LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ලට පහර දුන්හ. ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෙකු වූ ෆ්‍රැන්සිස් ඩ්‍රේක් 1585 දී (එවකට) රිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ් අගනුවර අයිබීරියානු සංගමයේ කොටසක් වූ විට එය දෙවරක් නෙරපා හරින ලදී. 1712 දී ප්‍රංශ ප්‍රහාරයකින් පසු,[21] 1770 දී අගනුවර බවට පත් වූ ප්‍රායා අසල නගරයට සාපේක්ෂව නගරය වැදගත්කම අඩු විය.[22]19 වන ශතවර්ෂයේ වහල් වෙළඳාමේ පිරිහීම ආර්ථික අර්බුදයකට හේතු විය. කේප් වර්ඩ් හි මුල් සමෘද්ධිය සෙමෙන් අතුරුදහන් විය. කෙසේ වෙතත්, මධ්‍ය අත්ලාන්තික් සාගරයේ නැව් මංතීරුවල දූපත් පිහිටීම කේප් වර්ඩ් නැව් සදහා සැපයීම් සැපයීමට සුදුසු ස්ථානයක් බවට පත් කළේය. එහි ඇති විශිෂ්ට වරාය නිසා, සාඕ විසෙන්ටේ දූපතේ පිහිටි මින්ඩෙලෝ නගරය, 19 වැනි සියවසේදී වැදගත් වාණිජ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය.[23] රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික එඩ්මන්ඩ් රොබට්ස් 1832 දී කේප් වර්ඩ් වෙත පැමිණියා.[24] කේප් වර්ඩ් යනු 1832 දී HMS බීගල් සමඟ චාල්ස් ඩාවින්ගේ මුහුදු ගමනේ පළමු නැවතුම විය.[25]ස්වභාවික සම්පත් ස්වල්පයක් සහ පෘතුගීසීන්ගෙන් ප්‍රමාණවත් තිරසාර ආයෝජනයක් නොතිබීමත් සමඟ, පළාත් පාලන ආයතනවලට වැඩි ස්වයං පාලනයක් ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කළ යටත් විජිත ස්වාමිවරුන් කෙරෙහි පුරවැසියන් වඩ වඩා
ත් අතෘප්තිමත් විය. 1951 දී පෘතුගාලය, වර්ධනය වන ජාතිකවාදය මොට කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස කේප් වර්ඩ් හි තත්ත්වය යටත් විජිතයක සිට එතෙර පළාතක් දක්වා වෙනස් කළේය.[26]මින්ඩෙලෝ හි සිට පෙනෙන මොන්ටේ කාරා හි දසුනක්1956 දී අමිල්කාර් කබ්රාල් සහ සෙසු කේප් වර්ඩියන් සහ ගිනියානුවන් පිරිසක් (පෘතුගීසි ගිනියාවේ) ගිනියාවේ සහ කේප් වර්ඩ් (PAIGC) නිදහස සඳහා වූ රහසිගත අප්‍රිකානු පක්ෂය සංවිධානය කළහ.[27]ඉන්සියුලේ කැපිටිස් විරිඩිස් (1598),කේප් වර්ඩ් පෙන්වයිඑය කේප් වර්ඩ් සහ පෘතුගීසි ගිනියාවේ ආර්ථික, සමාජීය සහ දේශපාලනික තත්ත්වයන් වැඩිදියුණු කිරීම ඉල්ලා සිටි අතර ජාතීන් දෙකේ නිදහස් ව්‍යාපාරයේ පදනම විය. 1960 දී එහි මූලස්ථානය ගිනියාවේ කොනක්‍රි වෙත ගෙන යමින්, 1961 දී පෘතුගාලයට එරෙහිව PAIGC සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය. කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියාවන් අවසානයේ පෘතුගීසි ගිනියාවේ යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය වූ අතර එය පෘතුගීසි සහ අප්‍රිකානු භටයින් 35,000කට එරෙහිව සෝවියට් කඳවුරේ සහය ලබන PAIGC සොල්දාදුවන් 10,000ක් ප්‍රහාර එල්ල කළේය.[28]1972 වන විට, PAIGC පෘතුගීසි භටයන් සිටියද පෘතුගීසි ගිනියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ පාලනය කළ නමුත් සංවිධානය කේප් වර්
ඩ් හි පෘතුගීසි පාලනය කඩාකප්පල් කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත. පෘතුගීසි ගිනියාව 1973 දී නිදහස ප්‍රකාශ කළ අතර 1974 දී ජූර් නිදහස ලබා දෙන ලදී. 1973 දී ඝාතනය කරන ලද අමිල්කාර් කබ්රාල් විසින් මුලින් මෙහෙයවන ලද අංකුර නිදහස් ව්‍යාපාරයක් - ඔහුගේ අර්ධ සොහොයුරා වන ලුයිස් කබ්රාල් වෙත ගොස් 1975 දී දූපත් සමූහය සඳහා නිදහස ලබා ගත්තේය.නිදහස (1975)පෘතුගාලයේ 1974 අප්‍රේල් විප්ලවයෙන් පසුව, PAIGC කේප් වර්ඩ් හි ක්‍රියාකාරී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් බවට පත් විය. 1974 දෙසැම්බරයේදී, PAIGC සහ පෘතුගාලය පෘතුගීසි සහ කේප් වර්ඩියන්වරුන්ගෙන් සමන්විත සංක්‍රාන්ති රජයක් සඳහා ගිවිසුමක් අත්සන් කළහ. 1975 ජූනි 30 වන දින, කේප් වර්ඩින්ස් ජාතික සභාවක් තෝරා පත් කර ගත් අතර එය 1975 ජූලි 5 වන දින පෘතුගාලයෙන් නිදහස ලබා ගන්නා ලදී.[29] 1970 ගණන්වල අග සහ 1980 ගණන්වලදී, බොහෝ අප්‍රිකානු රටවල් දකුණු අප්‍රිකානු එයාර්වේස් ගුවන් ගමන් තහනම් කළ නමුත් කේප් වර්ඩ් ඒවාට අවසර දී යුරෝපයට සහ එක්සත් ජනපදයට ගුවන් සමාගමේ ගුවන් ගමන් සඳහා ක්‍රියාකාරකම් මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්විය.1980 නොවැම්බරයේ ගිනියා-බිසාවු හි කුමන්ත්‍රණයෙන් පසුව, කේප් වර්ඩ් සහ ගිනියා-බිස
