LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ාන්තය සම්බන්ධයෙන් සහයෝගයෙන් ක්‍රියාකිරීමට උනන්දුකරවීම සදහා එවකට එක්සත් ජනපදයේ උප ජනාධිපතිව සිටි හෙන්රි වොලස් විශාල කාර්යය භාර්යයක් ඉටු කරන ලදී. ඔහුගේ මතය වුයේ මෙක්සිකෝව තුළ සාගතයක් ඇති වීම වැළැක්වීම ඇමරිකානු ආර්ථිකය කෙරෙහි වාසිදායක වන බවයි. පසු කාලීනව රොක්ෆෙලර් පදනමෙහි සභාපතිත්වයට පත් වු J. ජෝර්ජ් හැරර් විශේෂ අධ්‍යයන සදහා වු ආයතනයේ ප්‍රධානියා ලෙස ක්‍රියා කළේය. එහි සේවය කළ ප්‍රධාන පෙළේ විද්‍යාඥයින් අතරට නෝර්මන් බෝලැග්, එඩ්වින් වෙල්හුසන් සහ විලියම් කොල්වේ යන අය අයත් වෙති. මෙම වැඩ සටහනට එක්සත් ජනපද මෙන්ම මෙක්සිකානු පර්යේෂකයන් ද සම්බන්ධ විය. 1962 වසරේ මෙම වැඩ සටහන අවසන් කිරීමෙන් අනතුරුව පරේෂණාත්මක කටයුතු සදහා රැදී සිටින ලෙස මෙක්සිකානු රජය මගින් කුඩා විද්‍යාඥයන් කණ්ඩායමකට ආරාධනා කරන ලදී. ඒ අනුව බෝලැග් ආචාර්යය ඩෙල්බට්. T. මයිරන් (සන්නිවේදන විශේෂඥ), ජෝන් S. නයිඩර්හුසර් (අර්ථාපල් පිළිබද විශේෂඥ), එඩ්වින් J. වෙල්හුසන් (තිරිඟු ප්‍රජනන ශිල්පි), එල්මර් ජොන්සන් (තිරිඟු ප්‍රජනන ශිල්පීන්) සහ රෙජි ලේයාර්ඩ් (කෘෂි විශේෂඥ) යන අයයි. තවදුරටත් මෙක්සිකෝවේ රැදි සිටිමින් cimmyt ආයතනයේ කාර්යය මණ්ඩලයේ හරය බවට පත
්විය. මෙම ආයතනය ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ මිටි, ශක්තිමත්, පොහොර වලට වඩාත් හොදින් ප්‍රතිචාර දක්වන ලෙඩ රෝග වලට ප්‍රතිරෝධි තිරිඟු විශේෂ නිර්මාණය කිරීම සම්බන්ධයෙනි. මෙම නිර්මාණය මෙක්සිකෝව, ඉන්දියාව, පකිස්ථානය, තුර්කිය සහ ලෝකයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ රාශියක තිරිඟු අස්වැන්න ඉහළ නැංවීම සදහා හේතු විය. මෙම ව්‍යාපෘතියේ සාර්ථකත්වය හේතුවෙන් 1970 වසරේදී බෝලැග් හට නොබෙල් සාම ත්‍යාගය හිමිවිය. එම වසරේදීම යුනෙස්කෝ විද්‍යා සම්මානය CIMMYT සහ IRRI යන ආයතන වලට පොදුවේ පිරිනමන ලදී. නොර්මන් බොලැග් මිලියනයකට අධික ජනතාවක් සාගතයෙන් බේරා ගන්නා ලදැයි සැකකෙයි. මෙක්සිකානු රජය ග්‍රාමීය යටිතල පහසුකම් වැඩි දියුණු කිරීම සදහා විශාල වශයෙන් මුදල් යෙදවු අතර නව බීජ විශේෂ භාවිතයෙන් ක්‍රමයෙන් වඩාත් ප්‍රචලිත විය. 1951 වසරේදී මෙක්සිකෝව තිරිඟු නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් ස්වයං පෝෂිත තත්ත්වයට පත් වු අතර ඉන්පසු අතිරික්ත නිෂ්පාදන අපනයන කරන තත්ත්වය දක්වා දියුණු විය. 1901 වසර වන විට මෙක්සිකානු ජනගහනය මිලියන 13.6 ක් වු අතර 2005 වන විට එය මිලියන 103.3 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණි. ඉන්දියානු සාර්ථකත්වයරොක්ෆෙලර් පදනම කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනය සාර්ථක ක්‍රියාවල
ියක් බව තේරුම් ගැනීමත් සමග තම හරිත විප්ලවය අනෙකුත් රටවල් දක්වා පතුරුවා හැරීමට උනන්දු විය. මෙක්සිකෝවේ පිහිටි විශේෂ අධ්‍යයන ආයතනය 1959 වසරේදී නිළ නොවන අන්තර් ජාතික පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වු අතර 1963 වසරේදි එය නිළ වශයෙන් CIMMYT හෙවත් අන්තර් ජාතික තිරිඟු සහ බඩ ඉරිඟු සංවර්ධන මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය. 1961 වසර වන විට ඉන්දියාව සාගතයකට ඉතා ආසන්න තත්ත්වයක පැවතියේය. මේ අතරතුර ඉන්දියානු කෘෂිකර්ම අමාත්‍ය අංශයේ උපදේශකයෙකු ලෙස ක්‍රියා කළ m.s. ස්වාමීනාදන් විසින් නෝර්මන් බෝලැග් හට ඉන්දියාවට පැමිණෙන ලෙස ආරාධනා කරන ලදී. ඉන්දියානු පාලන යාන්ත්‍රණය තුළ ඉන්දියානු බීජ ඒකාධිකාරය හේතුවෙන් පැවති බාධක මග හරවා ගනිමින් CIMMYT ආයතනයෙන් තිරිඟු බීජ ගෙන්වීම සදහා ෆෝඩ් පදනම සහ ඉන්දියානු රජය එකතුව ක්‍රියා කළේය.කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය හා ආහාර ආරක්ෂණයතාක්ෂණික ක්‍රමහරිත විප්ලවය තුළ වු ව්‍යාපෘති එවකට පැවති තාක්ෂණික ක්‍රම විසුරුවා හැරි නමුත් කාර්මික කරණයට ලක්වු ජාතීන්ගෙන් බාහිරව බහුලව භාවිතා නොවීය. මෙම තාක්ෂණික ක්‍රම අතරට පලිබෝධ නාශක, වාරිමාර්ග ව්‍යාපෘති හා කෘතිම නයිට්‍රජන් පොහොර ඇතුළත් වෙයි. හරිත
විප්ලවයේ නව තාක්ෂණික දියුණු වීමක් වුයේ විශ්මිත බීජ ලෙස හදුන්වන දේයහි නිෂ්පාදනයයි. කෘෂිකාර්මික යන් විසින් විවිධ මාදිලි වල ඉරිඟු, තිරිඟු හා සහල් නිෂ්පාදනය කළ අතර ඒවා HYV හෝ අධි ඵල ‍ප්‍රභේද ලෙස හැදින්විණි. අනෙකුත් ප්‍රභේද හා සසදන කළ HYV වලට වැඩි දියුණු කරන ලද නයිට්‍රජන් අවශෝෂණය කිරීමේ විභවයක් පවතියි. වැඩිපුර නයිට්‍රජන් අවහෝෂණය කර ගන්නා ධාන්‍ය සාමාන්‍යයෙන් ඵලදාව නෙලීමට පෙර ඇද වැටෙන නිසා ඔවුන්ගේ ජේනෝම තුළට අර්ධ කුරු කිරීමේ ජාන ඇතුළත් කරන ලදී. ඔරිවිල් වොගෙල් විසින් ජපාන කුලු තිරිගු ප්‍රබවයකින් නිපද වන ලද නොරීන් 10 තිරිඟු ප්‍රභේදය හරිත විප්ලවයේ තිරිගු වගා සංවර්ධනය කිරීමට අතිශයින් වැදගත් විය. IRRI මගින් දියුණු කර බහුලව ව්‍යාප්ත වු ප්‍රථම HYV සහල් විශේෂය වු IR8 නිර්මාණය කරන ලද්දේ පෙටා ලෙස හැදින්වු ඉන්දුනිසියානු ප්‍රභේදයක් හා ඩී ජියෝ වු ජෙන් නම් වු චීන ප්‍රභේදයක් එකිනෙක එකතු කිරීමෙනි. අනුක ජාන විද්‍යාවේ දියුණූ වීම් සමග සහල් වල අඩුඋස (rht), ජිබර්ලින් අචේතන (gibberellin insensitive, gail) හා සිහින් සහල් (slrl) වලට හේතු වන විකෘති ජාන ජිබර්ලික් අම්ලයේ (සෛල විභේදනය මත එහි බලපෑම මගින් කද වැඩීම පාලනය
කරන ශාක හෝමෝනයක්) සෛලික සංඥා කිරීමේ සංරචක ලෙස හදුනාගත් අතර ඉන්පසු එය ක්ලෝනිකරණයට භාජනය කරනු ලැබේ. විකෘති වටපිටාවක් තුළ කද වැඩීම සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවු අතර එමගින් කුරු ශාක වර්ග බිහිවිය. කුරු ශාක යාන්ත්‍රිකව වඩාත් ස්ථායි වු නිසා කදෙහි ප්‍රභා සංස්ලේෂණ ආයෝජනය සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවිය. උරාගැනීම, ධාන්‍ය ඵලදාව සදහා යොමු කළ අතර එමගින් වානිජ්‍ය ඵලදාව මත රසායනික පෙහොර වල බලපෑම වැඩි දියුණු විය.අවශ්‍යතරම් ජල පහසුකම්, පලිබෝධ නාශක හා පෙහොර වල පැවතීමත් සමග HYV මගින් සාම්ප්‍රදායික ප්‍රභේද අබිභවා යන අතර ඉහත සදහන් කරන ලද ඒවා නොමැති විට සාම්ප්‍රදායික ප්‍රභේද මගින් සමහරක් විය HYV ප්‍රබේද අභිබවා යෑම සිදු විය හැක.නිෂ්පාදනය ඉහළ යයි1961 හා 1985 වසර අතරතුරදි දියුණු වන ජාතීන්ගේ ධාන්‍ය නිෂ්පාදනය දෙගුණයකට වඩා වැඩිවිය. සහල්, ඉරිඟු හා තිරිඟු ඵලදාව මෙම කාලය තුලදී අතිශයින් වැඩිවිය. නිෂ්පාදනය ඉහළයාම දළ වශයෙන් සමානව වාරිමාර්ග, පෙහොර හා බීජ වැඩි දියුණූ වීම් වල ආරෝපණය කල හැක. (අවම තරමින් ආසියානු සහල් වලදී වත්)හරිත විප්ලවයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිදාන ඉහළ නැංවෙන අතර ක්‍රියාවලිය සදහා ශක්ති ආදානය (බෝගයන් නිෂ්පාද
