LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ඇති වැදගත්කමඑමෙන්ම මෙහිදී බෙහෙත් වර්ග සැකසීමේදී මෙන්ම බෙහෙත් පරිහරණයේ දී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු රැසක් ද පෙන්වා දී තිබේ.	බෙහෙත් සකසා ගැනීමේ දී කාලය සහ නියමිත මාත‍්‍රාව සහ සැකසිය යුතු අනුපිළිවෙල කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත. නිදසුනක් ලෙස වුරුණු තෙල් සැකසීමේ දී අනුගමනය කළ යුතු ක‍්‍රමවේදය අනුදැන වදාරණ වස් මෙසේ සඳහන් කර තිබේ. 		"මහණෙනි, වුරුණු තෙල් බෙහෙත්, වලස්තෙල්,  මත්ස්‍ය තෙල්, කිඹුල් තෙල්, ඌරු තෙල්, කොටළු තෙල් යන තෙල් පෙරවරු කාලයෙහි 		 පිළිගන්නා ලඳුව පෙරවරු කාලයෙහි පැසවන ලදුව පෙරවරු කාලයෙහි පෙරණ ලදුව තෙල පරිභොගයෙන් වළදන්නට අනුදනිමි.” 	මේ අනුව මෙහිලා කළ යුතු දේ සහ නොකළ යුතු දැ කෙරෙහි විශේෂ අවධානය යොමුකර තිබේ.	එමෙන්ම බෙහෙත් පරිහරණයෙහි දී විශේෂයෙන් හේතුවක් ඇති කල්හි පමණක් ගැනීමට ද හේතුවක් නැති ල් හි වැළදීම දුකුලා අවතැක් සේ සලකා කරුණු අවධාරණය කර ඇත. ඒ අනුව රෝගයන්ගෙන් මිදීමට මනා සෞඛ්‍ය සංරක්ෂණය ක‍්‍රම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්නා සේම රෝග සඳහා ප‍්‍රතිකාර ලෙස ගන්නා ඖෂධයන්ගෙන් ද ආරක්ෂාවීමේ වැදගත්කම බුද්ධකාලීන භාරතීය වෛද්‍ය ක්‍ෂේත‍්‍රයෙහි ද අවධාරණය කර ඇති බව පැහැදිලිය.විවිධ ර
ෝගාබාධයන් සදහා ප්‍රතිකාර	මීට අමතරව කැසීම් රෝග සඳහා සුණු බෙහෙත් (චුණ්ණානි භෙසජ්ජ) අනුදැන වදාරා ඇත. (ආනන්ද තෙරුණ්ගේ උපධ්‍යයවරයාණන් වහන්සේ වු බෙලට්ඨිසීස තෙරුන්ගේ කැසීම් රෝගයක් අරඹයා)	අමනුෂ්‍යාබාධ වෙනුවෙන් අමුමස්, අමුලේ අනුදැන වදාරා ඇත. අස්ථි රෝග සඳහා අඳුන් බෙහෙත් නියම කර ඇත. කළු අඳුන්, රසඳුන්, ගං හෝ ආදියෙහි උපදින අදුන්, ලොහෝ අඳුන්, සුවන්ගුරු අඳුන්, පහන්සිළු අඳුන් ඒ අතර වේ. එමෙන්ම හිසරුදාව වෙනුවෙන් හිසතෙල් ගෑම ද නස්‍ය කිරීම ද අනුදැන වදාරා ඇත. .තවද, වාතාබාධ වෙනුවෙන් - බෙහෙත් පිසන තෙලෙහි මද්‍යය බැහීම ද.ඇගරුදාව වෙනුවෙන් - කොළ වර්ගවලින් සෙවද ගැන්වීම ද.හන්දිරුදාව වෙනුවෙන් - ලේ පිටකරවීම ද.පාද පැලීම වෙනුවෙන් - පය ගල්වන තෙල් ද.ගණ්ඩාබාධ වෙනුවෙන් - ශල්‍යකර්ම ද.සර්ප දෂ්ට කිරීම වෙනුවෙන් - මල, මුත‍්‍ර, උණු අළු, මැටි යන සතර මහාවිකටය ද.විස පෙවීම වෙනුවෙන් - අසුචි පෙවීම ද.සරදිනාකාබාධය වෙනුවෙන් - නගුලෙහි ඇලූනු මඩ දියෙන් කලතා පෙවීම ද.නපුරු ග‍්‍රහණි රෝග වෙනුවෙන් - වියළිබත් පුළුස්සා දියකොට පෙරාගත් බත්කාරම් පෙවීම ද.පණ්ඩුරෝගාබාධ වෙනුවෙන් - ගොමුත‍්‍රයෙහි ලූ අරළු පෙවීම ද.ජවිදොෂාබාධය වෙනුවෙන
් - සුගන්ධද්‍රව්‍යය ආලේප කිරීම ද දොස් කිපුනු සිරුරු ඇති අය වෙනුවෙන් - විරේක බෙහෙතද, පෙරාගත් කැඳ වතුර (බත් නැති කැඳ වතුර), දුරු මිරිස් නොයෙදු මුං ඇට තැම්බු වතුර (මුං ඇට තම්බා ඇට නැති සේ පෙරා ගත් වතුර) වශයෙන් විවිධ භික්ෂුන් අරභයා හටගත් රෝගාබාධයන්හි දී ගතයුතු ප‍්‍රතිකාර පිළිබඳ භෙසජ්ජක්‍ඛන්‍ධකයේ දී අවධාරණය කර ඇත. 	මේ ආකාරයට රෝග සංසිදවීමට හේතුවන රෝග වුපසමන ක‍්‍රම ලෙස බෙහෙත් කුඩු වර්ග, අඳුන් වර්ග, නස්න ක‍්‍රම, දහඩිය පිට කිරීම, ලේ පිටකරවීම, වස්ති, විරේක, ශල්‍යකර්ම යනාදී නානාවිධ රෝග නිවාරණ ක‍්‍රම ප‍්‍රතිකාර ක‍්‍රම පෙන්වා දී ඇත.	මේ අනුව රෝගයෙහි ස්වභාවය, ඒ සඳහා මුලිකවම කේන්ද්‍රගත වු ඉන්ද්‍රිය යනාදී බොහෝ සාධක අරමුණු කර ගනිමින් විවිධ ප‍්‍රතිකාර ක‍්‍රම අනුදැන වදාරා ඇත. විශේෂයෙන් භෙසජ්ජක්‍ඛන්‍ධකයෙහි පළමු කොටසෙහි මෙලෙස භික්ෂුන්ට වැළඳුනු විවිධ රෝග අරඹයා අනුදැන වදාරන ලද ප‍්‍රතිකාර ක‍්‍රම පිළිබඳව සුවිශේෂී වශයෙන් අන්තර්ගත වේ. 	කායික රෝග කෙරෙහි වා, පිත්, සෙම් යන තුන්දොස් කිපීම සුවිශේෂී ලෙස හේතුකාරක වී ඇති අතර බාහිර සාධක නිසා එනම් සර්පයින් දෂ්ට කිරීම මෙන්ම කාලගුණික වෙනස්වීම් හේතුකරගෙන ද කායික රෝග හ
