LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ාර්මික ආපදා පිළිබඳ ඉතිහාසය 16 හා 17 වන සියවස් වල සිදුවූ කාර්මික විප්ලවය  තෙන් දිව යයි.16 හා 17 වන සියවස් වල සිදුවූ කාර්මික විප්ලවයේ පදනම වූයේ  තාක්‍ෂණික වෙනස්කම් වලට අනුව ධනවාදය වර්ධනය කිරීමයි. මේ හේතුවෙන් කාර්මික  විප්ලවත් සමඟ යුරෝපා රටවල් තරඟකාරී ලෙස නව තාක්‍ෂණික සොයාගැනීම් වලට යොමු විය. මේ තත්‍වය තුළ 1945 සිට කාර්මික ආපදා සිදුවිම ඉහළ ගොස්  ඇත.මුල්කාලිනව කාර්මික ආපදා වැඩි ප්‍රමාණයක් වාර්තා වූයේ කාර්මීකරණය වූ රටවලිනි. නමුත් වර්තමානය වන  විට මේ .තත්‍වය සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලද  වර්ධනය වෙමින් පවතියි. 20 වන ශත වර්ෂයේ සිදුවූ කාර්මික  ආපදා වලින් 36%න්ම වාර්තා වි ඇත්තේ ආසියා හා ලතින් ඇමරිකා කලාපයේ රටවලිනි.ස්වභාවික ආපදා වලට සාපේක්‍ෂව ලෝකයේ කාර්මික ආපදා සිදුවී ඇත්තේ සුළු පුමාණයකි.එසේම  ස්වභාවික ආපදා වලට සාපේක්‍ෂව කාර්මික ආපදා වලදී සිදුවන විනාශය අඩුය.කාර්මික  පිළිබඳ ඉතිහාසය සලකා  බැලීමේදී විශාලම ආපදාව වාර්තා වන්නේ 1984 භෝපාල් වලිනි. මෙහිදී 4000ක් පමණ මිය‍ගොස් ඇත. 1956  කොලොම්බියාවේ පිපිරිමකින් 1118ක් මිය‍ගොස් ඇත.මීටඅමතරව ලෝකයේ තවත් විවිධ ප්‍රදේශවලින් කාර්මික ආපදා  තත්‍වයන් පිළිබඳ වාර්තා වී
ඇත.කාර්මික ආපදා පිළිබඳ  සලකා බලන විට මින් පරිසරයට සිදුවන හානියද  අතිමහත්ය. එය පසුකාලීන ස්වභාවික ආපදා ඇතිවීම කෙරෙහි බලපායි.ලෝකයේ සිදුවී ඇති කාර්මික ආපදාලෝකයේ කාර්මික ආපදා පිළිබඳ  සලකා බලද්දී වැඩිවශ‍යෙන්ම වාර්තා වී ඇත්තේ විෂවායු හෝ විකිරණ, පිපිරීම් නිසා සිදුවූ ආපදා ය.මෙම වායු අතර හයිඩ්‍රජන් සල්‍ෆයිඩ් (HS), අධික(Co)විමෝචනය, මෙතිල් අයිසො සයනේට් (MIC)මාරක වායුව, සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් (SO) වැනි වායු  අධික ලෙස කාන්දු වීම මෙතෙක් ලෝකයේ සිදුවි ඇති දරුණු   කාර්මික ආපදා වලට හේතු වි ඇත. මිට සාපේක්‍ෂව පිපිරීම් හා විකිරණ කාන්දු විම් වාර්තා වන්නේ අඩුවෙනි.මෑත කාලීනව ලෝකයේ සිදුවූ දරැණුම කාර්මික ආපදාව වන්නේ 1984 ඉන්දියාවේ සිදුවූ භෝපාල්  සිද්ධියයි.නමුත් තාර්මික ආපදා පිළිබඳ ඊට ඉහතදි සැලකිය යුතු සිද්ධීන් වාර්තා වි තිබේ.1930 මියුස් නිම්නයේ සිදුවූ මාරක වායු  පිටවීමක් නිසා එහි ඇතිවූ ආපදා තත්‍වය ලෝකයේ කාර්මික ආපදා පිළිබඳ ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමකි.‍මෙය සිදුවි ඇත්තේ 1930 දෙසැම්බර් 01දා බෙල්ජියමේ මියුස් නිම්න‍යේය.මේ නිම්නය පුරා පැතිරුණු ධාරා ඌෂ්මක සහිත වානේ කම්හල්,ඊයම්  කම්හල්,විදුරු කම්හල් හා සල්‍ෆියු
රික් අම්ල නිපදවන කම්හල් ආදිය නිසා මේ ප්‍රදේශය විශාල ලෙස කාර්මීකරණය වී තිබිණි.දෙසැම්බර් 01දා සිට සතියක් පුරා නිම්නයේ පැවති තාප ප්‍රතිලෝම ස්ථරය නිසා එම කාර්මික මධ්‍යස්ථාන වලින් පිටවූ විශාල සාන්ද්‍රණ ප්‍රමාණයක් මියුස් නිම්නය පුරා පැතිරි ගියේය. සතියක් පුරා නිම්නයේ පැවති මෙම තාප ප්‍රතිලෝම ස්ථරය නිසා ගවයින්දමිනිසුන්ද 60කට අධික  ප්‍රමාණයක් මිය ගියේය.මෙම මරණ වලට හේතු වූ ප්‍රදධනතම වායුව සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් බව සොයා ගෙන තිබේ.1950 වසරේ මෙක්සිකෝ නගරයෙන්ද කාර්මික ආපදා තත්‍වයක් වාර්තා වි තිබේ.මෙම තත්‍වයට හේතුවී ඇත්තේ කර්මාන්තශාලාවකින් අධික ලෙස හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ් විමෝචනය වීමයි. මෙම ආපදා තත්‍වය වාර්තා වී ඇත්තේ 1950 නොවැහම්බර් 23,24 දිනවලය. මෙහිදී හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ් විමෝචනය වි ඇත්තේ ස්වභාවික වායුව උපයෝගී කරගෙන හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ් නිෂ්පාදනය කරන කර්මාන්තශාලා වලිනි.මෙම වයුව දින දෙකක් අවට නිවාස තුළට වෑස්සිම නිසා සෑමවයස් ඛාණ්ඩයකම ජනයා මීට ගොදුරු විය. මේ අවස්ථාවේදී අදාල ප්‍රදේශයේ ජනයා සිදුවීම වනවිට නින්දේ සිටි නිසා තත්‍වය තවතවත් දරුණු වී ඇත. මෙසේ අධික ලෙස  විමෝචනයවූ හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ්  නිසා හ්වසන උද්දීපනය ස
