LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
්කරණය]296බදුල්ලබණ්ඩාරවෙලඅංක 300 සිට 399 දක්වාබණ්ඩාරවෙල - නුවරඑළිය (310)310බණ්ඩාරවෙලවැලිමඩ310/311බණ්ඩාරවෙලනුවරඑළියබදුල්ල - නුවරඑළිය (311)311බදුල්ලනුවරඑළිය311බදුල්ලවැලිමඩ311වැලිමඩනුවරඑළිය314/218/311නුවරඑළියකදුරුවෙල (බදුල්ල,මහියංගණය හරහා)314/311වැලිමඩමහියංගණය (බදුල්ල හරහා)314/311වැලිමඩදිවුලපැලැස්ස (බදුල්ල,මහියංගණය  හරහා)302/311වැලිමඩබිබිල (බදුල්ල හරහා)30/311නුවරඑළියමඩකලපුව (බදුල්ල හරහා)71/30/311හැටන්මඩකලපුව- කල්මුණේ (නුවරඑලිය බදුල්ල)අංක 400 සිට 499 දක්වා400 -  අළුත්ගම - පිටකොටුව400/1 -  කළුතර - පිටකොටුව401 - ඇල්පිටිය - කොළඹ401/1 - ඇල්පිටිය - අළුත්ගම (ඌරගහ හරහා)401/3 - ඇල්පිටිය - අළුත්ගම (මිරිස් වත්ත ගොනගල  හරහා)402 - ඹබරවාන - ඇල්පිටිය403 - මතුගම - නෙළුව403/1 - පැලවත්ත - නෙළුව403/2 - තවලම - පිටිගල403/4 - බදුරලිය - නෙළුව404 - මාපලගම - ඇල්පිටිය (පිටිගල හරහා)405 - මතුගම - ඇල්පිටිය (වළල්ලාවිට හරහා)405/1 - බුළුගහහන්දිය - ඇල්පිටිය.420  කළුතර - හොරණ
422  කළුතර - මොරොන්තුඩුව428 - වලල්ලාවිට - කොළඹ428/1 - අවිත්තාව - මතුගම (වලල්ලාවිට හරහා)428/2 - ගුලවිට - මතුගම (වලල්ලාවිට හරහා)428/3 - තොටහ - මතුගම (වලල්ලාවිට හරහා)428/430/1 - වලල්ලාවිට - නාගොඩ රෝහල430  මතුගම  - කොළඹ - ගාලු පාර ඔස්සේ කළුතර, පානදුර, මොරටුව හරහා ගමන් කරන ප්‍රසිද්ධ ගමන් වාරයකි.431 - කුඩලිගම - කොළඹ431/1 කුඩලිගම - මතුගම433 - බදුරලිය - කොළඹ433/1 - අත්වැල්තොට - කොළඹ433/2 - කළුගල - කොළඹ433/3 - බදුරලිය -මතුගම433/4 - හැඩිගල්ල - කොළඹ433/6 - පැණිගල - මතුගම434 - ඩාර්ටන්ෆීල්ඩ් - කොළඹ434/1 - මූලටියන - මතුගම435 - පැලවත්ත - කොළඹ (අගලවත්ත හරහා)435/1 - පැලවත්ත - මතුගම (අගලවත්ත හරහා)435/2 - පහලහෙවෙස්ස - මතුගම (අගලවත්ත හරහා)435/3 - නැදුන්වත්ත - මතුගම (අගලවත්ත හරහා)435/4 - රත්මලේ - මතුගම (අගලවත්ත හරහා)436 - ඕමත්ත - කොළඹ436/1 - ඕමත්ත - මතුගම437 - මොල්කාව - කොළඹ437/1 - කෙලින්කන්ද - මතුගම ( මෝල්කාව හරහා)438 - කලවැල්ලාව - කොළඹ440 - තවාන - මතුගම440/1 - බටහේන - මතුගම441 - අළුත්ගම - මතුගම441/1 - සිරිකඳුර - මතුගම441/1/1 - සඳසිරිගම - මතුගම441/2 - මඩවල - මතුගම441/7 - ම
ඩවල - කොළඹ (  අළුත්ගම හරහා )443 - දික්හේන - මතුගම443/1 - දික්හේන - බදුරලිය443/2 - හැඩිගල්ල - මතුගම443/3 - බොල්ලුන්න - බදුරලිය450 - පානදුර - රත්නපුර437/2- පැළෑඳ - මතුගම  ( මෝල්කාව හරහා) පැළෑඳ රජමහා විහාරය - මතුගමඅංක 500 සිට 599 දක්වාමාර්ග අංකයඅන්තය 1අන්තය 2500මාතරඅකුරැස්ස (හොරගොඩ හරහා)506ගාල්ලහබරාදුව(ලණුමෝදර හරහා)507කුරුණෑගලකෑගල්ල508කුරුණෑගලරඹුක්කන (කටුපිටිය හරහා)509ගාල්ලහබරාදුව(පිලාන,හප්පාවල හරහා)529ගාල්ලඉමදුව (කතළුව හරහා)540කුරුණෑගලදඹුල්ල556කුරුණෑගලමාතලේ558කුරුණෑගලමඩගල්ල597ගලගෙදරමහනුවරඅංක 600 සිට 699 දක්වාමාර්ග අංකයඅන්තය 1අන්තය 2602මහනුවරකුරුණෑගල603මහනුවරමැදවල617දැරණියගලමාළිබොඩ617/Aදැරණියගලඋඩ මාළිබොඩ632-9මහනුවරවටිටාරන්තැන්න643/1මහනුවරවටදෙනිය644/1මහනුවරදවුලගල/ පිළිමතලාව650/1මහනුවරපරනපට්ටිය654මහනුවරදිගන655මහනුවරහන්තාන662මහනුවරකෑගල්ල674කෑගල්ලඅවිස්සාවේල්ල698මහනුවරහාරගම651මහනුවරහල්ඔ
ලුව651-1මහනුවරජයන්ති පාර626මහනුවරරිකිල්ලගස්කඩ699මහනුවර‍ෙදාඩම්‍වල651-9මහනුවර‍ෙබා්ගහ කන්ද655-4මහනුවරඅමුණුගම699අවිස්සාවේල්ලදැරණියගලඅංක 700 සිට 799 දක්වාමාර්ග අංකයඅන්තය 1අන්තය 2748වංකලාවඩි(නාගදීප) ජැටිය777යාපනයකයිට්ස්744මහනුවරපදියපැලැල්ලඅංක 800 සිට 899 දක්වාඅංක 900 සිට 999 දක්වාමාර්ග අංකයඅන්තය 1අන්තය 2998කුලියාපිටියකුරුණෑගල998බදුල්ලවැල්ලවායප්‍රාදේශීය මාර්ගමෙම ලැයිස්තුවෙහි  ප්‍රාදේශීය මාර්ගයන් ගෙන් බොහෝමයක් අඩංගු වෙයි. [3]මාර්ග අංකයඇරඹුමඅවසානය126/69පානදුරමාතලේ134වැලිමඩහපුතලේ210/363රත්නපුරයවලස්මුල්ල211හම්බන්තොටඇඹිලිපිටිය218මහියංගනයදෙහිඅත්තකණ්ඩිය218-1මහියංගනයහඟුරන්කෙත218-2මහියංගනයකදුරුවෙල218-2/22කදුරුවෙලමහාඔය218-3මහියංගනයවැලිකන්ද218-4වෙහෙරගලබදුල්ල218-5කුරුණෑගලමහියංගනය218-6බදුල්ලසිරිපුර218-7දෙහිඅත්තකණ්ඩියකදුරුවෙල218/22අරලගංවිලඅම්පාර218/68දෙහිඅත්
