LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ණ ආයතනය, කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය. සම්ප්‍රවේශය 2023-05-31.↑ Whiting, G.C. (1970), p. 5.භාහිර සබැඳිLibrary resources about  ජෛව රසායන විද්‍යාව Resources in your libraryResources in other librariesWikibooks has more on the topic of: ජෛව රසායන විද්‍යාවජෛව රසායන විද්‍යාව හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.At Wikiversity, you can learn more and teach others about ජෛව රසායන විද්‍යාව at the Department of ජෛව රසායන විද්‍යාව"Biochemical Society".The Virtual Library of Biochemistry, Molecular Biology and Cell BiologyBiochemistry, 5th ed. Full text of Berg, Tymoczko, and Stryer, courtesy of NCBI.SystemsX.ch – The Swiss Initiative in Systems BiologyFull text of Biochemistry by Kevin and Indira, an introductory biochemistry textbook.vteBiochemistry topicsScience  fieldsList of life sciencesChemistryBiologyChemistry fields:Analytical chemistryInorganic chemistryMedicinal chemistryOrganic chemistryPhysical chemistryTheoretical chemistryBiochemistry
fieldsMolecular biologyCell biologyChemical biologyBioorthogonal chemistryMedicinal chemistryPharmacologyClinical chemistryNeurochemistryBioorganic chemistryBioorganometallic chemistryBioinorganic chemistryBiophysical chemistryBacteriologyparasitologyvirologyimmunology.General  chemistryChemical reactionsChemical synthesisMoleculeOrganic reactionsCatalystReagentReaction mechanismConceptsStructural biologyEnzymologyMetabolismBiomoleculeCellsCell theoryRibosomeNucleusPeptideAmino acidsProteinPeptideHormoneEnzymeMetabolic pathwayGenetics:ChromosomesRNADNAGenetic codeBiomolecule  familiesCarbohydrates:AlcoholsGlycoproteinsGlycosidesLipids:EicosanoidsFatty acidsFatty-acid metabolismGlyceridesPhospholipidsSphingolipidsCholesterolSteroidsNucleic acids:NucleobasesNucleosidesNucleotidesNucleotide metabolismProteins:Amino acidsAmino acid metabolismOther:TetrapyrrolesHemeChemical  synthesisArtificial gene synthesisBiomimetic
synthesisBioretrosynthesisBiosynthesisChemosynthesisConvergent synthesisCustom peptide synthesisDirect processDivergent synthesisElectrosynthesisEnantioselective synthesisFully automated synthesisHydrothermal synthesisLASiSMechanosynthesisOne-pot synthesisOrganic synthesisPeptide synthesisRadiosynthesisRetrosynthesisSemisynthesisSolid-phase synthesisSolvothermal synthesisTotal synthesisVolume combustion synthesisTemplates{{Branches of chemistry}}{{Cellular structures}}{{Organic reactions}}{{Chemical synthesis}}{{Amino acids}}{{Chemical bonds}}{{Protein primary structure}}{{Amino acid metabolism enzymes}}{{Life on Earth}}{{Botany}}{{Zoology}}RelatedOccupationsBiologistChemistBacteriologistMicrobiologistMicroscopyConcepts:Scientific methodPeriodic tableExperimentsNotable scientists:Robert HookeAntonie van LeeuwenhoekFrancesco RediCategory CommonsPortalvteBranches of biologyAerobiologyAnatomyAstrobiologyBiochemistryBioengineeri
