LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
පහසුකම් එක්වීම.වින්ඩෝස් ෆයර්වෝල් සහ අන්තර්ජාල සම්බන්ධතා හුවමාරුව වැනි නව ජාලකරණ අංග එක්වී තිබීම.පද්ධති පරිපාලන (administration) මෙවලම් විශාල වශයෙන් දියුණු කිරීම.සංස්කරණමූලික ලිපිය: වින්ඩෝස් එක්ස්පී සංස්කරණවින්ඩෝස් එක්ස්පීවල මූලික සංස්කරණවින්ඩෝස් එක්ස්පී වල ප්‍රධාන වශයෙන් සංස්කරණ 2ක් තිබේ. එනම්, වින්ඩෝස් එක්ස්පී නිවෙස් සංස්කරණය (ගෘහස්ත පරිශීලකයන් සදහා නිර්මානය කරන ලද) සහ වින්ඩෝස් එක්ස්පී වෘත්තිමය (ව්‍යාපාර සහ ප්‍රබල-පරිශීලකයන් සදහා නිර්මානය කරන ලද) වශයෙනි. වින්ඩෝස් එක්ස්පී වෘත්තිමය සංස්කරණයේ සාමාන්‍ය ගෘහස්ත පරිශීලකයන් භාවිතා  නොකරන උසස් ලක්ෂණ අඩංගුවෙයි.වෙළෙඳ පොල සදහා වූ විශේෂ සංස්කරණවින්ඩෝස් එක්ස්පී ආරම්භක සංස්කරණය යනු වින්ඩෝස් එක්ස්පීවල අවම-මිල සහිත සංස්කරණයකි. මෙය තායිලන්තය, ඉන්දුනීසියාව, රුසියාව, ඉන්දියාව, කොලොම්බියාව, බ්‍රසීලය, ආජන්ටිනාව, පේරු, බොලීවියා, චිලී, මෙක්සිකෝ, ඉක්වදෝරය,  උරුගුවේ සහ වෙනුසුවේලාව වැනි රටවල් වලදී ලබාගත හැක. මෙම සංස්කරණය වින්ඩෝස් එක්ස්පී නිවෙස් සංස්කරණයට  තරමක් දුරට සමානය. එහෙත් එය අඩු-සීමා දෘඩාංග සදහා සීමා සහිතය. මෙහි එකම වේලාවට ධා
වනය කල හැක්කේ  වැඩසටහන් 3 ක් පමණි.භාෂාවින්ඩෝස් එක්ස්පී මෙහෙයුම් පද්ධතිය භාෂා කිහිපයකින් ලබාගත හැක. අමතර වශයෙන්, MUI ඇහුරුම් සහ භාෂා අතුරු මුහුණත් ඇහුරුම් මගින් පරිශීලක අතුරු මුහුණත භාෂා රාශියකට පරිවර්තනය කරගත හැක.ATMs සහ විකුණුම්කරුවන්ස්වයංක්‍රීය ගණක යන්ත්‍ර (ATM) විකුණුම්කරුවන් වන Wincor Nixdorf, NCR සංස්ථාව සහ Diebold සංස්ථාපිත යන සමාගම් සියල්ලම ඔවුන්ගේ OS/2 සංක්‍රමණ මඟ ලෙස මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් එක්ස්පී තෝරා ගන්නා ලදී.සේවා ඇහුරුම්මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් වින්ඩෝස් එක්ස්පී මෙහෙයුම් පද්ධතියේ මතුවන යම් යම් දෝෂ නිරාකරණය කිරීම සදහාත් නව ලක්ෂණ  එකතු කිරීම සදහාත් සේවා ඇහුරුම් කිහිපයක් අතරින් පතර නිකුත් කරන ලදී.සේවා ඇහුරුම 1වින්ඩෝස් එක්ස්පී සදහා සේවා ඇහුරුම 1 (SP1) 2002 සැප්තැම්බර් 9 වැනි දින නිකුත් කරන ලදී.සේවා ඇහුරුම 2සේවා ඇහුරුම 2 (SP2) 2004 අගෝස්තු 25 වැනි දින නිකුත් කරන ලදී.සේවා ඇහුරුම 2b2006 අගෝස්තු මාසයේදී මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් නවීකරණය කරන ලද පිහිටුවීමේ මාධ්‍යයක් වින්ඩෝස් එක්ස්පී SP2 සහ වින්ඩෝස් සර්වර් 2003 S
P1 සදහා අණ්ඩයක් (patch) ලෙස අඩංගු කරමින් නිකුත් කරන ලදී.සේවා ඇහුරුම 2c2007 අගෝස්තු 10 වෙනි දින මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් සේවා ඇහුරුම 2 සදහා සේවා ඇහුරුම 2c (SP2c) නමින් සුථ නවීකරණයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.සේවා ඇහුරුම 3වින්ඩෝස් එක්ස්පී සේවා ඇහුරුම 3 (SP3) 2008 අප්‍රේල් 21 වැනි දින නිෂ්පාදකයන් සදහාද 2008 මැයි 6 වැනි දින පරිශීලකයන්  සදහාද පොදුවේ මයික්‍රොසොෆ්ට් අවපතන මධ්‍යස්ථානය සහ වින්ඩෝස් නවීකරණය මගින් ලබාගත හැකිවන පරිදි නිකුත් කරන ලදී.භෞතික මතක සීමාභෞතික මතකයේ උපරිම සීමාව (RAM) වින්ඩෝස් එක්ස්පී 32-bit සහ 64-bit සංස්කරණ අතර  යොමු කලහැක. පහත දැක්වෙන වගුව මගින් වින්ඩෝස් එක්ස්පී සහය දක්වන උපරිම භෞතික මතක සීමාව නිරූපණය කරයි:වින්ඩෝස් එක්ස්පී සංස්කරණ සදහා භෞතික මතක සීමාසංස්කරණය32-bit වින්ඩෝස් වල සීමා64-bit වින්ඩෝස් වල සීමාවින්ඩෝස් එක්ස්පී වෘත්තිමය4 GB128GBවින්ඩෝස් එක්ස්පී නිවෙස් සංස්කරණය4 GBN/Aවින්ඩෝස් එක්ස්පී මාධ්‍යය මධ්‍යස්ථාන සංස්කරණය4 GBN/Aවින්ඩෝස් එක්ස්පී පුවරු PC සංස්කරණය4 GBN/Aවින්ඩෝස් එක්ස්පී ආරම්භක සංස්කරණය512 MBN/Aබහුසකස