ාවු අතර සබඳතා පළුදු විය. කේප් වර්ඩේ ගිනියා-බිසාවු සමඟ එකමුතුකම සඳහා වූ බලාපොරොත්තුව අතහැර දමා කේප් වර්ඩ්හි ස්වාධීනත්වය සඳහා අප්‍රිකානු පක්ෂය (PAICV) පිහිටුවීය. එතැන් සිට ගැටළු නිරාකරණය වී ඇති අතර රටවල් අතර සබඳතා යහපත් ය. PAICV සහ එහි පූර්වගාමියා ඒක-පක්ෂ පද්ධතියක් ස්ථාපිත කර 1990 දක්වා නිදහසේ සිට කේප් වර්ඩ් පාලනය කළේය.[30]බහුත්වවාදී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වැඩෙන පීඩනයට ප්‍රතිචාර දක්වමින්, PAICV විසින් 1990 පෙබරවාරි මාසයේදී හදිසි සම්මේලනයක් කැඳවා ඒක-පක්ෂ පාලනයක් අවසන් කිරීම සඳහා යෝජිත ව්‍යවස්ථාමය වෙනස්කම් සාකච්ඡා කළේය. 1990 අප්‍රේල් මාසයේදී ප්‍රායා හි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය (MpD) පිහිටුවීමට විරුද්ධ කණ්ඩායම් එකතු විය. ඔවුන් එක්ව 1990 දෙසැම්බර් මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිත ජනාධිපතිවරණයට තරග කිරීමේ අයිතිය වෙනුවෙන් උද්ඝෝෂණ කළහ.ඒක-පක්ෂ රාජ්‍යය 1990 සැප්තැම්බර් 28 දින අහෝසි කරන ලද අතර පළමු බහු-පක්ෂ මැතිවරණය 1991 ජනවාරි මාසයේදී පැවැත්විණි. එම්පීඩී ජාතික සභාවේ බහුතර ආසන සංඛ්‍යාවක් දිනා ගත් අතර එම්පීඩී ජනාධිපති අපේක්ෂක ඇන්ටෝනියෝ මැස්කරන්හාස් මොන්ටේරෝ PAICV අපේක්ෂකයා පරාජය කළේය. ඡන්දවලින්
73.5% කි. 1995 දෙසැම්බරයේ පැවති ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරන ජාතික සභාවේ එම්පීඩී බහුතරය වැඩි කළේය. ජාතික සභාවේ ආසන 72 න් 50 ක් පක්ෂය දිනා ගත්තේය.1996 පෙබරවාරියේ පැවති ජනාධිපතිවරණයකින් ජනාධිපති මොන්ටේරෝ නැවත ධූරයට පත් විය. 2001 ජනවාරි මාසයේ පැවති ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරනය PAICV වෙත නැවත බලය ලබා දුන් අතර, PAICV හට ජාතික සභා ආසන 40ක්, MpD 30ක් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අභිසාරීතාව සඳහා වූ පක්ෂය (PCD) සහ කම්කරු සහ සහයෝගීතා පක්ෂය (PTS) 1 බැගින් හිමි විය. 2001 පෙබරවාරියේදී, PAICV-සහය දැක්වූ ජනාධිපති අපේක්ෂක පේද්‍රෝ පීරිස්, හිටපු MpD නායක කාලෝස් වේගා පරාජය කළේ ඡන්ද 13කින් පමණි.[31][32] 2006 මැතිවරණයේදී ජනාධිපති පේද්‍රෝ පීරෙස් යලි යලිත් තේරී පත් විය.[33]ජනාධිපති ජෝර්ජ් කාලෝස් ෆොන්සේකා 2011 කේප් වර්ඩ් ජනාධිපතිවරණයේ සිට රට මෙහෙයවූ අතර ඔහු 2016 මැතිවරණයෙන් නැවත තේරී පත් විය. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය ඔහුට සහාය විය.[34] එම්පීඩී 2016 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් ද ජයග්‍රහණය කළ අතර, කේප් වර්ඩ් නිදහස සඳහා වූ අප්‍රිකානු පක්ෂයේ (PAICV) වසර 15 ක පාලනයෙන් පසු පාර්ලිමේන්තු බහුතරය ආපසු ලබා ගත්තේය.[35] 2021 අප්‍රේ
ල් මාසයේදී, අගමැති උලිසස් කොරියා ඊ සිල්වා ගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා පාලක මධ්‍ය-දක්ෂිණාංශික ව්‍යාපාරය (MpD) පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේය.[36]2021 අගෝස්තු 26 වන දින, 2005 සම්මුතිය සහ සංස්කෘතික ප්‍රකාශනවල විවිධත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීම අනුමත කළ 150 වැනි රට බවට කේප් වර්ඩ් පත් විය.[37]2021 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, විපක්ෂ අපේක්ෂක සහ හිටපු අගමැති, PAICV හි ජෝස් මරියා නෙවෙස්, කේප් වර්ඩ් හි ජනාධිපතිවරනය ජයග්‍රහණය කළේය.[38] 2021 නොවැම්බර් 9 වන දින කේප් වර්ඩ් හි නව ජනාධිපති ලෙස ජෝස් මරියා නෙවෙස් දිවුරුම් දෙන ලදී.[39]රජය සහ දේශපාලනයකේප් වර්ඩින් ජනාධිපති ජෝර්ජ් කාලෝස් ෆොන්සේකා සහ ලිජියා ෆොන්සේකා 2014 දී එක්සත් ජනපද ජනාධිපති බරක් ඔබාමා සහ මිෂෙල් ඔබාමා හමුවිය.කේප් වර්ඩ් යනු ස්ථාවර අර්ධ-ජනාධිපති නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයකි.[40] 2020 දී එය අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතිය වූ අතර, V-Dem ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දර්ශකවල මැතිවරණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ලකුණු අනුව, 2023 ලෝකයේ 45 වැනි ස්ථානයට පත් විය.[41]ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව - 1980 දී සම්මත කර 1992, 1995 සහ 1999 දී සංශෝධිත - එහි රජයේ මූලි
