LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
මයේ ඇතැම් ධර්ම දේශනා පාඨ තුළින් නිර්මාණය කරගත් දාර්ශනික සංකල්පයක් බවය.එමෙන්ම 11 වන සංගායනාවෙන් පසුව බිහි වූ මාධ්‍යමික, යෝගාවාර, වෛභාෂික හා සෞත්‍රාන්ත්‍රික යන නිකායිකයින් ගේ ශූන්‍යතාවාදය විඥප්තිමාත්‍රතා සිද්ධිවාදය, සර්වං අස්තිවාදය හා බාහ්‍යාර්ථ අනුමෙය වාදය යන මහායාන හා අර්ධ මහායාන දර්ශනවාද ද මුල් ථෙරවාද බුදු දහමේ එන ඇතැම් ධර්ම කරුණු ඇසුරින් ගොඩ නැඟුණු දාර්ශනික සංකල්ප බව පෙනේ.“ය ඞ ප්‍රතිත්‍ය සමුත්පාදංශුන්‍යතාං තාං ප්‍රචක්ෂ්මහේසා ප්‍රඥප්තිරුපාදායප්‍රතිපද්සෛව මධ්‍යමා”යන මාධ්‍යමික කාරිකෝක්තියෙන් පෙන්වා දෙන්නේ ස්වකීය ශූන්‍යතාවාද දර්ශනයට, බුදුන් වහන්සේ දේශනා කරන ලද “ප්‍රතිත්‍ය සමුත්පාද ධර්මය” පදනම් වී ඇති බවකි.හේතුවක් තිබෙන තුරු ඵලයක් ඇති නම්, ඵලය ඇතිවෘමට හේතුවක් ඇත්නම්, තනිකරම හේතුවක් හෝ ඵලයක් ගැන කතා කළ නොහැකි බව ආචාර්ය නාගජ්ජුනයන් සිය ශූන්‍යතා වාදය තුළින් පෙන්වා දී ඇත. එමෙන්ම තම ශූන්‍යතා දර්ශනය කිසිසේත් මුල් බුදු සමයට පරිබාහිර වූවක් නොවන බව, නාගර්ජුනයින් වැඩි දුරටත් සඳහන් කොට ඇත.1. ඉමස්මිං සති ඉදං හොති2. ඉමස්ස උප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති3.ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති4. ඉමස්ස නිරෝධා ඉදං
නිරුජ්ජති.යමක උපත හා විපත සම්බන්ධයෙන් මුල් බුදුසමයේ දක්වා ඇති මෙම චතුර්විධ න්‍යාය හා ශූන්‍යතාවාදී දර්ශනය තුලනය කර බැලීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ, මෙය මුල් බුදු දහමින් කිසිසේත්ම පරිබාහිර ඉගැන්වීමක් නොවන බව ය. ශූන්‍යතාවාදී දර්ශනයට අනුව1. අස්ති - ඇත2. නාස්ති – නැත3. අස්ති නාස්ති – ඇත නැත.4. නේවාස්ති නාස්ති – ඇත්තේත් නැත. නැත්තේත් නැත.යනුවෙන් එක හෝ අන්තයකට බැස ගැනීම, දෘෂ්ටි ග්‍රහණයක් බවත්, එම දෘෂ්ටිග්‍රහණය සත්‍යාවබෝධයේ දී සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැර කළ යුතු බවත්,“ශුන්‍යතා සර්වදෘෂ්ටිනාංප්‍රෝක්තා නිහ්ශරණං පිනෛඞයෙෂාං තු ශුන්‍යතා දෘෂ්ටිඞතාන් අසාධ්‍යාන් බහාෂිරෙඞයනුවෙන් මාධ්‍යමිකයන් පෙන්වා දී ඇත. මෙය මුල් බුදු දහමේ දේශනාවලට පරිබාහිර නොවූවක් බව, පැහැදිලි කැරෙන බුද්ධ දේශනාවක්, සංයුක්ත නිකායෙහි සඳහන් වෙයි. එනම්,“සබ්බං අත්ඵිති බො කවිවායන අයං එකො අන්තෝ සබ්බං නත්ඵිති ඛො කවිවායන අයං දුතියො අන්තො එතො උභෝ අන්තෙ අනුපගම්ම මජජෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති” යන්නයි. එමෙන්ම චුල්ල සඤ්ඤත සූත්‍රය, මහ සුඤ්ඤත සූත්‍රය, සුත්ත නිපාතයේ මොඝරාජ සූත්‍රයේ සඳහන් වන ශුන්‍යතා ප්‍රතිසංයුත්ත දේශනාද මාධ්‍යමිකයින් ගේ ශුන්‍යතාවාදය මුල
් බුද්ධ දේශනා පදනම් කර ගනිමින් ගොඩ නැගී ඇති බවට නිදසුන් වේ. යෝගාචාර නිකායිකයන්ගේ විඥානවාද හා සෞත්‍රාන්තික නිකායිකයන්ගේ බාහ්‍යාර්ථ අනුමෙය වාදය හෙවත් ක්‍ෂණභංග සිද්ධාන්තයට පදනම් වී ඇත්තේ ද මුල් බුදු දහමේ විඥානය හා අනිත්‍යතාව සම්බන්ධව ඉදිරිපත් කොට ඇති බුද්ධ දේශනාම බව පාලි නිකාය ග්‍රන්ථ විමර්ශනය කිරීමෙන් පැහැදිලි වේ.“මහායානය” නම් වූ අභිනව ආගමික සම්ප්‍රදායේ වර්ධනය උදෙසා බුද්ධ කාලයේ සිටම මේ අයුරින් මූල බීජ රෝපණය වී කෙමෙන් කෙමෙන් කාලයත් සමග එය වර්ධනය වන ආකාරයක් දැක ගත හැකි ය. විශේෂයෙන් බුද්ධ කාලයේ සිටම ධර්මය විවරණය කිරීමේ අයිතියක් භික්‍ෂූන්ට ලැබී තිබීම මහායාන ධර්මයේ ප්‍රභවයට විශාල රුකුලක් විය.“තථාගථප්ප වේදිථො ධම්මො විවඨො විචොරවති නො පටිවින්නෝ” (ම.නි. විමංසක සූත්‍රය)බුද්ධ වචනය විවෘතව විමසීමට විවේචනය කිරීමට භික්‍ෂූන්ට මුල සිටම ඉඩ කඩ ලබා දී තිබිණි. ඒ නිසාම ඇතැම් භික්‍ෂූන් මෙම අවසරය අයථා ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගත්හ. මජ්ඣිම නිකායේ අලගද්දුපම සූත්‍රයෙහි අරිට්ඨ නම් භික්‍ෂුව කම්සැප විඳීම භික්‍ෂූන්ට අන්තරාය නොවන බවත් හේතුව කම්සැප විඳින ගිහියන්ද රහත් ඵලයට පත්වන බව දැක්වීම මේ සඳහා එක් උදාහරණයකි. මෙසේ බුද්ධ
