LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
්‍රික්ට්, 2004–2008" (PDF). ස්ටැටිස්ටිකල් ඇබ්ස්ට්‍රෑක්ට් 2009. ජන ලේඛන හා සංඛ්‍යා ලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.↑ "ඒරියා ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා බයි ප්‍රොවින්ස් ඇන්ඩ් ඩිස්ට්‍රික්ට්" (PDF). ස්ටැටිස්ටිකල් ඇබ්ස්ට්‍රෑක්ට් 2009. ජන ලේඛන හා සංඛ්‍යා ලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.මෙම ලිපිය නවීන වාර්ගික කණ්ඩායම් පිලිබඳ වේ.  වෙනත් භාවිතා සඳහා, පිග්මි (වක්‍රෝත්තිහරණය) බලන්න.අප්‍රිකානු පිග්මිවරුන් සහ යුරෝපියානු ගවේෂකයෙක්.කැමරූන්හී නැගෙනහිර පළාතේ බාකා නැටුම්කරුවෝමධ්‍යන්‍ය උස අසාමාන්‍ය ලෙසින් අඩු ලෝක ව්‍යාප්ත බොහෝ වාර්ගික කණ්ඩායම් සඳහා  පිග්මි යන නම ව්‍යවහාර වෙයි; වැඩිහිටි පුරුෂයන් 150 සෙමී (59 අඟල්) ප්‍රමාණයකට අඩු මධ්‍යයන උසක් දක්වා පමණක් වැඩෙන ඕනෑම කණ්ඩායමක්  මානව විද්‍යාඥයින් විසින් පිග්මි ලෙසින් අර්ථ දැක්වෙයි.හර්ට්ස්ප්‍රන්-රසල් සටහන ප්‍රකාර, රතු වාමන තරුවක් යනු,  ප්‍රධාන පරම්පරාවෙහි, එක්කෝ අවසාන භාග  K හෝ M වර්ණාවලි මාදිලියේ, කුඩා සහ සාපේක්ෂ ලෙසින් සිසිල් තරුවකි.රතු වාමන තරුවක් සිත්තරුවෙකුගේ සංකල්පනාවක් අනුව. සමස්ත තරු අතුරින් බහුතරය සමන්විත වන්නේ රතු වාමන තරු වලිනිතරු අතුරින් අත
ිමහත් බහුතරයක් මේවායින් සමන්විත වන අතර ඒවායේ ස්කන්ධය  සූර්යයාගේ ස්කන්ධයෙන් අඩකට වඩා අඩු  (0.075 සූර්යය ස්කන්ධ තරම් අඩු විය හැකි වන අතර, එවිට දුඹුරු වාමනයන් ලෙස හැඳින්වේ) වන අතර පෘෂ්ඨ උෂ්නත්වය  4,000 K ට වඩා අඩුය.අධිකාරී පාලනය: ජාතික පුස්තකාල Germanyගොනුව:Sword arm.jpgරයිනෝසිරස් අණකින් සාදන ලද කඩු මිටක්පුරාණ අ විආයුධ ශාස්ත්‍රය යනු මහා සම්මත මනු රජුගෙන් ඇරඹෙන හෙල රාජධානියත තුළ වසර 38000 කට අධික කාලයක් තිස්සේ යුද්ධාදී කටයුතු උදෙසා අප ශිල්පීන් විසින් තමන්ට අවි ආයුධ තනා ගැනීම සඳහා භාවිතා කළ ශාස්ත්‍රයයි. මෙය බොහෝ විට ඒ ඒ කුල මත පදනම්ව තිබී ඇති අතර මෙයට සාක්ෂි ලෙස අදටත් කම්මල් කරුවන් යනුවෙන් කුලයක් ලංකා සමාජයේ පවතින කුල ක්‍රමය තුළ දක්නට ලැබේ.ඉතිහාසයවෛජන්ත්රසය තන්ත්රපය නැමති පොතේ අප රටේ අවි ආයුධ තැනීම පිළිබඳ ඉතිහාසය සඳහන් ව ඇත. කම්මල් කරුවන් මහනුවර, මාතලේ, අටකලම්පන්න (ගොඩකවෙල, රත්නපුර දිස්ත්‍රීක්කය), රුහුණ වැනි ප්‍රදේශවල සිට ඇත. ඔවුන් සුබ නැකතක්, සුබ දිනයක් හා හෝරාවක් බැලීම වැනි කරුණු දැන සිටියේ අවි ආයුධ තැනිමේදී භාවිතා කරන්නාගේ කේන්ද්‍රයේ ග්‍රහ පිහිටීම අනුව සුබ නැකතක් බ
ලා ඒ වෙලාවට ඔහු අතින්ම යකඩයට තලා හෝ රත් කිරීම සුබ වෙලාවකින් කොට ආයුධය තැනීම සිදු කිරීම චාරීත්‍රය වූ නිසාවෙනි.මේ අතර ආයුධවල දිග හා පළල, භාවිතයේ මුලික සිරිත් ආදී සියල්ල හා මූලික ආයුධ හැසිරවීම දැන සිටි ඇත. කොත්මලේ නවන්ගම අදටත් කම්මල්වල නටබුන් ඇති අතර 9 වන සියවසේ දී ශ්‍රීසියට අයත් ඩැවස්කස් ලෙසින් හැඳින් වූ කඩු තලය  ලංකාවෙන් හදාගෙන ගිය බව ඇලන් ජේ. ඩබ්ලිව්. නැමති කතුවරයා “Persian Metal Technology” නම් ග්ර්න්ථයේ පවසයි. 1950 දශකයේ දී රත්නපුරයේ සමනල වැව ජලාසය හදනවිට වැවට යටවූ පුරාවිධ්යාකත්මක ස්තාන අසූ ගණනකින් 77ක් ම 7 වන සියවසට කලින් තිබූ කම්මල් ය. බ්‍රිතාන්‍යයේ ජූලීන් නැමති පුරා විද්‍යාඥවරිය මේවා ලේඛන ගතකොට ඇති බව සඳහන් වේ. නිරිත දිග මෝසම් සුලං වලින් යකඩ රත් කරන පෝරණුවට සුලං ගත් බව සඳහන් වේ. පැරණි ලංකාවේ ඛණිජ සම්පත් බෙදීයාමනුවරඑලිය - රත්තරන් නිධි බහුල ප්‍රදේශයකිවයඹ - රිදී බහුල ප්‍රදේශයකිමාතලේ හා ඒ අවට - ලෝහ, යකඩ බහුල ප්‍රදේශඅඟුරු භාවිතයගොනුව:Mainahama.jpgමයිනහමක් භාවිතයෙන් යකඩ රත් කරන අයුරුමරං (යකඩ මරං), පද්බේරිය, දඹ, තලකිරියා වැනි ලීවල අගුරු යපස් උණු කිරීමට ‍භාව