මඟස්නායු පද්ධතිය අක්‍රිය වී මිනිසුන් 320ක් පමණ ආරෝග්‍ය ශාලාවලට ඇතුළත් කළ අතර තවත් 22ක් මරුමුවට පත් වී ඇත.එසේම 1952 ලන්ඩන්හි ඇතිවූ කාර්මික ආපදාකින් විශාල ජිවිත හානි ප්‍රමාණයක් සිදුවිය.1952 දෙසැම්බර් 05 සිට 09 දක්වා ලන්ඩන් නුවර සුදුපැහැති ධූමිකාවකින් වැසී ගොස්  උෂ්ණත්‍ව ප්‍රතිලෝමනයක් ඇති විය.ගෙවල් උණුසුම් කිරිමට හා විදුලිය නිෂ්පාදනයට ගල් අගුරු බහුල ලෙස භාවිතා වීමෙන් මුදා හැරුණු අංශූන් හා සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් නිසා එය කළු ධූමිකාවක් බවට පත් විය. 1952න් පසු මෙවැනි තත්‍වයන් හයවරකට වැඩි සංඛයාවක් ඇති වි තිබේ. 1953 නිව්යෝක් නගරයද මෙවැනි වායු දූෂක සිදුවිම් රැසකට  මුහුණ දි ඇති අතර 1966 හටගත් ස්මොග් පටලය මගින් 168 දෙනෙක් මියගොස් ඇත.මෙහිදි මෙම මරන වලට හේතු වූ ප්‍රධාන වායුව සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ්ය.මෑත කාලීනව ලෝකයේ සිදුවූ දරුණුම කාර්මික ආපදාව වන භෝපාල් සිද්ධිය වාර්තා වුයේ 1984 දෙසැම්බර් 03දාය. යුනිවස් කාබයිඩ් කර්මාන්ත ශාලාවේ ගබඩා තටාක තුනකින් මෙතිල් අයිසො සයනේට් යන මාරක වායුව කාන්දු වීම මේ තත්‍වයට හේතු විය.මෙතිල් අයිසො සයනේට් යනු කාබනේට් වර්ගයේ කෘමිනාශක නිෂ්පාදනයේදි භාවිතා කරන අතරමැදි ද්‍රව්‍යයකි.මෙම සිදුවි
ම වන විට තවදුරටත් භාවිතා කිරීමට මෙතිල් අයිසො සයනේට් වායුව තටාක වල ගබඩා කර තිබිණි.මේ අවස්තාවේදී  4000ට අධික ප්‍රමාණයක් මියගොස් ඇති අතර 3000ට අධික ප්‍රමාණයක් තදබල ලෙස රෝගාතූර වි ඇත.මෙතිල් අයිසො සයනේට් ආශ්වාස කිරීම නිසා ඇස්වල දැවිල්ලක් හටගන්නා අතර පෙනහළු වලින් ඔන්සිජන් බැහැර විමෙන් හුස්ම සිරවී මරණය සිදුවේ.මෑත කාලීනව සිදුවූ තවත් කාර්මික ආපදාවක් නම් 1986 චර්නොබිල්හි ඇති වූ කාර්මික ආපදාවයි. මෙය සිදු වූයේ 1986 අප්‍රේල් 29 දාය.මෙය දැනට යුක්රේනයට අයත් පෙර පැවති සෝවියට් සංගමයේ චර්නොබිල්හි ස්ථානගත කරන ලද  න‍‍්‍යෂ්ටික ඉන්ධන මධ්‍යස්ථානයේ ඇතිවූ  ආපදා  තත්‍වයකි.මෙම අනතුර සිදු වුයේ ප්‍රතිකාරකය ද්‍රවායනයව වීමෙනි.සිසිලන පද්ධතියේ ඇනහිටිමක් සිදුවිමෙන් විකිරනශීලී  න‍‍්‍යෂ්ටික ඉන්ධන ද්‍රවාංකය තෙක් අධිකව රත් වීමෙන් ද්‍රවායනය සිදු විය හැකිය.උණු වූ විකිරනශීලී  න‍‍්‍යෂ්ටික ස්කන්ධය ප්‍රතිකාරකය  පතුලේ ද්‍රව වූ විට එහි පතුල හරහා තාපය හා විකිරණ ‍පොළවට කාන්දු වීමේ අවදානමක් ඇතිවී භූගත  ජල මට්ටමද අපවිත්‍ර කරයි.ඉන්ධන කූරු  ආවරණය කළ ද්‍රව්‍ය මිණිරන් වීම  ආපදා  තත්‍වය උග්‍ර වීමට තවතවත් හේතු විය.
මෙම  හදිසි ආපදාවෙන් මහජනයාට ක්‍ෂණික හෝ උග්‍ර බලපෑමක් ඇති නොවුණි.නමුත් දිගුකාලීනව දරුණු ප්‍රතිඵල ඇති විය හැකිය.මෙම ආපදාව නිසා ඒ අවට කලාපයෙන් ඉවත් කරනු ලැබූ 135000ක් ජනතාව මින් දරුණු ප්‍රතිවිපාක ලැබීය.මෙම ප්‍රදේශයේ තවත් වසර 70ක කා‍ලයක් පුරා විකිරණයේ ප්‍රතිවිපාක පවතිනු ඇතැයි විශේෂඥයින් පවසයි.මීට අමතරව තවත් කාර්මික ආපදාව ලෝකයේ සිදුවි ඇති අතර ඉහත සිදුවිම් ඉන් කිහිපයකි.කාර්මික ලෝකයේ සංවර්ධනයත් සමඟ කාර්මික ආපදාව වර්ධනය වෙමින් පවතියි.කාර්මික ආපදා මගින් ඇති කරන බලපෑම්මානවයාට ඇති කරන බලපෑම්කාර්මීකරණ ක්‍රියාවලියත් සමඟ ලෝකය පුරා කර්මාන්තශාලා ව්‍යාප්ත විය. එසේම මෙම කර්මාන්තශාලා වලින් පරිසරයට විවිධ වායූ වර්ග නිකුත් වීමද ඊට සමාන්තරව වර්ධන‍ය විය.මේ කර්මාන්
