LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ලේක්, 3 දෙසැම්බර් 1903–11 ජූලි 1907ශ්‍රීමත් හෙන්රි එඩ්වඩ් මැකලම්, 24 අගෝස්තු 1907–24 ජනවාරි 1913රොබට් චාර්මස්, 18 ඔක්තෝබර් 1913–4 දෙසැම්බර් 1915ශ්‍රීමත්  ජෝන් ඇන්ඩර්සන් , 15 අප්‍රේල් 1916–24 මාර්තු 1918ශ්‍රීමත් විලියම් හෙන්රි මැනිං, 10 සැප්තැම්බර් 1918–1 අප්‍රේල් 1925ශ්‍රීමත් හියු ක්ලිෆර්ඩ්, 30 නොවැම්බර් 1925–1927ශ්‍රීමත් හර්බර්ට් ස්ටැන්ලි, 20 අගෝස්තු 1928–11 පෙබරවාරි 1931ශ්‍රීමත් ග්‍රෑම් තොම්ප්සන්, 11 අප්‍රේල් 1931–20 සැප්තැම්බර් 1933ශ්‍රීමත් රෙජිනෝල්ඩ් එඩ්වඩ් ස්ටබ්ස්, 23 දෙසැම්බර් 1933–30 ජූනි 1937ශ්‍රීමත් ඇන්ඩෲ කැල්ඩිකොට්, 16 ඔක්තෝබර් 1937–19 සැප්තැම්බර් 1944ශ්‍රීමත් හෙන්රි මොන්ක්-මේසන් මුවර්, 19 සැප්තැම්බර් 1944–4 පෙබරවාරි 1948වැඩබලන ආණ්ඩුකාරවරුන්ජෝන් විල්සන්, 19 මාර්තු 1811–11 මාර්තු 1812, පළමුවරට වැඩ බැලීමඑඩ්වඩ් බාන්ස්, 1 පෙබරවාරි 1820–2 පෙබරවාරි 1822ජේම්ස් කැම්බල්, 6 නොවැම්බර් 1822–18 ජනවාරි 1824ජෝන් විල්සන්, 13 ඔක්තෝබර් 1831–23 ඔක්තෝබර් 1831, දෙවනවරට වැඩබැලීමජේම්ස් එමර්සන් ටෙනන්ට්, 19 අප්‍රේල් 1847–29 මැයි 1847චාල්ස් ජස්ටින් මැකාර්ති, 18 ඔක්තෝබර් 1850
–27 නොවැම්බර් 1850, පළමුවරට වැඩබැලීමචාල්ස් ජස්ටින් මැකාර්ති, 18 ජනවාරි 1855–11 මැයි 1855, දෙවන වරටහෙන්රි ෆ්‍රෙඩ්රික් ලොකියර්, 30 ජූනි 1860–30 ජූලි 1860චාල්ස් එඩ්මන්ඩ් විල්කින්සන්, 30 ජූලි 1860–22 ඔක්තෝබර් 1860 ටෙරන්ස් ඕබ්‍රයන්, 1 දෙසැම්බර් 1863–21 මාර්තු 1865 ශ්‍රීමත් හර්කියුලස් රොබින්සන්, 21 මාර්තු 1865–4 ජනවාරි 1872, 16 මැයි 1865 දක්වා වැඩබැලීමහෙන්රි ටර්නර් අර්වින්, 4 ජනවාරි 1872–4 මාර්තු 1872ජෝන් ඩග්ලස්, 10 ජූලි 1883–3 දෙසැම්බර් 1883එඩ්වඩ් නොයෙල් වෝකර්, 24 ඔක්තෝබර් 1895–10 පෙබරවාරි 1896එවරඩ් එෆ්. ඉම් තර්න්, 19 නොවැම්බර් 1903–3 දෙසැම්බර් 1903හියු ක්ලිෆර්ඩ්, 11 ජූලි 1907–24 අගෝස්තු 1907රෙජිනෝල්ඩ් එඩ්වඩ් ස්ටබ්ස්, 24 ජනවාරි 1913–18 ඔක්තෝබර් 1913, පළමුවරට වැඩබැලීමරෙජිනෝල්ඩ් එඩ්වඩ් ස්ටබ්ස්, 4 දෙසැම්බර් 1915–15 අප්‍රේල් 1916, දෙවනවරට වැඩබැලීමරෙජිනෝල්ඩ් එඩ්වඩ් ස්ටබ්ස්, 24 මාර්තු 1918–10 සැප්තැම්බර් 1918, තෙවනවරට වැඩබැලීමසිසිල් ක්ලෙමන්ටි, 1 අප්‍රේල් 1925–18 ඔක්තෝබර් 1925එඩ්වඩ් බෲස් ඇලෙක්සැන්ඩර්, 18 ඔක්තෝබර් 1925–30 නොවැම්බර් 1925බර්නාඩ් හෙන්රි බෝර්ඩිලන්, 11 පෙබරවාරි 1931–11 අ