කාලයේ සිටම මහායානයේ උදාව සඳහා වූ මූල බීජ රෝපණය වෙද්දී එම බීජයන් දළුලා වැඩෙන්නට අවශ්‍ය බාහිර සාධක රාශියක් ද මූලාශ්‍ර ග්‍රන්ථ අධ්‍යයනය තුළින් දැකගත හැකි ය.සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයන් වසර සියයක් පමණ යනතුරු කිසි භේද භින්නතාවයකට මුහුණ නොදුන් බුදු සසුන 11 වන ධර්ම සංගායනාවෙන් පසුව නිකායාන්තර වශයෙන් බෙදී වෙන් වන්නට විය. මේ ආකාරයට භික්‍ෂූන් වහන්සේ භේද භින්න වී නිකාය වශයෙන් වෙන් වන්නට සියවසක කාලයක් පුරා පැවතුණා වූ සමාජ, දේශපාලන, ආර්ථික, ආගමික දාර්ශනික ආදී වූ නොයෙක් අංශවල විපර්යාස බලපාන්නට ඇතැයි සිතිය හැකි ය. විවිධ අධිරාජ්‍යයන් ගේ දේශපාලන ආගමනයත් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් සංවර්ධනය වූ ආර්ථික රටාවත් ඔස්සේ නව නගර බිහි වීම, අධි සුඛෝපභෝගී ජීවන රටා ඇතිවීමත්, මෙසේ ඇති වූ භෞතික සංවර්ධනය හේතුවෙන් මිනිසුන් තුළ පැවැති විසමාචාර ගති බහුලවීමත් හේතුකොට ගෙන බුදු සමය වැනි නිස්සරණාද්‍යාශයෙන් අනුගමනය කළ යුතු ධර්මයක් කෙරෙහි ජනතාවගේ අවධානය අඩු විය. කාලාන්තරයක් මුළුල්ලේ භාරතීය ජනතාවගේ සිත් සතන් තුළ මුල් බැසගෙන තිබූ බාහිර බලවේගයක පිහිට හා ආරක්‍ෂාව පිළිබඳ ආකල්ප මේ වන විට යළිත් හිස ඔසවමින් තිබුණු අතර බුදු සමයෙහි එබඳු ප්‍රවේශයක් දැක ග
ත නොහැකි විය. ඒ නිසාම භාරතීය ජන සමාජය තුළ ඉතා කුඩා ඒකකයක් වූ බෞද්ධ සමාජයට එය තව දුරටත් පවත්වාගෙන යාමේ අපහසුවක් ඇති විය. විශේෂයෙන්ම අශෝක අධිරාජයාගෙන් පසුව බුදු සමයේ සංවර්ධනය උදෙසා අනුග්‍රහ දැක් වූ රජෙකු බිහි නොවීමත්, බුදු දහම අභිබවා හින්දු දහම නැගී සිටීමට ප්‍රබල හේතුවක් විය. මෙම අභියෝග වලට මුහුණ දී බුදු දහම තව දුරටත් රැක ගැනීමට නම් සම්ප්‍රදාය තුළ නවීකරණය වීමේ අවශතාවය පැන පැඟුණි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස “මහා සාංඝීක” නම් වූ නව නිකායක් වෙනම සංවිධානය විය. ක්‍ෂණික රාජ්‍ය යුගය වන විට මෙම නව නිකාය තව දුරටත් වර්ධනය වී තිබුණි. ඔවුන්ගේ මූල ධර්ම ඇතුළත් මුල්ම මූලාශ්‍රය වශයෙන් හඳුනාගෙන ඇත්තේ මහ සාංඝිකයන්ගේ මහාවස්තු අපදාන නම් ග්‍රන්ථයයි. එයට අනුව බුද්ධ සංකල්පය, බෝධි සත්ව සංකල්පය, පාරමිතා සංකල්පය, දශභූමි සංකල්පය, ත්‍රිකාය සංකල්පය, බුද්ධ ක්‍ෂේත්‍ර සංකල්පය, හා ථෙරවාද අර්හත් සංකල්පය පහත් කොට සැලකීම යන මහායාන ඉගැන්වීම් රාශියක් දැක ගත හැකි ය.මහායාන බුදුසමයේ ප්‍රභවය උදෙසා බලපෑ බාහිර සාධක අතරට ජාත්‍යන්තර වශයෙන් සිදු වූ දේශපාලන බලපෑම් ද ඇතුළත් කළ හැකි ය. ඒ අනුව මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් රජුගෙන් පසුව ගී‍්‍රසිය, බැක්ට්‍රිය
ාව, පර්සියාව වැනි රටවල් වයඹ දිග ඉන්දියාව ආක්‍රමණය කිරීම ද ඒ වන විටත් භාරතය තුළ පැවැති බෞද්ධාගමික සංකල්ප වෙනස් වීමට හේතුවක් විය. විශේෂයෙන් පර්සියන් වරුන් අතර පැවතුණා වූ සූර්ය දේවතා ඇදහිල්ල පසුකාලයේ දී මහායාන, බෞද්ධයන් අතර අමිතාභ බුද්ධ සංකල්පය පහළ වීමට ;හ්තුවක් වී ඇත. එකල ගී‍්‍රක්වරුන් අතර පැතිර පැවැති දේවතා රූප නිර්මාණය කිරීමේ සංකල්පය ඇතිවීමට ඉවහල් වූවා විය හැකි ය. විශේෂයෙන් ගී‍්‍රක් වරුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඇපලෝ දෙවියන් ගේ රූපය බෞද්ධයන් විසින් අනුකරණය කොට බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිර්මාණය කරන්නට ඇත. බ්‍රාහ්මණ වංශිකයන් සසුන්ගත වීමද පසුකාලයේ දී මහායාන ධර්මය ප්‍රභවයට හේතුවක් වූ බව පෙනේ. බ්‍රාහ්මණ වංශිකයන් පැවිදි වූවද ඔවුන් විසින් පාරම්පරිකව පිළිගනිමින් පැවැති විවිධ ආගමික, සාමාජික මතිමතාන්තර වලින් ගැලවීමට හැකි වී නොමැත. පිළින්දවච්ඡ, යමේලු හා තේලුක චූල මාලුක්‍යපුත්ත වැනි (බ්‍රාහ්මණ වංශික) තෙරුන් වහන්සේගේ ක්‍රියා කලාප තුළින් ඒ බව පැහැදිලි වේ. බුදුරජාණන් වහන්සේ ජීවමානව වැඩ සිටි බැවින් ඔවුන් ගේ මිථ්‍යා සංකල්පවලට ඉඩ නොලැබුණද සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ඔවුන්ට සිය මත ප්‍රකාශයට පත්කිරීමටත් ඒවා පිළිප
