LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ොකර තිබේ.  එය ඉමේජ් [Image] වේ). කෙසේ වෙතත් බැංකු නෝට්ටු අංකය විස්තර කර නොදක්වන ලදී.  බැංකු නෝට්ටු මත බිංදු දැක්වීමේදී යුගෝස්ලාවේ ඩිනාරය ලෝකයේ ප්‍රභල ස්ථානයක් ගනී.  දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසු මෙතෙක් තිබූ උපරිම උද්දමන ප්‍රතිශතය වන්නේ 1946 ජූලි මාසයේ හංගේරියාවේ 41, 900,000,000,000,000% (4.19 x 1016%) ප්‍රතිශතයයි.  මෙහිදී සෑම පැය 15කටම මිළ ගණන් දෙගුණවී යැයි ගණන් තබන ලදී.විශාල අංක භාවිතා කිරීමෙන් වැලකිය හැකි එක් ක්‍රමයක් වනනේ අලුත් මුදල් ඒකක ප්‍රසිද්ධියට පත්වීමයි.  (ඩොලර් 10,000,000,000 වෙනුවට බැංකුවට පරණ ඩොලර් 1,000,000,000 සමාන වන එක් අලුත් ඩොලරයක් යොදාගත හැක.  එමඟින් අලුත් නෝට්ටුව “අලුත් ඩොලර් 10ක්” ලෙස දැක්විය හැක.)  මේ සඳහා උදාහරණයක් ලෙස 2005 ජනවාරි 01වෙනිදා ලීරා (Lira) සඳහා වූ තුර්කියේ විප්ලවය දැක්විය හැක.  මෙම විප්ලවය ඇති වූයේ තුර්කියේ පැරණි ලීරා එකක් නව ලීරා 1ක් සඳහා 1,000,000 ප්‍රතිශතයකින් පරිවර්තනය කිරීමෙනි.  මෙය මුදලේ සත්‍ය වටිනාකම අඩු නොකරන අතර එය ප්‍රතිප්‍රමාණය හෝ නැවත නාමිකය ලෙස හඳුන්වයි.  එමෙන්ම සම්මත උද්දමන මට්ටම් පවතින රටවල කාලයත් සමඟ මෙය සිදුවේ.  අත්‍යුද්ධමනය අතරතුරදී බිල්
පත් වල අගය ප්‍රතිමානය කිරීමට පෙර ඉහල යන්නේ මුදල් උද්දමනය ඉතා ඉක්මනින් සිදුවන බැවිනි‍.නාමිකයෙහි වෙනස්කම් දැක්වීම සඳහා ඇතැම් බැංකු නෝට්ටු මුද්‍රා තබන ලද‍ී.  මුද්‍රණය සඳහා විශාල කාලයක් ගතවන බැවින් මෙය සිදුකරන ලදී.  අලුත් නෝට්ටු ‍මුද්‍රණය කර තිබෙන කාලයේදී ඒවා යල් පැනීමට ඉඩ තිබෙන ලදී.  අතිඋද්දමනයට සීග්‍ර හේතුවක් වනුයේ මුහුණත වටිනාකමට වඩා ඉතා වැඩි සුන්බුන් වටිනාකමකින් යුත් ලෝහ කාසිය නීති විරෝධී ලෙස මුද්‍රණය කරන ලද කාසි උණුකර දෘඩ මුදල් ලෙස මෙහිදී පදනම් ලෝහයේ වටිනාකම මුහුණත වටිනාකමට වඩා වැඩි බැවින් මෙම කාසි උණු කිරීම සිදුවන බවට වාර්තා ලැබී තිබේ.ආශ්‍රිතඋද්දමනයසටහන්මූලාශ්‍රභාහිර සබැඳිHyperinflation හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.Wheelbarrows of Money: 5 Times Currencies Crashed, Commodity.com වෙතින් (ඉංග්‍රීසි බසින්)vteආර්ථික විද්‍යාව (Economics)Economic theoryPolitical economyApplied economicsMethodologyEconomic modelEconomic systemsMicrofoundationsMathematical economicsEconometricsComputational economicsExperimenta
l economicsPublicationsMicroeconomicsAggregation problemBudget setConsumer choiceConvexityCostAverageMarginalOpportunitySocialSunkTransactionCost–benefit analysisDeadweight lossDistributionEconomies of scaleEconomies of scopeElasticityEquilibriumGeneralExternalityFirmGoods and servicesGoodsServiceIndifference curveInterestIntertemporal choiceMarketMarket failureMarket structureCompetitionMonopolisticPerfectMonopolyBilateralMonopsonyOligopolyOligopsonyNon-convexityPareto efficiencyPreferencePriceProduction setProfitPublic goodRate of profitRationingRentReturns to scaleRisk aversionScarcityShortageSurplusSocial choiceSupply and demandTradeUncertaintyUtilityExpectedMarginalValueWagePublicationsMacroeconomicsAggregate demandBalance of paymentsBusiness cycleCapacity utilizationCapital flightCentral bankConsumer confidenceCurrencyDeflationDemand shockDepressionGreatDisinflationDSGEEffective demandExpectationsA