තකණ්ඩියමොණරාගල218/314කදුරුවෙලබදුල්ල218/580දෙහිඅත්තකණ්ඩියදඹුල්ල218/580/042බදුල්ලඅනුරාධපුරය218/685දෙහිඅත්තකණ්ඩියහඟුරන්කෙත221-1සිරිපුරමහියංගනය221/22සිරිපුරමහාඔය221-1/22ගිරාඳුරුකෝට්ටේඅම්පාර226බලංගොඩබණ්ඩාරවෙල228බණ්ඩාරවෙලබෝරලන්ද245-1/182/18-2මීගමුවහැටන්245/1/21කටුනායකබදුල්ල301/218කදුරුවෙලබිබිලෙ310වැලිමඩබණ්ඩාරවෙල311නුවරඑළියබදුල්ල311-2නුවරඑළියවැලිමඩ311/310නුවරඑළියබණ්ඩාරවෙල312/218ගලඋඩසූරියපොකුණ314/580(i)/42බදුල්ලඅනුරාධපුරය315/1හොරණමහනුවර334-1මාතරකතරගම348නිට්ටඹුවරුවන්වැල්ල363-6ඇඹිලිපිටියමිද්දෙනිය366-2කොළඹරදාවෙල377-2කොළඹඋඩුගම393කොළඹයක්කලමුල්ල393-2කොළඹබද්දෙගම393-3කොළඹඋඩුගම399මතුගමපිටිගල401කොළඹඇල්පිටිය403මතුගමනෙළුව449හොරණකරන්දන450පානදුරරත්නපුරය458/1මතුගමමහනුවර470අවිස්සාවේල්ලඇහැළියගොඩ470-2අවිස්සාවේල්ලරත්නපුරය473/7කොළඹකලවාන482මතුගමකලවාන487
දෙනියායබදුල්ල488බලංගොඩහැටන්493ඇඹිලිපිටියමාතර493-1ඇඹිලිපිටියබෙලිඅත්ත493-3ඇඹිලිපිටියහක්මණ493-4ගාල්ලඇඹිලිපිටිය497ඇඹිලිපිටියසූරියවැව504-2කොළඹහිරිගල්කැටිය507කුරුණෑගලකෑගල්ල508කුරුණෑගලරඹුක්කන509කුරුණෑගලරඹුක්කන533කුරුණෑගලවරකාපොල548කුරුණෑගලකැකිරාව548-1කුරුණෑගලගල්නෑව549කුරුණෑගලදඹුල්ල549-1කුරුණෑගලවෑවල549-4කුරුණෑගලගල්කිරියාගම549/499කුරුණෑගලසීගිරිය552/584මාතලේගල්නෑව556කුරුණෑගලමාතලේ564කුරුණෑගලඅංකුඹුර564-6කුරුණෑගලමිරිස්සල566රඹුක්කනමාවතගම581-1මාතලේකදුරුවෙල581-3මාතලේකදුරුවෙල602මහනුවරකුරුණෑගල609අවිස්සාවේල්ලදයිගල609-1අවිස්සාවේල්ලනාපවල662මහනුවරකෑගල්ල662-1මහනුවරමාවනැල්ල670නිට්ටඹුවවරකාපොල674-1කොළඹකොටියාකුඹුර674-3අවිස්සාවේල්ලකෑගල්ල677කොළඹබුලත්කොහුපිටිය698මහනුවරහාරගම677-4අවිස්සාවේල්ලබුලත්කොහුපිටිය750/3ඇඹිලිපිටියහම්බන්තොට744පදියපැලැල්ල(රිකිල්ලගස්කඩ)හරහා
මහනුවර556-2සැලගමමාතලෙ720-4මහවැලිගමමහනුවර718ගම්පලමහනුවර655-4යක්ගහපිටියමහනුවර෴ආශ්‍රීත↑ ජාතික ගමනාගමන කොමිසම[permanent dead link]↑  දිවයින පුවත්පොතෙන් ලිපිය, http://www.divaina.com/2009/12/06/feature16.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2010-01-30 ↑  ජාතික ගමනාගමන කොමිසම, http://www.ntc.gov.lk/pdf/Bus_fare.pdf, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2010-01-30 මෙයද බලන්නලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයකොළඹ බස් මාර්ගශ්‍රී ලංකාවේ ඒ-ශ්‍රේණියෙහි මහාමාර්ග ලැයිස්තුවත්‍රිපිටකය/බුදු දහම වෙනස් කළ නොහැක. පහසුවෙන් වෙනස් කළ හැකි විකිපීඩියාව හරහා ත්‍රිපිටක ධර්මයට හානි විය/කළ හැක.මුල් ත්‍රිපිටකය ලබා දෙන මූලාශ්‍ර හා වෙනත් විශ්වාසවන්ත අඩවිවලට බාහිර යොමු, ත්‍රිපිටක දහම් පිළිබඳ අදහස් හා සාකච්ඡා පමණක් විකිපීඩියාවට එක් කරමු.බුද්ධ ධර්මය හැදෑරීමට විකිපීඩියාව භාවිත නොකරමු.ත්‍රිපිටක ධර්ම කරුණු නිර්මලව ම මතු පරපුරට උරුම කරමු!මෙම ලිපියබුද්ධ ධර්මය සහ බුද්ධාගමපිළිබඳ ලිපි මාලාවක කොටසකිඉතිහාසයකාලරේඛාවගෞතම බුදුන් වහන්සේපූර්ව-නිකායික බුද්ධාගමධර්ම සංගායනාසේද මාවතේ බුද්ධාගමේ ව්‍යාප්තියඉන
්දියානු උපමහාද්වීපයේ පරිහානියපසුකාලීන බෞද්ධයෝබෞද්ධ නූතනවාදයධර්මයසංකල්පචතුරාර්ය සත්‍යයආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයධර්මචක්‍රයපංච ස්කන්ධඅනිත්‍යයදුක්ඛඅනාත්මහේතුඵල ධර්මයමධ්‍යම ප්‍රතිපදාවශූන්‍යතාවසදාචාරයකර්මපුනර්භවයසංසාරයවිශ්වයබෞද්ධ පාඨ ග්‍රන්ථබුද්ධවචනයමුල්කාලීන බෞද්ධ ග්‍රන්ථත්‍රිපිටකයමහායාන සූත්‍රපාලි ත්‍රිපිටකයටිබෙට් ත්‍රිපිටකයචීන ත්‍රිපිටකයපිළිවෙත්ත්‍රිවිධ රත්නයබුදු දහමේ විමුක්ති මාර්ගයපංච ශීලයපාරමිතාභාවනාවදාර්ශනික හේතු දැක්වීමශ්‍රද්ධාවපින් වැඩීමඅනුස්සතිසිහියප්‍රඥාවබ්‍රහ්ම විහරණAids to EnlightenmentMonasticismගිහියාBuddhist chantවන්දනා ස්ථානනිර්මාංශිකත්වයනිර්වාණයබෝධිසතර මාර්ග ඵලඅරහත්ප්‍රත්‍යේකබුද්ධබෝධිසත්ත්වබුද්ධසම්ප්‍රදායයන්ථෙරවාදපාලිමහායානහීනයානචීනවජ්‍රයානටිබෙට්නවයානනෙවාර්රට අනුව බුද්ධාගමභූතානයකාම්බෝජයචීනයඉන්දියාවජපානයකොරියාවලාඕසයමොංගෝලියාවමියන්මාරයරුසියාවශ්‍රී ලංකාවතායිවානයතායිලන්තයටිබෙට්වියට්නාමයවටසන ආගම් ද්වාරයvteබුදුදහමේ දැක්වෙන ත්‍රිශික්ෂාව නම්,-	ශීල-	සමාධිය-	ප්‍රඥාපාලි ධර්ම ග්‍රන්ථතේර