ප්‍රේල් 1931ෆ්‍රැන්සිස් ග්‍රෑම් ටිරල්, 20 සැප්තැම්බර් 1933–23 දෙසැම්බර් 1933මැක්ස්වල් මැක්ලැගන් වෙඩර්බර්න්, 30 ජූනි 1937–16 ඔක්තෝබර් 1937ආශ්‍රිත ලිපිසෙයිලාන්හි ලන්දේසි ආණ්ඩුකාරවරුලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාරලංකාවේ ඉතිහාසයආශ්‍රිතගවනර්ස් ඔෆ් සිලෝන්කන්ස්ටිට්‍යුෂනල් හිස්ට්‍රි,  ව්‍යවස්ථා සංශෝධන හා ජාතික ඒකාග්‍රතා අමාත්‍යාංශය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2008-08-28 at the Wayback Machineසැකිල්ල:බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාණ්ඩුකාරසැකිල්ල:යටත්විජිත අධිරාජ්‍යයන්ආදාන තරංගයේ ලක්ශණ අනුව වාහක තරංගයේ කලාව වෙනස් කිරීමේ මූර්ජන ආකාරය කලා මූර්ජනය (PM-Phase Modulation)ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ප්‍රතිග්‍රාහක සහ විමූර්ජන පරිපථ වලට තරංගයේ සිදු වන කුඩා ප්‍රමාණයේ කලා වෙනස්වීම් හඳුනාගත නොහැකි බැවින්, මෙම මූර්ජන ආකාරය වැඩිපුරම භාවිතා වනුයේ සංඛ්‍යාංක මූර්ජන ආකාර වලදීය. විස්තාර සහ සංඛ්‍යාත  මූර්ජන ආකාර සමඟ එකවිට භාවිතා කල හැකි වීමෙන් කුඩා කාලසීමාවක් තුල වැඩි තොරතුරු ප්‍රමාණයක් සම්ප්‍රේශණය කල හැකි වීම සංඛ්‍යාංක මූර්ජනයේදී කලා මූර්ජනය වැඩිපුර භාවිතා කිරීමට මූලිකම සාධකය වේ.අධික රතු ඇස් සංසිද්ධියබොහෝ සතුන්ගේ පවා
රතු ඇස් සංසිද්ධිය දැකගත හැකි වේ.ෆ්ලෑෂරයකද උපකාරය ඇතිව ඡායාරූපයක් ගන්නා අවස්ථාවේදී ෆ්ලෑෂරය කැමරා කාචයට ආසන්න විට මෙම රතු ඇස් සංසිද්ධිය ඇති වේ.ෆ්ලෑෂරයේ ආලෝකයේ වේගවත් කම වැඩිවීම නිසා ඇසේ කළු ඉංගිරියාව වැසීමට ප්‍රමාණවත් තරම් කාලයක් නොලැබේ. එවිට ආලෝකය රුධිරය බහුල ප්‍රදේශයක් පසු කර යන බැවින් එම ප්‍රදේශ හඳුනාගන්නේ රතු පැහැ ප්‍රදේශ  ලෙසිනි. මෙම සංසිද්ධිය අළු පැහැති හා නිල්වන් ඇස් ඇති අයගේ මෙන්ම කුඩා ළමුන්ගේ බහුලව දැකගත හැකිය. මීට හේතුව මෙම ඇස් ඇත්තවුන්ගේ අක්ෂි පටලයේ මෙලනින් දර්ශකය අඩු බැවින් ඒවා මගින් වැඩි ආලෝක ප්‍රමාණයකට ඇස තුළට යාමට ඉඩ සලසා දීමය. කුඩා ළමුන්ගේ කළු ඉංගිරියාව ඉතා කුඩා ආලෝක ප්‍රමාණයකට වුවද  ‍සම්පුර්ණයෙන් විවෘත වීම නිසා මෙම සංසිද්ධිය සිදු වේ.රතු ඇස සංසිද්ධිය මඟහරවා ගැනීමAdobe Photoshop වැනි චිත්‍රණ මෘදුකාංග භාවිතා කොට රතු ඇස් ඉවත් කිරීමේ ක්‍රම කිහිපයක් ඇත. රූපයේ දක්වා ඇත්තේ ස්ථර මිශ්‍ර කිරීමේ ක්‍රමය මඟින් එය සිදු කරන ආකාරයයි.ඇතැම් විට එය රතු වේ.ඇතැම් පූසන්ගේ රතු ඇස් සංසිද්ධිය නිසා ඇස් රතු නොවේ.රතු ඇස සංසිද්ධිය ක්‍රම කිහිපයකින් මඟ හරවා ගත හැකිය,අසල ඇති දීප්තිය
