කොටසකිබිම්මලක හැඩැති න්‍යෂ්ටික වලාවක්ඉතිහාසයPrehistoricAncientPost-classicalEarly modernnapoleonicLate modernindustrialfourth-genMilitaryසංවිධානCommand and controlDefense ministryArmyNavyAir ForceMarinesCoast guardReservesRanksSpecialties:StaffEngineersIntelligenceReconnaissanceMedicalMilitary policeLand units:InfantryArmorCavalryArtillerySpecial forcesSignal corpsNaval units:WarshipsSubmarinesAircraft carriersLanding craftAuxiliary shipAir units:FightersBombersCommandClose air supportElectronic-warfa
reReconnaissanceCombat systems:Fire-control systemFire-control radarDirector (military)Combat information centerSonarRadarHistorical:Ship gun fire-controlGun data computerTorpedo Data ComputerDevelopment:Basic trainingMilitary manoeuvrersCombat trainingBattlespaceAerospaceAirAirborneSpaceLandCold-regionDesertJungleMountainUrbanSeaAmphibiousBlueBrownGreenSurfaceUnderwaterSubterraneanTunnelCyberInformationWeaponsArmorArtilleryBarrageBiologicalCamouflageCavalryChemicalCombined armsConventionalCyberDenialDisinformationDroneElectronicInfantryLawfareLoiteringMusicNuclearPsychologicalRadiologicalUnconventionalTacticsList of military tacticsAerialAirliftAirbridgeAirdropBattleCavalryChargeCounterattackCounterinsurgencyDefeat in detailFoxholeEnvelopmentGuerrillaMoraleRapid dominanceSiegeSwarmingTactical objectiveTarget saturationTrenchWithdrawalOperationalMilitary operationOperations researchBlitzkriegExp
editionaryDeep operationManeuverOperational manoeuvre groupStrategyList of military strategies and conceptsMilitary campaignAttritionCounter-offensiveCulminatingDefence in depthFabianMosaicDeceptionDefensiveDepthGoalNavalOffensiveScorched earthGrand strategyAsymmetricBroken-backedClassCold warColonialConquestContainmentEconomicEndemicIrregularLiberationLimitedNetwork-centricPerpetualPoliticalPrincelyProxyReligiousResourceStrategicSuccessionTechnologyTheaterTotal warWorld warAdministrativeBranchPolicyStaffTrainingServiceSociologyOrganizationChain of commandCommand and controlDoctrineEngineersIntelligenceRanksTechnology and equipmentPersonnelMilitary recruitmentConscriptionRecruit trainingMilitary specialismWomen in the militaryChildren in the militaryTransgender people and military serviceSexual harassment in the militaryConscientious objectorCounter-recruitmentLogisticsHistoryMilitary–industrial complexArms
