LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
මහර අවස්ථාවලදී, සංචාරකයින් විසින් ආක්‍රමණය කර ආපනශාලාවලින් පිරී ඇති වැලි වෙරළට පළමු හිමිකම් පෑමට මෙන්, වෙරළ ඉදිරිපස ආපනශාලා  තුළට පවා යනවා.රූමස්සල කන්දගාලු වරායේ නැඟෙනහිර කෙළවරේ ඇති රූමස්සල කොරල්පර කිමිදුම්කරුවන් ආකර්ෂණය කරයි, නමුත් හැකි වරාය සංවර්ධනය හේතුවෙන් දැන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත. රූමස්සල පඳුරු වනාන්තරයේ පරිසර චාරිකා ද තිබේ.ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය දුර්ලභ ක​ඩොලාන විශේෂයක් වන කෝන්තාලං ශාක කීපයක් ද වැල්ලේ දේවාල භූමියේ දැක ගත හැක.ගොනුව:Konthalam.webpවැල්ල දේවාල භූමියේ ඇති කෝන්තාලම් ශාක සාම චෛත්‍යයයඋණවටුන සාම චෙෙත්‍යය.උණවටුන සාම චෙෙත්‍යය - උණවටුන, රූමස්සල,පිහිටා ඇති සාම චෙෙත්‍යය, ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිකොට තිබෙන  සාම චෙෙත්‍යය වලින් එකකි.වැල්ලේ දේවාලය හෙවත් දෙවොල් දේව මන්දිරයට නුදුරින් පිහිටි කඳු ගැටය මත  බුදු ගෙයක් සහ ස්වේතමලී චෛතිය හෙවත් දාගැබ ඉදිකරන ලදී.  සෑම මසකම ඇසළ මෙම පූජනීය ස්ථානයට පූජාවන් පිරිනැමීමට වන්දනාකරුවන් දහස් ගණනක් පැමිණේ.  මෙම උත්සවය නව සහල් පිරිනැමීමක් වන බැවින් බොහෝ වගාකරුවන් තම අස්වැන්නෙන් කොටසක් ගෙන එන අතර නියමිත වේලාවට වර්ෂාව සහ බහුල අස්වැන්නක
් ඉල්ලා යාච්ඤා කරති.  තවත් සමහරෙක් තම දෛනික ආහාර වේලෙන් බත් මිටක් ඉතිරි කර එම බත් පිරිනමනු ඇත, තවත් සමහරු පොල් සමඟ මිළ කිහිපයක් හෝ සහල් පිරවුම් ද මිලදී ගනී.මෙම බත් තලා, පොල් කිරි සහ හකුරු සමඟ මිශ්‍ර කර කැඳක් සාදා එය දේවාලයේ දෙවියන්ට පූජා කර මෙම දානය හෝ මහා දේව දානය හෝ කිරි සඳහා දේවාලයට යන දහස් ගණන් බැතිමතුන්ට දානයක් ලෙස දෙනු ලැබේ.   ධීවර ජනතාව මුහුදට යන ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව පතා "ගොඩ කොටස" නමින් ඔවුන්ගේ ඉපැයීම්වලින් කොටසක් ඉතිරි කර පිරිනමති.පිහිටා ඇති ආයතනඋණවටුන තැපැල් කාර්යාලයඋණවටුන රෝහලඋණවටුන මහා විද්‍යාලයබොනවිස්ටා විද්‍යාලයඋණවටුන දුම්රිය ස්ථානයඋණවටුන ගුරු විද්‍යාලයවිකිචාරිකා සතුව Unawatuna සඳහා සංචාරක මාර්ගෝපදේයක් පවතියි.1755 - ලිස්බන් නගරයේ වු භූචලනයයි. සුනාමි තත්ත්වයක්ද හට ගැනිණි.1755	 - 	ලිස්බන් නගරයේ වු භූචලනයයි.1906 	- 	සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ නුවර භූ චලනය1964	 -	 ඇන්කෝරා ඇලෙක්සිකාහි භූ චලනය1985 	- 	මැක්සිකෝ සිටි හි භූ චලනය සහ එහි සිදුවු ව්‍යසනය1988	-	 ආමේනියාහි භූ චලනය1989 	- 	ලෝමා ප්‍රියෝටා හි භූ චලනය1994	-	නිරිත දිග වැටියෙහි සිදුවු භූ චලනය1995	-	කෝ
බේ හි භූ චලනය2004	-	වෙළසුඉ හි භූ චලනයභූ චලන හා ඉරිතැලිම්භූමියේ ඇති වන චලනයන් හා ඉරිතැලීම්, භූමිකම්පාවක ප්‍රධාන ලක්ෂණ වේ. එයින් විය හැකි බලපෑම භූමිකම්පාවේ ප්‍රබලතාව, භූ සංඥාව ආරම්භ වු ස්ථානය සිට ඇති දුර, පසේ ස්වභාවය යන කරුණු  මත පදනම් වේ. පොළවේ ඇති වන චලනයන් මැනීමට උපකරණ භාවිතා කරයි. එය ඇතිවන වේගය අනුව තීරණය වේ. භූ චලනයක ඇති වේගය අඩු වුවත් ඉන් සිදුවන ව්‍යවසන තත්ත්වය මත භූ කම්පනයේ ප්‍රබලත්ව තීරණය කෙරේ. තවද පොළොව ගර්භය තුළ සිට එන කම්පන රැලි , තද පසේ සිට බුරුල් පස දක්වා ගමන් කිරීමද සිදුවේ.පොළොවේ ඉරි තැලීම් සිදු වන්නේ භූ චලනය සිදු වු ස්ථානයේ සිට කුඩා දුර ප්‍රමාණයකය. මෙය ඉංජිනේරු කර්මාන්තවලට බලපෑම් ඇති කරයි. වේලි(Dams), පාලම් හා න්‍යෂ්ටික බලාගාර තැනීමේදි, භූ චලන කලාප වලින් තොර ප්‍රදේශ තෝරා ගැනීම වැදගත් වේ.නායයෑම් සහ හිම කඳු කඩා වැටීමනායයෑම් සහ හිම කඳු කඩා වැටීම් නිසා කඳුකර ප්‍රදේශ වලට බලපෑමක් ඇති වේ.ගිනි1906 දී සැන් ෆැරැන්සිස්කොහි  භූ චලනයේදි ඇතිවූ ගින්නභූ චලනයක් සමඟම ගිනි හට ගැනීම සිදුවේ. මෙය ගෑස් මාර්ග හා විදුලි රැහැන් කැඩීම නිසා සිදු වේ. ඒ අවස