ටගෙන තිබේ.	ඒ අනුව රෝග කෙරෙහි ශරීර අභ්‍යන්තරය බෙහෙත් කරවීම, බාහිරින් බෙහෙත් ආලේප කිරීම, ශරීරයෙන් බහිස්ස‍්‍රාවීය ද්‍රව්‍ය (ලේ, මුත‍්‍රා, දහඩිය) බැහැර කිරීම, ශරීරයෙන් කොටස් ඉවත් කිරීම හෝ බද්ධ කිරීමේ ක‍්‍රම (ශල්‍යකර්ම) සහ පාන බෙහෙත් වර්ගවලට අමතරව ශරීරයට බෙහෙත් ඇතුල් කරන (නස්‍ය කිරීම) ක‍්‍රම යන විවිධත්වයෙන් යුතු ප‍්‍රතිකාර ක‍්‍රම අනුදැන වදාරා ඇත. ඒ අනුව බුද්ධකාලීන භාරතීය වෛද්‍ය ක්‍ෂේත‍්‍රය තුළ බහුවිධ වෙදහෙදකම් සහිත වු දියුණු ශිල්පීය ක‍්‍රම භාවිතා කළ යුගයක් බව පැහැදිලිය.සෞඛ්‍ය සංරක්ෂණ විධි	භෙසජ්ජක්‍ඛන්‍ධකයෙහි දෙවන, තුන්වන, සිව්වන සහ හයවන කොටස් හි ලෙඩරෝග සඳහා කළ ප‍්‍රතිකාර ක‍්‍රමවල අත්දැකීම් පාදක කොටගත් සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න බව රැකගැනීම අරඹයා ඊට ප‍්‍රායෝගිකත්වය මත පැවති බාධක ඉවත් කරනු වස් අනුදැන වදාරන ලද සෞඛ්‍ය සංරක්ෂණ විධි කිහිපයක් පිළිබඳව ද කරුණු සාකච්ඡා කළ හැකිය.	වරෙක මහළු භික්ෂුවකට වැළඳුනු උදරවාතාබාධයක් වෙනුවෙන් ලූණු කැඳ භාවිතා කර ඇත. එහිදී උන්වහන්සේ ගිලන්වුවන්හට ලූණු කැඳ ද ගිලන් නොවුවන්හට දිය හා මුසු කළ ලූණු කැඳ ද සුදුසු බව වදාරා ඇත. මෙහිදී ලූණු කැඳ යන්න රෝග හටගැනීම වළකාලීම උ
දෙසා පොදුවේ භාවිතා කළ හැකි ඖෂධයක් ලෙස නියම වී ඇති බව හඳුනාගත හැකිය.	එමෙන්ම වරෙක බුදුරදුන්ට වැළඳුණු උදරවාතාබාධයක් නිකුළු කැදෙන් සුවවීය. රජගහනුවර දුර්භික්ෂ සමයෙහි ආහාරපාන තබා ගැනීම සම්බන්ධව පැවති විනය නීති ලිහිල් කිරීමට නම්‍යශීලී විය. විශේෂයෙන් එහිදී ආහාරපාන වර්ග ඉතා සුරක්ෂිතව තබා ගැනීමේ අවැසියාව ප‍්‍රමුඛ වී ඇත.	එමෙන්ම රෝග ප‍්‍රතිකාරක ක‍්‍රමයන්හි අත්දැකීම් ප‍්‍රයෝජනයට ගත් තවත් අවස්ථාවක් ලෙස සැරියුත් හිමියන්ට වැළඳුනු කායදාහ ආබාධය සුවකර ගැනීමට කටයුතු කල අවස්ථාව හඳුනාගත හැක. සැරියුත් හිමිට වරක් වැළ`දුනු කායදාහ ආබාධය යලින් වරක් මතු වු කල්හි ඒ ස`දහා අවශ්‍ය ප‍්‍රතිකාර විමසා මුගලන් හිමියන් කටයුතු කළ අවස්ථාව සුවිශේෂීය. ඊට ප‍්‍රතිකාර ලෙස නෙළුම් අල සහ නෙළුඹුදැලි යොදා ගැනුනි.	ඒ අනුව කලින් වැළදුනු රෝගයක් නැවත ඉස්මතු වු කල්හි එහිදී කළ ප‍්‍රතිකාර ක‍්‍රම අත්දැකීම් ලෙස යලි භාවිතයට ගත් අවස්ථා හදුනා ගැනීම දුෂ්කර නොවේ. එමෙන්ම ශරීර සෞඛ්‍ය මනාලෙස පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය තැන්හි අනුදැන වදාළ යුතු කරුණු නොවළහා දේශනා කිරීමට ද බුදුන්වහන්සේ සිය අවධානය යොමු කළ සේක.	ඒ අතර පැළවන බීජ නැත්තා වු එම බීජ ඉවත් කළා වු
කැප නොකළා වු ඵල වර්ග වළදන්නට භික්ෂුන්ට අනුදැන වැදැරීම ඉන් එක් අවස්ථාවකි.	එමෙන්ම තවත් සුවිශේෂි කරුණක් වන්නේ ඖෂධයක් ලෙස අමුමස් වැළදීම (අමනුෂ්‍යාබාධ වෙනුවෙන්) අනුදැන වදාරනු ලැබූව ද ඉන් බාහිරව ඇත්, අශ්, සර්ප, බලූ, සිංහ, ව්‍යාඝ‍්‍ර, දිවි, වලස් යන මාංශ වර්ග වැළදීම භික්ෂුන්ට අකැප බව උන්වහන්සේ වදාරයි.	මෙහිදී විශේෂයෙන්ම වෛද්‍ය ක්‍ෂේත‍්‍රයට අවැසි හෙදකම කෙරෙහි විශේෂ අවධානය යොමු වී තිබු බව පැහැදිලිය. තමාගේ ප‍්‍රාණය රැකගනු වස් ප‍්‍රතිකාර ක‍්‍රමවල යෙදෙන්නා අන්‍යයකුගේ ප‍්‍රාණය කෙලෙසීම ප‍්‍රතික්ෂේප වීම මේ හරහා පිළිඹිබු වේ. 	හෙදකම පිළිබඳව සඳහන් කිරීමේදී දුශ්ශීලයෙන් ජීවත් වීමේ ආදීනව කරුණු සහිතව භෙසජ්ජක්‍ඛන්‍ධකයේ දී අවධාරණය කර ඇත. ඒ අනුව දුශ්ශීලවීමෙන් භෝග හානිය, අයස, තේජස, අහිමි වීම, මුළා වී මිය යාම, අවසානයෙහි නරකාදියෙහි ඉපදීම සිදුවන බව අවධාරණය කරයි. එමෙන්ම ශීලයෙහි පිහිටීමෙන් භෝග ලාභය, කීර්තිරාවය පැතිරීම, තෙද ඇතිව වැජඹීම, මුළානොවී මිය යාම හා අවසානයෙහි දිව්‍ය ලෝකයෙහි උත්පත්තිය ලබන බව පෙන්වා දුනි. 	බොහෝ ලෙඩරෝගවලට නිධානය තමාට ඇතිකර ගන්නා බැවින් ඒ සියල්ලෙහිම නිවාරණය ද තමන් සතු වන බව අවධාරණයට ලක්කර ති
