LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
දිංචි ඡන්දදායක සංඛ්‍යාව51,291ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය67.91%1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී  පැවැත්වුණු  තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:[4]අපේක්ෂකයාපක්ෂයසංකේතයඡන්ද සංඛ්‍යාව%සී. ද ෆොන්සේකා ගුණවර්ධනලංකා සම සමාජ පක්ෂයයතුර14,65937.83%උපාලි බටුවන්තුඩාවඅත13,53634.94%පී. ඇන්ඩෲ කුරේඑක්සත් ජාතික පක්ෂයඅලියා10,55127.23%වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව38,746100.00%ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද සංඛ්‍යාව282මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව39,028ලියාපදිංචි ඡන්දදායක සංඛ්‍යාව57,930ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය67.37%1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය19 මාර්තු 1960 දිනදී  පැවැත්වුණු  සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:[5]අපේක්ෂකයාපක්ෂයසංකේතයඡන්ද සංඛ්‍යාව%චම්ලි ගුණවර්ධනයතුර7,74929.65%වී. එල්. විජේමාන්නඑක්සත් ජාතික පක්ෂයඅලියා6,98426.72%කිංස්ලි වික්‍රමසිංහහිරු5,56621.30%කේ. ඩබ්. සිල්වාශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂ
යඅත3,15112.06%එම්. පී. පෙරේරාකොමියුනිස්ට් පක්ෂයතරුව1,6756.41%එස්. ඩී. පී. සේනාරත්නකුඩය7002.68%සී. ඊ. දල්පදාදුකුකුළා3091.18%වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව26,134100.00%ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද සංඛ්‍යාව174මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව26,308ලියාපදිංචි ඡන්දදායක සංඛ්‍යාව33,209ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය79.22%1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය20 ජූලි 1960 දිනදී  පැවැත්වුණු  පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:[6]අපේක්ෂකයාපක්ෂයසංකේතයඡන්ද සංඛ්‍යාව%චම්ලි ගුණවර්ධනලංකා සම සමාජ පක්ෂයයතුර14,45857.07%වී. එල්. විජේමාන්නඑක්සත් ජාතික පක්ෂයඅලියා10,48941.40%මිල්ටන් විජේතුලතිලකකුල්ල2020.80%කේ. එන්. ඊ. පී. රාජකරුණාකරත්ත රෝදය1840.73%වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව25,333100.00%ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද සංඛ්‍යාව102මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව25,435ලියාපදිංචි ඡන්දදායක සංඛ්‍යාව33,209ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය76.59%1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය22 මාර්තු 1965  දිනදී  පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිව
රණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:[7]අපේක්ෂකයාපක්ෂයසංකේතයඡන්ද සංඛ්‍යාව%චම්ලි ගුණවර්ධනයතුර17,70552.76%කිංස්ලි වික්‍රමසිංහඑක්සත් ජාතික පක්ෂයඅලියා15,66746.68%ඩබ්. එඩ්වඩ් සමරනායකකුකුළා1880.56%වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව33,560100.00%ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද සංඛ්‍යාව212මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව33,772ලියාපදිංචි ඡන්දදායක සංඛ්‍යාව39,439ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය85.63%1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය27 මැයි 1970 දිනදී  පැවැත්වුණු  සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:[8]අපේක්ෂකයාපක්ෂයසංකේතයඡන්ද සංඛ්‍යාව%චම්ලි ගුණවර්ධනලංකා සම සමාජ පක්ෂයයතුර23,69657.39%වී. එල්. විජේමාන්නඑක්සත් ජාතික පක්ෂයඅලියා17,59142.61%වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව41,287100.00%ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද සංඛ්‍යාව90මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව41,377ලියාපදිංචි ඡන්දදායක සංඛ්‍යාව47,334ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය87.41%1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය21 ජූලි 1977 දිනදී  පැවැත්වුණු  අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කො