ෙන් අඩු මුහුණකට දීප්තිමත් ආලෝකය වැටීමට සලස්වා එයින් පරාවර්තනය වන ආලෝකය පුද්ගලයා මත පතිත වීමට සැලැස්වීම. මෙමඟින් දීප්තිමත් ආ‍ලෝක කිරණ ඇසට ඇතුළු වීම වළක්වා විසිරුණු ආලෝකය ඇසට ඇතුල් කරයි.කැම‍රාවේ ප්‍රකාශ අක්ෂයට ඈතින් ෆ්ලෑෂරය සවිකිරීම. මෙමඟින් ෆ්ලෑෂරයෙන් නිකුත් වන ආ‍ලෝක කිරණ ඇස මත සෘජුකෝණිකව පතනය වන බව තහවුරු වේ. මෙහිදී ප්‍රකාශ අක්ෂයට වෙනස් අක්ෂයකින් ආලෝකය ඇතුළු වන අතර, අක්ෂි කාච මෙම අක්ෂය ඔස්සේ නාභිගත කිරීම සිදුකරයි. එවිට ඡායාරූපයේ ඇස සාමාන්‍ය පරිදි දිස්වේ.හාත්පස ආ‍ලෝකය වැඩි කොට ෆ්ලෑෂරය නොමැතිව ඡායාරූපය ගැනීම. ෂටර වේගය අඩුකර, කාච සිදුර විවෘත කර වේගවත් සේයා පටල හෝ සංවේදක යොදාගත හැකිය.පසුතල ආලෝකය වැඩිකර, ඡායාරූපයේ දීප්තිය වැඩි කිරීමට පසුව සංඛ්‍යාංක සකස් කිරීම හෝ දෘශ්‍යමාන තිරයේ වේග‍ය වැඩිකිරීම.නුතන කැමරාවල ඇති රතු ඇස සකස් කිරීමේ උපක්‍රම භාවිතය.ඡායාරූපයට පෙනී සිටින්නාට කෙලින්ම කැමරාව දෙස නොබැලීමට උපදෙස් දීම.ඡායාරූපය ගන්නා ස්ථානයේ ආලෝකය වැඩි කිරීම.සංඛ්‍යාංක රූප සකස්කරණවල ඇති රතු ඇස නිවැරදි කිරීමේ ක්‍රම භාවිතය.ෆ්ලෑෂරය භාවිතා කිරීම අවශ්‍ය නම් වස්තුවට කැමරා‍වේ සිට ඇති දුරෙන් 1/20 ක් දුරි
න් ෆ්ලෑෂරය තැබීම යෝගය වේ. වෘත්තීය ඡායාරූප ශීල්පින් රතු ඇස් නිවැරදි කිරීම සඳහා පසුතල ආලෝකය භාවිතා කිරීමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි.රොෂාන් ගුනරත්නඋපත26 ජනවාරි 1962කොළඹ ශ්‍රී ලංකාවමිය යාම21 ජූලි 2005කැලිෆෝනියා ඇමරිකාවජාතිකත්වය ශ්‍රී ලාංකිකඅධ්‍යාපනයනාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹසංගණ්‍ය වන්නේශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකආගමබෞද්ධරොෂාන් ගුනරත්න (ඉංග්‍රීසි: Roshan Guneratne) යනු හිටපු ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයකි.ජීවන සටහන්රොෂාන් ගුනරත්න කොළඹ නාලන්දා විද්‍යා‍ලයෙහි ආදි සිසුවෙකි.1980 සිට 1982 දක්වා රොෂාන් කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේ  ජ්‍යෙෂ්ඨ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා පිලේ ක්‍රීකල අතර 1982 දී නාලන්දා නායකයාවිය.ආශ්‍රිතරොෂාන් ගුනරත්නයන්ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුවකොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ක්‍රීඩකයින්පේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලයපේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය Crestආදර්ශ පාඨයසාර්වස ලෝකනම් ශාස්ත්‍රම් (සංස්කෘත)පිහිටුවන ලද්දේ1942 University of Ceylon,1972 University of Sri Lanka, Peradeniya Campus,1978 University of Peradeniyaවර්ගයපොදුකුලපතිමහාචාර්ය පී. ඩබ්. එපාසිංහඋපකුලපති