්ථාවේදී ජලය සොයා ගැනීමද අපහසු නිසා මෙය නැවැත්වීමට අපහසු වේ.පස් දියවී යාමමෙය සිදුවන්නේ, භූ චලනයන් සමඟ ජලය මිශ්‍රිත ද්‍රව්‍යවල (වැලි ගඩොල්) ශක්තිය තාවකාලිකව අඩු වී දියවීයාමට භාජනය වේ. එවිට විශාල ගොඩනැගිලි, පාලම් වැනි දේ ගිලා බැසීම හෝ කඩා වැටීම සිදු වේ.සුනාමිසාගර පත්ලේ සිදුවන භූචලන නිසා විශාල උදම් රළ භූමියට පැමිණීම සුනාමි (Tsunami) වේ. උදා. 2004/12/26 සිදු වු සුනාමිය.මානව බලපෑම්භූ චලන නිසා වසංගත රෝග පැතිරීම, මුලික අවශ්‍යතා හිඟවීම, ජීවිත හානි, දේපල හානි, මහාමාර්ග හානි, ගොඩනැගිලි කඩා වැටීම සිදු වේ. සටහනEarthquake Effects_of_earthquakesමෙම ලිපිය කිසිම අන්තර්ගතයට අදාළ ප්‍රවර්ගයකට එකතු කොට නොමැත. අදාළ විෂයය පිලිබඳව ඔබ දැනුවත් නම්, ප්‍රවර්ගකරණයට දායකවීමට කාරුණික වන්න. එමගින් මෙය  සමජාතීය පිටු සමඟ ලැයිස්තුගත වනු ඇත. (2011 දෙසැම්බර්)මහා මැගලැනික් වලාවමහා මැගලැනික් වලාවනිරික්ෂණ දත්ත (J2000 කාලාරම්භය)තාරකා මණ්ඩලයඩොරාඩෝ/මෙන්සාවිෂුවදුංශය05පැය 23විනා 34.5තත්[1]ක්‍රාන්තිය-69° 45′ 22″[1]දුර162.98 kly (49.97 kpc)[2][3][4][5]වර්ගයSB(s)m
[1]දෘශ්‍ය මිමි (V)10.75° × 9.17°[1]දෘශ්‍ය විශාලත්වය (V)0.9[1]අනෙකුත් නිල නාමයන්LMC, ESO 56- G 115, PGC 17223,[1] නුබැකියුලා මේජර්[6]මෙයද බලන්න: චක්‍රාවාටය, චක්‍රාවාට ලැයිස්තුව මහා මැගලැනික් වලාව (LMC) යනු, සමීපයේ පිහිටි චක්‍රාවාටයක් සහ, ක්ෂීරපථයෙහි චන්ද්‍රිකා චක්‍රාවාටයකි. [7] කිලෝපාර්සෙක් 50 කට මදක් අඩු දුරකින් පිහිටි (≈163,000 ආලෝක වර්ෂ),[2][3][4][5] LMC, ක්ෂීරපථයට තෙවන සමීප චක්‍රාවාටය වන්නේ, සජිටේරියස් වාමන ගෝලාකාරය (~ 16 කිලෝපාර්සෙක්) සහ  උත්ප්‍රේක්ෂීය කානිස් මේජර් වාමන චක්‍රාවාටය (~ 12.9 කිලෝපාර්සෙක්, චක්‍රාවාටයක් ලෙසින් එය සැලකීම මතභේදයට තුඩුදී ඇත) ක්ෂීරපථයෙහි කේන්ද්‍රයට වඩාත් සමීපයෙන් පිහිටන බැවිනි. සූර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් බිලියන 10 ගුණයක (1010 සූර්ය ස්කන්ධ) ස්කන්ධයක් එයට හිමි වන හෙයින්, ක්ෂීරපථය මෙන් දළ වශයෙන් 1/100 ක් සද්දන්ත වන එය, ආලෝක වර්ෂ 14,000 (~ 4.3 kpc) පමණ විෂ්කම්භයකින් යුතු වෙයි. [8]  ඇන්ඩ්‍රොමීඩා චක්‍රාවාටයට (M31), ක්ෂීරපථයට සහ,  ට්‍රයැන්ගුලම් චක්‍රාවාටයට (M33) පසුව  ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩයෙහි සතරවන විශාල චක්‍රාවාටය   LMC වෙයි.බොහෝවිට LMC සැලකෙනුයේ අක්‍රමවත් වර්ගයේ චක්‍ර
ාවාටයක් ලෙසින් වන අතර ( නාසා බහිර්චක්‍රාවාටීය දත්තසමුදාය විසින් එහි හබල් අනුක්‍රම වර්ගය Irr/SB(s)m ලෙසින් ලැයිස්තුගත කරයි).  එහි මධ්‍යයේ ඉතාමත් ප්‍රමුඛ බඳපටියක්  LMC විසින් පෙන්නුම් කරමින් කියාපාන්නේ, එය පෙරදී බඳපටියක් සහිත සර්පිලාකාර චක්‍රාවාටයක්ව තිබී ඇති බවකි. LMCහී අක්‍රමවත් පෙනුම බොහෝවිට ක්ෂීරපථය සහ සුළු මැගලැනික් වලාව (SMC) යන දෙකෙන්ම එල්ල වූ උදම් අන්තර්ක්‍රියාවන්හී ප්‍රතිඵලයක් විය හැක.ඩොරාඩෝ සහ  මෙන්සා යන තාරකා මණ්ඩල අතර මායිමේ මැදිවී සිටිමින්, දක්ෂිණ අර්ධගෝලයෙහි රාත්‍රී අහසේ මද දීප්තියැති "වලාවක්" ලෙසින් එය දිස්වන අතර, පෘථිවියෙහි සිට එය දිස්වන්නේ පසළොස්වක චන්ද්‍රයා මෙන් 20 ගුණයකට වැඩි පළලකිනි. [9]ඉතිහාසයමහා මැගලැනික් වලාවේ කුඩා කොටසක්[10]ක්‍රිව 964 දී පමණ, ඔහුගේ  බුක් ඔෆ් ෆික්ස්ඩ් ස්ටාර්ස් නමැති ග්‍රන්ථය තුලින්, පර්සියානු තාරකා විද්‍යාඥ `අබ්ද් අල්-රහ්මන් අල්-සුෆී (පසුව යුරෝපයේදී හැඳින්වුනේ "ඇසෝෆි" ලෙසිනි) විසින් මහා මැගලැනික් වලාවේ ප්‍රථම ලිඛිත සඳහන වාර්තා කරයි. [11] [12]ඊළඟ සටහන්ගත නිරික්ෂණය හමුවන්නේ, ඔහුගේ තුන්වන මුහුදු ගමන පිළිබඳ  1503–4 කාලයේදී ඇමරිගෝ වෙස්පු