ිතා කොට ඇත. මාතලේ, හටන්ගම, ගුරුවෙල, බෝවත්ත, දිනිපිටිය, කිණිඹ, අල ගොල්ල, යටන්මුල්ල, නාගහපොළ, අකුරම්බොඩ යන පුදේශවල කම්මල් නටබුන් අදටත් ඇති ඇතර මෙම ස්ථානවල යබොර අදටත් දක්නට ඇත. මාවනැල්ල ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත ඕමරාගොල්ල රාවණාගේ  ආයුධ ගබඩාව පිළිබඳ පුස්කොල පොතක සඳහන් පහත කවිය හොඳ ‍‍ෛඑතිහාසික සාක්ෂියකි.ඕමරාගොල්ල ආයුධ 	       ගබඩාවනමුණුකුලයෙ සඟවා ඇත 	යගදාවරක්වාගේ කදු මුදුනේ 	        සිරියාවපසිංගල් නිදානය ගනු 	  නොපමාවහෙළ කම්මල් කරුවෝගොනුව:Kammalkaraya.jpgසම්ප්‍රදායික කම්මල් කරුවෙක්හෙළ කම්මල් කරුවෝ යනු රටේ යුද්ධයක් ඇතිවන අවස්ථාවේදී මෙන්ම සාමාන්‍ය අවශ්‍යතා සඳහා අවි ආයුධ සකස් කිරීම සඳහා පාරම්පරික දැනුමකින් යුක්ත වූ ඉතාමත් දක්ෂ ශිල්පීන් පිරිසකි. මයිනහමක් භාවිතයෙන් කම්මලේ අඟුරු රත් කර ගන්නා ඔහු තම රැකියාවට කෙතරම් ගරු කරාද යත් උදෙන්ම මයින හමට නමස්කාර කොට වැඩ ආරම්භ කිරීමට තරම් ඔහු තම ශාස්ත්‍රයට කෘතඥපූර්වක විය. මෙය අද වුවුද සාම්ප්‍රදායික කම්මල් කරුවන් තුළ දක්නට ඇත. පහත් කුලයක් ලෙස සැලකෙන කුලයක් වුවද ඔවුන් රටේ සිටි සටන් කරුවන් හා ඔවුන්ගේ පරම්පරා සමඟ ඉතා සමීප සම්බන්ධතාවයක් පවත්වාගෙන ග
ිය බව ඉතිහාස පොත පත ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර සාක්ෂි දෙයි. එයට හේතුව වූයේ තමාට අවශ්‍ය පරිදි ආයුධ සකස් කර ගැනීමට ඇතැම් විට සටන් කරුවන්ට කම්මල්කරුවාගේ කම්මලටද යෑමට සිදු වීමයි. කලා හැකියාවහෙළ කලාකරුවෙකු ලෙස පැහැදිලිවම ප්‍රකාශ කළ හැකි හෙළ කම්මල් කරුවා තමාගේ දක්ෂතාවය පෙන්වූයේ ආයුධයේ මුවඅත මනාව සකස් කිරීමෙන් පමණක් නොවේ. තමා සාදන සෑම ආයුධයකටම යම් කලාත්මක භාවයක් එක් කලේය. එනම් ලියවැලක් හෝ යම් කැටයමක් නොමැති පැරණි ආයුධයක් නොමැති තරම් ය. කඩුවේ ලේ කාණුව පවා සකස් කිරීමේදී ඒ වඩා ලියවැලක් රිදියෙන් හෝ රත්තරනින් යෙදීමට ඔහු අමතක නොකලේය. සතුරාට විදින ඊතලය යනු වරක් භාවිතා කොට ඉවත් කරන ආයුධයකි. එය එසේ වුවද හෙල කලාකරුවා එයටත් ලියවැලක් කැටයම් කිරීමට අමතක නොකලේය. එසේම කිනිසි, කඩු, සිරික්කි හා එතුණු කඩු වැනි ආයුධවල මිට බොහෝ විට සකස් කරන ලද්දේ සත්ව අඟක් භාවිතා කරමිනි. ‍එසේම ඒ සඳහා ඇත් දළ භාවිතා කළ අවස්ථා බහුල විය. එය කැටයමින් ඔපවත් කළා පමණක් නොව ඒ මත මැණි ගල් ඔබ්බවා ඔපවත් කිරීමටත් හෙළ කම්මල් කරුවා තම කලාත්මක හැකියාව භාවිත කලේ ය.සාම්ප්‍රදායික කලා කරුවාගේ අවසානය1833 කෝල්බෘක් කැමරන් කොමිසමේ නිර්
දේශයට අනුව ලංකාවේ එවක් පටන් පැවති කුල ක්‍රමය එනම් රාජකාරී ක්‍රමය අහෝසි කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හෝ 1978 විවෘත ආර්ථිකයෝ ප්‍රථිඵලයක් ලෙස අද වන විට සාම්ප්‍රදායික කම්මල් කරුවන් හා ඔවුන්ගේ හැකියාවන් හීන වී ඇති අතර පැරණි කාලයේ මෙන් කලා ශිල්ප ඇති කම්මල් කරුවෙකු සොයා ගැනීමටවත් නොමැති තරම්ය.