වාදී බුදුදහමට අනුව ත්‍රිශික්ෂාව පුහුණු කිරීමෙන් ලෝබ, දෝෂ හා මෝහ නැති කරගැනීමට මග සැලසේ. මෙම ත්‍රිශික්ෂාව සම්පුර්ණයෙන් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තා නිර්වාණය අවබෝධ කර ගනි.අංගුත්තර නිකායට අනුව අධිශීලය පිරීම සඳහා ප්‍රාතිමෝක්ෂය අනුගමනය කළ යුතු අතර, උසස් සමාධියකට පත්වීමට සතර ධ්‍යාන වැඩීමද, අධි ප්‍රඥාව ලබා ගැනීම සඳහා චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධ කර ගත යුතුය.ගිහි සාමාන්‍ය ජනයා සඳහා ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය අවබෝධ කර ගැනීම තුළින් චතුරාර්ය සත්‍යයද, එමඟින් ත්‍රිශික්ෂාවද අවබෝධ කර ගත හැක.ත්‍රිශික්ෂාවේ හා ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයේ සමානතාධම්මදින්නා භික්ෂුනීන් වහන්සේ විසින් විචාරන ලද ගැටළුවකට පිළිතුරු උදෙසා දේශනා කරන ලද කුලවේදල්ල සුත්‍රයට අනුව ත්‍රිශික්ෂාවේ හා ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයේ ගොනු කිරීම් අතර සම්බන්ධතාවයක් පවතී.ත්‍රිශික්ෂාව	-	ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයශීලයසම්මා වාචා (නිවැරදි වචනය)සම්මා කම්මන්ත (නිවැරදි ක්‍රියා)සම්මා ආජීව (නිවැරදි දිවි පැවැත්ම)සමාධිසම්මා වායාමසම්මා සතිසම්මා සමාධිප්‍රඥාසම්මා දිඨ්ඨිසම්මා සන්කප්පසටහන්2006 මාර්තු අග වන විට ව
ැට දිස්වුනු අයුරු.කාඩ්රෝනා තනපට වැට යනු නවසීලන්තයෙහි, මධ්‍යම ඔටාගෝහී පිහිටියාවූ ආන්දෝලානාත්මක සංචාරක ආකර්ෂණයක් වූ අතර, මෙහි ගම්බද වැටකට එය පසුකරයන්නන් විසින් තනපට එක් කිරීමට පටන් ගැනුම නිසා, අවසාන‍යේදී  පුද්ගලික තනපට සිය ගණනක් සහිත සංචාරක ආකර්ෂණයක් බවට මෙම වැට වර්ධනය වීම සිදුවිය. වසන්කා හට නිරිත දිග ප්‍රදේශයෙහි  කාඩ්රෝනා නිම්නයෙහි ගොවිපල  දේපලක් අසබඩ මාර්ග අවශේෂිතයක මෙම වැට පිහිටා තිබුණි.ලයිබීරියා නිළ වශයෙන් ලයිබීරියා සමුහාණ්ඩුව ලෙස බටහිර අප්‍රිකානු වෙරළතීරයේ පිහිටි රටකි. එය මායිම් වන්නේ සෙයිරා ලෙයෝන්, ගිනියා, කෝට් සි‍ල්වෙසෝර් සහ අත්ලාන්තික් සාගරයටය. 2008 සංඛ්‍යා ලේඛනයන්ට අනුව එරට ජනගහනය 3,476,608 වන අතර භුමි ප්‍රමාණය වර්ග කි.මී. 111,369 (වර්ග සැතපුම් 43,000) ක් වේ. අගනුවර වන්නේ මොන්රෝවියාය. ලයිබීරියාහි උණුසුම් කාලගුණයක් ඇති අතර ග්‍රිෂ්ම කාලයේ වර්ෂාව හා වියළි කාලයේ තද සුළං ද ඇති වේ. ලයිබීරියානු පෙපර් වෙරළතීරය ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශයක් වන අතර, එහි කඩොලාන වනාන්තර සහ රට අභ්‍යන්තරයේ සුළු වශයෙන් වනාන්තර ඇත. එය ක්‍රමයෙන් වියළි තණබිම් කරා විවෘත වේ. අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන් අතරේ ලිබරියන් ඉතිහාසය ව
ිශේෂිතය. නැව්වලින් නිදහස් කරගත් වහලුන් ද මෙම රටට එවන ලදි. මෙම ජනපදයෙන් ලයිබීරියානු සමාජය තුල ප්‍රභූ සමාජයක් ගොඩනැගූ අතර 1847 දි ඔවුන් ලයිබීරියන් සමුහාණ්ඩුව සොයා ගන්නා ලදි. ඇමරිකාව තුල පැවති පාලන තන්ත්‍රයේ ආකෘතියක් ඔවුන් ‍‍මොන්රෝවියා ලෙස ඇති කල අතර අගනුවර වුයේ ‍ජේම්ස් මොන්රෝයිය. ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා මෙහි ජනපද පිහිටුවීමට ආධාර කළේය. 1980 දි  හමුදා බලඇණියක් විලියම් ආර්. වෝල් බට්ගේ පාලනය යටතේ ලබා ගත් අතර එය අස්ථාවර කාලයක් බවට පත්වෙමින් සිවිල් යුද්ධයට හා රටේ ආර්ථිකයට බලවත් සේ පහරක් වැදුණි.  ජනවිකාසයලයිබීරියාවේ ජනගහනය 1961 සිට 2013 දක්වා මිලියන ගණනින්.[1] ලයිබීරියාවේ ජනගහනය වසර 40කින් තුන් ගුණයකින් වැඩි විය.[1]2005 ලයිබීරියාවේ ජනගහන පිරමීඩය. ලයිබීරියානුවන්ගෙන් 43.5% 2010 දී වයස අවුරුදු 15 ට අඩු විය.[2]As of the 2017 national census, Liberia was home to 4,694,608 people.[3] Of those, 1,118,241 lived in Montserrado County, the most populous county in the country and home to the capital of Monrovia. The Greater Monrovia District has 970,824 residents.[4] Nimba County is the next