ක මූලධර්ම නිර්වචනය කරයි. ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා වන අතර වසර පහක කාලයක් සඳහා මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වේ.[42]අග්‍රාමාත්‍යවරයා රජයේ ප්‍රධානියා වන අතර අනෙකුත් අමාත්‍යවරුන් සහ රාජ්‍ය ලේකම්වරුන් යෝජනා කරයි. අගමැති ජාතික සභාව විසින් නම් කරනු ලබන අතර ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලැබේ.[තහවුරු කර නොමැත] ජාතික සභාවේ සාමාජිකයින් වසර පහක ධුර කාලයක් සඳහා මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වේ. 2016 දී, පක්ෂ තුනක් ජාතික සභාව තුළ ආසන හිමිකර ගත්තේය – MpD (36), PAICV (25), සහ කේප් වර්ඩින් ස්වාධීන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංගමය (UCID) (3).[43]ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙක වන්නේ PAICV සහ MpD ය.[43]Palácio da Justiça - ප්‍රියා හි යුක්තියේ මාළිගාවප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය (MpD) 2016 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් වසර 15කට පසු ප්‍රථම වරට කේප් වර්ඩ්හි ස්වාධීනත්වය සඳහා වූ පාලක අප්‍රිකානු පක්ෂය (PAICV) නෙරපා හරින ලද අතර එම අවස්ථාවේදී එහි නායක උලිසස් කොරියා ඊ සිල්වා අගමැති විය. ජෝර්ජ් කාලෝස් අල්මේදා ෆොන්සේකා 2011 අගෝස්තු මාසයේදී ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ අතර 2016 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී නැවත තේරී පත් විය. ඔහුට MpD හි ද සහාය ලැබේ.[4
4]2021 නොවැම්බර් මාසයේදී කේප් වර්ඩ් සිය පළමු තානාපති කාර්යාලය නයිජීරියාවේ විවෘත කළේය.[45]ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමස්වභාවික සම්පත් නොමැතිකම තිබියදීත් එහි ස්ථාවරත්වය සහ සංවර්ධන වර්ධනය සඳහා කේප් වර්ඩ් බොහෝ විට අප්‍රිකානු ජාතීන් අතර ආදර්ශයක් ලෙස පැසසුමට ලක් වේ. 2013 දී එවකට එක්සත් ජනපද ජනාධිපති බරක් ඔබාමා පැවසුවේ කේප් වර්ඩ් යනු "සැබෑ සාර්ථක කතාවක්" බවයි.[46] අනෙකුත් ලගා කර ගැනීම් පහත පරිදි හඳුනාගෙන ඇත:දර්ශකයලකුණුපෘතුගීසි භාෂාව කතා කරන අප්‍රිකානු රටවල් ශ්‍රේණිගත කිරීමපෘතුගීසි භාෂා රටවල ප්‍රජාව ශ්‍රේණිගත කිරීමඅප්‍රිකානු ශ්‍රේණිගත කිරීමලෝක ශ්‍රේණිගත කිරීමවසරමානව සංවර්ධන දර්ශක0.6541 (ඉහළම 17%)3 (ඉහළම 38%)10 (ඉහළම 19%)[A]125 (ඉහළම 62%)2017[47]අප්‍රිකානු පාලනයේ ඊබ්‍රාහිම් දර්ශකය71.11 (ඉහළම 17%)3 (ඉහළම 6%)2018[48]මාධ්‍ය නිදහස27 (නිදහස්)1 (ඉහළම 17%)2 (ඉහළම 25%)1 (ඉහළම 2%)48 (ඉහළම 24%)2014ලෝකයේ නිදහස1/1[B]1 (ඉහළම 17%)1 (ඉහළ 13%)[C]1 (ඉහළම 2%)[D]1 (ඉහළම 1%)[E]2016මාධ්‍ය නිදහස දර්ශකය18.021 (ඉහළම 17%)2 (ඉහළ
ම 25%)3 (ඉහළම 6%)27 (ඉහළම 14%)2017ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දර්ශක7.88 (දෝෂ සහිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය)1 (ඉහළම 17%)1 (ඉහළ 13%)2 (ඉහළ 4%)26 (ඉහළ 13%)2018දූෂණ සංජානන දර්ශකය591 (ඉහළම 17%)2 (ඉහළම 25%)2 (ඉහළ 4%)38 (ඉහළම 19%)2016ආර්ථික නිදහස පිළිබඳ දර්ශකය66.51 (ඉහළම 17%)1 (ඉහළ 13%)3 (ඉහළම 6%)57 (ඉහළම 28%)2016ඊ-රාජ්‍ය සූදානම දර්ශකය0.35511 (ඉහළම 17%)3 (ඉහළම 38%)14 (ඉහළම 26%)127 (ඉහළම 63%)2014අසාර්ථක රාජ්‍ය දර්ශකය74.11 (ඉහළම 17%)3 (ඉහළම 38%)8 (ඉහළ 15%)93 (ඉහළම 46%)[F]2014ජාලගත සූදානම දර්ශකය3.81 (ඉහළම 17%)3 (ඉහළම 38%)7 (ඉහළම 13%)87 (ඉහළම 43%)2015A මානව සංවර්ධන දර්ශකය අනුව රටවල් ලැයිස්තුව බලන්නB  1/1 යනු හැකි ඉහළම අගයයි.C  උපරිම ලකුණු සංඛ්‍යාව සමඟ කේප් වර්ඩ් පෘතුගාලය සමඟ පළමු ස්ථානය බෙදා ගනී.D  උපරිම ශ්‍රේණිගත කිරීම කරා ළඟා වූ එකම අප්‍රිකානු රට වූයේ කේප් වර්ඩ් ය.E  උපරිම ලකුණු සමඟ, කේප් වර්ඩ් වෙනත් රටවල් 48 ක් සමඟ පළමු ස්ථානය බෙදා ගනී.F  මෙම ලැයිස්තුවේ ශ්‍රේණිගත කිරීම ප්‍රතිලෝම අනුපිළිවෙලින් ප්‍රකාශ වේ. මෙම
