LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
වේ අනුවිෂයකි. සෞඛ්‍ය, රෝගාබාධ සහ හෙදකර්මය හා ඒ හා සබැඳි සංසිද්ධීන්ගේ සමාජයීය කි‍්‍රයාකාරීත්වය සහ සංස්කෘතික නියෝජන පිළිබඳව මානව විද්‍යාඥයින් විසින් පවත්වන ලද ආනුභූතික පර්යේෂණ සහ එහිදී බිහිවූ න්‍යායයන් හඳුන්වාදීම පිණිස වර්ෂ 1963 දී පමණ සිට  මෙම පදය භාවිත කෙරේ. තවද මේ සඳහා සෞඛ්‍ය පිළිබඳ මානව විද්‍යාව සහ රෝගාබාධ පිළිබඳ මානව විද්‍යාව වැනි වදන් ද යුරෝපීය රටවල භාවිත කෙරේ. වෛද්‍ය මානව විද්‍යාව යන පදය පෘතුගීසි භාෂාවේ එන “medische anthropologie” යන වචනයේ පරිවර්තනයක් සේ සැලකේ. එය වර්ෂ 1940 දී පමණ කාලයේදී සෞඛ්‍ය සහ රෝගාබාධ සම්බන්ධයෙන් සිදුකරන ලද දාර්ශනික අධ්‍යයන ගැන සඳහන් කිරීම සඳහා ඇතැම් ලේඛකයින් විසින් භාවිත කරන ලද්දකි සටහන්Medical_anthropologyහැඳින්වීමසාපේක්ෂ වීජීයය (Relational Algebra) යනු දත්ත සමුදාය (Database) හා සබැඳි විෂයයක් වන අතර මෙමඟින් දත්ත සමුදායක අන්තර්ගත දත්ත නැවත ලබාගැනීමේදී එය  මනාව කලමනාකරණය කරමින් සැලසුම් කිරීම මෙහි අරමුණයි. මෙහි වඩාත් යෝග්‍ය අර්ථ දැක්වීම නම්, සාපේක්ෂ ආකෘතිය (Relational Model) සඳහා වන මූලික මෙහෙයුම් එකතුව යන්න වේ. මෙය තව දුරටත්
පැහැදිලි කල හොත්, සාමාන්‍යයෙන් අප භාවිතා කරන සාපේක්ෂ දත්ත සමුදාය කලමනාකරණ පද්ධතියක (Relational Database Management System (RDBMS)) අන්තර්ගත දත්ත සමුදායකින් දත්ත ලබාගැනීමේදී (data retrieval) අප බොහෝවිට ව්‍යුහගත සංවේදන භාෂා (SQL) විධාන (Commands) භාවිතා කරනු ලබයි.නමුත් වගු ගනනාවකින් එකවර තොරතුරු ලබා ගැනීමේදී මෙය සංකීර්ණ කාර්‍යයක් වන අතර ගැටලු බොහෝ මතු කරවයි. එබැවින් එකවර SQL විධානය ලිවීමට වඩා සාපේක්ෂ වීජීයය භාවිතා කර වීජීය ප්‍රකාශනය ලියා එයින් SQL විධානය ලිවීම ගැටලු අවම කරන අතරම, වඩාත් සුදුසු විධානය ‍තෝරා ගැනීමටද හැකියාව ඇති කරයි.සාපේක්ෂ වීජීයය පිලිබඳ විශේෂ තොරතුරුEdger F. Codd විසින් 1970 දී හඳුන්වා දෙනු ලැබීය.දත්ත ලබා ගැනීම සැලසුම් කිරීම සඳහා පමණක් භාවිතා කරනු ලබයි.සාපේක්ෂ වීජීය ප්‍රකාශනයකින් සැකසෙනුයේ නව සබැඳුමක් (Relation එකක්) වන අතර එය නැවතත් තවත්  සාපේක්ෂ වීජීය ප්‍රකාශනයක ගණනයට භාජනය කළ හැකිය.මූලික මෙහෙයුම්මෙහි ප්‍රධාන මෙහෙයුම් වර්ග 2කි. ඒවා නම්,කුලක වාදය මත පදනම් වූ මෙහෙයුම්.මෙහෙයුමසංකේතයකුලක ක්‍රියාවUnion∪මේලයIntersection∩අතිච්ඡාදනය
Set Difference-කුලක අන්තරයCartesian product×කාටීසියානු ගුණිතයබන්ඳුතා දත්ත සමුදාය (Relational Database) මත පදනම් වූ මෙහෙයුම්.මෙහෙයුමසංකේතයඅර්ථයSelectσතේරීමProjectπප්‍රක්ශේපනයJoin⋈සබඳනයRenameρනම වෙනස් කිරීම(මෙහි Rename මෙහෙයුම Codd විසින් හඳුන්වා දෙන ලද්දක් නොවේ.)අප දැන් මෙම මෙහෙයුම් සවිස්තරාත්මකව විමසා බලමු.බන්ඳුතා දත්ත සමුදාය මත පදනම් වූ මෙහෙයුම්.Select(σ ) මෙහෙයුමමෙම ම්හෙයුම භාවිතා කරනුයේ දී ඇති තේරුම් කොන්දේසිය තෘප්ත කරන පේලි (Tuple) යම් කිසි සබැඳුමකින් තොරා ගැනීම සඳහාය.එනම් අදාල (Table) එකේ අපට අවශ්‍යය පේලි පෙරා ගැනීම සඳහාය.මේ  සඳහා පොදු සූත්‍රය පහත පරිදි වේ. σ(තේරුම් කොන්දේසිය)(සබැඳුම)මෙහි යන්න Selection මෙහෙයුම සංකේතවත් කරයි.තේරුම් කොන්දේසිය බූලියානු ප්‍රකාශනයක් (Boolean Expression) ජනිත කරවන අතර මේ සඳහා අදාල සබැඳුමේ තීර නාම (colomn headers=attribute) භාවිතා වේ.මෙහි සබැඳුම සරලව දත්ත සමුදාය සබැඳුමක් (Database relation) හෝ සබැඳුමක් ජනිත කරවන සාපේක්ෂ  වීජීය ප්‍රකාශනයක් හෝ වේ.මෙහි තේරුම් කොන්දේසිය(Selection condition