චී විසින් ලිවූ ලිපියකිනි. මෙම ලිපියේදී ඔහු "දීප්තිමත් දෙකක් සහ අඳුරු එකක් වශයෙන් වියන් තුනක් " පිළිබඳව සඳහන් කරයි; "දීප්තිමත්" යන්නෙන් මැගලැනික් වලාවන් දෙකද, "අඳුරු" යන්නෙන් කෝල්සැක් ද අදහස් කරයි. [13]ඔහුගේ 1519 වසරෙහි මුහුදු ගමනෙහිදී ෆර්ඩිනෑන්ඩ් මැගැලැන් විසින් LMC නිරික්ෂණය කල අතර, ඔහුගේ ලේඛන නිසා  LMC පිළිබඳ දැනුවත්බවක් පොදු බටහිර සමාජයෙහි ඇතිවුනි. චක්‍රාවාටයට වර්තමානයෙහි ඔහුගේ නම තබා ඇත.[12]2006 වසරේදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු, හබල් අභ්‍යාවකාශ දුරදක්නයෙහි ප්‍රතිඵල පෙන්නුම් කරනුයේ මහා සහ කුඩා මැගලැනික් වලාවන් ගමන් කරන වේගයන් සලකා බැලූ කල, ක්ෂීරපථයෙහි කක්ෂගතව සිටීමට සුදුසු වේගයට වඩා ඒවා බෙහෙවින් වැඩි බවයි. [14]ජ්‍යාමිතියමහා මැගලැනික් වලාව, සාමාන්‍යයෙන් සැලකෙන්නේ අක්‍රමවත් චක්‍රාවාටයක් ලෙසිනි. කෙසේවෙතත්, එය බඳපටි ව්‍යුහයක්  පෙන්වන අතර, බොහෝ විට යළි-වර්ගීකරණය කෙරෙනුයේ  මැගලැනික් -වර්ගයේ වාමන සර්පිලාකාර චක්‍රාවාටයක් ලෙසිනි.මහා  මැගලැනික් වලාව සතුව මධ්‍යම බඳපටියක් සහ සර්පිලාකාර බාහුවක් තිබේ. [15] මධ්‍යම බඳපටිය ඇද ගැසුණු බවක් පෙනෙන්නට ඇති අතර මධ්‍යයට වඩා, නැගෙනහිර හා බටහිර අග්
‍ර ක්ෂීරපථයට සමීප වෙයි. [16] 2014දී, හබල් අභ්‍යාවකාශ දුරේක්ෂයෙහි මිනුම් තුලින් තිර්ණය කල හැකි වූයේ LMC සතුව  වසර මිලියන 250 ක භ්‍රමණ කාලාවර්තයක් ඇති බවයි. [17]බොහෝ කලක් තිස්සේ LMC සැලකුණේ, අප සමග එක් දුරක පිහිටි තලීය චක්‍රාවාටයක් ලෙසිනි. කෙසේ වෙතත්, 1986දී, කෝල්ඩ්වෙල් සහ  කෝල්සන් [18] සොයා ගත්තේ, LMC හී ඊසාන දිග කොටසෙහි ක්ෂේත්‍ර සෙෆියඩ් විචල්‍ය තරු, නිරිත දිග කොටසෙහි සෙෆියිඩ් තරු වලට වඩා ක්ෂීරපථයට සමීපයෙන් පිහිටි බවයි. වඩාත් මෑතකදී, LMC හී ක්ෂේත්‍ර තරු සඳහාවූ  මෙම ආනතික ජ්‍යාමිතිය,  සෙෆියඩ් තරු, [19] මධ්‍යයේ වන හීලියම්-දහනය කරන රතු ගොමු තරු [20] සහ රතු යෝධයා ශාඛාවෙහි අග්‍රය යන ස්ථාන තුන වෙත සිදු කල  නිරික්ෂණයන්ගෙන් සහතික කර ගන්නා ලදි. [21] මෙම ලියවිලි තුනම පෙන්නුම් කලේ  ~35° ක ආනතියක් වන අතර, මුහුණට-මුහුණ චක්‍රාවාටයක නම් ආනතිය 0° ක් වෙයි.සටහන්↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 "NASA/IPAC එක්ස්ට්‍රාගැලැක්ටික් ඩේටාබේස්". රිසල්ට්ස් ෆෝ ලාජ් මැගලැනික් ක්ලවුඩ්. සම්ප්‍රවේශය 2006-10-29.↑ 2.0 2.1 උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Macrietal2006 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපය
ා නොතිබුණි↑ 3.0 3.1 ෆ්‍රීඩ්මෑන්, වෙන්ඩි එල්.; මැඩෝර්, බැරී එෆ්. "ද හබල් කොන්ස්ටන්ට්", ඇනුවල් රිවිව් ඔෆ් ඇස්ට්‍රොනොමි ඇන්ඩ් ඇස්ට්‍රොෆිසික්ස්, 2010↑ 4.0 4.1 මාජායෙස්, ඩැනියල් ජේ.; ටර්නර්, ඩේවිඩ් ජී.; ලේන්, ඩේවිඩ් ජේ.; හෙන්ඩන්, ආර්නෙ; ක්‍රාජිසි, ටොම් "ඇන්කරිං දි යුනිවර්සල් ඩිස්ටන්ස් ස්කේල් වයා අ වීසන්හයිට් ටෙම්ප්ලේට්", JAAVSO, 2010↑ 5.0 5.1 පියට්රිසින්ස්කි, ජී; ඩී. ග්‍රාසිස්ක්; ඩබ්. ජෙයිරන්; අයි. බී. තොම්සන්; බී. පිලෙකි; ඒ. උඩල්ස්කි; අයි. සොසින්ස්කි; සහ අනෙකුන් (7 මාර්තු 2013). "ඇන් ඉක්ලිපිසිං-බයිනරි ඩිස්ටන්ස් ටු ද ලාර්ජ් මැගලැනික් ක්ලවුඩ් ඇකියුරේට් ටු ටූ පර්සෙන්ට්". නේචර්. 495: 76–79. arXiv:1303.2063. Bibcode:2013Natur.495...76P. doi:10.1038/nature11878. සම්ප්‍රවේශය 7 March 2013.↑ ඇස්ට්‍රොනොමිකල් සොසයිටි ඔෆ් ද පැසිෆික් ලීෆ්ලට්ස්, "ද මැගලැනික් ක්ලවුඩ්ස්", බස්කොම්, විලියම්, වෙ.7, පි.9, 1954, පුස්තකනාමාවලිකේතය : 1954ASPL....7....9B↑ ඉම්ප්ලිකේෂන්ස් ඔෆ් රීසන්ට් මෙෂර්මන්ට්ස් ඔෆ් ද මිල්කි වේ රොටේෂන් ෆො දි ඕර්බිට් ඔෆ් t↑ "මැගලැනික් ක්ලවුඩ්." එන්සයික්ලොෆීඩියා බ්‍රිටැනිකා. 2009. මාර්ගගත
එන්සයික්ලොෆීඩියා බ්‍රිටැනිකා. 30 අගෝ. 2009.↑ "ලාර්ජ් මැගලැනික් ක්ලවුඩ්: ස්පෙක්ටැකියුලර් ෆ්‍රොම් අර්ත්ස් සදර්න් හෙමිස්ෆියර් | ක්ලස්ටර්ස් නෙබියුලේ ගැලැක්සීස්". අර්ත්ස්කයි. සම්ප්‍රවේශය 2013-07-17.↑ "ක්ලෝක්ඩ් ඉන් රෙඩ්". ඊඑස්ඒ / හබ්ල්. http://www.spacetelescope.org/images/potw1408a/. සම්ප්‍රවේශය කෙරුණු දිනය 12 මාර්තු 2014. ↑ "ඔබ්සවටුවා ඩි පැරී (අබ්ද් අල්-රහ්මන් අල්-සුෆී)". සම්ප්‍රවේශය 2007-04-19.↑ 12.0 12.1 "ඔබ්සවටුවා ඩි පැරී (LMC)". සම්ප්‍රවේශය 2007-04-19.↑ "ඔබ්සවටුවා ඩි පැරී (ඇමරිගෝ වෙස්පුචී)". සම්ප්‍රවේශය 2007-04-19.↑ මැගලැනික් ක්ලවුඩ්ස් මේ බී ජය් පාසින් තෲ  ජනවාරි 9, 2007↑ නිකල්සන්, ලේන් (1999). අන්ෆෝල්ඩිව් අවර් යුනිවර්ස්. ඇඑජ. පිටු. 213–214. ISBN 0-521-59270-4. http://books.google.com/?id=5iacbufd4kEC&printsec=frontcover&q=. ↑ සුබ්‍රමානියම්, අන්නපූර්නි (2003-11-03). "ලාජ් මැගලැනික් ක්ලවුඩ් බාර්: එවිඩන්ස් ඔෆ් අ වෝප්ඩ් බාර්" (PDF). දි ඇස්ට්‍රොෆිසිකල් ජර්නල්. ඇඑජ. 598: L19–L22. Bibcode:2003ApJ...598L..19S. doi:10.1086/380556. සම්ප්‍රවේශය 2009-10-31.↑ සැකිල්ල:උපන්‍යාස වෙ