වගුවේ ඇති අනෙකුත් ශ්‍රේණිගත කිරීම් සමඟ සැසඳිය හැකි පරිදි, දැනට 177 වන ලැයිස්තුවේ ඇති රටවල් සංඛ්‍යාවෙන් එය අඩු කිරීමෙන්, සත්‍ය 88 ශ්‍රේණිය ප්‍රතිලෝම කරන ලදී.විදේශ සබඳතාකේප් වර්ඩින් තානාපති කාර්යාල ඇති රටවල සිතියමකේප් වර්ඩ් නොබැඳි ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන අතර සියලු මිත්‍ර රාජ්‍යයන් සමඟ සමුපකාර සබඳතා අපේක්ෂා කරයි.[49] ඇන්ගෝලාව, බ්‍රසීලය, චීනය, ලිබියාව, කියුබාව, ප්‍රංශය, ගිනි-බිසාවු, ජර්මනිය, ඉතාලිය, පෘතුගාලය, ස්පාඤ්ඤය, සාඕ ටොම් සහ ප්‍රින්සිපේ, සෙනගල්, රුසියාව, ලක්සම්බර්ග් සහ එක්සත් ජනපදය ප්‍රියා හි තානාපති කාර්යාල පවත්වාගෙන යයි. කේප් වර්ඩ් විශේෂයෙන් අප්‍රිකාවේ දැඩි ලෙස ක්‍රියාකාරී විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් පවත්වාගෙන යයි.[49] කේප් වර්ඩ් විශේෂයෙන් අප්‍රිකාවේ දැඩි ලෙස ක්‍රියාකාරී විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් පවත්වාගෙන යයි.[49]කේප් වර්ඩ් යනු පෘතුගීසි භාෂා රටවල ප්‍රජාවේ (සීපීඑල්පී) ආරම්භක සාමාජික රාජ්‍යයකි, එය ලුසොෆෝන් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය ලෙසද හැඳින්වේ, එය පෘතුගීසි නිල භාෂාවක් වන මහාද්වීප හතරක් පුරා ලුසොෆෝන් ජාතීන්ගේ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් සහ දේශපාලන සංගමයකි.කේප් වර්ඩ් සමහර ලුසොෆෝන් ජාතීන්
සමඟ ද්විපාර්ශ්වික සබඳතා ඇති අතර ජාත්‍යන්තර සංවිධාන ගණනාවක සාමාජිකත්වය දරයි.[49] එය ආර්ථික හා දේශපාලන ගැටලු පිළිබඳ බොහෝ ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණවලට ද සහභාගී වේ.[49] 2007 සිට, Cotonou ගිවිසුම යටතේ, කේප් වර්ඩ් හට EU සමඟ විශේෂ හවුල්කාරිත්ව තත්වයක්[50] ඇති අතර, විශේෂයෙන්ම රටේ මුදල් ඒකකය වන කේප් වර්ඩින් එස්කුඩෝ, යුරෝ වෙත සුචිගත කර ඇති නිසා විශේෂ සාමාජිකත්වය සඳහා අයදුම් කළ හැකිය.[51] 2011 දී කේප් වර්ඩ් ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ රෝම ප්‍රඥප්තිය අනුමත කළේය.[52] 2017 දී කේප් වර්ඩ් න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ගිවිසුමට අත්සන් කළේය.[53]අධිකරණයඅධිකරණ පද්ධතිය සමන්විත වන්නේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය - එහි සාමාජිකයන් පත් කරනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරයා, ජාතික සභාව සහ අධිකරණ මණ්ඩලය - සහ ප්‍රාදේශීය අධිකරණ විසිනි. වෙනම උසාවි සිවිල්, ව්‍යවස්ථාපිත සහ අපරාධ නඩු විභාග කරයි. අභියාචනා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට.[54]යුදකේප් වර්ඩින් වෙරළාරක්ෂක බලකායේ මැරීන් භටයින්කේප් වර්ඩ්හි හමුදාව ජාතික ආරක්ෂක බළකාය සහ වෙරළාරක්ෂක බලකායෙන් සමන්විත වේ; 2005 දී රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 0.7%ක් හමුදාව වෙනුවෙන් වි
යදම් කර ඇත.1974 සහ 1975 අතර පෘතුගාලයට එරෙහිව නිදහස සඳහා වූ යුද්ධයේදී සටන් වැදුණු කේප් වර්ඩීන් සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ දැන් උත්සාහය ජාත්‍යන්තර මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරමට එරෙහිව සටන් කිරීමට යොමු වී තිබේ. 2007 දී, කේප් වර්ඩින් පොලිසිය සමඟ එක්ව, ඔවුන් කොලොම්බියාවේ සිට නෙදර්ලන්තයට සහ ජර්මනියට කොකේන් ප්‍රවාහනය කළ මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම් කණ්ඩායමකට තිත තැබීමේ සාර්ථක මෙහෙයුමක් වන Operation Flying Launch (Operacão Lancha Voadora) ක්‍රියාත්මක කළේය. ලක්ෂ්යය. මෙහෙයුම වසර තුනකට වැඩි කාලයක් ගත වූ අතර, පළමු වසර දෙක තුළ රහසිගත මෙහෙයුමක් වූ අතර, 2010 දී අවසන් විය. 2016 දී, කේප් වර්ඩීන් සන්නද්ධ හමුදාවන් මොන්ටේ ට්චෝටා සමූලඝාතනයට සම්බන්ධ වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 11 දෙනෙක් මිය ගියහ.[55]භූගෝලයකේප් වර්ඩ් හි භූගෝලීය සිතියමක්කේප් වර්ඩ් දූපත් වල චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයක්, 2010කේප් වර්ඩ් දූපත් සමූහය පිහිටා ඇත්තේ අත්ලාන්තික් සාගරයේ, අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ බටහිර වෙරළට ඔබ්බෙන්, සෙනගල්, ගැම්බියාව සහ මොරිටේනියාව අසල මෙන්ම මැකරෝනීසියා පරිසර කලාපයේ කොටසකට ආසන්නව කිලෝ මීටර 570 (සැතපුම් 350) පමණ දුරින් ය. එය පිහිටා ඇත්තේ අක
