LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
යෙන්ම මෙම වැඩපිළිවෙලවල් ඇණ හිටින ලදී. ඊට අමතරව,දේශීය කෘෂිකර්ම අංශයේ සංවර්ධනයට සම්බන්ධ රජයේ වැදගත් දෙපාර්තමේන්තු කෘෂිකර්ම හා ආහාර අමාත්‍යංශය හා ඉඩම් හා වාරිමාර්ග අමාත්‍යංශය වශයෙන් අමාත්‍යංශ දෙකක් යටතේ ගොනු වීමෙන් ඒවා අතර සම්බන්ධීකරණයක් ඇති කර ගැනීමට නොහැකි වීම.දිස්ත්‍රික්ක හා ප්‍රාදේශීය මට්ටම්වලින් සම්බන්ධීකරණ සංවිධාන උපක්‍රමයක් නොමැති වීම.මෙම මට්ටම්වලින් ප්‍රගතිය සම්බන්ධයෙන් වගකිව යුතු මෙහෙයුම් අධිකාරයක් නොමැති වීම.ජාතික මට්ටමින් ප්‍රගතිය සමාලෝචනය කිරීම පිණිස සංවිධාන උපක්‍රමයක් නොමැති වීම.යන කාරණා නිසා කුඹුරු පනත ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාවේ යෙදවීමේදී මූලික ඉටු කරගත නොහැකි විය. ඉහත සඳහන් කාරණා සඳහා පිලියම් යෙදීමට අවස්ථාව තිබුණත් අමාත්‍ය මණ්ඩල සංශෝධනය නිසා එය ක්‍රියාත්මක නොවිණි. මෙයින් පැහැදිලි වනුයේ දේශපාලනය හා කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිසංස්කරණයන් අතර ඇති අඛන්ඩ සබඳතාවයි. දේශපාලනික බල ව්‍යුහයන් බිඳ වැටුණු කල්හි ප්‍රතිසංස්කරණයෝ ද අතරමග ඇණ හිටින බව කුඹුරු පනත අධ්‍යනය තුළින් පැහැදිලි වනු ඇත.1958 කුඹුරු පනත සම්බන්ධ විවේචනවර්ෂ 1958 කුඹුරු පනත ක්‍රියාවේ යෙදවීමට පෙර සිටම ඒ හා සම්බන්ධ විවේ
චන ඉදිරිපත් විය. පනත සම්බන්ධ වූ විධිවිධාන සම්බන්ධව දේශපාලනික, සාමාජීය වශයෙන් ඒ සඳහා විවේචන ඉදිරිපත් විය. දේශපාලනික වශයෙන් ගත් කළ මහජන එක්සත් පෙරමුණු ආණ්ඩුව තුලින් කුඹුරු පනත ක්‍රියාවේ යෙදවූ අතර ඊට විරුද්ධව විපක‍ෂය තුළින් පනතේ විධිවිධාන සම්බන්ධව පක‍ෂව විපක‍ෂව විවේචනයන් ඉදිරිපත් කරන ලදී. සාමාජීය වශයෙන් ඉඩම් හිමි ධනපති පංතිය විසින් විවේචනයන් ඉදිරිපත් කර ඇති අතර කුඹුරු හිමියන්ගේ අදහස් රැගෙන සංවිධාන පිහිටුවා ගනිමින්, පුවත්පත් හරහා මහජනයා වෙත එම අදහස් ව්‍යාප්ත කරන ලදී. උදාහරණයක් ලෙසට "ගැමි හඬ"පුවත්පත හරහා කුඹුරු හිමියන්ගේ අදහස් මත කුඹුරු පනත ක්‍රියාවේ යෙදවීමේදි ඇති අවාසිදාකයක තත්ත්වයන් පෙන්වා දී ඇත. "ගොවිරාලගේ විනාශයට තුඩ නවීන කුඹුරු පනත"  "බද්දට වගා කරන ගොවියාට සිදුවන විපත" වශයෙන් කුඹුරු පනත සම්බන්ධව පැමිණි විවේචන පැවතිණ. මේවාට මූලික හේතුව වන්නේ ප්‍රතිපත්ති සැකසීමේදී බාහිරට පෙනෙන්නා වූ සිදුවීම් සඳහා පමණක් පිලියම් යෙදීමට පියවර ගැනීමයි. සමාජ, දේශපාලන, සංස්කෘතික ආදී වශයෙන් අඳ ගොවියාගේ සමාජ ව්‍යුහයේ පැවැත්ම දෙස අවධානය යොමු කර නැත. ගැමි ගොවියාගේ අභ්‍යන්තර ජීවන රටාව පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති සකසනනන්ට අව
බෝධයක් නොතිබීමත්, සෘජු පරමාර්ථයට වඩා වක්‍ර පරමාර්ථයන් සපුරා ගැනීමට යාමත් කුඹුරු පනත අසාර්ථක වීමට හේතු වී ඇත. 1958 වර්ෂයේදී කුඹුරු පනත සම්මත වූවත් ඉඩම් හිමියන් විසින් අඳ ගොවීන් අස් කරයි යන බිය හේතුවෙන් 1956 අප්‍රේල් 12 වන දා සිට වැඩ කළ ගොවීන් වෙත මෙම පනත ක්‍රියාත්මක විය. 1958 කුඹුරු පනතේ එක් අරමුණක් වන්නේ 1953 කුඹුරු පනත අවලංගු කිරීමයි. නමුත් 1953 කුඹුරු පනත හරහා අසාධාරණයට පත් වූ ගොවීන්ට 1958 කුඹුරු පනත හරහා ආරක‍ෂාවක් නොමැත. තට්ටුමාරු ක්‍රමය, නින්දගම් ක්‍රමය ආදිය හරහා වගා කරන්නන්ද මෙයට අයත් නොවේ. පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට කුඹුරු ඛෙදී යාම හේතු කොට ගෙන තට්ටුමාරු ක්‍රමයට අනුව වගා කරන වගා කරුවෙකුට නැවත එම කුඹුර වගා කිරීම සඳහා එන කාලය විවිධ වීමට පුළුවනි. සමහර විට වසර විස්සකට තිහකට පසුව විය හැකිය. එවැනි ගොවි මහතුන් කුඹුරු පනතට හසු නොවේ. ඉඩම් හිමියන් වෙතින් එල්ල විය හැකි බවට කල්තියා බලාපොරොත්තු වූ මෙම ප්‍රහාරය ජය ගැනීමේ අටියෙන් 1956 අප්‍රේල් 12 වන දිනට පසුව පනත ක්‍රියාවේ යෙදුවත් ඉඩම් හිමියන් තමන්ට රිසි වූ පරිදි ගොවීන් තම ඉඩම්වලින් පලවා හරිනු ලැබ ඇත. 1959 දෙසැම්බර් මාසය වන විට ගොවිජන සේවා කොමසාරි
