LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
.↑ "තෙරේසා මවුතුමියගේ අනුස්මරණය වෙනුවෙන් නිකුත් කළ කාසිය". Timesofindia. 2010 අගෝස්තු 28. සම්ප්‍රවේශය 2012 සැප්තැම්බර් 13. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= and |date= (help)↑ චැටර්ජි, ආරුප්, අවසාන තීන්දුව හැඳින්වීම↑ සේබා, ඈන් (1997).තෙරේසා මවුතුමිය: ප්‍රතිරූපයට එහා. නිව්යෝර්ක්. ඩබල්ඩේ, පිටුව 80–84. ISBN 0-385-48952-8.↑ ක්ලුකස්, ජෝන් ග්‍රාෆ්. (1988). තෙරේසා මවුතුමිය. නිව්යෝර්ක්. චෑල්සියා හවුස් ප්‍රකාශකයෝ, පිටු අංක 81–82. ISBN 1-55546-855-1.↑ "එය මහත් ගෞරවයකි: AC". Itsanhonour.gov.au. 1982 ජනවාරි 26. සම්ප්‍රවේශය 2010 අගෝස්තු 24. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= and |date= (help)↑ තෙරේසා මවුතුමිය (1979 දෙසැම්බර් 11). "Nobel Prize Lecture". NobelPrize.org. සම්ප්‍රවෙෂණ දිනය 25 May 2007.↑ හිචන්ස් (1995), පිටුව 15↑ "තෙරේසා මවුතුමිය - ඕනෑ දෙයක් නමුත් ශාන්තු වරයෙක්..."↑ බලන්න, උදා., පන්කි(Panke) (2002), පිටුව 13↑ රාජ්ගෝපල්. (2001), පිටුව 139↑ මැක්කර්ති (1997)↑ ෂෝ, රුසෙල්. (2005 සැප්තැම්බර් 1). Attacking a Saint[permanent dead link], Cathol
ic Herald. සම්ප්‍රවේෂණය 2007 මැයි 1.↑ "මදර් තෙරේසා ලෙස මේගන් ෆොක්ස්ගේ ඡායාරුප". Pop Crunch. 2008 අගෝස්තු 9. සම්ප්‍රවේශය 2011 ජනවාරි 2. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= and |date= (help)↑ "තෙරේසා මවුතුමියගේ මියයාම". BBC.↑ "සොයන්නන්ගේ වස්තුව". Time. 2001 ජුනි 24. 2013-05-26 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2010 මැයි 4. {{cite news}}: Check date values in: |accessdate= and |date= (help)ප්‍රභවඇල්පියන්, ජේසිම්. තෙරේසා මවුතුමිය: ශාන්තුවරියක් ද ප්‍රභූ වරියක් ද?. එංගලන්තය: රෝට්ලේජ් මුද්‍රණ ශාලාව, 2007. ISBN 0-415-39247-0බැනර්ජි, සුමන්තා (2004), "බෙංගාලි පදිංචිය නැතිව කල්කටාවට නැවත පැමිණීම ", සතිපතා ආර්ථිකය සහ දේශපාලනය, මාතෘකා අංක 39, අංක 49 (දෙසැ. 4-10, 2004), පිටු අංක. 5203-5205බිනීට්, බෙකි සහ ජෝෂප් දූරපස් තෙරේසා මවුතුමිය: වැඩි ආදරයක් නැත (ෆයින් කොමියුනිකෙෂන්ස්, 2000) ISBN 1-56731-401-5චැටර්ජි,ආරුප්. තෙරේසා මවුතුමිය: අවසාන තීන්දුව (මෙටර් පොත්, 2003). ISBN 81-88248-00-2චව්ලා, නාවින්. තෙරේසා මවුතුමිය. රොක්පොර්ට්,එලිමන්ට් බුක්ස්, 1996.
ISBN 1-85230-911-3චව්ලා, නාවින්. සත්‍යයේ පෙළහර, 2007 අගෝස්තු 25 දින හින්දු පුවත් පතෙහි ලිපිය" The miracle of faith" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-11-04 at the Wayback Machineචවුලා, නාවින්. දුප්පතුන් සමඟ විසීම... – 1997 සැප්තැම්බර් 15 දින ඉන්දියාවේ අද පුවත්පතේ ලිපියකින්" Touch the Poor..." සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-09-03 at the Wayback Machineචව්ලා, නාවින්. ස්වර්ගයට මග, 2003 ඔක්තෝබර් 4 සෙනසුරාදා දින හින්දු පුවත්පත් ලිපිය " The path to Sainthood " සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2008-12-02 at the Wayback Machineචව්ලා, නාවින්. ශාන්තුවරයාගේ සෙවණැල්ල, 2007 සැප්තැම්බර් 5 දින ඉන්දියන් එක්ස්ප්‍රස් පුවත්පත් ලිපිය " In the shadow of a saint " සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2008-12-02 at the Wayback Machineචව්ලා, නාවින්. තෙරේසා මවුතුමිය සහ පරිත්‍යාගයෙන් සතුටුවීම, 2008 අගෝස්තු 26 දින හින්දු පුවත්පත් ලිපිය " Mother Teresa and the joy of giving" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2008-08-28 at the Wayback Machineක්ලාක්, ඩේවිඩ්, (2002), "පිළිගනිම සහ බලාපොරොත්තුව අතර: මරණයට වෙදකම", බ්‍රිතාන්‍ය වෛද්‍ය දින සටහන්,මාතෘකාව. 324, අංක 7342 (2002 අප්‍රේල්