්ෂාංශ 14° සහ 18°N අතර දේශාංශ 22° සහ 26°W අතර ය.රට වර්ග කිලෝ මීටර 4033 (වර්ග සැතපුම් 1557) ක භූමි ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වන දූපත් දහයකින් (ජනවාස නවයක්) සහ දූපත් අටකින් සමන්විත අශ්වාරෝහක හැඩැති පොකුරකි.[56]දූපත් අවකාශීය වශයෙන් කණ්ඩායම් දෙකකට බෙදා ඇත:බාර්ලවෙන්ටෝ දූපත් (සුළං සහිත දූපත්): සැන්ටෝ ඇන්ටෝ, සාඕ විසෙන්ටේ, සැන්ටා ලුසියා, සාඕ නිකොලෝ, සල්, බෝවා විස්ටා;[56] සහසොටාවෙන්ටෝ දූපත් (ලිවර්ඩ්): මායෝ, සන්තියාගෝ, ෆෝගෝ, බ්‍රාවා.[56]ප්‍රමාණයෙන් සහ ජනගහනයෙන් විශාලතම දූපත වන්නේ, දූපත් සමූහයේ ප්‍රධාන නාගරික එකතුව වන ජාතියේ අගනුවර වන ප්‍රියා හි සත්කාරකත්වය දරන සන්තියාගෝ ය.[56]කේප් වර්ඩ් දූපත් තුනක්, සල්, බෝවා විස්ටා සහ මායෝ තරමක් පැතලි, වැලි සහ වියළි ය; අනෙක් ඒවා සාමාන්‍යයෙන් වැඩි වෘක්ෂලතා සහිත පාෂාණ වේ.සාඕ විසෙන්ටේ දූපතේ පසුබිමේ මොන්ටේ වර්ඩ් සමඟ කැල්හෝ වෙරළ තීරයභෞතික භූගෝල විද්‍යාව සහ භූ විද්‍යාවEstrada Baía das Gatas හි ගම්බද ප්‍රදේශයභූ විද්‍යාත්මකව, වර්ග කිලෝමීටර් 4,033 (වර්ග සැතපුම් 1,557) ට වඩා තරමක් වැඩි ඒකාබද්ධ ප්‍රදේශයක් ආවරණය වන දූපත්, ප්‍රධාන වශයෙන් ගිනිකඳු ව්‍යුහයන් සහ
පයිරොක්ලැස්ටික් සුන්බුන් සහිත ගිනිකඳු පාෂාණවලින් සමන්විත වේ. ගිනිකඳු සහ ප්ලූටෝනික් පාෂාණ පැහැදිලිවම මූලික වේ; මෙම දූපත් සමූහය සෝඩා-ක්ෂාරීය පෙට්‍රොග්‍රැෆික් පළාතක් වන අතර අනෙකුත් මැකරෝනියානු දූපත් වල දක්නට ලැබෙන ඛනිජමය අනුප්‍රාප්තියට සමාන වේ.දූපත් සමූහය ආසන්නයේ හඳුනාගත් චුම්බක විෂමතා පෙන්නුම් කරන්නේ දූපත් සාදන ව්‍යුහයන් වසර මිලියන 125-150 දක්වා දිවෙන බවයි: දූපත් මිලියන 8 (බටහිර) සිට වසර මිලියන 20 (නැගෙනහිර) දක්වා දිව යයි.[57] පැරණිතම නිරාවරණය වූ පාෂාණ මායෝ සහ සන්තියාගෝ හි උතුරු අර්ධද්වීපයේ ඇති අතර ඒවා වසර මිලියන 128-131 ක් පැරණි කොට්ට ලාවා වේ. දූපත් වල ගිනිකඳු ඇතිවීමේ පළමු අදියර මයෝසීන යුගයේ මුල් භාගයේ ආරම්භ වූ අතර, මෙම කාල සීමාව අවසානයේ දී දූපත් උපරිම ප්‍රමාණයට ළඟා වූ විට එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා විය. ඓතිහාසික ගිනිකඳු (මිනිස් ජනාවාස තුළ) ෆෝගෝ දූපතට සීමා වී ඇත.[58]මෙම දූපත් පිහිටා ඇත්තේ කේප් වර්ඩ් රයිස් ලෙස හැඳින්වෙන නානමිතික දිය පහරක් මත ය.[59] වර්ග කිලෝමීටර් 1200 (වර්ග සැතපුම් 460) ක අර්ධ වෘත්තාකාර කලාපයක 2.2 (සැතපුම් 1.4) ඉහළ යන ලෝක සාගරවල ඇති විශාලතම ප්‍රරෝහණයන්ගෙන් එකකි, භූගෝලයේ න
ැගීම හා සම්බන්ධ වේ.[57]කලාපයේ විශාලතම ක්‍රියාකාරී ගිනි කන්ද වන පිකෝ ඩෝ ෆෝගෝ 2014 දී පුපුරා ගියේය. එහි කිලෝමීටර අටක විෂ්කම්භයක කැල්ඩෙරා ඇත, එහි දාරය මීටර 1,600 (අඩි 5,249) ක උන්නතාංශයක සහ අභ්‍යන්තර කේතුවක් ඇත. එය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 2,829 (අඩි 9,281) දක්වා ඉහළ යයි. මැග්මා කුටිය තුළ සිට සිලින්ඩරාකාර තීරුවක් දිගේ කිලෝ මීටර 8 ක (සැතපුම් 5 ක) ගැඹුරකින් මැග්මා කුටියේ අර්ධ වශයෙන් ඉවත් කිරීම (පිපිරීම) හේතුවෙන් කැල්ඩෙරා ගිලාබැසීමේ ප්‍රතිඵලයක් විය.කරල් වෙල්හෝ හි නැගෙනහිර වෙරළ, බෝවා විස්ටාසල් සහ මායෝහි පුළුල් ලුණු තට්ටු දක්නට ලැබේ.[60] සන්තියාගෝ, සැන්ටෝ ඇන්ටෝ සහ සාඕ නිකොලෝ හි ශුෂ්ක බෑවුම් උක් වගාවන් හෝ උස් කඳු පාමුල පැතිරී ඇති කෙසෙල් වගාවන් ඇත.[60] විනාශකාරී සුන්බුන් නාය යෑම් හේතුවෙන් සාගර ගල්පර නිර්මාණය වී ඇත.[61]දේශගුණයකේප් වර්ඩේ දේශගුණය අප්‍රිකානු ප්‍රධාන භූමියට වඩා මෘදුයි, මන්ද අවට මුහුද දූපත් වල උෂ්ණත්වය මධ්‍යස්ථ වන අතර සීතල අත්ලාන්තික් ධාරා දූපත් සමූහය වටා ශුෂ්ක වායුගෝලයක් ඇති කරයි. ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, බටහිර අප්‍රිකානු වෙරළ තීරයට බලපාන ඉහළ යාම (සීතල දිය පහර) දූපත් වලට නොල
