LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
HSN ලෙස සංකේත කර ඇත.සමමිතියසමූහ නොවූ හිම පියල්ලක්  පැති හයකින් යුත් සමමිතියකින් යුක්ත වේ. මෙම මූලික සමමිතිය ඇතිවන්නේ අයිස් වල ස්පටිකරූපී ව්‍යුහය තල හයකින් යුක්ත වන බැවිනි. හිම පියලි වල බාහු/ශාඛා හය තනිතනිව වර්ධනය වන අතර ඒ එක් එක් ශාඛාවේ දෙපැත්තද වෙන වෙනම වර්ධනය වේ. බොහෝ හිම පියලි සම්පූර්ණයෙන් සමමිතික වන්නේ නැත. හිම පියලි වලාකුළු හරහා පතනය වෙද්දී ඒවා වර්ධනය වන ක්ෂුද්‍ර පරිසරය නිතැතින්ම වෙනස් වීම් වලට ලක් වේ, එලෙසම උෂ්ණත්වයේ හා අර්ද්‍රතවයේ ඉතා කුඩා වෙනස් වීම්ද හිම පියලි වලට ජල අණු සම්බන්ධ වන රටාව කෙරෙහි බලපෑම් එල්ල කරයි. හිම පියල්ලක් වටා ඇති ක්ෂුද්‍ර පරිසරය( හා එහි වෙනස්කම්) ඉතා අසන්න ලෙස සමාන වූ විට එහි සියලුම ශාඛා ආසන්නව සමාන අයුරින් වර්ධනය වේ. කෙසේනමුත් ක්ෂුද්‍ර පරිසරය සමාන වූ පමණින් හිම පියලි වල සියලුම ශාඛා සමාන වේ යැයි පැවසිය නොහැක; සැබවින්ම හිමපියල්ලේ එක් එක් පෘෂ්ටය වර්ධනය වීමේ වේගය කෙරෙහි ස්පටික වර්ධනය වීමේ මූලික ක්‍රියාවලිය ද බලපාන හෙයින් සමහර ස්පටික සඳහා එසේ සිදු වන්නේ නැත.අනන්‍ය බවසෑම හිම පියල්ලක්ම පාහේ  එකිනෙකට වෙනස් වේ"No two are alike" ජනප්‍රිය කිය
මන අනුව යමින්, හිම පියලි එකිනෙකට වෙනස් සංකීර්ණ හැඩයන් වලින් නිර්මාණය වේ. හිම පියලි පොළවට පතිත වන අතරතුරේදී උෂ්ණත්වයේ හා අර්ද්‍රතවයේ ඇතිවන බොහෝ වෙනස් වීම් නිසා, සිදුවීමට හැකියාවක් පැවතියද අහඹු ලෙස තෝරාගත් හිම පියලි දෙකක් සෑම අතින්ම සමාන වීමේ සම්භාවිතාවය ඉතා අඩුය. එකිනෙකට සමාන හිම පියලි සෙවීමේ පළමු වෑයම ලෙස 1885 දී විල්සන් ඇල්වින් බෙන්ට්ලි( Wilson Alwyn Bentley)[[6]] විසින් දියත් කරනලද දහස් ගණනක් හිම පියලි අන්වීක්ෂයක් ආධාරයෙන් ඡායාරූප ගතකීරිම මගින්, අද අප දකින එකිනෙකට වෙනස් හිම පියලි සොයාගන්නා ලදී.සංකේතයක් ලෙස භාවිතා කිරීමහිම පියලි සංකේතයක්හිම පියලි යනු නත්තල වැනි උත්සව කාල වලදී විශේෂයෙන් යුරෝපය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වැනි රටවල බහුලව භාවිත කරන සළකුණක් හෝ සැරසිළි අංගයක්  ලෙස හඳුනා ගත හැකිය. එය සාම්ප්‍රධායික ශ්වේත නත්තල නිරූපණය කරයි. මෙම කාල වකවානුවේදී, කඩදාසියක් කීප වතාවක් නමා කතුරක් ආධාරයෙන් රටාවකට කපා එය නැවත දිග හැරීමෙන් කඩදාසි හිම පියලි සාදාගැනීම බොහෝ සෙයින් ජනප්‍රිය අංගයකි. හිමපියලි ශීත ඍතුව හෝ ශීත බව නිරූපණය කිරීමේ සංකේතයක් ලෙසද බහුලව භාවිතා වේ. උදාහරණයක් ලෙස කටුක ශීත
කාලයේ රිය පැදවීමේදී, ප්‍රකර්ශන හැකියාව වැඩි වන ලෙස නිර්මාණය කරන ලද "හිම ටයර" සංකේතවත් කර ඇත්තේ කන්දක් මුදුනේ පවතින හිම පියල්ලකිනි.යුනිකේතයෙහි එකිනෙකට වෙනස් හිමපියලි සංකේත තුනක් කේතනය කොට තිබේ: U+2744 (❅) මගින් "snowflake"; U+2745 (❅)  මගින් "tight trifoliate snowflake"; U+2746 (❆) මගින් "heavy chevron snowflake"ගැලරියවිල්සන් බෙන්ට්ලි(Wilson Bentley) (1865–1931) විසින් ඡායාරූප ගතකරන ලද හිම පියලි ඡායාරූප කීපයක්:මූලාශ්‍ර​ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා විශ්වකෝෂය: ​ [Snowflake]වැඩිදුර කියවීම්Kenneth G. Libbrecht (2006). Ken Libbrecht's Field Guide to Snowflakes. Voyageur Press. ISBN 0-7603-2645-2.බාහිර සබැඳුම්හිම පියලි හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.Kenneth G. Libbrecht - Snowflake FAQUltra-high resolution images[permanent dead link] of snowflakes, hosted by the Electron Microscopy Unit සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2009-10-10 at the Wayback Machine of the USDA Beltsville Agricultural Research C