daptiveRationalFiscal policyGeneral Theory of KeynesGrowthIndicatorsInflationHyperinflationInterest rateInvestmentIS–LM modelMeasures of national income and outputModelsMonetary policyMoneyDemand for moneyMoney supplyNAIRUNational accountsPrice levelPPPRecessionSavingShrinkflationStagflationSupply shockUnemploymentPublicationsMathematicaleconomicsContract theoryDecision theoryEconometricsGame theoryInput–output modelMathematical financeMechanism designOperations researchApplied fieldsAgriculturalBusinessDemographicDevelopmentEconomic geographyEconomic historyEducationIndustrial EngineeringCivil EngineeringEnvironmentalFinancialHealthIndustrial organizationInternationalKnowledgeLabourLaw and economicsMonetaryNatural resourceEconomic planningEconomic policyPublic economicsPublic choiceRegionalServiceSocioeconomicsEconomic sociologyEconomic statisticsTransportationUrbanWelfareSchools (history)of economic thoughtAmerican
(National)Ancient thoughtAnarchistMutualismAustrianBehavioralBuddhistChartalismModern Monetary TheoryChicagoClassicalDisequilibriumEcologicalEvolutionaryFeministGeorgismHeterodoxHistoricalInstitutionalKeynesianNeo- (neoclassical–Keynesian synthesis)NewPost-CircuitismMainstreamMalthusianismMarginalismMarxianNeoMercantilismNeoclassicalLausanneNew classicalReal business-cycle theoryNew institutionalPhysiocracySocialistStockholmSupply-sideThermoeconomicsNotable economistsand thinkerswithin economicsFrançois QuesnayAdam SmithDavid RicardoThomas Robert MalthusJohann Heinrich von ThünenFriedrich ListHermann Heinrich GossenJules DupuitAntoine Augustin CournotJohn Stuart MillKarl MarxWilliam Stanley JevonsHenry GeorgeLéon WalrasAlfred MarshallGeorg Friedrich KnappFrancis Ysidro EdgeworthVilfredo ParetoFriedrich von WieserJohn Bates ClarkThorstein VeblenJohn R. CommonsIrving FisherWesley Clair MitchellJohn Maynard KeynesJoseph Sc
humpeterArthur Cecil PigouFrank KnightJohn von NeumannAlvin HansenJacob VinerEdward ChamberlinRagnar FrischHarold HotellingMichał KaleckiOskar R. LangeJacob MarschakGunnar MyrdalAbba P. LernerRoy HarrodPiero SraffaSimon KuznetsJoan RobinsonE. F. SchumacherFriedrich HayekJohn HicksTjalling KoopmansNicholas Georgescu-RoegenWassily LeontiefJohn Kenneth GalbraithHyman MinskyHerbert A. SimonMilton FriedmanPaul SamuelsonKenneth ArrowWilliam BaumolGary BeckerElinor OstromRobert SolowAmartya SenRobert Lucas Jr.Joseph StiglitzRichard ThalerPaul KrugmanThomas PikettymoreInternationalorganizationsAsia-Pacific Economic CooperationEconomic Cooperation OrganizationEuropean Free Trade AssociationInternational Monetary FundOrganisation for Economic Co-operation and DevelopmentWorld BankWorld Trade Organizationප්‍රවර්ගයසුචියලැයිස්තුOutlinePublicationsBusiness and economics portalvteමූල්‍ය අර්බුදආශ්‍රිත: Banking panicCommodity price shocksCredit
crunchCredit cycleCurrency crisisDebt crisisEnergy crisisFlash crashඅතිඋද්ධමනයLiquidity crisisMinsky momentSocial crisis Stock market crashPre-1000Crisis of the Third Century (235–284 CE)Commercial Revolution(1000–1760)Great Bullion Famine (c. 1400–c. 1500)The Great Debasement (1544–1551)Dutch Republic stock market crashes (c. 1600–1760)Kipper und Wipper (1621–1623)Tulip mania crash (1637)South Sea bubble crash (1720)Mississippi bubble crash (1720)Industrial Revolution(1760–1840)Amsterdam banking crisis of 1763Bengal bubble crash (1769–1784)British credit crisis of 1772-1773Dutch Republic financial collapse (c. 1780–1795)Panic of 1785Copper Panic of 1789Panic of 1792Panic of 1796–1797Danish state bankruptcy of 1813Post-Napoleonic Irish grain price and land use shocks (1815–1816)Panic of 1819Panic of 1825Panic of 18371840–1870European Potato Failure (1845–1856)Great Irish FamineHighland Potato FaminePanic of 1847Panic of 1857Panic of 1866Black