ස්වරයා වෙත ලැබී තිබුණ පැමිණිලි සංඛ්‍යාව 14500 ක් පමණ විය.  1960 වන විට අඳ ගොවීන් 18000 ක් පමණ නෙරපා හැරිය බව පැමිණිලි ලැබී ඇත. 1958-1972 අතර කාලය තුළ ඉඩම් හිමියන් විසින් අඳ ගොවීන් 43134 ක් නෙරපා හැරිය බවට පැමිණිලි ලැබී ඇති අතර පැමිණිලි කළ නඩුවලින් අඳ ගොවියාට අඳ අයිතිය ලබා ගැනීමට හැකි වී තිඛෙන්නේ 25% කට පමණි.  මෙය ද සුළු පිරිසකගේ පැමිණිලි පමණකි. ඉඩම් හිමියන්ට ඇති බිය නිසා වැඩි හරියක් පැමිණිලි නොකරන ලදී. අඳ ගොවින් ඉවත් කිරීම සම්බන්ධව උසාවිවලදී ඉඩම් හිමියන් දක‍ෂ නීතිඥයන්ගේ සහාය ලබා ගනිමින් කුඹුරු පනතේ පැවති සමහර වගන්ති තමන්ගේ වාසියට හරවා ගන්නා ලදී. එනම්,අ.සිය පවුලේ කවර අයෙකුට හෝ වගා කිරීම සඳහා කුඹුර අවශ්‍ය වීම.ආ.භුක්තිය පොළීවරා උකස් හිමියාට භාරදීම.ඇ.අඳ ගොවියා ඕනෑකමින් කුඹුර ගැන සැලකිල්ලක් නොදැක්වීම හා ඊට අනල්ප හානි සිදු කිරීම. ආදිය තම වාසියට ගෙන අඳ ගෙවීන් කුඹුරුවලින් පලවා හැර ඇත.ගොවිකාරක සභා පිහිටුවීම සම්බන්ධව ද බොහෝ දෙනෙකු විරුද්ධ අදහස් ගෙන එන ලදී, එයට හේතුව නම් පළමු වරට පරිපාලන කටයුතු සම්බන්ධව ගොවීන්ට වගකීම් පවරා දීමයි. ගොවිකාරක සභාවලට අසීමිත ලෙස බලතල ලබා දීම සහ සියයට විසිපහකගේ ඉ
ඩම් හිමි සාමාජිකයින් මේ සඳහා බඳවා ගැනීම හරහා විශේෂයෙන්ම දේශපාලනික අරමුණු ඉටුකර ගැනීමට හැකිවී ඇතැයි විචාරකයන්ගේ අදහස විය. පාර්ලිමේන්තු සැසි වාර්තා හරහා සාගර පලන්සුරිය මන්ත්‍රීවරයා පෙන්වා දෙන්නේ ඉඩම් හිමියන්ගේ 25% සිටින නමුත් 75% ගොවි ජනතාව සිටින නිසා ප්‍රගතිගාමීන් මැඩ පැවැත්වීමට හැකියාව තිබේ යන්නයි.  නමුත් අඳ ගොවියා හා ඉඩම් හිමියා කාලයක් තිස්සේ බද්ධව වැඩ කරන නිසා ඔවුන් තුළ ඇති වී ඇති සමාජ ධූරාවලිගතභාවයන් සමඟ නිතැතින්ම ඉඩම් හිමියන් සුළු පිරිස ඉදිරියේ පවා හිස එසවීමට ගොවීන් බියක් දක්වනු ස්ථීරය. ගොවිකාරක සභාවට ඇති බලතල ඉදිරියේ ගොවියා කුඹුරේ කුලී කම්කරුවෙකු බවත් පත් වේ. නමුත් මෙවැනි ආකාරයේ සංවිධානයක් පිහිටුවීම හරහා ගොවීන් හටත් තමන්ට යම්කිසි අත්වැලක් ඇති බැව් පසක් වනු ඇත. ඔවුන්ට හඬත් නඟන්නට මාර්ගයක් මේ තුළින් නිර්මාණය කර ගත හැකි වේ. වෘත්තීය සංගම් ආදිය පිහිටුවා ගත හැකි බව ද පෙන්වා දිය හැකි නමුත් මේවා ප්‍රායෝගිකත්වයෙන් යුක්ත ද යන්න පිළිබඳ ස්ථීර වචනයක් දිය නොහැකිය.සමූහ ගොවිපලවල් සෑදීම කළ යුත්තේ කුමක් පදනම් කර ගෙන ද යන්න ගැටලූවකි. එනම් කුඩා ඉඩම් කැබලි එක් කොට සමූහ ගොවිපලවල් සෑදීම හරහා අඳ ගොවියා
ට ලැඛෙන සෘජු ප්‍රතිලාභය කුමක්ද? ගොවීන්ගේ සාමූහික කැමැත්ත මත සමූහ ගොවිපලවල් නිර්මාණය වන බව පැවසුව ද ග්‍රාමීය ගොවීන් හට ඉහළ සමාජයේ ප්‍රභූන් විසින් ගෙන එනු ලබන තීන්දු තීරණ සඳහා විරුද්ධ වීමට හැකියාවක් තිබේද? යන ගැටලූව පැන නගී. එබැවින් සෑම විටම ඉහළ ප්‍රභූන් විසින් ගන්නා තීරණවලට හිස නැවීමට ගැමි ගොවියාට සිදු වේ. ඩී.බී. ආර්. ගුණවර්ධන මන්ත්‍රීවරයාට අනුව,"අඳ කුඹුරු යායක් බැලූවොත් එක්කෙනෙකුට අක්කර 1/2 නැත්නම් අක්කරයකට නැත්නම් අක්කර 2 කට වඩා නැත. අක්කර 5 බැගින් අයිති අය 2% කට වඩා නැත. කුඹුරු අක්කර 200 ක් තිබේ නම් එහි වැඩ කරන ගොවින් 150 ක්වත් සිටින නිසා ඉහළ කුඹුරේ වතුර පවා පහළ කුඹුරට ගත නොහැක. මේ නිසා සමූහ ගොවිපලවල් සෑදිය යුතුයි. විශාල ගොවිපලවල් රජයට ගන්නට ඕනෑ...." ගොවියා රාජ්‍ය තුළ ගොවි කුලී කරුවෙකු වශයෙන් යොදවා ගැනීමට දරන උත්සාහයත් මෙයින් පෙනේ. ජනගහනය අධික වීම හරහා ඉඩම් කැබලි වීම නිතැතින්ම සිදු වන්නකි. කැබලි වූ ඉඩම් ද රජයට පවරා ගැනීමෙන් පසුව ගොවියාගේ අනාගතය කෙබඳු ආකාරයේ විපතකට මුහුණ දෙන්නට සිදු වන්නේ ද යන්න පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති සකස් කළ අය අවධානය යොමු කර නොමැත.කොන්දේසි සහිතව බදු නියම කිරිමේ තත්ත