හෙළ ආයුධ කලාව හා හෙළ සටන් කලාව‍කම්මල්කරුවන් හා හෙළ සටන් කලාව වන අංගම්පොර සටන් කලාව අතර ඇත්තේ ගසට පොත්තත් පොත්තට ගසත් මෙන් වූ සබඳතාවකි. හෙළ සටන් කරුවන්ට අවශ්‍ය ආයුධ සපයාදීම කම්මල් කරුවන්ට තම ජන්මයෙන්ම උරුමවූ වගකීමක් විය. ඒ නිසාවෙන්ම හෙළ සටන් කරුවන් නොහොත් අංගක්කරුවන් තමන්ගේ අවි ආයුධ සකස් කර ගැනීමට කම්මල් කරුවාගේ සහාය පැතීය. එහිදී අවිආයුධ ආශ්‍රිත නැකැති ශාස්ත්‍රය දැන සිටියේ අංගක්කරුවන් පමණි. අංගක්කරුවා සකස් කොට දෙන නැකතින් මයිනහමට ගිණි තබා කඩුවක් වැනි ආයුධයක වැඩ ආරම්භ කරන කම්මල්කරුවා, කඩුව හිමිකාර සටන් කරුවාගේ ශරීරප්‍රමාණය අනුව කඩුව සැකසීම සිදු කරයි. එම මිනුම් දඩු ආදිය ගැන මනා අවබෝධයක් කම්මල්කරුවා සතු විය. එපමණක් නොව ආයුධයක් සකස් කිරීමේදී මූලික ආයුධ හැසිරවීම පිළිබඳ එනම් මූලික ඉලංගම් හරඹයන් පිළිබඳ අව
බෝධයක් කම්මල් කරුවා සතු විය. ආශ්‍රිත ලේඛනAllan, J. W. Persian Metal Technology 700−1300 AD (Ithaca, London, 1979)Cooray, P. G. An Introduction to the Geology of Sri Lanka (National Museums of Sri Lanka, Colombo, 1984)Tylecote, R. F. A Histoiy of Metallurgy 2nd edn (The Institute of Materials, London, 1992).කොරතොට අංගම්පොර සම්ප්‍රදායමෙම ලිපිය කාලගුණ සංසිද්ධිය පිලිබඳ වේ.  වෙනත් භාවිතා සඳහා, ටෝනාඩෝ (බහුරුත්හරණය) බලන්න.මෙම වසර තුළ ටෝනාඩෝ සඳහා, 2024 වසර තුළ ටෝනාඩෝ බලන්නව්‍යාකරණ, ‍ශෛලිය, සංගතිය, ස්වාස්ථය හෝ අක්ෂර වින්‍යාසය අරභයා මෙම පිටුව විෂයයෙහි පිටපත-සංස්කරණය සිදු කිරීම අවශ්‍ය බව පෙනේ. එය සංස්කරණය කිරීමෙන්  ඔබ හට උපකාර විය හැක. (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)ටෝනාඩෝ2007 ජුනි මස දී කැනඩාවේ, Elie, Manitoba වෙත ලඟාවෙමින් පවතින ටෝනාඩෝවක්.SeasonPrimarily spring and summer, but can occur at any time of year with the right atmospheric conditionsEffectWind damageමෙම ලිපියකාලගුණයපිළිබඳ  ලිපි මාලාවේ කොටසකිසෞම්‍ය සහ ධ්‍රැව සෘතුශීත සෘතුවවසන්තයග්‍රීෂ්ම සෘතුවසරත් කාල
යනිවර්තන සෘතුවියළි ඍතුවHarmattanවස්සානයකුණාටුCloudCumulonimbus cloudArcus cloudDownburstMicroburstHeat burstDerechoLightningVolcanic lightningThunderstormAir-mass thunderstormThundersnowDry thunderstormMesocycloneSupercellටෝනාඩෝAnticyclonic tornadoLandspoutWaterspoutDust devilFire whirlAnticycloneCyclonePolar lowExtratropical cycloneEuropean windstormNor'easterSubtropical cycloneTropical cycloneAtlantic hurricaneTyphoonStorm surgeDust stormSimoomHaboobMonsoonAmihanGaleSiroccoFirestormWinter stormIce stormBlizzardGround blizzardSnowsquallවර්ෂාපතනයDrizzleFreezingGraupelHailMegacryometeorIce pelletsDiamond dustRainFreezingCloudburstSnowRain and snow mixedSnow grainsSnow rollerSlushමාතෘකාවායු දූෂණයAtmosphereChemistryConvectionPhysicsRiverClimateCloudPhysicsFogFog seasonCold waveHeat waveJet streamMeteorologySevere weatherListExtremeSevere weather terminologyCanadaJapanUnited StatesWeather forecast
