LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
y, Teachers' Day is celebrated the Friday before the holiday with concerts and gatherings, while students usually give their teachers gifts such as flowers and sweets. At some schools exists tradition with organising pupils of senior classes to conduct lesson for minors. The ceremony of issuing the appreciation certificates may be conducted for notable teachers.[47]United Arab Emirates5 OctoberUnited Kingdom5 OctoberUnited StatesNational Teacher Day is on Tuesday during Teacher Appreciation Week, which takes place in the first full week of May.The National Education Association (NEA) describes National Teacher Day as "a day for honoring teachers and recognizing the lasting contributions they make to our lives".[48]The NEA gives a history of National Teacher Day:[48] The origins of Teacher Day are murky. Around 1944, a Wisconsin teacher named Ryan Krug began corresponding with political and education leaders about the need for a national day to honor teachers. Matt
ie Whyte Woodridge (1909-1999), an educator from Helena, Arkansas wrote to Eleanor Roosevelt, who in 1953 persuaded the 81st Congress to proclaim a National Teacher Day. NEA along with its Kansas and Indiana state affiliates and the Dodge City, Kansas local NEA branch lobbied Congress to create a national day celebrating teachers. Congress declared 7 March 1980 as National Teacher Day for that year only. The NEA and its affiliates continued to observe Teacher Day on the first Tuesday in March until 1985, when the National PTA established Teacher Appreciation Week in the first full week of May. The NEA Representative Assembly then voted to make the Tuesday of that week National Teacher Day. As of 4 November 1976, 6 November was adopted as Teachers' Day in the U.S. state of Massachusetts. Currently, Massachusetts sets the first Sunday of June as its own Teachers' Day annually.[තහවුරු කර නොමැත]Uruguay22 SeptemberUzbekistan1 OctoberUzbekistan is one of the countries where Te
achers' Day is on 1 October, and there is a day off throughout the country. Teachers' Day has been celebrated here since 1997.Venezuela15 JanuaryVietnam20 NovemberThis holiday allows students to express their respect to their teacher. Students begin preparing a week in advance. Many classes prepare literature and art to welcome Teachers' Day, while other students prepare foods and flowers for the parties held at their schools. Students usually visit their teachers at their homes to offer flowers and small gifts, or organize trips with their teachers and classmates. Former students also pay respect to their former teachers on this day. The holiday has its origins in a meeting between educators in communist bloc nations in Warsaw in 1957. It was first celebrated in 1958 as the Day of the International Manifest of Educators; in 1982 the day was renamed Vietnamese Educators' Day.[49]Vietnam Teachers' Day (or Vietnamese Teachers' Charter Day) is a memorial day celebrated annu