ngBiogeologyBiogeographyBiohistoryBiomechanicsBiophysicsBioinformaticsBiostatisticsBiotechnologyBotanyCell biologyCellular microbiologyChemical biologyChronobiologyComputational biologyConservation biologyCryobiologyCytogeneticsDevelopmental biologyEcologyEcological geneticsEmbryologyEpidemiologyEpigeneticsEvolutionary biologyFreshwater biologyGeobiologyGeneticsGenomicsHerpetologyHistologyHuman biologyImmunologyMarine biologyMathematical biologyMicrobiologyMolecular biologyMycologyNeontologyNeuroscienceNutritionOrigin of lifePaleontologyParasitologyPathologyPharmacologyPhycologyPhylogeneticsPhysiologyQuantum biologySociobiologyStructural biologySystematicsSynthetic biologyXenobiologySystems biologyTaxonomyTeratologyToxicologyවෛරසවේදයVirophysicsZoologySee alsoHistory of biologyNobel Prize in Physiology or MedicineTimeline of biology and organic chemistryvteජෛව තාක්ෂණය (Biotechnology)ඉතිහාසයHistory of biotechnologyTimel
ine of biotechnologyCompetitions and prizes in biotechnologyශාකාColors of biotechnologyIndustrial biotechnologyBiological conceptsAlleleසෛලDNA/RNAFermentationGenePlasmidප්‍රෝටීන්Selective breedingGeneral conceptsBiotechnology industrial parkBiotechnology productsBiotechnology lawGreen RevolutionHuman Genome ProjectPharmaceutical companyBasic techniques and toolsBiology fieldBioreactorCell cultureFlow cytometryHybridoma technologyHPLCNMRSpectroscopyChemical fieldCentrifugationCSTRDSTRCrystallizationChromatographyDialysisElectrophoresisExtractionFed BatchFiltrationPFRSedimentationApplicationsAnimal cell cultureBioinformaticsBiosynthesisBionic architectureCell immunityCloningReproductive cloningTherapeutic cloningEmbryologyEnvironmental biotechnologyGenetic engineeringGenetically modified organismMolecular geneticsGene therapyMicrobial biodegradationOmicsPharmacogenomicsStem cellsTelomereTissue cultureInterdisciplinary fields
BioeconomyBioelectronicsBioengineeringජීව විද්‍යාවBiopharmacologyBiomedical engineeringBiomedicineBiomimeticsBiochemicalsBioroboticsChemical engineeringMicrobiologyMiningMolecular biologyNanobiotechnologyවෛරසවේදයලැයිස්තුIndex of biotechnology articlesList of biotechnology articlesList of biotechnology companies ප්‍රවර්ගය කොමන්ස්vteරසායන විද්‍යාවේ ශාඛාGlossary of chemical formulaeList of biomoleculesList of inorganic compoundsආවර්තිතා වගුවAnalyticalInstrumental chemistryElectroanalytical methodsSpectroscopyIRRamanUV-VisNMRMass spectrometryEIICPMALDISeparation processChromatographyGCHPLCCrystallographyCharacterizationTitrationWet chemistryCalorimetryElemental analysisTheoreticalQuantum chemistryComputational chemistryMathematical chemistryMolecular modellingMolecular mechanicsMolecular dynamicsPhysicalElectrochemistrySpectroelectrochemistryPhotoelectrochemistryThermochemistryChemical thermodynamicsSurface scienceInterface a
nd colloid scienceMicromeriticsCryochemistrySonochemistryStructural chemistryChemical physicsFemtochemistryChemical kineticsSpectroscopyPhotochemistrySpin chemistryMicrowave chemistryEquilibrium chemistryInorganicCoordination chemistryMagnetochemistryOrganometallic chemistryOrganolanthanide chemistryCluster chemistrySolid-state chemistryCeramic chemistryOrganicStereochemistryAlkane stereochemistryPhysical organic chemistryOrganic reactionsOrganic synthesisRetrosynthetic analysisEnantioselective synthesisTotal synthesis / SemisynthesisFullerene chemistryPolymer chemistryPetrochemistryDynamic covalent chemistryBiologicalBiochemistryMolecular biologyCell biologyChemical biologyBioorthogonal chemistryMedicinal chemistryPharmacologyClinical chemistryNeurochemistryBioorganic chemistryBioorganometallic chemistryBioinorganic chemistryBiophysical chemistryInterdisciplinarityNuclear chemistryRadiochemistryRadiation chemistryActinide chemistryC