ට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:[9]අපේක්ෂකයාපක්ෂයසංකේතයඡන්ද සංඛ්‍යාව%වී. එල්. විජේමාන්නඅලියා26,12354.28%ඩී. එස්. ඉන්ද්‍රපාල අබේවීරඅත11,33323.55%චම්ලි ගුණවර්ධනයතුර10,45321.72%කේ. ඩබ්. සිල්වාලාම්පුව2170.45%වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව48,126100.00%ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද සංඛ්‍යාව132මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව48,258ලියාපදිංචි ඡන්දදායක සංඛ්‍යාව54,995ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය87.75%ආශ්‍රිත↑ "ද ඉලෙක්ටරල් සිස්ටම්". ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව.↑ "රිසල්ට් ඔෆ් පාර්ලිමෙන්ටරි ජෙනරල් ඉලෙක්ෂන් 1947" (PDF). මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.↑ "රිසල්ට් ඔෆ් පාර්ලිමෙන්ටරි ජෙනරල් ඉලෙක්ෂන් 1952" (PDF). මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.↑ "රිසල්ට් ඔෆ් පාර්ලිමෙන්ටරි ජෙනරල් ඉලෙක්ෂන් 1956" (PDF). මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.↑ "රිසල්ට් ඔෆ් පාර්ලිමෙන්ටරි ජෙනරල් ඉලෙක්ෂන් 1960-03-19" (PDF). මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.↑ "රිසල්ට් ඔෆ් පාර්ලිමෙන්ටරි ජෙනරල් ඉලෙක්ෂන් 1960-07-20" (PDF). මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.↑ "රිසල්ට් ඔෆ් පාර්ලිමෙන්
ටරි ජෙනරල් ඉලෙක්ෂන් 1965" (PDF). මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.↑ "රිසල්ට් ඔෆ් පාර්ලිමෙන්ටරි ජෙනරල් ඉලෙක්ෂන් 1970" (PDF). මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.↑ "රිසල්ට් ඔෆ් පාර්ලිමෙන්ටරි ජෙනරල් ඉලෙක්ෂන් 1977" (PDF). මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.vteශ්‍රී  ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාශ නැගෙනහිර පළාතඅම්පාර ·   මඩකලපුව ·   කල්කුඩා ·   කල්මුනෙයි ·   මුත්තූර් ·   නින්තවූර් ·   පද්දිරුප්පු ·   පොතුවිල් ·  සමන්තුරෙයි ·   සේරුවිල ·   ත්‍රිකුණාමලය උතුරු පළාත චාවකච්චේරි ·   යාපනය ·   කන්කසන්තුරෙයි ·   කයිට්ස් ·   කිලිනොච්චි ·   කෝපායි ·  මනිපෙයි ·  මන්නාරම ·   මුලතිව් ·   නල්ලූර් ·   පේදුරු තුඩුව ·   උඩුප්පිඩි ·   උඩුවිල් ·   වඩුක්කොඩෙයි ·   වවුනියාවබස්නාහිර පළාත අත්තනගල්ල ·   අවිස්සාවේල්ල ·   මැද කොළඹ ·   නැගෙනහිර කොළඹ ·   උතුරු කොළඹ ·   දකුණු කොළඹ ·   බටහිර කොළඹ ·  ගම්පහ ·  හොරණ  ·  ජාඇල ·  කළුතර ·  කැලණිය ·  කෝට්ටේ ·  මීරිගම ·  මොරටුව ·  මීගමුව ·  පානදුර ·  වැල්ලවත්ත-ගල්කිස්ස ·  දෙහිවල-ගල්කිස්ස ·  දෙහිවල ·  රත්මලානදකුණු පළාතඅම්බලන්ගොඩ - බලපිටිය ·  බද්දේගම  ·  උඩුගම · වැලිගම ·
අකුරැස්ස ·  මාතර ·  හම්බන්තොට · බෙලිඅත්ත  · හක්මන · දෙනියාය · ගාල්ලසබරගමුව පළාතබලන්ගොඩ · නිවිතිගල  · රත්නපුරය  · කිරිඇල්ල  · දෙහිඕවිට  · රුවන්වැල්ල · දැදිගම · කෑගල්ල · මාවනැල්ලමධ්‍යම පළාතදඹුල්ල  · මාතලේ  · මිනිපේ  · වත්තේගම  · කඩුගන්නාව  · මහනුවර  · ගලහ  · ගම්පොළ  · මතුරට  · නුවරඑළිය  · තලවකැලේ  · කොටගල  ·  නාවලපිටිය  · මස්කෙලියවයඹ පළාතපුත්තලම  · නිකවැරටිය  · දොඩන්ගස්ලන්ද  · කුරුණෑගල  · දඹදෙණිය  · වාරියපොල  · දඞගමුව  · බිංගිරිය  · හලාවත  · නාත්තන්ඩිය උතුරු මැද පළාතමැදවච්චිය · අනුරාධපුරය  · කලාවැව  · හොරාව්පතාන  · පොළොන්නරුව ඌව පළාතඅලුත්නුවර  · බදුල්ල  · බණ්ඩාරවෙල  · වැලිමඩ  · හපුතලේ  · බුත්තල ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿6.57611°N 79.96583°E﻿ / 6.57611; 79.96583මෙම ලිපිය වර්ෂ අංකන ක්‍රමය පිලිබඳ වේ.  ග්‍රන්ථය සඳහා, අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා (ග්‍රන්ථය) බලන්න.අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා (ඇනෝ අර්බිස් කොන්ඩිටයි හා සබැඳි: AUC හො a.u.c. හෝ a.u.)[1] යනු, (රෝම)  "නගරය සොයාගැනුමෙහි  සිට" යන අර්ථය දෙන ලතින් වාක්‍යාංශයක් වන අතර,[2] සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් ක්‍රිපූ 753 යන කාල නිර්ණය දරයි. AUC යනු, සමහර