ingWeather modificationගැටපද විවරණMeteorologyClimate changeTornado termsTropical cyclone terms කාලගුණය ද්වාරයvteටෝනාඩෝ හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.ටෝනාඩෝ හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.ටෝනාඩෝ වලාවක්ටෝනාඩෝ කුණාටුවක් (ඉංග්‍රීසි:  Tornado) යනු විශාල කුණාටු වලාකුලක පහල මායිමේ සිට භූමිය දෙසට ගිලා බසින, එමෙන්ම වේගයෙන් කැරකෙන සුළං සහිත, ඇඹරෙන පුනීලයක් බඳු සුළං ප්‍රවාහයකි. ටෝනාඩෝව මධ්‍යයෙහි ඇත්‍‍‍තේ අඩු පීඩන සලාවකි.මෙම සලාව මගින් අවට වාතය වේගයෙන් ඒ දෙසට ඇද ගනී.වේගයෙන් භ්‍රමනය වෙමින් පැයට කි.මී 400-500 ත් අතර වේගයකින් හමායන මේ සුළං වලට නිවාස මුළුමනින්ම ගලවා දැමීමටත්, විශාල ට්‍රක් රථ,දුම්රිය පෙට්ටි වැනි දෑ ඉහලට ඔසවා විසි කිරීමටත් විශාල වෘක්ෂයන් උදුරා විනාශ කර දැමීමටත් හැකිය. ටෝනාඩෝ යුරෝපයේ , ආසියාවේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ වල බහුලව හා ප්‍රචණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහිය.	ටෝනාඩෝ නිර්මාණය වනුයේ කොතැනද? කවර වේලාවකද? යන්න නිවැරදිව පුරෝකතනය කිරීමට තවමත් විද්‍යාඥයින්ට හැකියාවක් නොමැත.එහෙත් මෙතෙක් කර ඇති අධ්‍යන වලින් පැහැදිලි වනුයේ ඒවා
ශීත වාතස්කන්ධයට යටින් පිහිටි උණුසුම් වාතය විසින් ඉහල නැගීමට දරන පහර දීම තුලින් නිර්මාණය වන බවයි.එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ ගුණාංග සහිත වාතස්කන්ධ හමුවීම කැළඹුම් සහිත කුණාටු වලාකුළු නිර්මාණයට අවශ්‍ය සුළිමය සුළං තත්වයක් බිහි කරයි.මේ සුළිමය ස්වභාවය තීව්‍රවෙත්ම,සලාව වලාකුලේ පත්ලෙන් මතුවී පොළව හා ගැටීම සිදුවනුයේ ටෝනාඩෝවක පරිද්දෙනි.සරළ ටෝනාඩෝවක් පුනීලයක හැඩය ගනී.එහෙත් එය සුන්බුන් රැස්කර ගන්නා තෙක් අහසේ තිබේදැයි දෘෂ්‍යමාන නොවේ.ටෝනාඩෝවට ඝණ අඳුරු පැහැය එක්වනුයේ එලෙස එකතු වන සුන්බුන් මගිනි.ටෝනාඩෝවක විනාශය රුඳෙනුයේ එහි සුළගේ වේගය හෝ විශ්කම්භය මත පමනක් නොවේ.එය බල පවත්වන කාලය හා එය ගැටෙන භූමියේ ස්වභාවය අනුවද වේ.ටෝනාඩෝ තීව්‍රතාවය මැනීමටෝනාඩෝ කුණාටු වල තීව්‍රතාවය මැනීම සඳහා Fujita පරිමාණය යොදා ගැනේ.( F-පරිමාණය ) යොදා ගැනේ. පරිමාණය සුළං වේගය අනුව F 0 සිටF 5 දක්වා වෙනස් වන සුළුය. F0යනු පැයට කි.මී 64 -116 අතර වේ.F 5යනු සුළං වේගය පැයට කි.මී 419 - 512 අතර වේ.ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෝනාඩෝ1950 -1999 අතර කාල පරිච්ඡේදයේදී එක්සත් ජනපදය විසින් ටෝනාඩෝ කුණාටු 40,522ක් වාර්තා කොට තිබේ. එම ප්‍රමා
ණයේ සාමාන්‍ය වසරක‍ට කුණාටු 810 කි.මේවා අතුරින් දළ වශයෙන් සියයට 43ක් වනාහි F2 (පැයට කි.මී 181 -253 වේගය ) හා F3 (පැයට කි.මී 254 -332 වේගය ) පරිමානයට අයත් ඒවාය.1916 සහ 2000 අතර කාලයේදී එක්සත් ජනපදයේ පුද්ගලයින් 12,766ක් ටෝනාඩෝ බලපෑමෙන් මිය ගියේය.එක්සත් ජනපදයට බලපෑ ප්‍රබල ටෝනාඩෝTri-State ටෝනාඩෝව - එක්සත් ජනපදය 1925	1925 මාර්තු 18 වැනි දින ඉතාමත් වේගයෙන් චලනය වන ටෝනාඩෝවක් විසින් ඇමරිකානු ප්‍රාන්ත 3 ක් වන මිසුරි ,ඉලිනොයිස් සහ ඉන්දියානාවල 689 ක් ජීවිතක්ෂයට පත් කොට 1980 කට තුවාල සිදු කරන ලදී.ටෝනාටඩෝව ඇනාපොලිස් හරහා යන විට එහි මාර්ගය තරමක් පුළුල් සහිත වූ අතර එමගින් ප්‍රාන්තයට තරමක් හානි සිදු විය.ටෝනාඩෝව වටා අහස අඳුරු පැහැයකින් යුක්ත විය.අවසන් අවස්ථාව එළඹෙන තෙක් ටෝනාඩෝවේ පුනීල ලක්ෂණ දක්නට නොලැබිණ.ජැරල් ටෝනාඩෝව - එක්සත් ජනපදය 1997	1997  මැයි 27 දින ජැරල් වලින් උතුරට වන්නට දරුණු අකුණු කුණාටු වර්ධනය වීමට පටන් ගත්තේය.ටෝනාඩෝව වැකෝ ආසන්නයේදී භූමිය හා ගැටී නිවාස කිහිපයක් විනාශ වී තිබිණ.මීට ටික වේලාවකට පසුව තවත් ටෝනාඩෝවක් භූමිය හා ගැටීමෙන් මැරිනාහි මුහුදු යාත්‍රා 50 ක් විනාශ විය.