osmochemistry / Astrochemistry / Stellar chemistryGeochemistryBiogeochemistryPhotogeochemistryEnvironmental chemistryAtmospheric chemistryOcean chemistryClay chemistryCarbochemistryFood chemistryCarbohydrate chemistryFood physical chemistryAgricultural chemistrySoil chemistryChemistry educationAmateur chemistryGeneral chemistryClandestine chemistryForensic chemistryForensic toxicologyPost-mortem chemistryNanochemistrySupramolecular chemistryChemical synthesisGreen chemistryClick chemistryCombinatorial chemistryBiosynthesisChemical engineeringMaterials scienceMetallurgyCeramic engineeringPolymer scienceආශ්‍රිතHistory of chemistryNobel Prize in ChemistryTimeline of chemistryof element discoveries"The central science"Chemical reactionCatalysisChemical elementChemical compoundAtomMoleculeIonChemical substanceChemical bondAlchemyQuantum mechanics ප්‍රවර්ගය කොමන්ස්ද්වාරය WikiProjectvteGlossaries of science and engineeringAerospace engi
neeringAgricultureArchaeologyArchitectureArtificial intelligenceAstronomyBiologyBotanyCalculusCell biologyChemistryCivil engineeringClinical researchComputer hardwareComputer scienceDevelopmental and reproductive biologyEcologyEconomicsElectrical and electronics engineeringEngineeringA–LM–ZEntomologyEnvironmental scienceEvolutionary biologyGenetics0–LM–ZGeographyArabic toponymsHebrew toponymsWestern and South AsiaGeologyIchthyologyMachine visionMathematicsMechanical engineeringMedicineMeteorologyMycologyNanotechnologyOrnithologyPhysicsProbability and statisticsPsychiatryQuantum computingRoboticsScientific namingStructural engineeringVirologyද්වාර: ජීව විද්‍යාව රසායන විද්‍යාවඅධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලSpainGermanyIsraelUnited StatesJapanCzech Republicවෙනත්Historical Dictionary of SwitzerlandNARAගොයම් කැපීම කළ කුඹු‍රේ උස පෙදස කමත ලෙසින් යොදා ගැනේ.කමත යන වචනය "කලතේ" යන හෙළ වදනින් බිඳී ආවකි. "කළවිට"ලෙස ද කමත හදුන්වයි. ගොවීන
් සාම්ප්‍රදායිකව භාවිත කළ කමත් වර්ග තුනක් දක්නට ලැබේ.එනම්, 1. බිම් කමත2. ගල් කමත3. වෙල් කමත් යනුවෙනි.කමත් වර්ගබිම් කමත - බිත්තර වී වෙන්කර ගැනීමට හොඳම බිම් කමතයි. මීට මූලිකත්වය හිමිවේගල් කමත - ස්වභාවිකව පිහිට තිබෙන කළු ගල් තලාව ගල් කමත ලෙස හැදින්වේ.වෙල් කමත -  වෙල් කමත යොදාගනු ලබන්නේ හදිසි අවස්ථාවන්හිදීය.උදාහරණ ලෙස  වසංගත රෝග,කුර ලෙඩ ,බෝවෙන රෝග පැතිරී යාම් තිබෙන විටය.කමත තුළ කටයුතු සිදුවන ආකාරය1.නිමිති බැලීම2.කමත කැපීම3.අරක්වස්තු තැන්පත් කිරීම* කටු හක්බෙල්ලෙක්* යකඩයක් * කොහොඹ පෝරුවක්* තොළබෝ , හීරැස්ස,දිවි කදුරු,නික,දෙහි කොළවලින් එකකින් කොළ හත බැගින් .4.අළුහන් වැඩීමකමතේ වට ඇඳීමෙන් පසුව කොටස් හතරකට හෝ අටකට දිග අතට පාද බෙදා රූප සටහන් ඇදීම.එනම් යතුර ,උකුණු දැත්ත,කෙවිට ,බෝලත්ත,  කටුමානත්ත,උදැල්ල,නගුල ,ලාහ,කටු හක්ගෙඩිය ආදී කමතේ දී භාවිතා කරන උපකරණවල රූප සටහන් ඇදීම .ඉලක්කම් හා විවිධ දේවා‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ක‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍්‍ෂර ද  සටහන් කරයි.5.කමතට   ගොයම් දැමීම.6.ගොයම් මැඩීම.7.කාටුව ගැසීම හා