ally on November 20 in Vietnam. This is a festival of the Education sector and a Teacher's Day, a "reverence for religion" day that aims to honor teachers. On this day, students often come to give flowers and gifts to teachers. The Education sector also usually takes this opportunity to re-evaluate educational activities and set directions to improve the quality of education.This day was first celebrated in 1958 throughout North Vietnam.Yemen28 Februaryආශ්‍රිත↑ "Historia". Jardindeinfantesdfs.com.ar. 20 අගෝස්තු 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2 ඔක්තෝබර් 2011.↑ "Teachers' Day 2020: Know About Dr Sarvepalli Radhakrishnan". NDTV. 1 සැප්තැම්බර් 2020. සම්ප්‍රවේශය 2 සැප්තැම්බර් 2020.↑ Sabarwal, Harshit (23 ජූලි 2021). Ray, Meenakshi (ed.). "Guru Purnima to be observed tomorrow: Know significance, time, tithi". Hindustan Times (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 23 ජූලි 2021.↑ "World Teachers' Day - 5 October 2017". UNESCO (ඉංග්‍රීසි බසින්). 1
3 සැප්තැම්බර් 2017. සම්ප්‍රවේශය 5 සැප්තැම්බර් 2018.↑ "හිස්ටෝරියා". Jardindeinfantesdfs.com.ar. සම්ප්‍රවේශය 2 ඔක්තෝබර් 2011.↑ "ටීචර්ස් ඩේ, ටීචර්ස් ඩේ  ඉන් ඉන්ඩියා - ප්‍රසිඩන්ට්ස් අබ්දුල් ස්පීච්". Indianchild.com. සම්ප්‍රවේශය 2 ඔක්තෝබර් 2011.↑ Not all of these days are official holidays. Some of them are not formally named "Teachers' Day" but serve a closely related and prelonged  purpose.↑ "Teachers' Day in Afghanistan". wordpress.com. 23 මැයි 2009. සම්ප්‍රවේශය 3 අප්‍රේල් 2018.↑ Barnett R. Rubin, The Fragmentation of Afghanistan (Yale University Press, 2002), p. 105↑ "What is Teachers' Day and Why Do We Celebrate it?". edarabia.com (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 3 සැප්තැම්බර් 2020.↑ AnydayGuide. "Teachers' Day in Arab Countries / February 28, 2020". AnydayGuide (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 3 සැප්තැම්බර් 2020.↑ Sarmiento, sus objetivos y acciones; accessed 10 September 2018.↑ "October 4 World Teacher's Day". Armenian News. 5 ඔක්තෝබර් 2011. 4 නොවැ
ම්බර් 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 ජූනි 2014.↑ "Bahrain marks World Teachers' Day". Bahrain News Agency. 5 ඔක්තෝබර් 2020. සම්ප්‍රවේශය 5 අප්‍රේල් 2021.↑ Quazi Faruque Ahmed (4 ඔක්තෝබර් 2022). "World Teachers' Day 2022 and Bangladesh". The Financial Express. 6 ඔක්තෝබර් 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 ඔක්තෝබර් 2022.↑ "УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ "О государственных праздниках, праздничных днях и памятных датах в Республике Беларусь"" (PDF).↑ "Teachers' Day in Brazil". AnyDayGuide. සම්ප්‍රවේශය 11 සැප්තැම්බර් 2021.↑ Анонимен (29 සැප්තැම්බර් 2006). "5 октомври е определен за Ден на учителя". Education.actualno.com. 13 මාර්තු 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 5 සැප්තැම්බර් 2015.↑ "Días Nacionales en Chile" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). 19 සැප්තැම්බර් 2010. සම්ප්‍රවේශය 8 ඔක්තෝබර් 2010.↑ "Happy Teachers' Day 2020" (ඉංග්‍රීසි බසින්). 13 ජූනි 2020. සම්ප්‍රවේශය 13 ජූනි 2020.↑ "China mulls changing Teacher