්වය මත අස්වැන්න ඉඩම් හිමියාට යාම වැලැක්වීමට කුඹුරු පනතින් විධිවිධාන සලසා තිබුණි. ඉඩම් හිමියාට දිය යුතු බදු මුදල තීරණය කිරීමේ අවාසිදායක තත්ත්වය පිළිබඳ වැලිමඩ කුසුමා මන්ත්‍රීවරිය දක්වා ඇති අදහස්වලට අනුව අඳ ගොවියාට කුඹුරු පනත ගෙන ඒමට පෙර පැවති අඳ මාදිලිවලදී ඉඩම් හිමියාගෙන් බිත්තර වී, පොහොර ආදිය ලැබුන නමුත් පනතට අනුව බිත්තර වී. පොහොර, ගොවියාට මිලදී ගැනීමට සිදු වී ඇත. වඩාත් විස්තරාත්මකව එතුමිය දක්වා සිටින්නේ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති අනුව පරණ රබර් ගස් උදුරා දමා අලූතෙන් රබර් වවන්නට රජයෙන් ආධාර මුදලක් ලැඛෙන අතර රබර් ගසෙන් ප්‍රයෝජන ගනු ලබන කාලය වන තෙක් රජයෙන් රබර් හිමියාට ආධාර කරනු ලබයි. නමුත් දිළිදු බවින් යුක්තව සිටින ගොවියාට පනත ආරම්භයේ සිටම බිත්තර වී පොහොර ආදිය ලබා ගැනීමට ඇති නොහැකියාව මත නැවත වතාවක් ණය කාරයෙකු වන්නට සිදු වනු ඇත. එසේම වී අස්වැන්න යම් හෙයකින් විනාශ වුවහොත් ගොවියාට ඒ සඳහා රක‍ෂණයක් නොමැතිකම තුලින් ද අඳ ගොවියාට අසරණ තත්වයකට මුහුණ පෑමට සිදු වන්නේය. කොන්දේසි සහිතව දිවයිනටම අදාල වන පරිදි පොදු අඳ බද්දක් අය කිරීම ලේ නෑකම් සම්බන්ධතාවය, විවාහ සම්බන්දතාවය, පවුල් සම්බන්ධතාවය, සහෝදර සම්බන්ධතාවය
, කුල සම්බන්ධතාවය, හිත මිත්‍ර සම්බන්ධතාවය වැනි සම්බන්ධතාවයන් මත ඉඩම් හිමියා හා අඳ ගොවියා යන සම්බන්ධතාවය පදනම්ව පැවති නිසා අඳ බද්ද සීමා කිරීම සම්බන්ධව කුඹුරු පනත ජයග්‍රහණයක් ලබා ගැනීමට අසමත් වී ඇතැයි කුඹුරු හිමයන්ගේ අදහසයි. අඳ ගොවි පවුල්වල වෙසෙන ශ්‍රමය සපයන පිරිසට අතිරේක ජනතාවගේ රැකියා වියුක්තියට පිළියම් යෙදීම ද මේ හරහාම සිදු කළ යුතු වේ. පරිභෝජනය සඳහා වන පිරිස වැඩි වීම සිදු වූවද ආදායම ඊට සරිලන ලෙස ප්‍රමාණවත් නොවීම හේතු කොට ගෙන ගොවීන් අසරණ තත්ත්වයට පත් වේ. යෝජිත පනතට අනුව පත් කළ කොමිටිය හරහා ගොවීන් නෙරපා හැරීමේ බලයක් ඔවුන් සතු හෙියන් හිතූ තරමට වැඩ ගත නොහැකි වූ විට පලවා හැරීම සිදු වන අතර රැකී රක‍ෂා හිඟය මේ නිසා වැඩි වෙයි. රාජ්‍ය ආධාර හෝ ශ්‍රමයට සරිලන කුලියක් නොමැතිව ගොවියාගේ තත්ත්වය නඟා සිටුවන්නේ කෙසේද? මේ අනුව අඳ ගොවියාගේ තත්ත්වයට අවාසි ගෙන දෙන අවස්ථා කුඹුරු පනත තුළ බහුලව පවති යන්න පැවසිය හැකිය.වී ගොවිතැන් කරන්නන් හට දෙන ණය පොළිය ප්‍රමාණ කිරීම හා වි ගොවිතැන් කරන්නන් විසින් කුලියට ගන්නා උපකරණ හා මී හරකුන් සඳහා ගෙවන ගාස්තු ප්‍රමාණ කිරීම සැලැස්වීමටත් යෝජිත පනත හරහා ක්‍රියාත්මක කිරීමට වි
ධිවිධාන සලසා ඇත. ගොවීන් හා ඉඩම් හිමියන් අතර පවතින පරතරය අවම කිරීමට කටයුතු කිරීම ද කුඹුරු පනත හරහා ක්‍රියාත්මක වූවද සමූපකාර සමිති, ණය දෙන බැංකු, හා වෙනත් ගම් මට්ටමින් ඇති සංවිධානවල ඇති අකාර්යක‍ෂම සේවය හේතු කොට ගෙන එය සිදු කළ නොහැකි මට්ටමට පත්ව ඇත. ගොවියාට ණය ලබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය තුළ දී ආයතනික ණය නොලැඛෙන විට ඔහුට පිහිටට ඉන්නේ ගමේ වෙළෙන්දා හෝ ඉඩම් හිමියා පමණකි. මේ නිසා යෝජිත ග්‍රාමීය ණය දෙන වැඩපිළිවෙලවල් කාර්යක‍ෂව, ඵලදායිතාවයෙන් යුක්ත ණය දෙන ආයතන බවට පත්කර නොගන්නා තාක් කල් ග්‍රාමීය ගොවියා හා ඉඩම් හිමියා අතර පරතරය අවම කිරීමට නොහැකිය. කුඹුරු පනතේ නියම කර තිබු රෙගුලාසිවලට සාමාන්‍ය වශයෙන් හෝ අනුකූලතාවයක් දක්වා තිබුනේ දිවයිනේ අඩු ජනගහනයක් ඇති ගිණිකොන, නැගෙනහිර සහ ඊසාන දිග ප්‍රදේශවල පමණකි. එයට හේතුව අලූතින් සංවර්ධනය වන ප්‍රදේශයන් තුළ ඉඩම් හිමියා සහ අඳ ගොවියා යන සම්බන්ධතාවයන් තුළ පැරණි සම්ප්‍රදායන් හා චාරිත්‍ර වාරිත්‍රයන් නොතිබීමත්, පහතරට තෙත් කලාපය තුළ මෙන් අධික ජනගහනයක් හා ඉඩම් හිඟයක් නොතිබීමත්ය.  කෘෂිකර්ම ඇමතිවරයා බලාපොරොත්තු වූ පරිදි කුඹුරු පනත ක්‍රියාවේ යෙදවීමෙන් පසු අස්වැන්න වැඩි කර ගැන