බීම අතිශයින්ම වැදගත් කරුණකි. සෞඛ්‍යයට හිතකර ඖෂධ වර්ග	එමෙන්ම බුදුන් වහන්සේ සියලූ ආකාරයෙන් සෞඛ්‍යයට හිතකර ඖෂධ වර්ග කිහිපයක් ද භෙසජ්ජක්‍ඛන්‍ධනයේ දී පෙන්වා දී ඇත.කැඳ ඖෂදීය පානයක් ලෙස කරුණු 10 කින් එහි ආනිසංස පෙන්වා දෙයි. ආයුෂය ලබා දීම, වර්ණය ලබාදීම, සැපය ලබාදීම, බලය ලබාදීම, නුවණ ලබාදීම, බඩගිනි සංසිඳවීම, පිපාසිය දුරු කරවීම, පානය අනුලොම් කිරීම, වස්තිය පිරිසිදු කිරීම, නොපැසී ශේෂ වු ආහාරය පැසවීම පෙන්වා දී ඇත.	මීට අමතරව ගිලන්වුවන්ට උක්සකුරු හා ගිලන් නොවුවන්ට උක්සකුරු දියද අනුදැන වදාරා ඇත. එමෙන්ම කිරි, දෙහි, මෝරු, වෙඩරු සහ ගිතෙල් යන පස්ගෝ රස අනුදැන වදාරා ඇත. අෂ්ට පාන වර්ග ලෙස අඹ පැන්, දඹ පැන්, ඇටකෙසෙල්, පැන්, මස් කෙසෙල් පැන්, මී පැන්, මිදි පැන්,  ඕලූ පැන්, පොරලූ දමනු පැන් අනුදැන වදාරා ඇත. පිසු නොපිසු සියලූ පලා ද සියලූ පිටි කෑම ද අනුදැන වදාරා ඇත.	මේ සියල්ල ශරීර සෞඛ්‍යයට අවශ්‍ය සියලූ ආකාර වු ප්‍රෝටීන, විටමින, පිෂ්ඨය ලබාදෙන ආහාර වර්ග බව පසක් වේ.	සිය නිරෝගී බව හා රෝගී බව තමා සතු වන්නාක් මෙන්ම ඉන් නිවාරණයක් ලබාගෙන කායික මානසික වේදනාවන්ගෙන් මිදීමට කටයුතු කිරීම ද තමා සතු වන්නකි. ඒ ස
ඳහා අවැසි සියලූ මඟපෙන්වීම් මෙන්ම රෝගයන්ට අවශ්‍ය ප‍්‍රතිකාර ක‍්‍රම පෙන්වා දෙමින් ඒ සඳහා බහුවිධ ක‍්‍රමෝපායන් අනුගමනය කිරීම හා එහිදී කළ යුතු හා නොකළ යුතු දැ අවධාරණය කරමින් නිති පෝෂණය හා සෞඛ්‍ය සංරක්ෂණය සඳහා ගත යුතු කි‍්‍රයාමාර්ග පෙන්වා දෙමින් සියලූ ආකාරයෙන්ම වු නිරෝගී සෞඛ්‍යය සම්පන්න දිවියකට වුවමනා සියලූ කි‍්‍රයාකාරකම් සහ මගපෙන්වීම්වලින් සමන්විත වෛද්‍ය ශිල්ප ක‍්‍රමවලින් සුසැදි සමාජයක් බුද්ධ කාලීන භාරතීය සමාජය තුළ පැවති බව භෙසජ්ජක්‍ඛන්‍ධකය ඇසුරෙන් අපට මනාව අවබෝධ කරගත හැකිය.ආශී‍්‍රත ග‍්‍රන්ථ01.	මහාවග්ග පාලිය 2, බුද්ධ ජයන්ති මුද්‍රණය.02.	කුසුමරත්න, කේ. එල්. එස්. , 1997, පාලි සාහිත්‍යගත වෛද්‍ය ක‍්‍රමය, එස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ03.	ධීරානන්ද, හඟුරන්කෙත හිමි, බුදුවදනයි ජන දිවියයි, ආරිය ප‍්‍රකාශකයෝ, 2005සබැදි පිටුආයුර්වේදයදෙවන ලෝක යුද්ධයදෙවැනි ලෝක සංග්‍රාමය ආරම්භ වීමෙන් පසු  නිදහස ඉල්ලා උද්ඝෝෂණය කළ පිරිස් බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ යුද්ධ ප්රුයත්නයන්ට අමාත්යිවරු සහයෝගය දැක්වීම ගැන විරුද්ධ වූහ. බ්රිඉතාන්යක යුද යාන්ත්ර්ණයට ශ්රීේ ලංකාවේ බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් පරිත්යාුග කිරීම
සඳහා ඇමතිවරු ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවලට රාජ්යී මන්ත්රවණ සභාවේ හුන් නිදහස ලබා ගැනීමට පක්ෂ මන්ත්රීුවරු විරුද්ධ වූහ. යුද්ධයට එරෙහි වූ සෑහෙන පිරිසක් ලංකාවේ සිටියහ. ඒ විශේෂයෙන් වැඩකරන ජනතාව සහ ජාතිවාදීන් අතරයි. පසුව කී අයගෙන් වැඩි දෙනෙක් ජර්මන්වරුන්ගේ ජයග්රවහණය අපේක්ෂා කළහ. මේ අතර ජර්මන් සම්භවයක් ඇති බෞද්ධ භික්ෂුවක් 'සතුරු හමුදාවේ' යයි සැක කොට සිර ගත කරන ලදී. එම සිද්ධිය බෞද්ධයින්ගේ නොමනාපයට හේතු වූයේ ඉතාලි, ජර්මන්, රෝමන් කතෝලික පූජකයින්ට එසේ නොකිරීම නිසාය.ආණ්ඩු පක්ෂයේ මන්ත්රීරවරුන් දෙදෙනෙකු වූ ජූනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන සහ ඩඩ්ලි සේනානායක, බ්රිුතාන්යීයන් පලවා හැරීමේ අපේක්ෂාව ඇතිව ජපනුන්ගේ සහයෝගය අපේක්ෂාවෙන් ඔවුන් සමග සාකච්ඡා පැවැත්වූහ. වතු කම්කරුවන්ගේ වර්ජන රැල්ලතම සංවිධානයේ අයිතිවාසිකම් දිනා ගැනීමේ මූලික අභිප්රාාය ඇතිව 1939 නොවැම්බර් මාසයෙන් පටන් ගෙන 1940 පළමු හය මාසය දක්වා බ්රිවතාන්යඅයන්ගේ වතුවල වර්ජන රැල්ලක් ඇති විය. අයියර්ගේ සිලෝන් ඉන්ඩියන් කොන්ග්ර ස් (Ceylon Indian Congress) සහ සමස්ත ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය (පසුව ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය) යනුවෙන් ප්රමධාන වතුකම්කරුවන්ගේ වෘත්තීය සමිති දෙකක් වි