න සීමාවින්ඩෝස් එක්ස්පී මෙහෙයුම් පද්ධතිය සහය දක්වන උපරිම භෞතික සකසන ගණන වන්නේ: වෘත්තීමය සංස්කරණය සදහා 2 ක්ද, ගෘහස්ත සංස්කරණය සදහා 1 ක්ද වශයෙනි.ජීවන චක්‍ර සහයවින්ඩෝස් එක්ස්පී මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සේවා ඇහුරුමක් නොමැතිව සහය දැක්වීම 2004 සැප්තැම්බර් 30 වෙනි දින අවසාන වන අතර, වින්ඩෝස් එක්ස්පී සේවා ඇහුරුම 1 සහ 1a සදහා සහය දැක්වීම 2006 ඔක්තෝබර් 10 වෙනි දින අවසාන වෙයි.වින්ඩෝස් එක්ස්පී සේවා ඇහුරුම 2 (SP2) 2010 ජූලි 13 වෙනි දින විශ්‍රාම යන ලදී, ඒ එහි තිබූ ප්‍රධාන ලැබිය හැකි බවින් (general availability) සම්පූර්ණයෙන්ම අවුරුදු 6 කට පසුවය.දොස් දැක්වීමමූලික ලිපිය: වින්ඩෝස් එක්ස්පී වල ගුණදොස්නිෂ්පාදනය සක්‍රිය කිරීම සහ සත්‍යෙක්ෂණයනිෂ්පාදනය සක්‍රිය කිරීමප්‍රකාශන හොරකම් අඩු කිරීමට උත්සාහයක් වශයෙන්, වින්ඩෝස් එක්ස්පී විසින් නිෂ්පාදනය සක්‍රිය කිරීම හදුන්වාදෙන ලදී.නිෂ්පාදන යතුර පරීක්ෂා කිරීමසක්‍රිය කිරීමට අමතර වශයෙන්, වින්ඩෝස් එක්ස්පී සේවා ඇහුරුම් විසින් අනවසර පිහිටුවීම් වැලැක්වීම සදහා වින්ඩෝස් එක්ස්පී මෙහෙයුම් පද්ධතිය පරිගණකවල පිහිටුවීමේදී වැඩි ප්‍රමාණයක්
භාවිතකල නිෂ්පාදන යතුරු ප්‍රතික්ෂේප කරයි.වින්ඩෝස් සත්‍ය වාසියගොනුව:WGA Notice.pngවින්ඩෝස් සත්‍ය වාසිය අසාර්ථක වලංගු කිරීමක් දැනුම්දෙමින්.මූලික ලිපිය: වින්ඩෝස් සත්‍ය වාසියප්‍රකාශන හොරකම් වැළැක්වීමට උත්සහ කිරීම මත කාන්දු වූ (leaked) හෝ ජනිත   කරන ලද (generated) කලාප බලපත්‍ර යතුරු සදහා, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් වින්ඩෝස් සත්‍ය වාසිය (WGA) හදුන්වාදෙන ලදී. බලපත්‍ර යතුර අසත්‍ය එකක් ලෙස හදුනාගත් විට, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමෙන් සත්‍ය යතුරක් මිලදී ගන්නා ලෙස   පරිශීලකයාගෙන් විමසන දිගින් දිගට විවේචනය කරන තිරයක් දිස්වේ.බලපත්‍රය සහ මාධ්‍ය වර්ගවින්ඩෝස් එක්ස්පීවල බලපත්‍ර වර්ග 3ක් ඇත එනම්: සිල්ලර, කාණ්ඩ (VLK), සහ මූල්‍ය උපකරණ නිෂ්පාදක (OEM) වශයෙනි. මෙම බලපත්‍ර වර්ග තුනම වින්ඩෝස් එක්ස්පී ප්‍රොපෙෂනල් 32-bit සහ 64-bit යන සංස්කරණ වලට ලබාගත හැක. වින්ඩෝස් එක්ස්පී හෝම් එඩිෂන් සංස්කරණය සිල්ලර සහ OEM බලපත්‍ර වලට පමණක් සීමා කර ඇත.සිල්ලරකාණ්ඩ බලපත්‍රමුල් උපකරණ නිර්මාණය (OEM)පාරිභෝගික භාවිතය නොමැතපද්ධති අවශ්‍යතාවින්ඩෝස් එක්ස්පී නිවෙස් සහ වෘත්තිමය සං
ස්කරණවල පද්ධති අවශ්‍යතා මෙසේය:අවමනිර්දේශ කරනසකසනය233 MHz[1]300 MHz හෝ ඉහලමතකය64 MB RAM[2]128 MB RAM හෝඉහලවීඩියෝ ඇඩප්ටරය සහ මොනිටරයSuper VGA (800 x 600) හෝ ඉහල විභේදනයයක්දෘඩ තැටියේ නිදහස් ඉඩ ප්‍රමාණය1.5 GB හෝ ඉහල(සේවා ඇහුරුම 2 සදහා අමතර 1.8 GB ඉඩක්ද  සේවා ඇහුරුම 3 සදහා අමතර 900 MB ඉඩක්ද අවශ්‍ය වේ)උපාංගCD-ROM උපාංගයක් හෝ DVD උපාංගයක්ආදාන උපාංගයතුරු පුවරුවක්. මූසිකයක් හෝ සුදුසු කුස්තුර වැසීම් (pointing) උපාංගයක්හඬශ්‍රව්‍ය කාඩ් පතක්. ස්පීකරයක් හෝ ඉස් බණුවක්මේවාද බලන්නමයික්‍රොසොෆ්ට් ද්වාරයමෙහෙයුම් පද්ධතිවල සංසන්දනමෙහෙයුම් පද්ධතිවල ඉතිහාසයමෙහෙයුම් පද්ධති ලැයිස්තුවවින්ඩෝස් විස්ටා සහ වින්ඩෝස් එක්ස්පීවල සංසන්දනවිමර්ශණවින්ඩෝස් එක්ස්පී ලිපිය ඉංග්‍රීසි බසින්වැඩිදුර කියවීම සදහාජොයිස්, ජෙරී; මූන්, මැරියන් (2004). මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් එක්ස්පී සරලව සහ පැහැදිලිව. මයික්‍රොසොෆ්ට් මුද්‍රණාලය. ISBN 9780735621121.බාහිර සැබැදිමයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් එක්ස්පී නිවස්න පිටුවවින්ඩෝස් එක්ස්පී උදව් සහ පාවිච්චි කි
රීමේ උපදෙස්මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් එක්ස්පී විචාරකයන්ගේ මාර්ගෝපදේශකය - අගෝස්තු 2001 (PDF ආකෘතියෙන්) සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-05-14 at the Wayback Machineවින්ඩෝස් එක්ස්පී මතක සීමාවින්ඩෝස් එක්ස්පී සේවා ඇහුරැම 3 ජාල මගින් ස්ථාපනය කිරීමේ පැකේජය - වෘත්තීයවේදියන් සහ විකාශකයන් සදහා (පූර්ණ මාර්ග අපගත පිහිටුවනය)ආශ්‍රිත↑ "වින්ඩෝස් එක්ස්පී ටු ටේක් ද පීසී ටු නිව් හයිට්ස්". මයික්‍රොසොෆ්ට් පුවත් කේන්ද්‍රය. මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම. අගෝස්තු 24, 2001. සම්ප්‍රවේශය අගෝස්තු 8, 2011.↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;marketshare නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ "මයික්‍රොසොෆ්ට් අනවුන්සර්ස් වින්ඩෝස් එක්ස්පී ඇන්ඩ් ඔෆිස් එක්ස්පී". මයික්‍රොසොෆ්ට් ප්‍රේස්පාස්. මයික්‍රොසොෆ්ට්. පෙබරවාරි 5, 2001. සම්ප්‍රවේශය සැප්තැම්බර් 17, 2009. දි එක්ස්පී නේම් ඊස් ෂෝට් ෆො "එක්ස්පීරියන්ස්"↑ ජෙරමි කර්ක් (ජනවාරි 18, 2006). "ඇනලිස්ට්: නෝ එෆෙක්ට් ෆ්‍රොම් ටාඩි එක්ස්පී සර්විස් පැක්". ITworld.com. මාර්තු 17, 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය ඔක්තෝම්බර් 5, 2011.↑ සිස්ටම් බිල්ඩ
ර්ස් කැන් බයි වින්ඩෝස් එක්ස්පී අන්ටිල් ජැනවරි  '09 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2009-01-02 at the Wayback Machine.↑ http://oem.microsoft.com/script/contentPage.aspx?pageid=564778[භින්න වූ සබැඳිය]vteමයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් පෙළපතසංස්කරණ · සැසඳිලි · සංරචක · ඉතිහාසය · කාලරේඛාව · විමර්ශනDOS-මත පදනම් වූ වින්ඩෝස් 1.0 · වින්ඩෝස් 2.0 · වින්ඩෝස් 2.1x · වින්ඩෝස් 3.0 · වින්ඩෝස් 3.1xවින්ඩෝස් 9xවින්ඩෝස් 95 · වින්ඩෝස් 98 (ප්‍රවර්ධනය) · වින්ඩෝස් Meවින්ඩෝස් NTකලින් සංස්කරණවින්ඩෝස් NT 3.1 · වින්ඩෝස් NT 3.5 · වින්ඩෝස් NT 3.51 · වින්ඩෝස් NT 4.0 · වින්ඩෝස් 2000අනුග්‍රාහක නිකුත් කිරීම්වින්ඩෝස් එක්ස්පී (සංස්කරණ [x64 · මේඩියා සෙන්ටර්] · ප්‍රවර්ධනය) · වින්ඩෝස් විස්ටා (සංස්කරණ · ප්‍රවර්ධනය) · වින්ඩෝස් 7 (සංස්කරණ · ප්‍රවර්ධනය)වින්ඩෝස් සර්වර්සර්වර් 2003 · සර්වර් 2008 (සර්වර් 2008 R2 · HPC සර්වර් 2008) · හෝම් සර්වර් (හෝම් සර්වර් 2011) · එසන්ටියල් බිස්නස් සර්වර් · මල්ටිපොයින්ට් සර්වර් · ස්මෝල් බිස්නස් සර්වර්විශේෂිතවින්ඩෝස් එම්බඩඩ් (POSරෙඩී) · වින්ඩෝස් පෙරපිහිටුවීම් වටපිටාව · උරුමකම් හිමි මුලික පද්ධති සදහා වින්ඩෝස්වි
න්ඩෝස් CEවින්ඩෝස් CE 3.0 · වින්ඩෝස් CE 5.0 (වින්ඩෝස් මොබයිල්) · වින්ඩෝස් CE 6.0 (වින්ඩෝස් දුරකතනය 7) · වින්ඩෝස් CE 7.0අනාගතවින්ඩෝස් 8අවලංගු කලකයිරෝ · නැෂ්වයිල් · නෙප්චූන් · ඔඩිස්සෙයිආශ්‍රිත මාතෘකාOS/2 · වින්ඩෝස් පිහිටු වීමබිම් සවිය යනු රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන, ඉඩම් සඳහා පවතින්නා වූ හිමිකම ශක්තිමත් කරන්නා වූ වැඩසටහනකි.භාහිර සබැඳිබිම් සවිය - ඉඩම් හිමිකම් ලියාපදිංචි කිරීමේ ජාතික වැඩසටහන සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2012-07-08 at the Wayback Machineචිත්‍රපටයසැකිල්ල:SHORTDESC:චිත්‍රපටයThe Lord of the Rings:The Return of the Kingගොනුව:EsdlaIII.jpgPromotional posterතිර රචනයFran WalshPhilippa BoyensPeter Jacksonරංගන ශිල්පීන්Elijah WoodIan McKellenSean AstinAndy SerkisViggo MortensenDominic MonaghanBilly BoydJohn Rhys-DaviesOrlando BloomLiv TylerBernard HillJohn NobleDavid WenhamSala BakerLawrence MakoareHugo WeavingMiranda OttoKarl UrbanCate BlanchettසිනෙමාරූපණයAndrew LesnieProductioncompaniesWingNut FilmsThe Saul Zaentz Companyආදායම$1,119,110,941[1]The Lord of the ring : T
he Return of the King යනු පීටර් ජැක්සන් විසින් සම රචනා කළ සම නිෂ්පාදනය කළ මනඃකල්පිත වීර චරිත චිත්‍රපටයකි. මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් J.R.R වොල්‍කීන්ගේ ‘The Lord of the Rings’ කෘතියෙහි තුන්වන වෙළුම මත පදනම් වී ඇති අතර (නමුත් දෙවන වෙළුමෙහි කොටස් ද ඇතුළත් වේ.) එය ‘The Lord of the Rings’ චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයෙහි අවසාන චිත්‍රපටය වේ. එය ‘The Fellowship of the Rings’ සහ ‘The Two Towers’ අනුව දිවෙන අතර සම චිත්‍රපටවලට සමගාමීව චිත්‍රපටයට නගා ඇත.සවුරන් විසින් භූමි මධ්‍යය ආක්‍රමණය කිරීමේදී ඔහුගේ අවසාන අදියර දියත් කිරීමත් සමග, මායාකාර ගැන්ඩාෆ් සහ රෝහන්හි රජු තිඔඩන් විසින් ඉදිරියෙන් පැමිණෙන තර්ජනයෙන් ගොන්ඩර්හි අගනුවර වන මිනාස් ටිරිත් ආරක්ෂා කර ගැනීමට සිය හමුදාවන් රැස් කරනු ලබයි. ඇරගන් අවසානයේදී ගොන්ඩර් අත්පත් කරගන්නා අතර ඔහු විසින් සෞරන් පරාජය කිරීම පිණිස උදවු ලබා ගැනීමට භූත සේනාවක් කැඳවයි. අවසානයේදී ආයුධවල සියලු බලයන් හමුදාව සතු වුවද ඔවුන්ට ජයගත නොහැකි බව ඔවුන් තේරුම් ගනී; හොබිට්ස්, ෆ්‍රෝඩෝ, සහ සෑමි යන තිදෙනාට මුද්දේ වගකීම පැවරෙන අතර ගොලමි ඔවුන්ට ද්‍රෝහි වේ, අවසානයේදී ඔවුන් මෝඩෝහි One Ring විනාශ කරනු ලැබේ.2