නය සදහා වැය කළ යුතු ශක්තිය) ආදානය ද වැඩි ශීඝ්‍රතාවයකින් ඉහළ නැංවුණි. එමනිසා බෝග නිෂ්පාදනයට ශක්ති ආදානයේ අනුපාතය කාලයත් සමග අඩුවිය. හරිත විප්ලවයේ තාක්ෂණික ක්‍රම රසායනික පොහොර හා පලිබෝධනාශක මත අතිශයින් රදා පැවතුන අතර ඉන් සමහරක් පොසිල ඉන්ධන මගින් නිෂ්පාදනය කළ යුතු වේ. එනිසා කෘෂීකර්මාන්තය ක්‍රමක්‍රමයෙන් පෙට්‍රෝලියම් නිෂ්පාදනමත පදනම් වීම සිදු වෙයි. පීක් ඔයිල් සිද්ධාන්තයේ යෝජකයන් බිය ඵලකර සිටින්නේ තෙල් හා වායු නිෂ්පාදනයේ අනාගත මන්දනය වීම් ආහාර නිෂ්පාදනය අඩුවීම හෝ මැල්තුසියානු වසංගතයක් ඇතිවීම සිදු විය හැකිබවයි.ආහාර ආරක්ෂණය මත බලපෑමගෝලීය ආහාර ආරක්ෂණය මත හරිත විප්ලවයේ බලපෑම, ආහාර පද්ධති තුළ අන්තර්ගත සංකිර්ණතා නිසා හදුනා ගැනීමට අතපසු වෙයි. හරිත විප්ලවයේ ආරම්භයේ සිට මේ දක්වා ලෝක ජනගහනය බිලියන 4 කින් පමණ වැඩි වී ඇති අතර බොහෝමයක් දෙනා විශ්වාස කරන්නේ විප්ලවය නොතිබිණි නම් ලෝකයේ අදික ආහාර අර්බුදයක් ඇතිවනු ඇති බවයි. 1960 දශකයේ ටොන් මිලියන 10 ක් වු ඉන්දියාවේ වාර්සික තිරිගු පිටි නිෂ්පාදනය ටොන් මිලියන 73 දක්වා ඉහළ නගින ලදී. දියුණු වන ලෝකයේ සාමාන්‍ය මිනිසෙක් හරිත විප්ලවයට පෙර සිටි මිනිසෙකුට ව
ඩා දිනකට 25% ක පමණ කැලරි පරිභෝජනය කරයි. 1950 – 1984 අතරතුරදි හරිත විප්ලවය විසින් ලෝකය වටා කෘෂිකර්මාන්තය පරිවර්තනයට ලක්කළ අතර ලෝකයේ ධාන්‍ය නිෂ්පාදනය 250% කින් ඉහළ නැංවෙන ලදී. හරිත විප්ලවය මගින් සිදුවු නිෂ්පාදනයේ වැඩිවීම නිසා ලොවපුරා සාගතයක් පැතිරීම වැළැක්වු අතර මනුෂ්‍යයන් බිලියන ගණනකට අවශ්‍ය ආහාර පාන ලැබුණි.මෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස රසායනික පදාර්ථය සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)සැහැල්ලුතම මූල ද්‍රව්‍ය වනුයේ හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම්ය. මේවා විශ්වයේ මහා පිපුරුමේ (Big Bang nucleosynthesis) මුල් විනාඩි 20 තුළ නිපදවූ අතර එය ස්කන්ධ අතර අනුපාතයෙන් 3 : 1 වේ. (ආසන්න වශයෙන් පරමාණු සංඛ්‍යා අතර අනුපාතය ගත් විට 12 : 1 වේ) හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් ඇතිවුණු පසු අනෙක් මූල ද්‍රව්‍ය ස්වාභාවිකව ඇති වූ අතර එය ස්වාභාවික සහ කෘත්‍රීමව කරන ලද න්‍යෂ්ටික සංස්ලේෂණ ක්‍රම, හා න්‍යෂ්ටික විඛන්ඩණය වැනි ක්‍රම මගින් ඇති විණි.වසර 2006 වන විට මූල ද්‍රව්‍ය 117 තේරුම් ගෙන ඇති අතර (මෙහි  තේරුම් ගත් යනු අනෙක් මූලද්‍රව්‍යවලින් පැහැදිලිව වෙන් කොට ගත් කාලයක් පවතී යන්න වේ.) මෙයින් 94 ස්වාභාවික පෘතුවියේ පවතී. මෙයින් 6 ක් අංශු මා
ත්‍රීය ප්‍රමාණ වලින් පවතී. ඒවා නම් ටෙක්නීටියම් පරමාණුක ක්‍රමාංකය 43, ප්‍රොමේතියම් පරමාණුක ක්‍රමාංකය 61, ඇස්ටටීන් පරමාණුක ක්‍රමාංකය 94 වේ. මීට අමතරව (සමහර විට) පරමාණුක ක්‍රමාංකය 98 වූ කැලිෆෝනියම් ඇතැම් වේලාවට අණාවරණය කරගෙන ඇති අතර එය තාරකා සහ අද්බූත තාරකාවල වර්ණාවලි මගින් සොයා ගත නොහැකි අතර ඒවා කෘත්‍රීමව ව්‍යුත්පන්න කළ යුතු වේ. මෙම මූල ද්‍රව්‍ය කෘත්‍රීම ක්‍රම මගින් ව්‍යුත්පන්න කරන ඉතා කෙටි අර්ධ ආයු කාලයක් සහිත විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍ය නිසා ‍තැනෙන්නකි. ඉතිරි මූල ද්‍රව්‍ය 22 පොළෝවේ හෝ කක්ෂ වර්ණාවලි මගින් සොයා ගත නොහැකි අතර ඒවා කෘත්‍රීමව ව්‍යුත්පන්න කළ යුතු වේ. මෙලෙස කෘත්‍රීමව ව්‍යුත්පන්න කරන ලද මූලද්‍රව්‍යයන් සියල්ලම විකිරණශීලී වන අතර ඉතා කුඩා අර්ධ ජීවිත කාලයක් ඇත. මෙම මූලද්‍රව්‍ය පොලොවේ තිබුණහොත් ඒවා බොහෝ දුරට දිරාපත් වේ. යම් හෙයකින් පොළොවේ හෝ නව තරුවක පැවතුණහොත් ඒ හදුනා ගැනීම පවා හැකි නොවන ඉතා කුඩා ප්‍රමාණ වලිනි. පළමුව කෘතීමව නිර්මාණය කරන ලද මූල ද්‍රව්‍ය වනුයේ ටෙක්නීටියම්ය. (ඒ 1937 දීය. ඒ  අංශු මාත්‍රීය ලෙස ටෙක්නීටියම් පවතින බව 1925 දී සොයා ගත්තද, එතෙක් මූල ද්‍රව්‍ය හඳුනාගත නොහැකි වුනි.