බ්අඩවිය↑ කෝල්ඩ්වෙල්, ජේ. ඒ. ආර්.; කෝල්සන්, අයි. එම්. (1986). "ද ජියොමෙට්රි ඇන්ඩ් ඩිස්ටන්ස් ඔෆ් ද  මැගලැනික් ක්ලවුඩ්ස් ෆ්‍රොම් සෙෆියඩ් වේරියබල්ස්". රෝයල් ඇස්ට්‍රොනමිකල් සොසයිටි, මන්ත්ලි නෝටිසර්ස්. 218: 223–246. Bibcode:1986MNRAS.218..223C.↑ නිකොලයෙව්, එස්.; සහ අනෙකුන් (2004). "ජියෝමෙට්‍රි ඔෆ් ද ලාර්ජ් මැගලැනික් ක්ලවුඩ් ඩිස්ක්: රිසල්ට්ස් ෆ්‍රොම් MACHO ඇන්ඩ් ද ටූ මයික්‍රෝන් ඕල් ස්කයි සර්වේ". දි ඇස්ට්‍රොෆිසික්ස් ජර්නල්. 601 (1): 260–276. Bibcode:2004ApJ...601..260N. doi:10.1086/380439.↑ ඕල්සන්, කේ. ඒ. ජී.; සැලික්, සී. (2002). "අ වෝප් ඉන් ද ලාජ්  මැගලැනික් ක්ලවුඩ් ඩිස්ක්?". ඇස්ට්‍රොනමිකල් ජර්නල්. 124 (4): 2045–2053. Bibcode:2002AJ....124.2045O. doi:10.1086/342739.↑ වැන් ඩර් මරෙල්, ආර්. පී.; සියොනි, එම්.-ආර්. එල්. (2001). "මැගලැනික් ක්ලවුඩ් ස්ට්‍රක්චර් ෆ්‍රොම් නියර්-ඉන්ෆ්‍රාරෙඩ් සර්වේස්. I. ද විවිං ඈන්ග්ල්ස් ඔෆ් ද ලාජ්  මැගලැනික් ක්ලවුඩ්". ද ඇස්ට්‍රොනමිකල් ජර්නල්. 122 (4): 1807–1826. arXiv:astro-ph/0105339. Bibcode:2001AJ....122.1807V. doi:10.1086/323099.Independent State of Sa
moaMalo Saʻoloto Tutoʻatasi o SāmoaකොඩියCoat of armsඋද්යෝග පාඨය: "Fa'avae i le Atua Sāmoa""Samoa is founded on God"ජාතික ගීය: The Banner of Freedomඅගනුවරසහ විශාලතම නගරයApiaනිල භාෂා(ව)SamoanEnglishජනවාර්ගික කණ්ඩායම්  (2001[1])92.6% Samoans7.0% Euronesians0.4% Europeansජාති නාම(ය)Samoanරජයඒකීය පාර්ලිමේන්තු සමුහාණ්ඩු• O le Ao o le Malo a Tufuga Efi• Prime Minister Naomi Mataʻafaව්‍යවස්ථාදායකයLegislative AssemblyIndependence• නව සීලන්තයේ සිට 1 ජනවාරි 1962[2]වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ2,842 km2 (1,097 sq mi) (174වන)• ජලය (%)0.3ජනගහණය• 2012 ඇස්තමේන්තුව194,320[1] (166වන)• 2006 ජන සංගණනය179,186• ඝණත්වය63.2/km2 (163.7/sq mi) (144වන)දදේනි (ක්‍රශසා)2014 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$0.995 billion[3]• ඒක පුද්ගල$5,185[3]දදේනි (නාමික)2014 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$825 million[3]• ඒක පුද්ගල$4,298[3]මාසද (2013)▼ 0.694[4]මධ්‍යම · 106thව්‍යවහාර මුදලTala (WST)වේලා කලාපයUTC+13b (UTC+13:00)• ගිම්හාන (DST)UTC+14 (UTC+14:00)රිය ධාවන මං තීරුවleftcඇමතුම් කේතය+685ISO 3166 codeWSඅන්තර්ජාල TLD.wsHead of state.Since
31 December 2011.[5]Since 7 September 2009.[6]කාන්තාවක් 1896සැමෝවා යනු ස්වාධීන සැමෝවා රාජ්‍යය' යන නිළ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන ඕෂනියානු කලාපයට අයත් රටකි. පෙර කල මෙරට හඳුන්වන ලද්දේ 'බටහිර සැමෝවා' සහ 'ජර්මානු සැමෝවා' යන නම් වලිනි.දකුණු පැසිපික් සාගරයේ පිහිටි සැමෝවා  දූපත්, පාලනය කරනු ලබන්නේ 'ස්වාධින සැමෝවා රාජ්‍යයෙනි'. මෙරට නවසීලන්තයෙන් නිදහස ලබා ගත්තේ 1962 වසරේ දීය. සැමෝවා හි ප්‍රධාන දූපත් වන්නේ 'යුපොලු සහ 'පොලිනේසියා' හි විශාලතම දූපත වන 'සවායි' ය. අගනගරය 'ඒපියා' වන අතර 'ෆ්ලියොලෝ ජාතළ්‍යන්තර ගුවන් තොටුපල' (Faleolo Internationational Airporlare) පිහිටා ඇත්තේ 'යුපෝලු' දූපතෙහිය.සැමෝවා රාජ්‍යය 1976 දෙසැම්බර් මස 15 වන දින එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ඇතුලත් කරගන්නා ලදි. ඇමෙරිකානූ මහද්වීපයේ  සැමෝවා අයත් වන දූපත් සමූහය 20 වන සියවසට පෙරාතුව යුරෝපීය දේශ ගවේශකයින් විසින් හඳුන්වනු ලැබුයේ. 'යාත්‍රිකයින්ගේ දූපත්' (Navigators Islands) යනුවෙනි. එසේ හැඳින්වීමට හේතුවනම් සැමෝවරුන් සතුව මුහුදු ගමන් පිළිබඳ පවත්නා නිපුණතාවන්ය.මූලාශ්‍ර↑ 1.0 1.1 "Samoa". CIA – The World Factbook.↑ New Zealand Mi