003 නොවැම්බර් 17 වන දින නිකුත් වූ ‘The Lord of the ring : The Return of the King’ චිත්‍රපටය, වැඩිම විවේචක ප්‍රසාදය දිනූ චිත්‍රපටි අතරින් 1 ක් සහ මෙතෙක් වැඩිම බොක්ස් ඔෆිස් සම්මානය ලැබූ චිත්‍රපටය බවට පත් විය. එය යෝජිත ඇකඩමි සම්මාන එකොළහම ජයග්‍රහණය කළ අතර, එමගින් මෙය වැඩිම ඇකඩමි සම්මාණ ජයග්‍රහණය වෙනුවෙන් ‘ටයිටැනික්’ සහ ‘බෙන් - හර්’ චිත්‍රපට සමග සම තත්වයට පත් වේ. මෙය හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා ඇකඩමි සම්මානයද ජයග්‍රහණය කළ අතර මනඃකල්පිත චිත්‍රපටයකට ඉතිහාසයේ පළමුවරට ලද සම්මානය එය විය.එසේම එය ‘ටයිටැනික්’ චිත්‍රපටයට පිටුපසින් සිටිමින් මෙතෙක් ලොව පුරා දෙවැනි වැඩිම ආදායම් ලද චිත්‍රපටය බවටද, චිත්‍රපට මාලාවෙහි වැඩිම සාර්ථකත්වය ලැබූ චිත්‍රපටය බවටද පත් විය. මෙහි විශේෂ දීර්ඝ කරන ලද සංස්කරණය, චිත්‍රපටයේ විවිධ කොටස් සහිත අතිරේක මිනිත්තු 52 න් සමන්විත වන අතර එහි DVD තැටිය 2004 දෙසැම්බර් 14 වැනි දින නිකුත් කරන ලදී.↑ "The Lord of the Rings: The Return of the King (2003)". Box Office Mojo. සම්ප්‍රවේශය 3 February 2009.1960 වසරේ ර/කරඳන මහා විද්‍යාලයෙන් අට වසරේ ශිෂ්‍යත්වය සමත්ව රත්නපුර සීවලී මධ්‍ය මහා විද්‍ය
ාලයට ඇතුලත් වූ ටී. ආර්. අරියරත්න මහතා 1966 දී අපොස උසස් පෙළ විභාගය සමත්ව කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. 1972 දී භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂ උපාධිය (BSc Special - Physics) දෙවන පෙළ ඉහළ සමාර්ථයක් ලබාගනිමින් සමත්වූ ඔහු 1979දී එක්සත් රාජධානියේ ඩරම් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් න්‍යෂ්ඨික උපකරණ තාක්ෂණය (Nuclear Instrumentation) පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියත්, භෞතික විද්‍යා පර්යේෂණ හා අදාල මැක්ග්‍රෝහිල් ත්‍යාගයත්, එක්සත් රාජධානියේ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල ශිෂ්‍යත්වයත් දිනාගන්නා ලදි.1972දී සහය කථිකාචාර්යවරයෙකු ලෙස කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ සේවය කිරීම ඇරඹු ආරියරත්න මහතා 1979දී භෞතික විද්‍යා අංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය පදවියටත්, 1998දී මහාචාර්ය පදවියටත් පත්විය. එමෙන්ම 1991දී ශ්‍රී ලංකා විද්‍යාභිවර්ධන සංගමයේ E කොටසේ සභාපතිත්වයත්, 1999-2001 දක්වා භෞතික විද්‍යා ආයතනයේ සභාපතිත්වයටත් පත් විය. එම වකවානුවේදී කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ භෞතික විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධානී තනතුර හෙබවූ ඔහු දැනට එම විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යා පීඨයේ පීඨාධිපති තනතුර දරයි.මෙම ලිපිය සත්‍යාපනය සඳහා තවත් අමතර මූලාශ්‍ර දැක්වීම කළ යුතුව ඇත. විශ්වසනීය මූලාශ්‍ර වෙත වන උ
පහරණ එක් කිරීමෙන් මෙම ලිපිය වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත කරුණු අභියෝගයට ලක්වීමට හා ඉවත් කිරීමට ඉඩ ඇත.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "කොරල් පර" – news • පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (2023 ජූලි) (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)Marine habitatsBiodiversity of a coral reefවෙරළ බඩ කලාප (Littoral zone)Intertidal zoneEstuariesSeagrass meadowsKelp forestsකොරල් පර (Coral reef)Ocean banksContinental shelfNeritic zoneසමුද්‍රසන්ධි(Strait)Pelagic zoneOceanic zoneSeamountsHydrothermal ventsCold seepsDemersal zoneBenthic zonevteකොරල් පර වල ජෛව විවිධත්වයේ ඇතැම් කොටසක්, ඔස්ට්‍රේලියාවේ මහාබාධක පරයකොරල් පර යනු නොගැඹුරු නිවර්ථන පෝෂක පදාර්ථ ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් හෝ පෝෂ ද්‍රව්‍ය‍ නොමැති සමුද්‍ර ජලයෙහි අන්තර්ගත ජීවි විශේෂ වලින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන ඇරගනයිට් ව්‍යුහයන් වේ.  