ය. සමස්ත ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය මෙහෙයවන ලද්දේ සම සමාජ පක්ෂය විසිනි.මධ්යයම පළාත් වර්ජන රැල්ල උච්චාවස්ථාවකට පත් වූයේ 'මූල්' ඔය වත්තේ වර්ජනයේය. එය සම සමාජ පාක්ෂිකයන් විසින් මෙහෙයවන ලදී. මෙයට වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමයේ ලේකම් වේලුසාමිද ඇතුළත් විය. මෙම වර්ජනයේදී 1940 ජනවාරි 19 දින පොලීසිය විසින් වෙඩි තබන ලදුව කම්කරුවෙකු වූ ගෝවින්දන් මිය ගියේය. රාජ්යිය මන්ත්ර ණ සභාවේ දී සහ පිටතදී කරන ලද උද්ඝෝෂණයන්හි ප්රවථිපලයක් ලෙස පරීක්ෂණ කොමිෂමක් පත් කිරීමට රජයට බල කෙරුණි. මිය ගිය ගෝවින්දගේ වැන්ඳඹු බිරිය වෙනුවෙන් කොල්වින් ආර් ද සිල්වා පෙනී සිට සුදු වතු අධිරාජ්යගයේ ස්වාමිවරුන්ගේ සහ පොලීසියේ ඒකාබද්ධ රඟපෑම නිරාවරණය කළේය.මුල් මාසයෙන් පසු වර්ජන රැල්ල දකුණු දෙසින් ඌව දක්වා පැතිරුණේය. වර්ජන රැල්ල දිගින් දිගට ඇදී ගිය අතර කම්කරුවන් දිගින් දිගටම සම සමාජ පාක්ෂික සටන්කාමී නායකත්වයක් අපේක්ෂා කළහ. විලී ජයතිලක, එඩ්මන් සමරක්කොඩි සහ වී.සිත්තම්පලම් ඇතුළු සම සමාජ පාක්ෂිකයෝ නායකත්වය දැරූහ. වතු අධිරාජ්යඑවාදීන් විසින් රැස්වීම් තහනම් කිරීම සඳහා බදුල්ල මහේස්ත්රාතත්වරයාගෙන්  නියෝගයක් ලබා ගත්හ. ඇන්.ඇම්.පෙරේරා එම නියෝගයට කඩ කරමින් මැ
යි 12 දින බදුල්ලේදී විශාල රැස්වීමක් ඇමතුවේය. පොලීසිය ඊට විරුද්ධව ක්රිරයාකිරීමට බලයක් නොමැතිව අසරණ විය. කම්කරුවෝ වේවැස්ස වතුයායේදී තෝරාගත් කවුන්සලයක් පිහිටුවා ගත්හ. කම්කරුවන්ගේ කවුන්සලය සමග සාකච්ඡා කොට උපදෙස් ලබාගෙන ක්රිපයා කිරීමට වතු අධිකාරී තැන එකඟ විය. සාමය ආරක්ෂා කිරීමට ගිය ආයුධ සන්නද්ධ පොලිස් පිරිස් කම්කරුවන් විසින් නිරායුධ කරණු ලැබූහ. පසුව පොලීසිය විසින් දියත් කරන ලද බිහිසුණු ක්රි යා සහ ඒ දිනවල ඇතිවූ ගංවතුර හේතුවෙන් ඌව පළාත සෙසු පෙදෙස්වලින් සතියකට වැඩි කාලයක් වෙන්වීමද නිසා වර්ජනය නතර විය. එහෙත් යටත් විජිත පාලකයින් එයින් තේරුම් ගත්තේ නිදහස් අරගලය ක්රවමයෙන් බලවත්වන බවයි.බොල්ෂෙවික් විප්ලවය1917 රුසියානු විප්ලවය, 1917–23 විප්ලව සහ රුසියානු සිවිල් යුද්ධය හි කොටසකි 1917දී වල්කන් කම්හලේදී රෙඩ් ගාඩ්වරුන්.දිනය7–8 නොවැම්බර් 1917පිහිටුමපෙට්‍රොගාඩ්, රුසියාවප්‍රතිඵලයබොල්ෂෙවික් ජයග්‍රහණයසෝවියට් රුසියාව බිහිවීමරුසියානු අන්තර්වාර රජය, රුසියානු ජනරජය සහ ද්විත්ව බලය කෙළවර වීමරුසියානු සිවිල් යුද්ධය ඇරඹීමයුද්ධාවතීරයන් බොල්ෂෙවික් වරුන් වාමවාදී සවිවරුන් රෙඩ් ගාඩ්වරුන් සෝවියට්වරුන්ගේ දෙවන සමස
්ත-රුසියානු කොංග්‍රසය පෙට්‍රොගාඩ් සෝවියටය රුසියානු සෝවියට් ජනරජය (නොවැම්බර් 7 දින සිට) රුසියානු ජනරජය (නොවැම්බර් 7 දින දක්වා) රුසියානු අන්තර්වාර රජය (නොවැම්බර් 8 දින දක්වා)ආඥාපතියන් සහ නායකයන් ව්ලැඩිමියර් ලෙනින් ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි පැවෙල් ඩයිබෙන්කොසැකිල්ල:ධජ නිරූපකය ඇලෙක්සැන්ඩර් කෙරෙන්ස්කිහමුදාමය ප්‍රබලතාවය10,000 රතු නාවිකයෝ, 20,000-30,000 රෙඩ් ගාඩ් සොල්දාදුවෝ500-1,000 ස්වෙච්ඡා සොල්දාදුවෝ, 1,000 කාන්තා බලකායේ සොල්දාදුවෝඅපාතිකයන් සහ හානි රෙඩ් ගාඩ් සොල්දාදුවෝ කිහිප දෙනෙක් තුවාල ලැබූහසියල්ලෝ සේවා අතැර ගියෝහඔක්තොම්බර් විප්ලවය (රුසියානු: Октя́брьская револю́ция, tr. Oktyabr'skaya revolyutsiya, IPA: [ɐkˈtʲæbrʲskəjə rʲɪvɐˈlʲʉtsɨjə]), නිල වශයෙන් මහා ඔක්තොම්බර් සමාජවාදී විප්ලවය (රුසියානු: Вели́кая Октя́брьская социалисти́ческая револю́ция, tr. Velikaya Oktyabr'skaya sotsialisticheskaya revolyutsiya) සහ, පොදු ව්‍යවහාරයේ රතු ඔක්තොම්බරය, ඔක්තොම්බර් නැගීසිටීම හෝ  බොල්ෂෙවික් විප්ලවය, යනු පුළුල් 1917 රුසියානු විප්ලවය තුල රාජ්‍ය බලය ඩැගැ ගැනීමයි.වයිකින්ගේ ඕබිටර් (NASA)වයිකින්ග් ඕබිටර්