most populous county, with 462,026 residents.[4] As revealed in the 2008 census, Monrovia is more than four times more populous than all the county capitals combined.[5]Prior to the 2008 census, the last census had been taken in 1984 and listed the country's population as 2,101,628.[4] The population of Liberia was 1,016,443 in 1962 and increased to 1,503,368 in 1974.[5] 2006 වන විට[update], Liberia had the highest population growth rate in the world (4.50% per annum).[6] In 2010 some 43.5% of Liberians were below the age of 15.[2]ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්Ethnic Groups in LiberiaEthnic GroupspercentKpelle  20.3%Bassa  13.4%Grebo  10%Gio  8%Mano  7.9%Kru  6%Lorma  5.1%Kissi  4.8%Gola  4.4%Krahn  4%Vai  4%Mandinka  3.2%Gbandi  3%Mende  1.3%Sapo  1.2%Belle  0.8%Dey  0.3%Other Liberian  0.6%Other African  1.4%Non African  0.1%ජනගහනයට ස්වදේශික ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 16 ක් සහ
විවිධ විදේශීය සුළු ජාතීන් ඇතුළත් වේ. ආදිවාසී ජනතාව ජනගහනයෙන් සියයට 95 ක් පමණ වේ. නිල වශයෙන් පිළිගත් ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 16ට කේපෙල්, බස්සා, මනෝ, ජියෝ හෝ ඩෑන්, කෘ, ග්‍රෙබෝ, ක්‍රාන්, වායි, ගෝලා, මැන්ඩින්ගෝ හෝ මැන්ඩින්කා, මෙන්ඩේ, කිසී, ග්බැන්ඩි, ලෝමා, ඩී හෝ ඩෙවොයින්, බෙල් සහ ඇමරිකානු-ලයිබීරියානුවන් (හෝ කොංගෝ ජනතාව[lower-alpha 1]) ඇතුළත් වේ. කේපෙල් ජනගහනයෙන් 20% කට වඩා සමන්විත වන අතර ලයිබීරියාවේ විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන අතර, බොහෝ දුරට මධ්‍යම ලයිබීරියාවේ බොං ප්‍රාන්තයේ සහ යාබද ප්‍රදේශවල වාසය කරයි.[7] අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සහ බටහිර ඉන්දියානුවන්ගෙන් පැවත එන, වැඩි වශයෙන් බාබඩියානු (බජන්) පදිංචිකරුවන් වන ඇමරිකානු-ලයිබීරියානුවන් 2.5% කි.[8][වඩා හොඳ මූලාශ්‍රයක් අවශ්‍යයි] 1825 දී ආපසු හරවා යවන ලද කොංගෝ සහ ඇෆ්‍රෝ-කැරිබියානු වහලුන්ගෙන් පැවත එන කොංගෝ ජනතාව, ඇස්තමේන්තුගත 2.5% ක් වේ.ලයිබීරියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ජූස් සැන්ගුයිනිස් අභ්‍යාස කරයි, එයින් අදහස් වන්නේ එය සාමාන්‍යයෙන් එහි පුරවැසිභාවය "නීග්‍රෝ හෝ නීග්‍රෝ සම්භවයක් ඇති පුද්ගලයින්ට" සීමා කරයි. ඒ ඉන්දියානුවන් සහ අනෙකුත් බටහිර අප්‍රිකානු ජාති
කයන්ය. ජනවාර්ගික ලයිබීරියානුවන් සහ ලෙබනන් අතර අන්තර් වාර්ගික විවාහවල ඉහළ ප්‍රතිශතයක් පවතින අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සැලකිය යුතු මිශ්‍ර-වාර්ගික ජනගහනයක් විශේෂයෙන් මොන්රෝවියාවේ සහ ඒ අවට ඇත. යුරෝපීය සම්භවයක් ඇති සුදු අප්‍රිකානුවන් වන ලයිබීරියානුවන් කුඩා සුළුතරයක් රට තුළ වාසය කරයි.[වඩා හොඳ මූලාශ්‍රයක් අවශ්‍යයි]භාෂාඉංග්‍රීසි රාජ්‍ය භාෂාව වන අතර ලයිබීරියාවේ භාෂා භාෂාව ලෙස ක්‍රියා කරයි.[9] 2022 වන විට, ලයිබීරියාවේ දේශීය භාෂා 27ක් කතා කරන නමුත්, ඒ සෑම එකක්ම ජනගහනයෙන් කුඩා ප්‍රතිශතයකට පමණක් මුල් භාෂාව වේ.[10] ලයිබීරියානුවන් සාමූහිකව ලයිබීරියානු ඉංග්‍රීසි ලෙස හඳුන්වන විවිධ ක්‍රියෝලීකරණය කරන ලද උපභාෂා කතා කරයි.[9]විශාලතම නගර vte ලයිබීරියාව හි විශාලතම නගර2008 සංගණනයට අනුව[1]ස්ථානයප්‍රාන්තයජනගහණයමොන්රෝවියා1මොන්රෝවියාමොන්ට්සෙරාඩෝ1,021,762ගන්ටා2ග්බර්න්ගාබොං56,9863බුචානන්ග්‍රෑන්ඩ් බස්සා50,2454ගන්ටානිම්බා42,0775කකටාමාර්ගිබි34,6086ස්වෙද්රුග්‍රෑන්ඩ් ගෙදෙහ්25,3497හාර්බෙල්මාර්ගිබි25,3098හාපර්මේරිලන්ඩ්23,5179ප්ලී