enterSnow Crystals and Snowflakes by CaltechCatch a SnowflakeWhy Snowflakes are so Thin and Flatත්‍රිපිටකය/බුදු දහම වෙනස් කළ නොහැක. පහසුවෙන් වෙනස් කළ හැකි විකිපීඩියාව හරහා ත්‍රිපිටක ධර්මයට හානි විය/කළ හැක.මුල් ත්‍රිපිටකය ලබා දෙන මූලාශ්‍ර හා වෙනත් විශ්වාසවන්ත අඩවිවලට බාහිර යොමු, ත්‍රිපිටක දහම් පිළිබඳ අදහස් හා සාකච්ඡා පමණක් විකිපීඩියාවට එක් කරමු.බුද්ධ ධර්මය හැදෑරීමට විකිපීඩියාව භාවිත නොකරමු.ත්‍රිපිටක ධර්ම කරුණු නිර්මලව ම මතු පරපුරට උරුම කරමු!සතර සතිපට්ඨානය ට අයත් කායානුපස්සනාවේ කොටසක් වන  ඉරියාපථ පබ්බ යනු සතර ඉරියව්වෙන් යම් ඉරියව්වක හිඳිමින් එම ඉරියව්වෙන් සිහියෙන් යුක්ත ව ඉඳීම යි. සතර ඉරියව් නම් සිටීම, ඉඳීම, නිදීම හා සක්මන් කිරීමයි.ව්‍යාකරණ, ‍ශෛලිය, සංගතිය, ස්වාස්ථය හෝ අක්ෂර වින්‍යාසය අරභයා මෙම පිටුව විෂයයෙහි පිටපත-සංස්කරණය සිදු කිරීම අවශ්‍ය බව පෙනේ. එය සංස්කරණය කිරීමෙන්  ඔබ හට උපකාර විය හැක. (2023 නොවැම්බර්) (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)පසුබිමහංස සන්දේශය ක්‍රි.ව. 1457 - 1465 කාලය තුලදී කරවූ බව පෙනේ. මෙම සන්දේශ කාව්‍යය ලියැවී ඇත්තේ මෙයට පෙර ලිය
ැවුනු සන්දේශ කාව්‍යයක් වන ගිරා සන්දේශය ට පිළිතුරු වශයෙනි. ගිරා සන්දේශයෙහි එක් අදහසක් වූයේ තොටගමුවේ විජයබා පිරිවෙනත් එහි හිමියනුත්  වර්ණනා කිරීමයි. මේ අදහස මුදුන්පත් කරගන්නා අටියෙන් ගිරා සන්දේශ කතුවරයා සිදු කලේ පැරකුම්බා රජුට ආසිරි පතන නියායෙන් ගිරවා තොටගමුවේ විජයබාපිරිවෙන්පති රාහුල හිමියන් වෙත යැවීමයි. මෙම වර්ණනා කිරීම නොඉවසු පිරිසක් විසින් පෙරදැරිව හංස සන්දේශය කරවූ බවක් පෙනේ. මෙම සන්දේශ කාව්‍යය කරවූ පිරිස රාහුල හිමියන්ගේ පිළිවෙත්හි වරදම දුටු බවක් පෙනේ. මෙම පිරිස ගිරවාට පිළිතුරු වශයෙන් හංසයා දූත ගමනක යෙදවූ බව පෙනේ. ගිරා සන්දේශයේ කතුවරයා මෙන්ම මෙම හංස සන්දේශයේ කතුවඑරයාද කවුරුන්දැයි පැහැදිලි නැත. මෙම කතුවරයා මේ පොතට දුන් මුල් නම තිසරසන්දෙස යනුයි. එනමුදු මෙම නමින් ලියැවුනු අනෙක් සන්දේශයක් ඒ වන විට ව්‍යවහාරයේ පැවතිණ. එබැවින් මෙම කාව්‍යය ප්‍රසිද්ධයට පත්වූයේ හංස සන්දේශය නමිනි. සන්දේශ කාව්‍යයේ කවි 200ක් අඩංගුව ඇත. මෙම කාව්‍යය කරවූ වර්ෂය සඳහන්ව නැත. එහෙත් ගිරා සන්දේශයට අනතුරුව, ඒහා සමකාලීනව ලියැවුනු කාව්‍ය ග්‍රන්ථයක් ලෙස මෙය සැලකිය හැක.මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙස
ින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteහාමුදුරුවෝ යන්නෙන් වෙන්කර හඳුනාගත යුතුය.Buddhist monks in Thailandපැවිදිව උපසම්පදාව ලැබූ  පිරිමි බෞද්ධ ශ‍්‍රමණයන් භික්‍ෂුවක් (භික්ඛු:පාලි,  භික්‍ෂු-සංස්කෘත සහ සිංහල) ලෙස හැඳින්වේ. භික්‍ෂු යන්න පුලූල් අර්ථයෙන් ‘දානය මත ජීවත්වන තැනැත්තා’ යනුවෙන් පරිවර්තනය කළ හැකිය බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් එය වාග්විද්‍යාත්මකව විශ්ලේෂණයකොට ඇත්තේ ‘(සංසාරයේ නැවත නැවත ඉපදීම පිලිබඳ) අනතුර දකින තැනැත්තා ’ යනුවෙනි. ඔවුහු ශ‍්‍රමණ ජීවිතයක් ගතකරන්නන් අනුගමනය කළයුතු විනය රාමුව පිලිපැදිය යුතු වන අතර එහි මූලික රීතීන් පාතිමෝක්ඛ යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබේ. ඔවුන්ගේ ආධ්‍යාත්මික කි‍්‍රයාකාරකම්වලට අවකාශ සැලසෙන පරිද්දෙන් ඔවුන්ගේ ජීවන ක‍්‍රමය සැකසී ඇත . එනම් ඔවුහු නිර්වාණය සාක්‍ෂාත් කරගැනීම සඳහා සරළ ජීවිතයක් ගතකරමින් භාවනායෝගීව කල්ගෙවති. භික්‍ෂුව සංඝ ශාසනයට ඇතුලත්වීමට ප‍්‍රතිඥා දුන් අයකු වන අතර විනය පිටකයේ දැක්වෙන රීතීන් (පිරිමියකුට 227 ක් පමණ) අනුගමනය කිරීමට බැඳි සිටියි. මෙම රීතීන්හි ප‍්‍රාදේශීය වශයෙන් අර්ථනිරූපනයන්හි වෙනස්කම් පැවතිය හැක.භික්කු යනු, බව කය කරන්නට ඇප කැප වුනු අය. People who ha