ීමට හැකිවේද? යන්න කුඹුරු හිමියන්ගේ අදහස්වලට අනුව දැනට තිඛෙන කුඹුරුවල අක්කර ගණන වැඩි නොකර එය සිදු කර නොහැකි බව පෙන්වා දෙයි. එයට හේතුව අස්වැන්න දෙගුණ කරන්නට යාම තුළ ඒ සඳහා යොදන වියදමත් දෙගුණ වූ විට ගොවියාට සිදු වන්නේ කුමක්ද? ලක‍ෂ ගණනක් ගොවීන් අතර අදක‍ෂ ගොවීන් ගණනක් ද ඇතිවීම ස්වභාවිකය. යම් ප්‍රදේශයක වැඩපිළිවෙල සුළු ගොවීන් පිරිසක් නිසා දුබල වී ඇතැයි සලකා මුළු ප්‍රදේශයම කොමිටියට භාරදීම ගොවියන් කම්කරුවන් බවට පත් කිරීම මෙම කුඹුරු පනතේ ඇති කූට පාලන ක්‍රමයක් බව කුඹුරු හිමියන්ගේ අදහසයි. 1958 කුඹුරු පනත සම්මත කිරීමෙන් පසු අඳ ගොවි ප්‍රශ්නය සම්පූර්ණයෙන්ම විසදෙනු ඇතැයි ජනතාවගේ විශ්වාසය විය. නමුත් ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ එම අපේක‍ෂාවන් බිඳ වැටුණි. 1961 අංක 61 කුඹුරු (සංශෝධන) පනත සම්මත වීම 1958 කුඹුරු පනතේ අසාර්ථකත්වය පෙන්වා දෙන්නකි.1958 කුඹුරු පනත වඩාත් සාර්ථක වීමට නම් රජය විසින් ගන්නා ලද ඉඩම් අඳ ගොවීන්ට නොමිලයේ පවරාදීමේ ක්‍රමයක් හෝ වගා කිරීමට අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය නොමිලයේ හෝ සහන මිලට ලබා දීමේ ක්‍රමයක් දියත් කළ යුතුව තිබිණි. ඉඩම් හිමියන් හා අඳ ගොවින් අතර පවතින සම්ප්‍රදායික බැදීමට බාධාවක් වූ කුඹුරු පනත නිසා
ග්‍රාමීය සමාජය තුළ ඉඩම් හිමියන් හා අඳ ගොවීන් අතර අමනාපකම් වර්ධනය විය. මේ නිසා ආකල්ප වර්ධනය කර ගැනීම සඳහා කුඹුරු පනත ඉදිරිපත් කිරීමට ප්‍රථමව පවතින තත්ත්වය සම්බන්ධව ඉඩම් හිමියන් සහ අඳ ගොවීන් වෙත පැහැදිලි කිරීමක් කර දීම සිදු කළ යුතු විය. කුඹුරු පනත ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙර දුර්වලතාවයන් හඳුනා ගන්නේ නම් සැබෑ වශයෙන්ම අඳ ගොවියාට මෙන්ම ග්‍රාමීය ව්‍යුහය තුළ ද විමුක්තිය ඇති වීම සිදු විමට තිබිණි.සබැඳි පි‍ටුඅඳ ගොවියාඅඩවියෙන් බැහැර පිටුDivaina-2009 ජුලි 10 සිකුරාදා සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2009-12-12 at the Wayback Machineආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලියප්‍රාථමික මුලාශ්‍රවර්ෂ 1958 අංක 1 දරණ කුඹුරු පනත. කොළඹ: ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය ප්‍රකාශන.ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු සැසි වාර්තාව. 1957/58 සැප්තැම්බර්-දෙසැම්බර්, කොළඹ : ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය ප්‍රකාශන.කෘෂිකාර්මික සංවර්ධන යෝජනාවලිය 1966-1970. කොළඹ: ක්‍රම සම්පාදන හා ආර්ථීක කටයුතු අමාත්‍යංශය, 1960.ගැමි හඬ පුවත්පත. 1957 අගෝස්තු, සැප්තැම්බර් කලාප.ද්විතීක මූලාශ්‍රඅබයසිංහ, ටිකිරිබණ්ඩා හේරත්. පරංගි කෝට්ටේ 1594-1612. කොළඹ: ලේක්හවුස් ඉන්වෙස්ට්මන
්ට්ස් ලිමිටඩ්, 1966.අයිවන්, වික්ටර්. අඳ ගොවිතැනේ අභියෝගය. කොළඹ: සමාජය හා සාමයික කේන්ද්‍රය, 1978.Atmospheric sciencesAtmospheric physicsAtmospheric dynamics (category)Atmospheric chemistry (category)MeteorologyWeather (category) · (portal)Tropical cyclone (category)ClimatologyClimate (category)Climate change (category)Global warming (category) · (portal)AeronomyAeronomyGlossariesGlossary of meteorology · Glossary of tropical cyclone terms · Glossary of tornado terms · Glossary of climate changevteWorldwide Climate Classificationsදේශගුණය (ඉංග්‍රීසි:  Climate) යනු නියමිත ප්‍රදේශයක දිගු කාල වකවානුවක් පුරා උෂ්ණත්වය, ආර්ද්‍රතාව, වායුගෝලීය පීඩනය, සුළග, අවක්ෂේපනය, වායුගෝලීය අංශු මාත්‍රයෙහි සහ වෙනත් කාලගුණික විද්යත්මක විචල්‍යන්හි සාමාන්‍ය රටාවේ විචලනය මැනීමයි. කාලගුණය මෙම විචල්‍යන්හි කෙටි කාලීන පවත්නා තත්වයන් පමණක් විස්තර කරන බැවින්, දේශගුණය, කාලගුණයෙන් වෙනස් වේ.වායුගෝලය, ජලගෝලය, හිමගෝලය, දේශ මතුපිට සහ ජෛව ගෝලය යන සංඝටක පහ සමන්විත කාලගුණික පද්ධතියෙන් කිසියම් කලාපයක