බෝමේරිලන්ඩ්23,46410ෆෝයාලෝෆා20,569ආගම්ලයිබීරියාවේ ආගම්(2010)[11]ආගමප්‍රතිශතයරෙපරමාදු  76.3%ඉස්ලාම්  12.2%රෝමානු කතෝලික  7.2%වෙනත් ක්‍රිස්තියානි  1.6%අනාගමික  1.4%වෙනත් ඇදහීම්  1.3%2008 ජාතික සංගණනයට අනුව, ජනගහනයෙන් 85.6% ක් ක්‍රිස්තියානි ආගම අදහන අතර මුස්ලිම්වරු 12.2% ක සුළුතරයක් නියෝජනය කළහ.[12] ලූතරන්, බැප්ටිස්ට්, එපිස්කෝපල්, ප්‍රෙස්බිටේරියන්, පෙන්තකොස්ත, යුනයිටඩ් මෙතෝදිස්ත, අප්‍රිකානු මෙතෝදිස්ත එපිස්කෝපල් (AME) සහ අප්‍රිකානු මෙතෝදිස්ත එපිස්කෝපල් සියොන් (AME සියොන්) වැනි විවිධ රෙපරමාදු පාපොච්චාරණ රාශියක් හා කතෝලික පල්ලිය සහ අනෙකුත් රෙපරමාදු නොවන කිතුනුවන් ක්‍රිස්තියානි ජනගහනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් සෑදී ඇත. මෙම ක්‍රිස්තියානි නිකායන් බොහොමයක් ගෙන එන ලද්දේ අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු පදිංචිකරුවන් විසින් එක්සත් ජනපදයේ සිට ලයිබීරියාවට ඇමරිකානු ජනපදකරණ සංගමය හරහා ගමන් කරන අතර සමහරක් ස්වදේශික-විශේෂයෙන් පෙන්තකොස්ත සහ එවැන්ජලිස්ත රෙපරමාදු අය වේ. රෙපරමාදු ආගම මුලින් කළු ඇමරිකානු පදිංචිකරුවන් සහ ඔවුන්ගේ ඇමරිකානු-ලයිබීරියානු පැවත එන්නන් සමඟ සම
්බන්ධ වූ අතර, ස්වදේශික ජනයා මුලින් බොහෝ දුරට ක්‍රිස්තියානි ධර්මය පිළිගැනීමට පෙර අප්‍රිකානු සාම්ප්‍රදායික ආගමේ ඔවුන්ගේම සතුරු ආකෘතීන් මත තබා ගත්හ. ක්‍රිස්තියානි අතර, බොහෝ ලයිබීරියානුවන් පුරුෂයින් සඳහා පෝරෝ සහ කාන්තාවන් සඳහා සැන්ඩේ වැනි සම්ප්‍රදායික, ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ ස්වදේශීය ආගමික රහස් සමාජවලට ද සහභාගී වේ. සමස්ත කාන්තා සඳේ සමාජය කාන්තා සුන්නත් කිරීම සිදු කරයි.[13]2008 දී මුස්ලිම්වරුන් ජනගහනයෙන් 12.2% ක් වූ අතර, බොහෝ දුරට මැන්ඩින්ගෝ සහ වයි වාර්ගික කණ්ඩායම් විසින් නියෝජනය කරන ලදී. ලයිබීරියානු මුස්ලිම්වරුන් සුන්නි, ෂියා, අහමදියා, සූෆි සහ නිකායට අයත් නොවන මුස්ලිම්වරුන් අතර බෙදී ඇත.[14]2008 දී, 0.5% සම්ප්‍රදායික ස්වදේශික ආගම්වලට ඇලී සිටින බව හඳුනා ගත් අතර, 1.5% ක් ආගමක් නොමැති බව ප්‍රකාශ කළහ. සුළු පිරිසක් බහායි, හින්දු, සීක් හෝ බෞද්ධ විය.ලයිබීරියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ආගමික නිදහස ලබා දී ඇති අතර රජය සාමාන්‍යයෙන් මෙම අයිතියට ගරු කරයි.[13] පල්ලිය සහ රාජ්‍යය වෙන් කිරීම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් නියම කර ඇති අතර, ලයිබීරියාව ප්‍රායෝගිකව ක්‍රිස්තියානි රාජ්‍යයක් ලෙස සැලකේ.[1
5] දෙමව්පියන් තම දරුවන්ගෙන් ඉවත් විය හැකි වුවද, රජයේ පාසල් බයිබලීය අධ්‍යයන ලබා දෙයි. ඉරිදා සහ ප්‍රධාන ක්‍රිස්තියානි නිවාඩු දිනවල වාණිජ කටයුතු නීතියෙන් තහනම් වේ. සිකුරාදා යාඥාවන් සඳහා මුස්ලිම්වරුන්ට ඉඩදීමට රජය ව්‍යාපාර හෝ පාසල් සදහා අවශ්‍යතාවක් ලබා දී නැත.[13]අධ්‍යාපනයබොං ප්‍රාන්තයේ ඉටිපන්දම් එළියෙන් ඉගෙනුම ලබන සිසුන්.In 2010, the literacy rate of Liberia was estimated at 60.8% (64.8% for males and 56.8% for females).[16] In some areas primary and secondary education is free and compulsory from the ages of 6 to 16, though enforcement of attendance is lax.[17] In other areas children are required to pay a tuition fee to attend school. On average, children attain 10 years of education (11 for boys and 8 for girls). The country's education sector is hampered by inadequate schools and supplies, as well as a lack of qualified teachers.[18]Higher education is provided by a number of public and private universities. The University of Liberia is the country's largest and oldest u