නැතහොත් එය 1925 සොයා ගත  හැකිව තිබුණි.) මෙම ක්‍රියාවලිය කිහිපවරක් ස්වාභාවිකව අංශු මාත්‍රීයව පවතින මූලද්‍රව්‍ය සඳහා සිදු කෙරුණි. මූල ද්‍රව්‍ය ලැයිතුවක්, නමෙන් , ලකුණෙන් , පරමාණුක ක්‍රමාංකයෙන් , ද්‍රවාංකයෙන්, තාපාංකයෙන් සහ පරමාණුවල අයනීකරණ ශක්තිය ලබා ගත හැක. හොදම මූලද්‍රව්‍යවල වර්ගීකරණ ආවර්ථිතා වගුවේ වන අතර සමාන ගුණැති මුලද්‍රව්‍ය එකට ගෙන එහි දක්වා ඇත. Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Chemical_element#descriptionසිංහලයන් කටවහරේ අජිනොමෙටෝ ලෙස මෙන්ම ස්ටොක් පවුඩර් ලෙසද හඳුන්වන මොනොසෝඩියම් ග්ලූටමේට් (එම්එස්ජී), සෝඩියම් ග්ලූටමේට් ලෙසද හැඳින්වේ, ග්ලූටමික් අම්ලයේ සෝඩියම් ලුණු, ස්වාභාවිකවම අත්‍යවශ්‍ය නොවන ඇමයිනෝ අම්ල බහුල වේ. [2] ග්ලූටමික් අම්ලය ස්වාභාවිකවම තක්කාලි, මිදි, චීස්, හතු සහ වෙනත් ආහාර වල දක්නට ලැබේ. [3] [4] ස්වභාවිකවම ස්ටූස් සහ මස් සුප් වැනි ආහාර වල ග්ලූටමේට් මෙන් මස්, රසවත් ආහාරවල තීව්‍රතාවය වැඩි කරන උමාමි රසයක් සහිත රසකාරකයක් ලෙස ආහාර පිසීමේදී MSG භාවිතා කරයි. [5] [6]එම්එස්ජී ප්‍රථම වරට 1908 දී ජපන් ජෛව රසායන විද්‍යා K කිකුනේ ඉකෙඩා විසින් සකස් කරන ලදී. ඔහ
ු කොම්බුහි රසකාරක රසය හුදකලා කර අනුපිටපත් කිරීමට උත්සාහ කළේය. ආහාරයට ගත හැකි මුහුදු පැලෑටි බොහෝ ජපන් සුප් සඳහා පදනමක් ලෙස භාවිතා කරයි. එම්එස්ජී වෙනත් රුචිකත්වයන් පිළිබඳ සංජානනය සමබර කරයි, මිශ්‍ර කරයි, සහ වට කරයි. [7] [8] එම්එස්ජී බහුලව දක්නට ලැබෙන්නේ තොග (බූලාන්) කැට, සුප්, රාමන්, ග්‍රේවි, ස්ටූස්, රසකැවිලි, රසවත් කෑම වර්ග යනාදියයි.එක්සත් ජනපද ආහාර හා Administration ෂධ පරිපාලනය විසින් MSG සාමාන්‍යයෙන් ආරක්ෂිත (GRAS) තනතුර ලෙස පිළිගෙන ඇත. ජනප්‍රිය විශ්වාසයක් නම්, “චීන අවන්හල් සින්ඩ්‍රෝමය” ලෙස හැඳින්වෙන MSG හිසරදය සහ වෙනත් අසහනය ඇති කළ හැකි නමුත් අන්ධ අධ්‍යයනයන් මගින් MSG සාමාන්‍ය සාන්ද්‍රණයන්හි ආහාර සමඟ සංයෝජනය වන විට එවැනි බලපෑමක් නොපෙන්වන අතර MSG සුප් හොද්දට එකතු කළ විට එය අනිත්‍ය වේ. විශාල සාන්ද්‍රණයන්. [9] [10] [11] යුරෝපීය සංගමය එය ඇතැම් ආහාර සඳහා අවසර දී ඇති ආහාර ආකලන ලෙස වර්ගීකරණය කර ප්‍රමාණාත්මක සීමාවන්ට යටත් වේ. MSG හි HS කේතය 29224220 සහ E අංකය E621 ඇත.   අන්තර්ගතය 1 භාවිත2 ආරක්ෂාව3 නිෂ්පාදනය4 රසායනික ගුණ5 ඉතිහාසය6 සමාජය හා සංස්කෘතිය6.1 රෙගුලාසි6.2 නම්6.3 මතභේදය7 මෙ
යද බලන්න8 යොමුව9 බාහිර සබැඳි1 භාවිතපිරිසිදු එම්එස්ජී රසකාරක සුවඳ සමඟ සංයෝජනය වන තෙක් ඉහළ ප්‍රසන්න රසයක් නොමැති බව වාර්තා වේ. එම්එස්ජී හි මූලික සංවේදක ක්‍රියාකාරිත්වය ආරෝපණය කර ඇත්තේ නිසි සාන්ද්‍රණයකට එකතු කළ විට රසකාරක-ක්‍රියාකාරී සංයෝග වැඩි කිරීමට ඇති හැකියාවයි. [7] ප්‍රශස්ථ සාන්ද්‍රණය ආහාර අනුව වෙනස් වේ; පැහැදිලි සුප් වලදී, මිලි ලීටර් 100 කට MSG ග්‍රෑම් එකකට වඩා එකතු කිරීමත් සමඟ විනෝද ලකුණු වේගයෙන් පහත වැටේ.ග්ලූටමේට් කවුන්ටරයේ වැඩි ස්කන්ධය හේතුවෙන් එම්එස්ජී හි සෝඩියම් ප්‍රමාණය (ස්කන්ධ ප්‍රතිශතයෙන්) 12% ක් සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් (39%) වලින් තුනෙන් එකක් පමණ වේ. ග්ලූටමේට් වල අනෙකුත් ලවණ අඩු ලුණු සුප් වල භාවිතා කර ඇතත් ඒවා එම්එස්ජී වලට වඩා රසවත් නොවේ. "MSG විසින් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර අනුභව කිරීම පවා ප්‍රවර්ධනය කළ හැකිය. (ආහාර විද්‍යා ist ස්ටීව් විතර්ලි) උපකල්පනය කරන්නේ, කැලේ වඩාත් රසවත් කිරීම පමණක් නොව, අඩු ලුණු භාවිතයෙන් මිදීමට ඔබට ඉඩ සලසා දීමයි." [17]එම්එස්ජී බහුලව භාවිතා වන අතර තොග කැට (බුවිලන් කියුබ්), සුප්, රාමන්, ග්‍රේවි, ස්ටූස්, රසකැවිලි, රසවත් කෑම වර්ග ආදියෙහි දක්නට ලැබේ.රයිබො