Friday (1869)SecondIndustrial Revolution(1870–1914)Panic of 1873Paris Bourse crash of 1882Panic of 1884Arendal crash (1886)Baring crisis (1890)Encilhamento (1890–1893)Panic of 1893Australian banking crisis of 1893Black Monday (1894)Panic of 1896Panic of 1901Panic of 1907Shanghai rubber stock market crisis (1910)Panic of 1910–1911Interwar period(1918–1939)Early Soviet hyperinflation (1917–1924)Weimar Republic hyperinflation (1921–1923)Shōwa financial crisis (1927)Wall Street Crash of 1929Panic of 1930Great Inflation(1973–1982)1970s energy crisis (1973–1980)1973 oil crisis1973–1974 stock market crashSecondary banking crisis of 1973–1975Steel crisis (1973–1982)Latin American debt crisis (1975–1982)1976 British currency crisis1979 oil crisisBrazilian hyperinflation (1980–1982)Great Moderation(1982–2007)Brazilian hyperinflation (1982–1994)Souk Al-Manakh stock market crash (1982)Chilean crisis of 19821983 Israel bank stock crisisBlack Saturday (1983)Savi
ngs and loan crisis (1986–1995)Black Monday (1987)Dissolution of the Soviet Union (1988-1991)1988–1992 Norwegian banking crisisJapanese asset price bubble crash (1990–1992)Rhode Island banking crisis (1990–1992)1991 Indian economic crisis1990s Swedish financial crisis1990s Finnish banking crisis1990s Armenian energy crisisCuban Special Period (1991–2000)Black Wednesday (1992 Sterling crisis)Yugoslav hyperinflation (1992–1994)1994 bond market crisisVenezuelan banking crisis of 1994Mexican peso crisis (1994–1996)1997 Asian financial crisis1998 Russian financial crisis1998–1999 Ecuador economic crisis1998–2002 Argentine great depressionSamba effect (1999)Dot-com bubble crash (2000–2004)2001 Turkish economic crisisSouth American economic crisis of 20022002 Uruguay banking crisis2003 Myanmar banking crisis2004 Argentine energy crisis2007 Chinese stock bubble crashZimbabwean hyperinflation (2007–present)Great Recession(2007–2013)2007–2008 financial crisisSubpri
me mortgage crisisU.S. bear market of 2007–2009Global financial crisis in September 2008Global financial crisis in October 2008Global financial crisis in November 2008Global financial crisis in December 20082008 Latvian financial crisis2008–2009 Belgian financial crisis2008–2009 Russian financial crisis2008–2009 Ukrainian financial crisis2008–2011 Icelandic financial crisis2008–2011 Irish banking crisis2008–2014 Spanish financial crisisGlobal financial crisis in 2009Blue Monday Crash 2009European debt crisisGreek government-debt crisis2009 Dubai debt standstillVenezuelan banking crisis of 2009–20102010–2014 Portuguese financial crisisEnergy crisis in Venezuela (2010–present)Syrian economic crisis (2011–present)August 2011 stock markets fall2011 Bangladesh share market scam2012–2013 Cypriot financial crisis2013 Chinese banking liquidity crisisDigital Revolution(2013–present)Venezuela economic crisis (2013–present)2014–2016 Brazilian economic crisisPuerto Ric