13),පිටු අංක 905-907ක්ලුකස්, ජෝන්. තෙරේසා මවුතුමිය. නිව්යෝර්ක්: චෙල්සියා නිවාස, 1988. ISBN 1-55546-855-1ද්විදේවි, බ්‍රිජාල්. තෙරේසා මවුතුමිය: සියවසේ කාන්තාවඊලින් ඊගන් සහ කැත්ලින් ඊගන්. තෙරේසා මවුතුමියගේ යාඥා වෙලාව: යාඥාවේ වික්‍රමය, ඩබල්ඩේ, 1989. ISBN 978-0-385-26231-6.බාහිර යොමුතෙරේසා මවුතුමිය හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.විකිඋද්ධෘත සතුව පහත තේමාව සම්බන්ධයෙන් උද්ධෘත එකතුවක් ඇත: තෙරේසා මවුතුමිය ඉන්දියාවේ කල්කටා හි මදර් තෙරේසා මධ්‍යස්ථානය - නිල වෙබ් අඩවියකතෝලික පියවරුන්ගේ මිෂනාරි සංගමය (ක්‍රියාකාරී ශාඛාව)තෙරේසා මවුතුමිය හා ඇයට අනුශාසනා දුන් ශාන්තු වරියමදර් තෙර්සා සමරු පිටුවමදර් තෙරේසා කලාගාරය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2012-08-19 at the Wayback Machineනොබෙල් සම්මානනීය චරිතාපදානය (නොබෙල් පදනම)කාලය 100: සියවසේ ඉතාමත්ම වැදගත් පුද්ගලයා -තෙරේසා මවුතුමිය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2009-05-01 at the Wayback Machineකතෝලික පියවරුන්ගේ මිෂනාරි සංගමය (පියවරු / පුජකයන්) – නිළ වෙබ් අඩවිය: තෙරේසා මවුතුමියගේ ජිවිත චරිතාපදානය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2012-09-30 at the Wayback Machineතෙරේස
ා මවුතුමියගේ සත්‍ය පිලිබඳ ඇදහීම (TIME.com) සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2013-08-16 at the Wayback Machineජාතික යාඥාව , වොෂින්ටන්, 1994 පෙබරවාරි 3නව සංස්ථාපනයමිෂනාරි සංගමයේ මදර් සුපිරියර්1950–1997අනුප්‍රාප්තිකසහෝදරිය නිර්මලා ජෝශි,එම්.සී.සම්මානපූර්වප්‍රාප්තිකයාජෙනිවිව් කොෆිල්ඩ්රේමන් මැග්සේසේ සම්මානය1962අනුප්‍රාප්තිකසාම බලකායNew awardටෙම්පල්ටන් ත්‍යාගය1973අනුප්‍රාප්තිකෆ්‍රියර් රෝගර්පූර්වප්‍රාප්තිකයාඅන්වර් සදත්, මෙනාචම්නොබෙල් සාම ත්‍යාගය1979අනුප්‍රාප්තිකඇඩෝල්ෆෝ ප්‍රිස්පූර්වප්‍රාප්තිකයාකේ.කුමරාජ්භාරත් රත්න1980අනුප්‍රාප්තිකවිනොබා භේව්Awards for Mother Teresaසැකිල්ල:Nobel Peace Prize Laureates 1976-2000සැකිල්ල:Templeton Prize Laureatesසැකිල්ල:Bharat Ratnaසැකිල්ල:RMA winners of Indiaසැකිල්ල:Pacem in Terris Award laureatesPersondataNAMETeresa, MotherALTERNATIVE NAMESBojaxhiu, Agnes GonxhaSHORT DESCRIPTIONHumanitarian, Nobel Laureate, Roman Catholic Religious SisterDATE OF BIRTH27 August 1910PLACE OF BIRTHSkopje, Ottoman EmpireD
ATE OF DEATH5 September 1997PLACE OF DEATHKolkata, West Bengal, Indiaමෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteජූලි 29, ග්‍රෙගරි දින දසුනට අනුව අවුරුද්දේ 210 වන දිනය වේ (අධික අවුරුද්දක නම්  211 වන දිනය). අවුරුද්ද අවසන් වීමට තවත් දින 155 ඉතිරිව තිබේ .1987 - අතිගරු ජේ.ආර්. ජයවර්ධන උතුමාණෝ සහ අතිගරු රජීව් ගාන්ධි උතුමාණෝ ඉන්දු - ශ්‍රී ලංකා ගිවිසුමට එළඹුනහ.නීතිය - හැඳින්වීමආයතන ගණනාවක් මඟින් පනවනු ලබන රීතීන් පද්ධතියක් නීතිය ලෙස හැඳින්වේ. එය විවිධාකාරයෙන් දේශපාලනය ආර්ථිකය සහ සමාජය හැඩ ගස්සවයි. ගිවිසුම් නීතිය බස් ටිකට් පතක් මිල දී ගැනීමේ සිට කොටස් වෙළඳ පොලේ කොටස් හුවමාරු කිරීම දක්වා සියලු දේ දේපළ නීතිය මඟින් පුද්ගලික සහ නිශචල දේපළ පැවරීම සහ හිමිකම සම්බන්ධ අයිතීන් සහ බැඳීම් විස්තර කරනු ලබයි (නිවසක් කුලියට දී ම හෝ උකස් කිරීම). භාර නීතිය ආයෝජන සහ මූල්‍යමය සුරක්ෂිතභාවය සඳහා දේපළක අයිතිය දරා සිටිම (විශ්‍රාමික අරමුදල) ද සිවිල් වැරදි නීතිය යම් පුද්ගලයෙකුට තුවාල සිදු වීම හෝ දේපළමට හානි කිරීම වන්දි බලා ගැනීමට අවකාශ සලසයි. එලෙස හානි සිදු