තශාලා වලින් නිකුත් කළ බොහෝ වායුන් විෂ සහිත වූ අතර ජීවීන්ට අහිතකර විය.මෙම වායුන් අධික ලෙස විමෝචන‍ය වීමෙන් ඇති වූ  කාර්මික ආපදා තත්‍වයන් විශාල වශයෙන් ජීවිත හානි සිදුවීමට හේතු විය.ඇතැම් කාර්මික ආපදා වලදී සිදුවූ ජීවිත හානි ප්‍රමාණය දහස් ගණන් විය.ඊට අමතරව තවත් විවිධ රෝගාබාධ තත්‍වයන්ට ලක් වන පිරිස අති මහත්ය.මෙසේ ඇතිවන රෝගාබාධ තත්‍වයන්අතර උග්‍ර ශ්වසන ආබාධ,පෙනහළු ක්‍රියාකාරීත්‍වය හීන විම,පෙනහළු පිළිකා,දෘෂ්‍යාබාධ,ශක්තිය හීන වීම ප්‍රධාන වේ.න‍‍්‍යෂ්ටික විකිරණ හා විෂ වායුන්අධික ලෙස විමෝචන‍ය වීමෙන් ඊට ගොදුරැ වන පුද්ගලයින් තුල විවිධ ජානමය ආබාධ හට ගනී. කාර්මික ආපදා නිසා ඇතිවන බලපෑම් වලින් වඩාත්ම භයානක තත්‍වයන්ට මුහුන පෑමට සිදුවන්නේ ගර්භණී මවුවරුන්ට හා කුඩා දරුවන්ටය.එහිදී කාන්තාවන්ගේ ප්‍රජනන පද්ධතියේ  වෙනස්විම් හා ආබාධ ඇති වීම, අංගවිකල දරු උපත් සිදුවීම යනාදී ඉතා අයහපත් ප්‍රතිඵල ඇතිවේ.කාර්මික ආපදා හේතුකොටගෙන මර්ත්‍යතාව ඉහළ යාම පැහැදිලිව දැක ගත හැකිය.එසේම විවිධ රෝගාබාධ හේතුවෙන් හා මර්ත්‍යතාව ඉහළ යාම හේතුවෙන් සඵලතාවය ඉහළ යාම ද සිදුවිය හැකිය.මෙය රටක ජනසංඛ්‍යාව වෙනස් වීම කෙරෙහි සෘජුවම බලපාන අතර එහි අතුරු
ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මේ තත්‍වය රටක ආර්ථික,සමාජ සුභසාධනයන් කෙරෙහි ද බලපෑම්  ඇති කරයි.පරිසරයට  ඇති කරන බලපෑම්කාර්මික ආපදාවන් සිදුවිම තුළින් විවිධ අංශ කෙරෙහි අහිතකර බලපැම් ඇතිවේ.ඒ අතර පරිසරයට  ඇති කරන බලපෑම විශාලය.කාර්මික ආපදාවන් හේතුවෙන් පරිසරය කෙරෙහි අහිතකර අන්දමින් බලපානු ලබන තත්‍වයන් කිහිපයක් හඳුනා ගත හැකිය.කාර්මීකරණය හේතුවෙන් පිටවන විෂවායු  නිසා ඇතිවන  පාරිසරික ගැටලු අතරඅම්ල වැසි ඇති වීම'මිහිමඬල උණුසුම් විමහරිතාගාර ආචරණය   ප්‍රධාන තැනක් ගනී.01)අම්ල වැසි ඇති වීමකර්මාන්ත ශාලා වලින් පිටවන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වායුව දිය වීම නිසා වර්ෂා ජලය ස්වභාවිකවම ආම්ලික වේ.ඒ අනුව  වර්ෂා ජලයේ pH අගය සාමාන්‍යය ප්‍රමාණයට වඩා පහළ ගොස්  අම්ල මිශ්‍රිත ජලය වර්ෂාව ලෙස පතිත වීම අම්ල වැසි වශයෙන් හඳුන්වයි.මේ මඟින් පරිසරයට  ඇති කරන බලපෑම් විවිධ වේ.වෘක්‍ෂලතා වනාන්තර විනාශ වීමආම්ලික  වර්ෂා ජලය ජලාශ වලට එක්වීමෙන් ජලජ ජීවීන් විනාශ වීමහුණුගල් වැනි පාෂාණ දිය වීමලෝහමය ඉදිකිරීම්, ප්‍රතිමා, නටඹුන් වැනි දෑ විනාශ වීමපසේ  ආම්ලික ස්වභාවය ඉහළ යෑමෙන් ශාකවල ඛනිජ අවශෝෂණය කෙරෙහි බලපෑම් ඇති වීම02)හරිතාගාර ආචරණය ව
ායුගෝලයේ ඉතා සුළු වශයෙන් පවතින විරල වායු ලෙස  හඳුන්වන  කාබන්ඩයොක්සයිඩ්  මීතේන්, කාබන් මොනොක්සයිඩ්, නයිට්‍රඩන් ඔක්සයිඩ් මෙන්‍ම ක්ලෝරො ෆ්ලෝරො කාබන් වැනි වායු පරිසර පද්ධතියට දැඩි  බලපෑම් ඇති කරයි. මෙම විරල වායු හරිතාගාර  වායු ලෙස හඳුන්වයි.කර්මාන්ත ශාලා වලින් පිටවන වායු තුළ මෙම හරිතාගාර වායු අඩංගුය.මේ හේතුවෙන් හරිතාගාර  වායු මට්ටම ඉහළ ගොස්  පහළ වායුගෝලය තුළ දිගු තාප විකිරන සිරවීම වැඩිවීමට බලපායි.03)මිහිමඬල උණුසුම් විමකාර්මීකරණ ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිහිමඬල උණුසුම් විම හේතුකොටගෙන විවිධාකාර පාරිසරික අර්බුද ගණනාවක් උද්ගත වී තිබේ. ඒ අතර කාලගුණික හ දේශගුණික විචල්‍යශාක හා සත්‍ව ව්‍යාප්තිය වෙනස් වීමඅයිස් කඳු දිය විමමුහුදු ජල මට්ටම ඉහළ යාමසාගරික ආම්ලික මට්ටම වෙනස් වීමකොරල්පර විරංජනආදිය ප්‍රධාන වේ.කාර්මික  ආපදා කලමනාකරණයකාර්මික ආපදා  කාර්මික විප්ලවයෙන් පසුව මුල් කාලයේදි කාර්මීකරණයට ලක්වූ යුරෝපා රටවලට පමණක් සීමා වූ ප්‍රශ්නයක් වුවත් වර්තමානය වන ව්ට එය ලෝක ව්‍යාප්ත ප්‍රශ්නයක් තෙක් පුළුල් වී තිබේ.මීට බලපාන හේතු සාධක සංකීර්ණ හා බහුවිධ නිසා ඉන්මිදීමට භාවිතා කරන උපක්‍රම ද ස
රල තනි තනිමැදිහත් වීම් ඉක්මවා යා යුතුය.කාර්මික ආපදා වලින් සිදුවන හානි වළක්වා ගැනීමට හෝ අවම කිරීමට  කාර්මික ආපදා කලමනාකරණය ඉතා වැදගත් වේ.මේ සඳහා ගත හැකි ක්‍රියාමාර්ග අතර වැදගත් කිහිපයකි.එනම්,ආපදා කලමනාකරණ මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීමකාර්මික ආපදා කලමනාකරණ සැලැස්ම  ක්‍රියාත්මක කිරීමට සාමාජික රටවල් පෙළඹවීමකාර්මික ආපදා පිළිබඳ අධ්‍යයනය, පුහුණුව හා පරීක්‍ෂණ දියුණු කිරීමශිල්පීය ක්‍රම භාවිතා කරමින් කාර්මික ආපදා කලමනාකරණය කිකාර්මික ආපදා කලමනාකරණ සැලැස්ම ප්‍රායෝගික හා ඉහළ ප්‍රමිතියකින් යුතුව ක්‍රියාත්මක කිරීම හා ඒ සඳහා ප්‍රජාවේ දායකත්‍වය උපරිමයෙන් ලබා ගැනීමඉන්දියාවේ සිදුවූ  භෝපාල් සිද්ධියෙන්  පසු  "තිරසාර කාර්මික සංවර්ධනය" යන                                                                             තේමාවකින්                                                                                                                                                                                                                                                                                    යුතු සැලැස්මක් ක