ැදීමටත් බාධාවක් නොවී ය. පසු කාලයේ දී මහායාන බුදු සමයේ වර්ධනය උදෙසා ක්‍රියා කළ අශ්ව, ඝෝෂ, නාගර්ජුන, අසංග, වසුබන්ධු වැනි මහායාන ආචාර්ය වරුන් ද බ්‍රාහ්මණ වංශිකයන් වීම මෙහිලා සඳහන් කළ යුතුමය.විශේෂයෙන් ක්‍රි.ව. 1 වන සියවසෙන් පසුව බුදු සමය දේශ දේශාන්තරයන්හි ව්‍යාප්ත වීමද මහායාන බුදු සමයේ උදාවට බලපෑ බාහිර බලපෑමක් ලෙස පෙන්වා දිය හැකි ය. චීනය, ජපානය, ටිබේටය හා කොරියාව මධ්‍ය ආසියාව වැනි රටවලට බුදු දහම පැතිර යත්ම ඒ ඒ රටවල පැවතුණා වූ ආගමික ඉගැන්වීම් හා පුද පූජා සමග එකට සංකලනය වී ජන හදවත් තුළ තැන්පත් විය. ජන සමාජ ක්‍රමයෙන් භෞතික සංවර්ධනය කරා එළඹෙත්ම භික්‍ෂූන් අතර ද ප්‍රතිපත්තිය අභිබවා පර්යාප්තිය නැගී සිටින්නට විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නාගර්ජුන තෙරුන් මාධ්‍යමික දර්ශනයත්, අසංග හා වසුබන්ධු තෙරවරුන් විඤ්ඤාණවාදී දර්ශනයත්, කුමාර ලබ්ද තෙරුන් බහ්‍යාර්ථ අනුමෙයවාදී දර්ශනයත් ගොඩ නැගූහ. ආරණ්‍යගත ජීවිතයකට වඩා භික්‍ෂුව සමාජගත ජීවිතය පි‍්‍රය කිරීමද පසුකාලීනව විවිධ මහායාන ඉගැන්වීම් බිහි වීමට හේතුවක් විය. කලින් කලට මිනිසුන් තුළ ඇතිවන්නා වූ විවිධ අවශ්‍යතා සපුරාලීමට භික්‍ෂූන් වහන්සේ ඉදිරිපත් වීම නිසා තාන්ත්‍රික සිද්
ධාන්ත ගරුකර ගත් පන්ත්‍රයාන මන්ත්‍රයාන වැනි විවිධ මහායානික ශාඛා බිහි විය. මහායාන බුදු සමයේ ඇති විශේෂිත ලක්‍ෂණයක් වන්නේ මුල් බුද්ධ දේශනා නොයක් ආකාරයෙන් විමර්ශනයට ලක් කොට නව තාක්‍ෂණික සංකල්ප ඉදිරිපත් කිරීමයි. සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව සසුන තුළ පිළිගත හැකි නායකත්වයක් නොතිබීම මෙයට ප්‍රධාන හේතුව විය. බුදුන් වහන්සේ වැඩ සිටි අවධියේ දී භික්‍ෂූන් වහන්සේට ධර්මය හා විනය සම්බන්ධව යම් කිසි ගැටලුවක් මතුවුවහොත් එය බුදුන් වහන්සේ වෙත ඉදිරිපත් කොට විසඳා ගත හැකි විය. නමුත් උන්වහන්සේ ගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව භික්‍ෂූන් වහන්සේ සිය ධර්මය හා විනය සම්බන්ධ ගැටලු ස්වප්‍රත්‍යක්‍ෂතා ධර්මය අනුව විවිධ විභින්න ආකාරයෙන් විග්‍රහ කොට විසඳා ගත්හ. මේ නිසාම විවිධ බෞද්ධ දර්ශන වාද බිහිවන්නට විය. සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව සසුන තුළ නායකත්වයක් නොතිබීම මහායාන බුදුසමයේ ප්‍රභවයට සුවිශේෂී හේතුවක් වන ආකාරය මෙයින් පැහැදිලි වේ.භාරතීය ජන සමාජය තුළ පාරම්පරිකව පැවැත එන්නා වූ හින්දු දේව සංකල්පයද මහායාන බුදු සමයේ උදාවට ප්‍රබලව බලපෑම් කළේ ය. මහායාන බුදු සිරිතේ විවිද අවස්ථා පිලිබඳ සළකා බලන විට පැහැදිලි වන්නේ ඒ සඳහා හින්දු දේව වාදය ප්‍ර
බලව බලපෑම් කොට ඇති බවකි. අශ්වඝෝෂ හිමියන් බුද්ධ චරිත මහා කාව්‍යයේ සිදුහත් උපත නිරූපණය කර ඇති ආකාරය මේ සඳහා නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැකි ය. එහි උන්වහන්සේ බුදු සිරිත දේව චරිතය ඉක්මවා යන අයුරින් නිරූපණය කොට ඇත. බුදුන් වහන්සේ දේවාති දේව, ශක්‍රාති ශක්‍ර මාරාති මාර හා බ්‍රහ්මාති බ්‍රහ්ම යන විශේෂිත පද වලින් හඳුන්වා තිබීමෙන් එය පැහැදිලි වේ. මහායානිකයන් බුදුන්වහන්සේ ගැලවුම් කරුවෙකු බවට පත් කොට බෝධිසත්ව සංකල්පය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ද මෙම හින්දු දේව සංකල්පයේ බලපෑමෙන් බව පෙනේ. මහායාන ත්‍රිකාය සංකල්පයෙහි එහ නිර්මාණ කාය පිළිබඳ අදහස ද ඔවුන් තුළ ඇතිවන්නේ හින්දු දේව සංකල්පයේ ආභාෂයෙන් බව කිව යුතු ය.ගෝතම හිමිචතුරි අනූකා දොඩම්පෙබදගිරිය රජ මහා විහාරයට අයත් ලෙනක්බදගිරිය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතෙහි හම්බන්තොට පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයට අයත් ගම්මානයකි. ව‍ර්තමානයේදී යහංගල නැගෙනහිර, යහංගල බටහිර, බඳගිරිය, ජූල්ගමුව සහ තම්මැන්නාව යන ග්‍රාම නිලධාරී කොට්ඨාස පහකින් සමන්විත ජනපදයකි. චතුරි අනූකා දොඩම්පෙපිවිසීමකොළඹ-කතරගම ප්‍රධාන මාර්ගයෙහි හම්බන්තොට නගරයේ සිට තිස්සමහාරාම දෙසට කිලෝ මීටර් 11ක් ගමන් කළ විට හමු වන