ටෝනාඩෝ විපත් අවම කර  ගැනීමවිනාශකාරී ටෝනාඩෝ කුණාටු වලින් සිදුවන විශාල විනාශය හා හානි අවම කර ගැනීම සඳහා ඒවා කල් තියා හඳුනා ගෙන ජනතාවට අනතුරු හැඟවීමේ උපක්‍රම දියුණු කරනු සඳහා එක්සත් ජනපද රජය(USA)විසින් ටෝනාඩෝ වලට භාජනය වන බොහෝ ප්‍රදේශයන්හි කාලයක සිට විශාල උත්සාහයක් දරමින් සිටී.1977 සිට කාලගුණ විද්‍යාඥයින් ලබා ඇති සාර්ථකත්වය නම් ටෝනාඩෝ වලාකුල තුලින් සලාව මතුව ඒමට විනාඩි 25 කට කලින් Droppler Radar  මගින් එය හඳුනා ගැනීමට හැකියාව තිබීමයි.මෙය අනතුරුහැඟවීම් තරමක් කල්තියා ප්‍රකාශ කිරීමටත්, අනතුරට මුහුණ දෙන ජනතාව‍ට තම නිවෙස් ගම්බිම් අත්හැර ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා යාමටත් තරමක් ඉඩකඩ සලසයි.ටෝනාඩෝ සිදුකල විපතක්ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථධනපාල ඒ.එච්(2008) ස්වභාවික විපත් ,තරංජි ප්‍රින්ට්ස්අඩවියෙන් බැහැර පිටුTornadoTornadoes සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2008-06-24 at the Wayback MachineTornadoHow Tornadoes Workපින්තූර ගැලරියටෝනාඩෝ වලාවන් කිහිපයක්ටෝනාඩෝ විපත් කිහිපයක්ආශ්‍රිත ලිපිකාලගුණය ද්වාරයCultural si
gnificance of tornadoesCycloneDerechoList of tornadoes and tornado outbreaksList of F5 and EF5 tornadoesList of F4 and EF4 tornadoesList of F4 and EF4 tornadoes (2020–present)List of tropical cyclone-spawned tornadoesList of tornadoes with confirmed satellite tornadoesSecondary flowSkipping tornadoSpace tornadoTornado preparednessTornadoes of 2024Tropical cycloneHypercaneTyphoonWhirlwindමූලාශ්‍රභාහිර සබැඳි Tornado ගැන තවත් දේ විකිපිඩියා සහෝදර ව්‍යාපෘති හරහා සොයාගන්නවික්ෂනරිය වෙතින් අර්ථ දැක්වීම්කොමන්ස් වෙතින් ඡායාරූප හා මාධ්‍යවිකිසරසවිය වෙතින් ඉගෙනුම් මූලාශ්‍රවිකිපුවත් වෙතින් පුවත් කථාංගවිකිකියමන් වෙතින් උපුටා දැක්වීම්විකිප්‍රභව වෙතින් ප්‍රභව පෙළවිකිපොත් වෙතින් පෙළපොත්NOAA Storm Events Database 1950–presentEuropean Severe Weather DatabaseTornado Detection and WarningsElectronic Journal of Severe Storms MeteorologyNOAA Tornado Preparedness GuideTornado History Project – Maps and statistics from 1950 to pres
ent"What we know and don’t know about tornado formation", Physics Today, September 2014U.S. Billion-dollar Weather and Climate DisastersvteCyclones and anticyclones of the world (Centers of action)ConceptsAnticyclonic stormStormHigh-pressure areaLow-pressure areaRapid intensificationCentral dense overcastAnnular tropical cycloneBar (tropical cyclone)SuperstormHypercaneTropical cyclones and climate changeAnticycloneNorthern HemisphereNorth Polar HighSiberian HighAzores HighNorth American HighNorth Pacific HighRidiculously Resilient RidgeSubtropical ridgeSouthern HemisphereSouth Polar HighSouth Atlantic HighSouth Pacific HighKalahari HighAustralian HighSubtropical ridgeCycloneSynoptic scale PolarNorth Polar lowSouth Polar lowසැකිල්ල:Extratropical cyclonesSubtropicalKona stormAustralian east coast LowLake Huron cycloneMediterranean tropical-like cycloneThermalTropical (Outline) Atlantic hurricaneCape Verde hurricanePacific hurricaneTyphoonNorth
Indian Ocean tropical cycloneMediterranean tropical-like cyclone South-West Indian Ocean tropical cycloneAustralian region tropical cycloneSouth Pacific tropical cycloneSouth Atlantic tropical cycloneUpper levelCold-core lowCut-off lowPolar vortexUpper tropospheric cyclonic vortexMesoscaleMesoscale ocean eddiesCatalina eddyHaida EddiesMesoscale convective systemWake LowMesohighMesoscale convective vortexLine echo wave patternWhirlwindMajorMesocycloneSupercellLow-topped supercellWall cloudFunnel cloudTornadoMultiple-vortex tornadoSatellite tornadoAnticyclonic tornadoLandspoutWaterspoutMinorGustnadoDust devilSteam devilFire whirl Tropical cyclones ද්වාරය Tornadoes ද්වාරයvteසොබාදහමේ මූලිකාංගUniverseSpaceTimeEnergyMatterparticleschemical elementsChangeEarthEarth scienceHistory (geological)StructureGeologyPlate tectonicsOceansGaia hypothesisFutureWeatherMeteorologyAtmosphere (Earth)ClimateCloudsMoonlightRainSnowSunlightTides