දේශගුණය ජනිත වේ. යම් ස්ථානයක දේශගුණය එහි අක්ෂාංශය, භූමිභාගය සහ උන්නතාංශය මෙන්ම සමීපව පිහිටි ජල පද්ධති සහ ඒවායේ දිය වැල් වල බලපෑමකට ලක්වේ. විවිධ විචල්‍යන්හි සමන්‍යයන්හි සහ දර්ශීය පරාසයන්හි, වඩාත් පොදුවේ උෂ්ණත්වය සහ අවක්ෂේපනය අනුව දේශගුණය වර්ගීකරණය කල හැක. ජර්මන් ජාතික ව්ලැඩිමීර් කොපේන් විසින් වඩාත් පොදුවේ භාවිතා වන වර්ගීකරණය පළමුව වර්ධනය කරන ලදී. 1948 සිට භාවිතා වන තොන්ත්වේට් පද්ධතිය, උෂ්ණත්වයේ සහ අවක්ෂේපනයෙහි තොරතුරු සමග වාෂ්පිකරණ-උත්ස්වේදනය අන්තර්ගත කර ඇති අතර, සත්ව වර්ග විවිධත්වය අධ්‍යනයේදී සහ දේශගුණික වෙනස්වීම් හි විභව්‍ය ප්‍රතිවිපාක අධ්‍යනයේදී භාවිතා වේ. බර්ජෙරෝන් සහ අවකාශ සංෂිප්ත වර්ගීකරණ පද්ධතිය කලාපයක දේශගුණය අර්ථ දක්වන වායු ස්කන්ධයේ මූලාරම්භය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. පුරාණ දේශගුණ පිළිබඳ අධ්‍යයනය,  පුරා දේශගුණ විද්‍යාව නම් වේ. 19 වැනි සියවසට පෙර දේශගුණයේ පැහැදිලි නිරීක්ෂණ නොමැති බැවින්, විල් සහ අයිස් මධ්‍යයේ ඇති රොන් මඩ වැනි අජීවයෝග්‍ය සාක්ෂිද, වෘක්ෂ වලල් සහ හුණුගල් වැනි ජීවයෝග්‍ය සාක්ෂිද අන්තර්ගත ප්‍රතියුක්ත විචල්‍යන්ගෙන් පුරාණ-දේශගුණවිද්‍යාව ආධ්‍යාහාර වී ඇත. දේශගුණික ආකෘති
යනු අතීත, වර්තමාන සහ අනාගත දේශගුණයේ ගණිතමය ආකෘතිය. දිගු සහ කෙටි කාල වකවානු පුරා, විවිධ සාධකයන්ගෙන් දේශගුණික විපර්යාස හට ගනී. අර්ථදැක්වීමදේශගුණය යනු දිගු කාලීන කාලගුණයෙ සාමාන්‍ය ලෙස පොදුවේ අර්ථ දැක්වේ. සම්මත සාමාන්‍ය කාල සීමාව අවුරුදු 30ක් වුවත්, අරමුණ මත රදා පවතමින් වෙනත් කාල සීමාවන්ද යොදා ගැනේ. සමන්‍යයන්ට අමතරව දිනපතා හෝ අවුරුදු පතා විචලනයන්හි විශාලත්වය වැනි සංඛ්‍යා ලේඛනද, දේශගුණයේ ඇතුලත්ය. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) පදමලාවේ අර්ථ දැක්වීම පහත වේ. දේශගුණය පටුව අර්ථ දැක්වීමේදී "සාමාන්‍ය කාලගුණය" වේ. නැතහොත්,සංඛ්‍යානමය විස්තරයට අනුව අදාල ප්‍රමාණ වල මධ්‍යන්‍ය සහ විචල්‍යතාව මාසයන්ගේ සිට අවුරුදු දහස් හෝ මිලියන ගණන් දක්වා කාල පරාසයක සිට වෙනස් වීමය. ලෝක කාලගුණ විද්‍යාත්මක සංගමය අර්ථ දක්වන පරිදි සාමාන්‍ය කාල පරිච්ඡේදය අවුරුදු 30කි. මෙම ප්‍රමාණයන් බොහෝ විට උෂ්ණත්වය, අවක්ෂේපණය සහ සුළග වැනි මතුපිට විචල්‍යන් වේ. පුළුල් අර්ථ දැක්වීමට අනුව දේශගුණය සංඛ්‍යානමය විස්තරය ඇතුළුව දේශගුණික පද්ධතියේ පවත්නා ගති ස්භාවය වේ."දේශගුණය යනු අප බලාපොරොත්තු වන දේ අතර, කාලගුණය යනු හ
ටගන්නා දෙයයි" යන ජනප්‍රිය වැකියෙන් දේශගුණය හා කාලගුණය අතර ඇති වෙනස සාරාංශ කර දක්වයි.  පෞරාණික කාල වකවානුවක් පුරාවට පැවැත එන, අක්ෂාංශ, උන්නතාංශ,  ජලයට ගොඩබිමෙ අනුපාතය, සාගර සහ කඳු වලට ඇති සමීපත්වය ඇතුලත් දේශගුණය නිශ්චය කරන බොහෝ නියත විචල්‍යන් පවතී.  plate භූ කාරක හේතු වැනි ක්‍රියා නිසා මේවා වෙනස් වන්නේ අවුරුදු මිලියනයක් වැනි කාල පරාසයකිනි. අනෙක් දේශගුණික නිර්ණායක වඩාත් සක්‍රීය ඒවා වේ. වෙනත් සාගර ද්‍රෝණි සමඟ සැසදීමේදී, සාගරයේ  තර්මොහේලයින් සංසරණය  උතුරු අත්ලාන්තික් සාගරය 5 °C (9 °F)කින් උණුසුම්කරණයට  මං පෙත් වී ඇත. අනෙකුත් සාගර දියවැල් ගොඩබිම සහ ජලය අතර තාපය, තවත් ප්‍රදේශයක් පුරා නැවත පතුරවයි. සූර්ය තාප අවශෝෂණය, ජල ධාරණය, සහ වර්ෂාපතනය කෙරෙහි ඝනත්වය සහ වෘක්ෂලතදියේ ආවරණ වර්ගය කලාපීය මට්ටමකින් බලපානු ලබයි.  පෘථිවිය උණුසුම්වීමට හෝ ගෝලීය සිසිල්කරණයට මං පෙත් තනන වායුගෝලයේ ඇති හරිතාගාර වායු ප්‍රමාණයේ වෙනස්වීම, පෘතුවියේ රඳවාගන්නා සූර්ය තාප ප්‍රමාණය නිර්ණය කරයි. දේශගුණය නිර්ණය කරන විචල්‍ය බොහෝ වන අතර, ඒවායේ අන්තර් ක්‍රියාවන්ද සංකීර්ණ වේ. නමුත් අවම වශයෙන් පෞරාණික දේශගුණික විපර්යාසයන් සලකන තාක්, පු