ක් පුරාතන රෝමානු ඉතිහාසඥයින් විසින්, විශේෂිත රෝමානු වර්ෂයන් හඳුනාගැනුම සඳහා භාවිතා කළ වර්ෂ-අංකන ක්‍රමයකි. පුනුරුද යුගයේ සංස්කාරකවරුන් විසින්, ඔවුන් ප්‍රකාශයට පත් කළ රෝමානු අත් පිටපත් සඳහා, AUC එක් කිරීම නිසා, රෝමානුවන් සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන්ගේ වර්ෂයන් නම් කළේ AUC ක්‍රමය භාවිතයෙන් බවට වැරදි හැඟීමක් ජනිත වුණි. සත්‍ය වශයෙන්ම පවසතොත්, රෝමානුවන් විසින්ම භාවිතා කලාට වඩා බොහෝ නිතොර ලෙසින්, නූතන ඉතිහාසඥයෝ AUC භාවිතා කරති.[උපහරණ ඇවැසිය] රෝමානු යුගයේදී රෝමානු වර්ෂ හඳුනාගැනුම සඳහා භාවිතා කෙරුණු ප්‍රමුඛතම ක්‍රමය වූයේ, එම වර්ෂයෙහිදී නිලය දැරූ  කොන්සල්වරුන් දෙදෙනා නම් කිරීමයි.සටහන් සහ ආශ්‍රිත↑ ඔහුගේ රෝමානු ඉතිහාසය ග්‍රන්ථයෙහි ඩියෝ "a.u." ලෙසින් භාවිතා කරයි ↑  "නගරය පිහිටුවීමේ දිනයෙහි සිට පටන්" යනුවෙන් වචනානුසාරයෙන් පරිවර්තනය කෙරෙයි.නයිට්වරයාප්‍රධාන ලිපිය: චෙස් ක්‍රීඩාවනයිට්වරයා චෙස් ක්‍රීඩාවේදී යොදා ගන්නා ඉත්තෙකි. ඔහු ආයුධ සන්නද්ධ තුරඟයෙක් නොහොත් අශ්වාරෝහකයෙක් ලෙස පෙනී සිටී. චෙස් පුවරුවේදී මෙම ඉත්තා අශ්ව හිසක් සහිතව දැකිය හැකිය. තරඟය ආරම්භයේදී සෑම ක්‍රීඩකයෙකුටම නයිටවරුන් දෙදෙනෙ
ක් ලැබේ. එලෙසම මේම ඉත්තා ආරම්භයේදී පළමු පෙළ නිලයක් (නොහොත් රෑන්ක් 1) දරයි. ආරම්භක අවස්ථාවආරම්භක අවස්ථාවේදී නයිට්ගේ ස්ථානයන්තරඟ ආරම්භයේදී නයිට්වරයා පළමු පෙළ සිටී. එනම් b1 හා g1 යන කොටුවලය.  ප්‍රතිවාදියාගේ නයිට්වරු b8 හා g8 යන කොටු වල වෙති. චෙස් ඉත්තන්රජුරැජිණමාළිගාවදේවගැතිනයිට්වරයාසොල්දාදුවාවැදගත් :- "රුක්" ඉත්තාට වඩා "නයිට්" ගේ බලය වැඩි බව මතක තබා ගන්න.ගමන් විලාසයඅනෙක් ඉත්තන් මෙන් නොව නයිට්වරයාගේ ගමන් මාර්ගය කෙලින් සිදු නොවෙයි. ඔහු සැමවිටම එල් (L) අකුරක ආකාරයෙන් වංගුවක් සහිතව එක් වරකට කොටු තුනක් ගමන් කරයි. මෙම ඉත්තාට පමණක් තමන් යන මාර්ගයේ ඇති අනෙකුත් ඉත්තන්ට උඩින් පැන යාමේ හැකියාව ඇත.ආශ‍්‍රම ධර්ම පද්ධතිය අනුව මනුෂ්‍යයාගේ ආයු කාලය වසර සියයක් පමණ වූවක් ලෙස ගෙන  එය වසර විසිපහ බැඟින් වන කාල පරිච්ඡේද සතරකින් සමන්විත වූවක් සේ සලකනු ලැබේ. එම එක් එක් අවධි වල දී සාක
්ෂාත් කරගතයුතු පරමාර්ථ ද වන්නේ ය. ඒවා මෙසේ ය.ආශ‍්‍රමය හෝ අවධියවයස (අවුරුදු)විස්තරයබ‍්‍රහ්මචාරී (ශිෂ්‍ය ජිවිතය)උපනයේ සිට අවුරුදු 16 තෙක්මෙම අවධියේදී දරුවෙකු ලෙස ගුරුවරයා යටතේ දිවිගෙවමින් දැනුම ලබාගැනීම , ආත්ම දමනය හාබ‍්‍රහ්මචර්යාව ප‍්‍රගුණ කිරීම, ධර්මාණුකූල ජීවිතය පිළිබඳව හැදෑරීම සහ භාවනාව ප‍්‍රගුණ කිරීම සිදු කෙරේ.ගෘහස්ථ	 (ගිහි ජීවිතය)16-45සිය පවුල, ජන සමාජය සහ ආගමික පූජකවරුන් වෙනුවෙන් ඉටුකළ යුතු දෑ නොපිරිහෙලා ඉටුකරමින්ආදර්ශමත් ගිහි ජීවිතයක් ගතකිරීම මෙම කාල පරිච්ඡේදයේදී සිදු වෙයි.වානප‍්‍රස්ථ	(විශ‍්‍රාමික දිවිය)45-60ගෘහස්ථ ජීවිතයේ යුතුකම් මැනැවින් ඉටුකිරීමෙන් අනතුරුව ක‍්‍රමයෙන් ලෞකික දෑ අතහැර දැමීමත් සියඥානය නිදහසේ අන්‍යයන් සමඟ බෙදා හදා ගැනීමත් අවසන් අදියරේදී සිදුවන සියල්ල අතහැර දැමීම සඳහා සූදානම්වීමත් මෙම කාලයට අයත් කාර්යයෝ වෙති.සන්‍යාස60 පසුලෞකික වූ සියල්ල අතහැර දමා ආධ්‍යාත්මික ගවේෂණය පිණිස ද විමුක්තිය පිණිස ද ජීවිතයසම්පූර්ණයෙන් ම කැප කරමින් භාවනානුයෝගීව ගතකිරීම මෙම කාලයේදී සිදුවෙයි.අර්ථ,ධර්ම,කාම සහ මෝක්ෂ යන අරමුණ