Windtornadotropical cycloneNatural environmentEcologyEcosystemFieldRadiationWildernessWildfiresLifeOrigin (abiogenesis)Evolutionary historyBiosphereHierarchyBiology (astrobiology)BiodiversityOrganismEukaryotafloraplantsfaunaanimalsfungiprotistaProkaryotesarchaeabacteriaViruses ප්‍රවර්ගයඅධිකාරී පාලනය: ජාතික පුස්තකාල GermanyIsraelUnited StatesJapanCzech RepublicCíes Islands in Galiciaදූපත් යනු සෑම පැත්තකින්ම, එනම් වටෙන්ම ජලයෙන් වට වූ මහාද්වීපයන්ට වඩා කුඩා ගොඩබිම් වේ. මුහුදු, ගංගා සහ විල් යන සියල්ලෙහිම දැකිය හැකි භූ රූපයකි.ආශ්‍රිත ලිපිදූපත් ද්වාරයකොදෙවුපාළු දූපත්Great wall of sandIsland biogeographyIsland ecologyදූපත් රටවල්Island hoppingLake islandපුරාණ දූපත් ලැයිස්තුවList of archipelagosList of artificial islandsList of divided islandsList of fictional islandsList of island countriesභූමි ප්‍රමාණය අනුව දූපත් ලැයිස්තුවList of islands by body of waterමහාද්වීපය අනුව දූපත් ලැයිස්තුවරට අනුව දූපත් ලැයිස්තුවList of i
slands by highest pointList of islands by nameජනගහණය අනුව දූපත් ලැයිස්තුවList of islands by population densityList of islands named after peoplePhantom islandPrivate islandRiver islandRock feverSmall Island Developing StatesTidal islandමූලාශ්‍රභාහිර සබැඳිවිකිමීඩියා කොමන්ස් මේ සම්බන්ධයෙන් අදාළ මාධ්‍ය ඇත:Island (category)විකිඋද්ධෘත සතුව පහත තේමාව සම්බන්ධයෙන් උද්ධෘත එකතුවක් ඇත: Islands Wikisource has the text of the 1911 Encyclopædia Britannica article  Island.Definition of island from United Nations Convention on the Law of the SeaListing of islands සංරක්ෂණය කළ පිටපත පෙබරවාරි 14, 2008 at the Wayback Machine from United Nations Island Directory.vteවෙරළබඩ භූගෝලීය ලක්ෂණභූ රූපAnchialine poolArchipelagoAtollAvulsionAyreBarrier islandBayBightBoddenBrackish marshCapeChannelCliffCoastCoastal plainCoastal waterfallContinental marginContinental shelfCoral reefCoveDunecliff-topEstuaryFirthFjardFjordFreshwater marshFundus
GatGeoGulfGutHapuaHeadlandInletIntertidal wetlandIslandIsletIsthmusLagoonMachairMudflatNatural archPeninsulaReefRiaSalt marshShoalShoreSkerrySoundSpitStackStraitStrand plainSubmarine canyonTidal islandTidal marshTide poolTied islandTomboloWaitunaWindwattBeachesBeach cuspsBeach evolutionCoastal morphodynamicsBeach ridgeBeachrockBeaches in estuaries and baysPocket beachRaised beachRecessionShell beachShingle beachStorm beachWash marginRiver mouthsDebouchRiver deltamegaregressiveMouth barbaymouthProcessesBlowholeCliffed coastCoastal biogeomorphologyCoastal erosionConcordant coastlineCurrentCuspate forelandDiscordant coastlineEmergent coastlineFeeder bluffFetchFlat coastGraded shorelineIngression coastLarge-scale coastal behaviourLongshore driftMarine regressionMarine transgressionRaised shorelineRip currentRocky shoreSea caveSea foamShoalSteep coastSubmergent coastlineSurf breakSurf zoneSurge channelSwas