පල්ලෙමලල මංසන්ධිය බදගිරිය ග්‍රාමයට ප්‍රවිෂ්ට වන ප්‍රධාන පිවිසුම් මාර්ගය වෙයි. පල්ලෙමලල සිට කිලෝ මීටර් කිහිපයක් ගමන් කළ විට බඳගිරිය හමුවේ.ඉතිහාසයබදගිරියෙහි ඉතිහාසය ක්‍රි:පූ: 2වන සියවස (මහානාග යුව රජුගේ යුගය) දක්වා  දිවයයි. මෙය අතීතයේ ගෝත්‍රික ජනයාගේ වාස භූමියක්ව පැවති බව ජනප්‍රවාදයෙහි එන මතයකි. එම ඉතිහාසය රුහුණේ රජ කළ දසබෑ රජුන්ගේ යුගය දක්වා දිව යයි.  සියවස් ගණනක් වනයට යටවී තිබූ  මෙය 1956දී ගොවි පවුල් 100ක් පදිංචි කරවීමෙන් නව ජනපදයක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදුව වර්තමානයේ දී ඉතා සශ්‍රීක ගොවි ජනපදයක් බවට පත්ව ඇත.සංචාරක ආකර්ෂණබදගිරිය රජ මහා විහාරය - බඳගිරිය ජනපදයෙහි ‍ඓතිහාසික අගය රැඳී පවතිනුයේ මෙම විහාරස්ථානය කේන්ද්‍ර කොට ගෙනය. විහාරස්ථානය උපස්ථම්භකව ස්ථාපිත වූ ලෙන්, පොකුණු, ශිලා ලේඛන, සඳකඩ පහණ, පියගැට පෙළ, පුරාණ විහාර මන්දිරය, ඓතිහාසික දාගැබ් ද්වය සහ බඳගිරිය මහ වැව යන සංස්කෘතිකාංග ගම්මානයෙහි ඓතිහාසික ප්‍රෞඪත්වයට සාක්ෂ්‍ය සපයයි.බදගිරිය මහ වැව - සමනළ අඩවියේ සිට ගලා එන "මලල ආර" හරස් කොට තනන ලද බදගිරිය වැවෙහි ජල ප්‍රමාණය වර්ග සැතපුම් 12ක පමණ ප්‍රදේශයක පැතිරී ඇත. බදගිරි ගල්
පව්ව ස්වාභාවික ඉවුරක් කොට ගෙන නිර්මාණය වී ඇති මෙහි කණ්ඩියේ දිග සැතපුමක් පමණ වේ. කෘෂි කර්මාන්තය ප්‍රධාන ජීවනෝපාය කොට ගත් ජනපදවාසීන් සිය වගා ක‍ටයුතු සඳහා ජලය ලබා ගන්නේ මෙම වැවෙනි. මෙහි ජල ධාරිතාව අක්කර අඩි 9050ක් වන අතර ඉන් ‍පෝෂණය වන වගා ප්‍රදේශය අක්කර 2100ක් පමණ වේ. කුඹුරු ගොවිතැන් මෙන්ම හේන් ගොවිතැන් සඳහා ද මෙම වැවෙන් ජලය ලබා ගනී.බදගිරිය හා ආශ්‍රිත ගම්වල ඓතිහාසික අගයබදගිරිය විහාරස්ථානය කේන්ද්‍ර කොට ගත් පෞරාණික වටිනාකමකින් යුතු ගම්මාන කිහිපයක්වේ. ඒවා නම් බදගිරිය, යහංගල, කෑළියවැලෑන, මලලආර හා ගොන්නොරුව යි. යහංගලයහන් සඳහා භාවිත කරන ලද ගල් තලාවක් මෙහි වූ බැවින් මෙම නම යෙදී ඇති අතර මෙම ගල් තලාව ඇසුරේ නිර්මාණය වූ ‍යහංගල පුරාණ රජමහා විහාරය, පල්ලෙමලල මංසන්ධියේ සිට බදගිරිය දක්වා වන මාර්ග‍‍යේ අතර මඟදී හමුවේ. මෙම විහාරසථානය කේන්ද්‍ර කොට ගෙන බිහි වූ යහංගල ගම්මානය, බදගිරිය ජනපදය යටතේ පවතින තවත් ගම් ඒකකයක් බවට පත්වී ඇත.‍කෑළියවැලෑනකෑළියවැල්+ආන යන පද එක් වීමෙන් මෙම නම සෑදී ඇත. කෑළිය වැල් යනු ගවයන්ගේ ප්‍රියතම තෘණ වර්ගයක් වන අතර ආන යන්න කැලය සඳහා ව්‍යවහාර වී ඇති නමකි
. මෙහි ජනතාව වර්තමානයේදී මෙන්ම අතීතයේදී ද කෘෂි කර්මාන්තයෙන් හා ගව පාලනයෙන් ජීවනෝපාය සකසා ගත් බවට එම සාක්ෂය්‍ය ප්‍රමාණවත්ය.මලලආරඅතීතයේදී බදගිරි විහාරය අසලින් ගලා ගිය ආර (දිය පහර), ‍මල්වලින් ‍ගැවසී ගත් නිසා එය මල් ආර හෙවත් මලල ආර ලෙස හඳුන්වා ඇත. මෙම ආර ආශ්‍රිතව නිවාස තනා ගත් ජානපදිකයන්විසින් ‍‍‍‍‍‍‍ගොඩනඟා ගන්නා ලද නව ජනපදය මල් ආර ලෙස හඳුන්වා ඇත.ගොන්නොරුවගෝනුන් සැඟවී සිටි කැළයක් වූ බැවින් ද, ‍ගොනෙකුගේ රුවක් ගලක කොටා තිබූ බැවින් ද මෙය මෙනමින් ව්‍යවහාර කොට ඇත. බදගිරි විහාරයෙන් ඔබ්බට විහිදී ගිය ගන කැළෑවක් ලෙස පැවති මෙය අතීතයේදී අලි ඇතුන්, ගෝනුන්, මුවන්, දිවියන්, වලසුන් වැනි  සතුන්ගේ වාස භූමියක්ව පැවතී ඇත.මේවාද බලන්නබදගිරිය රජ මහා විහාරයA31 යනු ශ්‍රී ලංකාවේ  තනා තිබෙන, A ශ්‍රේණියට අයත් මහා මාර්ගයකි. අම්පාර සහ කාරතීවු යන නගර සම්බන්ධ කරමින්, මෙම මාර්ගය ඉදි කොට ඇත.මාර්ගය සමන්තුරේ නගරය හරහා ගමන් කරයි.ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿7.350842°N 81.77269°E﻿ / 7.350842; 81.77269vte ශ්‍රී ලංකාවේ අධිවේගී මාර්ග හා මහා මාර්ගE ශ්‍රේණියSri Lanka Expressway