ve decided to end the samsaric journey. They can be men or women, may be robed or not.භික්‍ෂු භාවය ලැබීමබෞද්ධ පැවිද්දේ අරමුණ විමුක්තියයි.එම නිසා ස්ත්‍රිපුරුෂ භාව හෝ ජාතිකත්වය  පැවිද්දේ දී නොසැලකේ. එසේ වූව ද අන්‍ය ලබ්දිකයින් පැවිදි කරන්නේ නැත . බෞද්ධ පැවිද්දේ අවස්ථාවන් දෙකක් වේ. ප්‍රථම අවස්ථාව සාමණේර පැවිද්දයි.ඒ  කාලය පුර්ණ පැවිද්දෙකු වීම සදහා පුහුණුවන යුගය ලෙස ද සැලකිය හාකිය. සාමණේර  යන පදයේ අරුත ශ්‍රමණයාගේ (බෞද්ධ භික්ෂුවගේ හෝ බුදු රජුන්ගේ )පුත්‍රයා යන් යන්නයි.  දෙවන අවස්ථාව වන්නේ උපසම්පදා  අවස්ථාවයි. එය පූර්ණ පැවිද්ද ලෙස නම් කළ හැකිය. උපසම්පදාව ලැබෙන්නේ විධිමත් සංඝ සභාවක අනුමැතිය ඇතිව  පාළි විනය පිඨකයේ දැක්වෙන ආකාරයේ විනය කර්මයක් මගිනි. එසේ උපසම්පදා ව ලබා දී මෙ දී සලකා බැලිය යුතු කරුණු රැසක් තිබේ. ඒ අතර පැවිදි උපසම්පදා  කිරීමට නොසුදුසු පුද්ගයින් ගේ නාම ලේඛනයක්  විනය පිඨකයේ සදහන් වේ .01 පණ්ඩකයා 02 උභතෝ බ්‍යඤ්ජකයා03 ථෙය්‍ය සංවාසකයා04 තිත්ථිය පක්කන්තකයා 05    තිරශ්චීනයා 06 මාතෘඝාතකයා 07  පීතෘඝාතකයා 08 අරහන්ත ඝාතකයා09 ලෝහිතුප්පාදකයා 10 සංඝභේදකයා 11 භික්ෂුණි දුෂකයා   මව් පිය
න් හෝ භාරකාරයන් නොවිමසා පැවිදි නොකළ යුතු අතර විහාක අයෙකුනම් බිරිදගෙන් / ස්වාමියාගෙන්   හෝ දරුවන්ගෙන් විමසා අවසර ගතයුතුය.ඒහි භික්කු ක්‍රමයසාමාන්‍ය පැවිදි උපසම්පදා ක්‍රමයසාමානේර පැවිද්ද ලබාදෙන ආකාරය. ශිෂ්‍යන් පැවිදි කිරීම සදහා වු සුදුසු භික්ෂුවක්  තමන් වෙත පැමිණි  පැවිද්ද සදහා කැමැත්ත ප්‍රකාශ කළ පුද්ගයෙකු  පැවිදි කිරීමට තීරනය කරයි නම්  ඒ සදහා සුදුසුකම් සොයා බැලිය යුතුය. ඒ අනුව මේ පුද්ගලයා පැවිද්දට සුදුසු යයි වැටහේ නම් පැවිදි කිරීමට අවශ්‍ය කටයුතු සම්පාදනය කළ යතුය. පළමු පියවර. සුදුසු කම් සහිත  භික්ෂූන්  සීමාලකයට හෝ වෙනත්  සංඝ  සම්මත සුදුසු ස්ථානයකට  සංඝයා රැස් විය  යුතුය. අනතුරුව පැවිදි අපේක්ෂකයා එහි  කැදවිය වියයුතුය.එහි දී ඔහු පංච ශීලයේ  හෝ දශ ශීලයේ පිහිට වියයුතුය.දෙවන පියවර.  පැවිදි අපේක්ෂකයා ගේ කෙස් රැවුලු වැඩී තිබේ නම්   සුදුසු ස්ථානයකට රැගෙන ගොස් බංඩුකර්මය හෙවත් කෙස් රැවුල් බෑම සිදු කළ යුතුය. ඉන් පසු නහාවා පිරිසිදු කොට සුදු වස්ත්‍ර හැන්ද විය යුතුය. අනතුරුව දෙමාපියන් සහා වැඩි හිටියන්ට වැන්දවිය විය යුතුය.(ඔහු පැවිද්දෙක් ව සිටින තාක් යලි ගිහියන් ට නොවදින නි
සාවෙන් එය අවසන් වැදිම බවට පත් වේ )තෙවන පියවර.  සිව්ර සහා අදනය එක් මිටියක් සේ අදන පටියෙන් ගැට ගසා එය පැවිදි අපේක්ෂකයා අතට දිය යුතුය.අනතුරුව ඔහු නැවතත් සංඝයා මධ්‍යයට පැමිණවිය යුතුවෙයි. එහි දී ගණනායක හෙවත් එහි සිටින මහලු උපසම්පදාවෙන් ජ්‍යෙෂ්ඨ භික්ෂුව ඉදිරියේ උක්කුටිකයෙන් දන ගසා වැදගෙන පැවිද්ද ඉල්ලීමේ වාක්‍ය (ඕකාස අහං භන්තේ පබ්බජ්ජං යාචාම්) තෙවරක් කියා  තමන් අත වු සිව්රු   එම භික්ෂුවට පිළිගැන් විය  යුතුය.සිව්වන පියවර . ජ්‍යෙෂ්ඨ භික්ෂුව උපාද්‍යන් වහන්සේ  (භීක්ෂුවකට ගුරුවරු  දෙදෙනෙකු සිටින අතර උන්වහන්සේ ලා ආචාර්ය සහා උපාද්‍යාය නමින් හැදින් වේ ) වන අතර උන්වහන්සේ ට වැදගෙන් යලිත් පැවිද් ඉල්ලීම කළ යුතුය.(සබ්බ දුක්ඛ නිස්සණ නිබ්බාන සච්චිකරනත්ථාය ඒතං කසාවත්තං දත්වා පබ්බාජේතමං භන්තේ අනුකම්පං උපාදාය ) මෙම පාළි වාක්‍ය තෙවරක් කිමෙන් අනතුරුව සිවුරු පැවිදි අපේක්ෂකයා අත තබයි. ඉන් පසු භික්ෂුන් කීප නමක් සුදුසු ස්ථානයක දී  වස්ත්‍ර ඉවත් කොට සිව්රු පෙරවීම සිදු කරනු ලැබේ. පස් වන පියවර.  සිව්රු පොරවා පැවිදි වෙස් ගත් අපේක්ෂකයා යලි සංඝයා ඉදිරියට පැමිණි විට උපාද්‍යන් වහන්සේ විසින්  ඔහු තිසරණය සහිත සාමණේර දශීලයෙ