an government-debt crisis (2014–2022)Russian financial crisis (2014–2016)2015–2016 Chinese stock market turbulence2015–2016 stock market selloffBrexit stock market crash (2016)Venezuelan hyperinflation (2016–present)2017 Sri Lankan fuel crisisGhana banking crisis (2017–2018)2018–2023 Turkish currency and debt crisisLebanese liquidity crisis (2019–present)2019–present Sri Lankan economic crisisCOVID-19 pandemic (2019–present)2020–2022 Chinese property sector crisis2021–2023 inflation surge2022 Russian financial crisis2022 stock market declineList of banking crisesList of economic crisesList of sovereign debt crisesList of stock market crashes and bear marketsද්වාරය: මුදල්අධිකාරී පාලනය: ජාතික පුස්තකාල UkraineGermanyපුළුල්ව ගත් කල මිනිසුන් විසින් ඇති කරන ලද හෝ ස්වාභාවිකව ඇති වූ ඕනෑම අවපාතයකට ආවාටයක් යැයි කිව හැකි අතර ඒවා ඇතිවන්නේ විශාල ප්‍රවේගයකින් පැමිණෙන වස්තුවක් ඊට වඩා ප්‍රමාණයෙන් විශාල දේහයක් සමඟ  ගට්ටනය වීමෙනි.  පොදු භාවිතයේ දී ගැටීම් ආවාට යන වචනය ගැටීම්
නිසා ග්‍රහ වස්තු, චන්ද්‍රයා‍හෝ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති වෙනත් ඝන දේහවල ඇති වූ වෘත්තාකාර  අවපාත සඳහා භාවිතා වේ. වල ආවාට (Pit crater) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ  අභ්‍යන්තර  කඩා වැටීමක් නැතිනම් ගිලා බැසීමක් නිසා මෙම වස්තු වල මතුපිට ඇතිවන ආවාටයි. ගැටීම් ආවාට වටා ඉස්සුනු ගැට්ටක් ඇති අතර ඒවා කුඩා සරල භාජන  හැඩැති අවපාත වල සිට විශාල සංකීර්ණ මුදු රැසක් සහිත බේසම් හැඩැති අවපාත දක්වා  විවිධ පරාසයන් තුළ දක්නට ලැබේ. උල්කාපාත ආවාටය හා වල ආවාටය පෘථිවිය මත දක්නට ලැ‍බෙන කුඩා ගැටීම් ආවාට වලට හොදම උදාහරණ වේ.චන්ද්‍රයා බුධ, කැලිසෝටෝ, ගැනිමිඩ් සහ වෙනත් කුඩා චන්ද්‍රයින් හා ග්‍රහක වැනි සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ වස්තු වල මුලික භූ ලක්ෂණයක් ලෙස ගැටීම්  ආවාට දැක්විය හැකිය. වඩා ක්‍රියාකාරී භූ විද්‍යා ක්‍රියාවලීන්  සිදුවන පෘථිවිය, සිකුරු, අගහරු, යුරෝප,  ඉයෝ සහ ටයිටන් වැනි වස්තු වල ගැටීම් ආවාට එතරම් සුලබ නොවන්නේ  කාලයත් සමඟ පිපිරීම්, වැසීයාම් වැනි විවිධ විපර්යාස වලට ඒවා ලක්වන බැවිනි. මෙලෙස  විපර්යාසවලට ලක්වීම නිසා මුල් අවස්ථාවට වඩා වෙනස් ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන ගැටීම් ආවාට වලට  ගැටීම්  ව්‍යුහය හෝ ඇස්ට්‍රොබිලේම් යන නම් භාවිතා කරයි.සෞරග්‍රහ
මණ්ඩලයේ මුල් කාල වලදී ගැටීම් ආවාට ඇති වීම අදට වඩා සුලබව තිබෙන්නට ඇත. බුධ සහ චන්ද්‍රයා ගේ  දක්නට ඇති මුදු ගණනාවක් සහිත කිලෝමීටර සියගණනක් හෝ ඊටත් වඩා විශාල බේසම් හැඩැති ගැටීම් ආවාට මීට වසර බිලියන 3.8 කට පෙර අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති වූ තීව්‍ර ගට්ටන නිසා බිහිවන්නට ඇත. එතැන් සිට පෘථිවිය මත ආවාට ඇති වීම  කලාතුරකින් සිදුවන්නට ඇත. සෑම වර්ෂ මිලියනයකටම වරක් කිලෝමීටර 20 ක විෂ්කම්භයකින් යුත් ආවාටයක් ඇතිවීමට තරම් ප්‍රමාණවත් ගට්ටන සංඛ්‍යාවක් සිදු වේ. එම ගණන එකේ සිට තුන දක්වා අගයක් ගනියි.  එබැවින් පෘථිවිය මත මෙතෙක් සොයා ගෙන ඇති ආවාට වලට වඩා තරුණ ආවාට ‍ඒමත තිබිය යුතුය.පෘථිවියේ ක්‍රියාකාරී පෘෂ්ඨය නිසා ආවාට බොහොමයක් ඉක්මනින් විනාශ වුවත් භෞමික ගට්ටන ආවාට 170 ක් පමණ දැනට සොයාගෙන ඇත. ඒවා මීටර් දහයක සිට කිලෝමීටර 300ක් දක්වා පරාසයකට අයත් වේ. මුහුදු පතුලේ ඇති ආවාට  කිහිපයක් ද මේ අතරට අයත් නමුත් මුහුදු පතුල  ගවේෂණය කිරීමට ඇති අපහසුතාවය සහ මුහුදු පතුලේ ක්ෂණික වෙනස් වීම් නිසා මෙම ආවාට සොයා ගැනීම තරමක් දුෂ්කර වේ.බොහෝ දශක ගණනක් තුල බොහෝ රටවල්හී බොහෝ ඉංජිනේරුවරුන් විසින් සිදුකල කාර්යයන් රූපවාහිනියේ ඉතිහා