ළුල් ආකෘතින් තේරුම් ගත් බවට පොදු එකඟතාවයක් පවතී.දේශගුණික වර්ගීකරණයසමාන තන්ත්‍රයන්ට දේශගුණය වර්ගීකරණයට විවිධ ක්‍රම ඇත. මුල් අවධියේ, පුරාණ ග්‍රීසියේ යම් පිහිටීමක අක්ෂාංශ මත ප්‍රදේශ වෙන් කර තිබුණේ කාලගුණය විස්තර කිරීම සඳහා ය. නූතන දේශගුණ වර්ගීකරණ ක්‍රම, ප්‍රවේණි ක්‍රම සහ ප්‍රත්‍යක්ෂ මූලක ක්‍රම ලෙස බෙදිය හැක. ප්‍රවේණි ක්‍රමයේදී, දේශගුණය ඇතිවීමට පාදක වූ හේතුව මතත්, ප්‍රත්‍යක්ෂ මූල ක්‍රමයේදී දේශගුණයේ ප්‍රතිවිපාක මතත් අවධානය යොමු කරයි. ප්‍රවේණි වර්ගීකරණයේ උදාහරණ ලෙස, විවිධ වායු ස්කන්ධයන්ගේ සාපේක්ෂ සංඛ්‍යාතය මත පදනම් වූ ක්‍රම හෝ සංක්ෂිප්ත කාලගුණ විපථන තුල වූ පිහිටීම් ඇතුලත් ය. ප්‍රත්‍යක්ෂ මූලක වර්ගීකරණ උදාහරණ ලෙස ශාක දැඩිකමින් අර්ථ දක්වන දේශගුණික කලාප, වාෂ්පිකරණ-උත්ස්වේදනය, හෝ පොදු වශයෙන් යම් ජෛව දර්ශ පදනම් කරගත් දේශගුණ හඳුනා ගැනීමට සැකසූ කොපේන් දේශගුණික වර්ගීකරණ හැදින්විය හැක. ස්භාවයෙන් පොදු වූ ක්‍රමනුකූල සංක්‍රාන්ති වෙනුවට මෙම වර්ගීකරණ ඒවා අර්ථ දක්වන කලාපයන් අතර පැහැදිලිව වෙන් වූ සීමාවන් ඇති කරන බැවින්, මෙම වර්ගීකරණ අසාර්ථක වේ.   බර්ජෙරෝන් සහ අවකාශ සංෂිප්තයසරලම වර්ග
ීකරණය වායු ස්කන්ධ අන්තර්ගත වන්නයි. වඩාත් පිළිගත් වායු ස්කන්ධ වර්ගීකරණය වන්නේ බර්ජෙරෝන් වර්ගීකරණය යි. වායු ස්කන්ධ වර්ගීකරණයේ අකුරු තුනක් යෙදේ. මහද්වීපික වායු ස්කන්ධ(වියළි) සඳහා 'c' අකුරත්, වෙරළබඩ වායු ස්කන්ධ(තෙත)සඳහා 'm' අකුරත් භාවිතා වන අතර, පළමු අකුරෙන් තෙතමනයට අදාල ලක්ෂණ විස්තර කෙරේ. දෙවැනි අකුරෙන්, එහි ප්‍රභව කලාපයේ තාප ලක්ෂණ විස්තර කෙරේ. 'T' වලින් නිවර්තනයත්, 'P' වලින් ධ්‍රැවකත්, 'A' වලින් උත්තරත් හෝ දක්ෂිනත් ධ්‍රවයත්, 'M' මගින් මොසන් සුළගත්, 'E' මගින් සමකයත්, 'S' වලින් උත්තරීතර වායුවත් නිරූපණය කෙරේ. වායුගෝලයේ ස්ථායීතාව නියම කිරීමට තුන්වන අකුර යොදා ගැනේ. වායු ස්කන්ධය එයට පහලින් පිහිටා ඇති ප්‍රදේශයට වඩා සිසිල් නම් 'k' ලෙසත්, ඊට වඩා උණුසුම් නම් 'w' ලෙසත් ලේබෙල් කෙරේ. 1950දි, පළමුවෙන්ම වායු ස්කන්ධ හඳුනාගැනීම් භාවිතා වුයේ කාලගුණ අනාවැකි සඳහා වුවත්, 1973දී කාලගුණ විද්‍යාඥයින් මෙම සංකල්පය පදනම් කරගෙන සංක්ෂිප්ත දේශගුණ-විද්‍යා පිහිටීමට පටන් ගන්නා ලදී. අවකාශ සංෂිප්ත වර්ගීකරණ පද්ධතිය පදනම් වී ඇත්තේ බර්ජෙරෝන් වර්ගීකරණය මතයි. මෙහි කොටස් 6ක් පවතී. වියළි ධ්‍රැවීය(මහද්වීපික ධ්‍රැවකට සමාන), වියළි
මධ්‍යස්ත(වෙරළබඩ ධ්‍රැවකට සමාන), වියළි නිවර්ත(මහද්වීපික නිවර්තනට සමාන ), තෙත් ධ්‍රැවීය(වෙරළබඩ ධ්‍රැවකට සමාන), තෙත් මධ්‍යස්ත(වෙරළබඩ ධ්‍රැවීයට හා වෙරළබඩ නිවර්තන අතර දෙමුහුම), තෙත් නිවර්ත(වෙරළබඩ නිවර්තනට සමාන) යන්න එම කොටස් 6යි. මෙම මුලික කොටස් 6,තව දුරටත් බෙදා දැක්විය හැක. කෙපන්කෝපේන් වර්ගීකරණය මාසික උෂ්ණත්වයේ සහ අවක්ෂේපනයේ මධ්‍යන්‍ය මත රඳා පවතී. වඩාත් බහුලව භාවිතා වන කෝපේන් වර්ගීකරණයේ A සිට E දක්වා ලේබෙල් කර ඇති මූලික අකර වර්ග 5 පවති.මිට අමතරව කෙපන්ගේ දෙශගුණ වර්ගිකරණයේ ඇති තවත් විශේෂිත වර්ගයක් නමි ලොකයේ ප්‍රදාන කදු ආශිතව පවත්නා දේශගුණයයී.මේවා උස්බිම් දේශගුණය (highland climate)නොහොත් වර්ග නොකරන ලද උස්බිම් (undifferentiated)වශයෙන් හදුන්වා දී ඇත.A- ආර්ද්‍ර නිවර්තනB- වියලිC- ආර්ද්‍ර මද්යොශ්නD- ආර්ද්‍ර අල්පෝෂ්ණE- ධ්‍රැවීයH -උස්බිම් දෙශගුණයමෙම මූලික ආකාර වර්ග තවත් ද්විතියික වර්ගීකරණ ලෙස බෙදා දැක්විය හැක. ඒවා වැසි වනාන්තර, මෝසම් සුළං, නිවර්තන තැනිතලා, තෙත් අර්ධ නිවර්තන, තෙත් මහද්වීපික, සාගර දේශගුණය, මධ්‍යධරණී දේශගුණය, ස්ටෙප් තණ බිම්, උප ආර්ක්ටික් දේශගුණය, තුන්ද්‍රා ප්‍රදේ