බැත රාහි කිරීම.කමත මැදට බැත ඵකතු කිරීම.8.බැත ගැරීමේ චාරිත්‍රය.බැතයට වැඳ දෝතින් බැත අහුරු තුනක් කුල්ලට  දමා අනතුරුව තුන් පැත්තකට වැඳ දෝත් නවයක් කුල්ලට දමා ඵය බැත කන්දට හැළීමය.9.බැත කන්ද වැඩීමේ චාරිත්‍රය10.වෙනිය කැපිල්ලේ චාරිත්‍රය.කුල්ල ගෙන අරක්වළ සමීපයට ගොස් අරක් වළේ වු ද්‍රව්‍ය ගෙන කුල්ලටදමා ගනී.පසුව පිදුරු වෙනිය ගැට ගසා තිබූ තැනට පැමිණ වෙනිය හා පොළව අතරින් කුල්ල රිංගවා කුල්ල වෙනිය වටා තුන් වරක් ගෙන ගොස් බිම තබා වෙනියේ ගැටය ලිහා වෙනිය කුල්ලට දමා ගනී. ඵයට වැඳ වෙනිය ලිහා මැඩුහන් ඉවතට දැමීම සිදු කිරීම වෙනිය කැපීමේ චාරිත්‍රයයි.(කහඳගමගේ පියසේන - 1999- "රන්වන් කරල්")11.යාල්ලීම (මැනීම)ආරම්භයේදී ලා‍හ පුරවා "ලාහයි" කියමින් ගෝනියට දමා ගනී. ඵසේ අටදක්වා ගණන් කරමින් මැනීම කරයි.නමුත් නව වැන්න පුරවා ගත්පසු නවය නොකියා "අට හොදයි" කියා දමා ගනී. කමතේදී නවය නපුරු ලෙස සලකයි.දහ වැනිය ලාහ ගෝනියට දැමූ පසු "පෑලයි" කියන අතර තල් කොළපෙට්ටියෙන් ගල් කැටයක් ගෙන කමතෙහි තබා නැවත වතාවක් ලාහයි,දෙකයි,තුනයි, ආදී වශයෙන් මැනීම සිදු කරයි. අවසානයේදී ගල් කැට සංඛ්‍යාව අනුව අස්වැන්න කොපමණද කියා තීරණය කරයි.[[රූපය:Kamatha[
1].jpg]]12.කිරි ඉතිරුම් මංගල්ලේඋදෑසන ඉර පෑයු වේලාවේ සිට ඉර මුදුන් වන වේලාව දක්වා කාලය මීට යොදා ගනී. මෙහිදී අයියනායක,කඩවර,පුල්ලෙයාර,ගලේබණ්ඩාර,ගොපල්ලා කියන දෙවිවරුන් පස් දෙනා ප්‍රධාන වේ.13.තටු තැබීම ගොවියා යුතුකම් ඉෂ්ට කරන අවස්ථාවක් ලෙස ‍මෙය ගැනේ. හත් ගොල්ලක් සඳහා තටු තැබේ.ගමේ වෙදරාල ,ගමේ කපුරාල , ගමේ ප්‍රධානියා ,වෙල් මුලාදෑනියා, ගුරුවරයා යන පස් දෙනාද ඉතිරි ගොටු දෙක මව්පියන් හා භාර්යාව දරුවන් වෙනුවෙන්ය.ඉන් පසුව සියලු දෙනා ඵක්ව කිරිබත් ආහාරයට ගනී.14.ඉස්මලු පෙරහැර (බැත ගෙනයාම) මෙසේ ගෙනයන බැත වී බිස්සට දමන්නේ කට්ටකුමංඡල් අල්ලා "සබ්බ පාපස්ස අකරණං "යන ගාථාවද කියමිනි.15.පැන් වැඩිල්ල  කමතේ සියලු කටයුතු අවසන් වන්නේ පැන් වැඩිල්ලෙන් පසුවය. නැවුම් වළදකට පොල් වතුර දමා, පසුව පොල්කිරි ස්වල්පයක්ද මිශ්‍ර කර ගනී.සුදුහදුන් කැබැල්ලක් ඵම දියරයෙන් උරච්චි කර අත් කහද මිශ්‍ර කරගනී.පසුව අරක් වල හාරා ආරම්භයේදී ඵහි තැන්පත් කළ අරක් වස්තු සියල්ල කුල්ලට දමාගෙන කමත වටා තුන් වරක් ගමන් කරයි.පසුව කොහොඹ කොළ ඉත්තක් ගෙන නැවුම් වළදට දමා සාදාගත් මිශ්‍රණය කමත පුරාඉසීම සිදු කිරීම පැන් වැඩීමයි.කමත් බස1.බරු ඇ
ට -වී ඇට2.ඵළවෙනවා -පොත්ත ඉවත්වෙනවා3.අත්තම -ශ්‍රමය හුවමාරුව4.නඩලං කෙළීම -කිසිදු අර්ථයක් නැතිව දුව පැන සෙල්ලම් කිරීම5.බෝල් අත්ත -කමත අතුගෑමට ගන්නා මෙවලම6.බෝල් තියනවා -අතුගෑම7.අරක් මුත්තා - ගෝලාකාර කළු ගලකි8.උකුණු දැත්ත - පිදුරු ගස් පාදා ගන්නා රිට  9.ලාහ   - වී මැනීමට ගත් ‍මෙවලමකි10. කලප්පන්න - මෙවලම් හෙවත් උපකරණ11.අතලය -කුඩා කළය12.මැඬුවම් -හොදින් මඬීනා ලද ගොයම් ගස්13.රාහි කරනවා -ඵක්තැන් කිරීම14.කරත්ත මල්ල -වී දමන විශාල මල්ල15.පට මල්ල - කට පළල් උසින් අඩු පං මල්ල16.කුඩිල්ල  - කමතේ වැඩ කරන විට සිටීමට හදන පැල  .මෙය මාතර -ගුබ්බෙ , උඩරට - යාල අත්ත , පානම - ලැගුම් පොළ , වන්නියෙ - වාඩිය,         වෙල්ලස්සෙ -පුරන්නාව , මොරවක් කෝරලේ - කුස්සි බෝය17.උප්පිඩ - ගොයම් කපනා විට අතට ගන්නා ප්‍රමාණය18.මහප්පිඩ - උප්පිඩ කිහිපයක ඵකතුව19.පැඟිරි - බුලත් (පැඟිරි බෝයක් - බුලත් විටක්)20.කටුවන - හුණු21.සේදැරිකමත් තහංචි සහ පිළිවෙත්ශබ්ද නගා කතා කිරීම තහංචිය.කමත් භාෂාවෙන් පමණක් කතා කළ යුතුය.ගැහැණුන් කමතට නොපැමිණිය යුතුය.පාවහන් හා හිස් වැසුම් පැළදීම නොකළ යුතුය.රංඩු දබර වීම, ඇණ
කොටා ගැනීම , ණය තුරහ වී ඉල්ලා ගැනීම හෝ ණය තුරස් ගැන කතා කිරීම ,මගුල් තුලා කතා බස් කිරීම ‍හෝ දීග තීන්දු කිරීම වලංගු නැත.කෙළ ගැසීම නොකළ යුතුය.ඉරිදා, අඟහරුවාදා, සෙනසුරාදා, කොළ පාගන්නේ නැත.කිල්ලට අසුවෙච්ච කිසිවෙකුට කමත් භූමියට ඇතුළු වීමට තහංචිය.(උපත් කිල්ල, මරණ කිල්ල,වැදුම් කිල්ල පමණක් නොවේ මාස් කිල්ලට හසුවු කිසිම අයෙකුටවත් පැමිණීම තහංචිය.)වසංගත වැළැදුනු ඇත්තන්ට ,බෝවන රෝග හෝ දෙවියන්ගේ ලෙඩ හැදුණු අය හට කොහොඹ කොළ හා කහ මිශ්‍ර ස්නානයට පෙ‍ර ඵ්ම තහංචය.කමත් භූමිය උඩින් මළ මිනියක් ගෙනයාම තහංචය.කමත් භූමියේ සිටින කුරගානා බඩගානා සත්ත්වයන් මැරීම තහංචිය.කමතේ සිට මස් , මාළු හෝ කිළි ජාති අනුභවය තහංචිය.රා ,අරක්කු බීම හෝ ගෙන ඒම තහංචිය.කමතේ බැත පයින් එකතු කිරීමද නොකළ යුතුය.බුලත් විට හැපීම තහංචි නැතත් බුලත් කෙළ ගැසීම තහdfඈණුම් ඇරීම ,ඇග මැලි කැඩීම තහංචිය.පරිශීලන ග්‍රන්ථ නාමාවලියමඩකුඹුරේ නෝමන් සිරිපාල - (1994) '' කමත් හෑල්ල '' , ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ 675, පී. ද ඇස්. කුලරත්න මාවත, කොළඹ 10.1.කහඳගමගේ පියසේන - (1999)  " රන්වන් කරල්"  , චතුර මුද්‍රණ ශිල්පියෝ, 142,අවිස්සාවෙල්ල පාර, වැල්ලම් ප