niversity. Located in Monrovia, the university opened in 1862. Today it has six colleges, including a medical school and the nation's only law school, Louis Arthur Grimes School of Law.[19]In 2009, Tubman University in Harper, Maryland County was established as the second public university in Liberia.[20] Since 2006, the government has also opened community colleges in Buchanan, Sanniquellie, and Voinjama.[21][22][23]Due to student protests late in October 2018, newly elected president George M. Weah abolished tuition fees for undergraduate students in the public universities in Liberia.[24]2010 දී, ලයිබීරියාවේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 60.8% (පිරිමි සඳහා 64.8% සහ කාන්තාවන් සඳහා 56.8%) ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත.[17] සමහර ප්‍රදේශවල ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයික අධ්‍යාපනය නොමිලේ සහ වයස අවුරුදු 6 සිට 16 දක්වා අනිවාර්ය වේ, නමුත් පැමිණීම බලාත්මක කිරීම ලිහිල් වේ.[18] වෙනත් ප්‍රදේශවල දරුවන්ට පාසල් යාමට උපකාරක ගාස්තුවක් ගෙවිය යුතුය. සාමාන්‍යයෙන්, දරුවන් අවුරුදු 10 ක අධ්‍යාපනයක් ලබා ගනී (පිරිමි සඳහා 11 ක් සහ ගැහ
ැණු ළමයින් සඳහා 8 ක්). රටේ අධ්‍යාපන ක්‍ෂේත්‍රය ප්‍රමාණවත් නොවන පාසල් සහ සැපයුම් මෙන්ම සුදුසුකම් ලත් ගුරුවරුන් නොමැතිකම නිසා අඩාල වී ඇත.[19]උසස් අධ්‍යාපනය රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික විශ්වවිද්‍යාල ගණනාවකින් සපයනු ලැබේ. ලයිබීරියාවේ විශ්ව විද්‍යාලය රටේ විශාලතම සහ පැරණිතම විශ්ව විද්‍යාලයයි. මොන්රෝවියා හි පිහිටා ඇති විශ්ව විද්‍යාලය 1862 දී විවෘත කරන ලදී. අද එහි වෛද්‍ය විද්‍යාලයක් සහ ජාතියේ එකම නීති විද්‍යාලය වන ලුවී ආතර් ග්‍රීම්ස් නීති විද්‍යාලය ඇතුළුව විද්‍යාල හයක් ඇත.[20]2009 හි, මේරිලන්ඩ් ප්‍රාන්තයේ හාපර් හි ටබ්මන් විශ්ව විද්‍යාලය ලයිබීරියාවේ දෙවන පොදු විශ්ව විද්‍යාලය ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී.[21] 2006 වසරේ සිට, රජය විසින් Buchanan, Sanniquellie සහ Voinjama හි ප්‍රජා විද්‍යාල ද විවෘත කර ඇත.[22][23][24]2018 ඔක්තෝම්බර් මස අගභාගයේ ඇති වූ ශිෂ්‍ය විරෝධතා හේතුවෙන්, අලුතින් තේරී පත් වූ ජනාධිපති ජෝර්ජ් එම්. වෙයා, ලයිබීරියාවේ රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලවල උපාධි අපේක්ෂකයින් සඳහා උපකාරක ගාස්තු අහෝසි කරන ලදී.[25]පෞද්ගලික විශ්වවිද්‍යාලCuttington University was established by the Episcopal Church of the U
SA in 1889 in Suakoko, Bong County, as part of its missionary education work among indigenous peoples. It is the nation's oldest private university.Stella Maris Polytechnic, a post-secondary, private institution of higher learning. Founded in 1988, the school is owned and operated by the Roman Catholic Archdiocese of Monrovia. Located on Capitol Hill, the school has approximately 2,000 students.[25]Adventist University of West Africa, a post-secondary learning environment that is situated in Margibi County, on the Roberts International Airport.[26]United Methodist University, a private Christian university located in Liberia, West Africa, it is commonly known amongst locals as UMU. As of 2016, it had approximately 9,118 students. This institution was founded in 1998.[27]African Methodist Episcopal University, a private higher education institution that was founded in 1995.[28]Starz University, is a private higher education institution that was established in the United States in 2