ශ, ධ්‍රැවීය අයිස් පියන් සහ කාන්තාර ලෙස දැක්වේ. අර්ථ දැක්වීමට අනුව අවම සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිමීටර් 175(69 in)ත් මිලිමීටර් 2000(79 in)ත් අතර පිහිටන වැසි වනාන්තර, ඉහල වර්ෂාපතන මගින් විදහා දැක්වේ. වර්ෂයක සියලු මාස පුරා මධ්‍යම මාසික උෂ්ණත්වය 18 °C (64 °F) ඉක්මවා යයි. කලාපයක වැසි ඍතුවට ප්‍රවේශ වෙමින්, මාස කීපයක් පුරාවට පවතින සුළඟ මෝසම් සුළඟ යි. උතුරු ඇමෙරිකාව, දකුණු ඇමෙරිකාව, අතුරු සහරා අප්‍රිකාව, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නැගෙනහිර ආසියාව තුල ඇති කලාප, මෝසම් ආධිපත්‍ය වේ. අර්ධ නිවර්තන සහ නිවර්තන අක්ෂාංශ වල, අර්ධ ශුෂ්ක සිට අර්ධ ආර්ද්‍ර දක්වා වූ දේශගුණික කලාප වල පිහිටා ඇති තෘණ බිම් ජෛව දර්ශ නිවර්තන සවානා නම් වේ. මේවායේ වර්ෂයක මාධ්‍යන උෂ්ණත්වය 18 °C (64 °F)ක් හෝ ඊට ඉහල අගයක් වන අතර, වර්ෂාපතනය මිලිමීටර 750ත් මිලිමීටර 1,270ත් අතර අගයක් ගනී. මේවා වැඩිවශයෙන් අප්‍රිකාවේ පැතිර ඇති අතර, ඉන්දියාව, උතුරු ඇමෙරිකාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ, මැලේසියාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේද සොයා ගත හැක.  ශීත ඍතු වර්ශාපතන, ආර්ද්‍ර අර්ධ නිවර්තන කලාපය විශාල කුණාටු සමඟ ආශ්‍රිත වේ. බොහෝ ග්‍රීෂ්ම ඍතු වර්ශාපතන හට ගන්නේ අකුණු කුණාටු කාලයේද
ී සහ නිවර්තන කුණාටු වලින් ය. විවිධ කාලගුණ රටා සහ විශාල ඍතුමය උෂ්ණත්ව විචලනයන් මගින් තෙත් මහද්වීපික ලකුණු කෙරේ. මාස තුනකට වඩා දිනපතා මාධ්‍යන උෂ්නත්වය 10 °C (50 °F) වැඩි වන සහ ශීතලම මාසයේ උෂ්ණත්වය −3 °C (27 °F)ට වඩා අඩු, මෙන්ම ශුෂ්ක හෝ අර්ධ ශුෂ්ක දේශගුණ සඳහා වන කොන්දේසි වලට අයත් නොවන වන ප්‍රදේශ මහද්වීපික ලෙස වර්ග කෙරේ. සාගර දේශගුණය සාමාන්‍යයෙන් ලෝකය පුරා ඇති බටහිර මුහුදු තීර ආශ්‍රිතව ද, ගිනිකොණ දිග ඕස්ට්‍රලියාවේ ද සොයාගත හැක.  මධ්‍යධරණිය ආශ්‍රිත භූමි වල දේශගුණය, උතුරු ඇමෙරිකාවේ ප්‍රදේශ, බටහිර සහ දකුණු ඕස්ට්‍රලියාවේ ප්‍රදේශ, නිරිතදිග දකුණු අප්‍රිකාවේ සහ මද්‍යම චිලි රාජ්‍යයේ දේශගුණය ආදියට සමානතාවක් මධ්‍යධරණී දේශගුණය දරයි.  ස්ටෙප් තණ බිම්, ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ වාර්ෂික උෂ්ණත්වය 40 °C (104 °F)ද, ශීත ඍතුවේදී −40 °C (−40 °F) දක්වා පහලටද, ඇති වියළි තණබිම්කි.ප්‍රදේශයේ වැඩි කොටසකට ශීත ඍතු නිසා හිමාංකයට අඩු උෂ්ණත්වයක් සහිතව, උප ආර්ක්ටික් දේශගුණයට තරමක අවක්ෂේපනයක්ද, වර්ෂයක එකේ සිට තුනක් දක්වා මාස ගණනකට 10 °C (50 °F)ට වැඩි වාර්ෂික උෂ්ණත්වයක්ද පවතී. උතුරු රුසියාවේ සහ කැනඩාවේ විශාල බිම් ප්‍රදේශ ඇතුලුව,
තුන්ද්‍රා ප්‍රදේශ උතුරු අර්ධගෝලයේ හට ගනී.   අයිස් වලින් ආවරණය වූ, පෘතුවියේ හෝ චන්ද්‍රයාගේ උස් අක්ෂාංශ කලාපයක් ධ්‍රැවීය අයිස් පියන් වේ. උස් අක්ෂාංශ කලාප වලට සමක ආශ්‍රිත කලාප වලට වඩා, සූර්ය විකිරණ ලෙස අඩු ශක්තියක් ලැබෙන බැවින්, අඩු මතුපිට උෂ්ණත්වයක් ප්‍රතිපල වී, අයිස් පියන් සෑදේ. අඩු අවක්ෂේපනයක් ලැබෙන කලාපයක් කාන්තාරයකි. ඉතා අවම ආර්ද්‍රතාව නිසා සාමාන්‍යයෙන්, පිහිටීම සහ දිවකාලින උෂ්ණත්වය මත ඉහල හෝ පහල, විශාල දෛනික සහ ඍතුමය උෂ්ණත්ව පරාසයයක්, කාන්තාර වලට පවතී. එසේම, ඉතා අවම තෙතමනය නිසා රාත්‍රී කාලයේ උෂ්ණත්වය පහල අගයක් ගනී.තොන්ත්වේට්ඇමෙරිකානු කාලගුණ සහ භූගෝල විද්‍යාඥ C.W. තොන්ත්වෙට් විසින් සොයාගන්න ලද මෙම දේශගුණ වර්ගීකරණ ක්‍රමය පසේ ජල ප්‍රමාණය, වාෂ්පිකරණ-උත්ස්වේදනය මගින් අධ්‍යනය කරයි. මෙය ප්‍රදේශයක් පුරාවට, වෘක්ෂලතා පෝෂ්‍ය කිරීමට භාවිතා වන මුළු අවක්ෂේපන ප්‍රමාණය නිරීක්ෂණය කරයි. ප්‍රදේශයක තෙතමන කලාපය එහි මධ්‍යන උෂ්ණත්වය, මාධ්‍යන වර්ෂාපතනය සහ මාධ්‍යන වෘක්ෂලතා වර්ගය නිර්ණය කිරීමට, අර්ද්‍රතා දර්ශකයක් සහ ශූෂ්ක දර්ශකයක්, දර්ශ ලෙස මෙය භාවිතා කරයි. කලාපයක දර්ශකයේ අගය අඩු වන තරමට, එය
