LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
, සවුදි අරාබිය සහ ඉරාකය හඳුනාගෙන ඇත.ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නොවන රාජ්‍යයන්Reporter without boders සංවිධානයට අනුව ලොව ජනගහනයෙන් 1/3 ක් වැඩි පිරිසක් ජීවත් වන්නේ මාධ්‍ය නිදහස නොමැති රටවල්වලය. එසේම මෙම බොහෝ රටවල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලීන්ද දක්නට නොලැබේ.ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නොවන රාජ්‍යයන්ගේ පැවැත්ම, පාලනය සහ ආරක්ෂාව සදහා තොරතුරු පාලනය අත්‍යවශ්‍යය බැවින් මෙවැනි රටවල මාධ්‍ය නිදහස ගැටලු සහගත තත්වයකට පත්ව ඇත. මේ නිසා මෙවන් රටවල වත්මන් දේශපාලන බලය රදවා ගැනීමට සහ එයට අභියෝග කිරීම වැළැක්වීමට රාජ්‍ය මාධ්‍ය යොදාගැනේ. මෙවනි රටක වෙනස් අදහසක් පළකරන මාධ්‍යවේදීන්ට තර්ජන, මරණ තර්ජන පැහැරගැනීම වදහින්සා මෙන්ම ඝාතනයට ද ලක්වීමට ද සිදුවී ඇත.Repoters without boders සංවිධානයට අනුව 2003 දී සිය වෘත්තියේ නිරතවීමේ දී පත්‍රකලාවේදීන් 42 ක් ඝාතනනයට ලක්වූ අතර 130 ක් පමණ සිර ගත කෙරිනි.2005 දී පත්‍රකලාවේදීන් 63ක් සහ මාධ්‍ය සහයකයින් 5 ක් ඝාතනය විය.කසකස්ථානනයේ ලිරා බෙසෙටෝවා සිද්ධියවැරදි වචන හා ඡායාරූප භාවිතා කිරීම නිසා නේපාලයේ එරිත්‍රියාවේ සහ චීනයේ මාධ්‍යවේදීන්ට වසර ගණනාවක් සිර බත් කෑමට
සිදුවිය.යුක්රේනයේ ජෝප් ආර්. ගෝන්ගාඩිස් සිද්ධිය.විදේශ වාර්තාකරුවන්ට තහනම් ප්‍රදේශරුසියාවේ චෙච්නියාවශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය.මියන්මාරයඉන්දුනීසියාවේ පැපුවානිව්ගිනියාපකිස්ථානයේ වසිරිස්ථානයමහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ටිබෙටයසංවර්ධිත රටවල මාධ්‍ය නිදහස යන්නෙන් අදහස් කෙරෙනුයේ ලිවීමෙන් හෝ වෙනත් මාර්ගයකින් සිය පුද්ගලික අදහස් හෝ නිර්මානශීලිත්වය එල දැක්වීම සදහා සියළු පුද්ගලයන්ට තිබෙන අයිතියයි. මානව හිමිකම් පිළිබදව විශ්ව ප්‍රකාශනයට අනුව සියලු දෙනාටම අදහස් පළ කිරීමට අයිතිය ඇත. බාධාවකින් තොරව අදහස් දැරීමේ නිදහස හා  බාධාවකින් තොරව තොරතුරු සහ අදහස් සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ නිදහස ද මෙයට ඇතුලත්ය.මෙම දර්ශනය ස්ථාවර කිරීම සදහා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ප්‍රකාශනය මාධ්‍ය සහ මුදාණ ආදිය පිළිබඳව නීති  සම්පාදනය කර ඇත. ඇතැම්විට එම නීතිය රටක ව්‍යවස්ථාවටද ඇතුලත්වේ. භාෂණයේ නිදහස සහ මාධ්‍ය නිදහස මඟින් නීති පැනවීම හරහා මාධ්‍යට සහ පුද්ගලයන්ට සමානව සැලකිම දක්වා ඇත.නෛතික නිර්වචනවලට අමතරව ලොව පුරාම මාධ්‍ය නිදහස මැනීම සඳහා රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන විසින් වෙනත් මිමිද යොදාගැනේසීමාවිරහිත මධ්‍යවේදියෝ සංවිධානය විසින්, ඝාතනය කරන ලද මාධ්‍යවේද
ීන් ගණන ,හිංසා කරන ලද හෝ පිටුවහල් කරන ලද මාධ්‍ය වේදින් ගණන හෝ ගුවන් විදුලි රාජ්‍ය ඒකාධිකරණය ,මාධ්‍ය පාලනය සහ මාධ්‍ය ස්වාධීනත්වය මෙන්ම විදෙස් ජනමාධ්‍යවේදීන් මුහුණ දෙන දුෂ්කරතාද සැලකිල්ලට ගණු ලැබේ.ජනමාධ්‍යවේදීන් සුරකීම සඳහා වන කමිටු සංවිධාන පරීක්ෂණ තොරතුරු සොයාගැනිම් සහ ප්‍රත්‍යක්ශ තොරතුරු යොදාගැනිම් මාධ්‍යවේදීන්ට සහය වේ. ජාත්‍යන්තර විදුලි පණිවිඩ ජාලයක් වන ජාත්‍යන්තර ප්‍රකාශන හුවමාරුව හරහා ප්‍රධාන පුවත් ලොව හා ආයතන අතර තොරතුරු හුවමාරු කර ගනි. ජනමාධ්‍යවේදීන් ඝාතන හෝ සිරකර තැබීම් පිළිබදව සොයා බැලේ. සෑම පරීක්ෂකයෙකුම ඝාතනයක් හෝ සිරගතකිරීමක් සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීනව කරුණු සොයා බලා තහවුරු කරයි.ෆ්‍රීඩම් හවුස් සංවිධාන පොදු ආර්ථික හා දේශපාලන පරිසරය අධ්‍යයනය කරමින්, මාධ්‍ය නිදහස ප්‍රයොගික පැවතිම වලක්වන පරායර්ත සම්බන්ධතා පවත් වන්නේ දැයි සොයා බලයි.මේ අනුව මාධ්‍ය සංවිධාන යන සංකල්පය මාධ්‍ය නිදහසටද බෙදී පවති .1966 වර්ෂයේදී එංගලන්තයේ පැවති ලෝක කුසලාන තරගාවලියේ ශුරතාවය දින ගෙන ඇත. යුරෝපා කලාපයේ පැවති සියලු තරග ජයගනිමින් 2014 ලෝක කුසලාන තරඟාවලියට සුදුසුකම් ලැබීය. ජාත්‍යන්තර පාපන්දු ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල
දී එංගලන්තය 10 වෙනි ස්ථානයේ පසු වෙයි. එංගලන්තයට තරු ක්‍රීඩකයන්ගෙන් අඩුවක් නොමැත. 2014 ලෝක කුසලානට තරඟ කරන කණ්ඩායමනායක- ස්ටීවන් ජෙරාඩ්දැල් රකින්නෝ- ජෝ හාට්, ෆ්රේසර් ෆස්ටර්, බෙන් ෆොස්ටර්ආරක්ෂකයන්- ලීටන් බෙයිනස්, ගැරී කාහිල්, පිල් ජගියෙල්කාඍග්වේදයේ අන්තර්ගතයඍග්වේද ගීතිකා විවිධ දෙවිවරුන් වෙනුවෙන් කැපකර ඇත. ඔවුන් අතුරින් ප‍්‍රධාන වනුයේ සතුරන් නැසීම වෙනුවෙන් වීරත්වයෙන් පැසසුම් ලබන ඉන්ද්‍ර, ගිනි දෙවියා වන අග්නි, සෝම යුශය හෝ එය ලබාගන්නා පැලෑටිය වන සෝම යන දෙවිවරු ය. ආදිත්‍ය හෙවත් අසුරයින් ද මිත‍්‍ර, වරුණ සහ උෂස් (අරුණෝදයේ දෙව`ගන* ද සමාන වැදගත් කම් දරති. තව ද ඍග්වේදයේදී යදිනු ලබන ෙදිවිවරුන් අතර සවිතෘ, විෂ්ණු, රුද්‍ර, පූෂන්, බ‍්‍රහස්පතී හෙවත් බ‍්‍රහ්මනස්පති මෙන් ම දේවත්වාරෝපණයට ලක් කළ ස්වභාවික සංසිද්ධීන් වන ද්‍යවුස් පිතා (බබලන අහස හෝ දිව්‍යමය පියා*, පෘථිවි (මහ පොළොව හෝ මිහිකත*, සූර්ය (සූර්යයා නම් දේවතාවා*, වායු හෝ වාත (සුළ`ග* , ආපස් (ජලය*, පර්ජන්‍ය (අකුණු සහ වර්ෂාව*, වාච් (වචන*, බොහෝ ගංගා (විශේෂයෙන් සප්ත, සින්ධු සහ සරස්වතී යන ගංගාවෝ* ද වෙති.ඍග්වේදයෙහි අන්තර්ගත මන්ත‍්‍රවල අතිරේක දෙවිවරු
න්, පුද්ගලයින්, සංකල්ප සහ සංසිද්ධීන් ද ස`දහන් වන අතර ඓතිහාසික සිද්ධීන් ගැන ද විවිධ තැන්වල කරුණු දැක්වෙයි. වෛදික ආර්යයයන් ලෙස හැ`දින්වූ මුල් කාලීන වෛදික ජනයා සහ ඔවුනගේ සතුරන් ලෙස සැළකෙන දස්‍යුන් අතර පැවැත් අරගලය පිළිබ`ද තොරතුරු මෙහිලා වැදගත් තැනක් ගනී.game playයුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියසැකිල්ල:SHORTDESC:යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියදඹුල්ල රජමහා විහාරයයුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියනිර්ණායකයසංස්කෘතික: i, viමූලාශ්‍ර561අභිලේඛනය1991 (15වන සැසිය)රන්ගිරි දඹුළු උයන්වත්ත රජමහා විහාරයේ ගල් ලෙනක නිර්මිත පුරාණ පිලිමගෙය පිටතින් පෙනෙන අයුරුදඹුල්ල රජමහා විහාරය , ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පෙදෙසෙහි මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති රජමහ විහාරයකි. මෙම අඩවිය කොළඹට කි.මී 148ක් ඊසාන දෙසින් හා මහනුවරට කී.මී 72ක් උතුරු දෙසින්, පිහිටා ඇත. මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම හා හොඳින්ම සංරක්ෂණය කෙරුණු ලෙන් විහාර සංකීර්ණය වෙයි. හාත්පස පිහිටි තැනිතලාවෙන් මතුවන ගිරිශිඛරය මී160 ක් අහස උසට පැන නගියි. මෙහි අවට ප්‍රලේඛගත ලෙන් 80 කට වැඩිගණනක් ඇත. මේ අතුරින් පිළිම හා සිතුවම් අඩංගු ලෙන් 5ක් තුල ප්‍රධාන ආකර්ෂණ අඩංගු වී ඇත. මෙම සිතුවම් හා පිළිම බුද
ු රජාණන් වහන්සේ හා උන්වහන්සේගේ දිවිය හා බැඳුනු ඒවා වෙති. මුළුමනින් බුදු පිළිම වහන්සේ 153 ක්ද, ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන් 3 දෙනෙකුගේ පිළිමද හා දේවතා සහ දේවිතාවන්ගේ පිළිම 4ක්ද මෙහි වෙති. පසුව සඳහන්වූ 4 අතර, විෂ්ණු හා ගණ දෙවි යන හින්දු දෙවිවරුන්ගේ පිළිම දෙකක් ද වෙති. බිතු සිතුවම් 2,100 මී² ක වර්ග ඵලයක් සහිත පෙදෙසක පැතිර පවතී. බිත්ති වල දක්නට ඇති සංවර්ණන අතර මාර යකු විසින් බුදු රදුන් පෙලඹවීමට ගත්තැත හා බුදු රජාණන්ගේ පළමු ධර්ම දේශනාව දැක්වේ.දඹුල්ල ලෙන් සංකීර්ණය අසබඩ ඉබ්බන්කටුව ප්‍රදේශයෙහි වසර 2700 නට වඩා පැරැණි (ක්‍රි.පූ 700) මානව ඇටසැකිලි සහිත සුසාන භූමි සොයාගෙන ඇති බැවින්, බුදු දහම ලංකාවට අවතීර්ණ වීමට පෙරාතුව, මෙම ලෙන් සංකීර්ණ තුල, ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ශ්‍රී ලාංකිකයන් දිවි ගෙවූ බව අනුමාන කල හැක.[තහවුරු කර නොමැත]ඉතිහාසයක්‍රි.පූ 7 වන සියවස තරම් ඈත අතීතයකට හිමි කම් කියන මෙය, ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශයින් චමත්කාරජනක ලෙන් විහාරයයි. අති විසල් පර්වත තලයකින් ආවරණයවූ ලෙන් පහ ඇතුළත වියලිව තබා ගනු රිසියෙන් ගලෙහි බිටත ඉහල මායිමෙහි කටාරම් කොටා ඇත. 1938දී මෙම ගෘහ නිර්මාණය ආරුක්කුමය කුළුණු පෙලකින් හා දෙපල