nistry for Culture and Heritage (19 July 2010). "Towards independence – NZ in Samoa". nzhistory.net.nz. සම්ප්‍රවේශය 29 April 2011.↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 "Samoa". International Monetary Fund. සම්ප්‍රවේශය 20 April 2012.↑ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. සම්ප්‍රවේශය 27 July 2014.↑ Staff/Agencies (31 December 2011). "Samoa skips Friday in time zone change". ABC Australia. 8 January 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 16 January 2012.↑ Chang, Richard S. (8 September 2009). "In Samoa, Drivers Switch to Left Side of the Road". The New York Times. සම්ප්‍රවේශය 23 May 2010.ශ්‍රී අභිනවාරාම නැණසල නැණසල, ඊ ශී‍්‍ර ලංකා ව්‍යාපෘතිය යටතේ පිහිටවූ නැණසලකි. මෙම ව්‍යාපෘතිය තෝරාගත් දිස්ති‍්‍රක්කවල තොරතුරු තාක්ෂණය සහ සංනිවේදන අවශ්‍යතාවයන් සපිරිම සදහා අවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් නැණසල මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවිම මඟින් සැපයිමට බලාපොරොත්තු වේ.2006. මාර්තු මස 06 වන දින නව නැණසල මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කරන ලදි.නැණසල ව්‍යාපෘතිය මගින
් දිවයිනේ දුෂ්කර ප‍්‍රදේශ වල දු දරුවන්ගේ හා සාමාන්‍ය මහජනතාවගේ තොරතුරු තාක්ෂණික දැනුම වර්ධනය කරවීම සදහා ප්‍රාදේශීය සභා, ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල ආවරණය වන පරිදි ලක්ෂ 05ක උපරිම වටිනාකමක් දක්වා පරිගණක මධ්‍යස්ථාන ලබා දීමේ වැඩසටහන යටතේ කුරුණෑගල ප‍්‍රාදේශීය සභාව මගින් කුරුණෑගල අභිනවාරාම විහාරස්ථානයට තාක්ෂණික සම්පත් වලින් යුත් පරිගණක මධ්‍යස්ථානයක් ලබා දී ඇත. ආරම්භය - 2006-03-06ස්ථානය - ශ්‍රී අභිනවාරාමය , අස්වැද්දුම , කුරුණෑගලසේවාOffice CourseHardware CourseInternet & E-mailSkypeScanningPhotocopyඑම්. වික්‍රමසිංහඋපතකොළඹ ලංකාවජාතිකත්වය ශ්‍රී ලාංකිකඅධ්‍යාපනයනාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹසංගණ්‍ය වන්නේශ්‍රී ලංකා මහජන බැංකුවේ විධායක අධ්‍යක්ෂක හා සාමාන්‍ය අධිකාරිආගමබෞද්ධඑම්. වික්‍රමසිංහ (ඉංග්‍රීසි: M. Wickramasinghe) යනු  ශ්‍රී ලංකා මහජන බැංකුවේ ප්‍රධාන විධායක අධ්‍යක්ෂක හා සාමාන්‍ය අධිකාරි වරයායි. ජීවන සටහන්එම්. වික්‍රමසිංහ   කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.  ඔහු 1968 දී   කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ හොඳම සිසුවාට පිරිනමන රන් පදක්කම දිනා ඇත.ආශ්‍රිතඑම්
. වික්‍රමසිංහයන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුවකොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු වෙළඳ ව්‍යාපාර නියමුවන්School in මාතර, ශ්‍රී ලංකාවසැකිල්ල:SHORTDESC:School in මාතර, ශ්‍රී ලංකාවරාහුල විද්‍යාලය, මාතරරාහුල විද්‍යාලයராகுல கல்லூரிRahula CollegeLocationඛණ්ඩාංක﻿ / ﻿5.953106°N 80.535447°E﻿ / 5.953106; 80.535447ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿5.953106°N 80.535447°E﻿ / 5.953106; 80.535447තොරතුරුවර්ගයපෞද්ගලික බෞද්ධ විද්‍යාලයක් සේ ඇරඹී, වර්තමානයේ රජයෙන් පාලනය වන, ජාතික පාසලකි.ආදර්ශ පාඨයඅත්‍තානං දමයන්ති පණ්ඩිතා("බුද්ධිමතා තමා විසන් තමාව ම පාලනය කරගනි යි." යන්නෙහි පාලි අර්ථයයි)ආගමික සබැඳියා(ව)Buddhistආරම්භ කලේ1923; වසර 101 කට පෙර (1923)විදුහල්පතිසුදත් සමරවික්‍රමශ්‍රේණි1–13සිසුන් ගණන5000 ට වඩා වැඩිවර්ණ(ය)නිල් සහ රන්         අනුබැඳියමාතර බෞද්ධ සංගමය (1923)වෙබ් අඩවියrahulacollege.lkරාහුල විද්‍යාලය(English: Rahula College) (Tamil: ராஹுல வித்தியாலம் Rāhula vittiyālam) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ පාසලකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණින්ම පිහිටි දිස්ත්‍රික්කය වන  මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