වඩාත් වියළි වේ.අභිලේඛනයනවීනපසුගිය සියවස් ගණනාව පුරාවට නූතන දේශගුණයේ වාර්තා පිලිබඳ විස්තර දැන ගනු ලැබුයේ උෂ්ණමනය, වායු පීඩනමානය සහ අනිලමානය වැනි කාලගුණික උපකරණ වලින් මිනුම් ලබා ගෙනය. නූතන කාල පරිමාණය මත කාලගුණය අධ්‍යනයට භාවිතා වන උපකරණ, ඒවායේ දත් දෝෂය, ඒවායේ ක්ෂණික පරිසරය, සහ අධ්‍යනයේදී සැලකිය යුතු ඒවායේ නිරාවරණය පසුගිය අවුරුදු පුරාවට වෙනස් වී ඇත.PaleoclimatologyPaleoclimatology යනු පෘතුවි ඉතිහාසයේ දිගු කාලයක් පුරාවට ගෙවුනු දේශගුණය, අධ්‍යනය කිරීමයි. අතීත දේශගුණ තත්වය තීරණය කිරීමට අයිස් පතුරු, වෘක්ෂ වලයන්, රොන් මඩ, හුණුගල්, සහ පාෂාණ වල සාක්ෂි යොදා ගැනේ. ඒවා ස්ථාවරව පැවතුනු කාල පරිච්ඡේද මෙන්ම, අස්ථාවරව පැවති කාල සීමාවන් පෙන්වා දෙනු ලබයි. තවද, විපර්යාසයන් ඒකාකාර වක්‍රයන් වැනි කිසියම් රටාවක් අනුගමනය කරන්නේද යන්නද පෙන්වා දීමට හැකියාව පවතී.දේශගුණික වෙනස්වීම්කාලයත් සමඟ කිසියම් ප්‍රදේශයක දේශගුණයේ වෙනස් වීම දේශගුණික වෙනස්වීම් ලෙස හැඳින්වේ. දශකයන්ගේ සිට අවුරුදු මිලියන ගණනක් දක්වා කාල පරාසයක වායුගෝලීය විචල්යතාවයේ හෝ මධ්‍යනයේ වෙනස් වීම් එමඟින් පෙන්
නුම් කරයි. පෘතුවියේ අභ්‍යන්තර ක්‍රියාවලි, භාහිර ක්‍රියාවලි(උදා- හිරු එළියේ තීව්‍රතාවයේ වෙනස්වීම්) හෝ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් වලින් මෙම වෙනස්වීම් හටගනී. මෑත කාලීන භාවිතයේදී, විශේෂයෙන්ම පරිසර ප්‍රතිපදා සම්බන්ධයේදී, 'දේශගුණික වෙනස්වීම්' යන්න ගෝලීයකරණයද ඇතුලත්ව බොහෝ විට නූතන දේශගුණයේ විපර්යාස වලට පමණක් යොමු වූවකි. එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික වෙනස්වීම් මත වූ  පොදු සම්මුති රාමුවට (United Nations Framework Convention on Climate Change - UNFCCC) අනුව, ඇතැම් අවස්ථා වලදී මිනිස් හේතුකාරක වල පූර්වනිගමන සමඟද මෙම පදය භාවිතා වේ. මිනිස් බලපෑම් නොමැතිව හටගන්නා වෙනස්වීම් වලට "දේශගුණික විචල්‍යතාව" යන්න UNFCCC භාවිතා කරයි. ප්‍රධාන අයිස් යුග 4ක් ඇතුළුව, පෘතුවිය පසුගිය කාල පුරාවට වාරික දේශගුණික විස්ථාපනයන්ට භාජනය වී ඇත. සමන්‍යට තත්වයට වඩා සිසිල් වන ග්ලැසියර කාල සීමාවන්ගෙන් සමන්විත මේවා, අන්තර්-ග්ලැසියර කාල සීමාවන්ගෙන් වෙන් කෙරේ. අවකාශයට වැඩි වශයෙන් හිරුගේ බලශක්තිය පරාවර්තනය කරමින් සහ පහල වායුගෝලීය උෂ්ණත්වයක් පවත්වාගනිමින්, ග්ලැසියර කාල සීමාවක් තුලදී හිම සහ අයිස් එකතුවීම් මතුපිට ඇල්බෙඩො වැඩි කරයි. හරිතාගාර වායු
ඉහල යෑම(උදා - ගිනිකඳු ආශ්‍රිත ක්‍රියාවන් වලින්), ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහල යෑමට හේතු වන අතර, අන්තර්-ග්ලැසියර් ඇති වීමටද හේතු වේ. අයිස් යුග (ice age) ඇති වීමට හේතු ලෙස මහද්වීප ස්ථාපිතය, පෘතුවිය කක්ෂයේ විචලනය, සූර්ය බලශක්තියේ වෙනස්වීම්, සහ ගිනිකඳු පිපිරීම් යන ඒවා ඇතුලත් ය.  දේශගුණික ආකෘතිවායුගෝලයේ, සාගර වල, ගොඩබිම මතුපිට සහ අයිස් යන ඒවායේ අන්තර් ක්‍රියා අනුකරණය කිරීමට දේශගුණික ආකෘති ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රම භාවිතා කරයි. කාලගුණ සහ දේශගුණ පද්ධතියේ ගතිකය අධ්‍යනය කිරීමේ සිට අනාගත දේශගුණය ප්‍රක්ෂේපය දක්වා වූ විවිධ අරමුණු සඳහා ඒවා භාවිතා කරයි. සියලු දේශගුණික ආකෘතීන් පෘතුවියට කෙටි තරංග විද්‍යුත්චුම්භක විකිරණ ලෙස එන ශක්තිය,පෘතුවියෙන් දිගු තරංග විද්‍යුත්චුම්භක විකිරණ ලෙස පිටවන ශක්තිය සමඟ තුලනය කරයි. කවර හෝ අසමතුලිතතාවක්, පෘතුවියේ මාධ්‍යන උෂ්ණත්වයේ වෙනස් වීමකට හේතු වේ. මෑත කාලයේදී, මෙම ආකෘති වල භාවිතය පිළිබඳව බොහෝ කතාබහට ලක්වූයේ ඒවා වායුගෝලයේ හරිතාගාර වායු වැඩිවීමේ විපාක නිගමනයට භාවිතා කිරීමය නිසාය. මෙම ආකෘති උෂ්ණත්වයේ වඩාත් ශීඝ්‍ර වර්ධනය උතුරු අර්ධගෝලයේ ඉහල අක්ෂාංශ සඳහා ප්‍රක්ෂේපනය (projected) ක