වල මුලික අරමුණ වුයේ අඟහරු කරා ගොඩබසින යානා , ගොඩ බෑම සිදුකර ප්‍රදේශ හදුනා ගැනීම හා තහවුරු කිරීමට මූලික සමීක්ෂණ සිදුකිරීම, ලැන්ඩර් සඳහා සන්නිවේදක පිළිවයන ලෙස ක්‍රියා කිරීම හා ඒවාට අදාල විද්‍යාත්මක පරික්ෂණ සිදුකිරීම ආදියයි.   ඔ(ර්)බ්ටර් පදනම් වී ඇත්තේ පැරණි මැරිනර් 9 ගගන යානය මතයි. අෂ්ඨාශ්‍රයක් වන මෙය දලවශයෙන්  2.5m දිගින් යුක්ත වේ. මුළු දියත් කිරීමේ බර 2328kg වු අතර ඉන් 1445 kg ක්ම ප්‍රචාලක හා උත්තනාංශ පාලක වායු විය. මුදුවක් වැනි ආකෘතියේ මුහුණත් අට 0.4572 m උසකින් යුක්ත වු අතර මාරුවෙන් මාරුවට 1.397m හා 0.508m පළලින් යුක්ති විය. පතුලෙහි වූ ලැන්ඩර් ඈදුම් ස්ථානයේ සිට ඉහළින්ම වූ නික්මී‍ෙම් යානාව සම්බන්ධ ස්ථානයට සම්පූර්ණ     උස 3.29m වේ. එහි නිදහස් ඒකක වලින් යුත් කාමර 16 ක් විය. දිග පැති 4 හි කාමර 3 බාගින්ද, කෙටි පැත්තක කාමරයක් බැගින්ද විය. සුර්යය පැනල 4 ක් ඕබිටර්හි අක්ෂ්‍යයෙන් පිටතට විහිදී ඇත. එක් පැනලයක අවසන් කෙළවරේ සිට ප්‍රතිවිරුද්ධ පැනලයේ කෙළවරට දුර 9.75m කි. ජවය සපයනු ලැබුවේ 1.37x 1.23m සුර්යය පැනල අටකිනි. සූර්යය පැනල සෑදී තිබුණේ සූර්යය කෝෂ 34800 කිනි. එය අඟහරු හීදි 640w ජවයක් නිපද විය.
නිපද වූ ජවය නිකල් කැඩිමියම් 30-Ah බැටරි 2 ක කද ගබඩා කරන ලදී.ප්‍රධාන ප්‍රචාලන ඒකකය ඕබිටර් බසයට උඩින් පිහිටුවා ඇත. ප්‍රචාලනය, ද්විප්‍රචාලන (මොනො‍මෙතිල් හයිඩ්‍රසීන් හා නයිට්‍රජන් ටෙට්‍රාමක්සයිඩ්) ද්‍රව ඉන්ධන භාවිතා කරන රොකට් එන්ජිමකින් යුක්ත විය. එන්ජිම 1323N (297 1bf) තෙරපුමක් සැපයීමේ හැකියාවක් ඇති අතර 1480m/s ක ඩෙල්ටා - v බවට පරිවර්තනය වේ. ස්ථායීතාව පාලනය කර ගෙන ඇත්තේ කුඩා නයිට්‍රජන් ජෙට් 12 ක් මගිනි. ඇක්වීසිෂන් සූර්ය සංවේදකයක්, ක්රූස් සූර්ය සංවේදකයක්, කැනෝපස් තාරකා හසුකර ගැනීමේ උපකරණයක් හා මිශ්‍ර මේක්ෂ 6 කින් සමන්විත අවස්ථිති සමුද්දේශ ඒකකයක් මගින් අක්ෂ 3 ම වටා ස්ථායීව පවත්වා ගනී. ත්වරණ මාපක දෙකක්ද මෙය තුළ අන්තර්ගත වේ. සන්නිවේදනය සිදු කරන ලද්දේ 20w TWTA දෙකක් මගිනි. ගුවන් විදුලි විද්‍යාව හා සන්නිවේදන පර්යේෂණ සිදුකිරීමට X - බෑන්ඩ් (8.4 GHz) ඩවුන්ලින්ක් එකක් ද අන්තර්ගත කර තිබිණි. අජ ලින්ක් අන්තර්ගත කර තිබුණේ S - බෑන්ඩ් (2.1 GHz) හරහාය. අක්ෂ 2 ක් වටා හැර විය හැකි 1.5m හා පරිධියකින්යුත් ලාභ පැරබොලික් ඇන්ටෙනාව ඕබිටර් පාදමේ එක් මුල්ලකට සවිකර ඇති අතර අඩු - ලාභ ඇන්ටනාව ඔස්සේ මුදුනින් එළියට වි
හිදී ඇත. ඒකක මෙගා බීටු 1280 ගබඩා කළ හැකි පටි පටිගත කිරීම් යන්ත්‍ර දෙකකින්ද A – 381 – Mltz රේඩියෝවකින් ද සමන්විත වේ.http://en.wikipedia.org/wiki/Viking_program#Viking_Orbitersලෝක පුවත්පත් සංගමය යනු ජාතික පුවත්පත් 76 කින් පුවත් ප්‍රාන්තයන් 12 කින්, ප්‍රාදේශීය මාධ්‍ය සංවිධාන 10 කින් සහ රටවල් 100 ක පුවත්පත් විධායකයන්ගෙන් සමන්විත, ලාභ අරමුණු කර නොගත්, රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයකි.1948 දී ඇරඹුණු මෙය මහද්වීප පහ තුළ ප්‍රකාශන 18000 ට වැඩි ගණනක් නියෝජනය කරයි. පුවත්පත් කර්මාන්තය යනු දිනකට පාඨකයන් 1.6 කින් යුතු, ඇ.ඩො. මිලියන 190 ක් ලොව පුරා උපයන ව්‍යාපාරයකි. එය ලොව දෙවන විශාලතම ප්‍රචාරණ මාධ්‍යය ( 29. 8% ) වන අතර රේඩියෝ, චිත්‍රපට, සඟරා සහ අන්තර්ජාල යන සියල්ලේ දැන්වීම් එකතුවට වඩා පුවත්පත් ගණන විශාල ය. සඟරා සමග එක්කළ විට ලොව විශාලතම ප්‍රචාරණ මාධ්‍යය මුද්‍රිත මාධ්‍යයයි.ලෝක පුවත් පත් සංගමයේ ප්‍රධාන අරමුණු.මාධ්‍ය නිදහස සහ එය රැක ගැනීමට අවශ්‍ය පුවත්පත් ආර්ථික ස්වායත්තතාව ඇති කිරීම.විවිධ ප්‍රදේශ, සංස්කෘතීන් හා පුවත්පත් විධායකයන් අතර සබඳතා ගොඩනංවා ලොව පුරා පුවත්පත් ප්‍රකාශනය දියුණු කිරීම.ජාතික, ප්‍ර