නියුක්ලියෝටයිඩ් ආහාර ආකලන ඩිසෝඩියම් ඉනොසිනේට් (ඊ 631) සහ ඩිසෝඩියම් ගුවානිලේට් (ඊ 627) මෙන්ම සාම්ප්‍රදායික ලුණු සාමාන්‍යයෙන් මොනොසෝඩියම් ග්ලූටමේට් අඩංගු අමුද්‍රව්‍ය සමඟ සමෝධානික බලපෑමක් ඇති බව පෙනේ. “සුපර් ලුණු” යනු කොටස් 9 ක ලුණු, එක් කොටසකට එම්එස්ජී සහ කොටස් 0.1 ඩිසෝඩියම් ඉනොසිනේට් සහ ඩිසෝඩියම් ග්වානිලේට් මිශ්‍රණයකි. [18]මෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)මොනොසෝඩියම් ග්ලූටමේට්NamesIUPAC nameSodium (2S)-2-amino-5-hydroxy-5-oxo-pentanoateIdentifiersCAS number142-47-2PubChem85314ChemSpider76943SMILES C(CC(=O)O)C(C(=O)[O-])N.[Na+]PropertiesMolecular formulaC5H8NNaO4අණුක ස්කන්ධය169.111 g/molAppearancewhite crystalline powderMelting point225℃ Solubility in watervery soluble in waterExcept where otherwise noted, data are given for materials in their standard state (at 25
°C [77 °F], 100 kPa).Infobox referencesChemical compoundසැකිල්ල:SHORTDESC:Chemical compoundCrystalline MSGමෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteහිරු 2010 දී ලබාගත් හිරුගේ අසත්‍ය-වර්ණ ඡායාරූපයක්නිරීක්ෂණ දත්තමුළු දුර පෘථිවියේ සිට1.496×108 km8 min 19 s at light speedVisual brightness (V)−26.74[1]Absolute magnitude4.83[1]Spectral classificationG2VMetallicityZ = 0.0122[2]Angular size31.6–32.7′[3]AdjectivesSolarOrbital characteristicsMean distancefrom Milky Way core≈ 2.7×1017 km27200 light-yearsGalactic period(2.25–2.50)×108 aVelocity≈ 220 km/s (orbit around the center of the Milky Way) ≈ 20 km/s (relative to average velocity of other stars in stellar neighborhood) ≈ 370 km/s[4] (relative to the cosmic microwave background)Physical characteristicsEquatorial radius696342±65 km[5] 109 × Earth[6]Equatorial circumference4.379×106 km[6]109 × Earth[6]Flattening9×10−6Surface area6.09×1012 km2[6]12000 × Earth[6]Volume1.41×1018 km3[6]1300000
× EarthMass(1.98855±0.00025)×1030 kg[1]333000 × Earth[1]Average density1.408 g/cm3[1][6][7]0.255 × Earth[1][6]Center density (modeled)162.2 g/cm3[1]12.4 × EarthEquatorial surface gravity274.0 m/s2[1]27.94 g27542.29 cgs28 × Earth[6]Escape velocity(from the surface)617.7 km/s[6]55 × Earth[6]TemperatureCenter (modeled): 1.57×107 K[1]Photosphere (effective): 5778 K[1] Corona: ≈ 5×106 KLuminosity (Lsol)3.846×1026 W[1]≈ 3.75×1028 lm≈ 98 lm/W efficacyMean radiance (Isol)2.009×107 W·m−2·sr−1Age≈4.6 billion years[8][9]Rotation characteristicsObliquity7.25°[1](to the ecliptic)67.23°(to the galactic plane)Right ascensionof North pole[10]286.13°19 h 4 min 30 sDeclinationof North pole+63.87°63° 52' NorthSidereal rotation period (at equator)25.05 days[1](at 16° latitude)25.38 days[1]25 d 9 h 7 min 12 s[10](at poles)34.4 days[1]Rotation velocity(at equator)7.189×103 km/h[6]Photospheric composition (by mass)Hydrogen73.46%[11]Helium24.85%Oxygen0.77%Carbon0.29%Iron0.16%Neon0.12%Nitrogen0.09%Silicon0.07
%Magnesium0.05%Sulfur0.04%සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කේන්ද්‍රයේ ඇති තරුව හිරු හෙවත් සූර්යයායි. ( ලතින් භාෂාවෙන් හැදින්වෙන්නේ සොල් යනුවෙනි) පෘථිවිය ඇතුලු ‍අනෙකුත් වස්තුන් (අනෙක් ග්‍රහලෝක, ග්‍රහක,උප ග්‍රහයන්,වාමන ග්‍රහයන්)  සූර්යයා වටා ගමන් කරන අතර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ස්කන්ධයෙන් 99.8% කට පමණ වගකියන්නේ සූර්යයායි. සූර්ය ශක්තිය , හිරු එළිය සහ තාපය ලෙස පෘථිවිය මත වෙසෙන සියලුම ජීවින්ට අත්‍යාවශ්‍ය වේ. සූර්යාලෝකය ප්‍රධාන වශයෙන් අවශ්‍ය වන්නේ ප්‍රභාසංස‍්ලේෂණ ක්‍රියාවලියටය. ‍එසේම සූර්යයා මගින් පෘථිවියේ දේශගුණය හා කාලගුණය පාලනය කරයි. සූර්යයා පෘථිවිය මෙන් 109 ගුණයක් විශාල වේ.සූර්යයා ගේ මතුපිට සංයුතිය හයිඩ්‍රජන් (එහි ස්කන්ධයෙන් 74% ක් පමණ හෝ එහි පරිමාවෙන් 92% ක් පමණ ) හීලියම් (ස්කන්ධයෙන් 24 – 25% ක් , පරිමාවෙන් 7% ක් )සහ යකඩ , නිකල්, ඔක්සිජන්, සිලිකන්, සල්ෆර්, මැග්නීසියම්, කාබන්, නියෝන්, කැල්සියම්, සහ ක්‍රෝමියම් යන මුලද්‍රව්‍ය ඉතා සුළු ප්‍රමාණ වලින් ද සමන්විත වේ.සුර්යයාට ඇත්තේ G2V ලෙස හැඳින්වෙන වර්ණාවලි පන්තියකි. G2 යනුවෙන් අර්ථ දැක්වෙන්නේ 5,780 K මතුපිට උෂ්ණත්වයක් එය සතුව ඇති බවත් එනිසා එයට සුදු පැහැයක් ලැබී