) එකෙන් නිරූප්‍ය වන බූලියානු ප්‍රකාශනය පහත ආකාරයේ උප කොටස් වලින්,<තීර නාමය (attribute Name)> + <සැසඳුම් මෙහෙයුම (Comparison Operator)> + <නියතයක්>හෝ<තීර නාමය (attribute Name)> + <සැසඳුම් මෙහෙයුම (Comparison Operator)> + <වෙනත් තීර නාමයක් (attribute Name)>ලෙස සමන්විතය.මෙම උප කොටස් වල,<තීර නාමය (attribute Name)> ==> සබැඳුමට අදාල තීරයකි.<සැසඳුම් මෙහෙයුම (Comparison Operator)> ==> (=, !=, > ,< , <= , >=)යන මෙහෙයුම් 6න් එකකි.<නියතය> ==> මෙය අදාල තීරයේ වසමයේ අඩංගු නියතයකි.පහත උදාහරණය සලකා බලන්න.මෙහි පලමුවෙන්ම දැක්වෙන්න්නේ දත්ත සමුදායක අන්තර්ගත දත්ත වගුවකි.σ මෙහෙයුම ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයProject (π ) මෙහෙයුමJoin (⋈ ) මෙහෙයුමRename (ρ ) මෙහෙයුමකුලක වාදය මත පදනම් වූ මෙහෙයුම්.මාරස්සන අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි, ඉපැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි. එය හඟුරන්කෙත සිට කන්දෙනුවර (මහනුවර) දක්වා වූ මාර්ගයේ පිහිටා ඇත.අතීතයඉදිකිරීම් ආකෘතියපො‍ලවේ සෘඡුකෝණාශ්‍රාකාර කොටසක විශාල ගල් හතරක් තබා ඒ මත විශාල දැව කඳන් සමබර කොට අම්බලම
ඉදිකොට තිබෙයි. අම්බලමෙහි කොන් හතරේ සවිකොට තිබෙන දැව කණු මත වහල රඳවා ඇත. කොන් වල වූ ප්‍රධාන දැව කණු හතරට අමතරව, පිටින්ද තවත් කණු 12ක් පවතියි.වහලෙහි වූ කොත් ස්වරූපය, එහි කැණිමඬලක් ආධාරයෙන් තනා ඇත. මීට අමතරව කොන් වල වූ දැව කණු හා වහලෙහි වූ පේකඩ, කැටයම් වලින් අලංකාරවත් කොට තිබේ.[1]මූලාශ්‍ර↑ "වෙල මැද අම්බලම කාටත් පරවේනී (මාරස්සන අම්බලම)". පලංචිය. 2011 ඔක්තෝම්බර් 9. සම්ප්‍රවේශය 2014 ජුනි 4. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= and |date= (help)පණ්ඩුකාභය රජඅනුරාධපුර රාජධානියේ ප්‍රථම රජ රාජ්‍ය සමයක්‍රි:පූ 437 - ක්‍රි:පූ 367පූර්වප්‍රාප්තිකයාඅභය රජඅනුප්‍රාප්තිකයාමුටසීව රජභාර්යාවස්වර්ණපාලි කුමරියදරුවන්මුටසීව රජවංශයපණ්ඩක වංශයපියාදීගගාමිණීමවචිත්‍රා කුමරියපණ්ඩුකාභය ( ක්‍රි:පූ 437  - 367 ) යනු, ලංකාවේ සිටි ශ්‍රේෂ්ඨ රජකෙනෙකි. ඔහු ආර්යයන් සහ යක්ෂ ගෝත්‍රිකයන් එක් සෙසත් කළ මුල්ම ස්වදෙශික පාලකයාය.[උපහරණ ඇවැසිය] එතුමා විසින් අනුරාධපුරය අගනුවරක් ලෙසින් දියුණු කළේය.ප්‍රවේණියඑතුමාගේ ප්‍රවේණිය පිලිබදව මතවාද තුනක් පවතී .මහාවංශයට අනුව එතුමාගේ මව්පියන් දෙදෙනාම ආ
ර්යයන් වන අතර මව උන්මාද චිත්‍රා කුමරිය සහ පියා දීඝගාමිණී කුමරු වේ.කුමාරතුංග මුනිදාස ශුරින්ගේ මතයට අනුව එතුමාගේ පියා චිත්‍රරාජ වේ.ආර්යයන් සමග කිසිම සම්බන්දයක් එතුමාට නොමති අතර ස්වදේශික වීරවරයෙකි.මහාවංශ කතාවමහාවංශයට අනුව පණ්ඩුවාසුදේව රජුට සහ භද්දකච්චායනා බිසවට දාව පුතුන් දසදෙනෙකු සහ දියණියක මෙළොවට බිහිවිය. වැඩිමහල් පුතු අභය වූ අතර බාලම දියණිය චිත්‍රා විය. අනාගතයෙ රාජ්‍යය නිසා චිත්‍රා කුමරියගේ පුත්‍රයා ඔහුගේ මාමාවරු මරාදමන බවට නෙයිමිත්තක කරුවන් ප‍‍්‍රකාශ කළේය. ඒ අසා නැගනියන් මරන්නෙමුයි චිත්‍රා කුමරියගේ සොහොයුරන් තීරණය කළහ. නමුත් වැඩිමහල් අභය කුමරු එය වැළකිය. ඉන්පසු ඔවුන් එක්ටැම් ගෙයක් තනවා සියලූ රැකවල් යොදා දාසියක සමග චිත්‍රා කුමරියව බොහෝ කලක් රදවා තබන ලදී. දුටුවන් උමතු කරවන තරම් රුවක් චිත්‍රා හ‍ට තිබූ නිසා ඇය උන්මාද චිත්‍රා ලෙසද හදුන්වන ලදී.භද්දකච්චායනා කුමරිය ලක්දිවට පැමිණි බව අසා ඇගේ සොයුරන් හයදෙනා වු රාම, උරුවෙල, අනුරාධ, විජිත, දීඝායු සහ රෝහණ ද ලක්දිවට පැමිණයහ. ඔවුන් පැමිණ ලංකාවේ නොයෙක් තැන්වල ජනාවාස පිහිටුවීය. රාම කුමරු විසූ තැන රාමගොණයයි කියනු ලැබේ. උරුවෙල හා අනුරාධ ය
න දෙදෙනාගේ වාසස්ථාන උරුවෙලය, අනුරාධ යැයි කියනු ලැබේ. එසේම විජිත, දිර්ඝායු සහ රොහණ යන මොවුන්ගේ වාසස්ථානද විජිතග්‍රාම, දිර්ඝායුග්‍රාම සහ රොහණයයි කියනු ලැබේ. අනුරාධ කුමරු දකුණු දිගින් වැවක් කරවිය. ඉන් ඉක්බිතිව රජගෙයක් කරවා එහි වාසය කළේය. පඬුවස්දෙව් මහරජ සිය දෙටු පිත් අභය කුමරු සුදුසු කල උපරජ තනතුරෙහි අභිෂේක කෙළේය.දීඝායු කුමරුගේ පුත්‍රයා වන්නේ දීඝගාමිණී කුමරුය. දීඝගාමිණී කුමරු චිත්‍රා කුමරිය ගැන අසා ඇය ගැන කැමැත්තක් ඇතිවී උපතිස්ස ග්‍රාමයට ගියහ. ඉන්පසු දීඝගාමිණී කුමරු හා චිත්‍රා කුමරිය අප්‍රසිද්ධව ප්‍රේම සම්බන්ධයක් ගොඩනගා ගනියි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින් චිත්‍රා කුමරිය ගැබ් ගත්තාය. චිත්‍රා කුමරියගේ දාසිය මේ බව මවුබිසවට කීවාය. මවුබිසව රජුහට මේ බව සැල කළහ. රජු තම පුත්‍රයන් කැඳවා, චිත්‍රා කුමරියව අප විසින් රැකිය යුතුය. එමනිසා දීඝගාමිණී කුමරුටම ඇය දෙමුයි කීයේය. පුතෙක් ඉපදුණොත් මරමුයි සිතා දීඝගාමිණී කුමරුට චිත්‍රා කුමරියව විවාහ කර දුන්හ. චිත්‍රා කුමරිය දරුවා බිහි කිරීමට ආසන්න කාලයේදී,‍ රාජ කුමාරවරුන්ට රහසින් වෙනත් ගර්භනී කාන්තාවක්ව රැගෙනවිත් චිත්‍රා කුමරිය සමීපයේ තැබීය. සුදුසු කාලයේදී චිත්‍රා කුමර