්‍රියාත්මක කිරීමට 2007දී ආපදා කලමනාකරණ ව්‍යාපෘතිය යටතේ හදුන්වා දෙන ලදී.මෙමආපදා කලමනාකරණ ව්‍යාපෘතිය යටතේ හදුන්වා දෙන ලද වැඩසටහන් ජාතික ආපදා කලමනාකරණ මාර්ගෝපදේශයන් සමඟ ඒකාබද්ධ වී ඇත.කාර්මික ආපදා වැළැක්වීමට පවතින පුහුණු ආයතන ශක්තිමත් කිරිමට මෙන්ම හදිසි  ආපදා අවස්ථාවන්හි ක්‍රි‍යාත්මක වීමට සැලසුම් කිරීම, ආරක්‍ෂා වීම, නිර්ණය කිරීම හා  හදිසි  ආපදා අවස්ථාවනහි දැනුවත් කිරීම අදිය සඳහා පුහුණු ආයතන පිහිටුවීමටද මෙහිදි අවධානය යොමු විය.නිගමනයලෝකයේ කාර්මික ආපදා පිළිබද අවදානය යොමුකිරිමේදී එහි ආරම්භය බොහෝදුරට සිදුවී ඇත්තේ කාර්මීකරණ‍යත් සමඟය.                                        කාර්මීකරණ‍යත් සමඟ විවිධ  කාර්මික තාක්‍ෂණික හේතු මත න‍‍්‍යෂ්ටික විකිරණ විෂ වායු කාන්දු විම් පිපිරීම් හා ගිනිගැනිම් හේතුකොටගෙන ලෝකයේ කාර්මික ආපදා ඇතිවී තිබේ.මෙම ආපදාවන්ට  බොහෝ දුරට හේතු වි ඇත්තේ හයිඩ්‍රජන් සල්‍ෆයිඩ්, අධික කාබන්ඩ‍යොක්සයිඩ්  විමෝචනය, මෙතිල් අයිසො සයනේට් මාරක වායුව, සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ්  වැනි වායු  අධික ලෙස කාන්දු වීම යි.ලෝකයේ කාර්මික ආපදා ඇතිවිම කෙරෙහි බොහෝදුරට හේතු වි ඇත්තේ ධනවාදී ආර්ථිකය තුළ රැඳී සිටී
මට මිනිසා දුර දිට නොබලා ගනු ලබන අදූරදර්ශී තීරණයි.කෙසේ වුවද කාර්මික සංවර්ධනයත් සමග වර්ධනය වන කාර්මික ආපදා හේතුකොට ගෙන මානවයාට මෙන්ම පරිසරයටද ඇතිවන ආපදා පාලනය කිරීමට විධිවිධාන ගත යුතුය.එසේම එය රාජ්‍ය මටිටමින් මෙන්ම ආයතන මටිටමින්ද සිදු වි‍ය යුත්තකි.මූලාශ්‍රඅතුකෝරල දයාරෝහණ,"පරිසරය රැක ගත හැකි මඟ",1998,ශික්‍ෂා මන්දිර ප්‍රකාශන,බොරැල්ල,කොළඔ 08.ධනපාල ඒ.එච්.,"මිහිමඬල උණුසුම් වීම හා දේශගුණික වෙනස්වීම",2008,සරසවි ප්‍රකාශකයෝ,නුගේගොඩ.අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව,"පාරිසරික භූගෝල විද්‍යාව",1996,විජය මුද්‍රණාලය,මීගමුව.අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව,"විද්‍යාව",2007,කරුණාරත්න සහ පුත්‍රයෝ,හෝමාගම.අඩවියෙන් බැහැර පිටුChronology of Industrial DisastersIndustrial Disasters of the Twentieth CenturyImproving community responses to industrial disasters සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-05-27 at the Wayback Machineමෙත්තා හෙවත් මෛත්‍රීය යනු කරුණාව, දයාව ආදී වදන් වලට තරමක් ආසන්න තේරුමක් වචනයකි.බුදු දහම අනුව මෙය දස පාරමිතා වලින් එකක් වන අතර සතර බ්‍රහ්ම විහරණයේ පළමු අංගයයි. මෛත්‍රී භාව
නාව යනු බෞද්ධ භාවනා ක්‍රමවල එක් ප්‍රසිද්ධ ක්‍රමයකි.මෛත්‍රී  භාවනාවමෛත්‍රී භාවනාවේ අරමුණ කරුණාව හා දයාව පැතිරවීමයි. (බැඳීමකින් තොරව දයාව පෙන්වීම) මෙම භාවනාව ආරම්භ‍වන්නේ භාවනා කරන්නා විසින් තමාටම මෛත්‍රීය පතුරුවා ගනිමිනි. ඉන්පසු පිළිවෙලින් තම දෙමාපියන්ට, මිතුරන්ට, ගුරුවරුන්ට, හිතුවතුන්ට, අහිතව හා අවසානයේදි සියළුම සත්වයා වෙත මෛත්‍රීය පතුරුවයි.	බුදුදහමට අනුව මෛත්‍රීය ප්‍රගුණ කළ තැනැත්තාට අයහපත් ක්‍රියා හෝ ක්‍රෝධ සිතුවිලි සිතෙහි දරා ගැනීමට අවශ්‍ය නොවේ.ඒ හෙයින් ඔවුන් වඩා පහසුවෙන් හා සැහැල්ලුවෙන් වාසය කරති. නින්ද නොයාමේ රෝගයට හා නපුරු සිහින පෙනී‍මට ප්‍රතිකර්මයක් ලෙස ද මෛත්‍රී  භාවනාව භාවිතා වේ. මෛත්‍රීයෙන් පිරුණු තැනැත්තෙක් ආශ්‍රය කිරීම පහසු වන අතර ඔහු වටා සිටින්නන්ට ඉන් සතුටක් ලැබේ. මෛත්‍රීය දයාවෙන්, සාමයෙන් හා සතුටෙන් පිරුණු ලෝකයක් බිහිකිරීමට උපකාරී වේ. 	මෛත්‍රී  භාවනාව ක්‍රෝධයෙන් කැළ‍ඹුනු සිත් සුවපත් කර ගැනීම සඳහා යොදා ගත හැකි ඔසුවකි. මෛත්‍රීය පුහුණු කරගත් කෙනෙකු පහසුවෙන් කේන්තියට පත් නොවන අතර වෛරය ඇතිවුවත් එය පහසුවෙන් යටපත් කර ගනී.	මෛත්‍රීය සතුරු බවින් හා ප්‍රචණ්ඩත්වයෙ