සය තුල ලේඛන ගත වෙයි. රූපවාහිනියෙහි මූලික මූලධර්ම පළමුවෙන් විකසනය වූයේ රූපයක් පරිලෝකනය, සම්ප්‍රේෂණය හා යළිඋත්පාදනය සඳහා විද්‍යුත්යාන්ත්‍රික ක්‍රමවේදයන් උපයෝගී කර ගනිමිනි. ඉලෙක්ට්‍රොනික කැමරාව හා සංදර්ශක නාල පිරිපුන් බවට පත්කෙරෙත්ම සමස්ත වශයෙන් සියළු උපයෝග සියල්ලෙහිම පාහේ විද්‍යුත්යාන්ත්‍රිත රූපවාහිනිය වෙනුවට සමස්ත-ඉලෙක්ට්‍රොනික  ප්‍රචාරණ රූපවාහිනී පද්ධති ආදේශ කෙරිණි.විද්‍යුත්යාන්ත්‍රික රූපවාහිනියමූලික ලිපිය: යාන්ත්‍රික රූපවාහිනියනිප්කෝ තැටිය. මෙම පරිපාටිකය වෙතින් දැක්වෙන්නේ සිදුරු විසින් අනුරේඛනය කෙරෙන වෘත්තාකාර පථයන් වන අතර වඩාත් යථාත්‍යතාව සඳහා මේවා සතරැස් වීම අගනේය.තැටිය මත  කළු පැහැයෙන් කොටු කර ඇති පෙදෙස යනු පරිලෝකනය කෙරෙන ප්‍රදේශයයි.1873 දී විලෝ‍ග්බි ස්මිත් විසින් සෙලේනියම් මූලද්‍රව්‍යයේ ප්‍රකාශ සන්නායකතාවය සොයාගැනීමත්, 1884 දී පෝල් ගොට්ටිලෙබ් නිප්කෝට් විසින් පිරික්සුම් තැටිය (scanning disk)  සොයාගැනීමත්, 1927 දී ෆිලියෝ ෆාර්න්ස්වර්ත‍් විසින් රූප විච්ඡේදකය (image dissector) සොයාගැනීමත් යන සොයාගැනීම් ත්‍රිත්වය රූපවාහිනී පද්ධතියේ සොයාගැනීමට ඉවහල් වී ඇත.20 හැවිරිදි ජර්
මන් විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යය නිප්කෝව් විසින් ලොව පළමු  විදුලි යාන්ත්‍රික රූපවාහිනි පද්ධතිය පිළිබදව වර්ෂ 1884 දී යෝජනා කල අතර එය බලපත්‍ර ගත කරන ලදී. නප්කෝච් ගේ කැරකෙන තැටි නිර්මාණය ලොව පළමු රූපවාහිනී රූප පික්සල්ගතකරණය (Rasterizer) වේ. 1990 අගෝස්තු මස 25 දින පැරිසියේ, අන්තර්ජාතික ලෝක සල්පිලේ පැවති අන්තර්ජාතික විදුලි සම්මන්ත්‍රණයේදී කොන්ස්ටන් පර්ස්කි විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද  ලිපියේ "රූපවාහිනිය" යන වචනය අඩංගුව තිබිණ. නිප්කෝට් හා අනෙකුත් අයගේ කාර්ය භාරයන් සඳහන් කරමින් එම ලිපියේ විදුලි යාන්ත්‍රික තාක්ෂණයන් සමීක්ෂණය කරන ලදී.සෙලේනියම් වල ප්‍රකාශ සන්නායකතාවය හා නිප්කෝච්ගේ පිරික්සුම් තැටිය නිශ්චල රූප වල ‍ඉලෙක්ට්‍රොනික සම්ප්‍රේෂණයෙහි ප්‍රායෝගික භාවිතයට එකතු වුයේය. 20 වැනි ශතවර්ෂයේ පළමු දශකය මුලදී, අර්ධතාන (halftone) ඡායාරූප, විදුලි ලිපි හා දුරකථන මාර්ග වලට වඩා නිවැරදිව ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර සේවයක් ලෙස  භාවිතා කරන ලදී.කෙසේවුවත් 1907 දක්වාම විස්තාරණ නාලිකා තාක්ෂණයේ වර්ධනයන් නිර්මාණය ප්‍රායෝගික කිරීමට සමත්වුයේ නැත. නිෂ්චල ද්විතාන රූප ක්ෂණික සම්ප්‍රේෂණයේ පළමු  ප්‍රදර්ශනය වර්ෂ1909 දී පැරිස් හිදී,  ජෝජස
් රිග්නෝස් හා ඒ. ෆෝනියර් විසින් සිදුකරන ලදී.කැරකෙන කැඩපත බෙරයක් පිරික්සුම (scanner) ලෙසද, සෙලේනියම් කෝෂ 64ක අච්චුවක් ග්‍රාහකය ලෙසද භාවිත කිරීමෙනි.1911 දී බොරිස් රෝසින්ග් හා ඔහුගේ ශිෂ්‍යය විලැද්ටිර කොස්මා ස්වොරියිකින් විසින්  යාන්ත්‍රික කැඩපත -බෙර පිරික්සුමක්, (සේවොර්සිකින්ගේ වචනවලින් රළු රූප) රූප වයරයක් හරහා ග්‍රාහකයක ඇති ඉලෙක්ට්‍රොනික බ්‍රෝන් නාලිකාවක් කරා  (කැතෝඩ කිරණ නාලිකාව) සම්ප්‍රේෂණය කරන රූපවාහිනි පද්ධතියක් ඇති කළේය. පිරික්සුමේ සංවේදිතාවය ප්‍රමාණවත් නොවු නිසා හා සෙලේනියම් කෝෂය අවශ්‍යය‍වේගයෙන් අඩුවු නිසා චලනය වන රූප ලබාගැනීම අපහසුවිය.1925 මාර්තු 25 දින, ස්කොට් ජාතික නිර්මාණකරුවකු වන ජෝන් ලොගී බෙයාඩ් විකාෂක සිලුවට (Silhouette) රූප ප්‍රදර්ශනයක් ලන්ඩනයේ සෙල්ෆ්ජ් දෙපාර්තුමෙන්තුවේදී පැවැත්වූවේය. ටෙලිවිෂනය සජීවි, භාග-තාන (half-tone), චලනය වන රූප සම්ප්‍රේෂණයක්න වන නමුත් එව සිලුවට, ද්වි-තාන, හෝ නිශ්චල රූප සම්ප්‍රේෂණය නොවන්නක් ලෙස හෝ අර්ථ දක්වන්නේ නම්, එය ජෝන් ලොගී බෙයාඩ් 1925 මාර්තු 25 දින මුදුන්පත් කරගත්තේය. පසුව 1926 ජනවාරි 26 දින රාජකීය සංස්ථාවේ සාමාජිකයන්ට පුවත්පත් වාර්තාකරුවන් ප