ිය පුතෙකු වැදුවාය. අනෙක් කාන්තාව දුවෙකු වැදුවාය. ඒ කුමරුව පණ්ඩුකාභය යැයි නම් කළෝය. චිත්‍රා කුමරිය විසින් ඒ කාන්තාවට මසු දහසක් හා සිය පුතු දී, ඒ දියණියව රැගෙන ළඟ හොවාගත්තීය. චිත්‍රා කුමරියට දුවෙක් ඉපදුණායි සිතා රාජ කුමාරවරු සතුටු වූහ. චිත්‍රා කුමරියගේ නියමයෙන් එක් දාසියක් ළදරු කුමරහු කරඬුවක බහාගෙණ දොරමඩල නම් ගමට ගියාය. පණ්ඩුකාභය කුමරු පිළිබද තොරතුරු දැනගත් මාමාවරු කුමරු මැරීමට කිහිපවරක්ම උත්සාහ කළහ. නමුත් බල සම්පන්න දෛවයකට උරුමකම් කියූ පණ්ඩුකාභය කුමරු සියලු අනතුරු වලින් දිවි ගලවා ගත්‍හ.පසුව සොළොස් හැවරදි වූ කුමරු ශිල්ප හැදැරීම සදහා දකුණුදිග පණ්ඩුල නම් ගම විසූ පණ්ඩුල නම් බ්‍රාහ්මණයා වෙත යැවුයේය. කුමරු එහි ගොස් පණ්ඩුල බමුණ මුණගැසිණ. “දරුව ‍තෝ පණ්ඩුකාභය කුමරු දැයි” යි විචාරා “ඒසේය” යි කීකල ඔහුට සත්කාරකොට “දරුව තෝ රජ වන්නීය. සමසැත්තැවසක් රජය කරන්නෙහිය. ශිල්ප උගණුව.” යි කියා ශිල්ප ඉගැන්විය. පණ්ඩුල නම් බ්‍රාහ්මණයාගේ චන්දන නම් පුතු හා පණ්ඩුකාභය කුමරු වහා සිප් නිමවා පන්සියයක් පිරිවර සමග පණ්ඩුල ග්‍රාමයෙන් නික්ම කසගලට පැමිණියහ. එතැනින් සත්සියයක පිරිවර සමග ඉක්බිතිව එක්දහස් දෙසියයකින් සමන්විත පිරි
වර ගිරිකණ්ඬසිව නම් කුමරුගේ දේශය වෙත ගියහ. ඉක්බිතිව පාණ්ඩුකාභය කුමරු ගඟින් එතර දොළුගලට ගියේය. එහි සතර අවුරුද්දක් වාසය කෙළේය. මාමාවරුන් එපවත් අසා පාණ්ඩුකාභය කුමරු සමඟ යුද පිණිස එළඹියෝය. මාමාවරුන් දුම්රක්ගල කඳවුරු පිහිටුවා බෑණ සමඟ යුධ කළෝය. මාමාවරුන්ව ගඟින් එතරට පළවා හැරි පණ්ඩුකාභය කුමරු ඒ කඳවුරෙහි දැවුරුද්දක් විසිය.දුම්රක්ගල වසන චෙතියා නම් යකින්න තිඹිරසඟන විලෙහි වෙළඹරුවින් ඇවිදින්නීය. සුදු සිරුර හා රන්පැහැති සිත්කලු ඒ වෙළඹ එකෙක් දැක “මෙහි  මෙබඳු වෙළඹක් වසන්නීය” යි කුමරු හට දැන්විය. කුමරු රැහැණ ගෙණ ඇය අල්වා ගන්ට එළඹියේය. පසුපසින් ආවහු කුමරු දැක ඕතොමෝ භයවී අතුරුදහන්නොවි ඒ විල සිසාරා දිව්වාය. ඈහට “ති මරමි” කියා කඩුවු එසවිය. “ස්වාමිනි, ඔබට රජය ගෙණ දෙමි. මා නොමැරුව මැනව” යි ඇය කීවාය. ඔවුන් දුම්රක්ගලට ගොස් එහි සතර අවුරද්දක් වාසය කළේය. භටසේනා රිටිගලට අවුදින් යුධකාලය බලමින් එහි සත්අවුරුද්දක් වාසය කළේය.මාමාවරුන් දෙදෙනෙකු හැර ඔහුගේ සෙසු මාමාවරුන් අටදෙනා යුදයට සැරසුණෝය. ඔවුන් රිටිගල එළඹ (එහි පෙර පිහිටි) කුඩානුවර කඳවුරු පිහිටුවා ගෙණ සිවුරගසෙන් දි සෙනෙවියා යවා හාත්පසින් රිටිගල වට කළහ. පණ්ඩුකාභය කුම
රු චෙතියා යකිනිය හා මන්ත්‍රණය කොට පණ්ඩුකාභය කුමරු යක්වෙළඹ පිට නැගි කුමාරයාගේ සේනාව මාමාවරුන් සමග යුද්ධයට එළඹුණාය. පණ්ඩුකාභය කුමාරයාගේ සේනාව, සියලුම පරසෙනාද මාමාවරුන් අටදෙනාද මරා යුද්ධය ජයග්‍රහණය කළෝය. ඉනපසු පණ්ඩුකාභය කුමාරු රාජ්‍යත්වයට පත්ව හැත්තෑ වසරක් රාජ්‍යය කළේය.මේවාද බලන්නඅභය වැව අසල දේවාලයදීඝගාමිණීඅනුරාධපුරයයක්කයින්මූලාශ්‍ර[1][2][3]↑ දීපවංශය↑ මහාවංශය↑ ලංකා ඉතිහාසය6 වන දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලගොනුව:1993 South Asian Games logo.jpgසත්කාරකත්වයඩකා,  බංග්ලාදේශයසහභාගී වූ රටවල් බංග්ලාදේශය භූතානය ඉන්දියාව මාල දිවයින නේපාලය පාකිස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවඉසව් ප්‍රමාණය11 යිසමාරම්භක දිනය1993 දෙසැම්බර් 20නිමා වූ දිනය1993 දෙසැම්බර් 27නිල ආරම්භය සිදුකලේAbdur Rahman Biswasප්‍රධාන ස්ථානයබංගබන්දු ජාතික ක්‍රීඩාංගනය1993 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල, (6 වන දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල) එම වසරේ දෙසැම්බර් මස බංග්ලාදේශයේ, ඩකා අගනුවරදී පැවැත්විණි.[1] බංග්ලාදේශය, දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලකට සත්කාරකත්වය දැක්වූ දෙවන අවස්ථාව මෙයයි.සහභාගී වූ රටවල් බංග්ලා