න් තොර වේ. ඉන්  සියළු දෙනාගේම සතුට  ප්‍රාර්ථනා කෙරේ. ඉවසීම, අන් අය කෙරෙහි ගෞරවය දැකිවීම හා අන් අය අගය කොට සැලකීම ද මෙහි කොටසක් වේ. මෛත්‍රීය යනු ආත්මාර්ථයෙන් තොරව යමෙකුට දක්වන දයාව ලෙසද  පෙන්වා දීමට පුළුවන. එය දෙමාව්පියන් විසින් තම දරුවෙකුට දක්වන ආදරය හා සමානය.මෛත්‍රී  භාවනාවේදි සිමාරහිත අයුරින් දයාන්විත හදවතක් ඇති කර ගැනීම සඳහා වු පාඨ පිළිබඳව සිත යොමු කරයි. මෛත්‍රීය හේතුවෙන් සියළු ජීවින් කෙරෙහි කරුණාව හා පරිත්‍යාගශීලිත්වය දක්වන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෛත්‍රිය වැඩූ තැනැත්තා සියළු සත්වයාගේ සතුටේදි සතුටු විය හැකි තත්වයකට පත් වේ.සංකාරාSankharaඅධ්‍යක්ෂණය කලේප්‍රසන්න ජයකොඩිRelease date2006Country ශ්‍රී ලංකාවLanguageසිංහලසංකාරා යනු 2006 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාවේ තිරගත වූ ප්‍රසන්න ජයකොඩි මහතා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද, ගැමි තරුණියකට සිත ඇදෙන තරුණ භික්ෂුවක් තුල ඇතිවන අභ්‍යන්තර පෙරළියක් ගැන කියැවෙන සිංහල චිත්‍රපටයකි. [1]රංගන ශිල්පීන්රංගන ශිල්පියාචරිතයතුමිඳු දොඩංතැන්නතරුණ භික්ෂු නමසචිනි අයේන්ද්‍රාගැමි තරුණිය මිල්ටන් පෙරේරාවෘද්ධ භික්ෂු නමනිලූප හීන්කෙන්දාරච්චිසම
්මාන2006 කයිරෝ ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙල - ජූරියේ විශේෂ සම්මානය2006 කේරළ ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙල - හොඳම ආධුනික අධ්‍යක්ෂක2006 කේරළ ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙල - Netpac සම්මානයආශ්‍රිත↑ "සංඛාරා (2007)". සම්ප්‍රවේශය 2011-10-28.මේවාද බලන්නශ්‍රී ලංකීය සිනමාවඔස්ටේ‍්‍රලියාවේ මෙල්බෝර්න් නුවර රොඞ් ලාවර් ඇරීනා හි පැවැත්වෙන ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රීය සංගීත ප‍්‍රසංගයක් - 2005සංගීත ප‍්‍රසංගයක් යනු පේ‍්‍රක්ෂකයන් පිරිසක් ඉදිරියේ පැවැත්වෙන බොහෝ විට සංගීතමය සජීවී ඉදිරිපත් කිරීමකි. සංගීතය තනි පුද්ගලයෙක් විසින් හෝ වාද්‍ය වෘන්දයක් හෝ සංගීත කණ්ඩායමක් මගින් හෝ ඉදිරිපත් වේ. අවන්හල් , රාත‍්‍රී සමාජ ශාලා , නිවාස , ගවමඩු , විශේෂිත ප‍්‍රසංග ශාලා , බහු කාර්ය ගොඩනැගිලි හා ඇතැම් විට ක‍්‍රීඩාංගන පවා වැනි විවිධ ස්ථාන වල විවිධ ස්වරූපයන්ගෙන් ප‍්‍රසංග පැවැත්වේ. විශාල භූමියක පැවැත්වෙන ප‍්‍රසංග ඇරීනා කොන්සර්ට් ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. සාමාන්‍යයෙන් ඉදිරපත් කරන පිරිස වේදිකාවක් මත හිඳ තම ඉදිරිපත් කිරීම සිදු කරයි. තැටිගත සංගීතය පෙරට ඒමට පෙර සංගීත වාදන ඇසීම සඳහා පැවති එකම ක‍්‍රමය වූයේ සංගීත ප‍්‍රසංග වේ.ප‍්‍රසං
ගයක ප‍්‍රධාන වැදගත්කම වනුයේ සංගීතඥයන් හට පේ‍්‍රක්ෂක පිරිසක් ඉදිරියේ සිය ඉදිරිපත්කිරීමට ඉඩ සැළසීමයි. එය සංගීතඥයන් ට මහජනතාව හමුවේ නිර්මාණ එලි දැක්වීමට ඉඩ සළසයි. එයට පැමිණෙන රසිකයෙක් ප‍්‍රසංගය වටින්නේ නම් නැවත එම ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා යයි. කලාකරුවෝ බොහෝ විට තම තැටි සඳහා ප‍්‍රචාරණය ලබා දීමට සංචාර කරන අතර එමගින් නව සංගීත සංයෝජන තම රසිකයනට හඳුන්වා දෙයි. ඇතැම් සංගීතඥයෝ හා කණ්ඩායම් නිරන්තරයෙන් සංචාර පවත්වන අතර ඇතැමුන් එසේ කරන්නේ කලාතුරකිනි.සංගීත සංදර්ශන චාරිකාසංගීත සංදර්ශන චාරිකාවක් යනු සංගීතඥයන්, සංගීත කණ්ඩායම් හෝ යම් පිරිසක් විසින් විවිධ නඟරවල හෝ ස්ථානවල පවත්වන සංගීත සංදර්ශන මාලාවකි. විශේෂයෙන් ජනප්‍රිය සංගීත ලෝකය තුළ දී එවැනි චාරිකා මාස ගණන් හෝ අවුරුදු ගණන් පවතින මහා පරිමාණ ව්‍යාපාර විය හැකි අතර ඒවා මිලියන 100 හෝ 1000 මිනිසුන් විසින් නරඹන අතර ප්‍රවේශ පත්‍ර ආදායම් ලෙස ඩොලර් මිලියන ගණනින් (හෝ ඒ හා සමානව) ලබා දේ. ඉතා දිගු සංගීත සංදර්ශන චාරිකාවල විවිධ අංග “legs”  ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. සංගීත සංදර්ශන චාරිකා ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ දී බොහෝ විට සංදර්ශක වර්ධකයන් මඟින් හෝ රඟ දක්වනු ලබන කලා ඉදිරිපත්