මහාචාර්ය උපුල් දිසානායකපරිපාලන කාර්ය මණ්ඩලය1,168ශිෂ්‍යයන්11,065උපාධි අපේක්ෂකයා9,605පශ්චාත් උපාධි අපේක්ෂකයා1,440පිහිටීමපේරාදෙණිය, ශ්‍රී ලංකාවඅධ්‍යයන මණ්ඩපSuburban700 Hectaresවර්ණරන්වන් සහ දුඹුරට හුරු රතුපාට        අනුබද්ධ කිරීමAssociation of Commonwealth Universitiesවෙබ් පිටුවwww.pdn.ac.lkපේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම විශ්ව විද්‍යාලයක් වේ. මෙය 1942 වර්ෂයේ ආරම්භ කළ අතර එය ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය ලෙස නම් කර තිබුණි. ශ්‍රී ලංකාවේ උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වර්ගීකරණය අනුව 2015 වර්ෂයේදී මෙම විශ්ව විද්‍යාලය මෙරට 2 වන ස්ථානය හිමිකරගෙන තිබෙන අතර, ලෝකයේ හොඳම විශ්වවිද්‍යාල වර්ගීකරණය අනුව 2466 ස්‌ථානය හිමිකරගෙන තිබෙයි. [1]දළ විශ්ලේෂණයපේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය පීඨ 9 කින්ද,(අලුතින් එක්කල ව්‍යවහාරික වෛද්‍ය විද්‍යා පීඨයද ඇතුලත්ව) පශ්චාත් උපාධි ආයතන 2 කින්ද, මධ්‍යස්ථාන 10කින්ද, අධ්‍යයනාංශ 71කින්ද යුක්ත වෙයි. මෙහි සිසුන් 12,000 ක් පමණ වෛද්‍ය, කෘෂි විද්‍යා, විද්‍යා, කලා, ඉංජිනේරු, දන්ත වෛද්‍ය, පශු වෛද්‍ය, සත්ව විද්‍යා සහ සම සෞඛ්‍ය යන ක්ෂේත්‍ර වල ඉගෙනුම ලබති.[2][3]පේරාදෙණිය විශ්ව වි
ද්‍යාලය පීඨඉංජිනේරු පීඨයවෛද්‍ය පීඨයදන්ත වෛද්‍ය පීඨයපශු වෛද්‍ය පීඨයවිද්‍යා පීඨයශාස්ත්‍ර පීඨයකෘෂි පීඨයසමසෞඛ්‍ය විද්‍යා පීඨයකළමනාකරණ  පීඨයනිති පීඨයවිශේෂිත පුද්ගලයින්මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රආචාර්ය ජයලත් මනෝරත්නසේනක බිබිලේආශ්‍රිතඉංජිනේරු පීඨය, පේරාදෙණිය‍ විශ්ව විද්‍යාලයසරච්චන්ද්‍ර එළිමහන් රංග පීඨයමුලාශ්‍ර↑ http://www.lankauniversity-news.com/2015/04/sri-lanka-university-ranking-2015-2016.html ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්ව විද්‍යාල වර්ගීකරණය 2015↑  History of the University of Peradeniya, http://www.pdn.ac.lk/overview/history.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2010-05-11 ↑  Faculties, Postgraduate Institutes and Centres of the University of Peradeniya in the year 2002, http://www.pdn.ac.lk/overview/history_more.html#title22, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2010-05-11 බාහිර සබැඳුම්Official Website of the University of PeradeniyaUniversity of Peradeniya :Proud beginnings සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-01-20 at the Wayback MachineUniversity Grants Commission of