දේශය භූතානය ඉන්දියාව මාල දිවයින නේපාලය පාකිස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවක්‍රීඩා ඉසව්1993 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල තුල තරග ඉසව් 11 ක් පැවැත්විණි.[1]- මලල ක්‍රීඩා බොක්සිං පා පන්දු ජූඩෝ කබඩි වෙඩි තැබීම පිහිනුම් ටෙනිස් මේස පන්දු වොලි බෝල්බර එසවීමපදක්කම් සටහනසටහන  සත්කාරක රාජ්‍යය වගුවේ නිල් පැහැයෙන් දක්වා තිබෙයි.ස්ථානයරටරන්රිදීලෝකඩඑකතුව1 ඉන්දියාව6046311372 පාකිස්ථානය232220653 ශ්‍රී ලංකාව202239814 බංග්ලාදේශය111932625 නේපාලය1615226 භූතානය0000 මාල දිවයින0000මූලාශ්‍ර↑ 1.0 1.1 "News".vteදකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලදකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලකත්මණ්ඩු 1984ඩකා 1985කොල්කටා 1987ඉස්ලාමාබාද් 1989කොළඹ 1991ඩකා 1993චෙන්නායි 1995කත්මණ්ඩු 1999ඉස්ලාමාබාද් 2004කොළඹ 2006ඩකා 2010ගුවහටි 2016දකුණු ආසියානු ශීත සෘතු ක්‍රීඩා උළෙලDehradun-Auli 2011දකුණු ආසියානු වෙරළ ක්‍රීඩා උළෙලහම්බන්තොට 2011හිනිළුවෙකු යනු පිරිමි අශ්වයෙකු සහ ගැහැණු බූරුවෙකු  අතර ඇති වන ගෘහාශ්‍රිත අශ්චිය
දෙමුහුමක් නිසා බිහිවන ප්‍රජනිතයෙකි. මෙම සතා, ගැහැණු අශ්වයෙකු සහ පිරිමි බූරුවෙකු අතර සහවාසයෙහි ප්‍රතිඵලයක් වන හා වඩාත් පොදු  ප්‍රජනිතයෙක් වන කොටළුවා වැනි එකෙකි.ශ්‍රි රාජාධි රාජසිංහසිංහලේ රජ රාජ්‍ය සමය1782 ජනවාරි 2  -  1798 ජූලි 26අභිෂේකය1782පූර්වප්‍රාප්තිකයාකීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුඅනුප්‍රාප්තිකයාශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුභූමදානයශ්‍රී ලංකාවවල්ලභයාඋපෙන්ද්‍රාම්මා රැජිනදරුවන්Noneවංශයමහනුවර නායක්කාරවරුශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ  (ක්‍රි.ව. 1782-1798) නමින් සිහසුනට උරුමකම් ලැබූ ඔහු කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ සොහොයුරාය. ඔහුද තම සහෝදරයා සමග මදුරෙයි හි සිට මෙහි පැමිණියේ කුඩා ළමයෙකුව සිටියදීය. මේ හේතුව නිසාම ඔහු හැදී වැඩුනේ උඩරැටියෙකු පරිද්දෙනි. සිංහලයෙකු පරිද්දෙනි. එවකට මල්වතු විහාරයේ නායක හිමියන්ගේ දක්ෂතම ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස කැපී පෙනුණේය. ඔහු විවිධ දක්ෂතාවලින් යුත් අයෙකු විය. භාෂා බොහොමයක් ඉගෙන ගත්තේය. පාලි සහ සංස්කෘත ද ඒ අතර විය. බුද්ධාගම සම්බන්ධයෙන් නොමසුරු දායකත්වයක් සැපයූ ඔහු කාව්‍ය රසිකයෙකු විය. එසේම කවියෙක් ද විය.1798 දී දරුවෙකු නොමැතිව, අනුප්‍රාප්තිකයෙකු ද නම් නොකර ඔහු මිය ගියේය. සියලු වගකීම්
පිළිමතලාවේ වෙත පැවරුණි. පිළිමතලාවේ පළමු අධිගාර් නොහොත් අගමැති තනතුර දරමින් සිටියේය. ඔහු අති දක්ෂ, බලලෝභි, කූට උපක්‍රමයෙහි දක්ෂ පුද්ගලයෙකු විය. හිස් වූ සිහසුනට අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තේරීම ඔහුට පැවරුණි. විවාද චරිතයක් වූ පිළිමතලාවේ, රජ පෙළපතේ අවසාන වීමට වගකිව යුතු ප්‍රධාන සාධකයන්ගෙන් එකක් විය. මහනුවර රාජධානිය සිංහලේ රාජාවලියශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ රජ මහනුවර නායක්කාර වංශයඋපත: ? ? මරණය: 26 ජූලි 1798රාජ පදවි නාමයන්පූර්වප්‍රාප්තිකයාකීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජමහනුවර රජු2 ජනවාරි, 1782–26 ජූලි, 1798අනුප්‍රාප්තිකශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජශ්‍රී ලාංකික ඉතිහාසය-හා බැඳි මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.උපත 		: 1950 මාර්තු 20 ( අවු: 60)රැකියාව 	: නළුවෙකික්‍රියාකාරී වර්ෂ 	: 1978 සිට වර්තමානය තෙක් භාර්යාවන් 	: මේරි බෙත් හර්ට් (1971-1982) හීඩි හෙන්ඩර්සන් (1989-1992)ග