ිටිය.2.දළුපොත කුමාර මහින්ද - (2002) " කමතේ වගතුග" , ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ,675,මරදාන පාර ,කොළඹ 10.මහනුවර යුගයේ චිත්‍ර උඩරට චිත්‍ර නමින් ද හැඳින්වේ. අතීතයේ දී උඩුනුවර, යටිනුවර, දුම්බර හේවාහැට, හාරිස්පත්තුව යන ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්තව පැවති උඩරට රාජධානිය වත්මන් මහනුවර කේන්ද්‍ර කර ගත්තකි. 1වන විමලධර්මසූරිය රජු ගෙන් ඇරඹි යුගය ශ්‍රි වික්‍රම රාජසිංහ රජුගෙන් නිම වෙයි. මහනුවර චිත්‍ර කලාව බුදු සමය සමඟ අත්වැල් බැඳගෙන පෝෂණය වූවකි. අසරණ සරණ සරණංකර හිමියන්ගේ දායකත්වය නිසා පිරිහෙමින් පැවති මහනුවර කලාවට නව පණ ලැබුණි. කීර්ති ශ්‍රි රාජසිංහ රාජ සමය්දී උපසම්පදා කර්මය යළි පිහිටුවීමෙන් පසු විහාර කර්මාන්තය ‍මෙන්ම එහි සිතුවම් කලාව ද වර්ධනය විය. කලාවේ උන්නතිය සදහා 1වන විමලධර්මසූරිය (ක්‍රි.ව.1592-1604), සෙනරත් රජ (ක්‍රි.ව.1604-1635), 2වන රාජසිංහ (ක්‍රි.ව.1634-1684), 2වන විමලධර්මසූරිය (ක්‍රි.ව.1686-1705), ශ්‍රි වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ (ක්‍රි.ව. 1705-1738), ශ්‍රි විජය රාජසිංහ (ක්‍රි.ව.1738-1746), කීර්ති ශ්‍රි රාජසිංහ (ක්‍රි.ව.1746-1799) යන රජවරුන්ගේ දායකත්වය නොමඳව ලැබුණි.විහාර චිත්‍රමහනුවර චිත
්‍ර දක්නට ලැබෙන ස්ථාන අතර ලෙන් විහාර හා ටැම්පිට විහාරවලට  ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් හිමි වේ. ලෙන්හි අඳිනු ලබන චිත්‍ර ලෙන් විහාර චිත්‍ර ලෙස හැඳින්වේ. මේවා භික්ෂූන්ගේ වාසය සඳහා සකස් කළ ස්වභාවික ගල් ලෙන්ය. මහනුවර යුගයේ ප්‍රකට ලෙන් විහාර කිහිපයක් තිබේ රිදී විහාරය, දෙගල්දොරුව, දනගිරිගල, දඹුල්ල, අලු විහාරය ඒ අතර ප්‍රකට ය. ටැම්පිට විහාර අඩි හයක් පමණ උසට ගල් කණු සිටුවා ඒ මත මෙ‍ම විහාර ගොඩනංවා තිබේ. පොළව හාරා සිටවූ ගල් කණු මත විහාර ඉදිකරනු ලැබුවේ වේයන්ගෙන් චිත්‍ර ආරක්ෂා කර ගැනීම ට යැයි ඇතමෙක් කියති. මැදවල විහාරය, දන්තුරේ විහාරය ප්‍රකට ටැම්පිට විහාරයන්ය. සූරියගොඩ, දෙවනගල, හිඟුල, දැඹව, විලයාය ප්‍රදේශ වල ද ටැම්පිට විහාර දක්නට ලැබේ.සැරසිලි මෝස්තරමහනුවර චිත්‍ර කලාවේ  වැදගත් ලක්ෂණයකි. නුවර යුගයේ දී තිරිඟිතලය මූලික කර ගෙන මෝස්තර යෙදීම දක්නට ලැබේ. මධ්‍යකාලීන සිංහල කලා කෘතියෙහි දැක්වෙන පරිදි මහනුවර යුගයේ සැරසිලි මෝස්තර සතර වර්ගයකි. දිව්‍ය-සත්ව-වෘක්ෂ හා නිර්ජීව යනු‍වෙනි. දිව්‍ය යන්නට හිරු, සඳු අයත්ය. හිරු සදු නොනැසී පැවැතීමේ  සංකේතයයි. හිරුගෙන් ප්‍රතාපවත් බව ද සඳුගෙන් සෞම්‍ය බව ද විදහා දැක්විණ. මවාග
ත් සතුන් වන භේරුණ්ඩ-මකර-ගජසිංහ-ඇත්කඳළිහිණි-කිඳුරු-සරපෙන්දි රූප ද සිංහ-නාග -හංස-සැවුල්-මත්ස්‍ය-ඇත්-ගව-අශ්ව-ඇත් රූප සත්ව යන්නට අයත්ය. සීන-කඩුපුල්-නාරිලතා-පරසතු-පිච්ච-වැටකේ-ඇසළ-සපු-අනනාසි-ලියවැල-පළාපෙති-මහනෙල්මල-බිනර මල යන මෝස්තර සටහන් උද්භිත ගණයෙහිලා ගැනේ. අරිම්බුව-කුන්දිරික්කම්-පනාව-තනි පොට ලණුව-දෙපොට ලණුව-සුළිය-සුළි දෙක-හවඩිය ආදී ජ්‍යාමිතික මෝස්තර සටහන් නිර්ජීව යනුවෙන් දක්වා ඇත.ශිල්පීය උපක්‍රමමෙකල ශිල්පීන් යොදාගත් ශිල්පීය ධර්ම විශේෂ වූවකි. බිත්තිවල චිත්‍ර ඇඳීමට යෝග්‍ය පරිදි බදාම පිළියෙළ කිරීමෙන් චිත්‍රවල කල් පැවැත්ම අපේක්ෂා කරන ලදී. බදාමය හුණු හා කහට පොතු දියර සමඟ මිශ්‍ර කිරීම එක් උපක්‍රමයකි. පොල් කෙදි, අරලු කහට ඇසතු බෝ පොතු සිහින්ව ලියා කොටා ගත් මිශ්‍රණයට අරලු හා ජලය එක්කර බදාම තැනීමට අවශ්‍ය ජලය සපයා ගැනීම ද සිදු කරන ලදී. කැටයම් සඳහා බදාම සකස් කිරීම වෙනත් ස්වරූපයකින් දක්නට ලැබුණි.වර්ණ සකස් කිරීමේදී ද ස්වභාවික වර්ණ භාවිත කරන ලදී. සුදු පැහැය සකසා ගනු ලැබුවේ මකුළු නමින් හැඳින්වෙන පොළවෙන් ලබාගත් පස් වි‍ශේෂයකිනි. පොල්කටු අඟුරු සියුම්ව කුඩුකර හලා ගැනී‍මෙන් කලු පැහැය ලබාගැණින.