hUndertowVolcanic arcWave-cut platformWave shoalingWind waveWrack zoneManagementAccretionCoastal managementIntegrated coastal zone managementSubmersionRelatedBulkhead lineCoastal engineeringGrain sizeboulderclaycobblegranulegravelpebblesandshinglesiltIntertidal zoneLittoral zonePhysical oceanographyRiver plumeRegion of freshwater influence භූගෝල විද්‍යාව ද්වාරය සාගර ද්වාරය ප්‍රවර්ගය කොමන්ස්අධිකාරී පාලනය: ජාතික පුස්තකාල France (data)GermanyIsraelUnited StatesJapanCzech Republicමෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteසන්නාහ යුධ වාහනයක් (AFV) යනු සන්නාහයකින් ආරක්ෂා වී ඇති අවි ආයුධවලින් යුක්ත යුධ වාහනයකි. බොහෝමයක් AFV රළු භූ විෂමතාවල ධාවනයට සුදුසු පරිදි සකසා ඇත. ස්වීඩනයේ Combat Vehicle 90, නූතන IFV එකකි.සන්නාහ යුධ රථ සටන් බිමේ දී ඒවායේ යෙදී ඇති කාර්ය භාරය අනුව වර්ගීකරණය කෙරේ. මෙම  වර්ගීකරණය යම් කිසි නියත ආකාරයක් නොවේ. විවිධ කාලවලදී විවිධ රටවල් එකම වාහනය විවිධ කාර්යයන් සඳහා යොදවනු ලැබේ. උදාහරණ
ලෙස සන්නාහ පුද්ගල රැගෙන යන රථ පසුව පාබල යුධ රථ මඟින් ප්‍රතිස්ථාපනය විය. දෙකෙහිම කාර්ය භාරය එක වුවත් පසුව සඳහන් කරන ලද රථයේ මුල් රථයට වඩා හැකියාවන් අඩංගු වේ. සාර්ථක  පොදු කාර්යය සන්නාහ යුධ වාහන, විශේෂිත වාහනවල මුළු පවුලේම අඩිතාලම සේ ක්‍රියා කරයි. උදාහරණ ලෙස M 113 හා MT – LB වාහන හා Mowag Piranha AFV දැක්විය හැක.පුද්ගල ප්‍රවාහන සන්නාහ රථජර්මන් යුධ හමුදාවේ නූතන APC GTK BoxerM113 වියට්නාම යුද්ධය අතරතුර දී රාජකාරියේ යෙදවූ බහුල දම්වැල් මත ධාවනය වන APC වර්ගයක්සන්නාහ මිනිසුන් රැගෙන යන වාහන (APC) යනු පාබල සේනාංක ප්‍රවාහනය සඳහා වූ සැහැල්ලු සන්නාහ යුධ වාහනයකි. සාමාන්‍යයෙන් මේවායේ ඇත්තේ මැෂින් තුවක්කු පමණක් වන නමුත් සමහරක් දියුණු කරන ලද ඒවාහි නැවත වාංගු නොවන තුවක්කු, ATMG හෝ මෝටාර් අඩංගු වේ. ඒවා ඇත්‍ත වශයෙන් සැලසුම් කර ඇත්තේ සෘජු සටන්වලදී යොදා ගැනීමට නොවන නමුත්රැක සිට සිදුවන පහරදීම්වලින් ආරක්ෂා කොට පාබල සේනාංක ආරක්ෂිතව සටන් බිම කරා රැගෙන යාමටය. ඒවා රෝද සහිත ඒවා (Wheeled) හෝ දම්වැල් මත ධාවනය (Tracked) වන ඒවා හෝ දෙකෙහිම සංයුක්තයක් වන අර්ධ දම්වැල් මත ධාවනය වන (Half tracked) ඒවා විය
හැකිය. උදාහරණවලට ඇමරිකානු M113 (Tracked), බ්‍රිතාන්‍යයේ FV 432 (Tracked), ලන්දේසි/ ජර්මානු බොක්සර් MRAT (Wheeled) ප්‍රංශ VAB (Wheeled), සෝවියට් BTR (Wheeled) හා ඇමරිකානු M3 (Half tracked) භට පිරිස් සන්නාහ දම්වැල් මත ධාවනය වන වාහනයක රැගෙන යාමට මුලින්ම උත්සාහ කරන ලද්දේ බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් පළමු ලෝක යුද්ධ සමයේ දීය. දික් කරන ලද මාක් V ටැංකියක් වූ එය සන්නාහයෙන් යුක්ත වන අතරම පාබල ඒකක රැගෙන යාමට ද හැකියාවකින් යුක්ත ‍විය. පසුව සිදුවූ යුද්ධවලදී අදහස ට්‍රක් රථ, කුඩා සේනාංක රැගෙන යන රථ හා සැහැල්ලු සන්නාහයෙන් යුත් අර්ධ දම්වැල් මත ධාවනය වන රථ කෙරෙහි නැඹුරු විය. මේවා දෙවන ලෝක යුධ සමයේ දී පුළුල් ලෙස භාවිතා කරන ලදී. දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුර කැන්ගරූස් වැනි අධිකව සන්නාහ කරන ලද රැගෙන යන වාහන සඳහා වූ පර්යේෂණ පැවැත්වුණි. යුද්ධයෙන් පසුව අර්ධ දම්වැල් මත ධාවනය වූ වාහන සම්පූර්ණයෙන්ම දම්වැල් මත හෝ රෝද මඟින් ධාවනය වන ස්වයං ආරක්ෂාව සඳහා මැෂීන් තුවක්කුවලින් යුත් සන්නාහ පුද්ගල රැගෙන යන වාහන (APC) බවට පත් විය. ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක බලකාය සඳහා වර්තමානයේ දී නිපදවන නව රථයක් වන්නේ Wolf රථයයි.පාබල ප්‍රහාරක රථපාබල
ප්‍රහාරක යුධ වාහන (Infantry fighting vehicles (IFV)) යනු මිනිසුන් රැගෙන යා හැකි සන්නාහ රථ වන අතර ඉන් පාබල සේනාංකවලට ඇතුළත සිට සටන් කිරීමට ඉඩ ලබා දෙයි. තවද එමඟින් සැලකිය යුතු වෙඩි බලයක් ද ලබා දිය හැක. ප්‍රථම IFV වූයේ සෝවියට් හි BMP – 1යි. එය 1967 යුධ පෙළපාලියක ප්‍රදර්ශනය කළ විට බටහිර බුද්ධිමය විශ‍්ලේෂකයන් මවිතයට පත් විය. ස්වීඩනයේ Combat Vehicle 90, නූතන IFV එකකි.නුතන IFV හොඳින් සන්නාහ කරන ලද පාබල සේනාංක රැගෙන යන්නන් වන අතර ඒවායේ පාබල සේනාංකවලට වාහනය තුළ සිට සටන් කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබා දේ. ඒවා මුල් කාලීන APC වලින් වෙනස් වන අතර ඒවායේ දැඩි සන්නාහය වැඩි ආරක්ෂාවක් ලබා දෙන අතර වෙඩි තැබීමට වෙන් කළ ස්ථාන හරහා ඒ තුළ වු පාබල සේනාංකවලට තමන් අතැති ගිනි අවිවලින් ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට ඉඩ සලස්වයි. ඒවා 20mm හෝ විශාල ස්වයංක්‍රීය කාල තුවක්කුවලින් හා ATGM වලින් යුක්ත වේ. සාමාන්‍යයෙන් IFV දම්වැල් මත චලනය වන නමුත් සමහරක් රෝද සහිත වාහන ද මෙම කාණ්ඩයට වැටේ. විශේෂයෙන් සන්නද්ධ කරන ලද IFV සමහරක් සැහැල්ලු යුධ ටැංකිවල කාර්යභාරය ද ඉටු කරයි. මේවා පිරික්සුම් ඒකක භාවිතා කරන අතර අධි වෙඩි බලයකින් තොරව සටන් කළ හැකි එය