ිරිසකට ලොව පළමු වැඩකරන රූපවාහිනී පද්ධතිය ප්‍රදර්ශනය කළේය. බෙයාඩ්ගේ සිරස්ව පිරික්සන රූපයට තීරු 30 පමණද, එය ද්වි-දඟර වූ කාච වලින් යුත් පිරික්සුම තැටියකින්ද යුක්තවිය. එය මිනිස් මුහුණක් පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකිසේ පිටපත් කිරීමට සමත් විය. පසුකාලයේ පද්ධතිවලට තීරු සියගණනක් ඇති විභේදන පද්ධති වර්ධනය විය.1927 දී බෙයාඩ් සැතපුම් 458 ප්‍රමාණයකට ලන්ඩනයේ සිට ග්ලාස්ගෝ ට සංඥාවක් සම්ප්‍රේෂණය කරන ලදී. 1928 දී, බෙයාඩ් ආයතනය (බෙයාඩ් රූපවාහිනි වර්ධන ආයතනය/සිනමා රූපවාහිනිය) පළමු  අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා වු සංඥාව ලන්ඩනයේ සිට නිව්යෝක් දක්වා සම්ප්‍රේෂණය කළේය. කාච, තැටි හා ප්‍රේරක යොදාගනිමින් ඔහු විදුලි යාන්ත්‍රික වර්ණ අධෝරක්ත ත්‍රිමානේක්ෂ රූපවාහිනියක් ප්‍රදර්ශනය කළේය. එයට  සමගාමීව බෙයාඩ් වීඩියෝ පටිගත කිරීමේ පද්ධතියක්, පෝනෝදෘෂ්ටි "Phonovision", 1927 දී නිර්මාණය කළේය. ජර්මනියේ පළමු  විදුලි යාන්ත්‍රික ‍රූපවාහිනී සේවයට ඔහු 1929 දී සම්බන්ධ විය. 1929 නොවැම්බර් හි දී බෙයාඩ් හා බර්නාඩ් නාටන් (පතේ හීදි) ප්‍රංශයේ පළමු රූපවාහිනී ආයතනය වන, ටෙලිවිෂන් බෙයාඩ්-නාටන් ආරම්භ කළේය. 1931 දී ඔහු ප්‍රථම සජීවි සම්ප්‍රේෂණය වන එප්සම් ඩර්බ
් සම්ප්‍රේෂණය කළේය. 1932 දී ඔහු අධි-කෙටි තරංග (Vltra short-ware) රූපවාහිනිය ප්‍රදර්ශනය කළේය. මැක්‍රොනි - EMI මඟින් වර්ධනය කල 405 - තීරු ඉලේකට්‍රොනික පද්ධතියට 1936 දී මාරු කරන තුරුම BBC ය බෙයාඩ්ගේ 240 - තීරු විභේදන තම ප්‍රචාරක කටයුතුවලට යොදාගන්නා ලදී. චලනය වන සුළං මෝලක සෙල්ලම් බඩුවක් නාවික රේඩියෝ ස්ථානයක සිට තම වොෂින්ටනයේ විද්‍යාගාරයට සිලුවට (Silhouette) රූප මඟින් සම්ප්‍රේෂණය කර පෙන්වීමට 1925 ජූනි 13 දින ඇමරිකානු ජාතික චාර්ලිස් ෆිරාන්සිස් ජෙන්කින්ස් සමත්විය. මේ සඳහා ඔහු තීරු 48 පින්තූර මවන කාච සහිත තැටි පිරික්සුමක් භාවිතා කළේය. (තප්පරයට පින්තූර 16) 1925 මැයි මාසයේදි AT & T හි බෙල් ටෙලිෆෝන් විද්‍යාගාරයට භාග-තාන රූප සම්ප්‍රේෂණය කළේය.මේ අතරතුර සෝවියට් සංගමයේ, ලියෝන් තර්මින් 16 - තීරු විභේදන කැඩපත බෙර රූපවාහිනියක් 1925 දී ද, අනතුරුව 32 - තීරු රූපවාහිනියක්ද, අවසානයේ 64 - තීරු රුපවාහිනියක් 1926 දී ද, තම නිබන්ධනයේ කොටසක් ලෙස 1926 ජූනි 7 දින ඉදිරිපත් කළේය. අඩි පහේ තිරයක් මත උස එක සමාන (near-simultaneous) චලනය වන රූප ඔහු විද්‍යුතය ආධාරයෙන් ප්‍රක්ෂේපණය කළේය. 1927 වන විට ඔහු 100 - තීරු විභේදනයක්
සහිත රූප (1931 RCA මඟින් නිපැයු 120 තීරු අභිබවා යන තුරු පැවති) ඇතිකිරීමට සමත් විය.කෙසේවුවත් 1927 අප්‍රේල් 7 දින වනවිට එතෙක් පැවති හොඳම රූපවාහිනී ප්‍රදර්ශනය කිරීමට හර්බට් E. ඊව්ස් සමත් විය. ඔහු වො‍රන්ටනයේ නිව්යෝක් නගරයට වයර් සම්බන්ධක ආධාරයෙන්ද, විපනි සිට නිව් පර්සි දක්වා ගුවන හරහා ද, කුඩා පරිමාණ (අඟල් 2 x 2.5) හා පරිමාණ (අඟල් 24 x 30) දර්ශනද සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට අත්හදා බැලීය. ගවන-ස්ථාන-පිරික්සුම (flying - spot - scanner) කදම්භයක් මඟින් (විනාඩියට රූප 16 ක් 50 - විවර තැටියකින් මවන) ප්‍රදීපනය කිරීමට ඔහු සමත් විය.  ඉලෙක්ට්‍රෝනික රූපවාහිනී1911 දී ඉංජිනේරු ඇලන් අකිබෝල්ඩ් කැම්බල් ස්වින්ටන් ලන්ඩනයේදී දුරස්ත විදුලි දෘෂ්ටියක් කැතෝඩ නල ආධාරයෙන් ලබාගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව දේශනයක් පැවැත්වීග්යජ්ජ්ජ්හ්ජ්. වසර 1920 වනවිට විදුලි යාන්ත්‍රික රූපවාහිනී හඳුන්වා දී තිබු අතර ෆලියෝ ෆාන්ස්වර්ත්ගේ රූප විභේදක කැමරා තලය එහි පළමු රූපය සම්ප්‍රේෂණය කළේය. 1928 වන විට ඔහු චලනය වන රූප චිත්‍රපටයක් පෙන්වීමට හැකි තරම් මට්ටමට එය වර්ධනය කර තිබිණ. 1929 වන විට එහි තිබු මෝටර් (motors) ආදිය ඉවත් කිරීමෙන් යාන්ත්‍රි