ගුරුගල් සියුම්ව කුඩුකර හලා ගැනීමෙන් රතු වර්ණය ලැබුණි. මේ හැරුණු විට සාදිලිංගම් රතු පැහැය ඉන්දියාවෙන් ‍ලබාගෙන තිබේ. ගොකටු ගසේ කිරිවලින් කහ පැහැයද නිල් ඇවරිය කොළ යුෂ උණුකිරීමෙන් නිල් පැහැයත් අගුණ රණවරා, මිදෙල්ල කොළ යුෂ යොදා ගැනීමෙන් කොළ පැහැයත් ලබා ගන්නා ලදී. දිවුල් ලාටු මිශ්‍ර කිරීමෙන් වර්ණ ස්ථාවරත්වය අපේක්ෂා කළහ. ටැම් හා ගොඩනැගිලි චිත්‍ර සඳහා දිය සායම් භාවිත කළ අතර වර්ණ ප්‍රබේද ලබා ගැනීමට සුදු-කළු වර්ණ භාවිත කළහ.තෙතමනයෙන් චිත්‍ර ආරක්ෂා කිරීමට යොදාගත් සාර්ථක උපක්‍රමය වූයේ චිත්‍ර මත වලිත්ති ආලේප කිරීමයි. චිත්‍ර අලංකාර කිරීමට ද මෙය ප්‍රයෝජනවත් විය. වලිත්ති සකස් කිරීමට අනුගමනය කළ ක්‍රම කිහිපයකි. පිරිසිඳු දුම්මල කුඩු දොරණ තෙල් සමඟ මිශ්‍ර කර නිවෙන්නට හැර වාර කිහිපයක් පෙරා ගැනීම, ගොකටු සායම් වලිත්තියක් ලෙස භාවිත කිරීම, කැප්පෙට්ටිය කොළ වලිත්තියක් ලෙස සිහින්ව ආලේප කිරීම ද සිදු කරන ලදී.චිත්‍ර ඇඳීමේදී පින්සල් සඳහා විවිධ මාධ්‍ය භාවිත විය. සත්ව ලෝම තෘණ වර්ග එහීදී මූලික විය. මෘදු බවින් යුතු ලේන ලොම් හා බළල් ලොම් යොදාගනීම සියුම් රේඛා කර්මයට හේතු විය. වැටකෙයියා මුල්, ‍තෙලි තණ හා තුත්තිරි කෙඳි ද පින්
සල් සඳහා යොදා ගනු ලැබිණ.චිත්‍ර ශිල්පීන්නුවර යුගයේ චිත්‍ර ශිල්පීහු කොට්ටල්බද්ද කාර්මික ‍ශ්‍රේ ණියට අයත් වූවෝ වෙති. නුවර යුගයේ සිතුවම් කලාව ගොඩනැංවීමට මොවුහු සෘජුවම දායක වී තිබේ. දෙවරගම්පල සිල්වත්තැන ,දේවේන්ද්‍ර මුලවාරියා මහනුවර සිත්තර පරම්පරාවට අයත්ය. එල්.ටී.පී.මංජු ශ්‍රී ගේ අදහසට අනුව දේවේන්ද්‍ර මුලවාරියා දෙවිනුවර සිත්තර පරම්පරාවේ කෙනෙකි. නීලගම පටබැන්දා, කොස්වත්තේ සිත්තර න‍යිදේ හා දෙවරගම්පල සිල්වත් තැන දෙගල්දොරු චිත්‍ර ශිල්පීන්ය. දෙවරගම්පල සිල්වත් තැන කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුට සේවය කළේය. ඔහු නායක්කර් වංශික ශිල්පීන්ද මැනවින් ඇසුරු කළ අයෙකි. නයිදේ පරම්පරාවට අයත් කොළඹ නයිදේ දෙවන රාජ‍සිංහ රජුට සේවය කළේය. මද්දුම නයිදේ, දෙවන විමලධර්මසුරිය රාජ සමයේ විසූවෙකි. ගල්ලෙන් නයිදේ නරේන්ද්‍රසිංහ රජුට සේවය කළේය. උල්ලඳුපිටියේ සිත්තරා, ගන්නොරුවේ නවරත්න දණ්ඩයා, මංගලගම නීලවල මුහන්දිරම්, සේරුගොල්ලේ සිත්තර නයිදේ, පල්ලේකුඹුර උන්නාන්සේ ද මෙකල විසූ චිත්‍ර ශිල්පීන්ය. මෙකල දකුණු ප්‍රදේශයේ විසූ භිමප්පු ගුරුන්නාන්සේ වැලිතර පරම්පරාවේ අයෙකි. සෝලියස් මෙන්දිස් ද වැලිතර පරම්පරාවේ සිත්තරෙකු‍ගේ ගෝලයෙකි. කඩොල්ග
ල්ලේ සිත්තර පරම්පරාව විසින් කතලුවේ පූර්වාරාම විහාර බිතුසිතුවම් අඳින ලදී. මෙකල විසූ සෙසු ශිල්පීන් නම් බැද්දෙවත්තේ දිනෝ සිත්තරා, ගරා ඬුවේ මහ සිත්තරා, ගාලුපියද්දේ  බබුන්, කිරින්දේ ශීලානන්ද හිමි, බිබිලේ සිත්තර නයිදේ, චන්ද්‍රසේකර දේවපතිදේවනාරායන බුවනෙකබාහු සිත්තර නයිදේ යන චිත්‍ර ශිල්පීන් ය. මහනුවර යුගයේ චිත්‍රවල දක්නට ලැබෙන විශේෂ ලක්ෂණමහනුවර යුගයේ චිත්‍ර ශිල්පියා තම නිර්මාණ සඳහා ජාතක කතා පදනම් කරගෙන තිබේ. දිව්‍යලෝක දර්ශන අපාය දර්ශන නිරූපණය කිරීමෙන් මිනිසා පිනට නැඹුරුකරවීමත් පවට බිය වැද්දීමත් අපේක්ෂා කරන ලදී. මාර පරාජය, සූවිසි විවරණ, සත් සතිය, පසේ බුදුවරු, අටමස්ථාන ආදිය නිරූපණයෙන් පෙනෙන්නේ නුවර චිත්‍රවල පැවති ‍බෞද්ධ ආභාසයයි. මෝස්තරකරණයේදී සංකේත භාවිතයක් දක්නට ලැබේ. නෙළුම් මල නිවනේ හා පවිත්‍රත්වයේ සංකේතයයි. කඩුපුල් මල කල්ප වෘක්ෂ මෝස්තර මඟින් දෙව්ලොව නිරූපණය වෙයි. සූර්ය-චන්ද්‍ර සටහන් සථිරත්වයේ සංකේත වෙයි. නාගරුව ආරක්ෂාවේ සංකේතය වශයෙන් ද මත්ස්‍ය හා වෘක්ෂ සටහන් මංගල ලක්ෂණ වශයෙන් ද තවදුරටත් යොදාගනු ලැබීය. ප්‍රෙහේළිකා චිත්‍ර මඟින් විස්මය දැනවෙයි. හාස්‍ය රසයත් භයානක රසයත් ලබාදෙන චිත