කරන්නන් විසින් පාලනය කරනු ලැබේ.යුධ අධ්‍යයනය සහ යුධ  පුහුණුව ක්‍රියාවලිය මගින් හමුදා නිලධාරීන් සතු වගකිව යුතු කාර්ය භාරයේ දක්ෂතා වර්ධනයට හා ඇතිකරවීමට හේතු වේ. යුධ අධ්‍යයනය ස්වේච්ඡාවෙන් හෝ අනිවාර්යයෙන් සිදු කළ යුතු රාජකාරියකි. තාක්ෂණික උපකරණ ක්‍රියාකරවීමට හෝ යුධ භූමියට පිවිසීමට ප්‍රථම ඔහු හෝ ඇය වෛද්‍ය පරීක්ෂණයකට හෝ බොහෝ විට ශාරීරික පරීක්ෂණයකට ලක්විය යුතුය. එමගින් සමත් වුවහොත් ඔහු හෝ ඇයට ප්‍රාථමික පුහුණුව ලබා ගත හැක. ප්‍රාථමික පුහුණුව නවක භටයන් හට ලබා දෙන්නකි. මෙම පුහුණුව මගින් ලබා දෙන මූලික දත්ත සහ පුහුණු ශිල්ප ක්‍රම මගින් ප්‍රබල හමුදා සාමාජිකයෙකු නිර්මාණය කරයි. මෙම ඉලක්ක සාක්ෂාත් කර ගැනීමට මෙම නිලධාරීන් ශාරීරිකව, තාක්ෂණිකව සහ මානසිකව සන්න සන්නද්ධ කරයි. මෙම සන්නද්ධ කිරීම් මගින් යුධ කටයුතුවලට සුදුසු වන පරිදි සේවා සාමාජිකයන් නිර්මාණය කිරීමේ වගකීම පුහුණු උපදේශකවරු සතුය. මූලික පුහුණු කටයුතුවලින් අනතුරුව එම සාමාජිකයන් විසින් තෝරාගනු ලබන විශේෂතා යටතේ සංකීර්ණ පුහුණුවකට ලක් කෙරේ. නාවික  අධ්‍යයනයන් හි සිට පුපුරණ ද්‍රව්‍යය අධ්‍යයනය දක්වා පරාසයක සංකීර්ණ පුහුණුවකට නවකයන් හට අවස්ථාව ලැබේ. තවද
, යුධ තාක්ෂණය සහ අදාල උපකරණ පිළිබඳ අධ්‍යයනයකටද ඔවුන් ලක් වේ. බොහෝ බලවත් රාජ්‍යයන් තුළ යුධ පුහුණු ආයතන තිබෙන අතර ඒ මගින් විවිධ යුධ විෂයන් සම්බන්ධයෙන් උපාධි ලබාදීම් සිදු වේ. කෙසේ වුවද මෙම උපාධිධාරීන්  යුධ නිලධාරී නිලයට පත්වන අතර උසස් නිල ලබන්නන් හට වැඩි දුරටත් අධ්‍යයන කටයුතුවලට සහභාගි වීමේ අවස්ථාව හිමි වේ.http://en.wikipedia.org/wiki/Military_education_and_trainingතිසා වැවවියලි කාල වලදී වගා කටයුතු කරගැනීම සඳහා  ජලය රැස්කර ක්‍රමවත්ව යොදාගැනීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති සංකීර්ණ ජල පද්ධති වැව නමින් හැඳින්වේ.වැවේ ප්‍රභවයකිසියම්‍ පහත් කදු වෑටියක කපොල්ලක් තූළින් ගංගා,ඈළ,දොළ,පිහිටා තිබු අතර ඵ කපොල්ල වසා වේල්ලක් බෑද ඵ කදුවෑටියෙහි නෙරෑදෙක ඵකට සම්බන්ධ  කරමින් පෑරණි සිංහලයෝ වෑව් නිර්මාණය කළහ.වාරි කර්මාන්තයේ විකාශනයක්‍රි.ව 6 වන සියවසේ ඡලාශ්‍රිත ප්‍රදේශවල ආර්ය ජනපද පිහිටා තිබු බව මහාවංශටීකාවේ දෑක්වේ.වාරීමාර්ග මුල් යුගයේ ගම් වැව් ලෙස නිර්මාණය විය.ක්‍රි.පු 6 වන සියවසේ විජය කුමරෑ සමඟ අනුරාධ ඈමතියා විසින් කුඩා ගම් වැවක් ඉදිකළ බව මහාවංශයේ දෑක්වේ.වාරිකර්මාන්තයේ වර්ධනය නදී පද්ධතීන්  03 ක් මුල්ක
ොට ගෙන විකාශනය විය.මල්වතු ඔය සහ කලා ඔය නදී පද්ධතියවළවේ සහ කිරිඳි ඔය  නදී පද්ධතියඅඹන් ගග සහ මහවෑලි  නදී පද්ධතියරජරට ශිෂ්ටාචාරයේ මල්වතුඔය හා කලා ඔය නදී පද්ධතිය මුල් කොටගෙන වර්ධනය වු වැව් හා ඈළ මාර්ග වන්නේ යෝධ වැව,මහගල්කඩවල වැව,නුවර වැව,මහකණදරා වැව,පත්තපාසාන වැව,මහවිලච්ච්ය වැව,කලා වැව වෑදගත්ය.කලා වැවේ සීට අනුරාධපුරයේ තිසා වැවට ජලය ගෙන ගියේ සෑතපුම් 54 දිගැති ජය ගග මගිනි.අඹන් ගග හා මහවැලි ගග මුල් කොට ගෙන වැව් අමුණු නිර්මාණය විය.1වන අග්ග‍බෝධ් රඡු මහවෑලි ගග මුල් කොටගෙන මණිමේඛලා අමුණ හා මින්නේරි වැවේන් ගලා බසින විශාල ඇළක් නිර්මාණය කර ඇත.මහවෑලි ගගේ ශාඛාවක් වු කඵ ගග හරහා හත්තොට අමුණ බෑදීමෙන් ගිරිතලේ  හා කන්තලේ වැව්වලට ජලය සපයා ඇත.පරාක්‍රම සමුද්‍රය ,එරබඳු වැව, දුබුටුළු වැව,තෝපා වැව,යන වැව් 3 ඵක් කොට මහා පරාක්‍රමබාහු  රජ  විසින් නිර්මාණය කර ඇත.වැව් වර්ගීකරණයප්‍රධාන ලිපිය: වැව් වර්ගීකරණයගම් වැව්මහ වැව්කුළු වැව්වැවක අංගගොනුව:වැවක ලක්ෂණ.jpgවැවක අංගඉහත්තාවතාවුල්ල සහ දෙණිකඩපෝටා වැටියපොටා වැටිය යනු කදු වලින් එන අපද්‍රව්‍ය වළක්වා ගැනීමට යොදන බැමි යවැව් පතුල සහ වැව් (ජල) තලයවැව්