ක කොටස් රහිත උපකරණයක් බවට එය පත්කර තිබිණ.1934 අගොස්තු 25 දින ‍ෆිලඩෙල්පියාවේ ෆරුන්ක්ලින් ආයතනයේ දී ෆාන්ස්වරුන් ලොව ප්‍රථම ඉලෙක්ට්‍රොනික රූපවාහිනී පද්ධති පිළිබඳ ප්‍රදර්ශනය පැවැත්විය.1923 දී වැලැද්මීර් ස්වොයිකින් ඉලෙක්ට්‍රොනික කැමරා තලයක් වර්ධනය කරන ලදී. එනමුත් එම තලයෙහි තිබු අඩුපාඩු නිසා එය දියුණු තත්වයට පත් නොවීය.1931 දී ස්වොයිකින් වඩා දියුණු ඉලෙක්ට්‍රොනික කැමරාවක් වර්ධනය කළේය. මෙයට ඔහු අයිකන්ස්කෝප්" ලෙස නම් තැබීය. මෙය 1936 සිට 1946 දක්වා කාලය තුළ ඇමරිකානු රූපවාහිනී ප්‍රචාරණයේ ප්‍රාථමික තලයේ කැමරා තලය බවට පත්විය.බ්‍රිතාන්‍යයේ අයිසැක් ෂොන්බර්ග් ස්වොයිකින්ගේ කල්පිතය තවදුරටත් වර්ධනය කරමින් BBc ප්‍රචාරණයට වැදගත්වූ මාර්කෝනි - EMI එම්ට්‍රෝන් නලය වර්ධනය කරන ලදී. |-ඝර්ෂණ විද්‍යුත් ආචරණය (ඝර්ෂණ විද්‍යුත් ආරෝපණය ලෙසින්ද හැඳින්වේ) යනු තවත් වෙනස් ද්‍රව්‍යයක් හා ස්පර්ශ වී ඉන්පසු එම ස්පර්ශයෙන් මිදුණු පසු (ඇතිල්ලීම වැනි) සමහරක් ද්‍රව්‍යයන්  විද්‍යුත්මය ලෙසින් ආරෝපණය වීමේ  ස්පර්ශ විද්‍යුතන ක්‍රමවේදයකි. ලොම් වලින් වීදුරු පිරිමැදීමෙන් හෝ පනාවකින් හිසකෙස් පීරීමෙන් හෝ ඝර්ෂණ විද්‍යුතය ගොඩනැගිය හැක
. බොහෝ එදිනෙදා ස්ථිති විද්‍යුතය ජනිතයන් ඝර්ෂණ විද්‍යුත්මය වෙයි.භාවිතා වන ද්‍රව්‍යයන්, පෘෂ්ඨීය රළු භාවය, උෂ්ණත්වය, වික්‍රියාව හා අනෙකුත් ගුණාංග අනුව,  නිපැයෙන ආරෝපණයන්ගේ ධ්‍රැවීයතාව සහ ප්‍රබලතාවය වෙනස් වෙයි.එම නිසා මෙය ගැන කලින් අනාවැකි පලකිරීම උගහට වන අතර, පුළුල් සාධාරණීකරණයක් පමණක් සිදු කල හැකිවෙයි. නිදසුනක් වශයෙන් ලොම් වැනි ද්‍රව්‍යයක් හා සමගින් ස්පර්ශ වීම හා ස්පර්ශයෙන් ගිලිහීම  (හෝ ඝර්ෂණය) අනුසාරයෙන්,  ඇම්බර් විසින් විද්‍යුත් ආරෝපණය උපාර්ජණය කර ගත හැක.හිම පියල්ලක් ප්‍රකාශ අන්වීක්ෂයකින් පෙනෙන අයුරුහිම පියල්ලක් යනු පෘතුවි වායුගෝලය හරහා පතනය වන මිදුනු දිය  ස්පටිකයක් හො ස්පටික සමූහයකි. වායු ගෝලයේ වලාකුළු වල ඉතා පහල උෂ්ණත්වයක පවතින සියුම් ජල අන්ශු මිදීමට ලක් වීමෙන් සෑදෙන හිම කැට  ලෙස මේවා ජනනය වේ. හිම පියලි විවිද හැඩවලින් හා ප්‍රමාණවලින් දක්නට ලබේ. මෙම හිම පියලි විවිද උෂ්ණත්ව හා ආර්ද්‍රතා කලාප හරහා ගමන් කිරීමෙදී එකිනෙකට වෙනස්  සංකීර්ණ හැඩයන් මතුවේ, එලෙසින් හිම පියල්ලක් සතුව එයටම අනන්‍ය වූ ව්‍යුහයක් පවතී. හිම පියලි එකිනෙක එක්වීමෙන් පතනය වන හිමෙහි දක්නට ලබෙන Graupel [[2]]  නැමැති කු
ඩා හිම බෝල ඇතිවේ. සුපැහැදිලි මිදුනු දියෙන් තැනී තිබුනද හිම පියලි සුදු පැහැයෙන් යුක්තය.  මෙසේ වන්නේ සම්පූර්ණ  දෘශ්‍ය වර්ණාවලියම කුඩා ස්පටික මුහුණත් තුලින් විසාරී පරාවර්තනයට ලක්වන බැවිනි.නිර්මාණය විමහිම ස්පටික වල ව්‍යුහය, René Descartes[[1]]ඉතා පහල උෂ්ණත්වයක පවතින සියුම් ජල බිඳිති(10 μm පමණ විශ්කම්භයෙන් යුත් ) මිදීමට ලක් වීමෙන් හිම ස්පටික නිර්මාණය වීම සිදුවේ. මෙම ජල බිඳිති වලට −18 °C  (-0 °F) කටත් වඩා අඩු උෂ්ණත්වයකදී පවා ද්‍රව තත්වයේ පැවතීමට හැකියාවක් පවතී එයට හේතුව නම් මිදීම සිදුවීම සඳහා ජල බිඳිති අණු කිහිපයක් අහඹු ලෙස හමුවී  අයිස් දැලිසක් ආකාරයේ සැකැස්මක් නිර්මාණය කරගත යුතු වේ, ඉන්පසු මෙම න්‍යෂ්ටිය වටා අනෙකුත් ජල බිඳිති මිදීම  සිදු වේ.  පරීක්ෂණ වලින් පෙන්නුම් කරන ආකාරයට ජල බිඳිති වල මෙම සමජාතීය න්‍යෂ්ටි ඇති වීමේ ක්‍රියාවලිය සිදුවන්නේ -35 °C(−31 °F) ට වඩා අඩු උෂ්ණත්ව වලදීය. උණුසුම් වලාකුළු වල මෙම ක්‍රියාවලිය සිදුවීමට නම් දූවිලි අංශු හෝ මිදුණු අයිස් න්‍යෂ්ටියක් හෝ පැවතිය යුතුය. ද්‍රව තත්වයේ පවතින ජල බිඳිති මගින් නිර්මාණය වන න්‍යෂ්ටීන් ප්‍රමාණය හා සසඳන විට මිදුණු අයිස් මගින