කාෂිකාර්මික ප්‍රදේශ වලින් නිකුත් කරනු ලබන අධි පෝෂණය සහිත සංඝටක නිසා ඇල්ගි වල වර්ධනය දිරිමත් කිරීම මගින් මෙකී කොරල් පර වලට හානි සිදුවිය හැකිය. බොහෝ කොරල් පර වල ප්‍රමුඛතම ජීවි විශේෂයන් වනුයේ පාෂාණම
ය කොරල්ය. මේවා කැල්සියම් කාබනේට් බහිස්සැකිලි ස්‍රාවය කරන ගනාවාසයේ නිඩේරියාවන්ගෙන් සැදී ඇත. මෙලෙස සැකිලි ද්‍රව්‍ය එක්රැස්වීමෙන් සහ කැඩිබිදි ඒවා සාගර තරංග මගින් එකිනෙක මත ගොඩ ගැසි ජෛව විඛාදනයට පත් වීමෙන් සුවිශාල කැල්සියම් වලින් සැදුම්ලත් ගනාවාස බිහිවන අතර ඒවා මගින් අනෙකුත් ජීවි කොරල් වලට සහ විශේෂ මාදලි වල වෙනත් ශාක හා සත්ව ජීවිත වලට ආධාර සපයනු ලැබේ. මේකි කොරල් නිවර්තන සහ සෞම්‍ය ජලයෙහි දක්නට ලැබුණද කොරල් පර සෑදෙනුයේ සමකයෙහි සිට අක්ෂාංශ 30 කත් සහ දේෂාංශ 30 ක් අතර කලාපයේදීය.කොරල් ඉතා කුඩා ජීවියෙකුගේ නිර්මාණයකි.මේ කුඩා ජීවියා "පොලිප් ජීවියා" හෙවත් බුහුබාවා ලෙස හදුන්වයි. අපෘෂ්ඨ වංශික ගණයට අයත් කුඩා මෘදු විනිවිද පෙනෙන සතෙක් වන මේ ජීවියා සාගර ජලයේ ඇති කැල්සියම් කාබනේට් අවශෝශණය කරගෙන තම ශරීරයට පිටින් සැකිල්ලක් හෙවත් කවචයක් නිර්මාණය කර ගනී.මේ සතුන් දහස් සංඛ්‍යාවක් නිර්මාණය කරන ඇටසැකිලි කොරල් ලෙස හදුන්වයි.මෙම පොලිප් සතුන් හුණුගල් සැකිල්ලේ කෝප්පයකට සමාන ලෙස ජීවත් වේ.කොරල් පරය ආරම්භ වන්නේ තනි පොලිප් ජීවියෙකුගෙනි. සාගර ජලයේ පාවෙමින් සිටින ජීවියා තද මතුපිටක් හමු වු විට එහි පදිංචිවේ. එයින් පසු සැකිලි
සෑදීම අරඹන අතර ,පැටවුන් දෙමාපිය පොලිප්ට බද්ධ වී සැකිලි සාදයි.පොලිප් ජීවියා මිය ගියද උගේ සැකිලි ඉතිරි වන අතර,ඒ සැකිල්ල මත වෙනත් ජීවීන් වර්ධනය වේ.මෙසේ වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ පොලිප් ජීවීන්ගේ කොලණියක් මගින් සෑදෙන ඉතා ඝනකම සහිත සැකිල්ල කොරල් පරයක් හෙවත් කොරල් පරයක් ලෙස හදුන්වයි.පොලිප් ජීවියා සත්ව ප්ලවාංග ආහාරයට ගන්නා අතර, ඒ ජීවියා සමඟ සහජීවී ලෙස ජීවත් වන සුසැන්තලේ නමැති අන්වීක්ෂීය පැලෑටිය මත කොරල් පරයේ වර්ධන ශක්තිය රඳා පවතී.පොලිප්ගේ බහිශ්‍රාවීය ද්‍රව්‍ය සහ හිරු එළිය උපයෝගී කරගෙන සුසැන්තලේ නමැති අන්වීක්ෂීය පැලෑටිය ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය සිදු කරයි. ප්‍රභාසංශ්ලේශණය මගින් නිපදවන ඔක්සිජන් පොලිප් ජීවීන් ආශ්වාස කරයි. එපමණක් නොව කොරල් වලට සුන්දර වර්ණ ලැබෙන්නේ සුසැන්තලේ ගෙනි.කොරල් පර ගොඩනගන හෙවත් hermatypic කොරල් හමුවන්ගේ ප්‍රකාශ කලාපයේ (50m ට වඩා නොගැඹුරු )ය. එනම් ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය වීමට තරම් ප්‍රමණවත් හිරු එළිය ලැබෙන ගැඹුරු මට්ටම තෙක් පමණී.කොරල් බහුබාවන් ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය නොකළත්, ඒක සෛලික ඇල්ගාවක් වෙන zooxanthellate සමඟ සංකේතාත්මක සම්බන්ධතාවයක් පවතී.මෙම ඇල්ගී සෛල කොරල් බුහුබාවාගේ පටක තුළ ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය කරම
ින් නිපදවන අමතර කාබනික පෝෂක කොරල් බුහුබාවන් විසින් ප්‍රයෝජනයට ගනු ලබයි.මේ සබැඳියාව නිසා වැඩි හිරු එළිය ප්‍රමාණයක් ලැබෙන පැහැදිලි ජලයේදී කොරල් පර වේගයෙන් වැඩේ. මෙම සහජීවනය නොමැතිනම් කොරල් පර ඒවායේ චමත්කාර ජනක ව්‍යුහය තෙක් වර්ධනය වීම ඉතාමත් සෙමෙන් සිදුවනු ඇත. කොරල් ලිංගික හා අලිංගික යන ආකාර දෙකෙන්ම වර්ගයා බෝකරගනී.තනි බුහුබාවකු හට සිය ජීවිත කාලය තුළදී මේ අකාර දෙකම උපයෝගී කරගෙන වර්ගයා බෝකර ගැනීමට හැකිය.කොරල් ලිංගිකව තම වර්ගයා බෝකිරීම අභ්‍යන්තර හෝ බාහිර සංසෙචනයෙන් සිදුකරයි. ප්‍රජනක සෛල උදර කුහරයේ රේඛාලෙස ඇති පටක ස්ථරයකින් ඇතුළට විහිදුනු මධ්‍යාන්ත්‍රක පටල වල ඇත.ඇතැම් වැඩුණු වයස්ගත කොරල් ද්විලිංගික වේ.අනෙක් කොරල් වෙන්වෙන් වශයෙන් ස්ත්‍රී ලිංග හෝ පුරුෂ ලිංගිකවේ. ඔවුන් වැඩෙන විට ඉතා සුළු ඒකාකාරී ලිංගික වෙනසක් දැකිය හැකිය.ලෝකයේ දක්නට ලැබෙන ඉතාමත් චමත්කාර ජනක වුද, වෙරළ බඩ පරිසර පද්ධතියක් වශයෙන්  කොරල් පර ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධතිය හැදින්විය හැකිය. එමෙන්ම ජෛව ක්‍රියාවලියන් ආශ්‍රිත නිර්මාණය වන භූරූප පද්ධතියක් වශයෙන්ද මෙය හැදින්විය හැකිය.කොරල් ඉතා කුඩා ජීවියෙකුගේ නිර්මාණයකි.මේ කුඩා ජීවියා "පොලිප් ජීවියා