පතුලේ කලිඟු බැමි යන නමින් හදුන්වන කළුගල් බැමි කීපයක් තිබේ මේවා යොදා ඇත්තේ පිටවාන කැඩී ගියහොත් එය රදවා ගැනීමටය. මේවා මතුපිටින් අපට නොපෙනේ.සොරොව්වප්‍රධාන ලිපිය: සොරොව්වවැවකින් ජලය බෙදා හැරිමේදි ඇති විය හැකි පීඩනයෙන් වේල්ල ආරක්ෂා කර ගැනීමේදි උපක්‍රමයකි.චූල වංශයට අනුව බිසෝ කොටුව කොටස් 03 කට බෙදන ලදී.වැවෙන් ළිඳට වතුර බසින බෝක්කුවක්ළිඳේ සිට බන්ධනයෙහි පිටස්තර බෑවුමෙහි අඩිය දක්වා බඳින ලද ජලය පිට කරන ‍‍බෝක්කුවක්ගැඹුරට කනින ලද විවෘත ඝෘඡුකෝණාඝ්‍ර ළිඳක් හෝ වළක් බිසෝ කොටුවේ දිය මුදා හරිනු ලබන දොරෙහි විවරය ලොකු කිරීමට හෝ කුඩා කිරීමට ඔසවන හා පහත් කරන උපකරණය"මොහොල,නම්වේ.පරණවිතාන මහතා දක්වන්නේ සොරොව්ව  හරහා බැහැර කරනු ලබන වැව් ජලයේ වේගය බිඳ දැමිම බිසෝ  කොටුවේ ප්‍රධාන කාර්යය බවයිඇළවැවක ඵක් රැස් කරගත් ජලය කුඹුරැ වලට බෙදා හැරිම සඳහා සකස් කර ගත් ක්‍රමයකි.පැරණි වාරි ශිල්පින් ඇළමාර්ග පද්ධතියේ කාර්යය ප්‍රමාණය අනුව කොටස් 03 වර්ග කර ඇත.වැවේ ජලය කුඹුරු වලට බෙදා හැරිමේ ඇළ මාර්ගය.ගගක් හා ඔයක් හරහා අමුණක් බැඳඉන් ලබා ගන්නා ජලය වැවට ගෙන යාම සඳහා තනනු ලැබු ඇළ මාර්ගයබෙදාහරින ඇළමාර්ගයකින් ලියඳි වලට ජල
ය ලබා ගැනිමේ අතුරැ මාර්ගයලෝකයේ ව්ශිෂ්ඨ ජල තාක්ෂණයක් සැතපුමකට අගල් 1ක බෑවුමක,පළමු සැතපුම්18 තුළ ඇතිවනසේ අනුරාධපුර තිසා වෑව තෙක්සැතපුම්54 දිගට කනින ලද යෝධ ඇළ ධාතුසේන රඡු කල තිබු තාක්ෂණික දියුණුවයි.වෑ කන්ද (වැව් බැම්ම),රළපනාවවැව් බැම්ම තුළින් ජලය සුරක්ෂිතව තබා ගැනිම සිදුවේ.(වැවක ජලය රඳවා ගැනීම)සියළු වැව් වල වැව් බැම්මේ ඇතුල් පැත්ත මෙන්ම පිට පැත්තද බෑවුම් වන ලෙස ඉදි කොට ඇති අතර ඵසේ නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ජල ධාරිතාව නිසාවැව් බැම්මට වන හානිය වළක්වා ගැනීමටයි.ගොනුව:වැව්.jpg|400px|right|thumb|link=Special:FilePath/වැව්.jpgරළපනාව භාවිතාවන්නේ වැව් බැම්ම දියපහරවල් වලින් සේදී යාම වලකාගැනීමටය. මෙය ගල් පතුරු වලින් සාදා තිබේ.පිට වාන/ඇතුලුවාන - ඇළ මාර්ගය ජලයෙන් පිරැණු අවස්ථාවලදි අතිරික්ත ජලය ගලායාම සඳහා ගලින් නිර්මාණය කොට අැති වාන් ක්‍රම දැක්වේ.ඇළ මාර්ගයෙහි වේගයෙන් ජලය ගලා යන බෑවුම් සහිත ස්ථානයෙහි වේල්ල ආරක්ෂා කිරිම සඳහා ගල්වාන් යොදා ඇත. ඇතුලවාන යොදාගන්නේ වැවට වෙනත් ඇළකින් ජලය ගැනීමටය.බිසෝ කොටුව / සොරොව්වශ්‍රී ලංකා වාරි තාක්ෂණයේ සැලකිය හැක්කේ මෙම බිසෝ කොටුවයි.සොරොව්ව මගින් පිට කරන ජලයේ පීඩනය
අවම කිරීම මෙමගින් සිදු කරයි.සොරොව්වේ කාර්යභාර්යට ජල කරාමයක කාර්යභාරයට සමාන වේ.එමගින් ඉටු වන්නේ වැවෙහි ඇති ජලය අවශ්‍ය වෙලාවට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වාරි ඇළට නිදහස් කිරීමයි. සොරොව්ව විවෘත කළ විට සොරොව් නළය දිගේ එන ජලයේ අධික පීඩනය, කොටසක් බිසෝ කොටුව හරහා මුදා හැරේ. පීඩනය අඩු වූ ජලය ඉදිරියට ගලා එන අතර සොරොව්ව අවසානයේදී නළ දෙකකට බෙදී වර්ගඵලය දෙගුණ වී ඇති නිසා පීඩනය තවත් අඩු වෙයි. වැව් හා බැදුණු අති විශිෂ්ඨ තාක්ෂණයක් ලෙස මෙය හදුනාගත හැක.සොරොව්වක කොටස් දෙකක් දක්නට ඇත.ගොඩ සොරොව්වමඩ සොරොව්වසාමාන්‍ය තත්ත්ව යටතේ ගොඩ සො‍රොව්වෙන් ජලය නිකුත් කෙරෙන අතර ගොඩ සොරොව්වේ මට්ටමකට වඩා වැවේ ජලය අත්‍යාවශ්‍ය අවස්ථාවල වැවේ ජලය නිකුත් කිරීමට මඩ සොරොව්ව යොදා ගනියි.රොන් මඩ පිරී වැව අපවිත්‍ර වූ අවස්ථාවල වැව පිරිසිදු කිරීමට ද මඩ සොරොව්ව යොදා ගනියි. සළපනාව වැව් බැම්මේ ආරක්ෂාව සදහා වැව් බැම්මේ ඇතුළු පැත්තේ පාදමේ කළුගල් පුවරු අතුරනු ලැබීම සිදුකරනු ලැබූවා. එමගින් වැව් බැම්ම ශක්තිමත් වූවා වගේම රළ පහරට වැව් බැම්ම සේදී යාමෙන්ද ආරක්ෂා වූවා. මේ ගල් පුවරු අතුරනු ලැබූ කොටස රළපනාව, රළ පැන්නුම, සළපනාව යන නම් වලින් හදුන්වනු ලබනවා.