ාදේශීය හෝ ලෝක මට්ටමේ සාමාජිකයන් අතර සහයෝගිතාව වර්ධනය කිරීම.මෙම අරමුණු ඉටු කර ගැනීම සඳහා ලෝක පුවත්පත් සංගමය ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය ගැටලුවල දී මාධ්‍ය නිදහස සහ වෘත්තීයමය සහ ව්‍යාපාරික සුභසිද්ධිය සුරකිමින් පුවත්පත් නියෝජනය කරයි.හොඳ සහ ලාභදායී පුවත්පත් නිෂ්පාදනය සඳහා ලෝක මට්ටමේ තොරතුරු හුවමාරුවට මගපාදයි.නිදහස් තොරතුරු ගණනය, පුවත්පත් සංසරණය සහ ප්‍රචාරණයට පනවන සීමාවන්ට විරුද්ධ වේ.මාධ්‍ය නිදහස උල්ලංඝණය කිරීම සහ බාධාවන්ට එරෙහිව ක්‍රියා කරයි.පුහුණුව සහ වෙනත් සහයෝගීතා ව්‍යාපෘති හරහා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල පුවත්පත්වලට ආධාර සපපයි.චෝදනාවලට ලක්වුණු ප්‍රකාශකයන්ට හා මාධ්‍යවේදීන්ට නෛතික, භෞතික හා මානුෂිකවාදී ආධාර සපයයි.ලොව පුරා භාෂණයේ නිදහස කඩකෙරුණු අවස්ථා නිරීක්ෂණය කරන ලෝක ජාලයක් වන “ ඉන්ටර්නැෂනල් ෆ්‍රීඩම් ඔෆ් එක්ස්ප්‍රෙශන් එක්ස්චේන්ප් ” හි සාමාජිකත්වය ලෝක පුවත් පත් සංවිධානය සතුය. එසේ ම මියුනිසියාවේ භාෂණයේ නිදහස වෙනුවෙන් කටයුතු කරන “ ටියුනිසයා මොනටරිමස් ගෘප් ”ද එයට අයත් ය.ප්‍රමුඛ පෙලේ විලාසිතා නිර්මාණ ආයතන ප්‍රමුඛ පෙලේ විලාසිතා නිර්මාණ ආයතනයක් ලෙස වර්ගීකරණය කිරීම සඳහා පහත අවශ්‍යත‍ාවයන් ස
පුරාලිය යුතු වේ. 1)	අදාල ආයතනය ලොව ප්‍රමුඛ පෙලේ විලාසිතා කේන්ද්‍රයක පිහිටා තිබිය යුතු වේ.ඊට හේතුව සරල වශයෙන් කිවතොත් වඩාත් ලාභදායී සහ ගෞරවාන්විත විලාසිතා නිර්මාණ කටයුතු සඳහා ඉඩ ප්‍රස්ථාව පවතින්නේ මෙම නගරවල හෙයින් වේ.මෙම කාණ්ඩයට අයත් නගර අතරට නිව්‍යෝක් , මිලාන් , පැරිස් , ලන්ඩන් , ටෝකියෝ , ටොරොන්ටෝ , සාවෝපෝලෝ  සහ බාසිලෝනා යන නගර අයත් වේ. 2)	අදාල ආයතනය විලාසිතා ක්ෂේත්‍රය තුළ ගෞරවයට පාත්‍ර වී ඇති ප්‍රසිද්ධ ආයතනයක් විය යුත් අතර එය යහපත් කල් ක්‍රියාවකින් යුත් ආයතනයක්ද විය යුතු වේ. මෙහිදී යහපත් භාවය සම්බන්ධයෙන් වැදගත් වන්නේ අදාල රටවල විලාසිතා ක්ෂේත්‍රයට අද‍ාල නිරීක්ෂණ ආයතන , පාලන සංවිධාන ආදියේ මතය වේ. මෙවැනි ආයතන සඳහා උදාහරණ ලෙස එක්සත් ජනපදයේ Better Business Bureau ආයතනය , විලාසිතා නිර්මාණකරුවන්ගේ සංවිධානය සහ නගරයේ විලාසිතා සතිය සංවිධානය කරන කණ්ඩායම පෙන්වා දිය හැක. 3)	අදාල ආයතනය ඍජුව කිසියම් විලාසිතා නිරූපණ ශිල්පියෙක් වෙත ප්‍රධාන පෙලේ විලාසිතා සැළසුම් ආයතනයක් (උදා- Gucci, Dolce & Gabbana , Calvin Klein , Prada, Valentino & Giorgio Armani ආදිය ) හරහා ලාභදායී සැපයුමක් සිදු කොට තිබිය යුතු වේ
. පහත දැක්වෙන්නේ ලොව ප්‍රමුඛ පෙලේ විලාසිතා නිරූපණ ආයතන  අතරින් කිහිපයකි: ·	Elite Model Management - නිව් යෝක් නගරය (පැවති පැරීසිය, ප්‍රංශය)·	Ford Models - නිව් යෝක්  නගරය·	IMG Models - නිව් යෝක්  නගරය·	FTC Publications - නිව් යෝක්  නගරය ·	Utive Models – චිකාගෝ·	Models 1 Agency - ලන්ඩන්·	Storm Model Agency - ලන්ඩන්·	Trump Model Management - නිව් යෝක්  නගරය ·	WS2M - පැරිස් නගරය·	Wilhelmina Models - නිව් යෝක්  නගරයReferenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Modeling_agency#Top_Modeling_agenciesමොංගෝලියානුවන් විසින් මෙහෙයවූ චීනයේ අධිරාජවංශයසැකිල්ල:SHORTDESC:මොංගෝලියානුවන් විසින් මෙහෙයවූ චීනයේ අධිරාජවංශයමහා යුවාන්大元ᠳᠠᠢᠥᠨᠤᠯᠤᠰ(Dai Ön Ulus, "මහා යුවාන් ‍රාජ්‍යය" මධ්‍ය මොංගෝලියානු බසින්)1271–1368යුවාන් රාජවංශය ක්‍රි.ව 1294 අවට කාලයේගොර්යෝවේ තත්ත්වය විවාදිත ය[note 1]1330 දී යුවාන් හි පළාත්තත්ත්වයමොංගෝල අධිරාජ්‍යයේ ඛාගන්වරුන් විසින් පාලන. කළ කොට්ඨාසයඅධිරාජකීය චීනයේ ආක්‍රමණික රාජවංශයඅගනුවරඛාන්බලික් (බෙයිජිං)ෂැංඩු (ගිම්හාන අගනගරය)පොදු භාෂාවන්මොංගෝලියානු (මධ්‍ය මොංගෝලියා