" හෙවත් බුහුබාවා ලෙස හදුන්වයි. අපෘෂ්ඨ වංශික ගණයට අයත් කුඩා මෘදු විනිවිද පෙනෙන සතෙක් වන මේ ජීවියා සාගර ජලයේ ඇති කැල්සියම් කාබනේට් අවශෝශණය කරගෙන තම ශරීරයට පිටින් සැකිල්ලක් හෙවත් කවචයක් නිර්මාණය කර ගනී.මේ සතුන් දහස් සංඛ්‍යාවක් නිර්මාණය කරන ඇටසැකිලි කොරල් ලෙස හදුන්වයි.මෙම පොලිප් සතුන් හුණුගල් සැකිල්ලේ කෝප්පයකට සමාන ලෙස ජීවත් වේ.කොරල් පරය ආරම්භ වන්නේ තනි පොලිප් ජීවියෙකුගෙනි. සාගර ජලයේ පාවෙමින් සිටින ජීවියා තද මතුපිටක් හමු වු විට එහි පදිංචිවේ. එයින් පසු සැකිලි සෑදීම අරඹන අතර ,පැටවුන් දෙමාපිය පොලිප්ට බද්ධ වී සැකිලි සාදයි.පොලිප් ජීවියා මිය ගියද උගේ සැකිලි ඉතිරි වන අතර,ඒ සැකිල්ල මත වෙනත් ජීවීන් වර්ධනය වේ.මෙසේ වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ පොලිප් ජීවීන්ගේ කොලණියක් මගින් සෑදෙන ඉතා ඝනකම සහිත සැකිල්ල කොරල් පරයක් හෙවත් කොරල් පරයක් ලෙස හදුන්වයි.පොලිප් ජීවියා සත්ව ප්ලවාංග ආහාරයට ගන්නා අතර, ඒ ජීවියා සමඟ සහජීවී ලෙස ජීවත් වන සුසැන්තලේ නමැති අන්වීක්ෂීය පැලෑටිය මත කොරල් පරයේ වර්ධන ශක්තිය රඳා පවතී.පොලිප්ගේ බහිශ්‍රාවීය ද්‍රව්‍ය සහ හිරු එළිය උපයෝගී කරගෙන සුසැන්තලේ නමැති අන්වීක්ෂීය පැලෑටිය ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය සිදු කරයි.
ප්‍රභාසංශ්ලේශණය මගින් නිපදවන ඔක්සිජන් පොලිප් ජීවීන් ආශ්වාස කරයි. එපමණක් නොව කොරල් වලට සුන්දර වර්ණ ලැබෙන්නේ සුසැන්තලේ ගෙනි.කොරල් පර වර්ධනයට අවශ්‍ය සාධකලෝකයේ පවතින සෑම මුහුදකම කොරල් පර වර්ධනය වන්නේ නැත. කොරල් පර වර්ධනය සඳහා සුදුසු විශේෂිත පරිසර පද්ධතියක් ඇති සාගර වල පමණක් කොරල් පර වර්ධය වේ. එම විශේෂිත අවශ්‍යතා මොනවාද යන්න පහත දැක්වේ.සාගර ජලයේ උෂ්ණත්වය සෙන්ටිග්‍රේඩ් 20-30 අතර පරාසයක විය යුතුය.සාගර ජලයේ ලවණතාවය කොටස් 30-35 අතර නොවෙනස්ව පැවතිය යුතුය.සූර්යයාලෝකය හොඳින් සාගර පත්ලට ලැබිය යුතුය.ඉතා පිරිසිදු ජලයක් පැවතිය යුතුය.සාගර පත්ල පොලිප් ජීවියාට පදිංචි වීමට සුදුසු තත්වයට තැනිතලා, ස්ථාවර එකක් විය යුතුය.සාගර ජලයේ උෂ්ණත්වය එකවර සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 2 කින් පමණ වෙනස් වුවහොත් කොරල් පර විනාශ විය හැක. එයට හේතුව වන්නේ උෂ්ණත්වයේ ක්ෂණික වෙනස් වීම පොලිප් ජීවියාට ඔරොත්තු නොදෙන බැවින් එම ජීවියා මැරි යාමයි. එම ජීවියා විනාශ වු විට කොරල් පර වර්ධනයක් නොවන බැවින් කොරල් පර , අජීවී තත්වයට පත් වී විනාශ වී යයි. එම තත්වයම සාගර ලවණතාවය වෙනස් වූ විටද සිදුවිය හැක. කොරල් පර වර්ධනය මීටර් 50 දක්වා ව
ූ ගැඹුරු මුහුද දක්වා සිදුවේ. එයට හේතුව සූර්යය තාපය ඊට වඩා ගැඹුරට නොයන බැවිනි.කොරල් පරකොරල් වලින් මිනිසුන් ලබා ගන්නා ප්‍රයෝජනමසුනු,පොකිරිස්සන්, කකුළුවන්, බෙල්ලන් වැනි ආහාරයට සුදුසු ජීවීන්ආහාරයට ලබා ගැනීම.පසෙහි ආම්ලිකත්වය උදාසීන කිරීම සඳහා රසායනයක් ලෙස යොදා ගැනීම.අපනයන සඳහා විසිතුරු මසුන් ගල්මල් ලබා ගැනීම.ලියුකේමියා සහ පිළිකා වැනි රෝග වලට අවශ්‍ය බෙහෙත් වර්ග ලබා ගැනීම.ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා හුණු ලබා ගැනීම.කොරල් පර ආශ්‍රිත වෙනත් ජීවීන්ගෙන් මිනිසාට අනාගතයේදී ලබා ගත හැකි ඵල ප්‍රයෝජන වැඩි වනු ඇත. මෑතදී ඇති වූ සීඝ්‍ර ජන සංඛ්‍යා වර්ධනයත් සමඟ කොරල් ආශ්‍රයෙන් ලබා ගන්නා ප්‍රයෝජන වේගවත් වී ති බේ.මේ තත්වය යටතේ මිනිසා මෙම මහඟු සම්පත ප්‍රමාණය ඉක්මවා ප්‍රයෝජනයට ගෙන ඇත. එබැවින් මෙම සම්පත තර්ජනයකට මුහුණ දී ඇත.ඒ සමඟම වෙරළ බඩ ඇති ඇතිවන පරිසර දූෂණයන්ද (අපද්‍රව්‍ය, රසායනික ද්‍රව්‍ය වැනි දේ ගංඟාවනට සහ මුහුදට යැවීම) මෙම පද්ධතිය පිරිහී යාමට හේතු වී ඇත.කොරල් පර විනාශ වීමට තුඩු දෙන හේතු.මිනිසා හුදු අනිතගාමී ලාභ ප්‍රයෝජන සඳහා කොරල් පර ප්‍රදේශ යොදා ගැනීම නිසා එම පර වලට වන හානිය ස්වභාව