්‍ර මහනුවර සම්ප්‍රදායෙහි හිඟ නොවේ. විනෝද ජවනිකා මෙන්ම ජ්‍යොතිෂය ද අන්තර්ගත ජන ජීවිතය‍ට වඩාත් සමීප චිත්‍ර කලාවකි .‍‍‍‍‍පුස්කොළ පොතක තීරු මෙන් වමේ සිට දකුණට  දකුණට කතා ශරීරය ගලායන ආකාරයෙන් චිත්‍ර නිමවා ඇත. පාදමේ රේඛාව මත පිහිටුවා හැඩ ගැලපීම සිදු කරයි. බාහිර රේඛා යොදා ගනු ලැබිණ. කලුවන් රාමුවක පැතලි වර්ණාලේප භාවිත කර තිබේ. ගැඹුරු ප්‍රකාශන ඉරියව් මෙම චිත්‍රවල දක්නට නැත. මෙම චිත්‍ර තාත්විකත්වයෙන් බැහැර වූයේ සිත් බඳනා පරිදි කතාවක් කීම අරමුණු කර ගත් නිසා විය යුතුය. පරිමාණය ගැන නොසලකා තිබේ. වර්ණ භාවිතයේදී කහ රතු දුඹුරු පැහැයන් බහුලව යොදා ගන්නා ලදී. සිද්ධි එකිනෙක වෙන් කිරීම සඳහා රූප භාවිතා කරන ලදී. හිස් ඉඩ වැසීම සඳහා චිත්‍ර මෝස්තර යළි යළිත් යොදා ගනු ලැබිණ. නෙළුම් මල් කඩුපුල් මල් සීන මල් වැටකේ මල් කොළ ඉති ආදිය ඒ සඳහා යොදා ගන්නා ලදී. සමකාලීන වෙනත් රටවල චිත්‍රකලාවන්හි ආභාසයද  මහනුවර යුගයේ චිත්‍රවල  දක්නට ලැබේ. සියම් බුදුපිළිමවල තිබූ සිරස්පත කේතුමාලාව ලංකාවේ බුදුපිළිමවල දක්නට ලැබේ. නාරිලතා ලියපත්‍ර ආදී මෝස්තර රටාවන්හි සියම් බලපෑම දක්නට ඇත. තීරුවකින් කතා නිරූපණ‍‍ ශෛලිය, චිත්‍ර පාදමෙහි සුදු වෙනුවට
කළු තීරුවකින් වෙන් කිරීම, බුරු‍ම චිත්‍රවල දක්නට ලැබේ. මහනුවර යුගයේ චිත්‍රවල ඇති ඉන්දීය බලපෑම සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වන කොටගම වාචිස්සර හිමිගේ අදහස නම් නායක්කර් වංශිකයන් සමඟ පැවැත්වූ සමීප සම්බන්ධතා හේතුවෙන් එකී ශිල්පීය ආරයන්ගෙන් මහනුවර කලාව පෝෂණය වූ බවයි. මහනුවර යුගයේ චිත්‍ර ලක්දිව චිත්‍ර කලාවේ වැදගත් සංදිස්ථානයකි. දුෂ්කරතා මධ්‍යයේ කළ  කාර්යයක් බැවින් මහනුවර යුගයේ චිත්‍ර අගය කළ හැකියමූලාශ්‍රපී.උල්ලුවිස්සහේවා, උඩරට සිතුවම් මග, සංස්කෘතික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව,2001.ආනන්ද කුමාරස්වාමි, මධ්‍යකාලීන සිංහල කලා,සංස්කෘතික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව.1962.බාහිර සබැදිදොන් ජුවන් ධර්මපාලකෝට්ටේ රජ රාජ්‍ය සමය1551 - 1597 මැයි 27පූර්වප්‍රාප්තිකයාහත්වන බුවනෙකබාහු රජඅනුප්‍රාප්තිකයාපෘතුගාලයේ පළමුවන ෆිලිප් රජසම්පූර්ණ නාමයදොම් ජුවම් ධර්මපාල පෙරිය බණ්ඩාරපියාවීදිය බංඩාරමවසමුද්‍රදේවි(හත්වන බුවනෙකබාහු රජුගේ දියණිය)අත්සනදොන් ජුවන් ධර්මපාල (පෘතුගීසි: Dom Joaõ Dharmapala) ශ්‍රී ලංකාව පාලනය කළ රජ කෙනෙකි. ඒ වසර 1551 සිට 1597 මැයි 27 දක්වාය. ඔහු අගනුවර කෝට්ටේ අවසාන සැබෑ රජු සහ පාලක