ු සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිස මෙම ආශ‍්‍රම ධර්ම අනුගමනය කිරීම හේතුවෙතැයි හින්දුහු විශ්වාස කරති.ඇල්ජීරියා මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයالجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية (අරාබි)අල්-ජුම්හුරියියා අල්-ජසා'ඉරිය්යා අඩ්-ඩිමුක්‍රටියියා අස්-සා බියියාRépublique algérienne démocratique et populaire  (ප්‍රංශ)කොඩියඋද්යෝග පාඨය: بالشعب وللشعب("ජනතාව විසින් ජනතාව වෙනුවෙන්")[1][2]ජාතික ගීය: කස්සමන්Location of  ඇල්ජීරියාව  (dark green)අගනුවරසහ විශාලතම නගරයඇල්ජියර්ස්﻿ / ﻿36.700°N 3.217°E﻿ / 36.700; 3.217නිල භාෂා(ව)අරාබිබර්බර්වෙනත් භාෂාවන්ඇල්ජීරියානු අරාබි භාෂාව (ඩර්ජා) (භාෂා භාෂාව)ප්‍රංශ[3][lower-alpha 1]ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 99% අරාබි-බර්බර්[3][lower-alpha 2]1% වෙනත් [3]ආගම 99% සුන්නි ඉස්ලාම් (නිළ)1% වෙනත්(ක්‍රිස්තියානි සහ යුදෙවු)[3]ජාති නාම(ය)ඇල්ජීරියානුරජයඒකීය අර්ධ ජනාධිපති ක්‍රමය සහිත ව්‍යවස්ථාමය ජනරජය• ජනාධිපති අබ්දල්මජීඩ් තෙබූන්• අග්‍රාමාත්‍ය අයිමෙන් බෙනබ්දර්රහ්මනව්‍යවස්ථාදායකයපාර්ලිමේන්තුව• උත්තර මන්ත්‍රී මණ්ඩලයජාතික කවුන්සිලය• පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයමහජන ජාතික සභාවනිර්මාණයවර්ග ප
්‍රමාණය• සම්පූර්ණ2,381,741 km2 (919,595 sq mi) (10 වන)• ජලය (%)1.1ජනගහණය• 2021 ඇස්තමේන්තුව44,700,000[4] (32 වන)• ඝණත්වය17.7/km2 (45.8/sq mi) (168 වන)දදේනි (ක්‍රශසා)2021 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ ඇ.ඩො. බිලියන 532.565[5] (43 වන)• ඒක පුද්ගල ඇ.ඩො. 11,829[5] (111 වැනි)දදේනි (නාමික)2021 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ ඇ.ඩො. බිලියන 163.512[5] (58 වන)• ඒක පුද්ගල ඇ.ඩො. 3,638[5] (130 වන)ගිනි (2011)27.6[6][7]පහළමාසද (2019)0.748[8]ඉහළ · 91 වනව්‍යවහාර මුදලඇල්ජීරියානු ඩිනාර් (DZD)වේලා කලාපයUTC+1 (CET)දින ආකෘතිdd/mm/yyyyරිය ධාවන මං තීරුවදකුණඇමතුම් කේතය+213අන්තර්ජාල TLD.dzالجزائر.ඇල්ජීරියාව, නිල වශයෙන් ඇල්ජීරියා මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ලෙස හඳුන්වයි. එය උතුරු අප්‍රිකාවේ රටකි. ඇල්ජීරියාව ඊසාන දෙසින් ටියුනීසියාවට, ගිනිකොන දෙසින් නයිජර්, නැගෙනහිරින් ලිබියාව, නිරිත දෙසින් මාලි, බටහිරින් මොරොක්කෝව සහ උතුරින් මධ්‍යධරණී මුහුදට මායිම් වේ. එය උතුරු අප්‍රිකාවේ මාග්‍රෙබ් ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස සැලකේ. ජනගහනයෙන් වැඩි පිරිසක් සාරවත් උතුරේ ජීවත් වන අතර සහරා කාන්තාරය දකුණේ ආධිපත්‍යය දරයි. ඇල්ජීරියාවේ විශාලත්වය වර්ග කිලෝමීටර් 2,
381,741 (වර්ග සැතපුම් 919,595) වේ. ප්‍රදේශය අනුව ලොව දහවන විශාලතම රට අතර අප්‍රිකාවේ ද විශාලතම රට වන අතර එය මහාද්වීපයේ කුඩාම රට වන ගැම්බියාව මෙන් 200 ගුණයකට වඩා විශාල වේ.[9] 45,433,035 (2022 ජූනි 5) ක ජනගහනයක් සහිත ඇල්ජීරියාව අප්‍රිකාවේ නවවන වැඩිම ජනගහනය සහිත රට වන අතර ලෝකයේ 32 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත රට වේ. අගනුවර සහ විශාලතම නගරය ඇල්ජියර්ස් වේ.ඇල්ජීරියාව පුරාණ නුමිඩියානුවන්, ෆිනීෂියානුවන්, කාර්තජීනියානුවන්, රෝමවරුන්, වැන්ඩල්ස්, බයිසැන්තයින්, උමයියාඩ්, අබ්බාසිඩ්, රූස්ටමිඩ්, ඉඩ්‍රිසිඩ්, අග්ලබිඩ්, ෆාතිමිඩ්, සිරීඩ්, හම්මඩියාඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හවිඩ්ස්නිඩ්ස් ආදී බොහෝ ශිෂ්ටාචාර, අධිරාජ්‍ය සහ රාජවංශ සමඟ සම්බන්ධ අතීතයක් ඇල්ජීරියාවට ඇත. ඔටෝමන්වරුගේ සහ ප්‍රංශ යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයක් ලෙසද ඇල්ජීරියාව පැවතියේ ය. ඇල්ජීරියාවේ ජනගහනයෙන් අතිමහත් බහුතරයක් අරාබි-බර්බර් වරුන්ය. ඉස්ලාම් ආගම පිළිපදින අතර අරාබි සහ බර්බර් යන නිල භාෂා ලෙස භාවිතා කරයි.ඇල්ජීරියාව යනු අර්ධ-ජනාධිපති ජනරජයක් වන අතර, පළාත් 58කින් සහ කොමියුනිස්ට් 1,541කින් සමන්විත ප්‍රාදේශීය