කිරීම දණඩ නීතියේ දක්වා ඇත්නම් අපරධකරුට එරෙහිව රජය විසින් නඩු පවරා දඬුවම් නියම කරනු ලබයි. ආණ්ඩක්‍රම ව්‍යවස්ථා නීතිය මඟින් නීති සෑදීම, ජනතාවගේ මානව අයිතිවාසිකම් සහ දේශපාලන නියෝජිතයන් තෝරා පත්කර ගැනීම, සඳහා රාමුවක් සැපයයි. පරිපාලන නීතිය රාජ්‍යය පරිපාලන ආයතන සම්බන්ධ කටයුතු සඳහා ද ජාත්‍යන්තර නීතිය ස්වෛරී රාජ්‍යයන් අතර වෙළඳාමේ, පරිසරයේ සිට හමුදාමය ක්‍රියා මාර්ග දක්වා කටයුතු හසුරුවනු ලැබේ. ශ්‍රේෂ්ඨ ගී්‍රක දාර්ශනික ඇරිස්ටෝටල් පැවසූවේ නීතියේ පාලනය තනි පුද්ගලයකුගේ පාලනයට වඩා හොඳ බවයි. නීත්‍යානුකූල අයිතිචාසිකම් සහ වගකීම් ලොව පුරා පවතින නීති පද්ධතීන් මඟින් විවිධාකාරයෙන් විස්තර කොට ඇත. ප්‍රධානතම වෙනස වන්නේ සිවිල් නීති සහ පොදු නීති සම්ප්‍රදායන්ගේ විනිශ්චයන් හී දීය.  සමහර රටවල් වල නීතිය ආගමික මුල ග්‍රන්ථ මත පදනම් ව ඇත. විශාරදයන් නීතියේ සම්භවය සබන්ධයෙන් නීති ඉතිහාසය, දර්ශනවාදය, සමාජ විද්‍යාත්මක වැනි විවිධ දෘෂ්ටි කෝණයන් ඔස්සේ පර්යේෂණ සිදු කරන ලදී. නීතිය පිළිබඳ සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයන් ට අනුව සමානත්වය, සාධාරනත්වය සහ යුක්තිය සම්බන්ධයෙන් නැඟෙන ප්‍රශ්ණ සරල ඒවා නොවේ. නීතියේ වැදගතාම ආයතන වන්නේ අධිකරණය, ව්‍යව
ස්ථාදායකය, විධායකය, එහි නිලධාරීන් කාර්්‍යය මණ්ඩලය, හමුදව, පොලීසිය, නීති වෘත්තිය සහ සිවිල් සමාජයයි.බැක්ටීරියාකාලීන ව්‍යාප්තිය: ආකියානු හෝ ඊට පෙර – වර්තමානයඑස්චිරිචියා කෝලයි බැසිලයේ පරිලෝකන ඉලෙක්ට්‍රෝන ක්‍ෂුද්‍රසටහනක්විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයවංශ[1]ග්‍රෑම් ධන බැක්ටීරියා/භාහිර පටලයක් රහිතActinobacteria (high-G+C)Firmicutes (low-G+C)Tenericutes (no wall)ග්‍රෑම් ඍණ බැක්ටීරියා/භාහිර පටලයක් සහිතAquificaeDeinococcus-ThermusFibrobacteres–Chlorobi/Bacteroidetes (FCB group)FusobacteriaGemmatimonadetesNitrospiraePlanctomycetes–Verrucomicrobia/Chlamydiae (PVC group)ProteobacteriaSpirochaetesSynergistetesකාණ්ඩගත නොවූAcidobacteriaChloroflexiChrysiogenetesසයනොබැක්ටීරියාDeferribacteresDictyoglomiThermodesulfobacteriaThermotogaeජීවීන් බෙදා ඇති රාජධානි පහෙන් පළමුවැන්න වන මොනෙරා රාජධානියට අයත් වන, ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටික සෛලීය සංවිධානයක් ඇති ක්‍ෂුද්‍රජීවීන් වේ. ඇන්ටනී වැන් ලියුවෙන්හුක් විසින් ප්‍රථමවරට නිරීක්‍ෂණය කොට සොයාගන්නා ලදී. අයත්වන ජීවීන් සංඛ්‍යාව අනූව මිහ
ිතලය මත ජීවත් වන විශාලතම සජීවී කාණ්ඩය වේ.පරිසරයමිරිදිය, කරදිය, භෞමික පරිසරයේ පස (වියලි හා තෙතමනය සහිත), වායව පරිසරය (කිලෝමීටර 6 ක් පමණ තෙක් ඉහල වායුගෝලය දක්වා), වෙනත් ජීවීන්ගේ (ශාක හා සතුන්) සජීවී හෝ මල දේහයන් තුල හෝ මත, සත්වයින්ගේ බහිස්ස්‍රාවී ද්‍රව්‍ය වල වැනි මිහිතලයේ ජීවීන් දක්නට ලැබෙන සෑම පරිසරයකම පාහේ බැක්ටීරියාවන් දක්නට ලැබෙයි. මීට අමතරව වෙනත් ජීවීන්ට ජීවත් වීමට අපහසු පරිසර වන උණුදිය උල්පත්, හිම තට්ටු, ගිනි කඳු, පෙට්‍රල් හා ඩීසල් වැනි හයිඩ්‍රොකාබන තුලද බැක්ටීරියාවන් ජීවත් වෙයි. බැක්ටීරියාවන් යනු සාර්ව ව්‍යාප්තික ජීවීන් කාණ්ඩයකි.නමුත් නිරෝගී සතුන්ගේ රුධිරයේ හා පේෂිවල බැක්ටීරියාවන් දැකගත නොහැකිය.ව්‍යුහයබැක්ටීරියාවන්ගේ දේහය 0.1 mmට වඩා කුඩා බැවින් පියවි ඇසට දර්ශනය නොවේ. දර්ශීය බැක්ටීරියාවක් මයික්‍රොමීටර 25 - 5 පමණ විශාල වෙයි. ඒක සෛලීය හෝ ගණාවාසී ලෙස ජීවත් වේ.බැක්ටීරියාවන් සතුව සංවිධානය වූ න්‍යෂ්ටියක් සහ පටලමය ඉන්ද්‍රයිකා රහිත දේහයක් පවතින බැවින්, ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටිකයෝ ලෙස හැඳින්වෙයි. ඔවුන් සතු ඉන්ද්‍රයිකා ලෙස 70s රයිබොසෝම පවතියි. න්‍යෂ්ටික ද්‍රව්‍ය ලෙස හි
ස්ටෝන ප්‍රෝටීන රහිත, එනම් ව්‍යාජ චක්‍රීය DNA අණුවක් පිහිටයි. සමහර බැක්ටීරියාවන්ගේ ප්ලාස්ම පටලයේ අවතලන ලෙස මීසසෝම ඇත.සෛල බිත්තිය ප්‍රධාන ලෙසම සෙලියුලෝස් රහිත මියුරීන් (පෙප්ටිඩොග්ලයිකැන්) වලින් සෑදී තිබෙයි. ඇතැම් බැක්ටීරියාවන් සතුව සෛල බිත්තියට පිටතින්, පොලිසැකරයිඩ වලින් නිර්මාණය වූ නානුමය ආවරණයක් (ප්‍රාවරය) පවතියි.ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සිදුකරන බැක්ටීරියා ක්ලෝරොෆිල්-a නෙදරණ අතර, ඒ වෙනුවට බැක්ටීරියෝ ක්ලෝරොෆිල් නැමැති වර්ණකය දරයි.