Sri Lankaනගරය සඳහා, යාපහුව බලන්නමෙම ලිපිය කිසිදු මූලාශ්‍රයක් උපුටා දක්වන්නේ නැත. විශ්වාස කළ හැකි මූලාශ්‍ර වෙත වන උපහරණ එක් කිරීමෙන් මෙම ලිපිය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත ප්‍රකාශ අභියෝගයට ලක්වීමට සහ ඉවත් කිරීමට ඉඩ ඇත.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "යාපහුව බලකොටුව" – news '• පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)දඹදෙනිය රාජදානිය බිදවැටීමෙන් පසු ආරම්භවූ රාජධානිය යාපහුව රාජධානියයි. ශ්‍රී ලංකාවේ අගනගර රාජධානි සොළී ආක්‍රමණ සහ ස්වභාවික ආපදා තත්ත්වයන් නිසා ක්‍රමයෙන් නිරිත දිගට සංක්‍රමණය විය. එම සංක්‍රාන්තියේ සිවුවන නැවතුම්පොළ වූයේ යාපහුව බලකොටුවයි. කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ මහව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ මහව මංසන්දියට 04km  ක් පමණ වයඹ දිශාවෙන් පිහිටි යාපහුව 13 වන සියවසේ දශකයක් පමණ කෙටි කාලසීමාවක් සඳහා දිවයිනේ අගනගරය බවට පත්ව තිබූ පර්වත ආශ්‍රිත පැරණි නගරයකි. පොළොන්නරුව රාජධානි සමයෙන් පසුව නිරන්තර ඇතිවූ විදේශීය ආක්‍රමණ හමුවේ වැදගත් ආරක්‍ෂා ස්ථානයක් ලෙස යොදාගත් බවට සාක්ෂි ඇති මෙම පුරාස්ථානය පෞරාණිකත්වය අතින් ද බෙහෙවින් ඈත වකවානුවක පටන් ජනාවා
සයක් ලෙස පැවතුණකි. ප්‍රාග් ඓතිහාසික අවධියට අයත් ජනාවාස සාධක සහිත යාපහුව සහ තදාසන්න ප්‍රදේශය පූර්ව ඓතිහාසික සමයේදීත් මූල ඓතිහාසික සමයේදීත් වැදගත් ජනාවාසයක් විය. මේ වගට පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක අනුසාරයෙන් සාක්‍ෂි පලවනනේ වුවද යාපහුව පිළිබඳ මුල්ම විශ්වසනීය ලිඛිත මූලාශ්‍රගත සදහන් 13 වන සියවසට බොහෝ දුරට සීමාවෙයි. සුභ නම් ප්‍රාදේශීය පාලකයෙකු කාලිංග මාඝගේ ආක්‍රමණ සමයේ යාපහුවේ බලකොටුවක් සහ නගරයක් ගොඩනංවා එහි සිට එම ප්‍රදේශය පාලනයකළ බවට සාධක ලිඛිත මූලාශ්‍රයන්හි දක්නට ලැබේ. මින් අනතුරුව සිව්වන විජයබාහු යාපහුවේ යම් යම් සංවර්ධන වැඩ සිදුකරන ලද අතර මෙය එම වකවානුවේ වැදගත් ආරක්‍ෂක මධ්‍යස්ථානයක් විය. රාජ්‍යත්වයට පෙරද යාපහුවෙහි විසුම්ගෙන සිටි සිව්වන විජයබාහු රජුගේ සොයුරු බුවනෙකබාහු සිය සොයුරාගේ ඇවෑමෙන් රාජ්‍යත්වයට පත්වීමෙන් ටික කලකට පසු යාපහුව සිය අගනගරය ලෙස තෝරාගනී.යාපහුව රාජධානිය ලංකාවේ සිව්වන රාජධානියයි.භූභෞතික පසුබිමකුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ මහව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ පිහිටි යාපහුව පැරණි නගරය පිහිටා ඇත්තේ මුහුදු මට්ටමෙන් අඩි 300 ක් පමණ උස්වූ සමබිමේ සිට අඩි 400 ක් ඉහළට නැගෙන පාෂාණ උන්නතයක