.පෞද්ගලික බෞද්ධ විද්‍යාලයක් සේ ඇරඹී, වර්තමානයේ රජයෙන් පාලනය වන, ජාතික පාසලකි.1923 මැයි මස පළමු වැනි දින ශ්‍රීමත් R.S.S. ගුණවර්ධන කුලතුංගගේ මෙහෙයුමෙන් මාතර බෞද්ධ සංගමය විසින් පෞද්ගලික බෞද්ධ පාඨශාලාවක් ලෙස පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලය යන නමැතිව විද්‍යාලයක් අරඹන ලදී. රාහුල විද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ දීර්ඝතම ඉතිහාසයක් ඇති පාසල් බෞද්ධ පාසල් වලින් එකකි. රාහුල විද්‍යාලය මේ වන විට රජයේ මෙහෙයවීමට අනුගත ජාතික පාසලක් වන්නේ ය. ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික පාසල් ඇති කිරීමේදී පළමුවෙන්ම ජාතික පාසල් තත්වයට පත් කරන ලද පාසල් කිහිපය අතර රාහුලය ද එකකි.ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයක ලෙස පාසල සතු අංශ ද්විත්‍වයෙකි.අතීතය1921 දී  එවකට ගාල්ල මහින්ද විද්‍යාලයාධිපති එෆ්. ගෝර්ඩන් පියර්ස්,  ඩී.ටී.ඩබ්. රාජපක්‍ෂ රාළහාමි සහ ශ්‍රීමත් ආර්. ඒ. ඩී. ගුණවර්ධන මහා කුලතුංග මාතර බෞද්ධ සංගමය ආරම්භ කළහ​. 1923 වසරේ මැයි මස 1 වන දින මාතර මහ වීදියේ කුලියට ගත් ගොඩනැගිල්ලක මෙකී බෞද්ධ සංගමය විසින් පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලය නම් විදුහලක් ආරම්භ කරන ලදි. එම විද්‍යාලයේ ආදර්ශ පාඨය වූයේ මම සැබෑ බෞද්ධයෙක් වෙමි යන්නයි.පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලයේ ප්‍රථම සිසුවා වූ
යේ හේවාබෝවලගේ යසපාල නැමැත්තා ය.මඳ​ කලක් ඇවෑමෙන් ප්‍රදේශයේ දානපති වරයෙකු වූ සී. ඒ. ඕදිරිස් ද සිල්වා විසින් පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලය වෙත පරිත්‍යාග කරන්නට යෙදුනු, වර්තමානයේ පුරාවිද්‍යා උරුමයක් ලෙසින් සංරක්‍ෂිත සරම්මුදලි වලව්ව වෙතට​ පාසල ගෙනයන ලදී. එතැන් පටන් පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලය රාහුල විද්‍යාලය යන නමින් හඳුන්වයි.වත්මන් රාහුලයMatara Districtඅද දින වන විට රාහුල විද්‍යාලය, විද්‍යාලයාධිපති සුදත් සමරවික්‍රම මහතා විසින් මග පෙන්වන 200 කට වැඩි ගුරු මණ්ඩලයකින් හා 6000 කට වැඩි සිසුන් පිරිසකගෙන් සමන්විත වන්නේ ය​. ශ්‍රී ලංකා වේ ජාතික පාසල් අතුරින් ඉදිරියෙන්ම සිටින රාහුලය දිවයිනේ පාසල් අතුරින් විශිෂ්ඨතමයන්ගේ විශිෂ්ඨතමයෙක් ලෙස සැලකෙන්නේ ය. රාහුලය විසින් වාර්ෂිකව ඉහළ ශ්‍රේණිගත කිරීම් සහිත රාහුලයන් රාශියක් ශ්‍රී ලංකා ජාතික විශ්ව විද්‍යාල පද්ධතිය වෙත දායාද කරනු ලබයි.ප්‍රාථමික අංශයරාහුල විද්‍යාලයීය ප්‍රාථමික අංශය සුදර්ශන ආදර්ශ විද්‍යාලය ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරෙමින් ක්‍රි.ව. 1991 දී ආරම්භ කරන ලද්දකි.RahulaTVRahulaTV යනු රාහුල විදයාලයීය නිල ෙවබ් කණ්ඩායම වන Team|RCMweb විසින
් නිපදවනු ලැබූ ෙවබ් රූපවාහිනී නාලිකාවයි.‌මෙම නාලිකාව ගාල්ල ශාන්ත ඇලෙව්ශීයස් විදයාලය සමඟ පැවති ෙදනුවර මහා සටන 2011 දී ප්‍රථම වරට නිකුත් ෙකරිණි. එතැන් පටන් විදයාලෙය් සෑම විෙශ්ෂ අවස්ථාවක්ම‌‌ මෙම නාලිකාව මගින් ප්‍රචාරය කෙර්. ෙමමගින් ෙලාව වටා සිටින රාහුල විදයාලයට හිතැති ෙප්‍ර්ක්ෂකයින් රාහුල විදයාලෙය සිදුවන  අවස්ථා තම නිවෙස් සිටන නැරඹිට හැකියාව ලැබිනි.විද්‍යාලයාධිපතිවරු#කාලයනම11923 – 1932ජී. විලියම් ද සිල්වා මහතා21932 – 1936ආචාර්ය සී. අමිර්තලින්ගම් මහතා31936 – 1937ජේ. ආර්. බාර්ට් මහතා41937 – 1956ඩී. ජේ. කුමාරගේ මහතා51956 – 1973බී. පී. ආරියවංශ මහතා61973 – 1979බී. සූරියආරච්චි මහතා71979 – 1983ඒ. එච්. ගොඩවිතාරණ මහතා81983 – 1986පී. විජේවර්ධන මහතා91986 – 1987මහින්ද ජාගොඩ මහතා101987 – 1989එන්. වීරතුංග මහතා111989 – 1990ඒ. එම්. ලියනගේ මහතා121990 – 1998එන්. ආරියවංශ මහතා131998 – 2002සරත් ගුණරත්න මහතා142002 – 2010කිත්සිරි ලියනගමගේ මහතා152010 – 2016නිමල් දිසානායක මහතා162016 – 2