industryMaterielSupply-chain managementMain operating baseForward operating baseOutpostSciencePower projectionLoss of Strength GradientනීතිCourt-martialGeneva ConventionsGeneva ProtocolJusticePerfidyRules of engagementMartial lawWar crimeTheoryAir supremacyCommand of the seaFull-spectrum dominanceOvermatchUnrestricted Warfareආශ්‍රිතOutline of warJust war theoryPrinciples of warPhilosophy of warWar filmMilitary science fictionWar gameLanchester's lawsSecurity dilemmaTripwire forceMercenaryWar novelWomen in warWar resisterWar studiesAnti-war movementHorses in warfareWartime sexual violenceලැයිස්තුBattlesMilitary occupationsMilitary tacticsOperationsSiegesWar crimesWarsWeaponsWritersvteයුද්ධය යනු මහා පරිමාණයෙන් ඇතිවන දරුණු ගැටුම් වේ. යුද්ධය; ඉතිහාසය පුරා අතිවූ ගෝත්‍රික ගැටුම් වල සිට නගර, රාජ්‍යයන් හා අධිරාජ්‍යයන් අතර ඇතිවූ සටන් වලට වර්ධනය වී ඇත. 'යුද්ධය' යන වචනය වර්තමානයේ ඕනෑම අරගලයකට භාවිතා වේ. උදාහරණ වශයෙන් ඖෂධ වල යුද්ධය (war o
n drugs) හා භීෂණයේ යුද්ධය (war on terror) දක්විය හැක. අතීතයේ යුධ සටන් කරන එකම සත්වයා මිනිසා යැයි සිතුවද, සත්ව ජීවීන් සියුම් ලෙස නිරීක්ෂණයෙන් කුහුඹුන්ගේ ජනාවාස අතර යුද්ධයන්ද, චිම්පන්සි ගෝත්‍ර අතරද, යුද්ධය දැකගත හැකි වී ඇත.සටන්කරුවන් සමූහය සහ ඔවුන්ගේ අධාරකරුවන් පොළොවේදී බිම් හමුදාව ලෙසත්, සයුරේදී නාවික හමුදාව ලෙසත්, ගුවනේදී ගුවන් හමුදාව ලෙසත් නම් කෙරේ. යුද්ධය සමකාලීන ලෙස රඟභූමීන් කිහිපයක් අනුගමනය කළ හැක. එක් රඟභූමියක් හි අනුගාමී යුධ ව්‍යාපාර කිහිපයක් තිබිය හැක. යුධ ව්‍යාපාරයක සටන් පමණක් නොව, තොරතුරු, භට කණ්ඩායම් සංචලනය, සැපයුම්, ප්‍රචාරක කටයුතු හා වෙනත් දේ අදාල වේ. දිඝු කාලීන සංඝට්ටන සාම්ප්‍රදයික ලෙස සටනක් ලෙස නම් කළද, එම නාමකරණය යුධ භටයින්ගෙන් තොර අහස් යානා, බෝම්බ හා මිසයිල ප්‍රහාර ආදී සංඝට්ටන වලට භාවිතා නොවේ. සිවිල් යුද්ධය යනු බලහත්කාරකමින් අභ්‍යන්තර වෙනස්කම් විසදීමයි.ඉලිනොයිස් ප්‍රාන්ත විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්‍යය වරයෙකු වන ලෝරන්ස් එච්. කීලී “War Before Civilization” නම් කෘතියේ ගණනය කර දක්වා ඇත්තේ 90-95% ක් පමණ දන්නා සමාජයන් කාලීන සංඝට්ටන වලද, විශාල සංඛ්‍යාවක් නිරන්තර සටන් වලද නිරත ව
ූ බවයි.ඉතිහාසයයුද්ධ‍යන් මූලාරම්භයන් පිළිබඳව විවිධ එකඟවීම් දැකිය හැක. සමහරු විශ්වාස කරන පරිදි අප සමඟ සැමවිටකම යුද්ධය බද්ධව තිබුණි. අනෙක් අය අවධාරණය කරන පරිදි ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයන්හි යුධ තත්ත්ව පිළිබඳව ඇති සාධක හිඟ බවයි. තවද තවමත් බොහෝ සාමකාමී, යුධකාමී සමාජ පද්ධතීන් සිටිනු දැකිය හැකි වීම තවත් සාධකයකි.