මැතිවරණ කොට්ඨාස ඇත. ඇල්ජීරියාව උතුරු අප්‍රිකාවේ කලාපීය බලවතෙකු වන අතර ගෝලීය කටයුතුවල මධ්‍යම බලවතෙකි. දිවයින් නොවන අප්‍රිකානු රටවල ඉහළම මානව සංවර්ධන දර්ශකය සහ මහාද්වීපයේ විශාලතම ආර්ථිකයන්ගෙන් එකකි. බොහෝ දුරට බලශක්ති අපනයන මත පදනම් වේ. ඇල්ජීරියාවට ලෝකයේ දහසයවන විශාලතම තෙල් සංචිත සහ නවවන විශාලතම ස්වාභාවික වායු සංචිත ඇත. ජාතික තෙල් සමාගම වන සොනාට්‍රාච්, යුරෝපයට විශාල වශයෙන් ස්වභාවික ගෑස් සපයන අප්‍රිකාවේ විශාලතම සමාගම වේ. ඇල්ජීරියාවේ හමුදාව අප්‍රිකාවේ විශාලතම එකක් වන අතර මහාද්වීපයේ විශාලතම ආරක්ෂක අයවැය ඇත. එය අප්‍රිකානු සංගමය, අරාබි ලීගය, ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානය, ඛනිජ තෙල් අපනයනය කරන රටවල සංවිධානය නොහොත් ඔපෙක්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ අරාබි මාග්‍රෙබ් සංගමයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකි.නාමයරටේ නම මේසේ උච්චාරණය වුවද : අරාබි: الجزائر, romanized: al-Jazāʾir, ඇල්ජීරියානු අරාබි: الدزاير, romanized: al-dzāyīr; බර්බර් භාෂා: Lezzayer; බර්බර් භාෂා: ⵍⴻⵣⴰⵢⴻⵔ; බර්බර් භාෂා: لزّاير; ප්‍රංශ: Algérie. එය නිල වශයෙන් ඇල්ජීරියා මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය වේ.(අරාබි: الجمهورية الجزائرية الديمقراطي
ة الشعبية, romanized: al-Jumhūriyya al-Jazāʾiriyya ad-Dīmuqrāṭiyya aš-Šaʿbiyya; බර්බර් භාෂා: Tagduda tamegdayt taɣerfant tazzayrit,[citation needed] බර්බර් භාෂා: ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⴷⵣⴰⵢⵔⵉⵢⵜ,[citation needed] බර්බර් භාෂා: تڨذوذا تازايريت تاماڨذايت تاغرفانت;[citation needed] ප්‍රංශ: République algérienne démocratique et populaire, abbreviated as RADP).නිරුක්තියඅල්-ඉද්‍රිසි වැනි මධ්‍යකාලීන භූගෝල විද්‍යාඥයින් විසින් භාවිතා කරන ලද පැරණි ජසායිර් බනී මස්ඝානා[10][11] හි කප්පාදු කළ ආකාරයක් වන අරාබි අල්-ජසාර්[12] වෙතින් රටේ නම ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ ඇල්ජියර්ස් නගරයෙනි.ඉතිහාසයප්‍රාග් ඵෙතිහාසික සහ පැරණි ඉතිහාසයඋතුරු අප්‍රිකාවේ පැරණිතම පුරාවිද්‍යාත්මක ද්‍රව්‍ය නියෝජනය කිරීම සඳහා අයින් හැනෙක් (ඇල්ජීරියාව) වෙතින් හමුවූ වසර මිලියන 1.8 ක් පමණ පැරණි ගල් කෞතුක වස්තු සැලකිය හැක[13].අයින් බුචරිට් අසල ඇති තැන්පතු දෙකකින් කැණීම් කරන ලද ගල් කෞතුක වස්තු සහ කැපූ සලකුණු අස්ථි වසර මිලියන 1.9 ක් පැරණි යැයි ගණන් බලා ඇති අතර පැරණි ගල් කෞතුක වස්තු පවා වසර මිලියන 2.4 ක් තරම්
පැරණි වනු ඇත.[14] එබැවින්, අයින් බුචරිට් සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ, පූර්වගාමී හොමිනින්ස් උතුරු අප්‍රිකාවේ මධ්‍යධරණී මායිමේ කලින් සිතුවාට වඩා බොහෝ කලකට පෙර වාසය කළ බවයි. නැඟෙනහිර අප්‍රිකාවෙන් ගල් මෙවලම් නිෂ්පාදනය සහ භාවිතය ඉක්මනින් විසුරුවා හැරීම හෝ නැඟෙනහිර සහ උතුරු අප්‍රිකාව යන දෙඅංශයේම ගල් තාක්‍ෂණයේ බහු-සම්භවයක් ඇති බවට සාක්ෂි තරයේ තර්ක කරයි.නියැන්ඩර්තාල් මෙවලම් නිෂ්පාදකයින් විසින් පොරවන් නිෂ්පාදනය කල අතර එවා ලෙවන්ට්හි ඒවාට සමාන ලෙවල්ලොයිසියන් සහ මූස්ටේරියානු ශෛලීන් (ක්‍රි.පූ. 43,000) ගෙන් නිෂ්පාදනය කළහ.[15][16] ඇල්ජීරියාව යනු මධ්‍ය පැලියොලිතික් ෆ්ලේක් මෙවලම් ශිල්පීය ක්‍රමවල ඉහළම සංවර්ධනයක් ලත් ස්ථානයයි.[17] ක්‍රි.පූ. 30,000 දී පමණ ආරම්භ වූ මෙම යුගයේ මෙවලම් ඇටීරියන් ලෙස හැඳින්වේ.උතුරු අප්‍රිකාවේ පැරණිතම තල කර්මාන්ත ඉබරෝමාරුසියානු ලෙස හැඳින්වේ (ප්‍රධාන වශයෙන් ඔරාන් කලාපයේ පිහිටා ඇත). මෙම කර්මාන්තය ක්‍රි.පූ. 15000 සිට ක්‍රි.පූ. 10000 ද්ක්වා කාලය තුල පැතිරී ඇත. නවශිලා ශිෂ්ටාචාරය (සත්ව ගෘහාශ්‍රිතකරණය සහ කෘෂිකර්මය) සහරාන් සහ මධ්‍යධරණී මාග්‍රෙබ්හි සමහර විට ක්‍රි.පූ. 11,000 තරම් මුල් භාගයේද
ී හෝ ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000 සිට 2000 දක්වා කාලය තුළ වර්ධනය විය.[18] ටැසිලි න්'අජ්ජර් සිතුවම්වල පොහොසත් ලෙස නිරූපණය කර ඇති මෙම ජීවිතය, සම්භාව්‍ය යුගය දක්වා ඇල්ජීරියාවේ ප්‍රමුඛ විය. උතුරු අප්‍රිකාවේ ජනයාගේ මිශ්‍රණය අවසානයේ දී උතුරු අප්‍රිකාවේ ආදිවාසී ජනතාව වන බර්බර්වරුන් ලෙස හැඳින්වෙන සුවිශේෂී ස්වදේශික ජනගහනයක් බවට පත් විය.[19]කාර්තේජ් හි ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන බල මධ්‍යස්ථානයේ සිට, කාර්තජීනියානුවන් උතුරු අප්‍රිකානු වෙරළ තීරය දිගේ කුඩා ජනාවාස ව්‍යාප්ත කර ඇත. ක්‍රිපූ 600 වන විට, චර්චෙල්ට නැගෙනහිරින් තිපාසා, හිපෝ රෙජියස් (නූතන අන්නාබා) සහ රුසිකේඩ් (නූතන ස්කික්ඩා) හි ෆිනීෂියානු පැවැත්මක් පැවතුනි. මෙම ජනාවාස වෙළඳපොළ නගර මෙන්ම නැංගුරම් පොළවල් ලෙසද සේවය කළේය.කාර්තජීනියානු බලය වර්ධනය වන විට, ස්වදේශික ජනගහනය මත එහි බලපෑම දැඩි ලෙස වැඩි විය. බර්බර් ශිෂ්ටාචාරය දැනටමත් කෘෂිකාර්මික, නිෂ්පාදන, වෙළඳාම සහ දේශපාලන සංවිධානය ප්‍රාන්ත කිහිපයකට ආධාර කරන අවධියක පවතී. අභ්‍යන්තරයේ කාර්තේජ් සහ බර්බර්වරුන් අතර වෙළඳ සබඳතා වර්ධනය වූ නමුත් භෞමික ව්‍යාප්තිය නිසා සමහර බර්බර්වරුන් වහල්භාවයට පත් කිරීම හෝ හමුදාවට බඳවා ගැනීම සහ අ