චලනය සඳහා ඇතැම් බැක්ටීරියාවන් සතුව කශිකා (භාහිර පටලයකින් ආවරණය නොවූ) සහ පිලයි පවතී. සමහර බැක්ටීරියාවන්ට නයිට්‍රිජන් තිර කිරීමේ හැකියාවද පවතියි.දර්ශීය බැක්ටීරියාවකගේ ව්‍යුහයදර්ශීය බැක්ටීරියාවකගේ ව්‍යුහයපිලයිප්ලැස්මිඩප්‍රතිජීවක ආදියට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ඇතිකිරීම වැනි නොනැසී පැවතීමට ආධාර කිරීම.රයිබොසෝම (70s)ප්‍රෝටීන සංස්ලේෂණයසෛල ප්ලාස්මයප්ලාස්ම පටලයසෛල බිත්තියප්‍රාවරයනියුක්ලොයිඩය (චක්‍රීය DNA)ආවේණික ලක්ෂණ තැම්පත් කර ගැනීම. ඒවා ඉදිරි පරම්පරාවට ගෙනයාම.කෂිකාවචලනයට දායක වීමවර්ගීකරණයබැක්ටීරියාවන් අතර පරිණාමික බන්දුතා හඳුනාගැනීම අපහසු නිසා
ස්වභාවික වර්ගීකරණයක් දැක්විය නොහැකි වේ. එබැවින් බැක්ටීරියාවන්,  හැඩය, සංඛ්‍යාව, කෂිකා වල පිහිටීම, පෝෂණ ආකාරය සහ ශ්වසන ආකාරය අනූව වර්ගීකරණය කෙරේ.හැඩය අනූවතනි බැක්ටීරියා සෛලයක හැඩය අනූව ප්‍රධාන ආකාර 3 කි.කොකුසාකාර (ගෝලාකාර)බැසිලස් (දණ්ඩාකාර)ස්පිරිලුම් (සර්පිලාකාර)විබ්‍රියෝස/කොමා - සර්පිලාකාර බැක්ටීරියා වල අසම්පූර්ණ තනි සර්පිලයක් සහිත බැක්ටීරියා මේ නමින් හඳුන්වයි.සෛල සංඛ්‍යාව සහ සෛල ඇසිරී ඇති රටාව අනූවසෛල සංඛ්‍යාව සහ සෛල ඇසිරී ඇති රටාව අනූව බැක්ටීරියාවන්ගේ විවිධත්වයකොකුසාකාර බැක්ටීරියාMonococcusකොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් තනි තනිව සිටින විටDiplococcusකොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් යුගල බැගින් සිටින විටStreptococcusකොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් රේඛීය දාමයක් ලෙස සිටින විටTetracoccusකොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් හතර බැගින් සිටින විටStaphylococcusකොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් අක්‍රමවත් ඝනාවාස සහිතව සිටින විටSarcinaකොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් ඝනකයක හැඩයකින් සිටින විටබැසිලස් ආකාර බැක්ටීරියාDiplobacillusබැසිලස් ආකාරයේ බැක්ටීරියාවන් යුගල බැගින් සිටින විටStreptoba
cillusබැසිලස් ආකාරයේ බැක්ටීරියාවන් රේඛීය දාමයක් ලෙස සිටින විටකෂිකා වල පිහිටීම අනූවකෂිකා වල පිහිටීම අනූව බැක්ටීරියාවන්ගේ විවිධත්වයඒක රෝමීA - සෛලයේ එක් කෙලවරක පමණක් කෂිකාවක් පැවතීම.ගුච්ඡ රෝමීB - සෛලයේ එක් කෙලවරක පමණක් කෂිකා කිහිපයක් පිහිටා තිබීම.ද්වි රෝමීC - සෛලයේ එක් කෙලවරකට එක බැගින් දෙකෙලවරේ කෂිකා දෙකක් පැවතීම.පරි රෝමීD - සෛලයේ මුලු දේහය පුරාම තැන් තැන් වලින් කෂිකා පැවතීම.උභය රෝමීසෛලයේ එක් කෙලවරකට කෂිකා කිහිපයක් බැගින් දෙකෙලවරේම කෂිකා පැවතීම.පෝෂණ ක්‍රමය අනූවපෝෂණ ක්‍රම අනූව බැක්ටීරියාවන් අධික විවිධත්වයක් පෙන්වයි. පෝෂණ ක්‍රමය අනූව වර්ගීකරණයස්වයංපෝෂීප්‍රභාස්වයංපෝෂීකාබනික ආහාර සංස්ලේෂණය කිරීම සඳහා සූර්යාලෝක ශක්තිය භාවිතා කරයි.රසායනික ස්වයංපෝෂීකාබනික ආහාර සංස්ලේෂණය කිරීම සඳහා රසායනික ශක්තිය භාවිතා කරයි.විෂමපෝෂීප්‍රභාවිෂමපෝෂීකාබනික ආහාර සංස්ලේෂණය කිරීම සඳහා සූර්යාලෝක ශක්තියත්, කාබනික අමුද්‍රව්‍යත් භාවිතා කරයි.රසායනික විෂමපෝෂීකාබනික ආහාර සංස්ලේෂණය කිරීම සඳහා රසායනික ශක්තියත්
, කාබනික අමුද්‍රව්‍යත් භාවිතා කරයි.මෘතෝපජීවීපරපෝෂීසහජීවීසංචිත ආහාරබැක්ටීරියාවන්ගේ සංචිත ආහාර වන්නේ ග්ලයිකොජන්, වොලියුටීන් හා තෙල් බිංදු වේ. ඒවා සෛල ප්ලාස්මයේ ගබඩා කරයි.ශ්වසන ආකාරය අනූවශ්වසන ආකාරය අනූව වර්ගීකරණයඅනිවාර්ය ස්වායු බැක්ටීරියාඔක්සිජන් සහිත තත්ව යටතේ පමණක් ජීවත් වෙයි. ඔක්සිජන් නොමැති වූ විට මියයයි.අනිවාර්ය නිර්වායු බැක්ටීරියානිර්වායු තත්ව යටතේ පමණක් ජීවත් වෙයි. ඔක්සිජන් ලැබීම මගින් මොවුන් මියයයි.වෛකල්පිත නිර්වායු බැක්ටීරියාසාමාන්‍ය ඔක්සිජන් සහිත තත්ව යටතේ ජීවත් වෙයි. නමුත් තාවකාලික ලෙස නිර්වායු තත්ව යටතේ පවා ජීවත් වීමේ හැකියාව පවතියි.ක්ෂුද්‍ර වාතකාමී බැක්ටීරියාඉතා අඩු ඔක්සිජන් සහිත තත්ව යටතේ පමණක් ජීවත් වෙයි. අධික ඔක්සිජන් සහිත තත්වයක්, මොවුන්ට අහිතකර වේ.ප්‍රජනනයබැක්ටීරියාවන් සතුව අලිංගික හා ලිංගික ප්‍රජනන ක්‍රම සතුවෙයි. අලිංගික ප්‍රජනනයද්වි ඛණ්ඩනය - බැක්ටීරියාවන්ගේ ප්‍රධානතම අලිංගික ප්‍රජනන ක්‍රමය මෙයයි. මොවුන් ප්‍රාග් න්‍යශ්ටිකයින් බැවින් අනූනන විභාජනයක් සිදු නොවේ. ඒ වෙනුවට සරල විභාජනයෙන් සෛලය බෙද