වහලින් සැදි ඇතුළුවීම් දොරටු වලින් සරසන ලදි. ලෙන අභ්‍යන්තරයෙහි, සිවිලිම් (වියන) සංකීර්ණ ආගමික රටාවන් උපයෝගී කොට ගනිමින් සිත්තම් කර ඇත්තේ පර්වත ශිඛරයෙහි හැඩය හා සමෝච්චය අනුව යමිනි. මෙහි බුදු රජාණන් වහන්සේගේ සහ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේලාගේ මෙන්ම බොහෝ දේවතාවුන් හා දේවතාවියන්ගේද රූප ඇත. දඹුල්ල ලෙන් සංඝාවාසය අදටත් කෘත්‍යාත්මකව පවතින අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතාමත් හොඳින් සංරක්ෂිත පුරාතන ප්‍රාසාදය වෙයි. මෙම සංකීර්ණය ක්‍රි.පූ 3වන හා 2වන සියවස් පමණ ඈත අතීතයෙහිදී අති දැවැන්ත හා ඉතා වැදගත් සංඝාවාසයක් ලෙස ස්ථාපනය කරන ලදි. වළගම්බා රජු විසින් ක්‍රි.පූ 1වන සියවසෙහිදී ලෙන් සමූහය විහාරයක් බවට පරිවර්තනය කල බව සාම්ප්‍රදායික විශ්වාසයයි. අනුරාධපුරයෙන් පිටුවහල්ව සිටි ඔහුට, වසර 15ක් තිස්සේ දකුණු ඉන්දියානු ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් ගැලවුම සඳහා ආරක්ෂා සැපයුනේ මෙහිදීය. නැවත ඔහුගේ අගනුවර දිග්විජය කල රජතුමා, කෘතඥ ගෞරවසම්ප්‍රයුක්තව මෙහි විහාරයක් කරවීය. පසුකාලීන රජුන්ද මෙහි සංවර්ධනයට දායකව නවාංග එකතු කල අතර 11වන සියවස වන විට ලෙන් සමූහය ප්‍රධාන ආගමික මධ්‍යස්ථානයක් ව වත්මන් තත්ත්වයට පත් වුනි. නිශ්ශංක මල්ල රජ වසර 1190 දී ලෙන් හි රන් ආලේ
පිත කොට බුදු පිළිම වහන්සේලා 70 නමක් පමණ එකතු කලේය. 18වන සියවසෙහිදී, උඩරට රජවරුන් විසින් මෙම ලෙන් අළුත්වැඩියා කොට පින්තාරු කරවන ලදි.භාරකාරීත්‍වයදඹුල්ල රජමහා විහාරයේ භාරකාරීත්වය පහත සඳහන් පන්සල් 4ට හිමිය.පළමු උයන්වත්ත පන්සලදෙවන උයන්වත්ත පන්සලදඹුල්ල මැද පන්සලදඹුල්ල ඉහල පන්සලරන්ගිරි පිළිම ගෙවල් පහපිළිම ගෙවල් බවට පරිවර්තනය කරන ලද ලෙන් පහකින්, විහාරය සමන්විත වේ. අනුරාධපුරය (ක්‍රි.පූ1වන සියවස සිට ක්‍රි.ව 993 දක්වා) සහ පොළොන්නරුව අවදීන්හීදී (1073 සිට 1250), මී150 උසැති පර්වතයෙහි පාදමෙහි තනවා ඇති ලෙන්, ශ්‍රී ලංකාව තුල දක්නට ලැබෙන බොහෝ ලෙන් විහාර අතුරින් අතිශය චමත්කාර ජනක වැන්නය. කිමී 19 ඔබ්බෙහි පිහිටි සීගිරිය පර්වත බලකොටුවෙහි හා, අවට තැනිතලා භූමින් හීද සිරි නරඹමින්, දඹුල්ල පර්වතයෙහි මඳ බෑවුම කරණය කිරීමෙන්, මෙයට ප්‍රවිෂ්ඨ විය හැක්කේය. ගොම්මං වේලාව එළඹෙත්ම, සියගණනින් හෙබි, වැහි ලිහිණි කඩා පනින හමුදාව ලෙන් පිවිසුම් දොරටුව වෙත සැපත් වනු දැකිය හැක. විශාලතම ලෙන නැගෙනහිර සිට බටහිරට මී52ක්ද, පිවිසුමෙහි සිට පසුපසට මී23ක්ද ලෙස විශාලත්වයක් දක්වන අතර මෙම මනස්කාන්ත ලෙන එහි මුද
ුන් තැනෙහිදී මී7ක් උසක් දරයි. වළගම්බා රජු සහ නිශ්ශංක මල්ල රජ යන රජුන්, සහ බුදුන්වහන්සේගේ අග්‍ර උපස්ථායක ආනන්ද තෙරණුවන්ට අමතරව, හින්දු දෙවිවරුන්ද මෙහි පෙන්නුම් කර ඇත.රංගිරි දඹුල්ල රජමහ විහාරයේ ලෙන් විහාර කොටස 1991 වසරේ මෙය ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස ප්‍රකාශට පත්කෙරිනි.දේවරාජ ලෙනපළමු ලෙන හැඳින්වෙන්නේ දේවරාජ ලෙන හෙවත්, "දිව්‍යමය රජුගේ ලෙන" ලෙසටය. සංඝාවාසය ස්ථාපනය කිරීම පිළිබඳ විස්තරයක්, පළමු-සියවස් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර උපයෝගී කොටගෙන, පළමු ලෙනෙහි පිවිසුමට ඉහලින් කොටා දක්වා ඇත. පිහිටි ගලෙහි අඹා ඇති, මීටර-14 බුද්ධ ප්‍රතිමාව අනෙකුත් සියල්ල අභිබවමින් චිත්තාකර්ෂණීය අයුරින් ලෙන තුල වැජඹෙයි. එහි ඉතිහාසයෙහි ‍නොයෙකුත් අවදීන්හිදී, නොගිනිය හැකි වාර ගණනකදී, මෙය යළි යළිත් පින්තාරැ කොට ඇති බවත්, අවසන් පින්තාරුව බොහෝ විට 20වන සියවසෙහිදී ලබන්නට ඇති බවද පෙනේ. බුදු පිළිමවහන්සේගේ පා මුල වැඩ වසන්නේ, බුදුන් වහන්සේගේ ප්‍රියතම ශිෂ්‍ය, ආනන්ද තෙරණුවන්ය; ශීර්ෂයෙහි දක්වා ඇත්තේ, මෙම ලෙන් තැනවීමෙහිදී සිය දිව්‍යමය බල නොමසුරුව යොදවූ බවට සැලකෙන විෂ්ණු දෙවියන්ය.මහා රජුන්ගේ ලෙනදෙවන හා විශාලතම ලෙනෙහි, හිටි