ෘහස්ත සහා යිකාවන් : සැන්ඩ්‍රා ජෙනින්ස් (1981-1984) මාර්ලී මාර්ට්ලින් (1985-1986) සැන්ඩ්‍රින් බොනෙයාර් (1992-1997)ජුලියර්ඩ් පාසලින් රංගන ශිල්පය හැදෑරූ හර්ට්, ප්‍රථම වරට 1970 දී වෙදිකාව මත රැඟුම් ඉදිරිපත් කලේය. වසර 1980 දී තිරගත වූ "ද ඕල්ටර්ඩ් ස්ටේට්" (The Altered State) හි කරදරයට පත්වූ විද්‍යාඥයෙකුගේ චරිතය මඟින් සිනමාවට එක්විය. එම චරිතය නිසා ඔහුගේ නම වසරේ නව තරුව ලෙස ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානයට නිර්දේශ විය. 1981 දී තිරගත වූ "බොඩි හීට්"(Body Heat) චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය ලබා ගැනීමට ඔහුට හැකිවිය. වසර 1985 දී "කිස් ඔෆ් අ ස්පයිඩර් වුමන්" (Kiss of a Spider Woman) හි සමලිංගික බිම ඔප දමන්නෙකුගේ චරිතය අති දක්ෂ ලෙස නිරූපනය කල ඔහුට, හොඳම නලුවා ලෙස ඔස්කාර් සහ BAFTA සම්මාන පිරිනැමිනි."චිල්ඩ්‍රන් ඔෆ් ලෙසර් ගොඩ්ස්" (Children of Lesser Gods) සහ "බ්‍රෝඩ්කාස්ට් නිවුස්" (Broadcast News) වෙනුවෙන් ඔහුට ඔස්කාර් සම්මාන නිර්දේශයන් ලැබීය. 2005 වර්ෂයේ තිරගතවූ " අ හිස්ට්‍රි ඔෆ් වයලන්ස්" (A History of Violence) ඔහුගේ මීලඟ ඔස්කාර් සම්මානය සඳහා නම නිර්දේශ වූ චිත්‍රපටයයි.  "හර්ලිබර්ලි" (Hurlyburly) හි රංගනය වෙනුවෙන්
1985 දී ඔහුගේ නම ටෝනි සම්මානය සඳහා නිර්දේශනය විය. tayim sanngaraawei kleyaar"සිරියානා" (2005), "ද ගුඩ් ෂෙපර්ඩ්" (2006), "මිස්ටර් බෲක්ස්" (2007), "ඉන්ටු ද වයිල්ඩ්" (2007), "ද ඉන්ක්‍රෙඩිබල් හල්ක්" (2008) සහ තිරගත වීමට ඇති "රොබින් හූඩ්" (2010) ඔහුගේ අනෙකුත් සාර්ථකම නිර්මාන කිහිපයකි. මූලික අවධියමොහු, එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇල්ෆ්‍රඩ් හර්ට් සහ ටයිම් සඟරාවේ ක්ලෙයාර් ඉසබෙල් ට දාව වොෂින්ටන් හිදී උපත ලැබුවේය. 1968 මිඩ්ල් සෙක්ස් () පාසලින් උපාධිය ලබා ගත් අතර ඔහුව නාට්‍ය සංගමයේ සභාපති තනතුරට පත්විය. ඔහු පසුව "ටෆ්ට් විශ්වවිද්‍යාලය"  තුලින් දේවධර්මය උගත්තේය.මේවාත් බලන්න: ස්තූපයදාගැබ හෙවත් ස්ථූප ගොඩනැගුණේ බුදුන් වහන්සේ සිහිකිරීම සඳහාය. බෞද්ධ ස්ථූපයේ ආරම්භය ඈත අතීතයට විහිදී යයි. ‍බෞද්ධයන් ස්ථූපයක් ගොඩනැංවූයේ බුදුන් වහන්සේගේ පූජනීය නෂ්ටාවශේෂ හෝ උන්වහන්සේගේ පවිත්‍ර සලකුණු තැබූ ස්ථාන මුල්කරගෙනය. මෙසේ ගොඩනැංවූ  බෞද්ධ ස්ථූපවලට මහත් භක්තියකින් සැලකීමට බෞද්ධයෝ අමතක නොකළහ. ‍මේ තත්වය මැනවින් විද්‍යමානවූයේ ඉන්දියාවේය. ස්ථූප ගොඩනැගීම ආරම්භවූයේ බුදුන් වහන්සේ ජීවමාන කාලයේදීමය. ඒ බව
ලංකාවෙන් ලැබෙන තොරතුරුවලින්ද තහවුරු වේ. උන්වහන්සේද චෛත්‍යය අගය කරඇත.	" රමණීයං වෝ ආනන්ද චාපාල චේතියං,රමණීයං එරන්දද චේතියං ........."යන බුද්ධ වචනයෙන් පැහැදිලි වන්නේ උන්වහන්සේ චාපාල,සාරන්දද ආදී චෛත්‍යය ස්ථාන රමණීයත්වයෙන් අගය කළබවය. බුදුන් ජීවමාන කාලයේදී බෞද්ධ ස්ථූප ගොඩනැංවුණු බවට ලංකාවෙන් ලැබෙන සාධක නම්,තපස්සු භල්ලුක වෙළෙඳ දෙබෑයන් බුදුන් වහන්සේට විළඳ හා මීපැණි පිළිගැන්වීමෙන් පසුව ලැබුණු කේශධාතු තැන්පත්කර ගිරිහඬුසෑය ඉදිකළබව සඳහන්වීමය. මෙය බුරුම මූලාශ්‍රවලද සඳහන් වේ. එනම් බුරුම ජාතිකයන් විශ්වාස කරන්නේ ඔවුන්ට ලැබුණු කේශධාතු තැන්පත්කර බුරුමයේ ස්වේදගොන් චෛත්‍යය ගොඩනැංවූ බවය. ඒ මගින් පැහැදිලි වන්නේ බුදුන් ජීවමාන කාලයේ බුරුමයේද බෞද්ධ ස්ථූප ගොඩනැංවීම ආරම්භ වූ බවය.මීට අමතරව බුදුන්ගේ ලංකාගමනයේදී මහියංගණයට වැඩමකළ අවස්ථාව සිහිගැන්වීමට සුමන සමන් දෙවියන් විසින් මහියංගණ චෛත්‍යය ඉදිකිරීමද,කැළණියට වැඩමකළ අවස්ථාවේ හිඳගත් මැණික් පුටුව තැන්පත් කිරීමෙන් මණිඅක්ඛිත රජු විසින් ඉදිකරවන ලද කැළණි චෛත්‍යයද බුදුන් වහන්සේ ජීවමාන කාලය හා සම්බන්ධවන චෛත්‍යය වේ.එමෙන්ම ආනන්ද හිමියන් බුදුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ පසු දේහය