s' Day to birthday of Confucius". Xinhua News Agency. 6 සැප්තැම්බර් 2013. 10 සැප්තැම්බර් 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "Zlatý Ámos – anketa o nejoblíbenějšího učitele České republiky" (චෙක් බසින්). Zlatý Ámos. සම්ප්‍රවේශය 23 නොවැම්බර් 2008.↑ "Mezinárodní den učitelů a Zlatý Ámos" (චෙක් බසින්). adam.cz. 4 ඔක්තෝබර් 2006. සම්ප්‍රවේශය 23 නොවැම්බර් 2008.↑ "Nueva Alejandría – Secciones – Maestros Americanos – El Salvador". සම්ප්‍රවේශය 22 ජූනි 2008.↑ "Teacher Appreciation: teacher appreciation poem – Teachers Day – El Salvador". සම්ප්‍රවේශය 22 ජූනි 2008.↑ Article poornima.html "Guru Poornima (Vyas Puja)" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 24 ජනවාරි 2020 at the Wayback Machine As on 22 July 2013 on www.Sanatan.org↑ Article "The Guru Principle" As on 22 July 2013 on www.Sanatan.org↑ "Teachers' Day 2021: Delhi govt awards 122 teachers, celebrates September 5 as 'Abhar Diwas'". The Indian Express (ඉංග්‍රීසි බසින්). PTI. 6 සැප්තැම්බර් 2021. සම්ප්‍රවේශය 6 සැප්තැම්බර් 2021.{{cite web}}:
CS1 maint: others (link)↑ "Sejarah Lahirnya Hari Guru Nasional Tiap 25 November" (ඉන්දුනීසියානු බසින්). CNN Indonesia. 25 නොවැම්බර් 2018. සම්ප්‍රවේශය 16 ඔක්තෝබර් 2019.↑ "Gleaner gives teachers a break!". සම්ප්‍රවේශය 6 මැයි 2009.↑ "Par svētku, atceres un atzīmējamām dienām". Saeimas un Ministru Kabineta Ziņotājs (ලැට්වියානු බසින්). 3 ජූලි 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 27 දෙසැම්බර් 2015.↑ Luis Tinajero Portes (1 ජනවාරි 1994). Días conmemorativos en la historia de México (ස්පාඤ්ඤ බසින්). UASLP. p. 90. ISBN 978-968-6194-65-4. සම්ප්‍රවේශය 15 මැයි 2013.↑ B. Khuder, Mongolian Teacher's Day Moved to Similar World Event,  Dec 15 2013. Montsame.↑ "Welkom – Dag van de leraar" (ලන්දේසි බසින්). Dagvandeleraar.nl. 21 පෙබරවාරි 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2 ඔක්තෝබර් 2011.↑ "Biografía de Manuel José Hurtado – Educa Panamá, Mi Portal Educativo" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Educapanama.edu.pa. 7 ඔක්තෝබර් 2009. 25 අප්‍රේල් 2012 දින මුල් පිටපත වෙත
ින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2 ඔක්තෝබර් 2011.↑ Portal Educativo del Perú – Día del Maestro සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-09-12 at the Wayback Machine, huascaran.edu.pe; accessed 5 September 2015. (ස්පාඤ්ඤ බසින්)↑ "Republic Act No. 10743 - An Act Declaring the Fifth Day of October of Every Year as the National Teachers' Day". Official Gazette (Philippines). ChanRobles Virtual Law Library. 29 ජනවාරි 2016.↑ "Proclamation No. 242, s. 2011 | National Teachers' Month". Official Gazette (Philippines). සම්ප්‍රවේශය 4 නොවැම්බර් 2015.↑ Rico, Ed Microjuris com Puerto (3 අගෝස්තු 2015). "Calendario escolar de Puerto Rico para el año 2015–2016". Microjuris – Puerto Rico. සම්ප්‍රවේශය 20 මැයි 2016.↑ "Día del Maestro en Puerto Rico 2017". cuandoo.com (යුරෝපීය ස්පාඤ්ඤ බසින්). සම්ප්‍රවේශය 20 මැයි 2016.↑  World Teacher’s Day celebrated in Romania - Nine O' Clock, http://www.nineoclock.ro/world-teachers-day-celebrated-in-romania/, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 6 October 2022 ↑ 스승의날: 지식백과 (කොරියානු බසින්). terms