ආරම්භයේ දී යුද්ධය කුඩා ප්‍රමාණයක වටලෑමක් සේ පිළිබිඹු විය. වසර 5000කට පෙර ‍ජනපද ආරම්භයේ සිටම ගෝලීයව විවිධ මට්ටමින් යුධ කටයුතු ඇති විය. වෙඩි බෙහෙත් සොයා ගැනීම සහ තාක්ෂණික දියුණුව යුධ කටයුතු නූතනයට ගැලපෙන සේ ඉදිරියට ගෙන ඒමට සමත් විය.2005 මානව ආරක්ෂණ වාර්තාවේ සටහන් වන්නේ 1990 ගණන්වල සීතල යුධ සමයේ අවසානයේ සිට යුධ ගැටුම්හි ක්‍රමානුකූල පසුබෑමක් ඇති බවය. කෙසේ වෙතත් 2008 දී පළමු යුද්ධය හා සාමය නම් අධ්‍යයනයේ දී පිරික්සුමට බඳුන් සාධකවලට අනුව එම පසුබෑම මේ වන විට අවම වී ඇති බවට සඳහන් වේ.යුද්ධයකට හේතුවන සාධකනියම යුද්ධයක් ඇරඹෙන්නේ නිල වශයෙන් යුද්ධයක් නැවැත්වීමෙන් පසුවය. එහෙත් නොනැවතුණු යුද්ධ පමණක් දැකිය හැකිය. යුද්ධ විස්තර කිරීම සාමාන්‍ය මූලධර්මයක් වුවද යුද්ධය පමණක් නොව සාමය
පිළිබඳව ද විස්තර කර ඇත. එසේ විස්තර කළ යුත්තේ සාමකාමී අවස්ථා ද යුධ ඉතිහාසයේ සඳහන්ව තිබෙන නිසාවෙනි. II වන ලෝක යුධ සමය ඊට කදිම නිදසුනයි.යුද්ධයක් පටිපාටි ගත කිරීමකට වඩා යුද්ධයක් භාරගැනීමෙන් යුද්ධයකට කරන පෙළඹවීම අතිමහත්ය. යුද්ධයක නිරතවීමට රටක නායකත්වයෙන් , හමුදා බලකායන්ගෙන් සහ රටවැසියන්ගෙන් මනා සහයෝගයක් තිබීම අනිවාර්යය වේ. නිදසුනක් ලෙස රෝමයේ සිදු වූ III වන Punic යුධ ගැටුමේදී සොල්දාදුවන් තම සතුරා නැවත නැගී සිටීම වළක්වාලන අරමුණ පෙරදැරි කොට ගෙන දැඩි අභිප්‍රේරණයකින් සටන් වැදුණහ. සටන් තම දිවිය හා සම්බන්ධ කරගෙන යුධ වදින සියල්ලන්ම ජයග්‍රහණයකට මග පාදා ගනී. “ඩාරියන්ඩෝර්මර්” ගේ “Why Nations Go to War” [රටක් යුද්ධයකට පෙළඹෙන්නේ ඇයි?] නම් කෘතියට අනුව යුධ වදින පාර්ශව දෙකම යුද්ධය වෙනුවෙන් විශාල කැපවීමක් කළ යුතු වේ. තවද, යුධ කටයුතුවලින් පසුව ලැබෙන ප්‍රතිලාභ [තුවාල කරුවන්, වියදම්] ආදිය පිළිබඳව සර්ව ශුභවාදී ලෙස නිරීක්ෂණය කළ යුතු බවත්, සතුරු චේතනාවන් පිළිබඳව ද අවබෝධයෙන් සිටිය යුතු බවත් කර්තෘවරයා වැඩිදුරටත් පවසයි.යුද්ධයේ මානසික නියමයන්මනෝ විද්‍යාඥයන් වන ඊ.එෆ්.එම්. ඩර්බන් සහ ජෝන් බොව්ල්බි මිනිසුන්
උපතින්ම රෞද්‍ර බවට තර්ක ඉදිරිපත් කළේය.මේ රෞද්‍ර බව සාමාන්‍ය සමාජය යටපත් කළහ.මේ හේතුන් නිසා යුද්ධයකදී ඇතිවන ප්‍රතිඵල යන්ට සමාජයට මුහුණ දීමට සිදු විය. යුද්ධය නිසා මිනිසුන් තුළ පවතින දුක් ගැනවිලි ,එක් එක් ජනවර්ග අතර,ජාතීන් අතර සහ එක් එක් ධර්මයන් අතර පවතින වෛරය සහ අගතිගාමි අදහස් වලට පෙරලිණි.මේ නියමයන් යුද්ධය ඇතිවන්නේ ඇයි යන ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සෙවීමට ඉවහල්විය. මේ නියමයන් යුද්ධ රහිත මිනිසුන්ගෙන් සැදී සංස්කෘතියක් ඇති බව ප්‍රකාශ නොකරන ලදී. මිනිසුන්ගේ මනෝභාවය නොවෙනස්ව පවතින නිසා සහ එක් එක් අය තුළ පවත්නා වෙනස්කම් නිශ්චිත නොවන නිසාත් මෙලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී. මෙම ප්‍රශ්නයට අදාළව පිළිතුරක් ෆ්‍රාන්ස් ඇලෙක්සැන්ඩර් ප්‍රකාශ කර සිටිනවා.එය නම් යුද්ධ නොමැති කාලයක් නොමැති බවයි.සාමය ඇති කාලයක් ද නොමැති බවයි. සාමයක් ඇතැයි සිතෙන කාලය තුළ සිදුවන්නේ තවත් විශාල යුද්ධයකට සූදානම් වීමයි. එසේත් නැතිනම් මෙම කාලය ඇතීවී තිබෙන්නේ යුද්ධය විශාල බලයක් මඟින් නවතා තැබීමෙනි. උදාහරණයක් ලෙස පැක්ස් බ්‍රිටැනිකා දැක්විය හැකිය.මනෝ විද්‍යාත්මක නියමයන්ට අනුව යුද්ධය යනු මිනිස් ස්වභාවය තුළ සහජයෙන්ම හටගන්නා වූ දෙයකි.මේ නිසා මෙය මඟ හැර ය