යා ලෙසද හැඳින්වේ. ඔහු හත්වන බුවනෙකබාහු රජ තුමාගේ මුණුපුරා ද වීදිය බංඩාරගේ හා සමුද්‍රදේවියගේ පුත්‍රයා ද වේ.  බුවනෙකබාහු රජුගේ මරණින් පසුව ධර්මපාල කුමාරයා රාජාභිෂේක ලැබීය. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු කතෝලික රජු විය. ඉතා දුර්වල පාලකයෙකු ලෙස සැළකෙන මෙතුමා කෝට්ටේ රාජධානිය පෘතුගීසීන්ට තෑගි ඔප්පුවක් මගින් පවරදුන්හ. මෙතුමා ඉතා ලබාල අවදියේදී පෟතුගීසින්ගේ වුවමනාවට සිහසුනට පත්වුවෙකු විය. පෘතුගීසීන් විසින් ඔටුනු පළඳවීම සඳහා මොහුගේ රන් පිළිමයක් පෘතුගාලයට යවන ලදී. සිංහල ඉතිහාසය තුල සිහසුනට පත්වූ එකම කතෝලික සිංහල රජු ඔහුවිය. මෙතුමා කතෝලික දහම වැලදගෙන භෞතිස්ම ලැබූවෙක් විය. කෙසේ වෙතත් මෙතුමාට වැඩිකලක් සිහසුන හෙබවීමට නොහැකිවිය.[පැහැදීම ඇවැසිය] කතොලික රජකු වීම නිසාත් දුර්වල පාලනය නිසාත් මහජන ප්‍රසාදය ලබාගැනීමට නොහැකිවිය. සිහසුන හැරදමා පෘතුගීසි ආරක්ෂාව යටතේ කොළඹ පිහිටි බලකොටුවේ සිටියදී මිය ගියහ.    මූලාශ්‍ර සහ සටහන්තවද බලන්න​සිංහලේ රාජාවලියදෝන කැතරිනා රැජිනඅඩවියෙන් බැහැර පිටුKings & Rulers of Sri LankaCodrington's Short History of Ceylonදොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ උපත: ? ? ම
රණය: 1597 මැයි 27රාජ පදවි නාමයන්පූර්වප්‍රාප්තිකයාහත්වන බුවනෙකබාහු රජකෝට්ටේ රජ1551–27 May, 1597අනුප්‍රාප්තිකප්‍රෘතුගාලයේ Iවන ෆිලිප් රජvteසිරි සඟබෝ රාජ වංශය(1220-1597)දඹදෙණිය රාජධානිය(1220–1345)තෙවන විජයබාහු (1220–1224)දෙවන පරාක්‍රමබාහු (1234–1269)හතරවන විජයබාහු (1267/8–1270)පළමු බුවනෙකබාහු (1271–1283)අරාජික සමය (1283–1302)තෙවන පරාක්‍රමබාහු (1302–1310)දෙවන බුවනෙකබාහු (1310–1325/6)හතරවන පරාක්‍රමබාහු (1325/6–1325/6)තෙවන බුවනෙකබාහු (1325/6–1325/6)පස්වන විජයබාහු (1325/6–1344/5)ගම්පොළ රාජධානිය(1345–1412)හතරවන බුවනෙකබාහු (1344/5-1353/4)පස්වන පරාක්‍රමබාහු (1344/5-1359)තෙවන වික්‍රමබාහු (1357-1374)පස්වන බුවනෙකබාහු (1372/3-1391/2)දෙවන වීර බාහු (1391/2-1397)වීර බාහුගේ පළමු පුතු (1397)වීර බාහුගේ දෙවන පුතු (1397)වීර අලකේශ්වර (1397-1409)පරාක්‍රමබාහු ඈපා (1409-1412)කෝට්ටේ රාජධානිය(1412–1597)හයවන පරාක්‍රමබාහු (1412-1467)දෙවන ජයබාහු (1467-1472)හයවන බුවනෙකබාහු (1472-1480)හත්වන පරාක්‍රමබාහු (1480-1484)අටවන පරාක්‍රමබාහු (1484-1518)නවවන ධර්ම පරාක්‍රමබාහු (1509-1528)සත
්වන විජයබාහු (1509-1521)හත්වන බුවනෙකබාහු (1521-1551)දොන් ජුවන් ධර්මපාල (1551-1597)සීතාවක රාජධානිය(1521–1593)මායාදුන්නේ (1521-1581)පළමුවන රාජසිංහ (1581-1593)සෙංකඩගල රාජධානිය(1473-1592)සේනාසම්මත වික්‍රමබාහු (1473–1511)ජයවීර අස්ථාන (1511–1551)කරලියද්දේ බණ්ඩාර (1551–1581)දෝන කැතරිනා (1581–1581)පළමුවන රාජසිංහ (1581–1591)සෙංකඩගල පාලකයින් ප්‍රාදේශීය පාලකයින් පමණි.ශ්‍රී ලාංකික ඉතිහාසය-හා බැඳි මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteමිනිසුන්ට යහපත් ජීවිතක් කර ගෙන යාමට අවශ්‍ය වන්නාවූ බහුතර පහසුකමි ඒකරාශී්‍ර වූ ස්ථාන මූලික ලෙසම නාගරික ප්‍රදේශ ලෙස හදුන්වනු ලබයිග  මෙම නාගරික ප්‍රදේශ ප්‍රධාන ලෙසම අගනගරය මුල් කර ගෙන ව්‍යාප්ත වනු දැකිව හැකියග නිදසුනක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ නගරය හා ඉන්දියාෙවී දිල්ලි නගරය මීට හොඳම කාරණාව වේ ග මෙසේ ඇති වූ නාගරික ප්‍රදේශ  ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වීමත් සමග ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ ද නාගරික ප්‍රදේශ බවට පත් වියගබංගලිදේශය ගත් විට තුන් වන ලෝකයේ රටකිග තුන් වන ලෝකයේ රටක් වන මෙම රට ක්‍රමයෙන් නාගරිකරණය පටන් ගනු ලබන්නේ 1947-1951