SymbolE01E02E03E04E06E07A ශ්‍රේණියAA0AA1AA2AA3AA4AA5AA6AA7AA8AA9AA10AA11AA12AA13AA14AA15AA16AA17AA18AA19AA20AA21AA22AA23AA24AA25AA26AA27AA28AA29AA30AA31AA32AA33AA34AA35කොත්තුකොත්තු රොටීOriginවෙනත් නම් name(s)කොත්තු රොටිආරම්භවූ ප්‍රදේශයකාත්තාන්කුඩිDetailsCourseMain courseServing temperatureඋණුසුම්වMain ingredient(s)ගෝදම්බ රොටීVariationsඑළවළු, කුකුල් මස්, චීස්, හරක් මස්, මාළු, Seafood, Mutton ආදියකොත්තු රොටීකොත්තු රොටී (හෝ කොත්තු) යනු ගෝදම්බ රොටී, එළවළු, බිත්තර සහ/හෝ මස්, හා කුළුබඩු ආශ්‍රයෙන් සකසා ගන්නා ශ්‍රී ලාංකික ආහාර වට්ටෝරුවක් වේ.[1]විකල්ප ප්‍රභේදදර්ශීය කොත්තු රොටිය ආශ්‍රිතව නිර්මාණය වූ විකල්ප කොත්තු වර්ග ඇත.නූඩ්ල්ස් කොත්තුකොස් කොත්තුචීස් කොත්තුඩොල්පින් කොත්තුමූලාශ්‍ර↑ "චිකන් කොත්තු රොටී රෙසපි". nytimes.com. සම්ප්‍රවේශය සැප්තැම්බර් 12, 2015.චන්ද්‍රගුප්ත මෞර්යචන්ද්‍රගුප්ත මෞර්ය නිරූපිත නූතන ප්‍රතිමාවක්, ලක්ෂ්මිනාරායන් දේවාලය1වන මෞර්ය අධිරාජයාරාජ්‍ය සමයආ. ක්‍රි.පූ. 321 – ආ. ක්‍රි.පූ. 297[1][2]අනුප්‍
රාප්තිකයාබින්දුසාර (පුත්‍රයා)මරණයක්‍රි.පූ. 297[2]  ශ්‍රවණබෙල්ගෝලා, කර්ණාටක (ජෛන පුරාවෘත්ත)[3]වල්ලභයාදුර්ධාරා සහ සෙලියුකස් I නිකේටර්ගේ දියණියක්ඔහුගේ මුණුපුරා වනු යෙ මුලු භාරතයම එක් දෙසත් කරන ලද මහ රජ අශොකයදරුවන්බින්දුසාරරාජවංශයමෞර්යමවමූරා[4][5]ආගමහින්දු ආගම[4] පසුව ජෛන ආගම[6]ඇතැම්විට සරල ලෙස චන්ද්‍රගුප්ත  ලෙස හැඳින්වෙන, චන්ද්‍රගුප්ත මෞර්ය (සංස්කෘත: चन्द्रगुप्त मौर्य), (උපත ක්‍රිපූ 340 ගණන්, පාලනය ක්‍රිපූ 320 ගණන් [7] – ක්‍රිපූ 298 ගණන් [8]), මෞර්ය අධිරාජ්‍යයේ නිර්මාතෘ විය. ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයෙහි වැඩි කොටසක් එක්සේසත් කිරීමෙහි ලා චන්ද්‍රගුප්ත සමත් විය. ඉන්දියාව පළමුවෙන් එක්සේසත් කළ තැනැත්තා ලෙසද ඉන්දියාවේ පළමු සැබෑ අධිරාජයා ලෙසද චන්ද්‍රගුප්ත සැලකීමෙහි ලා ඉහත කරුණ ඉවහල් විය.[9] විදේශීය  ග්‍රීක හා ලතින් විස්තරයන්හි, චන්ද්‍රගුප්ත හැඳින්වෙනුයේ සන්ඩ්‍රොකුප්ටොස් (Σανδρόκυπτος), සන්ඩ්‍රොකොට්ටොස් (Σανδρόκοττος) හෝ ඇන්ඩ්‍රොකොට්ටුස් ලෙසිනි.[10]චන්ද්‍රගුප්තයන්ගේ විජයග්‍රහණයන්ට පෙරාතුව, කුඩා ප්‍රාදේශීය රාජධානින් ගණනාවක් වයඹදිග අර්ධද්වීපය තුළ සිය බලපරාක්‍රමය පැතිරවූ අතර,  ගංගානදී ආශ්‍රිත තැනිතලාව ත
ුල ජයකෙහෙලි නැංවූයේ නන්ද අධිරාජ්‍යයයි.[11] චන්ද්‍රගුප්තයන්ගේ අභිභවනයන්ට පසුව, මෞර්ය  අධිරාජ්‍යය නැගෙනහිරින් බෙංගාලය සහ ඇසෑමය සිට[12], බටහිරින් ඇෆ්ගනිස්තානය හා බලුකිස්තානය දක්වාද, උතුරින් කාශ්මීරය(වයඹ) හා නේපාලය(ඊසාන) [13] සිට, දකුණින් ඩෙකෑන් සානුව දක්වාද පැතිරිණි.[14]ඔහු යම්තම් 20 වැනි වියපත් වත්ම ඇලෙක්සැන්ඩරයන්ගේ මැසිඩෝනියානු මාණ්ඩලිකයන් පරාජය කිරීම හා නන්ද අධිරාජ්‍යය අභිභවනය කිරීමෙහි සිට, දකුණුදිග ආසියාව තුළ මධ්‍යගත පාලනය නතු කර ගැනීම දක්වා විහිදෙන, ඔහුගේ මස්තකප්‍රාප්තීන්, ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ අති සුප්‍රකට සිද්ධීන් ලෙස තවමත් සැලකේ. වසර දෙදහසක් ඉක්මවීමෙන් පසුවද, චන්ද්‍රගුප්ත හා, මහා අශෝක ඇතුළු ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයන්ගේ සම්ප්‍රසාධනයන්, දකුණු ආසියාතික හා ලෝක ඉතිහාසයෙහි පුරාවෘත්ත අධ්‍යයනයෙහි විෂය වස්තූන්ව පවතියි.ග්‍රීසියේ සෙලියුසිඩ් රාජ්‍යයේ පාලකයා වන සෙලියුකස් I සමඟ චන්ද්‍රගුප්ත නැවතත් යුද්ධයකට එළඹුණි. 305 පූර්ව ‍පොදු යුගයේදී ඇති වූ මහා සංග්‍රාමයේ දී ඔහු විසින් ඉන්දියාවේ වයඹ දිග ප්‍රදේශ නැවතත් අල්ලාගැනීමට උත්සාහ කරන ලදි. එහෙත් ඔහු අසාර්ථක විය. අවසානයේ පාලකයෝ දෙදෙනා සාම ගිවිසුමකට එකඟ වූහ.