ීම සිදුවේ. මෙහි අධික සීඝ්‍රතාවයක් ඇත. (හිතකර තත්ව යටතේදී මිනිත්තු 20 - 30 කාලයක් තුල ද්විඛණ්ඩන ක්‍රියාවලිය සිදුවේ.)අංකුරණයකඩ කඩ වීමලිංගික ප්‍රජනනයසමහර බැක්ටීරියාවන් සෙක්ස්පිලයි (sexpilli) මගින් එකිනෙකා වෙත සම්බන්ධ වී සිය න්‍යෂ්ටික ද්‍රව්‍ය හුවමාරු කර ගනියි. නමුත් මෙය සූ න්‍යෂ්ටිකයින්ගේ ජන්මාණු හාවීමෙන් සිදුවන ආකාරයේ ලිංගික ප්‍රජනනයක් නොවේ.මේවාද බලන්නසයනොබැක්ටීරියාලෝකයේ වෙසෙන භයානක ම බැක්ටීරියා[permanent dead link]මූලාශ්‍ර↑ "Bacteria (eubacteria)". Taxonomy Browser. සම්ප්‍රවේශය 2008-09-10.උඩරට සංග්‍රාමදෙවෙනි උඩරට සංග්‍රාම සමයේ ඉන්දියානු උපමහද්වීපයෙහි සිතියමක්; මෙහි මුලු ශ්‍රී ලංකාවම බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ බවට පෙන්වා ඇතත්, උඩරට රාජ්‍ය මධ්‍යම කඳුකරයේ සුරක්ෂිතව පැවතුනි.දිනය1796–1818පිහිටුමඋඩරට රාජධානියප්‍රතිඵලයබ්‍රිතාන්‍ය ජයග්‍රහනය:වසර 2,357 ක ස්වාධීන සිංහල රාජධානියේ අවසානයයුද්ධාවතීරයන් උඩරට රාජධානිය බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයආඥාපතියන් සහ නායකයන්ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුලෙව්කේ දිසාවපලීපාන මොහොට්ටාලෆ්‍රෙඩ්රික් නෝර්ත්, ගිල්ෆර්ඩ්හී පස්වන අර
්ල්වරයාහේ මැක්ඩොවෙල්ඇඩම් ඩේවිකර්නල් බා(ර්)බට්සම්බන්ධිත හමුදා ඒකකයන්උඩරට හමුදාවග්‍රීන් හොවර්ඩ්ස් ගේ 19 වෙනි පාබල රෙජිමේන්තුවරජුගේ යෝක්ෂයර් සැහැල්ලු හමුදාවේ 51 වෙනි පාබල රෙජිමේන්තුවලංකා රයිෆල් රෙජිමේන්තුවමෙම ලිපියකන්ද උඩරට ඉතිහාසයපිළිබඳ ලිපි මාලාවක කොටසකිKingdom of Kandy (1469–1815)FoundingSinhalese–Portuguese WarKandyan Treaty of 1638Portuguese CeylonTreaty of BatticaloaKandyan WarsColonial Kandy (1815–1948)Kandyan ConventionMatale rebellionSouth East Asia CommandKandy (1948–present)Modern Kandyආශ්‍රිත ලිපිAn Historical Relation of the Island CeylonList of Kandyan monarchsශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය ශ්‍රී ලංකාව ද්වාරයvteඋඩරට සංග්‍රාම (හෝ නුවර සංග්‍රාම) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව සහ ශ්‍රී ලංකාවේ උඩරට රාජධානිය අතර 1796 සහ 1818 කාලවලදී ඇතිවූ යුධ ගැටුම් ය. වඩාත් පැහැදිලිව කියතොත්, බ්‍රිතාන්‍ය විසින් 1803 දී සහ 1815 දී සිදු කරන ලද උඩරට ආක්‍රමනයන් ය.පසුබිම1527 සිට 1658 දක්වා පැවති සිංහල-පෘතුගීසි යුද්ධයට 1638 දී මැදිහත් වූ ලන්දේසි පෙරදිග ඉන්
දීය වෙළඳ සමාගම 1658 වනවිට පෘතුගීසීන්ට යටත් ව තිබූ ශ්‍රී ලංකානු ප්‍රදේශ සියල්ල අල්ලා ගන්නා ලදී. ඔවුන් ලංකාවේ මුහුදු බඩ සහ පහතරට පෙදෙස් ඔවුන්ගේ යටත්විජිත ලෙස පවත්වා ගත් අතර එය ලන්දේසි ලංකාව නමින් හැඳින්වේ. මේ අතර උඩරට රාජධානිය මධ්‍යම කදු වළල්ල තුල ස්වාධීනව පැවතිනි. 1795 දී ප්‍රංශ මැදිහත්වීමෙන් ලන්දේසි ජනරජය (නොහොත් වර්තමාන නෙදර්ලන්තය) පෙරලා දමා බතාවියානු ජනරජය නමින් රූකඩ ජනපදයක් පිහිටුවන ලදි. මේ අතර ප්‍රංශය සමග යුද්ධයක යෙදී සිටි බ්‍රිතාන්‍ය බියවූයේ යුද උපායමාර්ගිකව වැදගත් ත්‍රීකුණාමලය වරාය ප්‍රංශ පාලනයට නතු වේ යැයි සිතා ය. 1795 කිව් ලිපි සමග බ්‍රිතාන්‍ය ශ්‍රී ලංකාවේ ලන්දේසින්ට-යටත්-ප්‍රදේශ යටත් කරගන්නා ලදී. මෙයින් ත්‍රීකුණාමලය පමනක් නොව මඩකලපුව, ගාල්ල සහ යාපනය ද, මුලු දිවයිනෙහිම පහතරට වෙරළබඩ ප්‍රදේශ ද බ්‍රිතාන්‍යය යටත් විජිතයක් විය. මෙලෙස සෑදුනු බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව තව දුරටත් කටයුතු කළේ මුලු දිවයිනම බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට ගැනීමටයි.වසර 250 ක් තිස්සේ යුරෝපානු රටවල් ලංකාව අල්ලා ගැනීමට තැත් කළද මධ්‍යම ශ්‍රී ලංකාව ස්වාධීනව පැවතුනි. නුවර රාජධානිය ඒ වනවිට පාලනය කළේ නායක්කර් වංශික රජවරු විසිනි. මීට පෙ