ැබෙන බැවින් වාතයේ උෂ්ණත්වය සෙනගාලයට වඩා සිසිල් වන නමුත් මුහුද උණුසුම් වේ. සන්තියාගෝ වැනි කඳු බෑවුම් සහිත සමහර දූපත් වල සහනය හේතුවෙන්, දූපත් වලට භූගෝලීය වශයෙන් වර්ෂාපතනයක් ඇති විය හැකි අතර, තෙතමනය සහිත වාතය ශාක, පාෂාණ, පස්, දැව, පාසි ආදිය පොඟවා ගනිමින් පොහොසත් වනාන්තර සහ සශ්‍රීක වෘක්ෂලතාදිය වර්ධනය වීමට ඉඩ සලසයි. සැන්ටෝ ඇන්ටෝ දූපත වැනි කඳුකර ප්‍රදේශවල උස් දූපත් සහ තරමක් තෙත් දූපත් වල වියළි මෝසම් වනාන්තර සහ ලෝරල් වනාන්තර සංවර්ධනය සඳහා දේශගුණය සුදුසු ය.[62] සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය පෙබරවාරි මාසයේ 22 °C (72 °F) සිට සැප්තැම්බර් මාසයේ 27 °C (80.6 °F) දක්වා පරාසයක පවතී. කේප් වර්ඩ් යනු සහේලියන් ශුෂ්ක තීරයේ කොටසකි, ආසන්න බටහිර අප්‍රිකාවේ වර්ෂාපතන මට්ටම් වැනි කිසිවක් නැත.[62] අගෝස්තු සහ ඔක්තෝබර් අතර අක්‍රමවත් ලෙස වර්ෂාව ඇද හැලෙන අතර, නිරන්තර කෙටි තද වැසි ඇති වේ.[62] කාන්තාරයක් සාමාන්‍යයෙන් අර්ථ දැක්වෙන්නේ වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිමීටර් 250 (අඟල් 9.8) ට වඩා අඩු ප්‍රදේශයක් ලෙසය. සල් හි මුළු වර්ෂාපතනය මිලිමීටර් 145 (අඟල් 5.7) මෙම වර්ගීකරණය තහවුරු කරයි. වසරේ බොහෝ වර්ෂාපතනය සැප්තැම්බර් මාසයේදී වැටේ.සල්, බෝවා ව
ිස්ටා සහ මායෝ සමතලා භූ දර්ශනයක් සහ ශුෂ්ක දේශගුණයක් ඇති අතර අනෙකුත් දූපත් සාමාන්‍යයෙන් පාෂාණ සහිත වන අතර වැඩි වෘක්ෂලතාදියකින් යුක්ත වේ. කඳුකර නොවන තැන්වල වර්ෂාපතනය කලාතුරකින් ඇති වන නිසා, භූ දර්ශනය කෙතරම් ශුෂ්ක වී ඇත්ද යත්, එයින් සියයට දෙකකටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් වගා කළ හැකිය.[63]ප්‍රිනිපල් හි නිම්නයක්, සන්තියාගු දූපතසන්තියාගෝ වැනි සමහර දූපත් වල, අභ්‍යන්තරයේ සහ නැගෙනහිර වෙරළේ තෙත් දේශගුණය දකුණු/නිරිතදිග වෙරළ තීරයේ වියළි කාලගුණයට වඩා වෙනස් වේ. ගිනිකොනදිග වෙරළ තීරයේ පිහිටි ප්‍රියා දිවයිනේ විශාලතම නගරය වන අතර රටේ විශාලතම නගරය සහ අගනුවර වේ.කේප් වර්ඩ්හි බොහෝ ප්‍රදේශවලට වසර පුරා සුළු වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර, උස් කඳු වල ඊසානදිග බෑවුම්, විශේෂයෙන් මුහුදෙන් ඈත ප්‍රදේශවල ඔරොග්‍රැෆික් එසවීම හේතුවෙන් සැලකිය යුතු වර්ෂාපතනයක් දක්නට ලැබේ. එවැනි සමහර ප්‍රදේශවල මෙම වර්ෂාපතනය, දූපත් වල මිනිස් පැවැත්මෙන් සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති වුවද, වැසි වනාන්තර වාසස්ථානයකට සහාය වීමට ප්‍රමාණවත් වේ. මෙම අම්බ්‍රියා ප්‍රදේශ සිසිල් සහ තෙතමනය ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. කේප් වර්ඩ් පිහිටා ඇත්තේ කේප් වර්ඩ් දූපත් වල වියළි වනාන්තර පරිසර කලා
පයේ ය.[64]බටහිර අර්ධගෝලයට සම්බන්ධ වන සුළි කුණාටු බොහෝ විට කේප් වර්ඩ් දූපත් ආසන්නයේ මුල් ආරම්භය ඇත. මේවා කේප් වර්ඩ් වර්ගයේ සුළි කුණාටු ලෙස හැඳින්වේ. කේප් වර්ඩ් සිට උණුසුම් අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා ගමන් කරන විට මෙම සුළි කුණාටු ඉතා තීව්‍ර විය හැක. සාමාන්‍ය සුළි කුණාටු සමය තුළ කේප් වර්ඩ් වර්ගයේ සුළි කුණාටු දෙකක් පමණ ඇති අතර, ඒවා සාමාන්‍යයෙන් එම කන්නයේ විශාලතම හා තීව්‍ර කුණාටු වේ. වාර්තාගත විශාලතම අත්ලාන්තික් නිවර්තන සුළි කුණාටු පහ වන්නේ කේප් වර්ඩ් වර්ගයේ සුළි කුණාටු ය. අත්ලාන්තික් ද්‍රෝණියේ දීර්ඝතම නිවර්තන සුළි සුළං බොහෝමයක් කේප් වර්ඩ් සුළි කුණාටු වේ.[තහවුරු කර නොමැත]2015 වන විට, වාර්තාගත ඉතිහාසයේ (1851 සිට) දූපත් වලටම සුළි කුණාටු මගින් පහර දී ඇත්තේ දෙවරක් පමණි: 1892 දී වරක්, සහ 2015 දී අත්ලාන්තික් සාගරයේ මෙතෙක් ඇති වූ නැගෙනහිර දෙසින් ඇති සුළි කුණාටුව වන ෆ්‍රෙඩ් සුළි කුණාටුවෙන්ය.[තහවුරු කර නොමැත]දේශගුණික විපර්යාසනාඌරූ ජනාධිපතිට අනුව, 2011 දී කේප් වර්ඩ් දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් ගංවතුර හේතුවෙන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති රාජ්‍යයන් අතර අටවන ස්ථානයට පත්විය.[65] 2023 දී එක්සත් ජාතීන
්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ කනස්සල්ල මතු කිරීමට Cabo Verde වෙත පැමිණියේය. දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් රට පවතින පැවැත්මේ අර්බුදයේ පෙරමුණේ සිටින බවත් දේශගුණික අර්බුදය විසඳීමට ලෝක නායකයින් කටයුතු කළ යුතු බවත් ඔහු පැවසීය.[66] කබෝ වර්ඩේ යනු උප සහරා අප්‍රිකාවේ පුනර්ජනනීය බලශක්තියේ ප්‍රමුඛයෙකි. දැනට එහි ශක්තියෙන් 20%ක් පුනර්ජනනීය ප්‍රභවයන්ගෙන් ලැබෙන අතර එය 2030 වන විට 50% දක්වා වැඩි කිරීම ඉලක්කයයි.[67] 2023 දී පෘතුගාලය පාරිසරික ව්‍යාපෘති සඳහා ආයෝජනය කරන කේප් වර්ඩ් ණය වලින් යුරෝ මිලියන 140 ක් අත් හැරීමට ගිවිසුමක් අත්සන් කළේය. මෙම ගිවිසුම අප්‍රිකාවේ ස්වභාවධර්මය සඳහා වූ පළමු ණය හුවමාරුවකි.[68]ජෛව විවිධත්වයකේප් වර්ඩේ හුදකලා වීම නිසා දූපත් වලට ආවේණික විශේෂ කිහිපයක්, විශේෂයෙන් පක්ෂීන් සහ උරගයින් සිටින අතර, ඒවායින් බොහොමයක් මානව සංවර්ධනයෙන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත. ආවේණික පක්ෂීන් අතර Alexander's swift (Apus alexandri), Bourne's heron (Ardea purpurea bournei), Raso lark (Alauda razae), Cape Verde warbler (Acrocephalus brevipennis) සහ Iago sparrow (Passer iagoensi