ඇති බවත් ය. වායුගෝලීය විසිරීම හේතුවෙන් පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ සිට බලන කල සූර්යයා දිස්වන්නේ කහ පැහැයෙනි.එහි වර්ණාවලිය සතුව අයනීකරණය වු සහ උදාසීන ලෝහ රේඛා මෙන්ම ඉතා දුර්වල හයිඩ්‍රජන් රේඛාද වේ. වර්ණාවලි පන්තියේ V යන්නෙන් අදහස් වන්නේ බොහෝ තාරකා මෙන්ම සුර්යයාද ප්‍රධාන අනුක්‍රමයේ තරුවක් බවයි. එනම්, එමගින් ශක්තිය නිපදවන්නේ හයිඩ්‍රජන් න්‍යෂ්ටි හා හීලියම් න්‍යෂ්ටි විලයනයෙනි. අපගේ ගැලැක්සියේ G2 පන්තියේ තාරකා මිලියන 100 කට අධික සංඛ්‍යාවක් තිබේ. කුඩා සහ සාපේක්ෂව වැදගත් නොවන තරුවක් ලෙස සැලකණු සූර්යයා ගැලැක්සියේ ඇති තාරකා (රතු කුරුමිට්ටන්) 85% කටත් වඩා දීප්තිමත් බවක් පෙන්නුම් කරයි.ක්ෂිරපථය මධ්‍යයේ සිට සූර්යයා‍ට ඇති දුර ආලෝක වර්ෂ 26,000 ක් පමණ වන අතර සූර්යයා එය වටා කක්ෂගත වේ. එහි උපරිම කක්ෂ වේගය තත්පරයට කි.මී. 220 ක් පමණ වේ. එනම් සෑම වසර 1400 කටම එක් ආලෝක වර්ෂයක් ද සෑම දින 8 කට ම තාරකා විද්‍යා ඒකකයක් ද (සූර්යයා සහ පෘථිවිය අතර ඇති දුර තාරකා විද්‍යා ඒකකයක් වේ) ගමන් කරයි. දැනට සොයා ගෙන ඇති කරුණු අනුව මෙම දුර ප්‍රමාණයන් නිවැරදි වන නමුත් නව දැනුම සමඟ මෙම අගයන් වෙනස් වීමට ඉඩ ප්‍රස්තාව ඇත.පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ
17 ක් ඇතුලත පිහිටි ආසන්නම තාරකා පද්ධති 50 අතරින් දීප්තිමත් බවින් 4 වැනියට වැඩිම තාරකාව ද සූර්යයා වේ.ලක්ෂණසූර්යයා විසින් C3-පංතියේ සූර්ය ලෙළසිළුවක් (උඩු වම් කෙළවරෙහි සුදු කොටස), සූර්ය සුනාමියක් (උඩු දකුණු කෙළවරෙහි තරංග-වැනි ව්‍යුහය) සහ සූර්ය පෘෂ්ඨයෙන් පැන නගිනා චුම්කත්ව බහු කේසර විදහා පාමින්.සූර්යයාගේ ව්‍යුහය දක්වන නිදර්ශනයක්: 1. ගර්භය  2. විකිරණ කලාපය 3. සංවාහී කලාපය 4. ප්‍රභාගෝලය 5. වර්ණගෝලය 6. රැස් වළල්ල 7. සූර්ය ලපය 8. කැටිති 9. නෙරුමසූර්යයා යනු G-වර්ගයේ ප්‍රධාන අනුක්‍රමණ තාරකාවක් වන අතර සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ සම්පූර්ණ ස්කන්ධයෙන් 99.8632% ක් පමණ ප්‍රමාණයක් සඳහා සම්මාදම් වෙයි. එය පරිපූර්ණත්වයට කිට්ටු ගෝලයක් වන අතර, එහි විපිටත්වය ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ මිලියනයෙන් පංගු 9 ක් පමණ ලෙසින් වන අතර,[12] මෙයින් අදහස් වන්නේ එහි ධ්‍රැවීය විෂ්කම්භය හා නිරක්ෂීය විෂ්කම්භය අතර වෙනස  10km පමණක් බවයි.  භ්‍රමණයසූර්යයා සමන්විත වන්නේ  ප්ලාස්මාවකින් වන අතර එය ඝන වස්තුවක් නොවන බැවින්, එහි ධ්‍රැවයන්හිදීට වඩා වේගයෙන් එය  එහි නිරක්ෂයේදී භ්‍රමණය වෙයි. මෙම ආචරණය හැඳින්වෙන්නේ  ආන්තර භ්‍රමණය
ලෙසින් වන අතර, එය එසේ වන්නේ සූර්යයා තුල ඇති වන  සංවහනය නිසා සහ එහි ගර්භයෙහි සිට ඉවතට පවතින තියුණු උෂ්ණත්ව අනුක්‍රමණයන් නිසාවෙන් ඇති වන ස්කන්ධ ගමනය හේතුවෙනි. ක්‍රාන්තිවලමය උත්තර ධ්‍රැවයෙහි සිට බලන කල්හී සූර්යයාගේ වාමාවර්ත  කෝණික ගම්‍යතාවයෙහි කොටසක බැර මෙම ස්කන්ධය විසින් දැරෙන අතර, එනයින් කෝණික ප්‍රවේගයෙහි විබෙදුම යළි සිදුකෙරෙයි. මෙම සත්‍ය භ්‍රමණයෙහි කාලාවර්තය දළ වශයෙන් නිරක්ෂයෙහිදී දින 25.6 ක් හා ධ්‍රැවයන්හී දින 33.5 පමණ වෙයි. කෙසේවෙතත්, සූර්යයා වටා පරිභ්‍රමණය නිසාවෙන් අප විසින් පෘථිවියෙහි සිට සූර්යයා නැරඹුම් ලක්ෂ්‍යය නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන බැවින්, එහි නිරක්ෂයෙහිදී තාරකාවෙහි  දෘශ්‍ය භ්‍රමණය දින  28 ක් පමණ වෙයි.[13] මෙම ලැසි භ්‍රමණයෙහි කේන්ද්‍රාභිසාරී ආචරණය සූර්යයාගේ නිරක්ෂයෙහිදී පෘෂ්ඨික ගුරුත්වයට වඩා 18 මිලියන ගුණයක් දුර්වල වෙයි. ග්‍රහ ලෝකයන්හී උදම් ආචරණය මෙයටත් වඩා දුර්වල වන අතර, සූර්යයාගේ හැඩය සැලකිය යුතු තරම් වෙනස් නොකරයි.[14]රසායනිකසූර්යයා  වනාහී සංගහන I, හෝ බැර මූලද්‍රව්‍යයන්ගෙන් පොහොසත්,[සටහන 1] තාරකාවකි.[15] කිට්ටුව පිහිටි සුපර්නෝවාවන් එකක් හෝ කිහිපයක කම්පන තරංගයන් නිස