ර බ්‍රිතාන්‍යයන් නුවර සමග ඇති කරගැනීමට උත්සාහ කළ ගිවිසුම් ප්‍රතික්ෂේප විය. නුවර අභ්‍යන්තර ස්ථාවරත්වයක් නොවුනේ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු ට බොහෝවිට උඩරට රදලයන්ගෙන් කුමන්ත්‍රණ එල්ල වීම හේතුවෙනි. තවද ඔහුට පෙර රජු වූ රාජාධිරාජසිංහ රජුගේ මස්සිනෙකු වූ මුත්තුසාමි කුමරු බ්‍රිතාන්‍යට අයත් ප්‍රදේශ වල සිට ඔහුට බලපෑම් එල්ල කරන්නට විය.පළමු බ්‍රිතාන්‍ය බලකොටුවල සිටි සෙබලුන් ගණන 6000 ක් පමන වූවත් ස්වදේශීය වැසියන් ගෙන් බඳවාගත් සමන්විත සෙපොයි භටයන්ගෙන් එය තරමක් වැඩි කිරීමට හැකි විය. තවද බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට සැලකිය යුතු නාවික ශක්තියක්ද තිබුනි. නුවර රාජධානියට ශතවර්ෂ ගණනක යුරෝපානු ආක්‍රමණ වලට මුහුනදී පලපුරුද්ද ද, කඳුකර දුෂ්කර පෙදෙසක පිහිටීම නිසා භූමියේ වාසියද තිබුනි. පලමු යුද්ධය (1803–1805)මධ්‍යම කඳුකරයේ පොළොව; නුවර රාජධානියේ සියලුම ප්‍රදේශ වාගේ කඳුකර, ඝන වනාන්තර වලින් සමන්විත වූ අතර, නුවර තුලට යන මාර්ග රහසිගතව හා හොඳින් මුර කර පැවතුනි.පළමු උඩරට යුද්ධය ඇතිවීමට හේතු වූයේ රාජසිංහ රජුගේ ඇමතියෙකු වූ පිළිමතලාවේ බ්‍රිතාන්‍යයන්ට එකතු වීමයි. ඔහු බ්‍රිතාන්‍යයන්ට රාජධානියේ ප්‍රධාන නගරය වූ මහනුවර ට යාමට
උදවු කළේය. කෝපයට පත්වූ උඩරට රජුගේ ප්‍රතිචාරය වූයේ පිළිමතලාවේ ගේ පවුල ඝාතනය කිරීමයි. බ්‍රිතාන්‍ය උඩරට අල්ලාගැනීමට මේජර් ජෙනරාල් හේ මැක්ඩොවල් යටතේ කොළඹ සිටද, කර්නල් බාර්බට් යටතේ ත්‍රීකුණාමලයෙන්ද බලඇණි දෙකක් පිටත් කරන ලදි. මෙයට 51 වැනි පාබල රෙජිමේන්තුවද, 19 වැනි පාබල රෙජිමේන්තුවද, මැලේ (හෙවත් මුස්ලිම් ජනායාගෙන් සමන්විත) පලවෙනි ලංකා රෙජිමෙන්තුවද, සිංහල (ජනයාගෙන් සමන්විත) දෙවෙනි ලංකා ‍රෙජිමේන්තුවද, මැලේ-සිංහල (දෙජනයාගෙන්ම සමන්විත) තුන්වෙනි ලංකා රෙජිමේන්තුවද අයත්විය. උඩරට හමුදාවට අයත් අවම එක් කන්ඩායමක් හෝ මැලේ මුස්ලිම් කුමරෙකු වූ 'සන්ගුන්ග්ලෝ' යටතේ විය. මෙය රාජධානියේ තිබූ බහුජාතික ස්වභාවය නිරූපනය කෙරුනි. දරුණු සටන් අවසානයේ 1803 පෙබරවාරියේ බ්‍රිතාන්‍යයන් සෙන්කඩගල නුවරට ළඟාවන විට රජු නුවර හැරදමා ගොස් තිබුනි. ඔවුන් ඉක්මනින් නුවර බලකොටුවක් තනාගත් අතර නව රූකඩ රජු ලෙස මුත්තුසාමි කුමරු පත් කරන ලදී. කෙසේ නමුත් මුලින් සාර්ථක ව ක්‍රීයා කළත් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට ඉක්මනින් ම පසු බැසීමට සිදුවිය. බ්‍රිතාන්‍යන්ට නුවර හමුදාව ගරිල්ලා සටන් ක්‍රමවලින් එල්ල කළ ප්‍රහාර දරා ගැනීමට අපහසු විය. නුවර නිමවන ලද බලකොටු
ව තුළ විවිධ ලෙඩ රෝග පැතිරෙන්නට විය. ස්වදේශීය සෙපෝයි භටයින් ගණනාවක් නුවර හමුදාවට එකතු විය. ඒ අතර වසර ගණනාවකට පසු ඕස්ට්‍රේලියාවට පිටුවහල් කරන ලද 'විලියම් ඕඩීන්' නම් මැලේ ජාතිකයාද විය.නුවර හමුදාව මාර්තු මස ප්‍රති-ප්‍රහාර එල්ල කරමින් නුවර බලය නැවත අත්පත් කරගන්නා ලදී. කර්නල් බාර්බට් යුධ සිරකරුවෙකු ලෙස ගෙන, පසුව ඝාතනය කෙරුනි. මුලු බලකොටුවම අතුගා දැමුනු අතර දිවි රැකගැනීමට සමත් වූයේ 19 වෙනි බලකායේ කෝප්‍රල් ජෝජ් බාර්න්ස්ලි පමනි. (සමහර මූලාශ්‍ර වල සඳහන් වෙන්නේ 4 දෙනෙකු දිවි බේරා ගත් බවයි). මේ අතර පසුබසිමින් සිටි බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවන් මහවැලි ගං ඉවුරු මතදී පරාජයට පත් වූ අතර ඉතිරි වූයෙ හතර දෙනෙකු පමනි.බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් අල්ලා ගත් කාලතුවක්කු කිහිපයක් සමග උඩරට හමුදාව හන්වැල්ල නගරය දක්වා ඉදිරියට ඇදුනි. මෙහිදී බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ අවි බලය ප්‍රබල වූ අතර රාජසිංහ රජු නැවතත් කඳුකරයට පලා යන ලදි. මේ අතර උඩරට ආක්‍රමනය ගැන ආරංචි වූ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් ප්‍රදේශවල සිටි වැසියන්ගේ කැරැල්ලක් බ්‍රිතාන්‍ය සාර්ථකව මර්ධනය කරන ලදි.1798 සිට 1805 දක්වා බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවයා වූ ෆ්‍රෙඩ්‍රික් නෝර්ත් නුවර රාජධානියට දිගින්