s) ඇතුළත් වේ.[69] කේප් වර්ඩ් ෂියර්වෝටර් ඇතුළු මුහුදු පක්ෂීන් සඳහා මෙම දූපත් වැදගත් අභිජනන ප්‍රදේශයකි. උරගයින්ට කේප් වර්ඩේ යෝධ හූනන් (Tarentola gigas) ඇතුළත් වේ.පරිපාලන අංශකේප් වර්ඩේ යටත් විජිත සමයේ පැවති ආගමික පල්ලි මත පදනම්ව, නගර සභා 22කට (concelhos) බෙදී ඇති අතර, පල්ලි 32කට (freguesias) බෙදා ඇත.බාර්ලවෙන්ටෝ දූපත්දිවයිනමහ නගර සභාව2010 සංගණනය[70]2021 සංගණනය[71]වසමසැන්ටෝ ඇන්ටෝරිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ්18,89015,022නොසා සෙන්හෝරා දෝ රොසාරියෝනොසා සෙන්හෝරා දෝ ලිව්රමෙන්ටෝසැන්ටෝ කුරුසිෆික්සෝසාඕ පේද්‍රෝ අපෝස්ටෝලෝපෝල්6,9975,696සැන්ටෝ ඇන්ටෝනියෝ දාස් පොම්බාස්පෝටෝ නෝවෝ18,02815,014සාඕ ජොඕ බැප්ටිස්ටාසැන්ටෝ ඇන්ඩ්‍රේසාඕ විසෙන්ටේසාඕ විසෙන්ටේ76,10774,016නොසා සෙන්හෝරා ද ලුස්සැන්ටා ලුසියාසාඕ නිකොලෝරිබෙයිරා බ්‍රාවා7,5806,978නොසා සෙන්හොර ද ලපනොසා සෙන්හෝරා දෝ රොසාරියෝටැරෆල් ද සාඕ නිකොලෝ5,2375,261සාඕ ෆ්‍රැන්සිස්කෝසල්සල්25,76533,347නොසා සෙන්හෝරා දාස් දොරේස්බෝවා විස්ටාබෝවා විස්ටා9,16212,613සැන්ටා
ඉසබෙල්සාඕ ජොඕ බැප්ටිස්ටාසොටවෙන්ටෝ දූපත්දිවයිනමහ නගර සභාව2010 සංගණනය[72]2021 සංගණනය[73]වසමමායෝමායෝ6,9526,298නොසා සෙන්හෝරා ද ලුස්සන්තියාගෝප්‍රියා131,602142,009නොසා සෙන්හෝරා ද ග්‍රාකාසාඕ ඩොමින්ගෝස්13,80813,958නොසා සෙන්හෝරා ද ලුස්සාඕ නිකොලාව් ටොලෙන්ටිනෝසැන්ටා කැටරිනා43,29737,472සැන්ටා කැටරිනාසාඕ සැල්වදෝර් දෝ මුන්ඩෝ8,6777,452සාඕ සැල්වදෝර් දෝ මුන්ඩෝසැන්ටා කෲස්26,60925,004සන්තියාගෝ මේයර්සාඕ ලෝරෙන්සෝ ඩොස් ඔර්ගාස්7,3886,317සාඕ ලෝරෙන්සෝ ඩොස් ඔර්ගාස්රිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ් ද සන්තියාගෝ8,3257,632සන්තිසිමෝ නොම් ද ජීසස්සාඕ ජොඕ බැප්ටිස්ටාසාඕ මිගෙල්15,64812,906සාඕ මිගෙල් අර්කාන්ජෝටැරෆල්18,56516,620සන්තෝ අමරෝ අබඩේෆෝගෝසාඕ ෆිලිපේ22,22820,732සාඕ ලොරෙන්සෝනොසා සෙන්හෝරා ද කොන්සිකාඕසැන්ටා කැටරිනා ඩෝ ෆෝගෝ5,2994,725සැන්ටා කැටරිනා ඩෝ ෆෝගෝමොස්ටෙරෝස්9,5248,062නොසා සෙන්හෝරා ද අජුදාබ්‍රාවාබ්‍රාවා5,9955,594සාඕ ජොඕ බැප්ටිස්ටානොසා සෙන්හෝරා දෝ මොන්ටේආර්ථිකය[සංස්ක
රණය]කේප් වර්ඩ් අපනයනවල සමානුපාතික නියෝජනයක්, 2019කේප් වර්ඩීන් ජාතික ධජ වාහකය වන කැබෝ වර්ඩ් එයාර්ලයින්ස්, කලින් හැඳින්වූයේ TACV ලෙසිනිකේප් වර්ඩ් හි සැලකිය යුතු ආර්ථික වර්ධනයක් සහ ස්වභාවික සම්පත් හිඟයක් තිබියදීත් ජීවන තත්වයන් වැඩිදියුණු කිරීම ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමට ලක්ව ඇති අතර අනෙකුත් රටවල් සහ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන බොහෝ විට සංවර්ධන ආධාර සපයයි. 2007 සිට, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය එය අඩු සංවර්ධිත රටක් ලෙස නොව සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.කේප් වර්ඩ්හි ස්වභාවික සම්පත් කිහිපයක් තිබේ. සාමාන්‍යයෙන් සැලකිය යුතු කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන සඳහා සහය දක්වන්නේ ප්‍රධාන දූපත් දහයෙන් පහක් (සන්තියාගෝ, සැන්ටෝ ඇන්ටෝ, සාඕ නිකොලෝ, ෆෝගෝ සහ බ්‍රාවා) පමණි.[74] කේප් වර්ඩ් හි පරිභෝජනය කරන සියලුම ආහාර වලින් 90% කට වඩා ආනයනය කරනු ලැබේ. ඛනිජ සම්පත් අතර ලුණු, පොසොලානා (සිමෙන්ති නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිතා කරන ගිනිකඳු පාෂාණ) සහ හුණුගල් ඇතුළත් වේ.[75] පෘතුගීසි මාදිලියේ වයින් නිපදවන එහි කුඩා වයින් කර්මාන්තශාලා සංඛ්‍යාව සාම්ප්‍රදායිකව දේශීය වෙළඳපොල කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇති නමුත් මෑතකදී ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලබා ඇ