.naver.com. සම්ප්‍රවේශය 15 මැයි 2013.↑ 43.0 43.1 "Teachers' day in South Korea". Encyclopedia of Korean Culture.↑ Bak, Se-Hwan (14 මැයි 2017). "Anti-graft law causes confusion ahead of Teachers' Day". Korea Herald. 12 මැයි 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ AnydayGuide. "Teachers' Day in Spain / November 27, 2016". AnydayGuide.↑ "Assad pays tribute on Syria's Teachers' Day". english.cntv.com. 21 මාර්තු 2013. 5 සැප්තැම්බර් 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 5 සැප්තැම්බර් 2014.↑ День вчителя: традиції святкування в Україні. styler.rbc.ua (යුක්රේනියානු බසින්).↑ 48.0 48.1 "National Teacher Day". NEA.org. සම්ප්‍රවේශය 2 ඔක්තෝබර් 2011.↑ NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20.11 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 6 ඔක්තෝබර් 2022 at the Wayback Machine [Vietnam Teacher's Day 20.11]  (in Vietnamese). via bachkhoatoanthu.vass.gov.vnඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය, එක්සත් රාජධානියේ ලියාපදිංචි වි ඇති අයතනයකි. එය ලාභ ඉපයිම සදහා නොව තිරසාර වනාන්තර කළමණාකරනය සදහා පවතින ක්‍රියාකාරකම් මග
ින් දැව වෙළදාම සිදු කිරීම සදහා යොමු වී ඇත. ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය, සැපයීමේ දාමයේ සියළු අවධිවල හවුල්කරුවන් සමග වැඩ කටයුතු කරයි. එනම් වනාන්තර සාදන්නන්ගෙන් ආරම්භ කර කර්මාන්ත සහ ලී මෝල් දක්වා, විකුණුම්කරුවන් දක්වා එනම් ඝර්ම කලාපීය දැව නිෂ්පාදන (ගෙවත්තේ තබන ලී බඩු) ගබඩා කර ගනිමින් අලෙවි කරන්නන් දක්වා මෙම භාරය සමිබන්ධ වී කටයුතු කරයි. ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය තිරසාර වන විද්‍යාව දියුණු කරමින් ඝර්ම කලාපීය වනාන්තර වලට වටිනාකමක් දීමට උත්සහ ගනී. එහි දී ඔවුන් ඝර්ම කලාපීය වනාන්තර විවිධාකාර ප්‍රයෝජන සදහා හෙළි කරන ලද ඉඩම් ලෙස නොව සියළුම ක්‍රියා වලින් සිදුවන පරිසර පද්ධතියක් ලෙස වටිනාකමක් දීමට අවස්ථාවක් සොයයි. ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරයට එක්සත් ජනපදය,ඉන්දුනීසියාව, මැලේසියාව සහ වියට්නාමය සහ ගාබෝන් යන රටවල් වල කාර්යාල පවති. ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය පාලනය කරනු ලබන්නේ සාමාජිකයන්ගේ නියෝජිතයන් හා නිදහස් විශේෂඥයන්ගෙන් සංයුක්ත වූ අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලයක් විසිනි.  ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය විසින් වන භාරකාර මණ්ඩලය වනාන්තර නිසි පරිදි කළමණාකරනය කර ඇති බවට ඉහළ මට්ටමේ නිදහස් සහතික කිරීමක් ලබා දෙන මුල් පෙලේ ජාත්‍යන්තර වනාන
්තර සහතික කිරීමේ යෝජනා ක්‍රමය සපයන ආයතනයක් ලෙස හදුනාගෙන ඇත. ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය විසින් තම සාමාජිකයන්ට ඔවුන්ගේ සැපයීමේ දාමයන් කළමණාකරනයට හා පරීක්ෂා කිරීමට උදව් ලබා දෙන අතර සැපයීමේ දාමයන්ට ආධාර කරන වනාන්තර වලට වන භාරකාර මණ්ඩලය සහතිකය ලබා ගැනීමටද උදව් වේ. ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය එහි සාමාජික ආයතන වලට ඔවුන්ගේ දැව ඔවුන්ට වර්තමානයේ කුමන ස්ථානවලින් ලබා දෙන්නේ දැයි දැන ගැනීමට මග පෙන්වයි. ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය විසින් එහි සාමාජිකයන්ට අනාගතයේ ඔවුන්ට ලැඛෙන දැව ලැබිය යුත්තේ කුමන ස්ථාන වලින් දැයි තීරණය කරන නීති සෑදීමට සාමාජිකයන්ට උපකාර වේ. තව ද ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය එහි සාමාජිකයන්ට හොද දැව සම්පත් හදුනා ගැනීමට උදවි ලබා දේ. එනම් ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන සදහා  හෝ නිෂ්පාදනවලට හිගව පවතින දැව ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය වන භාරකාර මණ්ඩලය සහතික ලද වනාන්තර හදුනා ගැනීමට, අස්ථීර තත්ත්වයේ පවතින දැව සම්පත් එනම් වන භාරකාර මණ්ඩලය සහතිකය ලබා ගැනීම සදහා ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය සමග එක්ව දැඩි ලෙස පාලනය කරන ලද සහතික කිරීමේ ක්‍රියාකාරී යෝජනාවක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින හෝ ක්‍රියාත්මක කිරීමට සූදානම් කරන ලද වනාන්තර හදුනා ගැනීමට
ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය උදව් වේ.යම් ජාතියක සම්බන්ධයෙන් දිගු ඉතිහාසයක් සහ ගැ﻿ඹුරු සංස්කෘතික සම්බන්ධයක් පවතින ප්‍රදේශය සංකල්පයක් ලෙස  එම ජාතියේ නිජබිම ලෙස හැඳින්වේ. යම් ජාතකත්වයක් ආරම්භවූ රට එම ජාතිකත්වයේ මවුබිමවේ යන්න තවත් සංකල්පයකි.මෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)ත්‍රිපිටකය/බුදු දහම වෙනස් කළ නොහැක. පහසුවෙන් වෙනස් කළ හැකි විකිපීඩියාව හරහා ත්‍රිපිටක ධර්මයට හානි විය/කළ හැක.මුල් ත්‍රිපිටකය ලබා දෙන මූලාශ්‍ර හා වෙනත් විශ්වාසවන්ත අඩවිවලට බාහිර යොමු, ත්‍රිපිටක දහම් පිළිබඳ අදහස් හා සාකච්ඡා පමණක් විකිපීඩියාවට එක් කරමු.බුද්ධ ධර්මය හැදෑරීමට විකිපීඩියාව භාවිත නොකරමු.ත්‍රිපිටක ධර්ම කරුණු නිර්මලව ම මතු පරපුරට උරුම කරමු!මෙම ලිපිය බුදු දහමහා සබැඳි ලිපි පෙළකට අයත් වේබුදු දහම බුදුරජාණන් වහන්සේඅට විසි බුදුවරුශ්‍රී සද්ධර්මයආර්ය සංඝයා වහන්සේමූලික සංකල්පතිසරණයචතුරාර්ය සත්‍යයපටිච්ච සමුප්පාදයනිර්වාණයආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයවෙනත්බුදු දහමේ ඉතිහාසය(කාල රේඛාව)ප්‍රකට බෞද්ධයින්බුදු දහම, කලාපය අනුවත්‍රිපිටකය ධ
ර්ම සංගායනාබෞද්ධ සංස්කෘතියනිකායමහායානයවජ්‍රයානයමෙම කොටුව:  නරඹන්නසාකච්ඡාවසංස්කරණයමධ්‍යම ප්‍රතිපදාවේ අංග අට ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය ලෙස විස්තර කෙරේ. දුක්ඛ නිරෝධගාමිණි පටිපදාව නම් සිවු වන ආර්ය සත්‍යය යි.මෙය ප්‍රධාන සීල, සමාධි, ප්‍රඥා වශයෙන් දියුණු කළ යුතු වැඩ පිළිවෙලකි. මෙහි ප්‍රධාන වන්නේ ප්‍රඥාව වේ, පහත දැක්වෙන ලෙස සම්මා දිට්ඨි, සඞ්කප්ප  අයත් වන්නේ ප්‍රඥාව යටතටයි.ඉන් පසු  පිළිවලින් ශිල , සමාධි ලෙස දැක්වේ. සිධ්ධාර්ථයන් බුද්ධත්වයට  උපකාරී වුයේ  ප්‍රඥාව  මුල්කරගෙන ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය වැඩිම තුලිනි. එනමුදු ශ්‍රාවකයා නිර්වාණය අවබෝධය සදහා ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය වැඩිය යුතු වන්නේ ශීල,සමාධි,ප්‍රඥා යන කොටස් අනුපිලිවෙලට වේ.  සම්මා දිට්ඨිසම්මා සඞ්කප්ප (නෙක්ඛම්ම , අව්‍යාපාද , අවිහිංසා)සම්මා වාචාසම්මා කම්මන්තසම්මා ආජීවසම්මා වායාමසම්මා සතිසම්මා සමාධිසම්මා වාචාසම්මා වාචාප්‍රධාන ලිපිය: සම්මා වාචාදීඝ නිකායේ සතිපට්ඨාන සුත්‍රයේ  සම්මා වාචා මාර්ග අංගය සතර ආකාරයකින් සඳහන් කර ඇත. “කතමාච භික්ඛවේ සම්මා වාචා? මුසාවාදා වේරමණී, පිසුනාය වාචා වේරමණී , ඵරුසාය වාචා වේරමණී
සම්ඵප්පලාපා වේරමණී, අයං වුච්චති භික්ඛවේ සම්මා වාචා.” “මහණෙනි, සම්‍යක් (යහපත්)  වචනය යනු කවරේද? බොරු කීමෙන් වැළකීම,  කේළාම් කීමෙන් වැළකීම,  පරුෂ වචන කීමෙන් වැළකිම, හිස් වචන කීමෙන් වැළකීම යන මේවාට යහපත් වචන යැයි කියනු ලැබේ. සම්මා කම්මන්තප්‍රධාන ලිපිය: සම්මා කම්මන්ත"කතමෝච භික්ඛවේ සම්මා කම්මන්තා" මොනවද මහණෙනි යහපත් කර්මාන්ත කියන්නෙ? "පානාතිපාතා වේරමණී, අදින්නාදානා වේරමණී, අබ්‍රහ්මචරියා වේරමණී (නැතිනම්  කාමේසු මිච්ඡාචාරා වේරමණි) සතුන් මැරීමෙන් වැළකිම, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීම, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම මෙන් ම සුරා පානයෙන් වැළකීම ආදී කයින් කෙරෙන අකුසල්වලින් වැළකී යහපත් ජීවිතයක්  ගත කිරීම සම්මා කම්මන්ත යනුවෙන් හැඳින්වේ. නිවන් දැකීමට බලාපොරොත්තු වන අය සම්මා කම්මන්ත ආරක්ෂා කළ යුතු ය.සම්මා ආජීවප්‍රධාන ලිපිය: සම්මා ආජීවයහපත් නිවැරැදි දිවි පැවැත්ම යි. සත්ව වෙළඳාම, ආයුධ වෙළඳාම, මාංස වෙළඳාම, මත් පැන් වෙළඳාම, වස විෂ වෙළඳාාම යන පස් වැදැරුම් වෘත්තීන් වැරැදි දිවි පැවතුම් ලෙස බුදු රජාණන් වහන්සේ වදාරා ඇත. නිවන් මාර්ගයෙහි ගමන් කරන අය සම්මා ආජීවය රැකිය යුතුව ඇත. මෙ පමණක් නොව හොරට ක