දිගටම පීඩනය එල්ල කළේය. 1804 දී ඔහු කපිතාන් ආතර් ජොන්ස්ටන් යටතේ සේනාවක් සෙංකඩගලට පිටත් කරවන ලදි. වසර ගණනාවක් තිස්සෙ සිදු වූ ලෙසම නුවර හමුදාව නැවතත් බ්‍රිතාන්‍යයන් කඳුකරයේදි පරාජය කරන ලදි. 1805 දී නුවර හමුදාව කටුවන නගරය අල්ලා ගත්හ. මෙයද, තව 1803 මහවැලි සටන ද, නුවර රාජධානිය ලබාගත් අවසාන අති සාර්ථක යුධ ජයග්‍රහයන් විය.පළමු උඩරට යුද්ධය නිමාව සනිටුහන් කරමින් කිසි නිල ගිවිසුමක් අත්සන් නොකෙරුනද, 1805 දී ජෙනරාල් තෝමස් මේට්ලන්ඩ් ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස පත් කිරීමත් සමග සටන් සියල්ල නිමාවූ බවට සැලකේ.අන්තර් යුධ කාලය (1805–1815)පලමු යුද්ධය සහ දෙවෙනි යුද්ධය අතර තිබූ වසර 10 ක කාලය තුල සිදුවූ සිදුවීම් නිසා දෙවෙනි යුද්ධය පලමුවැන්නෙන් සෑහෙන දුරට වෙනස් විය. 1805 දී බ්‍රිතාන්‍යයන්ට උඩරට රදලයන් සමග ගනුදෙනු කිරීමට ඉතාම අපහසු වූ නමුත්, 1815 දී රජුව නෙරපා බ්‍රිතාන්‍යයන්ට බලය දීමට කටයුතු කළේද එම රදල පිරිසමය. ආණ්ඩුකාර තෝමස් මේට්ලන්ඩ් කටයුතු කළේ නීතීය සහ සාමාජීය වෙනස්කම් මගින් බ්‍රිතාන්‍ය බලය වැඩි දියුනු කිරීමට යි. මෙයට සිවිල් සේවය නැවත ගොඩනැගීම, ලංකා මහාධිකරණයක් නිර්මාණය කිරීමද අයත් විය. රෝමානු කතෝලිකයන් ට
ඡන්ද බලය ලබා දෙන ලද අතර ලන්දේසි පල්ලියට හිමි වූ තැන අහිමි විය. මේට්ලන්ඩ් බෞද්ධ අධිකාරි බලය ද අඩපණ කිරීමට කටයුතු කළේය. ඒ අතර සංචාරකයින් රටට ගෙන්වා ගැනීම සඳහා එක් අයෙකුට භූමියෙන් අක්කර 4000 ක් (වර්ග කි.මි. 16 ක්) ලබා දෙන ලදි. 1812-13 දී ශ්‍රීමත් රොබට් බ්‍රවුන්රිග්, මේට්ලන්ඩ් ගේ තැන ගත් අතර ඔහුද මේට්ලන්ඩ් ගේ ක්‍රියා පිළිවෙලම අනුගමනය කළේය.මෙයට හාත්පසින්ම වෙනස් ලෙස කටයුතු කළ රාජසිංහ රජු තව තවත් ව්‍යාකූල තත්වයට පත්විය. නුවර වැව නිර්මාණය 1807 අවසන් වූ නමුදු අලංකාරය මිස එහි කිසිදු ප්‍රායෝගික ප්‍රයෝජනයක් වූයේ නැත. සාම්ප්‍රදායිකව වැව් ඉදි කරනු ලැබුවේ කුඹුරු වගාව සඳහා වූ නමුත් එම ප්‍රදේශයේ එවැනි ජලය අවශ්‍ය කුඹුරු නොවීය. 1810 දී රජු පිළිමතලවුවේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය (නොහොත් මහාධිකාරම්) ධුරයෙන් ඉවත් කරනු ලැබී ය. පිළිමතලවුවේ ඊළඟ වර්ෂයේ කැරැල්ලක් ආරම්භ කළ අතර, අනෙක් රදලයන් බියට පත් කරමින්, රජු ඔහුව ඝාතනය කරන ලදි. මේ කාලය තුල ජෝන් ඩොයිලි නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයා සිංහල රදලයන් ලඟින් ඇසුරු කර දැනගත් පරිදි, එකළ රදලයන් නායක්කර් වංශිකයන් ට වඩා බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයකට කැමැත්තක් දක්වන ලදී. දෙවෙනි යුද්ධය (1815)[සංස්ක
රණය]ප්‍රධාන ලිපිය: උඩරට ගිවිසුමමේවාත් බලන්න: බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව1815 යුද්ධය ඇති වීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වූයේ ඇහැලේපොල මහාධිකාරම් නින්දාවට පත් කිරීම යි. ඇහැලේපොල පිළිමතලවුවගේ බෑනා, සහ ඔහුගෙන් පසු මහාධිකාරම් තනතුරට පත්වූ තැනැත්තා විය. 1810 දී මහාධිකාරම් තනතුරට පත්වූ පටන් රජුට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණ කිහිපයක් ම සිදුකළ ඇහැළේපොල, 1814 දී ඒවා හෙළි වීම නිසා බ්‍රිතාන්‍ය පාලන ප්‍රදේශයට පලා ගියේය. මෙයින් අධික කෝපයට පත්වූ රජු ඉතා කෲර ලෙස ඇහැලේපොල ගේ මුලු පවුලම ඝාතනය කරන ලදි. එම මරණයන්ගෙන් කම්පනයට පත්වූ නුවර වංශාධිපතිවරුන් රජුට එරෙහිව විවෘතව කැරැලි ගැසුවහ. රාජසිංහ රජු මාලිගය ගිනි තබා හඟුරන්කෙත ප්‍රදේශයේ බලකොටුවකට පලා ගියේ ය.මේ සියල්ල අතර, ජෝන් ඩොයිලි ආන්ඩුකාර බ්‍රවුන්රිග් ට පවසන ලද්දේ නුවර රදලයින් රාජසිංහ රජු බලයෙන් පහ කිරීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයන් සමග සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට සූදානම් බවයි. උඩරට සෙබලුන් ඉක්මනින් ම බ්‍රිතාන්‍ය-නුවර පාලන සීමාව පසුකර ඇහැලේපොල සොයා පැමිනි අතර සීතාවක දී ඔවුන් බ්‍රිතාන්‍ය බලකොටුවට පහර දුන්න හ. මෙයින් කුපිත වූ බ්‍රවුන්රිග් වහාම බල ඇණියක් නුවරට පිටත් කරවන ලදි. මෙම තත්වය තවත් උග්‍ර වීමට