ා සූර්යයාගේ නිර්මාණය ක්‍රියාරම්භය වන්නට ඇත.[16] ඊනියා සංගහන II (බැර මූලද්‍රව්‍යය-විරල) තාරකාවල එම මූලද්‍රව්‍යයන්හී බහුලතාවය හා සංසන්දනය කරන කළ,  සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි පවතින රත්රන් හා යුරේනියම් වැනි බැර මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ අධික බහුලතාවය  මෙම අදහස ඉදිරිපත් වීමට හේතු වී ඇත. මෙම මූලද්‍රව්‍ය නිපැයීම බොහෝ දුරට සිදුවන්නට ඇත්තේ සුපර්නෝවාවක් තුලදී  ශක්තිවශෝෂක න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා තුලින් හෝ මහත් විශාල දෙවන-පරම්පරාවෙහි තාරකාවක් තුලදී  නියුට්‍රෝන අවශෝෂණය ඔස්සේ තත්ත්වාන්තරය මගින්ය.[15]පෘෂ්ඨයශිලාමය ග්‍රහලෝකයන්හී මෙන් නිශ්චිත මායිමක් සූර්යයාට නොමැති අතර කේන්ද්‍රයෙහි සිට දුර වැඩි වන විට එහි පිටස්තර කොටස්හීදී  ඇති වායූන්ගේ ඝනත්වය ඝාතීය ලෙසින් පහළ බසියි.[17] කෙසේවෙතත්, පහත විස්තර කෙරෙන පරිදී, සුවිශද අභ්‍යන්තර ව්‍යුහයක්  එය සතුව ඇත. සූර්යයාගේ අරය මනිනු ලබනුයේ එහි කේන්දුයෙහි සිට  ප්‍රභාගෝලයේ කෙළවර වෙතටය. සරල වශයෙන් පවසතොත් මෙම ස්ථරයට ඉහළින් පිහිටි වායුව සිසිල් වැඩි හෝ සිහින් වැඩි බැවින් සැලකියයුතු තරම් ආලෝක ප්‍රමාණයක් නිකුත් කිරීමට අසමත් වෙන බැවින්  පියවි ඇසට ඉතා පහසුවෙන් දිස්වන පෘෂ්ඨය එය වෙයි
.[18]සූර්යය අභ්‍යන්තරය සෘජු ලෙසින් නිරික්ෂණය කළ නොහැකි අතර සූර්යයා  විද්‍යුත්චුම්භක විකිරණයන්ට පාරාන්ධ බවක් දක්වයි. කෙසේවෙතත්, භූමිකම්පා විසින් ජනනය කරනු ලබන තරංග විසින් පෘථිවියෙහි අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය අණාවරණය කිරීමට භූකම්පන විද්‍යාව ඉවහල් වනවා මෙන්ම, සූර්ය භූකම්පන විද්‍යාව නම් ශික්ෂාව විසින් සූර්ය අභ්‍යන්තරයෙහි ගමන් ගන්නා පීඩන තරංග (අවධ්වනිය) උපයෝගී කොට ගෙන තාරකාවේ අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය මැනීම හා දෘශ්‍යකරණය සිදු කෙරෙයි.[19] සූර්යයාගේ පරිගණක නිරූපකරණය ද එහි ගැඹුරු ස්ථර විමර්ශනය කිරීම සඳහා සෛද්ධාන්තික මෙවලමක් ලෙසින් භාවිතා වෙයි.ගර්භයමූලික ලිපිය: සූර්ය ගර්භයඑහි කේන්දුයෙහි සිට සූර්ය අරයෙන් 20–25% ක් පමණ වන තෙක් සූර්යයාගේ  ගර්භය විහිදෙන බවට සැලකෙයි.[20] එහි ඝනත්වය 150 ග්‍රෑ/සෙමී3 දක්වා අගයයක් ගන්නා අතර [21][22] (ජලයේ ඝනත්වය මෙන් 150 ගුණයක් පමණ) මිලියන 15.7 කෙල්වින් (K) ට ආසන්න උෂ්නත්වයක් දරයි.රසායනික සංයුතියසූර්යයා සෑදී ඇත්තේ රසායනික  මූලද්‍රව්‍ය වලිනි. ඒවා කොතරම් සුලබ ද, ග්‍රහලෝකවල ඇති මුල ද්‍රව්‍ය වලට ඒවායේ ඇති සබඳතාවය සහ සුර්යයාගේ අභ්‍යන්තරය තුල ඒවායේ විසරණය කෙබඳු
ද යන්න සොයා බැලීමට නොයෙකුත් විද්‍යාඥයින් විසින් මෙම මුලද්‍රව්‍ය විශ්ලේෂණය කරනලදි.මුලද්‍රව්‍ය වල සුලබතාවයබාකල් (Bahcal) විසින් 1990 දී සොයාගෙන ඇති පරිදි සුර්ය අභ්‍යන්තරයෙහි ඇති විශේෂ මුල ද්‍රව්‍ය සමහරකගේ ස්කන්ධ ප්‍රතිශතයන් මෙසේය.හයිඩ්‍රජන් - 34%හීලියම් - 64%ඔක්සිජන් - 1%ලිතියම්, බෙරලියම් සහ බෝරෝන්පෙර සිතුවාට වඩා ලිතියම්, බෙරලියම් සහ ‍බෝරෝන් යන මුලද්‍රව්‍ය සුලබ බව 1968 දී බෙල්ජියානු විද්‍යාඥයෙකු විසින් සොයා ගන්නා ලදි.නියෝන්2005 වර්ෂයේ දී විද්‍යාඥයින් තිදෙනෙක් විසින් කියා සිටියේ සූර්යයා තුල නියෝන් වල සුලබතාවය පෙර සිතා සිටියාට වඩා වැඩි බවය.හීලියම්1986 වන තුරුම පිළිගෙන තිබුනේ සුර්යයාගේ හීලීයම් සංයුතිය Y = 0.25 බවය. නමුත් 1986 දී විද්‍යාඥයින් දෙදෙනෙකු විසින් එම සංයුතිය Y = 0.279 ක් බවට නිවැරදි කරන ලදි.තනිව අයනීකරණය වූ යකඩ කාණ්ඩයේ මුලද්‍රව්‍ය1970 දී යකඩ කාණ්ඩයේ මුලද්‍රව්‍ය සුර්යයා තුල කොතරම් සුලබද යන්න පිලිබද පර්යේෂණ දියත් කරන ලදි.තනිව අයනීකරණය වූ යකඩ කාණ්ඩයේ මුලද්‍රව්‍ය වල සම්පූර්ණ gf අගයන් මුලින්ම ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ කොර