ාමට අපහසුය. මනෝ විශ්ලේෂකයින්ගේ මතයට අනුව මිනිසුන් තුළ යුද්ධ මානසික තත්වයක් තිබුණත් එය සැබෑ යුද්ධයක් බවට පත් වන්නේ මානසික වශයෙන් අසමතුලිත පුද්ගලයෙක් ජාතියක් පාලනයට යොමු වු විටය.මෙයින් කියවෙන්නේ නැපෝලියන්,හිට්ලර් සහ ස්ටාර්ලින් වැනි අය අසාමාන්‍ය මානසික තත්ත්වයක් තිබූ අය බවය.නමුත් මෙම නියමය මඟින් සාමන්‍ය නිදහස් සහ හොඳ සිහිය ඇති මිනිසුන්,ඉතාම දරුණු ලෙස යුධ වැදුණු අවස්ථා පැහැදිළි නොකරයි.ගැරී මෙල්චර්ස්, යුද්ධය පිළිඹිබු කරන බිතු සිතුවම, 1896.යුද්ධයට අදාළ මනෝ විද්‍යාව සම්බන්ධව වෙනස් මතයන් කිහිපයක් පවතී. මෙම නියමයන් පරිණාම වාදී නියමයන් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.මෙයින් කියවෙන්නේ සතුන් තුළ පවත්නා සමහර අංග මිනිසුන් යුද්ධ මානසිකත්වය දක්වා පරිණාමය කරන බවයි යන්නයි. සතුන් අතර පවතින භූමිත්වය සහ තරඟකාරී බව යුද්ධයක් දක්වා පරිණාමය වී ඇති බව මෙයින් කියවේ. කෙසේ නමුත් යුද්ධය සඳහා ස්වභාවික හේතූන් බලපෑවත්,තාක්ෂණික දියුණුව නිසා ඉතා විනාශකාරී ලෙස ජීවීන් විනාශ වීම සිදුවේ. මිනිසුන් සහ චිම්පන්සීන් අතර සම්බන්ධතාවයක් තිබුණත් මිනිසුන්ට චිම්පන්සීන්ට වඩා බලගතු හැගීම් ඇත. ඉහත නියමයන් විවේචනය කළ අය අතර ජොන් කෙනඩි සිටි අතර ඔහු
ගේ මතය වුයේ මිනිසුන් අතර ඇතිවන යුද්ධ ,සතුන් අතර භූමිය සම්බන්ධව ඇතිවන සටන් වලට වඩා වෙනස් බවය.යුද්ධය ගැන අදහස් පළකල ඇෂ්ලි මොන්සාටෙගු පවසා ඇත්තේ ඔහු ආශයික මතභේදයන් ප්‍රතික්ෂේප කරන බවයි. සාමාජීය සාධක සහ ළමා අවධිය සමාජමය කිරීම යුද්ධය ඇතිවීම පිළිබඳව බලපාන වැදගත් සාධකය වේ. මිනිස් චණ්ඩභාවය විශ්වීයව ඇතිවන්නක් නිසා යුද්ධ යන්න ඉතිහාසයට පමණක් සීමා නොවේ.මෙය එක් එක් මිනිස් සමාජයන් අතර එක් වී තිබෙන්නකි.ඉතාලියානු මනෝ විශ්ලේෂක ෆ්‍රැන්ස්කෝ ෆොමාරි හා මෙලනි ක්ලීන්ගේ අනුගාමිකයෙක්, පවසා ඇත්තේ යුද්ධය යනු මානසික විකෘති භාවයන් හෝ ප්‍රක්ෂේ පිව විස්තාරණය වු ශෝකාන්තයක් බවයි.අපගේ ජාතිය හා රට අචේතනිකව අපගේ හැගීම් සඳහා මාතෘත්වයක් ලබා දෙයි. මෙයින් හැඟෙන දේ ලෙස ඉදිරිපත් වන යෙදුම වන්නේ මව් රට යන්නයි. ෆොමාරි තවදුරටත් පවසා ඇති ආකාරයට යුද්ධ සහ ගැටුම් හට ගන්නේ ආදරයේ අවශ්‍යතාවය නිසාය. තවදුරටත් සඳහන් කර ඇති පරිදි අපගේ සිත් තුළ පවතින හා අප බැදී පවතින උතුම් වස්තුව රැකගැනීම සහ ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහායි.එනම් අපගේ මුල් මව සහ එයට අප තුළ ඇති බැඳිමයි.වැඩිහිටියන් සඳහාය. ජාතීන් සදහාය යනු යුද්ධය බිහිකරන උතුම් වස්තූන් වේ.ෆොමාරි පවසා ඇති පර