ිරීම් මැනීම්, වංචා කිරීම්, වෙළඳ ද්‍රව්‍යවලට නුසුදුසු දේ කලවම් කිරීම්, පොදු දේපොළ අයථා පරිහරණය, අල්ලස් ගැනීම්, අනාථාධාර සහනාධාර ආදිය ගසා කෑම වැනි ක්‍රියා රාශියක් වැරදි දිවි පැවැත්වීම් ගණයට වැටේ. මිච්ඡා ආජීවය ද නිවන් මඟට බාධාවකි.සම්මා වයාමසම්මා වායාමප්‍රධාන ලිපිය: සම්මා වායාමසම්මා වායාම යනු යහපත් උත්සාහය යි. එම උත්සාහ ගත යුතු කරුණු ගැන, සතර සතිපට්ඨාන සූත්‍රය ඇතුළු සුත්‍රවල බුදු රජාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාරා ඇත." කතමෝච භික්ඛවේ සම්මා වායාම? ඉධ භික්ඛවේ භික්ඛු අනුප්පන්නානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනේති වායමති, විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගන්හාති පදහති, උප්පන්නානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය ඡන්දං ජනේති වායමති විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගන්හාති පදහති "නූපන් අකුසල් උපදවා නොගෙන දිගට ම සිටීමට උත්සාහ ගත යුතු ය.උපන් අකුසල ධර්ම ප්‍රහාණය කිරීම සඳහා උත්සාහ ගත යුතු ය.නූපන් කුසල ධර්ම උපදවා ගත යුතු ය.ඇති කර ගෙන තිබෙන කුසල ධර්ම තව තවත් දියුණු කර ගත යුතු ය.සත් තිස් බෝධි පාක්ෂික ධර්ම(37); එනම්,සතර සතිපට්ඨාන ධර්ම (4)සතර සම්ම ප්‍රධාන විර්යය (4)(සම්මා වායාම යනු මෙයම යි.)සතර ඉද්ධිපාද
(4)පංචෙන්ද්‍රිය (5)පංච බල (5)සප්ත බොජ්ඣඬ්ග (7)මග්ගංග (8)යනාදිය නූපන් කුසල ධර්මයි.සම්මා සතිප්‍රධාන ලිපිය: සම්මා සතිසම්මා සතිය යනු යහපත් සිහිය යි. බුදු රජාණන් වහන්සේ බොහෝ තැන්වල සම්මා සතිය විස්තර කර ඇත්තේ මෙසේ ය. "ඉධ භික්ඛවේ භික්ඛූ කායේ කායානුපස්සී විහරති, ආතාපි සම්පජානෝ සතිමා විනෙය්‍ය ලෝකේ අභිජ්ඣා දෝමනස්ස, වේදනාසු වේදනානුපස්සී විහරති, චිත්තේසු චිත්තානුපස්සී විහරති, ධම්මේසු ධම්මානුපස්සි විහරති...." කායානුපස්සනාව, වේදනානුපස්සනාව, චිත්තානුපස්සනාව, ධම්මානුපස්සනාව යන කරුණු හතර සම්මා සතිය ලෙස හැඳින්වේ. සතර සතිපට්ඨානය නම් වු මේ කරුණු හතර දියුණු කර ගැනිම යි සම්මා සතිය. සතර සතිපට්ඨානයෙන් කටයුතු කිරීමේ දී කයේ සම්මා සතියේ පිහිටිය යුතු යි; වේදනාවේ සම්මා සතියේ පිහිටිය යුතු යි; සිතේ සම්මා සතියේ පිහිටිය යුතු යි; සිතේ සිතිවිලි ධර්ම පිළිබඳව සම්මා සතියේ පිහිටිය යුතු යි. නිවන් දැකීම සඳහා සතිය දියුණු කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය දෙයකි. දිනකට අඩු වශයෙන් විනාඩි 10- 15 ක් වත් සිහියෙන් වැඩ කිරීම සතිය දියුණු කර ගැනීමට හේතු වේ.සම්මා සමාධිප්‍රධාන ලිපිය: සම්මා සමාධිසිතේ එකඟ භාවයක් තිබිම
යි. සිත එක අරමුණක තබා ගැනීමට නොහැකි නම්, සිත විසිරෙනවා නම්, නොයෙක් අරමුණු කරා දිව යනවා නම් ඔහුට නිවන් දැකිමට නොහැකි වනු ඇත. "නත්ථි ඣානං අපඤ්ඤස්ස, පඤ්ඤා නත්ථි අඣායතෝ" යැයි බුදු රජාණන් වහන්සේ දේශනා කර ඇත. සිතේ එකඟ භාවයක් නැති තැනැත්තාට ප්‍රඥාවක් ඇති නොවේ. ‛උපතින් ප්‍රඥාව නැති තැනැත්තාට සිතේ එකඟ භාවයක් ලබා ගත නොහැකි ය.’ යන්න එහි අදහස යි. සිත සමාධි ගත කර ගත් තැනැත්තාට  ප්‍රථම දෙවන තෙවන සිවු වන යන කාමාවචර ධ්‍යාන හතර ලැබිය හැකි ය. රූපාවචර ධ්‍යාන හතර ලැබිය හැකි ය. සෝවාන් සකෘදාගාමි  අනාගාමි අර්හත් යන මාර්ග ඵල ලැබිය හැකි ය. සම්මා සමාධිය ඇති කර ගැනීමට නම් පළමුවෙන් සම්මා සතිය ඇති කර ගත යුතු යි. අනතුරු ව භාවනා මාර්ගයේ ගමන් කිරීමෙන්  සමාධිය ඇති කර ගෙන නිවනට පත් විය හැකි ය.සම්මා දිට්ඨිසම්මා දිට්ඨිප්‍රධාන ලිපිය: සම්මා දිට්ඨිසම්මා දිට්ඨිය යනු අන්තගාමී නොවන (ඇත යන හෝ නැත යන ) අන්තයන්ට නොගොස් මද්‍යයේ සිට දැක්ම(කච්ඡායන ගොත්ත සූත්‍රය). සතර සතිපට්ඨාන සූත්‍රය සම්මා දිට්ඨිය විස්තර කර ඇත්තේ මෙසේ ය. "කතමාච භික්ඛවේ සම්මා දිට්ඨි? යං ඛෝ භික්ඛවේ දුක්ඛේ ඥානං,  දුක්ඛ සමුදයේ ඥානං, දුක්ඛ නිර