ික ක්‍රියාවලියෙන් වන හානියටත් වඩා අති මහත් ය.එවැනි අවස්ථා කිහිපයක් නම්,පත්ල සූරාගෙන යාහැකි දැල් වලින් මසුන් ඇල්ලීම.මේ මගින් මුහුදු පැලෑටි,කොරල් සහ වෙනත් සියලුම ජීවීහු කැඩී විනාශ වී යයි.ඩයිනමයිට් දමා මසුන් ඇල්ලීම.ඩයිනමයිට් භාවිතය නිසා ඇති වන කම්පනය මගින් ලොකු කුඩා ජීවීහු විශාල වශයෙන් විනාශ වෙති.මේ මගින් කොරල් පරද දෙදරා ගොස් එහි ස්ථාවරත්වයට හානි පැමිණේ.හුණු ලබා ගැනීම සඳහා කොරල් ඉවත් කිරීම.මෙය පාරම්පරිකව කෙරෙන වෘත්තියකට සම්බන්ධ ක්‍රියාවලියකි. එහෙත් මෑතක සිට ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් වේගවත් වීම නිසා හුණු ඉල්ලුමද වේගවත් වී තිබේ.මේ මගින් කොරල් පර සීඝ්‍රයෙන් විනාශ වීමට හේතු වේ.සිහිවටන සඳහා තබා ගැනීමට කොරල් කැඩීම.සංචාරක කර්මාන්තය දියුණු ප්‍රදේශවල මෙය බලව සිදුවේ.ජල දූෂණයමුහුද ආශ්‍රිත වෙරළ කොටස් වල සුදු කොහු සෑදීම සඳහා පොල්ලෙලි ගෙන පල් කිරීම හේතු කොට ගෙන කොරල් පර විනාශ විය හැක.යාන්ත්‍රික බෝට්ටු නතර කිරීමට නැංගුරම් භාවිතා කිරීම.විශේෂහෙන්ම කොරල් පර සහිත ප්‍රදේශවල යාන්ත්‍රික බෝට්ටු වල නැංගුරම් මුහුදු පත්ලට බැස්සවීම නිසා කොරල් පර සීරීයාම සහ කැඩී යාම මගින් ඒවා විනාශයට පත් වේ.වනාන්තර එළි පෙහෙළ
ි කිරීමෙන් කොරල් පර විනාශ වී යාම.ගංඟා නිම්න ප්‍රදේශවලට පෝෂක ප්‍රදේශ එළි කිරීම නිසා ගං වතුර ඇතිවේ. මෙහිදී ගං වතුර ගෙන එන රොන්මඩ අධික ප්‍රමාණයක් කොරල් පර සහිත ප්‍රදේශවල අධික ලෙස තැන්පත් වී ඒවා වැසී යාමෙන් කොරල් පර වර්ධනයට බාධා පැමිණේ.කොරල් පර සංරක්ෂණයමිනිසාට ආර්ථික වශයෙන් ඉමහත් ප්‍රයෝජනයක් ලබා දෙන්නා වු කොරල් ආශ්‍රිත මුහුදු ප්‍රදේශ එක් අතකින් මිනිසාට සෞන්දර්යය ලබා දීමෙන් මානසික තෘප්තියක් ඇති වේ. මුහුදු ජීවීන් සංඛ්‍යාවකට රැකවරණය ද සලසයි. මේ නිසා කොරල් පර වලින් ප්‍රයෝජන ගැනීමේදී මිනිසා මීට වඩා බුද්ධිමත්ව කටයුතු කළ යුතුව ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර වෙරළේ කල්කුඩා ප්‍රදේශයේ කොරල් කැඩීම නතර කිරීම නිසා ස්වභාවික ව තැන්පත් වු කොරල් වැටියක් නිර්මාණය වී ඉතා කෙටි කාලයකදී වෙරළ තීරයක් ගොඩ නැගී ඇත. ලෝකයේ වෙනත් රටවල් කොරල් පර සම්පත වැඩි කිරීම සඳහා කෘත්‍රීම ලෙස කොරල් නිර්මාණය කෙරේ.තවත් සමහර රටවල පරණ නැව් මුහුදේ ගිල්වීමෙන් කොරල් වැඩීමට ඉඩ සලසා ඇත. දැනට ලංකාවේ හික්කඩුව ප්‍රදේශය තුළ අක්කර 110 ක සාගර අභය භූමියක් පිහිටුවා ඇත. එය 1979 සී වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ ඇති කරන ලද්දකි.කොරල් පරවල
ව්‍යාප්තියකොරල් පර - පිහිටීමඉන්දු ශාන්තිකර කලාපයේ (රතු මුහුද , ඉන්දියන් සාගරය , අග්නිදිග ආසියානු සහ ශාන්තිකර සාගරද ඇතුළත්ව) වර්ග කිලෝමීටර් 284,300 පුරා පැතිර ඇති බවට ගණනය කර ඇති මෙම කොරල් පර සමස්ත කොරල් පරවලින් 91.9% වේ. මෙම සංඛ්‍යාවෙන් 32.3% ක් අග්නි දිග ආසියාවෙන් ද , 40.8% ක් ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් ද ඇතුළත්ය. සමස්ත කොරල් පර ප්‍රමාණයෙන් 7.6% පමණක් අත්ලාන්තික් සහ කැරිබියානු කොරල් පර වේ.කොරල් පර ඉතාම සීමිතව හෝ දක්නට නොමැති වන්නේ ඇමරිකානු සහ අප්‍රිකානු බටහිර වෙරළ තීරයන්ගේය. ගොඩගැනීම් ක්‍රයාවලිය සහ දැඩි සිසිල් සාගර දියවැල් මගින් මෙම ප්‍රදේශවල සාගර ජලයෙහි උෂ්ණත්වය පහත වැටීම ප්‍රාථමිකව මෙම සීමිත භාවයට හේතු වේ. ආසියාවේ වෙරළ තීරයෙන් එපිට පාකිස්ථානයේ සිට බංග්ලාදේශය දක්වා වෙරළ තීරයේ ද කොරල් පර සීමිත වී ඇත. ඇමසන් නදියෙන් සහ ගංගා නදියෙන් ඉතා විශාල වශයෙන් ජලය සාගරයට මුදා හරින බැවින් පිළිවෙලින් දකුණු ඇමරිකාවේ ඊසාන දිගින් ද බංග්ලාදේශය අවට ද කොරල් පර සීමිත වී ඇත.ලෝකයේ ප්‍රසිද්ධ කොරල් පර සහ පිහිටා ඇති ප්‍රදේශ :-මහා බාධක පරය - ලෝකයේ විශාලතම කොරල් පර පද්ධතිය , ඕස්ට්‍රේලියාවේ , ක්වීන්ස්ලන්තයබෙ