හි පිහිටවනු ලැබේ.එතැන් පටන් ඔහු සාමණේර පැවිද්දෙකු ලෙස සැලකේ.භික්‍ෂූන් හා භික්‍ෂුණීන්බුදුදහම තුල භික්‍ෂූත්වය යනු ‘පුද්ගලික විමුක්තිය සඳහා වන ශික්‍ෂාවන්’ පද්ධතියක කොටසකි. මෙම ශික්‍ෂාවන් භික්‍ෂූන් සහ භික්‍ෂුණීන් විසින් සාමාන්‍ය සංඝයා වහන්සේ කෙනකු වෙතින් සමාදම් වෙයි. මේවායේ අරමුණ පුද්ගලික සදාචාරාත්මක විනයක් ඇතිකර ගැනීමයි. මහායාන බුදුදහමේ සංඝ යන යෙදුම යෙදෙන්නේ කිසියම් තේරුම්ගැනීමේ මට්ටමක් හැඳින්වීම සඳහාය. මේ අනුව ඔවුන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ‘විශිෂ්ඨයින්ගේ ප‍්‍රජාව’ යනුවෙනි. මොවුන් (ශික්‍ෂාවන් සමාදම් වූ) භික්‍ෂූන් හෝ භික්‍ෂුණීන් වීම අනිවාර්ය නොවේ.පුද්ගලික විමුක්තිය සඳහා වූ ශික්‍ෂාවන් පියවර හතරකදී සාමදන් වනු ලබයි ගිහි අයකු සිල්පද කිහිපයක් සමාදම් වෙමින් ශික්‍ෂාවන් කිහිපයක් සාමාදම් වනු ඇත. දෙවන පියවර වන්නේ ආරාමගත ජීවිතයට ඇතුලත් වීමයි. මෙහිදී සිවුරු හැඳීමට සිදුවේ. අනතුරුව යම් තැනැත්තකුට සාමණේරවරයකු විය හැක. ශික්‍ෂාවන් සමාදම්වීමේ හතරවන හා අවසන් පියවර වන්නේ ‘සම්පූර්ණ වශයෙන් උපසම්පදා වූ භික්‍ෂුවක්’ බවට පත්වීමයි. භික්‍ෂු භික්‍ෂුණී යන පාලි යෙදුම ඵෙරවාද බෞද්ධ රටවල භාවිතාවේ පවතී (ශී‍්‍ර ලංකාව බ
ුරුමය තායිලන්තය).  භික්‍ෂූන් හා භික්‍ෂණීහු සිය ජීවිත කාළය පුරාම රැකීම සඳහා ශික්‍ෂාවන් සමාදම් වුවද ඔවුන්ට ඒවා (ජීවිත කාළය තුල තුන් වරක්) අත්හැරිය හැක. මෙය බොහෝ පිරිස් විසින් කරනු ලබන්නකි. මේ ආකාරයෙන් බුදු දහම ශික්‍ෂාපද කඩ නොවී පවත්වාගනී. එනම් ඔව්නට ශික්ෂාවන් ආරක්‍ෂා කිරීම හෝ එම ජීවන ක‍්‍රමය අත්හැරීම යන දෙකින් එකක් තෝරාගත හැක. කෙසේවෙතත් මෙම ශික්‍ෂාවන් කැඞීම අතිශයින්ම නරක කි‍්‍රයාවක් ලෙසින් සැලකේ.ටිබෙටයේ අවුරුදු 6 සිට ඉහල දරුවන්ට රබ්ජුන් ලෙස හැඳින්වෙන මහණ දිවියට ඇතුලත්ව්ය හැකි අතර එය ආරාමවාසී ජීවිතයේ එක් විශේෂ ආකාරයකි. අවුරුදු 14 දී වැඩි ශික්‍ෂාපද සංඛ්‍යාවක් සමාදම් වීමට සිදුවන අතර 21 දී සම්පූර්ණ ශික්‍ෂාවන් සමාදම්වීම හෝ ආරාමවාසී ජීවිතය අතහැර යාම තෝරාගත හැක.සිවුරුත්‍බයිජිංහි පන්සලක හඳුන්කූරු දල්වන චීන භික්‍ෂුවක්මහණකමට ඇතුලත් වූ තැනැත්තන්ගේ ඇඳුම වන සිවුර පිලිබඳ සංකල්පය තුල අන්තර්ගත වන්නේ ශරීරය කාළගුණයෙන් හා දේශගුණයෙන් ආරක්‍ෂා කරගැනීම සඳහා ලාභ රෙදි භාවිතා කිරීමයි. එය තනි රෙද්කින් සකස් නොවිය යුතු අතර රෙදි කිහිපයක් එකට මැසීමෙන් සකස් කරගත යුතුය. කාෂ්මීරයේ වඩාත් ලාභදායක වර්ණය තද ර
තු පැහැය වන බැවින් ටිබෙට් සම්ප‍්‍රදායේ සිවුරු රතු පැහැති වෙයි. දකුණේදී කහපාට විසින් ඉටුකරන්නේද මෙම භූමිකාවමය. කුංකුම වර්ණයට ඉන්දියාවේ සංස්කෘතික බැඳිමක්ද පවතී. නැගෙනහිර ආසියාවේ සිවුරු කහ අලූ හෝ කලූ පැහැති වේ.ටිබෙට් බුදුදහමේ එක් එක් වයස් කාණ්ඩයන්හි හා එක් එක් ශික්‍ෂාවන් සමාදම්වී සිටින භික්‍ෂූන්ට වෙන්වූ සිවුරු වයන් හා රෙදි වර්ග වෙයි.තාන්ති‍්‍රක ශික්‍ෂාවන්උසස් තාන්ති‍්‍රක කි‍්‍රයාකාරකම්හි නිරතවන  ඕනෑම අයකු (භික්‍ෂුවක් හෝ භික්‍ෂුණියක්) සහ යම් මට්ටමක අබෝධයක් අත්කරගත් තැනැත්තන් යෝගී (කාන්තාවන් නම් ‘යෝගිනී’) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. යෝගීන් (භික්‍ෂූන් හෝ ගිහියන්) තාන්ති‍්‍රක ශික්‍ෂාවන් ලෙස හැඳින්වෙන තවත් ශික්‍ෂාවන් කාණ්ඩයක් (බෝධිසත්ව ශික්‍ෂාවන්ද සමග) සමාදම් වෙති. මේ අනුව යෝගී / යොගිනීන් විශේෂිත ආකාරයකට අඳිති. සමහර අවස්ථාවන්හි ඔවුහු ‘සුදු සංඝ’ යනුවෙන්ද හැඳින්වෙති (ඔවුන් නිතර අඳින සුදු හෝ රතු/ සුදු රෙදි නිසා).මනෝ විද්‍යාත්මකව ඔවුහු දෙආකාරයකට කි‍්‍රයාකාරන බැවින් තාන්ති‍්‍රක හා ආරාමික ආකාර දෙක එකිනෙකට වෙනස් ලෙස සලකනු ලැබූවත් ඔවුන් දෙපිරිසම ශ‍්‍රමණයින්ය. භික්‍ෂූන් සහ භික්‍ෂුණීන් මහණ කිරීම ජ