් ආශ්‍රිතවයි. සමබිමෙන් අඩි 400 ට කනාවැඩි උසකට නැගෙන කදුවැටි මෙම කලාපයේ දුලබ වශයෙන් දක්නට ලැබෙන අතර මොනරකන්ද, දියටැඹේ. යාපහුව වැනි කදුගැට කිහිපයක් එකී උස පරයා නැගේ. යාපහු පෙදෙස වී ගොවිතැන සඳහා හිතකර වන්නා වූ රතු-දුඹුරු පසෙන් සහ නොමේරූ දුඹුරු ලොම් පසෙන් යුත් පස් සැකැස්මකින් යුතුවේ. සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිමීටර 1500-2000 ත් අතර වන අතර සාමාන්‍ය වාර්ෂික උෂ්ණත්වය සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 25.0-27.5 ත් අතර වේ.ඓතිහාසික පසුබිමමෙකල යාපහුව නමින් දන්නා පව්වෙහි පැරණි නම අප්‍රකටය. යාපහුව පිළිබඳ මුලින්ම අසන්නට ලැබෙනුයේ සුභ නම් සෙනවියා විසින් 13 වන සියවසේ මුල් භාගයේ පැවති කාළිංග මාඝගේ අවිචාරවත් පාලන සමයේ දී ප්‍රදේශ ආරක්ෂාව පිණිස බලකොටුවක් ගොඩනගා එහි විසීම සම්බන්ධයෙනි. මෙම අවස්ථාවේදීත් මීට පසු අවස්ථා කිහිපයකදීත් මෙම පර්වතය හදුන්වනු වස් යාපව්ව, යාපව්ගල යන නම් වංශකතාවල යෙදී තිබේ. සිංහල බෝධිවංසය යාපහුව විෂයෙහි 'සුන්දරගිරි පව්ව' යන නම ආරෝපණය කොට තිබේ. සුභ සෙනවියා විසින් සිය වාසය සඳහා තෝරා ගැනීමෙන් ඉක්බිති මෙම පව්ව සුභවාල, සුභගිරි යන නම් වලින් ද හැදින්වූ බව පෙනේ. දළදා පූජාවලියේ මෙම පව්ව හදුන්
වනු වස් අයෝපබ්බත යන්න යොදයි.යාපහුව පුරාස්ථානය සහ තදාසන්න ප්‍රදේශය පිළිබඳ ඉපැරණිම පුරා විද්‍යාත්මක සාධක ප්‍රාග් ඓතිහාසික සමය දක්වා දිවේ. යාපහු පර්වත මස්තකයෙන් ද පර්වත බෑවුමේ ඇති ලෙනකින් ද අවට ප්‍රදේශයෙන් ද ප්‍රාග් ඓතිහාසික ජනාවාස සාධක අනාවරණය කෙරේ. මෙම සාධක අතරට භාවිතකළ සහ නොකළ තිරුවානා වටගල්, භාවිතකළ රත්හිරියල්, කහඳ හා තිරුවානා අපද්‍රව්‍ය සහ දුලබ තිරුවානා ගල් අයත්ය.දඹදෙණියේ රජකල හතරවන විජයබාහු රජුගේ ඇවෑමෙන් රාජ්‍යත්වයටපත් පළමු බුවනෙකබාහු රජුද රාජ්‍යත්වයෙන් පසු වසර කිහිපයක් දඹදෙණියේ වාසයකොට පසුව යාපහුවට පැමින එහි සෞභාග්‍යයෙන් බබලන අතිශය සංකීර්ණ වූ රාජධානියක් කරවීය. පළමු බුවනෙකබාහු රාජ්‍යකාලය වසර 12 කට සීමා වේ. ඔහු රාජ්‍යත්වයට පැමින වසර කිහිපයක් අවසන් දඹදෙණි පාලකයා ලෙස දඹදෙණි නුවරද ගතකල හෙයින් බුවනෙකබාහු රටේ අගරජ ලෙස යාපහුවෙහි කොපමන කලක් ගතකලේ දැයි අපහැදිලිය. යාපහුව දිවයිනේ අගනගරය ලෙස පැවති කෙටි කාලසීමාව රටේ අගනගරය ලෙස පැවති ස්ථාන අතරින් දෙවැනි වන්නේ නම් ඒ දැදිගම රාජධානියට පමණි. එසේ වුවද අගනගරයක් වශයෙන් යාපහුවේ ශේෂව ඇත්තා වූ පුරාවිද්‍යාත්මක නෂ්ටාවශේෂයන්හි ප්‍රමාණය දෙවැනි වන්නේ අනුරාධපු
රය, පොළොන්නනරුව, සීගිරිය සහ ඇතැම් විටෙක මහනුවරට පමණි. ආරක්‍ෂිත බලකොටුවක් වශයෙන් ඇති වැදගත්කම අතින් යාපහුව දෙවැනි වන්නේ සීගිරියට පමණකැයි පරණවිතාන පවසයි. පුරාවිද්‍යාත්මක අවශේෂසීගිරිය හැරුණුවිට දිවයිනේ ඇති පුරාවිද්‍යාත්මක වශයෙන් වැදගත් වූ බලකොටුව යාපහුව බවට විවාදයක් නැත. උතුරු, නැගෙනහිර සහ බටහිර පාර්ශවයෙන් තරණයකල නොහැකි ප්‍රපාතාකාර