බුදු පිළිම වහන්සේලා 16 නමක් සහ හිඳි බුදු පිළිම වහන්සේලා 40 නමකට අමතරව, මල් මාලා පූජා වලින් වන්දනාකරුවන්ගේ නිරන්තර ප්‍රණාමයට බඳුන් වන සමන් හා විෂ්ණු දෙවිවරුන්ගේ පිළිමද, අවසන, ක්‍රි.පූ පළමු සියවසෙහිදී මෙම විහාරය පූජා කල වළගම්බා රජුගේ හා, විහාර ප්‍රවිෂ්ඨය අබියස පිහිටුවා ඇති ශිලා ලේඛනයෙහිදී දැක්වෙන අයුරු, 12වන සියවසෙහිදී පිළිම වහන්සේලා 50 නමක් රනින් ආලේප කොට පූජා පැවැත්වූ නිශ්ශංක මල්ල රජුගේ පිළිමද පිහිටුවා ඇත. මේ අනුව යමින්, මෙම ලෙන මහාරාජ ලෙන, "මහා රජුන්ගේ ලෙන" යන නම් වලින් හැඳින්වේ. කුටියෙහි වම් පස පිහිටි ගලින් අඹා ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමාවට පරිවාර වශයෙන්, මෛත්‍රීය බෝධිසත්ත්වයාණන් වහන්සේ සහ අවලෝකිතේශ්වර හෝ නාථ දැවමුවා පිළිම දක්නට ඇත. මෙහි දාගැබක් හා ශෛලමය පියස්සෙහි පැල්මකින්, රෝ සුවකිරීමේ බල ඇති බවට විශ්වාස කෙරෙන ජල බින්දු වස්සවන ජල බුබුලක්ද පිහිටයි. මෙම ජල බුබුලෙහි දිය, පියස්සෙහි බෑවුම ඉහළට ගමන් කර (සොබා දහමට පටහැනිව), ඉන් පසු පහළට පතිත වන බවක් බැලූ බැල්මට පෙනෙන බැව් දුටු පැරැන්නෝ එදෙසට මසුන්ගේ රූ පින්තාරු කොට එබව හුවා දක්වා ඇති බව පෙනේ. මහමායා දේවියගේ සිහිනයෙහි සිට ‘‘මාර දිව්‍ය පුත්‍රයා විසි
න් බුදුන් වහන්සේ පෙළඹවීමට තැත් කිරීම දක්වා බුදු සිරිතෙහි විවිධ දර්ශන, 18වන සියවස දක්වා කාල නිර්ණය කරැති සායම් සිතුවම් භාවිතා කරමින්, මනස්කාන්ත අයුරින් මුළු පියස්ස සිසාරා වර්ණවත් කර ඇති අයුරු පෙනේ. රටෙහි ඉතිහාසයෙහි වැදගත් අවස්ථා පිළිඹිබු කෙරෙන් තවද සිතුවම්ද දක්වට ඇත.මහා අළුත් විහාරයතෙවන ලෙන වන, එනම් මහා අළුත් විහාරය, සමන්විත වන්නේ, බුදු දහමේ පුනරුදයකට පණ පෙවූ වකු ලෙස කීර්තියට පත්, කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ (1747-1782) රාජප්‍රාප්තිය අතරතුර, එකතුවූ සිවිලිම (පියස්ස) හා මහනුවර මාදිලියට අයත් බිතු සිතුවම් වලිනි. බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේලා 50 නමට අමතරව රජුගේ පිළිමයක්ද මෙහි දක්නට ඇත. සතරවන හා පස්වන ලෙන්සතරවන හා පස්වන ලෙන් කුඩාය; පසු කාලයකට අයත් බවට කාල නිර්ණය කර ඇති මේවා එතරම් උසස් තත්ත්වයක් නොදරයි. පළමු හා දෙවන ලෙන් අතර පිහිටි කුඩා විෂ්ණු දේවාලයක් බොහෝ වන්දනාකරුවන්ගේ ගෞරවයට පාත්‍ර වී ඇත.පිළිමමේ සියළු පිළිම ගෙවල් සිසාරා, බුදු සසුන හා රටේ ඉතිහාසය පිළිඹිබු කෙරෙන පිළිම එකසිය පනහක් පමණ පිහිටුවා තිබෙනු දැකිය හැක. මෙම පිළිම හා සිතුවම් සිංහල මූර්ති ශිල්පයේ හා සිංහල
කලාවේ බොහෝ යුග පරිච්ඡේද නිරූපණය කරයි. බුදු පිළිම වහන්සේලා පමණින් හා ඉරියව් අතින් විවිධාකාරය - විශාලතමය මීටර 15ක් දිගුය. එක් ලෙනක ශෛලමය පියස්ස (සිවිලම) සිසාරා බුදු සිරිත දැක්වෙන සිත්තම් 1,500 කට වඩා දක්නට ඇත.විහාරයට අයත් වෙනත් ස්ථානරංගිරි දඹුළු ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයඅළුත් විහාරගෙයලෙන්හි සිතුවම් හා පිළිමරංගිරි දඹුළු සංඝ සභ‍ාවDhambulla හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.vteශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා ඇති යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවිඅනුරාධපුරයමධ්‍යම උස්බිම්ගාල්ල හා එහි බලකොටුවදඹුල්ල රන් විහාරයමහනුවරපොලොන්නරුවසීගිරියසිංහරාජ රක්ෂිත වනයශ්‍රී ලංකාවේ ධජයටක (ඒක වචනය - ටකය) යනු ගොවිතැනේදී සහ වගාවන්දී ශබ්ද නැගීම මගින් සතුන් පලවාහැරීමට යොදාගන්නා උපකරණ වේ.ටක වර්ගසාමාන්‍ය ටකකුරුල්ලන් වැනි කුඩා  සතුන් පලවාහැරීම සඳහා උඩක රඳවන ලද ලණුවකින් මෙහෙයවන ශබ්දය නංවන උපකරණයකි. බොහෝවිට ටකය සාදාගනු ලබන්නේ පැරණි හෝ භාවිතයට නොගන්නා බාල්දියක් වැනි ලෝහමය වස්තුවක් ආධාරයෙනි. එම බාල්දිය මැදින්