ෝලිස්, බො‍ස්මාන් සහ වෝනර් විසිනි. ස්මිත් නැමැත්තා විසින් වැඩි දියුණු කරන ලද f අගයන් පරිගණක ගත කරන ලදි. තනිව අයනීකරණය වූ යකඩ කාණ්ඩයේ මූල ද්‍රව්‍ය වල සුලබතාවය 1978 වසරේ දී බෙයිමොන්ට් විසින් සොයාගන්නා ලදි. ඇතැම් යකඩ කාණ්ඩයේ මූලද්‍රව්‍ය වල, එනම් කොබෝල්ට් සහ මැන්ගනීස් වැනි මුලද්‍රව්‍ය වල සුලබතාව තීරණය කිරිමට අපහසු වී ඇත්තේ එම මූලද්‍රව්‍ය සතුව පවතින ඉතාමත් සියුම් ව්‍යුහයන් නිසාය.සූර්යයා සහ ග්‍රහලෝකවල භාගික ස්කන්ධ සබඳතාවසූර්යයාගේ සහ ග්‍රහලෝක වල නිෂ්ක්‍රීය වායුන්ගේ සමස්ථානික සංයුති අතර භාගික ස්කන්ධ අතර සබදතාවයක් ඇති බව බො‍හෝ ලේඛකයින්ගේ අවධානයට ලක් වූ කරුණකි. උදාහරණ ලෙස සුර්යයාගේ සහ ග්‍රහලෝකවල නියෝන්(Ne) සහ සෙනොන් (Xe) යන මුලද්‍රව්‍ය වල සමස්ථානික සංයුතිය පිළිබද සබඳතාවය ඔවුන් විසින් පෙන්වා දෙන ලදි. කෙසේ නමුත් 1983 වන තුරුම විශ්වාස කළේ සෞරග්‍රහ වායුගෝලීය සංයුතිය හා සූර්යයාගේ සංයුතිය සමාන බවය.1983 වසරේ දී විද්‍යාඥයින් දෙදෙනෙකු විසින් අනාවරණය කලේ ග්‍රහලෝක සහ සූර්යයා අතර ඇති නිෂ්ක්‍රීය වායු වල සමස්තානිකයන්ගේ සංයුතිය අතර භාගික සබඳතාවට හේතුව සූර්යයාගේ භාගීකරණයම බවය.මුලද්‍රව්‍ය විසරණය[ස
ංස්කරණය]සූර්යයා සෑදී ඇත්තේ රසායනික මුලද්‍රව්‍ය වලිනි. සුර්යයා තුල මෙම මුලද්‍රව්‍ය විසරණය ‍වී ඇති ආකාරය එනම් සූර්ය අභ්‍යන්තරය තුළ ඒවායේ පැතිරීම පිළිබඳ විශේෂ විද්‍යාත්මක අවධානයක් යොමු විය. සුර්ය මුලද්‍රව්‍ය වල විසරණය තීරණය කරන සාධක කිහිපයක් ඇත. ගුරුත්වාකර්ෂණය ඉන් එකකි. ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා බරින් වැඩි මුලද්‍රව්‍ය (උදාහරණ ලෙස වෙනත් බරින් වැඩි ලෝහ නොමැති අවස්ථාවලදී හීලියම් ) සූර්ය ස්කන්ධයේ මධ්‍යයට ඇලී පවතින අතර හයිඩ්‍රජන් වැනි බරින් අඩු මුලද්‍රව්‍ය සූර්යාගේ බාහිර පෘෂ්ඨය දෙසට පැතිරි පවතී.හීලියම් විසරණයසූර්ය අභ්‍යන්තරය තුල හීලියම් වල විසරණය විද්‍යාඥයින් ගේ විශේෂ අවධානයට පාත්‍ර වන්නකි. කාලයත් සමඟ හීලියම් වල විසරණ ක්‍රියාවලිය වේගවත් වන බව සොයාගෙන ඇත.ප්‍රකාශ ගෝලයේ (Photosphere) මූලදුව්‍ය සංයුතියප්‍රකාශ ගෝලයේ සංයුතිය, එනම් සූර්යාගේ මතුපිට ස්ථරවල සංයුතිය, ආදින් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ රසායනික සංයුතියට සමානතාවක් දක්වන බව 1968 දී සොයා ගන්නා ලදි. නමුත් ඩියුටීරිය, ලිතියම්, බොරෝන් සහ බෙරිලියම් යන මුලද්‍රව්‍ය වල සංයුතියන් මීට වඩා වෙනස් වේසූර්ය ලප සහ සූර්ය ලප චක්‍රයපසුගි
ය වසර 30 තුළ සූර්ය චක්‍රවල සිදුවූ වෙනස්කම් පිළිබඳ ලබාගත් මිණුම්.සූර්යා පිළිබඳව කාලෝචිත නිර්ණායක යෙදෙන විට ප්‍රථමයෙන්ම දිස්වන මුහුණුවර නම් සූර්ය ලපයි. වටපිටාවට වඩා අඩු උෂ්ණත්වයක් පැවතීම නිසා ඒවා සූර්ය ලප ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ප්‍රබල චුම්භක ක්ෂේත්‍ර මගින් සංවහන ක්‍රියාවලිය අඩාල කරන නිසා සූර්ය ලප චුම්භක ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩිවීමත් සමග වැඩි වේ. ප්‍රභල චුම්භක ක්ෂේත්‍ර මගින් මතුපිටට ශක්ති පරිවහනය අඩු කරන අතර ක්‍රියාකාරී ප්‍රදේශ නිර්මාණය කිරීම මගින් සූර්ය රැස් වළලුවලට අවශ්‍ය ශක්තිය ලබා දේ. එමනිසා ඒ සමග සූර්ය ගිනි දළු සහ රැස් වළලු ස්කන්ධ විසරණය වී ඉහළ යයි. විශාලතම සූර්ය ලපයක් කිලෝමීටර් 1000 ක් පමණ පළල වේ.සූර්යා මත දැකිය හැකි සූර්ය ලප ප්‍රමාණය නියතයක් නොවුවද සූර්ය ලපවලට අවුරුදු 11ක පමණ චක්‍රයක් පවතින අතර එය සූර්ය චක්‍රය ලෙස හැඳින්වේ. එක්තරා කාලයකදී සූර්ය ලප කිහිපයක් පමණක් දැකිය හැකි අතර අනෙක් කාලය තුළදී සම්පූර්ණ සූර්ය ලප ප්‍රමාණයම දැකිය හැක. සූර්ය ලප ප්‍රථමයෙන් ඉහළ සූර්ය අක්ෂාංශවලින් ආරම්භවන අතර සූර්ය චක්‍රය දිගින් දිගටම සිදුවෙත්ම ඒවා ගණනින් වැඩිවන අතරම ඒවා සූර්යාගේ සමකය දෙසට ඇදීයයි. මෙම සංසිද්ධිය