පිළිබඳව කෙසේ කටයුතු කළ යුතුද යන්න ඇසූවිට උන්වහන්සේ පවසා සිටියේ තමන් වහන්සේගේ දේහය ආදාහනය කිරීමෙන් පසුව හතරමං හංදියක ස්ථූපයක් තනා පුදපූජාදිය පැවැත්විය යුතු බවයි.එයින් උන්වහන්සේ ප්‍රකාශ කළේ තමන් වහන්සේ ජීවමානව නොමැතිවිට ශාසනයේ පැවැත්ම සඳහා තමන් උදෙසා චෛත්‍යයට පුදසත්කාර කිරීම යෝග්‍ය බවයි.උන්වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් එසේ කළ අතර එම චෛත්‍යය වන්දනය අද දක්වාත් ක්‍රියාත්මක වේ.ඉන්දියාවේ බෞද්ධ චෛත්‍යය වඩාත් ප්‍රචලිත තත්වයට පත්වූයේ අ‍ශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ සමයේදීය. රජතුමා අසූහාරදහසක් වෙහෙර විහාර තැනවූ බව ජනප්‍රවාදයෙහි මෙන්ම වංශකථාවලද සඳහන් වේ. ඒ අනුව ලෝකයේ වැඩිම වෙහෙර විහාර සංඛ්‍යාවක් ගොඩකැංවූ පලකයා ලෙස සැලකෙන්නේ අශෝක අධිරාජ්‍යයාය.බෞද්ධ ස්ථූපයේ ප්‍රභවයබෞද්ධ ස්ථූපය ද මහා පුරුෂ ඇදහීම සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ සංකේතයකි. මහා පුරුෂ ගණයට සම්මා සම්බුද්ධ, පසේ බුද්ධ, අර්හත් ශ්‍රාවක, චක්‍රවර්තී රාජ යන සිව්දෙනා අයත් වේ. චක්‍රවර්තී රජුගේ ද ශරීරය දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විත ය. පරිනිර්වාණයෙන් පසු බුදුහු ධර්මකාය ස්වරූපයෙන් සදාකාලික වෙති. බෞද්ධ ස්ථූපය තුළ ඒ බුදුහු ජීවමාන ව වැඩ සිටිති. ස්ථූපය සියලු බු
දුවරුන් වැඩ සිටින මණ්ඩලයක් ලෙස තාන්ත්‍රික බෞද්ධයෝ ද සලකති. බුද්ධ වංශයේ බුදුරදුන් ථූපයට සමාන ලෙස සලකා තිබීමෙන් මෙය තවදුරටත් තහවුරු වේ. මහායාන සම්ප්‍රදායට අනුව සම්භෝගය දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණ හා අසීතානුව්‍යඤ්ජනවලින් සමන්විත ය. ධර්මකායේ සම්භෝග අවස්ථාව ඉන් දැක්වේ. මේ අනුව ධර්මකාය හෙවත් බුදුරදුන් හෝ එය මානවරූප ව සංකේතවත් කෙරෙන සම්භෝගකාය හෝ ධ්‍යානී බුදුවරු තැන්පත් කොට ස්ථූප තැනීම ‍ඓතිහාසික බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධාතු තැන්පත් කර ස්ථූප තැනීම ශ්‍රේෂ්ඨත්වයෙන් සලකන ලදී. ථෙරවාදීහු ‍ඓතිහාසික සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන් වහන්සේ ඇතුළු පශ්චිම භවික මානුෂී බෝධිසත්වයන්ට ද මහා පුරුෂත්වය ආරෝපණය  කළහ. මෙසේ දෙපක්ෂය ම මහා පුරුෂ සංකල්පය පිළිගෙන ඇති බවත් මහා පුරුෂයන් සිටින ස්මාරකයන් ලෙස හෝ මහා පුරුෂ සංකේතයක් වශයෙන් ස්ථූපය දෙපක්ෂය ම පිළිගෙන ඇති බව අනාවරණය ‍වෙයි. ‍මේ තත්ත්වය අනුව බෞද්ධ ස්ථූප වෛදික මහා පුරුෂ සංකල්පය බැඳි හිරණ්‍ය ස්ථූප ප්‍රභව කොට ඇති බව අග්‍රාවාලගේ මතය නිවැරදි සේ පෙනේ.බෞද්ධ ස්ථූපයේ ඉතිහාසයබෞද්ධ ස්ථූප ගොඩනැඟීම ආරම්භ වූයේ බුදුන් ජීවමාන ව සිටියදී ම ය. බුදුන් ජීවමාන ව සිටියදී ම පිරිනිවන් පෑ ශාරිපුත්ත,
මොග්ගල්ලාන අගසව් දෙනමගේ භෂ්මාවශේෂ තැන්පත් කොට ස්ථූප තනන ලදී. ඒ සඳහා උපදෙස් දෙන ලද්දේ බුදු රජාණන් වහන්සේ ය. බුදුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑමට ප්‍රථම ආනන්ද හිමියන් විමසන ලදුව තමන් වහන්සේ පිරිනිවීමෙන් පසු ව මෘත දේහය සක්විති රජෙකුගේ මෘතදේහයට මෙන් සලකා ආදාහනය කොට සිව් මංසන්ධියක ස්ථූපයක් තනවා ප්‍රදක්ෂිණා කිරී‍මෙන් මල්දම් පැළඳවීමෙන් සුවඳසුණු ගැල්වීමෙන්  එය පූජා කරන ලෙස පැවසූ බව මහා වග්ගයෙහි සඳහන් වේ. මෙය ප්‍රාග් බෞද්ධ චක්‍රවර්තී වන්දනාව අනුගමනය කිරීමකි. මේ දෙකෙන් ම මහා පුරුෂ වන්දනාව අදහස් කෙරේ. සර්වාස්තිවාදි වි‍නයෙහි දැක්වෙන පරිදි අනාථ පිණ්ඩික ද බුදු රජාණන් වහන්සේගෙන් කෙස් හා නිය ලබා ගෙන ඒවා තැන්පත් කොට ස්ථූපයක් තැනීමට බුදු රජාණන් වහන්සේගෙන් අවසර ලබා ගෙන ඇත. එම ස්ථූපය බිත්ති රතු, කළු, සුදු වර්ණ ආලේප කිරීමට ද මෛතුන රූප හැර වෙනත් ඕනෑ ම රූපයක් ඇඳීමට ද දොරටුවලට දොරවල් සවි කිරීමට ද දොරටු ඉදිරිපිට ‍වටේට ගරාදි වැට තැනීමට ද විමානවල කුඩා ස්ථූප තැනීමට ද කුළුණු යෙදීමට  හා ඒවා පාට කිරීමට ද ඔහු බුදුන්ගෙන් අවසර ලබා ගෙන ඇත.මහා සාංඝික විනයෙහි එන පරිදි බුදුරදුන් විසින් ම කාශ්‍යප බුදුරදුන් උදෙසා ස්ථූපයක් තනවන ලදී