නු)චීන (පැරණි මැන්ඩරින්)ආගම බුද්ධාගම (ටිබෙට් බුද්ධාගම සත්‍ය රාජ්‍ය ආගම ලෙස), මොංගෝලියානු Tengrism/චීන් ස්වර්ග වන්දනාව, Shamanism, තාඕ ආගන, කොන්ෆියුසියානුවාදය, චීන ජන ආගම, චීන නේස්ටෝරියානු ක්‍රිස්තියානි ධර්මය, රෝමානු කතෝලික, යුදෙව් ආගම්, Chinese Manichaeism, ඉස්ලාම්, Legalismරජයරාජාණ්ඩුවඅධිරාජයා • 1259–1294 කුබ්ලයි ඛාන්• 1332–1368 තොඝෝන් තෙමූර්Chancellor • 1264–1282 අහමද් ෆනාකති• 1340–1355 තොක්තෝ'ආඓතිහාසික යුගයපශ්චාත් සම්භාව්‍ය යුගය• ජෙංගිස් ඛාන් විසින් මොංගෝල අධිරාජ්‍යය පිහිටුවීම 1206 වසන්තය• නිල වශයෙන් යුවාන් රාජවංශය ප්‍රකාශයට පත්කිරීම[2] 5 නොවැම්බර් 1271• ෂියෑංයැං හි සටන 1268–1273• දක්ෂිණ සොං යටත් කරගැනීම 4  February 1276• යමෙන් හි සටන 19 මාර්තු 1279• රතු ජටා කැරැල්ල 1351–1368• ඛාන්බලීක් බිඳවැටීම 14 සැප්තැම්බර් 1368• උතුරු යුවාන් රාජවංශය බිහි වීම 1368–1388වර්ග ප්‍රමාණය1310[3]11,000,000 km2 (4,200,000 sq mi)ජනගහණය• 1290 77,000,000• 1293 79,816,000• 1330 83,873,000• 1350 87,147,000ව්‍යවහාර මුදලප්‍රධානස කඩදාසි මුදල් (ජියාඕචාඕ), සමඟ සුළු වශයෙන් චීන කාසි ද භාවිතයේ පැවතිණි පූර්වප්‍ර
ාප්ති වනුයේඅනුප්‍රාප්ති වනුයේමොංගෝල අධිරාජ්‍යයසොං රාජවංශයඋතුරු යුවාන් ‍රාජවංශයමිං රාජවංශයPhagmodrupa dynastyමොංගෝලයන්ගේ ඉතිහාසයකාලරේඛාව · ඉතිහාසය · පාලකයෝ · Nobilityසංස්කෘතිය · භාෂාව · Proto-MongolsStatesMongol khanates IX-XKhereid Khanate X-1203Merkit Khanate XI–XIITatar Khanate IX – XIINaiman Khanate -1204Khamag Mongol Khanate X-1206මොංගෝල අධිරාජ්‍යය 1206-1368යුවාන් රාජවංශය 1271-1368Khitan Sultanate 1220s-1306Chagatai Khanate 1225-1340sMoghulistan 1346-1462Golden Horde 1240-1502Ilkhanate 1256-1335Chobanids 1335-1357Jalairid Sultanate 1335-1432Injuids 1335-1357Northern Yuan dynasty 1368-1691Timurid Empire 1370–1507Kara Del 1383-1513Four Oirat 1399-1634Arghun dynasty 1479-1599මූඝල් අධිරාජ්‍යය 1526–1857Kalmyk Khanate 1630-1731Khoshut Khanate 1640s-1717Dzungar Khanate 1634-1758Bogd Khaganate 1911-1924මොංගෝලියානු මහජන සමූහාණ්ඩුව 1924–1992මොංගෝලියාව 1992-presentvteචීන ඉතිහාසය චීන ඉතිහාසයපුරාතනනියෝලිතික ක්‍රි.පූ.
8500 – 2070 පමණෂියා රාජවංශය කි.පූ. 2100–1600ෂෑං රාජවංශය ක්‍රි.පූ. 1600–1046චෞ රාජවංශය ක්‍රි.පූ. 1045–256 බටහිර චෞ නැගෙනහිර චෞ   වසන්ත සහ සරත් සමය   යුද්ධ රාජ්‍ය සමයඅධිරාජකීයචින් රාජවංශය ක්‍රි.පූ. 221–206හන් රාජවංශය ක්‍රි.පූ.206– ක්‍රි.ව.220  බටහිර හන්  ෂින්  නැගෙනහිර හන්තුන් රාජධානි 220–280  වෙයි, ෂු සහ වුජින් රාජවංශය 265–420  බටහිර ජින්රාජධානි 16304–439  නැගෙනහිර ජින්දකුණු සහ උතුරු රාජවංශ420–589සුයි රාජවංශය 581–618තාං රාජවංශය 618–907  (  දෙවන චෞ 690–705 )රාජවංශ 5 සහ රාජධානි 10907–960ලියාඕ රාජවංශය907–1125සොං රාජවංශය960–1279  උතුරු සොංබටහිර ශියා  දකුණු සොංජින්යුවාන් රාජවංශය 1271–1368මිං රාජවංශය 1368–1644චිං රාජවංශය 1644–1911නූතනචීන සමූහාණ්ඩුව 1912–1949මහජන චීනසමූහාණ්ඩුව 1949–වර්තමානයචීන සමූහාණ්ඩුව(තායිවානය) 1945–වර්තමානයඅදාළ තවත් ලිපි චීන ඉතිහාස කාලරේඛාවචීන ඉතිහාසයේ රාජවංශභාෂාමය ඉතිහාසයකලා ඉතිහාසයආර්ථික ඉතිහාසයඅධ්‍යාපන ඉතිහාසයවිද්‍යා සහ තාක්ෂණ ඉතිහාසයමාධ්‍ය ඉතිහා
සයයුධ ඉතිහාසයනාවික ඉතිහාසයමෙම කොටුව:  නරඹන්නසාකච්ඡාවසංස්කරණයයුවාන් ‍රාජවංශය (චීන: 元朝; පින්යින්: Yuán Cháo), නිල වශයෙන් මහා යුවාන්[4] (චීන: 大元; පින්යින්: Dà Yuán; මධ්‍ය මොංගෝලියානු: ᠳᠠᠢᠥᠨᠤᠯᠤᠰ, Dai Ön Ulus, අර්ථය "මහා යුවාන් ‍රාජ්‍යය"[note 2]), යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මොංගෝල අධිරාජ්‍යය බෙදී යාමෙන් පසුව එහි අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යයක් වූ අතර, එය චීන පාලන රාජවංශයක් ද විය. මොංගෝල බොර්ජිගින් වංශයේ ප්‍රධානී කුබ්ලයි ඛාන් විසින් ආරම්භ කළ මෙය 1271 සිට 1368 දක්වා පැවතිණි.  චීන ඉතිහාසරේඛය අනුව, සොං රාජවංශය ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් පැමිණි මෙම රාජවංශයෙන් පසු මිං රාජවංශය බලයට පත් විය.ආශ්‍රේයයන්උද්ධෘත↑ Tan, Qixiang; et al. (1987).  《中国历史地图集》 [The Historical Atlas of China] (සරල චීන බසින්). Vol. 7. SinoMaps Press. ISBN 9787503118449.↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Proclamation නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ Taagepera, Rein (September 1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia". International Studies Quarterly. 41