නතාවට හොඳ නිදර්ශනයකි. බටහිර විසින් තාන්ති‍්‍රක මර්ගය ශ‍්‍රමණ නොවන ආකාරයක් ලෙස වැරදි ලෙස තේරුම්ගනු ලබයි. නමුත් මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි අදහසක් වන අතර පිටත පෙනුමින් ‘සම්ප‍්‍රදායික නොවන’ බවත් පෙනීගියද තාන්ති‍්‍රක යෝගී (නී) හු දැඩි රීති සමුදායක් අනුගමනය කරති.වෙනත් ශික්‍ෂාවන්බුදුදහම තුල ශික්‍ෂාවන් සමාදන්වීමේ වෙනත් ආකාරයන්ද පවතී. ‘බෝධිසත්ව ශික්‍ෂාවන්’ මෙයින් වඩාත් වැදගත් වේ. මේවා සියලූ මහායාන අනුගාමිකයින් විසින් සමාදන් වන අතර මෙමගින් පරහිතකාමී ආකල්පයක් ඇති කරවනු ලබයි. තවත් ක‍්‍රමවේදයක් වන්නේ එක් දින ශික්‍ෂාවන්ය. මේවා භික්‍ෂූ භික්‍ෂුණීන්ගේ ශික්‍ෂාවන්ට තරමක් දුරට සමාන වෙයි. නමුත් මෙය වලංගු වන්නේ හිරැ නැගීමේ සිට අවරට යනතෙක් පමණකි.අවසානයබුදුදහම තුල ‘මහණවීම’ යනු එක් එක් තැනැත්තාගේ හැකියාවන් හා අවස්ථාවන් අනුව ස්වයං විනය ගොඩනගා ගැනීම සඳහා පවත්නා ක‍්‍රමවේදයන් රැසක එකතුවකි. සිය අනුගාමිකයින්ගේ මානසික සංවර්ධනය අනුව බුදුන් විවිධ මට්ටමේ ශික්‍ෂාවන් දේශනා කරන ලදී. වඩාත් උසස් ක‍්‍රමවේදය වන්නේ භික්‍ෂු හෝ භික්‍ෂුණී තත්වයට පත්වීමය. සියලූම සම්ප‍්‍රදායන්හි භික්‍ෂුණීන්ගේ අරමුණ වන්නේ දුක්ව
ිඳිමෙන් මිදී විමුක්තිය ළගාකර ගැනීමයි.මීට අමතරව මහායානික ප‍්‍රවේශයේදී බෝධිසත්ව ශික්‍ෂාවන්ද අවශ්‍ය වෙයි. එමෙන්ම තාන්ති‍්‍රක ක‍්‍රමවේදයේදී තාන්ති‍්‍රක ශික්‍ෂාවන් ඇවැසි වෙයි. සමහර තැනැත්තන් භික්‍ෂුණී මහණ කිරීමට එතරම් කැමැත්තක් නොදක්වන බැවින් ඔවුන්ට අනෙකුත් ශික්‍ෂාවන් සමාදන් වියහැක. අනෙක් සියලූ ශික්‍ෂාවන් වෙන වෙනම සමාදන් වියහැක. අනෙක් අතට කිසිවකුට පුද්ගලික විමුක්තිය සඳහා වන ශික්‍ෂාවන් සමාදන් නොවී සිය අරමුණ සාර්ථක කරගැනීමට නොහැකි වන බව පැවසේ. එනම් මෙම ශික්‍ෂාවන් මගින් දක්වන සාරධාර්මික උපදෙස් අනුගමනය කළයුතුය.පළමුවන  විමලධර්මසූරිය රජසිංහලේ රජ රාජ්‍ය සමය1590–1604පූර්වප්‍රාප්තිකයාසීතාවක රාජසිංහ රජුඅනුප්‍රාප්තිකයාසෙනරත් රජුඋපත1591  සෙංකඩගල, ශ්‍රී ලංකාවමරණය1604  ශ්‍රී ලංකාවභූමදානයසෙංකඩගලවල්ලභයාකුසුමාසන දේවිය හෙවත් දෝන කැතරිනා රැජිණභාර්යාවන්කුසුමාසන දේවිය හෙවත් දෝන කැතරිනා රැජිණදෝන අමේලියා දේවිය(මතභේදාත්මකයි)දරුවන්මහඅස්ථාන කුමරු සූරිය ‍දේවිසාම දේවීවංශයදිණරාජරාජවංශයදිණරාජපියාවීරසුන්දර බණ්ඩාරආගමබුද්ධ ධර්මයපළමුවන විමලධර්‍මසූරිය ( ක්‍රි.ව. 1591-1604 ) මහනුවර රාජධානියේ රජු වි මුළු දිවයිනම ප්‍රථම
වතාවට මහනුවර රාජධානිය යටතේ පාලනය ගෙන යන ලදි.උපතින් කොනප්පු බණ්ඩාර ලෙස හැඳින්වුනු මෙතුමාගේ පියා පළමුවැනි රාජසිංහ රජුගේ රාජ්‍යයට එරෙහිව කැරලි ගැසුවේ යැයි සැකයට ලක්වී බොරුවලකට වට්ටවා මරවනු ලැබීය. ඉන්පසු ආරක්ෂාව පතා පෘතුගීසීන් වෙත ගොස් කතෝලික දහමද වැළඳගෙන දොන් ජෝන් (දොන් ජෝන් ඔෆ් ඔස්ට්‍රියා, Don John of Austria) නමින් බෞතීස්ම ලබා සිටියේය. උඩරට යටත් කරගෙන සීතාවක සිට රජකම් කළ පළමුවන රාජසිංහ රජු පරාජය කිරීමට දොන් පිලිප් (යමසිංහ බණ්ඩාර) නම් රජකමට උරුමකම් කියන කුමාරයෙක් සමඟ පෘතුගීසීන්ට උදව් කළේය. නමුත් පෘතුගීසින් රජකමට පත්කළේ ඔහුව නොව දොන් පිලිප් නම් කුමාරයාවය. මීට එරෙහි වූ දොන් ජෝන් පෘතුගීසින් ඉවත්ව යනතෙක් සිට දොන් පිලිප් ට වස දී මරා දැමීය. පෘතුගීසින්ට තර්ජනය කොට මහනුවරින් එළවා දැමුවේ යැයි කියවේ. ඉන්පසු ප්‍රසිද්ධියේම කතෝලික දහම අතහැර බුදු දහම වැළඳ ගත්තේය. පළමුවන විමලධර්මසූරිය ලෙසින් සෙංකඩගල රජ විය.මේ අසා පෘතුගීසීන් ඉන්දියාවේ ගෝවෙන් උපකාර ලබා නැවත සංවිධානය වී  දෝන කැතරිනා (කුසුමාසන දේවිය) ද සමඟ 1594 ( උඩරටට විරුද්ධව සටනට පැමිණි නමුත් දන්තුරේදී ඉන් පැරද පළා ගියෝය. දෝන කැතරිනා විමලධර්මසූරිය රජු