නෙක් අයගෙන් කප්පම් ලබා ගැනීම සිදු විය.ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වැනි සියවසේ මුල් භාගය වන විට බර්බර්වරු කාර්තජීනියානු හමුදාවේ තනි විශාලතම ජනවාර්ගික බලකාය පිහිටුවා ගත්හ. කුලී හේවායන්ගේ කැරැල්ලේදී, බර්බර් සොල්දාදුවන් ක්‍රි.පූ. 241 සිට ක්‍රි.පූ. 238 දක්වා කැරලි ගැසුවේ පළමු පියුනික් යුද්ධයෙන් කාර්තේජ් පරාජය වීමෙන් පසුව වැටුප් නොලැබීම හේතුවෙනි.[20] ඔවුන් කාර්තේජ්හි උතුරු අප්‍රිකානු භූමියෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් පාලනය කිරීමට සමත් වූ අතර, උතුරු අප්‍රිකාවේ ස්වදේශිකයන් සදහා ග්‍රීක භාෂාවෙන් භාවිතා කරන ලිබියානු යන නාමය සහිත කාසි භාවිතා කිරීමට ලබා දුනි. පුනික් යුද්ධවලදී රෝමවරුන් විසින් අනුප්‍රාප්තික පරාජයන් හේතුවෙන් කාර්තජීනියානු රාජ්‍යය පරිහානියට පත් විය.[21]ක්‍රි.පූ. 146 දී කාර්තේජ් නගරය විනාශ විය. කාර්තජීනියානු බලය හීන වීමත් සමග, බර්බර් නායකයින්ගේ බලපෑම වැඩි විය. ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවස වන විට විශාල නමුත් ලිහිල් ලෙස පාලනය වූ බර්බර් රාජධානි කිහිපයක් බිහි විය. ඒවායින් දෙකක් කාර්තේජ් විසින් පාලනය කරන ලද වෙරළබඩ ප්‍රදේශවලට පිටුපසින් නුමිඩියා හි ස්ථාපිත කරන ලදී. නූතන මොරොක්කෝවේ මවුලූයා ගඟ හරහා අත්ලාන්තික් සාගරය ද
ක්වා විහිදී ගිය මොරේටානියා, නුමිඩියාවට බටහිර දෙසින් පිහිටා ඇත. බර්බර් ශිෂ්ටාචාරයේ උච්චතම අවස්ථාව, සහස්‍රයකට වඩා වැඩි කාලයකට පසුව අල්මොහාඩ් සහ අල්මොරාවිඩ්ස් පැමිණෙන තෙක් අස්ථාවර වූ තත්වය, ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවසේ මසිනිස්සාගේ පාලන සමයේදී ස්ථාවර විය.ඩිජෙමිලා හි රෝම නටබුන්ක්‍රිස්තු පූර්ව 148 දී මැසිනිස්සාගේ මරණයෙන් පසු බර්බර් රාජ්‍යයන් කිහිප වතාවක් බෙදී නැවත එක් විය. ඉතිරි බර්බර් ප්‍රදේශය රෝම අධිරාජ්‍යයට ඈඳා ගන්නා තෙක් ක්‍රි.ව. 24 දක්වා මැසිනිස්සාගේ පෙළපත පැවතුනි.සියවස් ගණනාවක් පුරා ඇල්ජීරියාව පාලනය කළේ රෝමවරුන් විසින් වන අතර ඔවුන් කලාපයේ බොහෝ ජනපද පිහිටුවා ගත්හ. උතුරු අප්‍රිකාවේ සෙසු ප්‍රදේශ මෙන්ම ඇල්ජීරියාවද ධාන්‍ය වර්ග සහ අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන අපනයනය කරමින් අධිරාජ්‍යයේ පාන් බාස්කට් වලින් එකක් විය. ශාන්ත ඔගස්ටින් යනු අප්‍රිකාවේ රෝම පළාතේ පිහිටි හිපෝ රෙජියස් (වර්තමාන අන්නාබා, ඇල්ජීරියාව) හි බිෂොප්වරයා විය. ගයිසෙරික් හි ජර්මානු වැන්ඩල්වරු 429 දී උතුරු අප්‍රිකාවට සංක්‍රමණය වූ අතර 435 වන විට වෙරළබඩ නුමිඩියා පාලනය කළහ.[22] ඔවුන් ප්‍රාදේශීය ගෝත්‍රිකයන්ගෙන් හිරිහැරයට ලක් වූ බැවින්, ඔව
ුන් භූමියේ සැලකිය යුතු ජනාවාසයක් සිදු කළේ නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම, බයිසැන්තියානුවන් පැමිණෙන විට ලෙප්ටිස් මැග්නා අතහැර දමා ඇති අතර, ඇමේසිග් දේශපාලන, මිලිටරි සහ සංස්කෘතික පුනර්ජීවනයකට පහසුකම් සැලසීමේ කාර්යබහුල වූ ස්වදේශික ලැගුවාටන් විසින් එම්සෙල්ලාටා ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන සිටියේය.[23][24] තවද, රෝමවරුන්ගේ, බයිසැන්තියානුවන්ගේ, වැන්ඩල්වරුන්ගේ, කාර්තජීනියානුවන්ගේ සහ ඔටෝමන්වරුන්ගේ පාලන සමයේදී බර්බර් ජනතාව උතුරු අප්‍රිකාවේ ස්වාධීනව සිටි එකම හෝ කිහිප දෙනාගෙන් කෙනෙකි.[25][26][27][28] බර්බර් ජනතාව කොතරම් ප්‍රතිරෝධී වීද යත්, උතුරු අප්‍රිකාව මුස්ලිම්වරුන් යටත් කර ගන්නා විට පවා ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ කඳුකරයේ පාලනය සහ හිමිකාරීත්වය තිබුණි.[29][30]මැසිනිස්සා (ක්‍රි.පූ. 238–148), නුමිඩියාවේ පළමු රජුබටහිර රෝම අධිරාජ්‍යයේ බිඳවැටීම, මෞරෝ-රෝම රාජධානිය ලෙස හැඳින්වෙන අල්ටාවා (වර්තමාන ඇල්ජීරියාව) පදනම් කරගත් ස්වදේශික රාජධානියක් පිහිටුවීමට හේතු විය. එහි අනුප්‍රාප්තිකයා වූයේ අල්ටාවා රාජධානිය වන අල්ටාවාහි පිහිටි තවත් රාජධානියකි. කුසයිලාගේ පාලන සමයේදී එහි භූමි ප්‍රදේශය බටහිරින් නූතන ෆෙස් ප්‍රදේශයේ සිට බටහිර ඕරස් සහ පසුව කයිර