ිදි දිවිපිදීම යනු තම දේශය උදෙසා මියයෑමට ඇති කැමැත්තයි.ඔවුන්ගේ සිරුරු ඔවුන්ගේ ජාතීයට ලබාදීමයි.ෆොමාරි යුද්ධය පිළෛබඳව අදහස් දක්වා ඇත්තේ එය මරණයකින් පසු මිනිසුන්ගේ තත්ත්වය විශිෂ්ට ලෙස තහවුරු කරන සාධකයක් යනුවෙනි බවයි. අපිට විශ්වාසයි අපි මියයන හේතුව සත්‍යයි කියා, ඒ මන්ද යත් මරණය ආදේශන ක්‍රියාවලියක් වන නිසාය.යුද්ධයට ඇති සදාචාරය"යුද්ධයක සාදචාරය" යන්න විශාල ආන්දෝලනයක් ඇතිකළ කරුණකි. අතීතයේ බොහෝ ජාතින් යුධ වැදීම් උතුම් ලෙස සැලකුවේය. කාලයක් සමග එහි ඇති සදාචාර සම්පන්න බව සලකන්නට වු අතර වර්තමානයේ යුද්ධය සදාචාරාත්මක වශයෙන් ගැටලුවක් ලෙස සලකයි. එනමුත් බාහෝමයක් යුධ වැදිම හෝ අඩු වශයෙන් යුද්ධයට සුදානම්ම වීම රටේ ආරක්ෂාවට අවශ්‍ය ලෙස සලකයි. පැසිස්ට් වාදින් යුද්ධයට පිටු දකින අතර කිසිම යුද්ධයක් නොපැවතිය යුතු බව කියයි.යුද්ධය හා සම්බන්ධ සෘණාත්මක අදහස් පුළුල් වශයෙන් වාර්තාමානයේද සාකච්ඡා නොවේ. Heinrch Von Treitschke ට අනුව යුධ වැදීම යනු මනුෂ්‍යත්වයේ ගෞරවනීයට හා උත්සහවන්ත ක්‍රියාව වන අතර, කෞෂල්‍ය අනෙක් හැම උත්සහයකට ම වඩා වැදගත් වේ. Friedrich Nietxsche යුද්ධය ubermersh සංකල්පය අනුව වීරත්වය ප්‍රදර්ශනයට
අවස්ථාවක Ubermensh සංකල්පය වන්නේ යුද්ධය මිනිසුන්ගේ පරමාර්ථ පිළිබඳ සංකල්පයකි. Georg wilhere Frietrich Hgel සමාජයේ දියුණුවට ඓතිහාසික යුද්ධ අවශ්‍ය බව ප්‍රකාශ කරයි. පලමු ලෝක යුද්ධ සමයේ Thorms Menn ලේඛකයා "සාමය යනු ජනතාවගේ දුෂණයන් හා යුද්ධ නැතිකිරීම නිදහස් සමාජයක් ගැන විශාල බලාපොරොත්තුවක් නෝවේද? " යනුවෙන් ප්‍රශ්න කළේය. මෙම අදහස් රෝමානු යුගයේ පටන්ම ජනතව අතර පවත්වා අදහසකි.ජාත්‍යන්තර නීතියේ යුද්ධය සම්බන්ධ නීති දෙකක් සලකා ඇත.1.ආරක්ෂාව පතා කරන යුද්ධ - යම් දේශයක් ආක්‍රමණිකයෙකුගේ ප්‍රහාරයට ලක්වන විට එම දේශයට තම දේශයේ ආරක්ෂාව පතා ප්‍රතිහාර එල්ල කිරීම නිත්‍යානුකූල වේ. එක්සත් ජාතීන් ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ යුධ අනුමැතිය2.එක්සත් ජාතීන් එක් රටකට විරුද්ධ සටන් වැදීම (සාමය පෙරදැරි කොට)ජාත්‍යන්තර නීතියේ උපකුලක වන මානව අයිතින් පිළිබඳ නීති හා යුධනීති, යුද්ධයන්ට බලපාන අනෙකුත් නීති වේ. එලෙසට ජිනිවා සමුළුවේ නියමුවු යුධ උපකරණ වර්ග, යුධ සිරකරුවන් සැලකීම යන නීති වලංගු වේ. මෙම නිති උල්ලංඝනය යුධ අපාරාධ නම් වන අතර, දෙවන ලෝක යුද්ධයේ Nurembers triel නඩු විභාගයන් පටන් මෙවැනි අපරාධ වලට උසාවි පද්ධති රැසක් ඉදිරිපක් කර ඇත.ආශ්‍ර
ිතOutline of warGrey-zone (international relations)සටහන්මූලාශ්‍රභාහිර සබැඳි යුද්ධ ගැන තවත් දේ විකිපිඩියා සහෝදර ව්‍යාපෘති හරහා සොයාගන්නකොමන්ස් වෙතින් ඡායාරූප හා මාධ්‍යවිකිපුවත් වෙතින් පුවත් කථාංගවිකිකියමන් වෙතින් උපුටා දැක්වීම්විකිප්‍රභව වෙතින් ප්‍රභව පෙළවිකිපොත් වෙතින් පෙළපොත්An Interactive map of all the battles fought around the world in the last 4,000 yearsTimeline of wars on HistropediaLibrary resources about  යුද්ධ Online booksResources in your library විකිචාරිකා තුළ War zone safety සංචාරක මාර්ගෝපදේශනයvteමිලිටරි සහ යුද්ධConceptsMilitaryServiceHistoryTechnologyOccupational rolesRecruitmentRoles:SoldierSailorEnlisted rankOfficerCommanding officerProtocols and structure:RanksListUniformsAwards and decorationsBy countryHighestCategories:RanksForcesCommand and controlDefense ministryArmed Forces:ArmyNavyAir forceMarinesSpace forceSpecial forcesMilitiaReservesFunctional s