හිල් කර ඒ තුලින් කිසියම් තවත් එක් යකඩ කැබැල්ලක් එල්වනු ලැබේ. ඒම එල්ලූ යකඩ කැබැල්ලේ ගැට ගැසූ ලනුව ටකය නද කිරීමට යොදාගන්නා උපක්‍රමයයි. මෙම බාල්දිය උඩුකුරුව කිසියම් උසකින් ගසක සවි කරනු ලැබේ. ලණුව පැද්දීම නිසා බාල්දිය මැද ඇති යකඩ කැබැල්ල බාල්දියේ වැදේ. මෙවිට නැගෙන ශබ්දය මගින් කුරුල්ලන් වැනි කුඩා සතුන් පලවා ගත හැකිය. බොහෝවිට හේන් ගොවිතැන හා බැඳි උපකරණයකි.දිය හොල්මනප්‍රධාන ලිපිය: දිය හොල්මනදිය හොල්මන එසේත් නැත්නම් දිය ඩේඟරය යනු කුඹුරු වල වගා පාලු කිරීමට පැමිණෙන මීයන් කුරුල්ලන් වැනි කුඩා සතුන් එලවීම සඳහා අතීත සිංහල ගැමියන් විසින් බහුලව යොදා ගනු ලැබූ සරල උපකරණයකි. මෙය කුඹුරු බිම්හී බොහෝ විට යොදා ගන්නා ලදී.ගොඩ හොල්මනමෙම ඡේදය පුළුල් කිරීම අවශ්‍යයි. කරුණු එකතු කර ඔබට ද සහාය විය හැකිය.  (2018 ජූලි)හුලං නාවමෙම ඡේදය පුළුල් කිරීම අවශ්‍යයි. කරුණු එකතු කර ඔබට ද සහාය විය හැකිය.  (2018 ජූලි)හුලං හොල්මනමෙම ඡේදය පුළුල් කිරීම අවශ්‍යයි. කරුණු එකතු කර ඔබට ද සහාය විය හැකිය.  (2018 ජූලි)බුරුම් පෙතිමෙම ඡේදය පුළුල් කිරීම අවශ්‍යයි. කරුණු එකතු කර ඔබට ද
සහාය විය හැකිය.  (2018 ජූලි)බොකු කුල්ලමෙම ඡේදය පුළුල් කිරීම අවශ්‍යයි. කරුණු එකතු කර ඔබට ද සහාය විය හැකිය.  (2018 ජූලි)දඬු බෙරමෙම ඡේදය පුළුල් කිරීම අවශ්‍යයි. කරුණු එකතු කර ඔබට ද සහාය විය හැකිය.  (2018 ජූලි)නිකොලා ටෙස්ලානිකොලා ටෙස්ලා ගේ ඡායාරූපයක්, 1896දේශීය නමНикола Теслаඋපත1856 ජුලි 10ස්මිල්ජාන්, ඔස්ට්‍රියානු අධිරාජ්‍යය (වර්තමාන ක්‍රොඒෂියාව)මිය යාම1943 ජනවාරි 7නිව් යෝක් නගරය, එක්සත් ජනපදයසතපවන ලද තැනනිකොලා ටෙස්ලා කෞතුකාගාරයබෙල්ග්‍රේඩ්, සර්බියාවජාතිකත්වයඔස්ට්‍රියානු (1856–1891)ඇමරිකානු (1891–1943)අධ්‍යාපනයග්‍රැස් තාක්ෂනික විශ්වවිද්‍යාලයසම්මානOrder of St. Sava, II පන්තිය, සර්බියානු රජය (1892)Elliott Cresson Medal (1894)Order of Prince Danilo I (1895)Edison Medal (1916)Order of St. Sava, I පන්තිය, යුගෝස්ලාවියානු රජය (1926)Order of the Yugoslav Crown (1931)John Scott Medal (1934)Order of the White Eagle, I පන්තිය, යුගෝස්ලාවියානු රජය (1936)Order of the White Lion, I පන්තිය, චෙකොස්ලොවැකියානු රජය (1937)University of Paris Medal (1937)The Medal of the Un
iversity St Clement of Ochrida, සොෆියා, බල්ගේරියාව (1939)අත්සනනිකොලා ටෙස්ලා (සර්බියන්: Никола Тесла; 1856 ජුලි 10 – 1943 ජනවාරි 7) යනු සර්බියන්-ඇමරිකානු නව නිපැයුම්කරුවෙක්, විදුලි හා යාන්ත්‍රික ඉංජීනේරුවෙක් සහ අනාගතවාදියෙකි. ඔහු ප්‍රසිද්ධ වන්නේ නවීන ප්‍රත්‍යාවර්තන ධාරා විදුලි සැපයුම් පද්ධතියේ නිර්මාණයට සිදු කරන ලද දායකත්වය නිසාය.[1]ඔස්ට්‍රියන් අධිරාජ්‍යයේ ස්මිල්ජාන් හි උපත ලද ටෙස්ලා ස්වදේශීය සර්බියානුවෙක් වු අතර පසුව ඇමරිකන් පුරවැසිභාවය ලැබීය. ටෙස්ලා ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ 19 හා 20 වන ශත වර්ෂවල දී විදුලිය හා කාන්දම් ක්ෂේත්‍රයට සිදු කල විශාල දායකත්වයටය. මොහුගේ නිර්මාණ අතර ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා ප්‍රේරණ මෝටරය ප්‍රධාන වේ. මෙම සොයා ගැනිම ඇමරිකාව තුළ විශාල වැදගත්කමක් ඇති කල අතර ටෙස්ලාගේ නාමය ද මේ වකවානුවේ එරට විශාල වශයෙන් ප්‍රසිද්ධ විය. නමුත් ඔහුගේ ස්වදේශීය පෙනුම හා විවිධ අවස්ථාවන් වලදී කල ආන්දෝලනාත්මක පර්යේෂණ හා පැහැදිළි කිරීම් හේතුවෙන් වරෙක මොහු උන්මත්තකයෙකු ලෙස නම් කෙරුණි.[තහවුරු කර නොමැත] මේ හැරුණු කොට ටෙස්ලා රොබෝ විද්‍යාව, දුරස්ථ පාලක, රේඩාර් සහ පරිගණක විද්‍යාවට දායක ව ඇත. න්‍යෂ්ටික විද්‍යා
ව හා න්‍යායාත්මක භෞතික විද්‍යාවේ වර්ධනයට දායක වී ඇත. 1943 ඇමරිකානු ශ්‍රේෂ්ඨ අධිකරණය මොහුව රේඩියෝව නිර්මාණ කළ පුද්ගලයා වශයෙන් ඇගයීමට ලක් කළේය.[2] මොහු සර්බියා හා ත්‍රෝට්ෂියා සම්මාන වලින් පුදනු ලද අතර චෙක් සමුහාණ්ඩුව විසින් වයිට් ලයන් සම්මානයෙන් පුදනු ලැබීය.[තහවුරු කර නොමැත]1870 දී ටෙස්ලා උපාධියක් නොලබාම ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ භෞතික විද්‍යාව හැදෑරීය. 1880 මුල් භාගයේ කන්ටිනන්ටල් එඩිසන් ආයතනයේ නව විදුලි බල කර්මාන්තයේ වැඩ කිරීමෙන් පළපුරුද්දක් ලැබූ ටෙස්ලා 1884 දී එක්සත් ජනපදයට විගමනය වී එහිදී දේශානුකූලකෘත පුරවැසියෙක් බවට පත් විය. Edison Machine Works ආයතනයේ සුලු කාලයක් සේවය කළ ටෙස්ලා එයින් ඉවත් වී ඔහුගේ අදහස් ක්‍රියාත්මක කිරීමට මුදල් සපයාගැනීම සඳහා සිය හවුල්කරුවන්ගේ උදවු ඇතිව නිව් යෝක් නගරයේ විද්‍යාගාර සහ ආයතන ඉදි කරන ලදි. ඒවායෙන් විදුලි සහ යාන්ත්‍රික උපකරණ නිපැදවීම සිදු කෙරුනි. ඔහුගේ ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා ප්‍රේරණ මෝටරයට 1888 දී වෙස්ටින්හවුස් ඉලෙක්ට්‍රික් ආයතනය මගින් බලපත්‍ර ලත් අතර එයින් ඔහුට සැළකිය යුතු මුදලක් ලැබිණි.පේටන්ට් බලපත්‍ර ලබාගත හැකි නව නිමැවුම් නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණෙන් ටෙස්ලා යාන්ත