ගේ සේනාවට අසුවුන අතර රජු ඇයව විවාහ කරගත්හ.විමලධර්මසූරිය රජු සිදුකල ශාසනික සේවය කෙසේද යත් රත්නපුර කුරුවිට දෙල්ගමුවේ කුරහන්ගලක සඟවා තිබූ දන්ත ධාතූන් වහන්සේද සෙංකඩගලට වැඩමවා රාජ්‍යත්වයට නියම හිමිකම ඇති කරගත්තෙන් නිල වශයෙන් මුළු ලංකාවටම රජ විය. (නමුත් වෙරළබඩ තවමත් පෘතුගීසීන් සතු විය)බුරුමයෙන්  උපසම්පදාව ගෙන්වීමට කටයුතු කළහ. ගඩලාදෙණිය රිදී විහාරය ලංකාතිලකය ආදි වෙහෙර විහාරස්ථාන අලුත්වැඩියා කළේය.ලංකාවේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමට ගොවාතැන හා කපුවගාව දියුණුකිරීම, කොත්මලේ වලපනේ නගරවල යකඩ හා වානේ කර්මාන්ත දියුණු කිරීම, ලුණුවෙඩි කර්මාන්තය දියුනු කිරීම සිදු කළහ.ලන්දේසි ගවේශකයෙකු වූ ජොරිස් වැන් ස්පිල්බර්ජන් පෘතුගීසීන් පලවා හැරීම සඳහා සටන් කිරීමට සන්ධානයක් ඇති කර ගැනීමේ අදහසක් ඉදිරිපත් කළේය. එම සාකච්ඡාවලින් පසු අද්මිරාල් වයිබ්‍රැන්ඩ් වෑන් වොර්විජෙක් විසින් ඒකාබද්ධ ප්‍රතිප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීම සඳහා සෙබෝල්ඩ් ඩි වීර්ට් එවනු ලැබීය. මෙම සන්ධානය ශෝකාන්තයකින් කෙළවර විය. මත්පැන් සාදයකදී අවිනීත ලෙස හැසිරුණු ලන්දේසීහු රජුට අපහාසය කිරීමේ ප්‍රථිඵලයක් ලෙස ඒ සියලු දෙනා මැරුම් කෑහ. නැවත 1612 දක්වා සන්ධානයක් බිහිවීම අ
වස්ථාවක් උදා නොවිණි. 1612 දී නව ලන්දේසි නියෝජිතයා වූ මර්සෙලිස් බොස්චවුචර් විමලධර්මසූරිය රජුට පසුව රජ පැමිණි සෙනරත් රජු සමග ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්තේය. මෙහි ප්‍රථිඵලය වූයේ පෘතුගීසීන් ලංකාවෙන් ඉවත් කිරීමේ සිට ඉංග්‍රීසීන් මෙහි පැමිණ යටත් කර ගන්නා තෙක් පැවති ලන්දේසි පාලනය යුගයක් ආරම්භ වීමයි.1604 දී මෙතුමා උණ රෝගයකින් මිය ගියේය. ඔහු ලංකා ඉතිහාසයේ විශිෂ්ට රජ කෙනෙකි.පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු බලයට පත් වීමත් සමඟ මුහුණ දුන් අභියෝග කිහිපයක්යමසිංහ බණ්ඩාරගෙන් පසු උඩරට රජ බවට පත් පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු වීරසුන්දර බණ්ඩාරගේ පුතා විය. මෙතුමා උඩරට නව රාජවංශයක ආරම්භකයා වේ.පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු බලයට පත් වීමත් සමඟ මුහුණ දුන් අභියෝග කිහිපයක් විය.නීත්‍යනුකූල රාජ්‍ය උරුමයක් නොවීම.(දෝන කතරිනා හෙවත් කුසුමාසන දේවිය සරණපාවා ගැනීම)උඩරට රාජධානිය පෘතුගීසි ග‍්‍රහණයෙන් බේරාගත යුතු වීම.(දන්තුරේ හා බලන සටන් මගින් පෘතුගීසීන් පරාජය කිරීම)උඩරට රාජ්‍ය සීතාවක බලපෑමෙන් මුදාගත යුතු වීම.(ගනේතැන්න සටන)පරිහානියට පත් බුදු සසුන නගා සිටු විය යුතු වීම.(බුරුමයෙන් උපසම්පදාව ගෙන ඒම)මහනුවර රාජධානියේ ආර්ථික කටයුතු දියුණු කළ යුතු
වීම.(කොත්මලේ , වලපනේ යකඩ කර්මාන්තය දියුනු කිරීම)උඩරට රාජ්‍ය ආශ‍්‍රිත වෙඩි ලූණු කර්මාන්තයේ දියුණුවට පියවර ගැනීමමෙසේ විවිධ මාර්ගයන්ගෙන් උඩරට රාජධානිය ආරක්ෂා කර ගැනීමට කටයුතු කළ පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු හදිසියේ වැළඳුණු දරුණු උණ රෝගයකින් ක‍්‍රිස්තු වර්ෂ 1604 දී මරණයට පත් විය. මේවාද බලන්නසිංහලේ රාජාවලියමහනුවර රාජාවලියමහනුවර රාජධානියකාම්බෝජවරුමෙම ජනවාර්ගික කණ්ඩයාම් කීපයක් අතරින් කබෝජා (කම්බෝජා හෝ කම්බෝජිය)වරු ගැන පුරාණ  සටහන් 7ක 8ක දක්නට ලැබේ. ඒවායේ ‘දමේද’ යන්න හතර වරක් සදහන් වේ. ‘මිලේච’ යන්න දෙවරක්ද , මුරිද් , මෙරයා  සහ ජාවක එක් වරක් පමණක්ද සදහන් වේ. 4 වැනි සියවසට අයත් සිහලවත්ථු නම් පාල ලේඛණයද රුහුණේ ජීවත් වන කම්බෝජාවරු නම් ජන පිරිසක් ගැන සදහන් වේ. මෙම ලේඛණයේ මෙත්තයිය වත්ථු නැමැති 3වැනි කථාවෙන් ‘මලෙයියා’ නම් වැඩිහිටයෙක් තම්බපන්නි දිවයිනේ රෝහණ පළාතේ , කම්බෝජ ගමෙහි ජීවත් වු බව හෙළිවෙයි. තවත් කරුණ ක් නම් , වයඹ සිටි කම්බෝජවරුන්ගේ අසල්වැසි නිවැසියන් වු යෝන හෙවත් යවනයින් (ග්රී කයෝ) ගේ ජනාවාසද , අනුරාධපුරයේ පණ්ඩුකාභය නම් ස්ථානයේ තිබුණ බවට පුරාණ සාක්ෂියක් මහාවංශයේ තිබෙන බවයි.කාම්බෝජවර