pecialties:CommunicationsEngineersIntelligenceReconnaissanceListMedicalMilitary policeGendarmerieBorder guardCoast guardSecurity forcesLogisticsBy countryCategories:Combat occupationsDevelopment:Basic trainingMilitary maneuversCombat trainingBranchesLand units:Combat armsInfantryArmorCavalryArtillerySpecial reconnaissanceCommandoSignal corpsNaval units:WarshipsSurfaceLittoralPatrolSubmarinesAircraft carriersLanding craftAuxiliary shipFrogmanAir units:FightersBombersCommandClose air supportElectronic-warfareReconnaissanceAirborne forcesStructureOrganizationBy countryArmies by countryChain of commandUnified combatant commandGeneral staffLand:Army groupField armyCorpsListDivisionListBrigadeBy typeRegimentBy countryBy typeBattalionBy countryBy typePlatoonSquadNaval:Naval fleetTask forceCarrier strike groupDivisionFlotillaSquadronAir:Combat boxSpecial units by nation:Battle Fleet; U.S. NavyFront; Russian land
forcesVehiclesGround:GroundListCombatTracked vehiclesWheeled vehiclesArmorTankInfantry fighting vehicleListsBy countryArmored carScout carTruckListGun truckSelf-propelled artilleryListAnti-aircraftRailWeaponsLandWeaponsListArtillery:ArtilleryListBy countryBatteryField gunListHowitzerListRocketListInfantry guns:PistolsMachine gunsListService rifles:Battle riflesListAssault rifleListSniper rifleOther infantry weapons:BazookaAnti-tank gunListGrenadeListFlamethrowerBayonetCombat knifeListMissiles:Shoulder-firedAnti-tankListBy countryMortarLists:InfantryHeavyOther:Land mineShellsSea/Air:Guided missilesListNaval:Naval artilleryListAnti-ship missilesTorpedoesDepth chargesClose-in weaponsAerial:GunsMissilesBombsEquipmentMilitary equipmentListsBy countryHelmetListCamouflageListBody armorFacilities:Military baseListsField hospitalCombat systemsFire-control systemFire-control radarDirector (military