ලිස් බාධක පරය - ලෝකයේ දෙවන විශාලතම කොරල් පර පද්ධතිය , මෙක්සිකෝහි දකුණු ක්වින්ටානාරෝ සිට පැතිරෙන මෙම පරය බෙලිස් වෙරළ තීරය දිගේ පහළට හොන්ඩ්‍යුරාස් දුපත දක්වා පැතිරේ.රතු මුහුදේ කොරල් පරය - ඊජිප්තු වෙරළ තීරයෙන් එපිට සිට සවුදි අරාබිය දක්වාපුලී රිජ් - ගැඹුරුම , ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ යෙදෙන කොරල් පරය, ෆ්ලොරිඩානව කැල්ඩේනියා බාධක පරය - ලෝකයේ දෙවන විශාලතම ද්විත්ව බාධක පරය වන මෙය කිලෝ මීටර් 1500 පමණ දිග වේ.තර්ජනමයික්‍රොනීසියාවේ  යැප්ට ඔබ්බෙන්  ගැටි පරයක් සහිත දිවයිනක් [1]මූලික ලිපිය: කොරල් පර හා බැඳි පාරිසරික ගැටළුලොව පුරා කොරල් පර විනාශ වෙමින් පවතිති.[1] විශේෂයෙන්ම, කොරල් පර කැඩීම, කෘෂිනාර්මික හා නාගරික අපහරණ, දූෂණය (කාබනික හා අකාබනික), අධික මස්මැරීම, පිපිරුම් මස්මැරීම, රෝග, සහ කාණු කැපීම සහ දිවයින් හා මුහුදු බොකු වෙත ප්‍රවාහණය යන දේ කොරල් පරිසර පද්ධතීන්ට ස්ථානගත තර්ජන වෙති. පුළුල් තර්ජන වන්නේ සාගර උෂ්ණත්වය ඉහළ යෑම, සාගර ජල මට්ටම ඉහළ යෑම සහ  සාගර අම්ලකරණය නිසාවෙන් pH අගයෙහි වෙනස්වීම්, යන මේ හරිතාගාර වායු විමෝචනයන් හා බැඳි සියල්ල වෙති.[උපහරණ ඇවැසිය]පෘථිවි සාගරවල ජීවත් වන කොරල්පර වලට ම
ිනිස් ක්‍රියාකාරකම් විශාල තර්ජනයක් එල්ල කරයි. මෙම පරිසර පද්ධතිවලට එල්ලවී ඇති ප්‍රබලම තර්ජනය වන්නේ දූෂණය හා අධික ලෙස මසුන් මැරීමයි. බෝට්ටු ගමනාගමනය හා නැව් තදබදය නිසාද කොරල්පර භෞතික විනාශ වීම සිදු වේ. ආහාර පිණිස සිදුකරන මාළු වෙළඳාම මෙයට හේතු වී ඇත්තේ සයනයිඩ් (Cyanide) භාවිතා කිරීම නිසාය. මීට අමතරව එමඟින් නිවර්තන කලාපයේ ජීවත්වන මිනිසුන්ටද හානි ගෙන දේ. Hughes (2003) ගේ වාර්ථාවලට අනුව ජනගහන වර්ධනය හා ප්‍රවාහන ක්‍රමවල සිදුව ඇති දියුණුව කොරල්පර සඳහා විශාල වශයෙන් බලපා ඇත. නිදසුන් වශයෙන් මසුන් සහ අනෙකුත් ස්වාභාවික සම්පත් සඳහා ගෝලීය වෙළඳපොළක් ඇති වීමත් කොරල්පර ආශ්‍රිත සම්පත් සඳහා ඇති ඉල්ලුම සැපයීමේදී ඊට අදාළ ප්‍රභවයන් විනාශ වී යාමක් දැක්විය හැකිය.පර්යේෂකයින් දැනටමත් කොරල්පර පද්ධතියට බලපෑම් එල්ලකරන විවිධ සාධක නිවැරදිව තහවුරු කර ගනිමින් සිටී. මේ සඳහා විවිධ සාධක බලපායි. නිදසුන් වශයෙන් සාගරය විසින් සිදු කරනු ලබන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් අවශෝෂණය පෘථිවි වටපිටාවේ සිදුවන වෙනස්කම් පාරජම්බුල කිරණ සාගර ආම්ලීකරණය ජීව විද්‍යාත්මක වෛරස් (Virus) දූවිලි කුණාටුවල බලපෑම, ඇල්ගී හා අනෙකුත් ශාකවල බලපෑම දැක්විය හැකිය. වෙරළ
ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලදී කොරල්පරවලට වැඩි තර්ජනයක් එල්ල වේ. මීට අමතරව ඉඩම් සංවර්ධනය හා දූෂණයද සැළකිය යුතු හානියක් සිදු කළත් ගැටළුව වඩා පුළුල් ස්වභාවයක් ගනී.කොරල් පර සුරක්ෂණය සහ ප්‍රතිසංස්කරණයපැපුවා නිව්ගිනියාහි අවුස් දිවයිනෙහි ගුවන් ඡායාරූපයක් ඉහත දැක්වේ.  අවුස් දිවයින, මැනුස් පළාත සහ පැපුවා නිව්ගිනියා යන ප්‍රදේශවල පදිංචිකරුවන් විසින් ඔවුන්ගේ කොරල් කලපු හයක සම්ප්‍රදායික ක්‍රමයට මසුන් මැරීම සීමා කරන ලදහ.  රැහැනේ ඇති මසුන් මැරීමට අවසර දුන් අතර සංස්කෘතික චාරිත්‍ර අනුව දැල් යොදා සහ පොලු වලින් ගසා මගින් මසුන් මැරීම සීමා කරන ලදී.  මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් මසුන් මැරීම සම්පූර්ණයෙන්ම සීමා නොකළ ප්‍රදේශ වලට ජෛව ස්කන්ධය සහ එක් එක් මසුන්ගේ ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු තරම් විශාල විය.	ලෝකයේ දැනට තිබෙන කොරල් පර වලින් 60% ක් පමණ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා අවදානමට මුහුණපා ඇති බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත. විශේෂයෙන් ගිණිකොණ ආසියාවේ කොරල් පරවල බලපා ඇති තර්ජනය අති මහත්ය.  එමනිසා එම කොරල් පරවලින් 80% ප්‍රමාණයක් විනාශ වී යාමේ තර්ජනයට ලක්වී ඇත .	කොරල් කේ. කවුන්ටර්පාර්ට් වැනි සංවිධාන සහ දකුණු පැසිපික් කලාපීය ජනතාවගේ ප