ෝධේ ඥානං, දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී පටිපදා ඥානං, අයං වුච්චති භික්කවේ සම්මා දිට්ඨි" යනුවෙන් බුදු රජාණන් වහන්සේ එය විස්තර කර ඇත. "කිමෙක්ද, මහණෙනි සම්මා දිට්ඨිය කියන්නෙ? දුක පිළිබඳ ඥානයක් තිබෙනවා නම්, දුක්ඛ සමුදය පිළිබඳව ඥානයක් තිබෙනවා නම්, දුක්ඛ නිරෝධය පිළිබඳ ඥානයක් තිබෙනවා නම්, දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය පිළිබඳ ඥානයක් තිබෙනවා නම් එය සම්මා දිට්ඨිය යනුවෙන් හැඳින්වේ. සම්මා දිට්ඨිය යනු චතුරාර්ය සත්‍යය පිළිබඳ දැනීම බව මෙයින් පැහැදිලි වේ. සම්මා දිට්ඨිය පිළිබඳ ව බුදු රජාණන් වහන්සේ විවිධාකාර යෙන් විවිධ සූත්‍රවල දේශනා කර ඇත. සම්මා දිට්ඨි සූත්‍රය 16 ආකාරයකින් එය විස්තර කර ඇත. චත්තාරීසික සම්මාදිට්ඨි සූත්‍රය 40 ආකාරයකින් සම්මා දිට්ඨිය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය දක්වා ඇත. මහා කච්ඡායන සූත්‍රය‍වල ද සම්මා දිට්ඨිය විවිධාකාරයෙන් දක්වා ඇත.සම්මා සඞ්කප්පප්‍රධාන ලිපිය: සම්මා සඞ්කප්පසම්මා සංකප්ප යනු යහපත් සංකල්පනා ය. යහපත් සංකල්පනා යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ වැරැදි සංකල්පනාවලින් ඈත් ව නිවැරැදි සංකල්පනා ඇති කර ගැනීම යි. මේ නිවැරැදි සංකල්පනා කොටස් තුනකි. 1. නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා  2. අව්‍යාපාද සංකල්පනා  3
. අවිහිංසා සංකල්පනා නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා“නෙක්ඛම්ම” යනු නික්මීම යි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ගිහි ගෙය හැර දැමීම නොව ගෘහ ජීවිතවලට සම්බන්ධ කාම සංකල්පනාවලින් ඉවත්වීම යි. “මේ සංසාර දුකින් මිදෙන්නට ඕනෑ ය;  මේක මහා භයානක දෙයක් ය;  ඒ නිසා නිවන අවබෝධ කර ගන්නට ඕනෑ ය; ලෞකික දේවල ම පැටලී සිටින එක ඥානවන්තකමක් නොවෙයි.” ආදී වශයෙන් සංසාර දුකින් මිදෙන්නට අවශ්‍ය සංකල්පනා නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා ලෙස හැඳින්වෙයි. නිවන් දකින්නට බලාපොරොත්තු වෙන තැනැත්තා දූ දරු මා පිය සහෝදර ඥාති මිත්‍ර ආදී ගෘහ ජීවිතවලට සම්බන්ධ බැඳීම්වලින් සිත ඈත් කර ගත යුතු යි. ඒ සම්බන්ධ සිතිවිලි ගලා එන විට මෙනෙහි කර වළක්වා ගත යුතු යි. යම් කිසි කෙනෙකුට සංසාරයේ රැඳී සිටීම දුකක් කියා අවබෝධයක් නැත්නම්, ඒ දුක නැති කිරීමේ කල්පනාවක් ඇති නොවේ. භාවනා කිරිමට, විදර්ශනා ඥාන ඇති කර ගැනීමට, සෝවාන් ආදී මාර්ග ඵල ලැබීමට, සංසාර විමුක්තිය ලැබීමට සිතෙන්නේ නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා උපදවා ගත් කෙනෙකුට යි. එසේ නොසිතන කෙනා කිසිවක් නොකරයි. ඒ නිසා සසර දුකින් මිදීමට සම්මා සංකල්පනාව අත්‍යවශ්‍ය ම දෙයකි. අව්‍යාපාද සංකල්පනාව්‍යාපාද සංකල්පනාවට ප්‍රතිවිරුද්ධ සංකල්පනාව
අවත්‍ාපාද සංකල්පනාව යි. “ව්‍යාපාදතෝ නිස්සඨොති අව්‍යාපාද සංකප්පෝ” යනුවෙන් බුදු රජාණන් වහන්සේ අව්‍යාපාද සංකල්පනා හඳුන්වා ඇත. ව්‍යාපාදය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ තරහව, නොමනාපය, නොසතුට ආදිය සම්බන්ධ සිතිවිලි යි. තරහවට විරුද්ධ සිතිවිලි අව්‍යාපාද සිතිවිලි යි. නිවන් දැකීමට බලාපොරොත්තු වන පුද්ගලයා නිරන්තරයෙන් කෝප වී කටයුතු කිරීම තම බලාපොරොත්තුව ඉටු කර ගැනීමට බාධාවකි. විවිධාකාර හේතු නිසා ව්‍යාපාදය යට ගනී. තමා කැමති ආකාරයට අන් අය නොහැසිරීම, තමාට හෝ තමා ගේ හිතවත් අයටත්, ඒ අය ගේ දේපොළ වස්තුව ආදියටත් වෙනත් අය විසින් කරදර පීඩා කරනු ලැබීම, තමාට වුවමනා ආකාරයට අන් අය නොහැසිරීම, අව් වැසි සුළං ආදී ස්වභාව ධර්මයට සම්බන්ධ සිදුවිම්, මැසි මදුරු උවදුරු, ශාරීරික වේදනා ආදිය පමණක් නොව භාවනා කරන විට යම් කෙනෙකු විසින් බාධා කරනු ලැබීම වැනි සිදුවීම් නිසා ද ව්‍යාපාදය ඇති විය හැකි ය. එවැනි අවස්ථාවල දී “තරහවක් තරහවක්, නොසතුටක් නොසතුටක්”ආදී වශයෙන් මෙනෙහි කිරීමෙන් ව්‍යාපාදය නැති කර ගත හැකි ය. දිනපතා ටික වේලාවක් හෝ  සියලු සත්වයන් අරමුණු කරමින්  මෛත්‍රී භාවනාවෙහි යෙදීමෙන් ව්‍යාපාද සංකල්පනා ඇති වීම අඩු කර ගත හැකි ය.අවිහිංසා සංක