ෝආන් සහ නැගෙනහිරින් ඉෆ්‍රිකියා අභ්‍යන්තරය දක්වා ව්‍යාප්ත විය.[31][32][33][34][35][36]මධ්‍යතන යුගයට්‍රේජන් ප්‍රාදේශීය ආරුක්කුවට යන වීදියේ ටිම්ගාඩ්හි පුරාණ රෝම නටබුන්නූතන ඇල්ජීරියාවෙන් සමන්විත ඉඩම් බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් විය (555 දී මහා ජස්ටිනියන් අධිරාජ්‍යය යටතේ, බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යයේ වැටීමෙන් පසු එහි විශාලතම ප්‍රමාණයේ (රෝස පැහැයෙන් යුත් වාසල්වරු))ප්‍රදේශවාසීන්ගේ නොසැලකිලිමත් ප්‍රතිරෝධයකින් පසුව, 8 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී උමයියාද් කැලිෆේට්හි මුස්ලිම් අරාබිවරු ඇල්ජීරියාව යටත් කර ගත්හ. ස්වදේශික බර්බර් ජනතාවගෙන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඉස්ලාම් ආගමට හැරුණි. ක්‍රිස්තියානුවන්, බර්බර් සහ ලතින් භාෂාව කතා කරන්නන් 9 වැනි සියවසේ අවසානය දක්වා ටියුනීසියාවේ විශාල බහුතරයක රැඳී සිටි අතර මුස්ලිම්වරුන් අති බහුතරයක් බවට පත්වූයේ 10 වැනි සියවසේදී පමණි.[37] උමයියාද් කැලිෆේට් රාජ්‍යයේ වැටීමෙන් පසු, රුස්ටමිඩ්, අග්ලබිඩ්, ෆාතිමිඩ්, සිරිඩ්, හම්මඩිඩ්, අල්මොරවිඩ්, අල්මොහාඩ් සහ සයියානිඩ් ඇතුළු ප්‍රාදේශීය රාජවංශ ගණනාවක් මතු විය. කිතුනුවන් රැළි තුනකින් පිටව ගියහ: ආරම්භක ජයග්‍රහණයෙන් පසුව, 10 වන සියවස
ේ සහ 11 වන සියවසේදී. අන්තිමයන් නෝමන්වරුන් විසින් සිසිලියට ඉවත් කරන ලද අතර ඉතිරිව සිටි ස්වල්ප දෙනෙක් 14 වන සියවසේදී මිය ගියහ.[38]මධ්‍යකාලීන යුගයේදී, උතුරු අප්‍රිකාව සෙමිටික් සහ බර්බර් භාෂා ගැන සඳහන් කළ පළමු ව්‍යාකරණඥයා වන ජුදා ඉබ්න් කුරේෂ්, මහා සුෆි ගුරුවරුන් වන සිඩි බූමීඩියන් (අබු මඩියන්) සහ සිඩි එල් හවුරි සහ එමීර්වරුන් වන අබ්දුල් මුමින් සහ යග්මුරසන් ඇතුළු බොහෝ ශ්‍රේෂ්ඨ විද්වතුන්, සාන්තුවරයන් සහ ස්වෛරීවරුන්ගේ නිවහන විය. මුහම්මද් තුමාගේ දියණිය වන ෆාතිමාගේ දරුවන් හෝ ෆාතිමිඩ්වරු මාග්‍රෙබ් වෙත පැමිණියේ මේ කාලයේදීය. මෙම "ෆැටිමිඩ්වරු" මාග්‍රෙබ්, හෙජාස් සහ ලෙවන්ට් හරහා දිගු කල් පවතින රාජවංශයක් සොයා ගිය අතර, ලෞකික අභ්‍යන්තර රජයක් මෙන්ම බලවත් හමුදාවක් සහ නාවික හමුදාවක් ද, මූලික වශයෙන් ඇල්ජීරියාවේ සිට ඔවුන්ගේ අගනුවර වන කයිරෝ දක්වා විහිදෙන අරාබිවරුන් සහ ලෙවෙන්ටයින් වලින් සමන්විත විය. ෆාතිමිඩ් කැලිෆේටය බිඳ වැටීමට පටන් ගත්තේ එහි ආණ්ඩුකාරවරුන් සිරිඩ්වරුන් වෙන් වූ විටය. ඔවුන්ට දඬුවම් කිරීම සඳහා ෆාතිමිඩ්වරු ඔවුන්ට එරෙහිව අරාබි බනු හිලාල් සහ බනු සුලෙයිම් යවන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලය වූ යුද්ධය තග්රිබාත් වීර
කාව්‍යයේ විස්තර කෙරේ. අල්-තාග්රිබාත් හි අමාසිග් සිරිඩ් වීරයා වන කලීෆා අල්-සානාති, හිලාලන් වීරයා වන අබු සයිද් අල්-හිලාලි සහ තවත් බොහෝ අරාබි නයිට්වරුන් ජයග්‍රහණ මාලාවකින් පරාජය කිරීමට ද්වන්ධ සටන් සඳහා දිනපතා ඉල්ලා සිටී. කෙසේ වෙතත්, අරාබි සිරිත් විරිත් සහ සංස්කෘතිය අනුගමනය කරමින් අවසානයේ සිරීඩ්වරුන් පරාජයට පත් විය. කෙසේ වෙතත්, ආදිවාසී ඇමසිග් ගෝත්‍රිකයන් බොහෝ දුරට ස්වාධීනව සිටි අතර, ගෝත්‍රය, පිහිටීම සහ කාලය අනුව මාග්‍රෙබ්හි විවිධ කොටස් පාලනය කරන ලද අතර, සමහර විට එය (ෆාතිමිඩ්වරුන් යටතේ මෙන්) ඒකාබද්ධ කළේය. ෆාතිමිඩ් ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය, ෆාතිමිඩ් කැලිෆේට් ලෙසද හඳුන්වනු ලබන අතර, උතුරු අප්‍රිකාව, සිසිලිය, පලස්තීනය, ජෝර්දානය, ලෙබනනය, සිරියාව, ඊජිප්තුව, අප්‍රිකාවේ රතු මුහුදේ වෙරළ තීරය, තිහාමා, හෙජාස් සහ යේමනය ඇතුළත් ඉස්ලාමීය අධිරාජ්‍යයක් සාදන ලදී.[39][40][41] උතුරු අප්‍රිකාවේ කැලිෆේට්වරු ඔවුන්ගේ කාලයේ අනෙකුත් අධිරාජ්‍යයන් සමඟ වෙළඳාම් කළ අතර, ඉස්ලාමීය යුගයේදී අනෙකුත් ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයන් සමඟ ඒකාබද්ධ සහයෝගය සහ වෙළඳ ජාලයක කොටසක් පිහිටුවා ගත්හ.බර්බර් ජනතාව ඓතිහාසික වශයෙන් ගෝත්‍ර කිහිපයකින් සමන්විත විය. ප්