පර්වතයක් වූ යාපහුවේ පර්වත මස්තකයට පිවිසිය හැකි පැරණි මග පර්වතයෙහි දකුණු පසින් පිහිටා තිබේ. පර්වත මස්තකයට පිවිසිය හැකි ප්‍රපාතාකාර නොවන පර්වතයේ දකුණු පාර්ශවයේ ආරක්ෂක සංවිධාන කෘත්‍රිම උපාය මාර්ග සැළසීමෙන් ශක්තිමත් කිරීම අවශ්‍ය විය. එකී අරමුණ ශාක්ෂාත් කරගනු පිණිස පර්වතයේ දකුණින් වූ සම බිම පවුරු සහ දිය අගල් වලින් පිරිකෙව් කර ඉන් අනතුරුව බුවනෙකබාහු රජු යාපහුව රාජධානිය ගොඩනගන්නට ඇත. දිය අගල් දෙකකින් සහ ප්‍රාකාර දෙකකින් ආරක්ෂිත වූ ඇතුල් නගරය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික වශයෙන් වැදගත් වී යැයි සිතිය හැකි ගොඩනැගිලි ගණනාවකින් ද විසිතුරු සෝපානයකින් ද සමන්විත වේ. පර්වත මස්තකයේ රජ මාළිගය සහ තවත් ගොඩනැගිලි ද පනාබැමි සහ පොකුණු ඇතුලු ඉදිකිරීම් ද තිබී ඇත. එදා පළමු බුවනෙකබාහු ර
ජු සමයේකළ ඒ විශ්මිත නිමැවුම්වල අද අපිට දක්නට ඇත්තේ නෂ්ටාවශේෂ පමණි. පිට නගරයපිට දිය අගල සහ පිටනගර ප්‍රාකාරයත් පිට නගරයට සම්බන්ධ ද්වාර මණ්ඩපයත් පිටනගර ප්‍රාකාරයේ සිට ඇතුල් නගර අගල දක්වා වු බිම් ප්‍රදේශයත් පිට නගරය සේ සැලකේ. වපසරිය අතින් පිට නගරයට වඩා ඇතුල් නගරය කිහිපගුණයකින්ම විශාල මුත් මෙම බිම් ප්‍රදේශය තුල පැහැදිලි ගොඩනැගිලි කිසිවක් හදුනාගත නොහැකිය. නමුත් ඇතුල් නගරයේ බටහිර දොරටුවේ සිට මීටර 22 ක් පමණ බටහිර දෙසින් වූ ගල් තලාවක කොටා ඇති පියගැට 03 පිට නගරයට අයත් ගොඩනැගිල්ලක් පිළිබඳ අනුමාන සහගත වූ එකම පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකය වේ. මීට අමතරව ඇතුල් නගරයේ දක්නට නොලැබෙන පොකුණු කිහිපයක් පිට නගරයේ දක්නට ලැබෙන බැවින් පිට නගර ප්‍රදේශය රජ මාළිගයක අවශ්‍ය අංගයක් ලෙස සලකන ලද්දාවූත් එහෙත් යාපහුවේ හදුනාගත නොහෙන 'රාජකීය උද්‍යානය' ද යන්න පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාඥයින් තුළ සැකයක් මතු වී ඇත. පිට දිය අගලපර්වතයට දකුණින් පර්වත පාදස්ථානයේ පිහිටි ඇතුල් නගරයත් ඒ වටා පිහිටි පිට නගරයත් ඇතුලත් බිම් ප්‍රදේශය පිරිකෙව් වන පරිදි පිට නගර ප්‍රාකාරයත් එහට පිටතින් පිට දිය අගලත් ගොඩනගා තිබේ. දිය අගලෙහි දෙපස යාප
හු පර්වතය හා වැදී කෙළවර වේ. අශ්ව ලාඩමක හැඩයට කිලෝමීටරයකට අධික දුරක් ගමන් ගන්නා පිටත දිය අගල මෙකල පුළුලින් මීටර 18 ක් ද ගැඹුරින් මීටර 03 ක් ද වෙයි.