ු ක්රියයාකරී ලෙස වෙළද කටයුතු වල යෙදුනු බව ‘ප්රිධාන කාම්බෝජ වෙළද සංගමය’ (කබොජිය මහප්රවගියන) සහ ‘කාම්බෝජ සංඝ’ (ගොට - කබොජි(ය) න)යනාදී වශයෙන් තිබෙන පුරාණ විස්තර වලින් පැහැදිලි වේ. විද්වතුන් මෙම ශිලා ලේඛණගත සටහන් ක්රින.පු. 3වන සියවසේ (‍හෝ ඊටත් පෙර) ඒවා ලෙස දින වකවානු නියම කර ඇත. ශ්රීන ලංකාවේ ජනගහණයෙන් ආර්ය භාෂා කථා කරන අය බොහෝ විට වයඹ කාම්බෝජයෙන් ද කොටසක් ශක (මුරින්ද) සහ යවන ජනපද වලින්ද පැවත එන බව මෙයින් අදහස් වේ.http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Sri_Lanka#Dravidiansස්ථානිය සෙවුම යනු  ස්ථානීය ව්‍යුහගත ව්‍යාපාරික ලැයිස්තුවන්හී  දත්ත-සමුදායක්  හමුවේ භූගෝලීය වශයෙන් සංරෝධිත සෙවුම් ඉදිරිපත්කිරීමට පරිශිලකයන්ට ඉඩ සලසන විශේෂිත අන්තර්ජාල සෙවුම් යන්ත්‍ර භාවිතා කිරීම වෙයි.ඉන්කන්  කුයිපුවක නියෝජනයඉන්කා විකාශනයඉන්කාවරු ක්‍රි.ව. 12 වන සියවසේ දී කස්(z)කො (Cuzco) ප්‍රදේශය පුරා, කිල්කේ( Killke) සංස්කෘතික ගෝත්‍රයක් ලෙස ආරම්භ විණි. මැන්කො කැප්ක්හි නායකයා යටතේ ඔවුන්  කස්(z)කෝහි (Quechua Qosqo) කුඩා නගරයක් ආරම්භ කර එය සිතියමේ රතු පැහැයෙන් දක්වන ලදි.ක්‍රි.ව. 1438 දී  පැචාකුටි
(Pachacuti)  නමින් හැදින්වූ සපා ඉන්කා (Sapa Inca) නායකයා යටතේ (ඔහුගේ නමේ අර්ථය - භූමි ආරක්ෂකයා), ඔවුන් දකුණු පේරු ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය  විය. ඉන්පසු ඔහු විසින් නැවතත් කස්(z)කො ප්‍රධාන නගරයක් සහ අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර ලෙසට ගොඩනඟන ලදි.Cuzco බල කොටුවේ අධිරාජ්‍යයා ලෙස පැචාකුටි කටයුතු කළබව පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් සොයා ගන්නා ලදී. තහුන්ටින්සුයා (Thahuantinsuya) ප්‍රදේශය, ප්‍රාදේශිය නායකයන් හතර දෙනෙකුගේ නායකත්වයෙන් මධ්‍යම රජය යටතේ පාලනය වුණි. ප්‍රාදේශිය නායකයන් හතර දෙනා  චින්චාසුයු (Chinchasuyu) (NW), ඇන්ටිසුයු (Antisuyu) (NE), කොන්ටිසුයු (Contisuya) (SW) සහ කොල්ලසුයු(Collasuyu) (SE)  නම් විය. පැචාකුටි (Pachacuti) නගර වැසියන්  පික්ච් හා කෑම්ප්ඩේවිඩ් නම් ගෘහ නිවාස හා කූඩාරම් ඉදිකළහපැවාකු‍ටි විසින් තම පාලන ප්‍රදේශය හා ඒ අවට භූමි භාගයන්හි දේශපාලන, යුධමය වටිනාකමින් යුතු තොරතුරු දැනගැනීමට, ඔත්තුකරුවන් යොදවනු ලැබීය. තවද ඔහු විසින් අවට රාජධානීන්හි ප්‍රධානීන් වෙත පණිවිඩ යවමින්, නව රාජධානියට සහයෝගය දැක්වීමෙන්  ඔවුන්ට පිරිනැමෙන තනතුරු හා වරප්‍රසාද පිළිබදව සැළකර සිටියේය.තවද ඔහු එම රාජධානින් වෙත තම දියණ
ියන්  සරණ පාවා දීම වැනි උපක්‍රම මඟින් අන්තර් රාජ්‍යය සම්බන්ධතා වර්ධනය කර ගත්තේය.ඉන් පසු ඉන්කා සම්ප්‍රදායට අනුව ක්‍රි.ව. 1463 දී ඔහුගේ පුතා නායකත්වයට පත් විණි.සමාජ ව්‍යුහයඉන්කාවරු විශේෂ ග්‍රෝත්‍ර තුනකට බෙදී තිබුණි. ඒවා නම් උසස් පන්තිය (ප්‍රභූවරු), පහත් පන්තිය හා වහල්ලු (යනාස්) ය. යුධ සිරකරුවන් හා වහලුන්ගේ ළමුන්ද ඇතුළත් වූයේ වහලුන් ගණයටමය. පහත් පන්තියට බොහෝ විට අයත්වූයේ ගොවියන්ය. කිසියම් විශේෂ ක්‍රියාවක් සිදුකළ හමුදා සෙබළෙකුට හෝ කළාකාරයෙකුට වසරකට හෝ ඊට වඩා විශිෂ්ඨ ක්‍රියාවක් තවකෙක් කරන තෙක් හෝ ප්‍රභූ භාවය හිමි විය. ප්‍රභූ භාවය ලැබිය හැකි තවත් ක්‍රමයක් විය. එය නම් අධිරාජ්‍යයට කැමැත්තෙන්ම සම්බන්ධ වීමට කැමති කුරාකා (ගම් ප්‍රධානියා ) කෙනෙක් බවට පත් වීමයි. ඔහුගේ සහකරුවන්ට ඉන්කාවරු වීමට හැකි වූ අතර ඔහු තම තනතුරු ආරක්ෂාකර ගැනීමට පරිස්සම් විය. නමුත් එලෙස ප්‍රභූ භාවය හිමිවූවන්ට කිසිදිනක රාජකීය ප්‍රභූත්වය (රුධිරයෙන් ප්‍රභූ  බව ලැබීම) හිමි වූවන්ට මෙන් සැලකිලි බලාපොරොත්තු විය නොහැකි වූ අතර ඔවුනොවුන් අතර විවාහ පවා සිදු වුණේ නැත. ඉන්කාවරු මෙම කාරණයේදී ඉතා ඍජු වූ අතර ඒවා අත් හැරියේ නැත.