ත. කේප් වර්ඩ් හි විවිධ ක්ෂුද්‍ර ක්ලයිමට් වල වයින් චාරිකා කිහිපයක් 2010 වසන්තයේ දී පිරිනැමීමට පටන් ගත්තේය. කේප් වර්ඩ් හි ආර්ථිකය සේවා-අභිමුඛ වන අතර, වානිජ්‍යය, ප්‍රවාහනය සහ පොදු සේවා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 70% කට වඩා වැඩි අගයක් ගනී.[තහවුරු කර නොමැත] ජනගහනයෙන් 35% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජීවත් වුවද කෘෂිකර්මාන්තය සහ ධීවර කර්මාන්තය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 9% ක් පමණ දායක වේ. ඉතිරි බොහෝමයක් සඳහා ආලෝකය නිෂ්පාදනය කරයි. මාළු සහ සිප්පිකටු බහුලව ඇති අතර කුඩා ප්‍රමාණවලින් අපනයනය කෙරේ. කේප් වර්ඩ් හි ශීතාගාර සහ ශීත කිරීමේ පහසුකම් සහ මත්ස්‍ය සැකසුම් කම්හල් මින්ඩෙලෝ, ප්‍රියා සහ සල් මත ඇත. විදේශගත කේප් වර්ඩියන් ප්‍රේෂණ හරහා දේශීය ආර්ථිකයට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 20%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කළ මුදලක් දායක වේ.[75] ස්වාභාවික සම්පත් ස්වල්පයක් සහ අර්ධ කාන්තාරයක් තිබියදීත්, රට කලාපයේ ඉහළම ජීවන තත්ත්වය ගැන පුරසාරම් දොඩන අතර විවිධ ජාතීන්ට අයත් සංක්‍රමණිකයන් දහස් ගණනක් ආකර්ෂණය කර ඇත.1991 සිට ආන්ඩුව විදේශීය ආයෝජකයින් සඳහා විවෘත පිළිගැනීමක් සහ දුරදිග යන පුද්ගලීකරන වැඩසටහනක් ඇතුළුව වෙළඳපල ඉලක්ක කරගත් ආර්ථි
ක ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කර ඇත. එය වෙළඳපල ආර්ථිකයක් සහ පුද්ගලික අංශය ප්‍රවර්ධනය කිරීම ප්‍රමුඛ සංවර්ධන ප්‍රමුඛතා ලෙස ස්ථාපිත කර ඇත. සංචාරක, සැහැල්ලු නිෂ්පාදන කර්මාන්ත සහ ධීවර කර්මාන්තය සංවර්ධනය; සහ ප්‍රවාහන, සන්නිවේදන සහ බලශක්ති පහසුකම් සංවර්ධනය. 1994 සිට 2000 දක්වා ඩොලර් මිලියන 407 ක් පමණ විදේශ ආයෝජන සිදු කර හෝ සැලසුම් කර ඇති අතර ඉන් 58% ක් සංචාරක ව්‍යාපාරයේ විය.[76] කර්මාන්ත 17%, යටිතල පහසුකම් 4% සහ ධීවර හා සේවා 21%.[75]2011 දී දිවයිනේ හතරක සුළං බලාගාරයක් ඉදිකරන ලද අතර එය රටේ විදුලියෙන් 30% ක් පමණ සපයයි.[77] 2010 දී ආරම්භ කරන ලද පුනර්ජනනීය බලශක්ති සහ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව සඳහා වූ ECOWAS ප්‍රාදේශීය මධ්‍යස්ථානයේ සත්කාරකත්වය දරන කේප් වර්ඩ් 2025 වන විට පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභවයන් මත සම්පූර්ණයෙන්ම යැපෙමින් ආදර්ශයට ගැනීමට සැලසුම් කරයි.[78] මෙම ප්‍රතිපත්තිය 2015 දී සම්මත කරන ලද ලේඛන රාශියකට අනුකූල වේ, කේප් වර්ඩ්ගේ 2030 දක්වා පරිවර්තන න්‍යාය පත්‍රය, එහි ජාතික පුනර්ජනනීය බලශක්ති සැලැස්ම සහ එහි අඩු කාබන් සහ දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන සංවර්ධන උපාය මාර්ගය ඇතුළුව වඩාත් තිරසාර සංවර්ධනයකට මග පෑදෙයි. වසර දෙක
කට පසුව, 2017-2021 තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා උපාය මාර්ගික සැලැස්මක් අනුගමනය කරන ලදී.[78]2000 සහ 2009 අතර, සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය වසරකට සාමාන්‍යයෙන් සියයට හතකට වඩා වැඩි වූ අතර, උප සහරා රටවල සාමාන්‍යයට වඩා බෙහෙවින් වැඩි වන අතර කලාපයේ බොහෝ කුඩා දූපත් ආර්ථිකයන්ට වඩා වේගවත් විය. ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන සංචාරක කර්මාන්තයක් මෙන්ම, දැනට පවතින මාස 3.5 ආනයනය දක්වා ජාතික මුදල් සංචිත ගොඩනගා ගැනීමට කේප් වර්ඩ්ට ඉඩ සලසන සැලකිය යුතු ප්‍රාග්ධන ගලා ඒම මගින් ශක්තිමත් ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වය ශක්තිමත් විය. විරැකියාව ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටී ඇති අතර, 1990 එහි දරිද්‍රතා මට්ටම අඩකින් අඩු කිරීම ඇතුළුව - එක්සත් ජාතීන්ගේ සහස්‍ර සංවර්ධන ඉලක්ක බොහොමයක් සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා රට ගමන් කරමින් සිටී.2007 දී, කේප් වර්ඩ් ලෝක වෙළඳ සංවිධානයට (WTO) සම්බන්ධ වූ අතර 2008 දී රට අඩුම සංවර්ධිත රට (LDC) සිට මධ්‍යම ආදායම් රට (MIC) තත්ත්වයට පත් විය.[79][80]කබ්රල් මාවත, කේප් වර්ඩ්ගේ සංවර්ධනයේ ප්‍රධාන සංකේතවලින් එකකිකේප් වර්ඩ් ආර්ථිකයේ සෑම තරාතිරමකම පෘතුගාලය සමඟ සැලකිය යුතු සහයෝගීතාවයක් ඇති අතර, එය එහි මුදල් මුලින්ම පෘතුගීසි එස්කුඩෝ සහ 19