්‍රික ද්‍යෝලකයන්/උත්පාදකයන්, විද්‍යුත් විසර්ජන නළයන් සහ මුල් කාලීන එක්ස් කිරණ ආදියෙන් පර්‍යේෂන සිදු කරන ලදි. ඔහු රැහැන් රහිතව පාලනය කළ හැකි බෝට්ටුවක් ද නිර්මාණය කළ අතර එය මුලින්ම ප්‍රදර්ශනය කරන ලද ඒවායින් එකකි. ටෙස්ලා නව නිපැයුම්කරුවෙකු ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ අතර, ඔහු තම නිර්මාණ ඔහුගේ විද්‍යාගාරයේදි කීර්තිමත් පුද්ගලයන්ට සහ ඔහුගේ අනුග්‍රාහකයින්ට පෙන්වා දුන්නේය. 1890 දශකයේ ටෙස්ලා සිය රැහැන් රහිත ආලෝකනය සහ ලෝක-ව්‍යාපිත-රැහැන්-රහිත-විදුලි-බල-බෙදාහැරීමේ-පද්ධතියක් ගැන තිබූ අදහස් වලට අනුව නිව් යෝක් සහ කොලරාඩෝ ස්ප්‍රින්ග්ස් හී අධි-වෝල්ටීය, අධි-සංඛ්‍යාත බලශක්තිය ගැන පර්‍යේෂණ සිදු කරන ලදි. 1893 දි ඔහු තම උපාංග අතර රැහැන් රහිතව සන්නිවේදනය කළ හැකි බව ප්‍රකාශ කළේය. ටෙස්ලා ඔහුගේ අදහස් වෝඩන්ක්ලිෆ් කුලුන නම් ව්‍යාපෘතියෙන් (අන්තර්-මහද්වීපික රැහැන් රහිත සන්නිවේදන සහ බලශක්ති සම්ප්‍රේෂකයක්)  ප්‍රායොගිකව ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට අදහස් කළද එය සම්පූර්ණ කිරීමට අරමුදල් හිඟ විය.වෝඩන්ක්ලිෆ් වලින් අනතුරුව 1910 - 1920 අතර කාලයේ ටෙස්ලා නිමැවුම් ගණනාවක් සඳහා පර්‍යේෂණ සිදු කළ අතර ඒවා මිශ්‍ර ප්‍රථිපල ලබා දුන්නේය. මේ වනවිට තම මුදල
් වලින් විශාල ප්‍රමාණයක් වියදම් කර තිබු ටෙස්ලා නිව් යෝර්ක් හී හෝටල් ගණනාවක ජීවත් විය. 1943 ජනවාරි 7 වැනිදා නිව් යෝර්ක් නගරයේදී ටෙස්ලා මරණයට පත් විය. ටෙස්ලාගේ දායකත්වයන් ඔහුගේ මරණයෙන් පසු සාපේක්ෂව අප්‍රසිද්ධියට පත්විය. නමුත් 1960 දී චුම්බක ස්‍රාව ඝනත්වය මැනිමේ සම්මත ජාත්‍යන්තර (SI) මිණුම ටෙස්ලා ලෙසින් නම් කරන ලද්දේ ඔහුට ගෞරවයක් ලෙසිනි.මූලාශ්‍ර↑ ලැප්ලාන්ට්, ෆිලිප්. (1999). Comprehensive Dictionary of Electrical Engineering 1999. Springer. p. 635. ISBN 978-3-540-64835-2.↑ හාර්කින්ස්, ක්‍රිස්ටෝපර් (2008). Tesla, Marconi, and the Great Radio Controversy: Awarding Patent Damages without Chilling a Defendant's Incentive to Innovate. Missouri Law Review. vol. 73. p. 758-759. වෙනත් භාවිතා සඳහා, කඩුව (බහුරුත්හරණය) බලන්න.ස්විස් දිගුකඩුව, 15වන හෝ  16වන සියවසකඩුවක් යනු දිගු, තියුණු තලැති ලෝහ අවියක් වන අතර, ලොව පුරා බොහෝ ශිෂ්ඨාචාරයන් තුල, ප්‍රාථමික වශයෙන් කැපුම් හෝ වැරෙන් තෙරපා දැමීමේ අවියක් ලෙසින්ද සමහරවිට පොල්ලකින් මෙන් තැලීම සඳහා ද භාවිතා වී ඇත. කඩුව සඳහා භාවිතා වන  ස්ව
ෝඩ් යන ඉංග්‍රීසි පදය බිඳි ඇත්තේ පැරැණි ඉංග්‍රීසි ස්වෙයෝඩ් යන්නෙන් වන අතර, "තුවාල සිදු කරන හෝ කපන" යන අරුත් දනවන ප්‍රාග්-ඉන්දු-යුරෝපීය සම්භවයක් දරණ *ස්වර්- වෙතින් එන පැරැණි  සම්භාව්‍ය ජර්මන් ස්වර්ට්, මධ්‍යතන ලන්දේසි ස්වාට්, පැරැණි නොවිජියානු ස්වෙරෝ (cf.ඩෙන්මාර්ක ස්වාඩ්, නෝවීජියානු ස්වර්ඩ්, ස්වීඩන ස්වාඩ්) පැරැණි ප්‍රශියානු සහ  පැරැණි සැක්සන් ස්වර්ඩ් සහ නවීන ලන්දේසි ෂ්වාඩ් සහ ජර්මානු ෂ්වර්ට් යන්නන්ට නෑකම් දරයි.[1]"කඩුව" යන්නට ‍පොදුවේ භාවිත වන සම්භාව්‍ය සංස්කෘත පදය කඩ්ග යන්නයි. ඉන්දු-යුරෝපීය සම්භවයෙන් ප්‍රවේණි වූ පදය අසි  ලෙසින් නොනැසී පවතියි (නෑකම ලතින් බසට එන්සිස්, ප්‍රාග්-ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂාව වෙතින් *න්සිස්). මෙම පදය නියමාකාරයෙන්, අසි ලෙසින් භාවිතා වේ. සිංහල පද වන කඩුව සහ අසිපත මේ අනුව නියමාකාරයෙන් බිඳී ඇත.සටහන්↑ "ඔන්ලයින් එටිමලජි ඩික්ෂනරි". Etymonline.com. සම්ප්‍රවේශය 2010-01-14.හොඳ මෝරාවිද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයරාජධානිය:ඇනිමාලියාවංශය:කෝඩේටාවර්ගය:කොන්ඩ්රික්තියේස්උපවර්ගය:විවෘත ක්ලෝමියාගෝත්‍රය:කාකරයිනිෆෝර්මීස්කුලය:කාකරයිනිඩයිගණය:
'කාකරයිනස්'විශේෂය:කා.ෆැල්සිෆෝමිස්ද්වීපද නාමයකාකරයිනස් ෆැල්සිෆෝමිස්(J. P. Müller & Henle, 1839)සිල්කි මෝරා ජිවත් වන ප්‍රදේශ- තහවුරු වී ඇති (තද නිල්) සහ සැක කෙරෙන (ළා නිල්)පර්යාය නාම(ය)Aprionodon sitankaiensis Herre, 1934සිල්කි මෝරා යනු කාකරයිනිඩයි පවුලට (Carcharhinus falciformis) අයත් ක්ෂීරපායී මෝරුන් විශේෂයකි.සමෙහි ස්වභාවය අනුව ඔවුන් මේ ලෙස නම් කර ඇත.නිවර්තන කලාපීය සාගර වල නොගැඹුරු මුහුදේ මෙම මෝරුන් විශේෂය සුලබ වශයෙන් දක්නට ඇත.ඉතා චංචල ස්වභාවයක් ඇති මෙම මෝරා මහද්වීපික තටකයට මීටර් 50ක් (අඩි 164ක්) පමණ ගැඹුරු මුහුදේ දී දැක ගත හැකිය. අනාකූල සිහින් සිරුරකට හිමිකම් කියන මෙම මත්ස්‍යයා සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 2.5ක් (අඩි 8යි අඟල් 2යි ) පමණ වර්ධනය වේ.සිරුර පසුපස ඇති වක්‍රාකාර දාරයක් සහිත කුඩා පෘෂ්ඨීය වරල නිසා මොවුන් අනෙක්කුත් මෝරන් අතරින් විශේෂ කොට හදුනා ගත හැක. එමෙන්ම නිදහස් ලෙස විහිදී ගිය දෑකැත්තක හැඩැති ලය වරල් යුගලයක්ද මෙම මත්සයාට ඇත.ඒවා මතුපිට ලෝකඩමය අළු පැහැයක් ඇති අතර යට ප්‍රදේශය සුදු පැහැයක් ගනී. මොවුන් වෙසෙන සාගරික කලාපයේ ගොදුරු හිඟ වූ විට මොවුන් ඉතා වේගවත් මු
රණ්ඩු ස්වභාවයකින් යුතු දඩයක්කාරයකු ලෙස හැසිරේ.මෙම මෝරු විශේෂය ප්‍රධාන වශයෙන් කටු සහිත මසුන් සහ සෙෆලපොඩ් නැමැති මසුන් විශේෂය ආහාරය ලෙස ලබා ගනී.තම මුඛය පුළුල් ලෙස විවෘත කරමින් කුඩා මසුන් රෑනක් එකවර හඹා ගොස් දරුණු ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරිම සිදු කරයි.එමෙන්ම මොවුන් බලයා,කෙළවල්ලා වැනි මසුන්ගේ ඉව ඔස්සේ හඹා ගොස් ගොදුරු කර ගැනීමටද කැමත්තක් දක්වයි.ශ්‍රවණ සන්වේදනය ඉතාම තියුණු වන මෙම සත්වයාට තමන් ගොදුරු කර ගන්නා කුඩා වර්ගයේ මාළුන් විසින් ඇති කරන අඩු සංඛ්‍යාත හඩවල් ඔස්සේ යමින් ආහාර ප්‍රභව සොයා ගැනීම ඉතා පහසුවෙන් සිදු කරයි. සිල්කි මෝරා ජලාබුජ සත්වයෙකි.එනම් කළලය පෝෂණය වන්නේ කළල බන්ධනය මගින් මවට සම්බන්ධ වීමෙනි.මෙය ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලයේ එක් විශේෂ අවස්ථාවකි.මෙම සතුන්ගේ ප්‍රජනන ක්‍රියාවලිය ඍතු චක්‍රය අනුව සිදු වේ. මෙක්සිකෝවේ ගල්ෆ් කලාපයේ වෙසෙන ගැහැණු සතුන් හැර අනෙකුත් සාගර කලාප වල ජීවත් වන  ගැහැණු සත්ත්වයා ප්‍රජනනයේදී  වාර්ෂිකව හෝ ද්විවාර්ෂිකව පැටවුන් 16 දක්වා පමණ බිහි කරයි.අලුතින් බිහි වන පැටවුන් ගැඹුරු මුහුදෙහි ජීවත් වීමට තරම් වැඩෙන තෙක් මුල් මාස කිහිපය ගොඩබිමට ඈතින් ඇති ගල්පර ආශ්‍රිතව ගැවසෙමින් ජීවත් වේ.ස
මහර අවස්ථා වලදී කිමිදුම් කරුවන්ටද ආක්‍රමණශීලී ප්‍රහාර එල්ල කරන මෙම මත්සයා සතු විශාල කැපෙන සුළු දත් නිසා ඔවුන්ට තවත් භයානක පෙනුමක් ලැබී ඇත.කෙසේ වුවද මිනිසුන් ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන වලට ඇතුල් වූ අවස්ථා කිහිපයකදී හැර අනෙකුත් අවස්ථා වල එල්ල කරන ලද ප්‍රහාර දුර්ලභ වේ.සිල්කි මෝරාගේ වරල් ඉතා වටිනාකමින් වැඩි අතර සම,මෝර තෙල්,හකු හා මස්ද ලබා ගනී.මොවුන් ඉතා සුලභ බැවින් බොහෝ රටවල් වල මත්ස්‍ය කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන සංරචකයක් ලෙස වැඩි වාණිජ වටිනාකමක් හිමි කර ගනී.තවද සිල්කි මෝරා බලයා,කෙලවළ්ලා වැනි මාළු විශේෂ සමඟ නිරන්තරයෙන් ගැවසෙන නිසා බලයන් කෙලවළ්ලන් ඇල්ලීම සිදු කරන බොහෝ අවස්ථා වල අහඹු ලෙස මෝරුන්ද දැල් වලට හසු වීම සිදු වේ.අනෙකුත් මෝරුන්ගේ මෙන්ම ප්‍රජනන ක්‍රියාවලිය සෙමෙන් සිදු වුවද සිල්කි මෝරා බොහෝ ප්‍රදේශයක පැතිරී ගිය සාමාන්‍ය ගහණයකින් යුතු මෝරුන් විශේෂයකි.නමුත් පසුගිය කාල වකවානුව තුල මත්ස්‍ය කර්මාන්තය හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ගහණය අඩු වී යන බවට ගණන් බලා ඇත.  2007 වසරේදී  International Union for Conservation of Nature (IUCN) මගින් නිකුත් කර ඇති සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව මෙම මෝරුන්ගේ සංරක්ෂණ තත්වය අවම වැදගත් සිට තර්ජනයට ලක්වීම