007, and became incorporated in Monrovia, 2009; with the objective of addressing the Information Technology(IT) need of Liberia.[29]St. Clements University College (Liberia), a private higher education institution that was founded in 2008.[30]Cuttington විශ්ව විද්‍යාලය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ එපිස්කෝපල් පල්ලිය විසින් 1889 හි බොං ප්‍රාන්තයේ Suakoko හි ආදිවාසී ජනතාව අතර එහි මිෂනාරි අධ්‍යාපන කටයුතුවල කොටසක් ලෙස පිහිටුවන ලදී. එය රටේ පැරණිතම පෞද්ගලික විශ්වවිද්‍යාලයයි. ස්ටෙලා මාරිස් පොලිටෙක්නික්, පශ්චාත්-ද්විතියික, පුද්ගලික උසස් අධ්‍යාපන ආයතනයකි. 1988 දී ආරම්භ කරන ලද මෙම පාසල මොන්රෝවියාවේ රෝමානු කතෝලික අගරදගුරු පදවියට අයත් වන අතර එය ක්‍රියාත්මක වේ. Capitol Hill හි පිහිටා ඇති මෙම පාසලේ සිසුන් 2,000ක් පමණ ඇත.[26]  බටහිර අප්‍රිකාවේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් විශ්ව විද්‍යාලය, රොබට්ස් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළේ මාර්ගිබි ප්‍රාන්තයේ පිහිටා ඇති පශ්චාත්-ද්විතියික ඉගෙනුම් පරිසරයකි.[27]  එක්සත් මෙතෝදිස්ත විශ්ව විද්‍යාලය, බටහිර අප්‍රිකාවේ ලයිබීරියාවේ පිහිටි පුද්ගලික ක්‍රිස්තියානි විශ්ව විද්‍යාලයක් වන අතර එය සාමාන්‍යයෙන
් ප්‍රදේශවාසීන් අතර UMU ලෙස හැඳින්වේ. 2016 වන විට, එහි සිසුන් 9,118 ක් පමණ සිටියහ. මෙම ආයතනය 1998 දී ආරම්භ කරන ලදී.[28]  අප්‍රිකානු මෙතෝදිස්ත එපිස්කෝපල් විශ්ව විද්‍යාලය, 1995 දී ආරම්භ කරන ලද පුද්ගලික උසස් අධ්‍යාපන ආයතනයකි.[29]  ස්ටාර්ස් විශ්ව විද්‍යාලය, 2007 හි එක්සත් ජනපදයේ පිහිටුවන ලද පුද්ගලික උසස් අධ්‍යාපන ආයතනයක් වන අතර එය 2009 මොන්රෝවියා හි සංස්ථාපිත විය; ලයිබීරියාවේ තොරතුරු තාක්ෂණ (IT) අවශ්‍යතාවයට විසඳුම් සෙවීමේ අරමුණින්.[30]  ශාන්ත ක්ලෙමන්ට් විශ්ව විද්‍යාල විද්‍යාලය (ලයිබීරියාව), 2008 දී ආරම්භ කරන ලද පුද්ගලික උසස් අධ්‍යාපන ආයතනයකි.[31]සෞඛ්‍යආයු අපේක්ෂාව වර්ධනය කිරීම.ලයිබීරියාවේ රෝහල්වලට මොන්රෝවියාවේ ජෝන් එෆ්. කෙනඩි වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානය සහ තවත් රෝහල් කිහිපයක් ඇතුළත් වේ. ලයිබීරියාවේ ආයු අපේක්ෂාව 2020 දී වසර 64.4ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත.[31] එක් කාන්තාවකට උපත් 5.9ක සරු භාවයේ අනුපාතය සමඟ, මාතෘ මරණ අනුපාතිකය 2010දී උපත් 100,000කට 990ක් වූ අතර 2017දී උපත් 100,000කට 1,072ක් විය.[32][33] ක්ෂය රෝගය, පාචන රෝග සහ මැලේරියාව ඇතුළු ඉතා බෝවන රෝග ගණනාවක් බහුලව පැතිරී ඇත. 2007 දී, HIV ආසාදන
අනුපාතය වයස අවුරුදු 15-49[34] ජනගහනයෙන් 2% ක් වූ අතර 2008 දී ක්ෂය රෝගය පුද්ගලයන් 100,000 කට 420 ක් විය.[35] ආසන්න වශයෙන් 58.2%[36] – 66%[37] කාන්තාවන් ස්ත්‍රී ලිංග ඡේදනයට ලක්ව ඇතැයි ගණන් බලා ඇත.ලයිබීරියාව ප්‍රධාන ආහාරයක් වන සහල්වලින් 90%ක් ආනයනය කරන අතර ආහාර හිඟයට අතිශයින් ගොදුරු වේ.[38] 2007 වසරේ, වයස අවුරුදු පහට අඩු ළමුන්ගෙන් 20.4%ක් මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙති.[39] 2008 දී, ප්‍රමාණවත් සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සඳහා ප්‍රවේශය තිබුණේ ජනගහනයෙන් 17%කට පමණි.[40]2003 සිවිල් යුද්ධය අවසන් වන විට රටේ සෞඛ්‍ය පහසුකම්වලින් 95%ක් පමණ විනාශ වී තිබුණි.[41] 2009 දී, ඒක පුද්ගල සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා රජයේ වියදම ඇමරිකානු ඩොලර් 22 ක් විය,[42] මුළු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 10.6% ක් විය.[43] 2008 දී ලයිබීරියාවේ සිටියේ පුද්ගලයන් 100,000කට එක් වෛද්‍යවරයෙක් සහ හෙදියන් 27ක් පමණි.[35]2014 දී ගිනියාවේ ඉබෝලා වෛරසය පැතිරීම ලයිබීරියාවට පැතිර ගියේය.[44] 2014 වන විට, පවතින තත්වය පුපුරා යාමෙන් මරණ 2,812 තහවුරු විය.[45] 2014 අගෝස්තු මස මුලදී ගිනියාව ලයිබීරියාවට සිය දේශසීමා වසා දැමුවේ, ගිනියාවට වඩා ලයිබීරියාවේ නව රෝගීන් වාර්තා වන බැවින්