)Combat information centerSonarRadarHistorical:Ship gun fire-controlGun data computerTorpedo Data ComputerWarfareWarBattleStrategyTacticsCombatMilitary scienceDiplomacyInternational lawBy era:PrehistoricAncientPost-classicalEarly modernLate modernindustrialfourth-genBy type:Armoured warfareArtilleryBarrageBiologicalCamouflageCavalryChemicalClassCombined armsConventionalCyberDenialDisinformationDroneElectronicInfantryLawfareLoiteringMusicNuclearPsychologicalRadiologicalUnconventionalBattlespaceAerospaceAirAirborneSpaceLandCold-regionDesertJungleMountainUrbanSeaAmphibiousBlueBrownGreenSurfaceUnderwaterSubterraneanTunnelCyberInformationTacticsList of military tacticsAerialAirliftAirbridgeAirdropBattleCavalryChargeCounterattackCounterinsurgencyDefeat in detailFoxholeEnvelopmentGuerrillaMoraleRapid dominanceSiegeSwarmingTactical objectiveTarget saturationTrenchWithdrawalOperationalMilitary operati
onOperations researchBlitzkriegExpeditionaryDeep operationManeuverOperational manoeuvre groupStrategyList of military strategies and conceptsMilitary campaignAttritionCounter-offensiveCulminatingDefence in depthFabianMosaicDeceptionDefensiveDepthGoalNavalOffensiveScorched earthPolicyDiplomacy:AlliancesPeaceCooperationUnited NationsMediationPublic policy:ConscriptionDefense budgetDefense policyRelated:GovernmentNationListsMilitary listsWarsWeaponsMilitary tacticsHistory lists:WarsBattlesMilitary occupationsOperationsSiegesRelated lists:War crimesWritersOther namespaceTemplates:Overviews{{War}}{{Weapons}}{{Military ranks by country}}Vehicles and weapons:{{Tanks}}{{Weapons}}{{Modern IFV and APC}}{{Warship types of the 19th & 20th centuries}}{{Military aircraft types (roles)}}Specific modern wars:{{Napoleonic Wars}}{{World War I}}{{World War II}}{{Cold War}}Categories:Lists of wars by countryConflicts by timeDiplomacyP
eace and conflict studiesPeace movementDisarmamentPacifismDétenteMediationPeace treatyPeace processGlobal studiesConscientious objectorAnti-war movementIdealism in international relationsHumanitarianismInternational cooperationCrimes against humanity{{International relations}}Categories:Peace organizationsප්‍රවර්ගය  කොමන්ස්vteයුද්ධPeace (list)Conflicts (list)War concept (lists)Civil wars (list)Attacks (list)Terrorism (list)Massacres (list)Warfare (list)Battles (list)Wars (list)List of ongoing armed conflictsvteජාත්‍යන්තර සබඳතාOrganizationsBRICSCollective Security Treaty OrganizationInternational Criminal CourtLeague of NationsNon-Aligned MovementNorth Atlantic Treaty OrganizationShanghai Cooperation OrganisationUnited NationsWarsaw PactHistory1648–18141814–19191919–1939Diplomatic history of World War IICold WarInternational relations since 1989ConceptsAppeasementCollective securityColonialismGrey-zoneHegemonyIdealismInternational