(3): 499. doi:10.1111/0020-8833.00053. JSTOR 2600793.↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;CivilSociety නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණිබාහිර සබැඳි යුවාන් රාජවංශය හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇතපූර්වප්‍රාප්තිකයාසොං රාජවංශයජින් ‍රාජවංශයබටහිර ලියාඕබටහිර ෂියාදාලි රාජධානියමොංගෝල අධිරාජ්‍යයටිබෙටයේශේෂයන්ගොර්යෝචීන ඉතිහාසයේ රාජවංශමොංගෝලියාවේ / ටිබෙටයේ / කොරියාවේ ඉතිහාසය1271–1368අනුප්‍රාප්තිකමිං රාජවංශයඋතුරු යුවාන් රාජවංශයෆග්මොඩෘපා රාජවංශයගොර්යෝ රාජවංශයvteයුවාන් රාජවංශය මාතෘකාඉතිහාසයමොංගෝලඅ ධිරාජ්‍යය බෙදීමටොලුයිඩ් සිවිල් යුද්ධයකයිදු–කුබ්ලයි යුද්ධයකුබ්ලයි ඛාන්ගේ යුධ ව්‍යාපාරමොංගෝලයන්ගේ චීන ආක්‍රමණයසොං රාජවංශය යටත් කරගැනීමෂියැංයැංහි සටනයමෙන්ජපානයවියට්නාමයබාච් දැංහි සටන (1288)බුරුමයන්ගාසෞග්යෑන්හි සටනපගාන්ජාවාමොංගෝලයන්ගේ දෙවන බුරුම ආක්‍රමණයඑසෙන් බුකා-අයුර්බර්වාදා යුද්ධයඅගනුවරවල් දෙකේ යුද්ධය1344 කහ ගංගාවේ ජලගැල්මරතු තලප්පාවේ කැරැල්ලරතු තලප්පාකරුවන්ගේ ගොර්යෝ ආක්‍රමණපොයෑං විලේ සටනඉස්පා කැරැල්ලරජයඅධිරාජවරුන් ලැයිස්තුවපවුල්
ගසඅධිරාජිනියන්අධිරාජකීය ආචාර්යචොංෂු ෂෙංබෞද්ධ සහ ටිබෙට් සබඳතා කාර්යාංශයයුවාන් රාජවංශයේ පරිපාලන කොට්ඨාසඇතුළු ආසියාවේ යුවාන් රාජවංශයයුවාන් පාලනය යටතේ මොංගෝලියාවයුවාන් පාලනය යටතේ මැංචූරියාවයුවාන් පාලනය යටතේ ටිබෙටයද්පොන්-චෙන්යුවාන් පාලනය යටතේ කොරියාවගෘහනිර්මාණ ශිල්පයජුයොං දුර්ගයේ වලා වේදිකාවගුලෞ සහ චොංලෞ (බෙයිජිං)මියාඕයිං විහාරයබයිලින් විහාරයේ ස්තූපයනිල් අහස් වලා විහාරයජිනාන් මහා දකුණු මස්ජිදයසමාජය සහ සංස්කෘතියයුවාන් කාව්‍ය ශාස්ත්‍රයචාඕ (මුදල් ඒකකය)කාසි ක්‍රමයලියාඕහි ඉතිහාසයජින්සොංමෙංගු සියුන්වෙන්ෂියෑන් ටොංකාඕචොංයුවාන් යින්යුන්දාරක නිදර්ශන විසිහතරසාජුහුණු වටයඩෞ ඊට සිදුවූ අයුක්තියචාඕහි අනාථයාබටහිර පාර්ශ්ව භාගයේ කථාවසෙමුයුවාන් රාජවංශ සමයේ ඉස්ලාමයවෙනත් මාතෘකාමොංගෝලයෝබොර්ජිගින්ෆැග්ස්-පා අක්ෂර මාලාවයුවාන්හි ඉතිහාසයඛාන්බලික්ෂැංඩුමොංගෝල අධිරාජ්‍යයඋතුරු යුවාන් රාජවංශයෂියා → ෂෑං → චෞ → චින් → හන් → 3 රාජධානි → ජින් / 16 රාජධානි → උ. සහ ද. රාජවංශ → සුයි → තාං → 5 රාජවංශ සහ 10 රාජධානි → ලියාඕ / සොං / බ. ෂියා / ජින් → යුවාන් → මිං → චිං → නූතන චීනය: (චී.ස./
ම.චී.ස.)සැකිල්ල:Mongol Empirevteඅධිරාජ්‍යපුරාතනඅක්කාදියානුඊජිප්තුඇසිරියානුබැබිලෝනියානුකාර්තේජීනියානුචීනක්වින්හන්ජින්උතුරු වෙයිහෙලනිස්තිකහිටයිට්ඉන්දියානුනන්දමෞර්යසාතවාහනශුංගගුප්තහර්ෂපර්සියානුමීඩියානුඇකිමේනීයපාර්තියානුසැසේනියානුකුෂාණමැසිඩෝනියානුසෙලියුකිඩ්මොංගෝලෂියැන්බෙයිෂියොංනුරෝමබටහිරනැගෙනහිරටියෝටිහුවාකන්පශ්චාත්-සම්භාව්‍යඅරාබිරෂීදුන්උමයියාද්අබ්බාසිද්ෆාතිමිද්කෝර්ඩෝබාඇරගනීයඇන්ගෙවින්ඇස්ටෙක්බෙනින්බොර්නුබෲනෙයානුබල්ගේරියානුපළමුදෙවනබයිසැන්ටයින්නිකේයාට්‍රෙබිසොන්ඩ්කැරොලින්ජියන්චීනසුයිටෑංසොංයුවාන්ඉතියෝපියානුසැග්වේසොලමනිකජෝර්ජියානුහූනිකඉන්කාඉන්දියානුචෝළගුර්ජර-ප්‍රතිහාරපාලනැගෙනහිර ගංග රාජවංශයදිල්ලිවිජයනගරපර්සියානුතාහිරිද්සමානිද්බුයිද්සලාරිද්සියාරිද්කනෙම්ඛමේර්ලතින්මජාපහිත්මලක්කානුමාලිමොංගෝලයුවාන්ස්වර්ණමය රංචුවචගතායි ඛානේටයඉල්ඛානේටයමොරොක්කෝඉඩ්රිසිද්අල්මොරාවිද්අල්මොහාද්මරිනිද්උතුරු මුහුදඔයෝරෝමානුසර්බියානුසෝමාලිසොංඝායිඅජුරාන්ඉෆටියානුඅඩාලියානුමොගඩිෂානුවර්සංගලිශ්‍රීවිජයටිබෙට්ටොන්ඩෝතුර්කො-පර්සිය