‍රණකාමී ගිවිසුම අවසන් විය. රජ පෙළපත් අතර විවාහ සම්බන්ධතා සහ ග්‍රීසියේ වැසියන් සහ ඉන්දියානු වැසියන් අතර විවාහ සම්බන්ධකම් ගොඩ නැගුණි. චන්ද්‍රගුප්තට පැර‍පාමිසාදය (කාම්බෝජ සහ ගාන්ධාර), ඇරකෝසියා (කන්දහාර්) සහ ගෙඩ්රෝසියා( බලුකිස්ථානය) යන මාණ්ඩලික ප්‍රදේශ හිමි වූ අතර  සෙලියුකස්I ට යුධ ඇතුන් 500 ක් ලැබුණි. 301 වන පූර්ව ‍‍පොදු යුගයේ දී  ඇති වූ ඉප්සස් යුද්ධයේ දී බටහිර හෙල්ලනිස්ටික් රජු පරදා ජයග්‍රහණය ලැබීමට සෙලියකස් I  ට ඇතුන් බෙහෙවින් උපකාරී විය. අනතුරුව ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා පිහිටවූ අතර ඵෙතිහාසික වෙගස්තීනුවන්, ඩෙයිමාකෝස් සහ ඩයිනිසියස් වැනි ග්‍රීසින් කිහිපදෙනෙකුම මයුර රජ මාළිගයේ වාසය කළහ.චන්ද්‍රගුප්ත, පාඨලීපුත්‍රයේ විශාල පාලක මණ්ඩලයක් සහිතව ශක්තිමත් මධ්‍යම රාජ්‍යයක් පිහිට වුයේය. මෙගස්තීනුන්ට අනුව මෙම මාළිගය ද්වාර 64 කින් සහ කුළුණු 570 කින් යුක්ත දැවමය බිත්තියකින් වටවී තිබුණි. එය අසිරිමත් අසමසම සූසා සහ එක්බැටානා වැනි මාළිගාවලටත් තරඟකාරී එකක් විය. චන්ද්‍රගුප්තගේ පුත් බින්දුසාර, ඔහුගේ  මයුර රාජ්‍යයේ පාලනය දකුණු ඉන්දියාව දක්වා ව්‍යාප්ත කළේය. ඔහුගේ  මාළිගයේ ඩෙයිමාකස් (ස්ට්‍රාබෝI 70 ) නම් ග්‍රීක තාන
ාපතිවරයෙක් ද සිටියේ ය.මූලාශ‍්‍ර↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;britchandrag නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ 2.0 2.1 Upinder Singh 2016, පිටු අංකය: 331.↑ Mookerji 1988, පිටු අංකය: 40.↑ 4.0 4.1 Asha Raj Kumari (1996). Ancestry and achievements of Chandragupta Maurya, in Prajñā-bhāratī. K.P. Jayaswal Research Institute. pp. 112–113. OCLC 655222361.↑ Upinder Singh 2016, පිටු අංකය: 330.↑ Mookerji 1988, පිටු අංක: 40-41.↑ Kulke, Hermann (1998) [1986]. A History of India (Third Edition ed.). London: Routledge. p. 59. ISBN 0-415-15481-2. {{cite book}}: |edition= has extra text (help); Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ Kulke and Rothermund 1998:62↑ Boesche, Roger (2003). "Kautilya's Arthaśāstra on War and Diplomacy in Ancient India". The Journal of Military History. 67 (1): 9–37. doi:10.1353/jmh.2003.0006. ISSN 0899-3718. {{cite journal}}: External link in |title= (help); Unknown parameter |month= ignored (h
elp)↑ William Smith (ed), Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1870, Vol 3 p. 705-6↑ Shastri, Nilakantha (1967). Age of the Nandas and Mauryas. Delhi: Motilal Banarsidass. p. 26. ISBN 81-208-0465-1. {{cite book}}: Text "Second Edition" ignored (help)↑ Bruce Vaughn (2004). "Indian Geopolitics, the United States and Evolving Correlates of Power in Asia", Geopolitics 9 (2), p. 440-459.↑ H. Goetz (1955). "Early Indian Sculptures from Nepal", Artibus Asiae 18 (1), p. 61-74.↑ The Span of the Mauryan Empire, Kamat's Potpurri, accessed 9 September 2007පුස්තකාල ගොඩනැගිල්ලකොළඹ මහජන පුස්තකාලය ශ්‍රී ලංකාවේ තිබෙන විශාලතම මහජන පුස්තකාලය වෙයි. එය කොළඹ 7 හි පිහිටුවා ඇත.මේවාද බලන්නශ්‍රී ලංකාවේ පුස්තකාල ලැයිස්තුව.බාහිර සබැඳිhttp://pdfs.island.lk/2008/07/15/p11.pdf සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2016-03-04 at the Wayback Machineකලම්බු පබ්ලික් ලයිබ්‍රරිශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා ඇති ගොඩනැඟිල්ලක් හෝ  ව්‍යූහයක් පිළිබඳ මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උ
දවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteලිපි මාලාවක කොටසක්ඉස්ලාම්විශ්වාසයන්දෙවියන්ගේඒකත්වයඅනාගතවක්තෘවරුන්හෙළිදරව් වූ පොත්දේවදූතයන්නැවත නැඟිටීමේ දිනයපෙර නියමයපුරුදුඇදහිල්ලේ වෘත්තියයාච්ඤාදානයඋපවාසයවන්දනාවලේඛනපදනම්කුරානයසුන්නාහ් (හදිත්, සිරාහ්)ටෆ්සිර් (විග්‍රහය)අකීදාහ් (ඇදහිල්ල)ෆිඛ් (නීති විද්‍යාව)ශරියා (නීතිය)ඉතිහාසයකාල රේඛාවමුහම්මද්අහ්ල් අල්-බයිත්සහබාරෂිදුන්කලිෆේට්ඉමාමේට්මධ්‍යකාලීන ඉස්ලාමීය විද්‍යාවඉස්ලාම් ව්‍යාප්තියමුහම්මද්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයCulture and societyAcademicsAnimalsArtCalendarChildrenCircumcisionDemographicsDenominationsEconomicsEducationEthicsExorcismFeminismFestivalsFinanceLGBTMadrasaMoral teachingsMosqueMusicMysticismPhilosophyPoetryPoliticsProselytizingScienceSlaverySocial welfareWomenRelated topicsApostasyCriticismMuhammadQuranHadithOther religionsIslamismViolenceterrorismwarIslamophobiaJihadJihadismLaws of warGlossary Islam ද්වාරයvteඊමාන් (අරාබි: الإيمان‎) යනු (තව්හීත්)ඉස්ලාමයේ වි
ශ්වාසවන්තයින්ගේ ආගමට නැඹුරු විශ්වාසයයි(භක්තිය).[1][2] මෙහි ඉතා සරලම පැහැදිලි කිරීම වන්නේ විශ්වාසයේ කරුණු 6 වේ.  මෙය අර්කාන් අල්-ඊමාන් ලෙසද හඳුන්වයි. මෙම කරුණු හයෙන් එකක් හෝ නොපිළිගන්නේ නම් ඔහු සැබෑ මුස්ලිමෙකු නොවේ.ඊමාන් පිලිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් කුරානයේ හා සුප්‍රසිද්ධ ජිබ්රීල්ගේ හදීසයේ සඳහන් වේ.[3] කුරානයට අනුව ඊමාන් සමග යහපත් කල්ක්‍රියාද තිබිය යුතුයි. මේ දෙකම එකතු වීමෙන් ස්වර්ගයට පිවිසිය හැක.[4] ජිබ්රීල්ගේ හදීසයේ "ඊමාන්" සමග "ඉස්ලාම්" හා "ඉහ්සාන්" යන ඉස්ලාම් ආගමේ මාන 3 ගැනද සඳහන් වේ.විශ්වාසය හා හේතුවාදය අතර සම්බන්ධය හා සම්බන්ධයේ වැදගත්කම  පිළිබඳ ඉස්ලාමයේ ඇතුලත සහ පිටත විවාදයක් පවතී. බොහෝ විද්වතුන් පවසන්නේ විශ්වාසය හා හේතුවාදය එකම ප්‍රභවයෙන් පැමිණෙන අතර එය සුමිහිරි විය යුතුයි.[5]වචනයේ ඉතිහාසයඅරාබි භාෂාවේ ඊමාන් යනු විශ්වාසය එසේත් නැත්නම් නොපෙනෙන (අදෘශ්‍යමාන) දේ ගැන විශ්වාස කිරීම.තේරුමඊමාන් යන්න දෙවියන් හදවතින්ම පිළිගෙන ඔහුගේ ගුණාංග හා ලක්ෂණද  පිළිගැනීම ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක.[6] හමියුද්දීන් ෆරාහි, ඊමාන්හි අර්ථය ඔහුගේ අර්ථ විවරණයේ සඳහන් කරයි[7]"ඊමාන් යන වචනයේ ම
ූලය අම්න් වේ. මෙහි අර්ථය විවිධ පැතිවලින් විස්තර කරයි. .[8]  මුඃමීන් යනු එම මූලයෙන් ව්‍යුත්පන්නය වන තවත් වචනයකි. දෙවියන් පිහිට පතන අයට සැනසීම ලබා දෙන බැවින් මෙය ඔහුගේ උතුම් නම් වලින් එකක් ලෙස දැක්වේ. මෙම වචනය ඉපැරණි ආගමික වචනයක්ද වේ. නිහතමානිත්වයේ නිසැක බව, සෑම තත්වයකදීම විශ්වාසය හා  ආගමට ඇති ඇල්ම 'ඊමාන්' යන වචනයෙන් අර්ථ දැක්වේ. දෙවියන්ට ඇති භක්තියද ඊමාන් ලෙස හඳුන්වයි. ඔහුගේ ලක්ෂණ, ඔහුගේ මගපෙන්වීම් පිළිගෙන ඔහුට යටත් වී ඔහුගේ තීරණවලට ගරු කරන කෙනා මුඃමීන් වේ."විශ්වාසයේ කරුණු 6ඊමාන් යන්න කරුණු 6කින් පැහැදිලි කරයි:දෙවියන් ගැන විශ්වාසයමලාඉකාවරු(දේවදූතයෝ)ශාස්තෘවරු(නබිවරු)දේව ග්‍රන්ථවිනිශ්චය දිනය ගැන විශ්වාසයහොඳ හා නරක සියල්ල දෙවියන් විසින් තීරණය කරන බවමෙහි මුල් කරුණු කුරානයේ එක් වැකියක සඳහන් වේ.[9]  විශ්වාසය පිළිබඳ කරුණු 6 පහත ගේබ්‍රියල්(ජිබ්රීල්) දේවදූතයාගේ හදීසයේ සඳහන් වේ."ඊමාන් යනු දෙවියන්, ඔහුගේ දූතයන් ඔහුගේ ග්‍රන්ථ සහ ඔහුගේ ශාස්තෘවරු ගැන හා ඉරණම දෙවියන් තීරණය කරන බව විශ්වාස කිරීමයි.[10]තවත් සමාන නබිවදනක් වන්නේ:ඉබ්නු-අබ්බාස් ප්‍රකාශ කරයි, ජිබ්රීල් දේවදූතයා දිනක් න
බිතුමාගෙන් "ඊමාන් යනු කුමක්ද?" යැයි විමසුවා. එවිට නබිතුමා "ඊමාන්  යනු දෙවියන්, විනිශ්චය දිනය, දේවදූතයන්, දෙවියන්ගේ ග්‍රන්ථ හා ශාස්තෘවරුන් ගැන විශ්වාසය හා මරණින් මතු ජීවිතය විශ්වාසය; ස්වර්ගය හා නිරය ගැන විශ්වාසය හා තමන් කල හොඳ නරක මැනීමට තුලාවක් ඇති බව ; හොඳ හා නරක සියලුම  දිව්‍යමය නියමයන් විශ්වාස කිරීම. ඉන්පසු ඔහුගෙන් "මේ සියලු දේ කලොත් මම විශ්වාසවන්තයෙක්ද?" යැයි විමසුවා. එවිට නබිතුමා: "ඔබ මේ සියල්ල තුල ඊමාන්(විශ්වාසය) තැබුවහොත් ඔබ විශ්වාසවන්තයෙක් යැයි පැවසුවා." [11]ඊමාන්හි පළමු කරුණු 3න් (දෙවියන්, ශාස්තෘවරු හා මරණින් මතු ජීවිතය) අත්‍යවශ්‍ය විශ්වාසයේ කොටස් ලෙසත් පිළිගන්නවා.[12]කුරානයේ හා හදීස් නිරූපණයකුරානයට අනුව ඊමාන් යනු දෙවියන්ගේ කරුණාව සහ දයාව ලබාගැනීමේ ලක්ෂණ වලින් එකකි.[13] කුරානයේ සඳහන් වන පරිඳි දෙවියන් සිහිපත් කිරීම මගින් විශ්වාසය වර්ධනය වේ.[14] සැබෑ විශ්වාසවන්තයෙකුට භක්තිය තරම් ප්‍රිය තවත් දෙයක් නොමැති බවද කුරානයෙ සඳහන් වේ.[15]දෙවියන් ස්වාමියා ලෙසද, ආගම ඉස්ලාම් ලෙසද, මුහම්මද්(ඔහුට ශාන්තිය හිමිවේවා) නබිතුමා වක්තෘවරයා ලෙසද පිළිගන්නා කෙනා භක්තියේ සැබෑ රසය විඳින බව න