හේතු වූයේ හඟුරන්කෙත දී රාජසිංහ රජු බ්‍රිතාන්‍ය වෙලෙඳුන් කිහිප දෙනෙකුටම ශාරීරික වධ බන්දන පමුනුවා ශරීර විකෘති කොට එවීම යි.1815 පෙබරාවාරි 10 වැනිදා ජෝන් ඩොයිලි ඇතුලු බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව සුලු ප්‍රතිරෝදයක් හමුවේ නුවර ට ඇතුලු වූහ. සුලු කලකට පසු ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු සැඟවී සිටි ස්ථානය හෙළි වූ අතර ඔහු ඉන්දියාවේ වෙල්ලෝර් බලකොටුවට පිටුවහල් කරවන ලදි. රජු එහිදී වසර 17 කට පසු මියගිය අතර, ඔහුගේ පුත්‍රයා 1842 දී දරුවන් නොමැතිව ම මරණයට පත්විය.මින් පසු සිදු වූ ප්‍රධානම සිදුවීම වූයේ උඩරට ගිවිසුම අත්සන් කිරීම යි. 1815 මාර්තු මසදි ජෝන් ඩොයිලි හා රදලයන් අතර ඇතිවූ සාකච්චා වලින් පසු මෙය අත්සන් කෙරුනි. ගීවිසුමේ ප්‍රධාන කරුනු නම්,'ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ' නම් 'මලබාරි' රජුගේ මහනුවර ඔටුන්නට හිමි සියලුම හිමිකම් අහිමි කෙරෙනු ඇත.රජු බලයෙන් පහකර ඇති බවට ප්‍රකාශ කරන අතර ඔහුගේ රාජවංශයේ පාරම්පරික රාජ හිමිකම් අවලංගු කෙරෙනු ඇත.රජුගේ සියලුම පිරිමි ඥාතීන් රටින් පිටුවහල් කෙරෙනු ඇත.රාජ්‍යයේ භාරකාරත්වය සම්පූර්නයෙන්ම බ්‍රිතාන්‍යය අධිරාජ්‍යයට ලැබෙන අතර, යටත්විජිත ආන්ඩුකාරවරුන් යටතේ පාලනය වනු ඇත. මීට අමතරව අධිකාරම්, දිස
ාව, මොහොට්ටාල, කෝරලේ, විදානේ සහ අනෙකුත් යටත් නිළදාරීන්ට පෙර තිබූ අයිතීන්, වරප්‍රසාද හා බලයන් ම හිමිවනු ඇත.බුද්ධාගමට එහි පැවැත්ම, සුරක්ෂිතභාවය තහවුරු කරගැනීමට අයිතිය හිමි වනු ඇත.සියලුම වර්ගයේ ශාරීරික වධ බන්දනයන් අහෝසි කෙරෙනු ඇත.පුද්ගලයෙකුට මරණ දඬුවම පැනවිය හැක්කේ ආණ්ඩුකාරවයාට පමනක් වන අතර සියලුම මරණ දන්ඩනයන් සිඳුවනු ඇත්තේ පිළිගත් රාජ්‍ය නිළධාරීන් ඉදිරියේ පමණි.සියලුම සිවිල් සහ අපරාධ නඩු උඩරැටියන්ගේ පිළිගත් සම්මතයන් සහ සිරිත් වලට අනුකූලව පරිපාලනය කිරීමට හැකි අතර, ඕනෑම මොහොතක අවශ්‍ය ලෙසට එයට මැදිහත් වීමට රජයට අයිතිය ලැබෙනු ඇත.නුවරින් පිටත, පෙර තනතුරු හෙබි අයටද බ්‍රිතාන්‍ය නීතිය යටතේ තම තනතුරු වල ක්‍රියා කළ හැකි වනු ඇත.තුන් කෝරලය, හතර කෝරලය සහ සබරගමුව එකතු කිරීමට නිකුත් කළ ප්‍රකාශනය අවලංගු කෙරෙනු ඇත.එංගලන්ත රජු සඳහා හිඟ මුදල් සහ බදු එකතු කරනු ඇති අතර ඒවා දිවයීනේ අභ්‍යන්තර දියුණුව උදෙසා ද යොදාගනු ඇත.ආන්ඩුකාරවයාට තනිව ම වෙළෙඳ හා වාණිජ කටයුතු පහසුකම් සැපයිය හැකි වනු ඇත.ගිවිසුම අත්සන් කරන ලද්දේ ආන්ඩුකාර බ්‍රවුන්රිග්, ඇහැලේපොල සහ මොල්ලිගොඩ, පිළිමතලාව, මොණරවිල, දුල්ලෑව, රත්වත්ත, මිල්ලෑව,
ගල්ගම සහ ගලේගොඩ දිසාවේ ලා විසිනි. පසුව එම ප්‍රදේශයේ ආන්ඩුකාරයෙකු වූ ජෝන් ඩොයිලි සහ ඔහුගේ පුද්ගලික ලේකම් වූ ජේම්ස් සදර්ලෑන්ඩ් සාක්ෂිකරුවන් වූහ.ශ්‍රී දළදා මාළිගාව; බුදුන් වහන්සේගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේ තැන්පත් කර ඇති ස්ථානය. නුවර ගිවිසුමෙන් බුද්ධාගමට 'ආරක්ෂාව' ලබාදීමට නියම වුවද වසර 50 ක් යන්නට මත්තෙන් බ්‍රිතාන්‍යයන් මෙම භූමිය තුළ පල්ලියක් ඉදි කළහ.තුන්වෙනි යුද්ධය (1817–1818)ප්‍රධාන ලිපිය: ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ලබ්‍රිතාන්‍ය පාලනය නායක්කර් වංශිකයන්ගේ පාලනයට වඩා මෘග පාලනයක් බව වටහා ගැනිමට නුවරුන්ට වසර දෙකකට වඩා ගත නොවීය. බ්‍රිතාන්‍ය ක්‍රියාකාරකම් නොරිස්සීම ඉක්මනින්ම විශාල විවෘත කැරැල්ලක් දක්වා මඟ පෑදුනු අතර 1817 ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ල එලෙස ආරම්භ විය. මෙය තුන්වෙනි උඩරට සංග්‍රාමය ලෙසද හැඳින්වේ. ඒ නම වඩා උචිත වන්නේ කැරැල්ල ඉක්මනින්ම ගරිල්ලා සටන් ක්‍රමවලින් යුක්ත යුද්ධයකට පෙරලීම නිසාය. කෙසේ වෙතත් මෙය මෙවැනි නැගීසිටීම් වල අවසානය වූයේ බ්‍රිතාන්‍යය දැක්වූ දරුණු ප්‍රතිචාරය නිසාය. ඔවුන් කැරැල්ල මැඩලූ අයුර මෙවැනිම කැරැල්ලක් නැවත ඇති වීමට ඇති හැකියාව සෑහෙන දුරට අඩු කරන ලදි.යුද්ධයෙන් පසු