021ෆ්‍රැන්සිස් වෙලේගේ මහතා172021 – 2023සුදත් සමරවික්‍රම මහතා182023 - මේ දක්වාසමිතා කුරුකුලසූරිය මැතිණීයවිද්‍යාලයීය ගීතයශ්‍රී ලක නිළඹරයේ හිතරිඳු ලෙසා වේ මනහාරාමාතා සොඳුරු ගුණ ධාරීදිනේවා සැමදා හෙල දීපේශිල්ප සතර දෙන සාරා සිසු සෑමාගුණ නුවණ වඩන අප මාතාශ්‍රී සාරා සදා ආලෝකේසෑම වෙසේහි පානා ශාන්තිවේවා වේවා ශ්‍රී වේවා අප රාහුල මාතා හටානේ දන සෑම පසස්නාතුති කරනා නිති ගුණ සෝබාමාතා සොඳුරු ගුණ ධාරීදිනේවා සැමදා හෙල දීපේ //විද්‍යාලයීය නිවාසවිද්‍යාලයීය නිවාස නාම අකාරාදී පිළිවෙලට පෙළ ගස්වා ඇත.අශෝක :   පැහැය :      රතු  ගැමුණු   පැහැය :      නිල්පරාක්‍රම   පැහැය:      කහවිජය   පැහැය:      කොළරාහුල විද්‍යාලයීය වෙබ් කණ්ඩායම →[Team|RCMweb]රාහුල විද්‍යාලයීය නිල වෙබ් අඩවිය ආරම්භ කරන ලද්දේ 2005 වසරේ උසස් පෙළ ව්‍යාපෘතියක් ලෙසිනි. ඒ සමගම රාහුල විද්‍යාලයීය වෙබ් කණ්ඩායම (Team|RCM Web) ඇරැඹිනි. එම ව්‍යාපෘතිය විද්‍යාලයීය ආචාර්යවරුන් වන පූජ්‍ය බෝගොඩ විමලඥාන ස්වාමීන් වහන්සේ සහ ජයවර්ධන මහතා අතින් අධීක්‍ෂණයට ලක්විය.ගාල්ල ශාන්ත ඇලෝසියස් ව
ිද්‍යාලය සමග පවත්වන දෙනුවර සටන ක්‍රිකට් මහ තරගය සජීවීව අන්තර්ජාලය හරහා ප්‍රචාරය කිරීම රාහුල විද්‍යාලයීය වෙබ් කණ්ඩායමේ ප්‍රධාන කාර්යයකි.විභව ප්‍රශ්න බැංකුව - Vibhawa Question Bank2012 වර්ෂයේ ඇරැඹි උසස් පෙළ ශිෂ්‍යයන් සඳහා විවිධ විෂයයන්ගෙන් යුත් පසුගිය විභාග ප්‍රශ්ණෝත්තර,වාර විභාග ප්‍රශ්න පත්‍ර අන්තර්ජාලය හරහා මෙන් ම පාසලේ එක් අංශයක් ලෙස ග්‍රන්ථ ගබඩාවක් ලෙස ද පවතින සේවාවකි. මෙහි වෙබ් අඩවිය vibhawa.com සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2018-05-09 at the Wayback Machine වේ.රහල් රන්දරු ශිෂ්‍යත්ව අරමුදලඅඩු ආදායම්ලාභී දක්ෂ උසස් පෙළ විෂය ධාරාව හදාරන සිසුන්ට මෙන් ම විශ්වවිද්‍යාලයට සුදුසුකම් ලබන සිසුන් වෙනුවෙන් ඇරඹි මෙම ශිෂ්‍යත්ව අරමුදලෙන් දැනට සිසුන් 95කට පමණ ශිෂ්‍යාධාර ලබාදීමට අපට හැකියාව ලැබී ඇත. දැනට පාසලේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට දුෂ්කරතා ඇති සිසුවෙක් ඉදිරිපත් වුවහොත් ඔහුගේ සත්‍ය තොරතුරු සොයාබලා ඔහුට උසස්පෙළ පන්තියේ ඉගෙනීමට අවශ්‍ය ආධාර ලබාදීමට මෙන් ම දැනට විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉගෙනුම ලබන දරුවන්ට පොත්පත් ගැනීමේදී යම් අගහිඟතාවක් ඇතිවූවිට ඒ සඳහා උදව් කිරීමට ද මේ මගින් හැකියාව ලැබී ඇත.2012ගුරුදින උද
ෑසන ඉතාමත් චාම් උත්සවයක් මගින් රහල් සිසුදරුවන් 46 කට 2,10000 මුදලක් පරත්‍යාග කිර්ම විදුහල්පති නිමල් දිසානායක මැතිතුමා ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් සහ  මුල්‍ය ආධාර ලබාදුන් පරිත්‍යාගශීලීන් කිහිප මදනෙකුගේ සහභාගිත්වයෙන්, රහල් විදුබිමේ ප්‍රධානශාලාවේදී සිදුවුනි.ක්‍රීඩාමළල ක්‍රීඩාපැසි පන්දුබොක්සිංවූෂුචෙස්ක්‍රිකට්රග්බිකරාතේපිහිනුම්අත් පන්දුදුනු විදීමපාපන්දුමහා ක්‍රිකට් තරගදෙනුවර සටනශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය සමග 2011 වනතෙක් මෙය පැවැත්විණි. පළමු “දෙනුවර සටන”  (Battle of Two Cities) පැවතියේ ක්‍රි.ව. 2004 මාර්තු මස ගාල්ල අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේ ය.ඉරට්ටේ අංකයක් සහිත වසර වල ඇලෝසියානුවන් තරගයේ සත්කාරකත්වය උසුලන අතර, ඔත්තේ අංකයක් සහිත වසර වල සත්කාරකත්වය උසුලන්නේ රාහුලයන් විසිනි. ඇලෝසියානුවන් සත්කාරකත්වය උසුලන විට තරගය ගාල්ල අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයේ ද රාහුලයන් සත්කාරකත්වය උසුලන විට තරගය මාතර උයන්වත්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයේද පැවැත්වීම සම්ප්‍රදායය යි.රුහුණු මායා හටනපන්නිපිටිය ධර්මපාල විද්‍යාලය විද්‍යාලය සමග 2012 වර්ෂයේ සිට රාහු