ල්පනාහිංසා සහගත සිතිවිලිවලට විරුද්ධ සිතිවිලි අවිහිංසා සංකල්පනා ලෙස හැඳින්වේ. එ පමණක් නොව කරුණා සහගත සිතිවිලි සිත තුළ ඇති කර ගත යුතු යි. ඒ සඳහා කරුණා භාවනාව කිරීම ඉතාම සුදුසු යි. කරුණා භාවනාව කෙරෙනුයේ "දුකට පත් සත්වයෝ දුකින් මිදෙත්වා!" යනුවෙන් මෙනෙහි කිරීමෙනි. මේ ලෝකයේ යම් තාක් සත්වයෝ සිටිත් නම් ඒ හැම සත්වයෙක් ම දුකට පත් වී සිටිති. මෙහි දී දුක යනුවෙන් අදහස් කෙරෙන්නේ කායික පිඩා, මානසික පීඩා ආදිය පමණක් නොවේ. මේ පංචස්කන්ධයේ පැවැත්ම ඒකාන්ත වශයෙන් ම දුකකි. ජාති දුක්, ජරා දුක්, මරණ දුක් ආදියත්, ඊට අමතරව ක්ලේශයන් නිසා ඇති වන දුක්, නැවත නැවත ඉපදීමේ දුක් ආදියත් ඇත. රහත් නොවූ කිසිවකු මේ දුක්වලින් මිදි නැත. බුදු, පසේ බුදු, රහත් වැනි උත්තමයන් ද දුකින් මිදෙන්නේ පිරිනිවන් පෑවාට පසුව යි. ඊට පෙර කය තිබෙන තාක් කායික දුක් ඇත.සාරාංශයබෞද්ධයාගේ අවසාන බලාපොරොත්තුව නිවන් අවබෝධ කර ගැනීමයි. මේ සඳහා ඒකායන මාර්ගය මැදුම් පිළිවෙත හෙවත් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වැඞීමයි.  සම්මා සම්බුදුවරයන් වහන්සේ විසින් දේශණා කරන ලද ධර්මය අවබෝධ කර ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන ශ‍්‍රාවකයෙකු විසින් පහත සඳහන් කරුණු පිළිබඳ
ව සැලකිලිමත් විය යුතු වේ.(මෙතනදී ආර්‍ය් අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ සිටිකෙනෙකු විය යුතුයි.පහත කරුණු ඇතිවෙනවා නැතිවෙනවා කියන එකට වඩා එම මාර්ගයේ ජීවත් වීමයි වැදගත්.)1.ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ අංග අටක් ඇති බව.2.එම අංග ශීල, සමාධි, ප‍්‍රඥා වශයෙන් කොටස් තුනකින් යුක්ත බව.3.පියවි තත්ත්වයේ ජීවත් වන සෑමවිට මෙම අංග ක‍්‍රියාකාරී බව.4.නින්ද හෝ සිහිවිකල් මෙම අංග ක‍්‍රියාකාරී නොවන බව.5.මෙම අංග නිත්‍ය නොවන බව. එනම් වේගයෙන් ඇති වී නැති වී යන බව6.මෙම අංග නැවත නැවත ඇතිවීමට හේතුව ඇස්, කන්, නාස, දිව, කය, මන යන ඉන්ද්‍රියන්ගෙන් අරමුණු කර ගැනීම බව.7.මෙම අංග මගින් තම ජීවිතය හෙවත් සංසාරය පවතින බව.8.මෙම අංග අට ඒ ඒ මොහොතේ ඇති වී නැති වී යන ආකාරය නොදැනීම අවිද්‍යාව හෙවත් තමන් ගැන අනවබෝධය බව.9.තමා ගැන අවබෝධයක් ලැබෙන පරිදි මෙම අංග සකස් කර ගැනීම ,සම්මා කර ගැනීම අෂ්ටාංගික මාර්ගය වැඞීම ලෙස හඳුන්වනු ලබන බව.10.ජීවත්වීම හා මාර්ග අංග අට ක‍්‍රියාත්මක වීම එකම දෙයක් බවඅපි සාමාන්‍ය මට්ටමේ ජීවත් වීම යනු වාචා, කම්මන්ත, ආජීව ප‍්‍රයෝජනයට ගන්නා අවස්ථාවක් පමණකි.වායාමය, යනු අපගේ උත්සාහයයි.සතිය යනු අපගේ සිහිකල්පනාවයි.සමාධි යනු අපගේ
එකඟකමයි.වායාමය, සතිය හා සමාධියේ බලපෑමක් නොමැතිව කිසිම වචනයක් කතා කිරීම සිදු නොවේ.වායාමය, සතිය හා සමාධියේ බලපෑමක් නොමැතිව කිසිම කම්මන්තයක් සිදු නොවේ.වායාමය, සතිය හා සමාධියේ බලපෑමක් නොමැතිව කිසිම ආජීවනයක් සිදු නොවේ.වාචා, කම්මන්ත, ආජීවවල පාලනය, වායාමය , සති, සමාධිවලට අයත් වේ.එනම් වාචා, කම්මන්ත, ආජීව රැුකිය හැකි වේ. රැුකිය හැකි යන අර්ථයෙන් මෙම අංග ශීල කොටස ලෙස හඳුන්වයි.වායාමය, සතිය හා සමාධිය රැුකීමට නොහැකි වැඞීමට හැකි ධර්මයන් වේ. වැඩිය හැකි යන අර්ථයෙන් මෙම අංග සමාධි කොටස ලෙස හඳුන්වයි.එනම් ඇස්, කන්, නාසා ආදී එක් ඉන්ද්‍රියකින් ඇතුල්වන අරමුණකින් හට ගන්නා උත්සාහය වායාමය ඊළඟ ඉන්ද්‍රියේ ඇතල්වන අරමුණ තුළ පවත්වා ගත හැකි වේ.මේ ආකාරයට සතිය හා සමාධිය වැඩිය හැකි වේ.දිට්ඨි හා සංකප්ප මන සේ අභ්‍යන්තරයේ ඇති ගුප්ත කොටස් දෙකක් වේ.දිට්ඨි, සංකප්ප යන කොටස් රැුකීමට හෝ වැඞීමට හැකි ධර්මතා නොවේ. මෙම කොටස් අවබෝධ කර ගැනීමට හැකියාව පමණක් ඇති බැවින් ප‍්‍රඥා කොටස ලෙස හඳුන්වයි.ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වැඞීමමෙම අංග සාමාන්‍ය පරිදි ක‍්‍රියාත්මක වීම යනු සත්ත්වයා ජීවත් වීමයි. එය අනාගත සංසාරය සකස් වීමයි.බ