පිටවාන වැවක ජලය අධික වන විට එම අතිරික්ත ජලය පිටට ගලා යාමට ඉඩ සලසන ස්ථානය වූයේ පිටවානයි. බොහෝ අවස්ථාවලදී වැව් බැම්මේ කෙළවරක වැව් බැම්මේ මට්ටමට පහත් වන ලෙස ගල් පුවරු අල්වා කපොල්ලක් ලෙස මෙය සාදනු ලැබූවා. ජලය වැඩි කාලයේදී අතිරේක ජලය මින් බැස යාම හේතුවෙන් වැව් බැම්මට ඇතිවිය හැකි හානිය වැළකුණා.සොරොව්වවැවකින් ජලය පිටකරන විවරය සොරොව්ව නමින් හැදින්වෙනවා. විශාල වැව්වල සොරොව් කිහිපයක් පිහිටි අවස්ථා දැකිය හැකියි. සාමාන්‍ය වැවක සොරොව් දෙකක් දැකිය හැකි වනවා. වැවේ ජල මට්ටම ඉහල තිබෙන අවස්ථාවක ජලය සැපයිය හැකි ආකාරයෙන් ඉහළ ජල මට්ටමේ පිහිටි සොරොව්ව ගොඩ සොරොව්ව නමින් හදුන්වනු ලබනවා. මේ ගොඩ සොරොව්ව මගින් ජල මට්ටමට සාපේක්ෂ මට්ටමේ පිහිටි උස්බිම් ප්‍රදේශ සදහා ජලය සැපයිය හැකි වූවා.වැව් බැම්මේ වඩා පහළ මට්ටමකින් පිහිටවනු ලැබූ සොරොව්ව මඩ සොරොව්ව නමින් හදුන්වනු ලබනවා. ජල මට්ටම බෙහෙවින් අඩුවූ කල ජලය ලබා ගන්නේ මේ මඩ සොරොව්වෙනි. වැවේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සදහා වැව හිස් කිරීමටද මඩ සොරොව්ව උපකාරී වේ. කුඩා වැව්වල දකින්නට ලැබෙන්නේ මඩ සොරොව්ව පමණි.බිසෝකොටුව පැරණි වැව් කර්මාන්තයේ විශිෂ්ඨ ශ්‍රී විභූතීය පෙන්නුම් කරන අං
ගයක් ලෙස බිසෝකොටුව හැදින්විය හැකිය. විශාල ගැඹුරු වැවකින් වැව් බැම්ම හරහා සොරොව්වක් මගින් ජලය පිටට ගලා යාමේදී ඇතිවන පීඩනය වැව් බැම්මට හානිකර විය හැකිය. වැව් ඉවුරත් ජල මට්ටමත් එක්වන තැන ගැඹුරු හතැරැස් ළිඳක හැඩයට තනා ඇති බිසෝකොටුව මගින් එකී පීඩනය පාලනය කරනු ලැබේ. බිසෝකොටුව යනු සොරොව්වෙහි ඉදිකල ප්‍රධාන කොටසකි.එම බිසෝකොටුව පතුලේ සිට වැව් කණ්ඩිය හරහා පිටට ජලය ගෙනයනු ලැබේ. අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට හා අවශ්‍ය වේලාවට ජලය ලබා ගැනීම සදහා මෙම බිසෝකොටුවේ විශේෂ ජල පාලක උපකරණයක් යොදා තිබිණි. පැරණි සෙල්ලිපි ආදියෙහි මෙය මොහොල ලෙස හදුන්වා තිබේ.මුල් යුගයේ තනන ලද බිසෝකොටු වලටත් පසු කාලයේ තනන ලද බිසෝකොටුවලත් දක්නට ඇති එකම වෙනස විශාලත්වයෙන් වැඩිවීම පමණි. තාක්ෂණික ලක්ෂණවල වෙනසක් සිදුවී නොමැත. එයින් පැහැදිලි වනුයේ බිසෝකොටුව මුල් අවස්ථාවේදීම තාක්ෂණික අංග අතින් පරිපූර්ණ නිර්මාණයක් වූ බවයි.මුරගල වැවක සොරොව්වේ හෝ ඒ අසල හෝ නාග රූපයක් සහිත මුරගලක් බොහෝවිට දක්නට ලැබේ. නාගයා ජලයට අධිගෘහිත යැයි පැරැන්නන් විසින් සලකන ලදී. ඒ නිසා වැව් පොකුණු ආදිය සෑදූ කළ ඒවාට ආරක්ෂාව සදහා නාග රූප ඉදිකරන ලද බව පෙනී යයි. එසේ නාග රූපයක් ඉදිකළ වි
ට වැවේ ජලය අඩු නොවන බවට විශ්වාසයක් තිබුණි.මේ මූලික නිර්මාණ එක්වීමෙන් සෑදුණු වැව අපේ පැරණි තාක්ෂණික නිපුණතාවය විදහා දක්වනු ලබයි. වැවක සියලූම අංග විදහා දක්වන වැවක් ලෙස මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමන් විසින් ඉදිකළ පරාක්‍රම සමුද්‍රය දැක්විය හැකියි.වාරි මාර්ග නඩත්තුව හා පාලනයගොනුව:P025B094.JPGවැව් බැම්වල ගස් කැපීමගවයන් දක්කා ගෙන යාමපැරණි බ්‍රහ්මීය ලිපි 2ක "අනගත""අවියක"යනු වාරි ඉංජිනේරැවෙකු හා ඇළවල් භාර නිලධාරියෙකි.-සෙනරත් පරණවිතාන.දොළොස්මහා වෑ තැන-වැව් පාලන සංවිධානය-(ඩබ්ලිව්.නිකලස්)IIවන සේන රජට අයත් ශිලා ලිපිය-"වෑවැඡෑරෑම්" (වාරි කර්මාන්ත සම්බන්ධ විධායක නිළධාරියෙකු)"වෙල් කැව්"නිළධාරියා-දිය පාලනය,නෙලීම්,සී සෑමවාරිකර්මාන්ත සඳහා අය කළ බඳුදිය බද්දදිය බදුඇළමාර්ගවැඩිදුර කියවීම්වැව් නාමාවලියඇලගොවිතැනමුලාශ්‍රමහාවංශය ,පුථම භාගය හා ද්වීතිය භාගය,සංස්කරණය හික්කඩුවේ ශ්‍රි සුමංගලාභිධාන නායක ස්ථවිර,ප්‍රකාශනය ජාතික කෞතුකාගාර දෙපාර්තමේන්තුව,1996බස්නායක ඵච්.ටී,පුරාණ ශ්‍රි ලංකාවේ ජල ශිෂ්ටාචාරය ,1997,ඇම් ඩි ගුණසේන සහ සමාගම,217,‍කොළඹ11සෙනෙව්රත්න අනුරාධ,පුරාණ සිංහල වාරි සංස්කෘතිය,2001,ප්‍රියසිරි ප්‍