ල විද්‍යාලය තරග වදින අතර ප්‍රථම තරගය උයන්වත්ත ක්‍රීඩාංගනයේදී අප්‍රේල් මස පැවැත්විණි. රාහුල විද්‍යාලය සත්කාරක පාර්ශවය වූ අතර රාහුලටීවී ඔස්සේ මෙය සජීවීව විකාශය කෙරිණි.මේවාත් බලන්නසුජාතා විද්‍යාලයබාහිර සබැඳිවිද්‍යාලයීය අඩවිරාහුල විද්‍යාලයීය නිල වෙබ් අඩවියරාහුල විද්‍යාලයීය SchoolNet වෙබ් අඩවිය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-10-28 at the Wayback Machineරාහුලටීවීවිභව ප්‍රශ්ණපත්‍ර බැංකුව සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2012-02-25 at the Wayback Machineරාහුල විද්‍යාලීය ආදී බාලදක්ෂ සංගමය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-10-24 at the Wayback Machineස්වභාවය කාල නියමයන්මෙම කොටුව:  නරඹන්නසාකච්ඡාවසංස්කරණය−13 —–−12 —–−11 —–−10 —–−9 —–−8 —–−7 —–−6 —–−5 —–−4 —–−3 —–−2 —–−1 —–0 —නැවත අයනීකරණපදාර්ථය ආධිපත්යය දරයි යුගයත්වරණය ව්යාප්තියවතුරඒකසෙෙලික ජීවයප්‍රභාසංශ්ලේෂණයබහු සෛලීය ජීවයපෘෂ්ඨවංශීන්අඳුරු යුගය←විශ්වය (−13.80)←පළමු තරු←පළමු මන්දාකිණි←පළමු ක්වාසරය/අති විශාල කළු කුහරය←ඔමේගා සෙන්ටුරි←ඇන්ඩ්‍රොමීඩා චක්‍රාවාටය←ක්ෂීර පථය සර්පිලාකාර←ඇල්ෆා සෙන්ටුරි←සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය←පළමු ජීවිතය←පළමු ඔක්සිජන්←වායුග
ෝලීය ඔක්සිජන්←පළමු ලිංගික ප්රජනනය←පළමු පැල←කේම්බී‍්‍රය පිපිරුම←පළමු ක්ෂීරපායී←පළමු වානරජීවය(view • discuss)අක්ෂය පරිමාණ:: අවුරුදු 1 000 000 000 ක්ද බලන්න: මිනිසා කාල නියමයන් සහ ජීවය කාල නියමයන්මහා පිපුරුම් ආකෘතියට අනුව විශ්වය ව්‍යාප්ත වූයේ අධික ලෙස ඝනත්වයකින් හා තාප තත්වයක සිට අතර දැනුදු ව්‍යාප්ත වේ. අභ්‍යාවකාශ ව්‍යාප්ත වෙනවා යන්න විස්තර කිරීමට පොදු හා වැදගත් සදෘශ්‍යයක් වන්නේ අභ්‍යවකාශය, පිපෙන බනිස් ගෙඩියක වූ වියලි බෝංචි කරලක්  මෙන්, ඒ සමඟ මන්දාකිණි රැගෙන යාමයි. කෙසේ නමුත් සාමාන්‍ය සාපේක්ෂිත අභ්‍යාවකාශ විද්‍යා , අභ්‍යාවකාශයට කිසියම් හෝ “‍රසායනිකත්වයක්” ආරෝපණය නොකරයි.මහා පිපුරුම යනු ස්වධීන නිරීක්ෂණ ගණනක් මඟින් හොඳ සංකළණයකින් ලැබෙන විශ්වයේ අභ්‍යාවකාශ විද්‍යාත්මක ආකෘතියයි.  දී එඩ්වින් හබල් විසින් මන්දාකිණි අතර දුරවල් ඒවායේ වර්ණාවලියේ විස්ථාපනවලට සමානුපාතික බව ගැනීමෙන් පසුව විශ්වය ව්‍යාප්ත වන බව දැක්වීමට එම උදාහරණය යොදා ගන්නා ලදී. දැන් විශ්වය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී නම් අතීතයේ දී එය කුඩා, වැඩි ඝනත්වයෙන් හා වැඩි උෂ්ණත්වයෙන් යුක්ත විය යුතුය. මෙම අදහස ඉතා අධික ඝනත්ව හා උෂ්ණත්ව දක්වාම විස්තර සහ
ිතව සලකා ඇති අතර එයින් ඇතිවන නිගමනය ඉතාමත් සමීපව නිරීක්ෂිත දේ තහවුරු කරයි.ඉතිහාසයඋපහාසාත්මකව, බිග් බෑන්ග් යන වදන හඳුන්වා දු‍න්නේ ෆ්‍රෙඩ් ‍හොයිල් (Fred Hoyle) ඔහු විසින් නිවැරදි යයි විශ්වාස නොකළ සිද්ධාන්තයක් පහත් කොට සැලකීමට කරන ලද එතරම් වැදගත්කමක් නැති ප්‍රකාශයක දීය. කෙසේ නමුත් 1964 දී අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම පිළිබඳ සොයා ගැනීම, මහා පිපිරුම සඳහා වූ නොපිලිගත නොහැකි ආධාරයක් විය. දුරස්ථ මන්දිකිණි වලින් වූ ආලෝක වර්ණාවලි විශ්ලේෂණ හෙලි කරන්නේ, හබල් නීතිය මඟින් විස්තර කරන සබඳතාවයක දී , දිගු තරංග ආයාම දෙසට වූ විස්ථාපන එක් එක් ගැලැක්සීය දුරවල්වලට සමානුපාතික වන බවයි. මෙය විශ්වය තවමත් ප්‍රසාරණය වන බව දැක්වීමට යොදා ගනී. තවදුරටත් , 1964 දී අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම විකිරණය (cosmic microwave background radiation) සොයා ගැනීම, ප්‍රසාරණය නිසා විශ්වය ඉතා උණුසුම් හා ඉහල ඝනත්වයකින් යුත් මුල් තත්වයකින් සිසිල් වූ බවට ප්‍රබල සාක්ෂියක් සපයයි. අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම සොයා ගැනීම, මහා පිපිරුම බොහෝ දුරට විශ්වයේ නිර්මාණය වීම විස්තර කරන බව භෞතිකඥයන් , තාරකා විද්‍යාඥයන් හා තාරකා භෞතිකඥ