වෛරසය පැතිරීම පාලනය කිරීමට උපකාර කිරීම සඳහා ය. 2015 මැයි 9 වෙනිදා, ලයිබීරියාව සති හයකට පසු නව රෝගියෙකු නොමැතිව ඉබෝලාවෙන් නිදහස් වන ලදී.[46]එතෙර සංවර්ධන ආයතන වාර්තාවකට අනුව, සෞඛ්‍යය සඳහා වන මුළු වියදම්වලින් 64.1%ක් පෞද්ගලික සෞඛ්‍ය වියදම් වේ.[47]සංස්කෘතියබස්සා සංස්කෘතිය. ලයිබීරියාවේ සැන්ඩේ සමාජය (න්ඩෝලි ජෝවේයි) සඳහා හිස්වැසුම් වෙස් මුහුණ. 20 වැනි සියවස. බෘක්ලින් කෞතුකාගාරය.ඇමරිකානු-ලයිබීරියානුවන්ගේ ආගමික පිළිවෙත්, සමාජ සිරිත් විරිත් සහ සංස්කෘතික ප්‍රමිතීන් ඔවුන්ගේ මූලයන් ඇන්ටෙබෙලම් ඇමරිකන් දකුණු ප්‍රදේශයේ පැවතුනි. පදිංචිකරුවන් ඉහළ තොප්පිය සහ වලිගය පැළඳ සිටි අතර ඔවුන්ගේ නිවෙස් දකුණේ වහල් හිමියන්ගේ නිවෙස්වලට අනුව හැඩගස්වා ගත්හ.[48] බොහෝ ඇමරිකානු-ලයිබීරියානු පිරිමින් ජාතියේ දේශපාලනයට දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වූ Masonic Order of Liberia හි සාමාජිකයින් විය.[තහවුරු කර නොමැත]ලයිබීරියාවට රෙදිපිළි කලාවන් සහ රෙදිපිළි සඳහා පොහොසත් ඉතිහාසයක් ඇත, පදිංචිකරුවන් ඔවුන් සමඟ ඔවුන්ගේ මැහුම් සහ රෙදි ඇඳීමේ කුසලතා රැගෙන ආ බැවිනි. ලයිබීරියාව 1857 සහ 1858 දී ජාතික ප්‍රදර්ශන පැවැත්වූ අතර එහිදී විවිධ ඉඳිකට
ු කලාවන් සඳහා ත්‍යාග ප්‍රදානය කරන ලදී. 1892 දී වික්ටෝරියා රැජින වෙත සුප්‍රසිද්ධ ලයිබීරියානු කෝපි ගස ඇතුළත් පළඳනාවක් පිරිනැමූ මාර්තා ඈන් රික්ස්,[49] වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ලයිබීරියානු ක්විල්ටර් වලින් එකකි. ජනාධිපති එලන් ජොන්සන් සර්ලීෆ් විධායක මන්දිරයට ගිය විට, ඇයට ලයිබීරියානු ජාතිකයෙක් සිටි බව වාර්තා වේ. ඇයගේ ජනාධිපති කාර්යාලයේ ඇතිරිලි සවි කර ඇත.[50]ලයිබීරියාවේ සියවසකට වැඩි කාලයක් පුරා පොහොසත් සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායක් පවතී. එඩ්වඩ් විල්මට් බ්ලයිඩන්, බායි ටී. මුවර්, රෝලන්ඩ් ටී. ඩෙම්ප්ස්ටර් සහ විල්ටන් ජී එස් සංකවුලෝ ලයිබීරියාවේ වඩාත් කැපී පෙනෙන කතුවරුන් අතර වේ.[51] මුවර්ගේ මර්ඩර් ඉන් ද කැසාවා පැච් නවකතාව ලයිබීරියාවේ වඩාත්ම කීර්තිමත් නවකතාව ලෙස සැලකේ.[52]බහු විවාහයවයස අවුරුදු 15-49 අතර විවාහක ලයිබීරියානු කාන්තාවන්ගෙන් තුනෙන් එකක් බහු විවාහක විවාහයන් වේ.[53] චාරිත්‍රානුකූල නීතිය මගින් පිරිමින්ට භාර්යාවන් හතර දෙනෙකු දක්වා සිටිය හැක.[54]ආහාර පිසීමලයිබීරියාවේ මොන්රෝවියාවේ සින්කෝර් හි වෙරළබඩ බාබකියු එකක්ලයිබීරියානු ආහාරවල රටේ ප්‍රධාන ආහාරය වන සහල් දැඩි ලෙස ඇතුළත් වේ. අනෙකුත් අම
ුද්‍රව්‍ය වන්නේ මඤ්ඤොක්කා, මාළු, කෙසෙල්, පැඟිරි ගෙඩි, කෙසෙල්, පොල්, බණ්ඩක්කා සහ බතල.[55] හබනෙරෝ සහ ස්කොච් බොනට් මිරිස් සමඟ කුළුබඩු සහිත බර ඉස්ටුවක් ජනප්‍රිය වන අතර ෆුෆු සමඟ අනුභව කරනු ලැබේ.[56] ලයිබීරියාවේ බටහිර අප්‍රිකාවේ අනන්‍ය වූ එක්සත් ජනපදයෙන් ආනයනය කරන ලද පිළිස්සීමේ සම්ප්‍රදායක් ද ඇත.[57]ක්‍රීඩාලයිබීරියාවේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව වන්නේ පාපන්දු වන අතර, ජෝර්ජ් වේ (හිටපු පාපන්දු ක්‍රීඩකයා සහ වත්මන් ලයිබීරියාවේ ජනාධිපති) ජාතියේ වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ මලල ක්‍රීඩකයා වේ. ඔහු මෙතෙක් වසරේ FIFA ලෝක ක්‍රීඩකයා ලෙස නම් කරන ලද එකම අප්‍රිකානුවා වේ.[58][59] ලයිබීරියා ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම 1996 සහ 2002 දී දෙවරක් අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලාන අවසන් මහා තරගයට පැමිණ ඇත.ලයිබීරියාවේ දෙවන වඩාත් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව පැසිපන්දු ය. ලයිබීරියානු ජාතික පැසිපන්දු කණ්ඩායම 1983 සහ 2007 දී දෙවරක් AfroBasket වෙත ළඟා වී ඇත.ලයිබීරියාවේ, සැමුවෙල් කන්යොන් ඩෝ ක්‍රීඩා සංකීර්ණය බහුකාර්ය ක්‍රීඩාංගනයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. එය ජාත්‍යන්තර ප්‍රසංග සහ ජාතික දේශපාලන සිදුවීම් වලට අමතරව FIFA ලෝක කුසලාන සුදුසුකම් ලැබීමේ තරඟ සඳහා