‍රධාන ශාඛා දෙක වූයේ බොටර් සහ බාර්නෙස් ගෝත්‍රවලට බෙදී නැවත උප ගෝත්‍රවලට බෙදේ. මාග්‍රෙබ්හි සෑම ප්‍රදේශයකම ගෝත්‍ර කිහිපයක් අඩංගු විය (උදාහරණයක් ලෙස සංහඩ්ජා, හවුරා, සෙනාටා, මස්මුදා, කුටමා, අවර්බා සහ බර්ග්වාටා). මෙම සියලු ගෝත්‍ර ස්වාධීන භෞමික තීරණ ගත්හ.[42]ෆාතිමිඩ් කැලිෆේට්, උතුරු අප්‍රිකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ පාලනය කළ ෂියා ඉස්මයිලි රාජවංශය, ක්‍රි.පූ. 960-1100මධ්‍යතන යුගයේදී මාග්‍රෙබ් සහ අනෙකුත් අවට ප්‍රදේශවල අමාසිග් රාජවංශ කිහිපයක් මතු විය. ඉබන් ඛාල්ඩුන් විසින් මාග්‍රෙබ් ප්‍රදේශයේ ඇමසින්ග් රාජවංශ, සිරිඩ්, ඉෆ්රානිඩ්, මග්‍රාවා, අල්මොරාවිඩ්, හම්මඩිඩ්, අල්මොහාඩ්, මෙරිනිඩ්, අබ්දල්වාඩිඩ්, වට්ටසිඩ්, මෙක්නාස්සා සහ හෆ්සිඩ් රාජවංශ, සාරාංශගත වගුවක් සපයයි.[43] හම්මඩිඩ් සහ සිරීඩ් අධිරාජ්‍යයන් මෙන්ම ෆාතිමිඩ්වරුද සියලුම මාග්‍රෙබ් රටවල තම පාලනය ස්ථාපිත කළහ. දැන් ඇල්ජීරියාව, ටියුනීසියාව, මොරොක්කෝව, ලිබියාව, ස්පාඤ්ඤය, මෝල්ටාව සහ ඉතාලිය යන ප්‍රදේශ වල සිරීඩ්වරු ඉඩම් පාලනය කළහ. හම්මඩිඩ්වරු ඕවර්ග්ලා, කොන්ස්ටන්ටයින්, ස්ෆැක්ස්, සුසා, ඇල්ජියර්ස්, ට්‍රිපොලි සහ ෆෙස් වැනි වැදගත් ප්‍රදේශ අල්ලාගෙන මාග්‍රෙබ් කලාපයේ සෑම රටක
ම තම පාලනය ස්ථාපිත කළහ.[44][45][46] කුටමා බර්බර්ස් [47][48] විසින් නිර්මාණය කරන ලද සහ පිහිටුවන ලද ෆැටිමිඩ්වරු උතුරු අප්‍රිකාව මෙන්ම සිසිලිය සහ මැද පෙරදිග සමහර ප්‍රදේශ යටත් කර ගත්හ.ලාගුවාට් පළාතේ අගුනෙබ් රෝම සෙල්ලිපියෙන්ඇල්ජීරියාවේ කෙන්චෙලා හි දිහ්යා අනුස්මරණයමන්සූරා මුස්ලිම් පල්ලිය, ට්ලෙම්සෙන්මාග්‍රාවා විසින් පාලනය වන ප්‍රදේශබර්බර් කැරැල්ලෙන් පසුව මාග්‍රෙබ් හරහා ස්වාධීන රාජ්‍ය ගණනාවක් බිහි විය. ඇල්ජීරියාවේ රුස්ටමිඩ් රාජධානිය පිහිටුවන ලදී. රුස්ටමිඩ් රාජධානිය මොරොක්කෝවේ ටෆිලාල්ට් සිට දකුණු, මධ්‍යම සහ බටහිර ටියුනීසියාව ඇතුළු ලිබියාවේ නෆුසා කඳු දක්වා විහිදී ගියේය, එබැවින් නූතන මාග්‍රෙබ් රටවල භූමි ප්‍රදේශ ඇතුළුව දකුණේ රුස්ටමිඩ් රාජධානිය මාලි හි නූතන දේශසීමා සහ මොරිටේනියාව දක්වා ව්‍යාප්ත විය.[49][50][51]නූතන ඇල්ජීරියාවෙන් ආරම්භ වී ස්පාඤ්ඤයේ කොටසක්[52] සහ සිසිලියේ[53] කොටසක්ද සියලුම මාග්‍රෙබ් මත ඔවුන්ගේ පාලනය ව්‍යාප්ත කළ පසු, සිරිඩ්වරු 11 වන සියවස වන විට පාලනය කළේ නවීන ඉෆ්රිකියා පමණි. සිරිඩ්වරු කයිරෝවේ ෆාතිමිඩ් කලීෆාවරුන්ගේ නාමික ආධිපත්‍යය පිළිගත්හ. සිරිඩ් පාලක එල් මුයිස් මෙම පිළිගැනීම අව
සන් කිරීමට තීරණය කළ අතර ඔහුගේ ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කළේය.[54][55] සිරිඩ් අනෙකුත් සෙනාටා රාජධානි වලට එරෙහිව ද සටන් කළහ, උදාහරණයක් ලෙස ඇල්ජීරියාවෙන් ආරම්භ වූ මග්‍රාවා, බර්බර් රාජවංශය සහ එක් අවස්ථාවකදී ෆෙස්, සිජිල්මාසා, අග්මාත්, ඕජ්ඩා ඇතුළු මොරොක්කෝවේ සහ බටහිර ඇල්ජීරියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ පාලනය කළ මාග්‍රෙබ්හි ප්‍රමුඛ බලයක් විය. සෝස් සහ ඩ්‍රා සහ ඇල්ජීරියාවේ එම්සිලා සහ සැබ් දක්වා ළඟා වේ.[56][57][58][59]ෆාතිමිඩ් රාජ්‍යය සෘජු ආක්‍රමණයකට උත්සාහ කිරීමට නොහැකි තරම් දුර්වල කාලයක්  වූ බැවින්, ඔවුන් වෙනත් පළිගැනීමේ ක්‍රමයක් සොයා ගත්හ. නයිල් නදිය සහ රතු මුහුද අතර ජීවත් වූයේ ඔවුන්ගේ බාධා කිරීම් සහ කැළඹීම් හේතුවෙන් අරාබියෙන් නෙරපා හරින ලද බෙඩොයින් නාමික ගෝත්‍රිකයන් විය. නිදසුනක් වශයෙන්, බනු හිලාල් සහ බානු සුලෙයිම්, නයිල් නිම්නයේ ගොවීන් නිතරම කඩාකප්පල් කළ අතර, නාමිකයින් බොහෝ විට ඔවුන්ගේ ගොවිපල කොල්ලකනු ඇත. එවකට සිටි ෆාතිමිඩ් වීසර් ඔහුට පාලනය කළ නොහැකි දේ විනාශ කිරීමට තීරණය කළ අතර, මෙම බෙඩොයින් ගෝත්‍රවල ප්‍රධානීන් සමඟ ගිවිසුමක් බිඳ දැමීය.[60] ෆාතිමිඩ්වරු ඔවුන්ට පිටව යාමට මුදල් පවා ලබා දුන්හ.මුළු ගෝත්‍රිකයන්