ාර් බෝන් (Airborne) ගුවන් ප්‍රහාරක ඒකක් සඳහා ද සැහැල්ලු IFV යොදා ගනී. කෙසේ නමුත් ඊශ්‍රායලයේ මර්කාවා ප්‍රධාන ‍යුධ ටැංකිවලට පාබල සේනාංක රැගෙන යාමේ කොටසක් ද ඇත.යුධ ටැංකි නාශකනෝවීජියානු NM 142 , යුධ ටැංකි නාශක මිසයිල වලින් යුත් නූතන යුධ ටැංකි විනාශකස්වයං ප්‍රචාලක යුධ ටැංකි නාශක අවි හෝ ටැංකි විනාශක මූලිකව භාවිතා වන්නේ ආරක්ෂක හෝ පසු බසින මෙහෙයුම්වලදී පාබල හෝ යුධ ටැංකි ඒකක සඳහා යුධ ටැංකි නාශක බලය සැපයීම සඳහාය. ඒවාට අධි ප්‍රවේග යුධ ටැංකි නාශක තුවක්කු හෝ සමහරක් විට යුධ ටැංකි නාශක මඟ පෙන්නුම් මිසයිල විදින හෝ ATGM ඇතුළත් විය හැක. යුධ ටැංකි විනාශකවලට යුධ ටැංකි ඉටු කරන කාර්ය භාරවලින් බොහෝ ප්‍රමාණයක් සපුරාලිය නොහැක. ඒවා සචලතාවයෙන් අඩු වන අතර පාබල සේනාංකවලට දක්වන ප්‍රතිරෝධය ද අඩු වේ. නමුත් ඒවා නිෂ්පාදනය කිරීම නඩත්තු කිරීම හා නැවත සැපයීම යුධ ටැංකිවලට වඩා අඩු වියදම් සහගත වේ. දෙවන ලෝක යුද්ධයේ සිට තුවක්කු සවි කරන ලද ටැංකි විනාශක විශාල වශයෙන් පොදු භාවිත ටැංකිවලින් හා ATMG විදිනවලින් ප්‍රතිස්ථාපනය වී ඇත. තවද සැහැල්ලු ලෙස සන්නාහ කරන ලද ATGM රැගෙන එන රථ දිගු දුර ටැංකි නාශක හැකියා සඳහා හා ගු
වන් සැපයුම් මඟින් ටැංකි ප්‍රතිස්ථානගත කිරීම සඳහා යොදා ගනී.සන්නද්ධ යුධ ටැංකිජෝජිනියානු සේවයේ නියුතු සන්නාහ වලින් සැදුම් ලත් T – 72 යුධ ටැංකි.යුධ ටැංකි සියළු භූ විශමතා වල ක්‍රියාත්මක විය හැකි සන්නාහ යුධ වාහනයක් වන අතර මූලිකවම ඉදිරි සටන් පෙ‍රමුනේ දී සෘජු පහර දීම් භාවිතයෙන් සතුරු බලය බිද ලීමට භාවිතා කරයි. ටැංකි දියුණු කිරීමෙන් මුල්කාලීන පරේක්ෂණාත්මක දින වලදී සකස් කිරීම් කිහිපයක් අත්හදා බලා ඇතත් සම්මත සැළසුම් ආකාරයක් සැමැන්‍ය යෙන් පිළිගත් රටාවක් බවට මතු විය. මේ සදහා ටැංකියෙහි මුදුනේ සවි කරන ලද සම්පුර්ණයෙන්ම හැරවිය හැකි ප්‍රධාන කාලතුවක්කුවක් හා විවිධ අතිරේක මැෂින් තුවක්කු අයත්වෙයි. දාර්ශනිකව යුධ ටැංකියක් යනු ස්වභාවයෙන්ම ආක්‍රමණකාරී ආයුධයකි. අඩුම තරමින් එක් තුවක්කුවකින් යුක්ත වන ආරක්ෂා කාරී ආවරණයක් වන මෙය සතුරන් කරා ගමන් කළ හැකි බලකොටුවක් ලෙස හැදින්විය හැක. (එසේම ආරක්ෂාකාරී පසුබිම්වලදී මෙවා ස්ථිතික බලකොටු වේ.) ඓතිහාසිකව යුධ ටැංකි වර්ග 3 කට බෙදා දැක්විය හැකිය. කුඩා ප්‍රමාණයේ යුධ ටැංකි (කුඩා, තුනී සන්නාහයෙන් යුත් දුබල වෙඩි බලයකින් යුත් නමුත් අතිශයින් ජංගම මෙම රථ සන්නාහ පිරික්සු
ම් රාජකාරීය සඳහා යොදා ගනී.) මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ යුධ ටැංකි (ප්‍රමාණයෙන් සාමාන්‍යයයි, අවශ්‍ය පරිදි සන්නාහයෙන් යුක්ත‍ වේ, සැලකිය යුතු වෙඩි බලයකින්ද යුක්ත වේ, සැලකිය යුතු තරම් චලනය වීමේ හැකියාවකින් යුත් මෙම ටැංකිය ක්‍රියාකාරී යුධ ගැටුම්වලට (විශේෂයෙන් වෙනත් ටැංකිවලට එරෙහිව) අවශ්‍ය සමතුලිත අංග ලක්ෂණ සපයයි.) විශාල යුධ ටැංකි (ප්‍රමාණයෙන් විශාලයි, ඝනව සන්නාහයෙන් යුක්තය. අධික වෙඩි බලයක් සහිතයි. නමුත් චලනය වීමේ හැකියාව අවම වේ. බොහෝ විට පාබල සේනාංකවලට සහය සඳහා ආරක්ෂක වළලු කඩා බිඳ දැමීමට සකසා ඇත. වෙනත් රටවලින් සිදු කරන ලද අනෙකුත් නම් කිරීම් (Cavalry Tank, Cruiser Tank, Infantry Tank) මේ හා සමාන වූ භූමිකා නිරූපණය කරයි. නූතන ප්‍රධාන යුධ ටැංකිවලට දියුණු චලනය වීමේ, කාලතුවක්කු හා සන්නාහ තාක්ෂණ ඇතුළත් වන අතර ඒවා එකතු වීමෙන් ඓතිහාසික වර්ග තුන එක් වර්ගයක් කරා රැගෙන විත් ඇත. එය එහි යුගයේ වූ අනෙක් වාහනවලට සාපකේෂව වෙඩි බලයේ, සචලතාවය හා සන්නාහ ආරක්ෂාව උසස් තත්වයෙන් උසස් ස්ථානයක් ලබා ගනී. එයට සන්සන්දනාත්මකව රළු භූ ලක්ෂණ හරහා වැඩි වේගවලින් ගමන් කළ හැකි මුත් එහි ඉන්ධන, නඩත්තු කිරීම හා අවි  ආයුධ සැපයීම එය ප්‍රවර්ධනම