බිතුමා ප්‍රකාශ කළා.[16] තම දරුවන්, දෙමාපියන් හා නෑදෑයින්ට වඩා නබිතුමාට ආදරය කලේ නැත්නම් ඔහු සැබෑ විශ්වාසවන්තයෙක් නොවන බවද නබිතුමා තවදුරටත් සඳහන් කළේය.[17][18]  දෙවියන් හා නබිතුමාට ඇති ආදරය මගින් පුද්ගලයෙකුට භක්තියේ සැබෑ රසය විඳගත හැකි බවද නබිතුමා තවත් අවස්තාවකදී පවසයි.[19][20]කුරානයේ මෙම දයාවේ ස්වභාවය ගැන හොඳ අර්ථකතනයක් අමීන් අහ්සන් ඉසාහි දෙයි.[21]… මෙය හුදෙක් තමන්ගේ බිරිඳට, දරුවාට හා ඥාතීන්ට ඇති අතිශය ආදරය මගින් පමණක් ඇඟවෙන්නේ නැත. මෙය බුද්ධියේ පදනමට හා අදහස්වල මූලධර්මයට ඇති ආදරයද අඟවනවා. ඒ මෙම ආදරයට පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතයේ සෑම කොනයකින්ම මුල්තැන දෙන බැවිනි. ... එමෙන්ම බිරිඳගේ, ළමයින්ගේ හා ඥාතීන්ගේ ආදරය, දෙවියන්ගේ ආදරය සමග එකිනෙක ගැටෙන අවස්ථාවේදී කිසිම පැකිලීමකින් තොරව බිරිඳගේ, ළමයින්ගේ හා ඥාතීන්ගේ ආදරය ප්‍රතික්ෂේප කරයි.ඉසාහි හා මවුදිදී යන දෙදෙනාම කුරානයේ 14 වැනි පරිච්ඡේදයේ[22] සඳහන් වන හොඳ වචන හා නරක වචන අතර සැසඳීම අධ්‍යයනය කළා. එය සැබවින්ම විශ්වාසය හා අවිශ්වාසය අතර සැසඳීමකි. කුරානය, ඉතා ගැඹුරට මුල් ඇදී ඇති හා අහස පුරා අතු පැතිර ඇති ගසක් සමග විශ්වාසය ඉතා ආකර්ශනීය අන්දමින් සසඳයි[23]ඊ
මාන් යනු දෙවියන්ගේ ශාස්තෘවරයා විසින් ආයාචනා කල මාතෘකාවක්ද වේ:දෙවියනි! මම ඔබට යටත් වූයෙමි, මාගේ කටයුතු සියල්ල ඔබ වෙත භාර කලෙමි, ඔබගෙන් උදවු ලැබුවෙමි. ඔබගේ මහිමයට ගරු කරමි, අපේක්ෂාවකින් ඔබ වෙත ළඟා වෙමි. ඔබගෙන් ඈත් වුවහොත් පිහිටක් හෝ ආරක්ෂාවක් නොමැත, එලෙස (පිහිටක් හෝ ආරක්ෂාවක්) තිබේනම් එය ඔබ සමග ඇත. ස්වාමීනි! දේවවාක්‍ය මගින් ඔබගේ පණිවිඩකරු ලෙස යැවූ ශාස්තෘවරයාගේ විශ්වාසය(භක්තිය) ගැන ප්‍රකාශ කල ඔබගේ පොතේ ඇති විශ්වාසය(භක්තිය) ගැන මා ප්‍රකාශ කළා.[24]ඊමාන් සඳහා තිබිය යුතු අවශ්‍යතාවිශ්වාසවන්තෙයෙකු වීමට කුරානය ඇතැම් අවශ්‍යතා ගැන සඳහන් කරන බව ජාවෙඩ් අහ්මඩ් ඝාමිදී කියයි [25] ඊමාන් සඳහා ස්ථිර අවශ්‍යතා වන්නේ:[26]යහපත් ක්‍රියාව (අ'මල්-ඉ සාලිහ්)සත්‍ය වෙනුවෙන් එකිනෙකා උනන්දු කරවීම හා ඒ වෙනුවෙන් විශ්වාසවන්තව සිටීමට එකිනෙකා උනන්දු කරවීම.(තවාසි බි අල්-හක් ව තවාසි බි අල්-සබ්ර්)එලෙසම, ඊමාන් සඳහා අනෙක් අවශ්‍යතාවයන් වන්නේ:ආගම වෙනුවෙන් සංක්‍රමණය (හිජ්රා)[27]ආගම වෙනුවෙන් උදවු කිරීම (නුස්රාහ්)[28][29]යුක්තියට පාක්ෂික වීම (කියාම් බි කිස්ට්)[30][31]...ඊමානයේ ශාකා 77ඊමානයේ ශාකා 77
යනු ඉමාම් බයිහකි ඔහුගේ "ෂු'අබ් අල්-ඊමාන්" කෘතියෙන් සකස් කල එකතුවකි. එම එකතුවේ ඔහු භක්තිය(විශ්වාසය) මෙනෙහි කරන අත්‍යවශ්‍ය ගුණදම් කුරානයේ වාක්‍ය හා නබිවදන් මගින් විස්තර කරයි.[32][33]මෙය පහත මුහම්මද් නබිතුමාගේ කියමන මත පදනම් වේ:නබිතුමා ප්‍රකාශ කල බව අබු හුරෙයිරා සඳහන් කරයි, "ඊමාන්හි ශාකා 70වට වඩා ඇත. එයින් අනර්ඝ වන්නේ "ලා ඉලාහ ඉල් අල්ලාහ්"(දෙවියන් හැර තවත් දෙවියෙක් නැත), කුඩාම දෙය පාරේ ඇති අවහිර වන දෙයක්(උදා: ගල් කැටයක්, අත්තක්) ඉවත් කිරීම වේ. හායා(විනීත බව) ඊමානයේ වැඳගත් අංගයකි." [34]විශ්වාසය හා ක්‍රියාවන්ඉස්ලාමයට අනුව විශ්වාසය හා ක්‍රියාවන අතර සමානකමක් ඇත. ෆරාහි මේ ගැන ඔහුගේ තෆ්සීර් හි පහත සඳහන ආකාරයට සඳහන් කරයි:[35]කුරානයේ බොහෝ පැහැදිලි කිරීම් වල නිවැරදි ක්‍රියාවන් යන්න විශ්වාසය සමගම සඳහන් වේ… විශ්වාසය ගැන කතා කරද්දී එය පහදා දීමේ අවශ්‍යතාවයක් පවතින බව පැහැදිලිය: විශ්වාසය පවතින්නේ හදවතේ සහ බුද්ධියේ වේ. හදවත සහ බුද්ධිය පිලිබඳ කරුණු වලදී කෙනෙකුට යමෙකු රැවටීමට හැකිවෙනවා පමණක් නොව ඔහුවම රවටාගෙන සිටිය හැක. ඔහු තමා මුඃමීන්(විශ්වාසවන්තයා) කෙනෙකු නොවන නමුත් තමා මුඃමීන් යැයි සි