්  න්‍යෂ්ටීන් ඇතිවීම ඉතා කලාතුරකින් සිදුවන සිදු වීමකි, කෙසේවෙතත් මෙම ක්‍රියාවලිය වේගවත් කරන සාධක ගැන මෙමගින් අදහසක් ලබාගැනීම අපහසුය. කොපමණ දුරකට අපැහැදිලි වුවත් පස් අංශු, දූවිලි අංශු සහ ජීව අංශු මෙම ක්‍රියාවලිය කාර්යක්ෂම කරනු ලබයි. මෙහිදී කෘතීම න්‍යෂ්ටීන් ලෙස සිල්වර් අයඩයිට් හා වියලි අයිස් යොදා ගැනෙනා අතර  මේවා කෘතීම වැසි ඇති කරවන වලාකුළු ජනනය කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලැබේ.ජල බිඳිති මිදීමට ලක් වූ විට ඒවා අධිසන්තෘප්ත පරිසර තත්ත්ව යටතේ වර්ධනය වේ, මෙහිදී උෂ්ණත්වය හිමාංකයට වඩා අඩු වන අවස්ථා වලදී අයිස් වලට සාපේක්ෂව වාතය සංතෘප්ත තත්වයේ පවතී.  වාතයේ පවතින ජල අනු(ජල වාෂ්ප) අයිස් ස්පටික මත ඝනීබවනය වීම නිසා ජල බිඳිති තව දුරටත් වර්ධනය වේ. එසේ වන්නේ වායුගෝලයේ අයිස් ස්පටික ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව විශාල ජල බිඳිති ප්‍රමාණයක් පවතින බැවිනි, මෙම ජල බිඳිති එක්රැස් වීම නිසා අයිස් ස්පටික වලට ප්‍රමාණයෙන් මයික්‍රෝමීටර හෝ මිලිමීටර සියගණකින් වර්ධනය වීමේ හැකියාවක් පවතී. මෙම ක්‍රියාවලිය Wegener–Bergeron–Findeisen ක්‍රියාවලිය ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. මෙසේ ජල බිඳිති හිඳි යාම හේතුවෙන් වායුගෝලයේ ජලවාෂ්ප ක්‍ෂය වීම සිදුවේ, එනම් ජල ව
ාෂ්ප වැය වීමෙන් අයිස් ස්පටික වර්ධනය වීම සිදුවේ. මෙම විශාල ස්පටික හිම පතනය කාර්යක්‍ෂම කරන හේතුවක් වේ, මේවයේ විශාලත්වය හේතුවෙන් පහසුවෙන් වායුගෝලය හරහා පතිත වන අතර මෙසේ  පතිත වීමේදී මෙම ස්පටික සමූහ වශයෙන් එකිනෙක ඝට්ටනය වී ඇලීම හෝ එකතු වීම සිදුවේ. මෙසේ සමූහ වශයෙන් එක්වූ අයිස් ස්පටික සාමාන්‍යයෙන් පොළව මත පතිත වන කුඩා අයිස් කැබලි ලෙස හඳුනා ගත හැකිය. ජිනස් වාර්තා සඳහන් කරන ආකාරයට ලොව විශාලම (සමූහ වශයෙන් එක්වූ) හිම පියලි වාර්තා වන්නේ 1987 දී මොන්ටානා[[3]] දේශයේ ෆෝට් කියෝ( Fort Keogh)[[4]] හි දීය; මෙම හිම පියලි වල පළල අසන්න වශයෙන් අඟල් 15( 38 cm)ක් පමණ වන බව සඳහන්.ගොවියකු විසින් වාර්තා කරනලද මෙම තොරතුර සැක සහිත වුවද, අඟල් තුනක් හෝ හතරක් පළල ඇති සමූහ වශයෙන් එක් වූ හිම ස්පටික දක්නට ලැබේ. එසේම කාසියක ප්‍රමාණය ඇති තනි ස්පටිකද වාර්තා වී තිබේ.හිම පියලි වල එකිනෙක සම්බන්ධ වීමේ ක්‍රමවේදය ගැන නිවරිදිම තොරතුරු තවමත් මතභේදාත්මකව පවතී. යාන්ත්‍රික අතුරගුළු වැටීම, සින්ටර්(පරමාණු එකිනෙක සම්බන්ධ වීමේ ක්‍රමයකි) වීම ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ෂණය මෙන්ම ස්පටික මුහුණත් මත ඇලෙන සුළු තරල තිබීමත් මෙම ක්‍රියාවලිය සිදුවිය හැ
කි අකාර ලෙස හඳුනාගත හැකිය. තනි අයිස් ස්පටිකයකට බොහෝ විට ෂඩස්‍රාකාර සමමිතික ව්‍යුහයක් පවතී. අයිස් පැහැදිළි වුවත්, ඒවායේ මුහුණත් තුලුන් ආලෝකය ප්‍රකිරණය වීම සහ කඩතොළු සහිත බව හෝ අසම්පූර්ණ බව ආලෝකයේ දෘශ්‍ය වර්ණාවලිය කුඩා ස්පටික මුහුණත් තුලින් විසාරී පරිවර්තනයකට ලක්වීමෙන් ස්පටික බොහෝ විට  සුදු පැහැයක් ගැනීමට හේතු වේ. හිම පියලි වල හැඩය තීරණය වීමේදී එය නිර්මාණය වන අවස්ථාවේ පවතින උෂ්ණත්වය හා ආර්ද්‍රතාවය පුළුල් ලෙස බලපායි. කලාතුරකින් උෂ්ණත්වය −2 °C(28 °F) දී පමණ ත්‍රිවිධ සමමිතිකතාවයක් ඇතිව හිම පියලි නිර්මාණය වේ- ත්‍රිකෝණාකාර හිම පියලි. සිත් ඇදගන්නා සුළු බව නිසා පින්තුර වල මනා හැඩයෙන් යුත් හිම පියලි බහුලව දක්නට ලැබුනද සැබවින්ම හිමපියලි බොහෝ විටදී අක්‍රමවත් හැඩයෙන් යුක්ත වේ. පොළව මතට පතිත වන අවස්ථාවේදී වායු ගෝලයේ පවතින වෙනස් වන උෂ්ණත්ව හා අර්ද්‍රතා තත්ත්ව අතරින් විවිධ විශාලත්ව හා හැඩ ඇතිව වර්ධනය වන හිම පියලි, සාමාන්‍යයෙන් නිර්මාණය වන්නේ ගණනය කර ඇති පරිදි ජල අනු 1019 ක් පමණ එක වීමෙනි, එහෙයින් හිම පියලි දෙකක් එකම හැඩයෙන් යුක්ත වීම සිදු නොවිය හැකි තරම්ය. හිම වල METAR[[5]] සංකේතය SN වන අතර හිම වැසි S