ඔලන්ටේ නම් වූ මෙම විශේෂිත කාරණය ගැන කියවෙන පුරාවෘත්තයක් ඇත. ඔලන්ටේ පුරාවෘත්තයසුසී සෝලර් (ඉන්කා පච්චකුටෙක්ගේ දියණිය ) නම් වූ කුමරිය හොර රහසේ , ඔලන්ටේ නම් වූ තාවකාලික ලෙස ප්‍රභූත්වය ලැබූ පුද්ගලයෙකු සමග විවාහ වූවාය. කාලය ගත වූයේය. මේ අතර දිනක් ඔලන්ටේ සුසී සෝලර්ගේ අත ඉල්ලා නිර්භීතව පැමිණියේය. ඉන්පසු ඉන්කා පච්චකුටෙක් තම දියණිය අක්ලවාසියක (ස්ත්‍රී මඩමක) සිර කොට තැබීය. ඔහු ඔලන්ටේ තම දියණියගේ සැමියා ලෙස භාර නොගත්තේය. ඒ ඔහු  ලෙයින්ම ප්‍රභූවරයෙක් නොවූ නිසාය. මීට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ඔලන්ටේ තම පිරිසද රැස්කර ගෙන ඔලන්ටේ ටැම්බෝ ලෙස පසු කලෙක හැඳින්වුණූ බලකොටුවක් උරුබම්බා මිටියාවතේ පවත්වාගෙන ඉන්කාවට විරුද්ධව සටන් කිරීමට සූදානම්ව සිටියේය. මෙය දැනගත් පච්චකුටෙක් ඔහුව පරාද කිරීමට රුම් නහුයි(ක්වෙචුවායි හි ශෛලමය නේත) යැව්වේය. නමුත් ඔලන්ටේගේ වසර 10 ක් පුරා පැවති රෞද්‍ර කෝධය හමුවේ ඔහු පරාද විය. මේ අතර වාරයේ සුසී සෝලර් ඔලන්ටේගේ දියණියට උපත දුන්නාය. ඇය නමින් ඉමැක් සුමැක් විය. කාලයේ ඇවෑමෙන් පච්චකුටෙක් මරණයට පත් වූයේය. රුමි නහුයි තමා පරාජිතයෙක් බව තේරුම් ගත්තේය. ඔහු සැලැස්මක් කල්පනා කළේය. මේ අතර ඉන්ටි
රයිමි උත්සව ආරම්භ විය. මෙම උත්සව අතරතුර ඔලන්ටේගේ සොල්දාදුවන් මත් පැන් බිව් වරදට ඔලන්ටේ සිර කරුවෙක් ලෙස ගෙන යන ලදී. ඔහු නව ඉන්කා ටු පැක් යුපාන්කුයි වෙත ගෙන යන ලදී. ඔහු තම පියාගේ හා සහෝදරියගේ කතාව අසා තිබුණි. එක්විටම ඉමා සුමැක් එතැනට පැමිණි අතර ඇගේ මව වෙනුවෙන් යාඥා කරන්නට විය. එම කතාවලට සවන් දීමෙන් අනතුරුව ටු පැක් යුපාන්කුයි සුසී සෝලර් හට ඔලන්ටේ හා විවාහ වීමට අවසර දුණි. ඔලන්ටේ බොහෝ යුද්ධ මෙහෙය වූ තම දරුවන් ගැන ආඩම්බරයෙන් සිටි මිනිසෙක් විය. තම සොල්දාදුවන් වෙනුවෙන් සිරගෙට යාමට තරම් යහපත් මනුෂ්‍යයෙක් වූ බව සිහිකල යුතුය. අධ්‍යාපනයඉන්කාවරු කුයිපු හෙවත් ගැට ගසන ගසන ලද නූල් , ගණනය කිරීම්වලට හා ජන සංඛ්‍යානයට යොදා ගත්හ. දැනට ඉතිරිව ඇති කුයිපුවල , අංකන දත්ත පෙනෙන්නට ඇත. සමහර ඉලක්කම් යමක් මතක තබා ගැනීමේ  ලේබල වශයෙන් යොදා ගෙන ඇත. කුයිපුවල වර්ණ , අවකාශ හා ව්‍යුහ වෙනස් කරමින් පණිවිඩ ලබා දීමද සිදු කර ඇත. සංඥා ක්‍රමයට ලියවුණු නැතහොත් අංක රහිත පණිවුඩ තේරුම් ගත්තේ කෙසේදැයි යන්න තවම පැහැදිලි නැත. සමහර සිසුන් කුයිපු වාර්තා කළ භාෂාව සොයා ගැනීමට තවම වෙහෙසෙති. තම සංස්කෘතියේ පැවැත්ම ආරක්ෂාකර ගැන
ීමේ උපක්‍රමයක් වශයෙන් ඉන්කාවරු ‍‍බොහෝ විට පණිවිඩ යැවීම කළේ මුඛ්‍ය සන්නිවේදන ක්‍රමයකටය. ඉන්කා අධ්‍යාපනය විශේෂ වර්ග දෙකකට බෙදී පැවතුණි. ඒවා නම් වෘත්තීය අධ්‍යාපනය (පොදුවේ ඉන්කාවරුන් සඳහා ) සහ විධිමත් පුහුණු කරවීම (ප්‍රභූන් සඳහා ) ය.ආගමඉන්කාවරුන්ගේ ඇදහිලි ක්‍රමය බහුදේව වාදික විය. ඉන්ටි හෙවත් හිරු දෙවියා ප්‍රධාන දෙවියා විය. අධිරාජ්‍යයේ ප්‍රවේණි පාලක නාමය වූ සාපා ඉන්කා වලින් ඍජුවම පැවත එන මුතුන් මිත්තා‍ලෙස ඉන්කාවරු සැලකුවේ ඉන්ටිය.ඉන්කා - සොයාගැනීමඉන්කාහල් වැඩ ගැන විස්තරගණිත ශාස්ත්‍රය ‍හා තාරකා විද්‍යාවකියුපු යනු වැදගත් ඉන්කා තාක්ෂණයකි. එය ගැට සහිත තන්තුවක් එකලස් කරන්නාක් මෙන් තොරතුරු සටහන් කරගන්නට යොදා ගත්තේය.මේ පිළිබදව පර්යේෂණවල නියැළි පුරාවිද්‍යාඥයින්  ගේ අදහස වූයේ ස්මරතා උපකරණ ලෙස හෝ ගණිත දත්ත සටහන් කිරීමට කියුපු භාවිත කරන්නට ඇත කියාය .ඉන්කා වෛද්‍ය විද්‍යාව ගැන බොහෝ සොයාගැනීම් සිදුකළ ඔවුන්ට සාර්ථකව හිස්කබල් ආශ්‍රිත ශල්‍යකර්මද සිදුකිරීමට හා හිස්කබලේ කුහර කැපීමට, හිස්කබලේ තුවාල වල පීඩනය නිදහස් කිරීමට එම තාක්ෂණය භාවිතකළ හැකිබව පෙනුණි.ඉන්කාවරු කොකා පත්