. ගඩොලින් තනන ලද එම ස්ථූපය රන් හා රිදී තහඩුවලින් වසන ලදී. එම ස්තූපය යොදුනක් උස ය. එහි අර්ධ විෂ්කම්භය යොදුන් භාගයකි. ලෝකඩවලින් ගරාදි වැට තනන ලදී. මේ ස්ථූපය තැනීම සඳහා අවුරුදු 7 දින 7 ක් ගත වී ඇත. ස්ථූපයේ හතර පැත්තේ විමාන සිංහ හා ඇත් රෑප ද විය. කාකි රජු විසින් කරවන ලද ස්ථූපයක් ගැන මහා සාංඝික විනයෙහි සඳහන් වේ. බුදුරදුන් උපන්, බුදු වූ, දම්සක් පැවැත් වූ, පිරිනිවන් පෑ තැන්වල ද චෛත්‍ය තනවනු ලැබී ය.සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන් වහන්සේ බුද්ධත්ව‍ය ලබා සති හතක් ගිය තැන උන්වහන්සේට පළමු ආහාරය පිදූ තපස්සු හා භල්ලුක යන වෙළඳ සහෝදරයන් දෙදෙනා උන්වහන්සේගෙන් ලබා ගත් කෙස් ශ්‍රී ලංකාවට ගෙනැවිත් නැගෙනහිර වෙරළේ තිරියාය නමින් ප්‍රසිද්ධ ස්ථානයේ ස්ථූපයක් කරවා එහි තැන්පත් කළ බවට සෙල්ලිපියක සඳහන් වේ. තවද බුදුහු මුලින් ම ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අවස්ථාවේ සමන්තකූටය වාස භවනය කරගත් මහා සුමන දෙවියෝ බුදුන්ගෙන් ලබාගත් කේශ ධාතු තැන්පත් කර මහියංගන චෛත්‍ය කර වූ බව මහා වංශයේ සඳහන් වේ.‍‍ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේට ජ්‍යෙෂ්ඨ සමකාලිකයෙක් වූ මහාවීර තුමන්ගේ නායකත්වයෙන් පහළ වූ ජෛන ආගමේ ද ස්ථූප වන්දනාව පිළිගෙන තිබේ. එම ස්ථූප බෞද්ධ ස්ථූපවලට සමාන බව ස
ී.එස්.ෂා පවසයි. එම නිසා බෞද්ධයන් බුදුරදුන්ගේ භෂ්මාවශේෂ තැන්පත් කොට ස්ථූප තැනීමට පෙර ජෛනයන් මහාවීර තුමාගේ භෂ්මාවශේෂ තැන්පත් කර ස්ථූප තනන ලද බව සිතිය හැකි ය.බුදු රජාණන් වහන්සේ පිරිනිවීමෙන් පසු උන්වහන්සේගේ භෂ්මාවශේෂ කොටස් අටකට බෙදා රටවල් අටකට භාර දෙන ලදී. ඒ භෂ්මාවශේෂ ලබාගත් රජගහනුවර අජාසත්ත, වේසාලියෙහි ලිච්ඡවීහු, කපිලවස්තුවේ ශාක්‍යයෝ, අල්ලකප්පයෙහි බුලයෝ, පාචෙය්‍යයෙහි මල්ලවයෝ, කුසිනාරාවේ මල්ලවයෝ ශාරීරික ධාතු කොටස් තැන්පත් කොට ස්ථූප තනා පිදූහ. ධාතු බෙදූ බඳුන (කුම්භය) තැන්පත් කොට ස්ථූපයක් තනා පිදුවේ ය. පිප්ඵලී වනයේ මෞරවයෝ බුදුරදුන්ගේ මෘතදේහය දැවූ සෑයේ අඟුරු ලබා ගෙන ඒවා තැන්පත් කොට ස්ථූපයක් තනා පිදූහ. මේ අනුව බුද්ධ පරිනිර්වාණයට අනතුරුව බෞද්ධ  ස්ථූප දහයක් තනා පුදනු ලැබු බව අනාවරණය වෙයි.රාමගාමයෙහි ස්ථූපයේ තැන්පත් කර තිබූ ධාතු පසු ව මාඤ්ජේරික නාග භවනයෙහි ඝරයක් සහිත ස්ථූපයක තැන්පත් කර තිබී ක්‍රි.පූ.2 වන සියවසේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය කළ දුට්ඨගාමිණී රජු විසින් ලබා ගෙන මහා ථූපයේ (රුවන්වැලි සෑයෙහි) තැන්පත් කරන ලද බව මහා වංශයේ සඳහන් වේ. ස්ථූප ඉන්දියාවෙන් ප්‍රභවය ලැබූවක් නොවිය හැකි ය. සුමේරියානු වාස
්තු විද්‍යාවේ මෙම ස්මාරක විශේෂයට සමාන සිග්ගුරත් නමින් ගොඩනැඟිලි විශේෂයක් වෙයි. චන්චායු යන දෙවියන් වැඳීමට හා මළවුන් ඇදහීමට එය සම්බන්ධ වේ. පිරමිඩ්ස් ද ස්ථූප විශේෂයකි. ක්‍රි.පූ. යුගයට අයත් ස්ථූප රෝමයේ ඉටුය්කන්හි තිබේ. ඒවා බෞද්ධයන්ගේ වෘත්තාකාර ස්ථූපවලට බෙහෙවින් සමාන ය. මේ අනුව සලකන කල්හි ස්ථූපය නමැති ගොඩනැඟිලි වර්ගය අවුරුදු දහස් ගණනක් අතීතයට විහිදී ගිය පෙර අපර දෙදිග ම රටවලට උරුම වූවක් වේ.ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ස්ථූපයප්‍රධාන ලිපිය: ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ දාගැබ්ඉන්දියාවේ අ‍ශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ කාලයේදී ලංකාවේ පාලනය කළ දේවානම්පියතිස්ස රජ දවස එනම් ක්‍රි.පූ 3 වන සියවසේදී මෙරටට බුද්ධාගම ලැබුණේ මහින්දාගමනයත් සමගය. බුදු දහම ලැබීමෙන් පසු ලංකාවේ ගොඩනනංවන ලද ප්‍රථම චෛත්‍යය ලෙස සඳහන් වන්නේ ථූපාරාම ත්‍යයයි.ඒ සඳහා මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ උපදෙස් ලැබුණු බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ.මේ අනුව ථූපාරාමය ගොඩනැංවීමේදී භාරතීය ‍බෞද්ධ ආභාසය ඒ සඳහා ලැබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. එහෙත් පසුකාලීනව ගොඩනංවන ලද බෞද්ධ ස්ථූප නිර්මාණයේදී ලංකාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පියා දේශියත්වයට ගැලපෙන පරිදි චෛත්‍යය නිර්මාණයට පෙළඹී ඇති බව විද්වතුන්ගේ මත