ට ආසන්න ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.වර්ගීකරණයසිල්කි මෝරා පිළිබද මුලර් හා හෙන්ලේගේ නිදර්ශනයසිල්කි මෝරා කාකරියස් ෆැල්සිෆෝමිස් ( Carcharias (Prionodon) falciformis ) කාණ්ඩයට එක් කරමින් ඔවුන් පිළිබද ප්‍රථම අර්ථ දැක්වීම සිදු කරනු ලැබුයේ ජර්මානු විද්‍යාඥයන් දෙදෙනෙකු වූ ජොහැන්ස් මුලර් හා ජකොබ් හෙන්ලේ විසිනි.මොවුන් දෙදෙනාගේ නිදර්ශනය වූයේ සෙන්ටි මීටර් 53ක් (අඟල් 21)ක් පමණ වූ භ්‍රෑණයකි.වෙනත් මෝරුන් විශේෂයක් ලෙස හදුනාගනු ලැබ තිබූ වැඩුණු සිල්කි මෝරා කාකරයිනස් ෆැල්සිෆෝමිස් ( Carcharhinus falciformis )ලෙස නිවැරදිව හදුනා ගනු ලැබුවේ 1943 දී හෙන්රි බිග්ලෝ,විලියම් ස්කෝර්ඩර් හා ස්ටුවර්ට් ස්ප්‍රින්ගර් විසිනි.ෆැල්සිෆෝමිස්  යනු දෑකැති හැඩයට ලතින් භාෂාවේ ඇති විශේෂණ පදයකි. එය මෙම මත්සයාගේ පෘෂ්ඨීය හා ලය වරල් හා සම්බන්ධ වන්නකි.සිල්කි මෝරා යන පොදු නම ඔවුන්ට ලැබී ඇත්තේ අනෙක් මෝරුන්ගේ  සම සමඟ සංසන්දනය කල විට ඔවුන්ගේ සම ඉතා කදිම ලෙස කුඩා කොරපොතු වලින් වැසී මෘදු ස්වභාවයක් පැවතීම නිසාවෙනි.වංශ ප්‍රවේණිය හා පරිණාමයසිල්කි මෝරාගේ පොසිල දතක් උතුරු කැරොලිනාවෙන් හමු වී ඇත.එය කාල නිර්ණයෙන් වසර
12,000ක් පමණ පැරණි බව සොයා ගෙන ඇත.  සිල්කි මෝරාගේ මූලික පරිණාමය අවිනිශ්චිත වූවකි.1982 ප්‍රධාන ශරීරාංග සැලකීමෙන් ජැක් ගැරික් නම් විද්‍යඥයා බ්ලැක් ස්පොට් මෝරා ඔවුන්ගේ ආසන්නතම නෑදෑයෙක් ලෙස හදුනා ගැනිනි.1988දී ලෙනාර්ඩ් කම්පැග්නෝ සිල්කි මෝරා තාවකාලික වශයෙන් බ්ලැක් නෝස් මෝරා,බ්ලැක්ටිප් රීෆ් මෝරා,නර්වස් මෝරා,කොපර් මෝරා,රාත්‍රී මෝරා ඇතුලත් කාණ්ඩයට ඇතුලත් කරන ලදී. 1992දී ගැවින් නේයිලර් සිල්කි මෝරාගේ වංශ ප්‍රවේණිය පිළිබද එන්සයිම මත පදනම් වෙමින් කල විශ්ලේෂණයකදී නැමුමක් සහිත ළය වරල් ඇති විශාල මෝරුන්ගේ කාණ්ඩයට අයත් බව සොයා ගන්නා ලදී.මෙම කාණ්ඩයේ එක් ශාඛාවකට සැන්ඩ්බාර් මෝරා,,විශාල නාසයක් ඇති මෝරා අයත් වන අතර සිල්කි මෝරා ප්‍රධාන ශාඛාවට අයත් වේ.මෙම කොටසට කැරිබියානු ගල්පර මෝරා,ගැලපෙගෝස් මෝරා,සාගරික වයිට්ටිප් මෝරා,ඩස්කි මෝරා,නිල් මෝරා ද අයත් වේ.රයිබසෝමීය ඩී.එන්.ඒ විශ්ලේෂණයකින් පසු මින් ඩොසේයි ඇබ්කලට් විසින් සිල්කි,නිල්,විශාල නාසයක් ඇති යන මෝරුන් විශේෂ 3 අතර සමීප සමානතා ඇති බව තහවුරු කරන ලදී.ව්‍යාප්තිය හා වාසස්ථානසිල්කි මෝරා බොහෝ විට පැහැදිලි,විවෘත සාගරයේ දැක ගත හැකියසිල්කි මෝරා සෙල්සියස
් අංශක 23 (ෆැරන්හයිට් අංශක 73) පමණ උෂ්ණත්වයක් ඇති සාගරික කලාපයේ ජීවත් වේ.අත්ලාන්තික් සාගරය ආශ්‍රිතව ගල්ෆ් මුහුදු තීරය,මෙක්සිකෝව හා කැරිබියානු මුහුදු තීරයෙන් මොවුන් සොයා ගත හැකිය.ඉන්දියන් මුහුද,බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාවේ මොසැම්බික් රතු මුහුදු, පර්සියානු ගල්ෆ් මුහුදු තීරයෙන්ද දකුණු චීනය,ජපානය ආසන්න මුහුදු තීරයේද දකුණු බාජා කැලිෆෝනියා හා ගල්ෆ් කැලිෆෝනියා හා දකුණුදිග ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිට උතුරු නවසීලන්තය සිට උතුරු චිලී දෙසටද මොවුන්ගේ වාසස්ථාන ව්‍යාප්ත වේ. සිල්කි මෝරුන් විශේෂ 4ක් ලෝකය පුරා සාගර ප්‍රදේශ වල  පැතිර ඇත.වයඹ දිග අත්ලාන්තික් සාගරයේ බටහිර හා මධ්‍යම පැසිෆික් සාගරයේ නැගෙනහිර පැසිෆික් සාගරයේ හා ඉන්දියන් සාගරයේ ඔවුන් වෙසෙයි. උෂ්ණ කලාපීය නැගෙනහිර පැසිෆික් හා උතුරු ගල්ෆ් මෙක්සිකෝවේ වෙසෙන සිල්කි මෝරුන්ගේ ගමන් මාර්ග අධ්‍යනයෙන් සාමාන්‍යයෙන් සිල්කි මෝරා මුහුදු මතුපිට සිට මීටර් 200(අඩි 660) ගැඹුරෙහි ජීවත් වන බව සොයා ගෙන ඇත.නමුත් ඔවුන්ට මීටර් 500 (අඩි 1600) හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමණයක් දක්වා ගැඹුරට කිමිදීමටද හැකියාවක් ඇත .සිල්කි මෝරා තම වේලාවෙන් 99% ගත කරනුයේ මුහුදු මතුපිට සිට මීටර් 50 දක්වා වූ නොගැඹුරු මුහුද