ය වේ. ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ විශිෂ්ට හැකියාවන් මෙන්ම සාමය, සහෝදරත්වය,සහයෝගය වැනි උතුම් ගුණාංගයන් මෙම චෛත්‍යය නිර්මාණයන් තුළින් පිළිබිඹු වන බව ඒ දෙස බලන ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට සිතේ.ඉනිදියාවේ සාංචි ස්ථූපය වැනි ස්ථූප දෙස බලන විට ලංකා ස්ථූපයේ වර්ධනය දේශීය ගෘහනිර්මාණශිල්පය අනුව යමින් අලංකාරත්වයෙන් හා දර්ශනීයත්වයෙන් ඉදිරියට ගෙනගිය බව පැහැදිලි කාරණයකි.රුවන්වැලි මහාසෑය,අභයගිරිය, ‍ජේතවනය වැනි චෛත්‍යය ලෝකයා මවිතයට පත්කරවන්නේ ඉහත ලක්‍ෂණයන්ගේ බලපෑමෙන් බව කිවහැකිය.දාගැබක ප්‍රධාන අංගමුල් යුගයමුල් කාලයේ චෛත්‍යයක තිබුණු අංග ක්‍රමයෙන් විකාශනය වී ඇතිබව පෙනේ.භාරතයේ සාංචි ස්ථූපය ගොඩනංවන ලද්දේ ගල්වැටකින් වටවුණු භූමි භාගයකය.චෛත්‍යයට ඇතුළුවීමට දොරටු සතරක් සතර දිශාවෙන් විය.ගොනුව:New parts of stupa.jpgඑම දොරටුවල අලංකාර කැටයම් දක්නට ලැබේත ස්ථූපය ඉදිකරන ලද්දේ එම මළුවෙහි මැද පිහිටි වේදිකාවකය.මෙම වේදිකාවට නැඟීමට පියගැටපෙළක් විය.මෙම වේදිකාව මත ඉදිකරන ලද අර්ධ ගෝලාකාර දාගැබ ස්ථූපය විය.එම ගර්භය මුදුනෙහි තවත් මේදියක්ද ඒ මත හතරැස් කොටුවක්ද ඉදිවිය.ඒ හතරැස් කොටුව මත හරිමැද යෂ්ටියක් විය. එම යෂ්ටිය මත ඡත්‍
රයක් විය.චෛත්‍යයට වැදගත්කම ගෙනදුන් ධාතු නිධානය කරන ලද්දේ අර්ධ ගෝලාකාර හැඩැති ධාතු ගර්භයෙහිය.පසුකාලීන යුගයපසුකාලයේදී මෙම චෛත්‍යයේ අංග වැඩිවිය. ඒ අනුව වැලිමළුවක් ,සලපතල මළුවක් හා පේසා වළලු එකතුවිය. ධාතුගර්භය ඉදිකළේ මෙම පේසා වළලු මතය.අද එය ස්ථූපයේ අලංකාරය සඳහා නිර්මාණය වූවක් බවට පත්ව තිබේ.එමෙන්ම ධාතුගර්භය මත ස්ථූප ආරම්භයේදී පැවති කුඩා මේදිය සතරැස් කොටුවක් බවට පත්විය.ඒ මත කලින් තිබූ ඡත්‍රය හා සම්බන්ධ යෂ්ටිය දේවතා කොටුව වශයෙන් හැඳින්වීය. දේවතා කොටුවේ පහළ සිට ඉහලට සිහින් හැඩයටකළ නිර්මාණය කොත්කැරැල්ල විය.කොත්කැරැල්ල මුදුනේ ස්ථූපය අලංකාර කරමින් කොතක් පැළඳූ අතර කොත මුදුනෙහි පළිඟුවක් විය. කාලයාගේ ඇවෑමත් සමඟම ස්ථූපයට තවත් අංග ඒකරාශි විය. දොරටු සතරෙහි තොරණ සතර හා සම්බන්ධ ම්‍ළුවට නැග එන ගල්පඩිපෙලද ඒ ආශ්‍රිතව කොරවක්ගල්,මුරගල් හා සඳකඩපහණක්ද එකතුවිය. මීට අමතරව චෛත්‍යය හා සම්බන්ධ කර ස්ථූපයේ හතර පැත්තෙහි සමාන්තර වාහල්කඩ සතරක්ද පසුකාලයේදී ඉදිවිය. එම වාහල්කඩ ඉදිකළේ චෛත්‍යයේ ශක්තිය වර්ධනය කිරීමටත් අලංකාරය ඇතිකිරීමට හා වන්දනාකරුවන්ට මල්පහන් ආදී තම පූජා භාණ්ඩද තැන්පත් කිරීමටය.ඒ සඳහා වාහල්කඩ
ආශ්‍රිතව ශෛලමය මල් ආසනයක්ද විය.දාගැබ් වර්ගනිධන් වස්තුව අනුව දාගැබ් වර්ගශාරීක චෛත්‍ය දාගැබ්පාරිභෝගික චෛත්‍යය දාගැබ්පාරිභෝගික චෛත්‍යය දාගැබ්හැඩය අනුව දාගැබ් වර්ගප්‍රධාන ලිපිය: ශ්‍රී ලංකාවේ දාගැබ්බෞද්ධ ස්ථූප ගත්විට ඒවා විවිධාකාර හැඩයන්ගෙන් යුක්ත වේ. ස්ථූප ප්‍රධාන වර්ග කිහිපයකි.ඝණ්ඨාකාරඝඨාකාරබුබ්බුලාකාරධාන්‍යාකාරආමලාකාරපද්මාකාරඝණ්ඨාකාරඝණ්ඨාකාර චෛත්‍යය ඝණ්ඨාවක ස්වරූපය ගනී.මෙම චෛත්‍යය වර්ගය ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවන අතර බුදුදහම ලැබීමෙන් පසු ලංකාවේ ඉදිකළ ප්‍රථම දාගැබ ඝණ්ඨාකාර හැඩයෙන් යුක්ත වේ.එය ථූපාරාම දාගැබය.ථූපාරාම දාගැබඝඨාකාරඝඨාකාර චෛත්‍යය යනු කළයක හැඩයට නිර්මාණය කර ඇති චෛත්‍යය වේ.පොළොන්නරු දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි සෝමාවතී චෛත්‍යයයත් මඟුල් මහාවිහාර ස්ථූපයත් ඝඨාකාර හැඩයෙන් යුක්තය.බුබ්බුලාකාරදියබුබුලක හැඩයගත් චෛත්‍යය මේ නමින් හැදින්වේ.ලෝකයා මවිතයට පත්කරන රුවන්වැලි මහාසෑය බුබ්බුලාකාර හැඩයගනී.එමෙන්ම තිස්සමහාරාම ස්ථූපය,පොළොන්නරුවේ කිරිවෙහෙර හා රන්කොත් වෙහෙර බුබ්බුලාකාර හැඩයෙන් යුක්තය.