පිට ප්‍රාකාරයපිට දිය අගලට ඇතුලතින් පිහිටි පිට නගර ප්‍රාකාරය දිය අගල ගමන් ගන්නා සමස්ථ දුර ප්‍රමාණය ඊට සමාන්තරව ගමන් ගනී. ප්‍රාකාරය මැනවින් ශේෂිත ස්ථානයන් හි උපරිම උස මීටර 04 ක් පමණ ද පළල මීටර 22 ක් පමණ ද වේ. මෙහි පහළ කොටස ගල් කුට්ටිවලින් තනා ඉහළ කොටස ගඩොලින් ඉදිකර ඇති බවට සාධක කිහිප ස්ථානයක දක්නා ලැබේ. පිට නගරය මධ්‍යයෙන් ඇතුල් නගරයට ප්‍රවේශවීම සඳහා දොරටු 03 කි. මින් වඩා සිත්ගන්නා සුළු වනුයේත් වඩා වැඩි ආයාසයකින් තනා ඇත්තේත් දකුණු දොරටුවයි. ද්වාර මණ්ඩපයට ගොඩවීමටත් බැසීමටත් පියගැට 16 ක් සහිත මෙම දොරටුව පාගමනින් යන්නන්ගේ ප්‍රයෝජනයට යොදාගන්නට ඇතැයි සිතිය හැකි අතර එය මෙහි ප්‍රධාන දොරටුව වන්නට ඇත. පියගැට පෙළ සහ ගල් කෙමියඇතුල් නගර පව්වේ බටහිර දොරටුවේ සිට මීටර 22 ක් පමණ බටහිර දෙසින් ඇති ගල් තලාවක් මත ගලෙහිකෙටූ පියගැට 03 කි. මෙම පියගැට පෙළට මීටර 06 ක් නැගෙනහිරින් ස්වභාවික ගල් කෙමියක් ඇති අතර එහි ඉවුරු සක්කා ගලින් බැද තිබූ බවට ස
ාක්ෂි දක්නට ඇත.ඇතුල් නගරයඇතුල් නගරයේ සීමාවන් ලෙස යෙදෙන ඇතුල් නගර ප්‍රාකාරයත් දිය අගලත් පිට දිය අගල සහ පවුර මෙන් ම අශ්ව ලාඩමක හැඩති සැලැස්මකින් යුතුව ගමන් ගනී. ඇතුල් නගර පව්වෙහි සහ දිය අගලෙහි එක් අන්තයක් පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය පිටුපසින් පර්වතයට සම්බන්ධවන අතර අනෙක් අන්තය යාපහු පර්වතයේ දකුණු පසට ඇති නෙරුමට පහළින් පර්වතය හා සම්බන්ධ වේ. යාපහු නගරයට අයත් කැපීපෙනෙන ස්මාරක අතරින් බහුතරය දක්නා ලැබෙන්නේ ඇතුල් නගරය තුළයි.ඇතුල් අගලඇතුල් නගරයේ බාහිර සීමාව ලෙස යෙදෙන ඇතුල් දිය අගලේ පළල තැනින් තැනට වෙනස්වන අතර එය දළ වශයෙන් මීටර 14 ක් පමණ ද දැන් ඇති ගැඹුර 1.7 ක් පමණ ද වේ. ඇතුල් දිය අගලේ සමස්ථ දිග ප්‍රමාණය මීටර 330 කි.ඇතුල් පවුරඇතුල් දිය අගලත් සමගම ඊට ඇතුලතින් දිවෙන ඇතුල් පවුර මනාසේ සැකසුන ගලින් නිමි චිත්තාකර්ෂණීයවූත් චාම්වූත් නිමැවුමකි. භූ විෂමතාවට අනුරූපීව උසින් විෂම වන මෙම පවුරේ උසම ස්ථානය මීටර් 03 කි. පවුර මුදුනෙහි බොකු පියස්සක හැඩයට නෙලූ තෙප්පි ගල් පෙළක් යොදා තිබේ. පවුර ඔස්සේ ඇතුල් නගරයට පිවිසීමට දොරටු දෙකකි. ඇතුල් නගරයේ එක්රැස්වන ජලය ඇතුල් පවුර තුළින් ඇතුල් ද
ිය අගල කරා බැස්සීමට ඉවහල් වූ ගලින් කල සොරොව් දෙකක් ද මේ පවුරේ දක්නට හැකිය. ප්‍රාකාරයේ සම්පූර්ණ දිග මීටර 440 ක් පමණ වේ. සභා ශාලාවදළදා මාළිගාවට පිවිසෙන විසිතුරු පියගැට පෙළෙහි ආරම්භක පියගැට පංතිය ආරම්භ වන තැන සමබිමේ ඇති සිව්රැස් සැලැස්මෙන් යුත් ගොඩනැගිල්ල සභා ශාලාව නමින් හැදින්වේ. ඊසාන-නිරිත අතට මීටර 17.7 ක් ද වයඹ-ගිනිකොන දෙසට මීටර 11.9 ක් ද බැගින් දිග පළල වූ මෙම ගොඩනැගිල්ලට පිවිසෙනු සඳහා පියගැට පංති 03 ක් එහි ගිනිකොන,වයඹ සහ නිරිත දිසාවන්ගෙන් වේ.රජ මාළිගයසැලැස්මෙන් සිවුරැස් වූ මෙම ගොඩනැගිල්ල රජ මාළිගය බැව් සාමාන්‍ය පිළිගැනීම වුවත් මෙය සහතික කරවනු වස් කිසිදු ඓතිහාසික හෝ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකයක් හමුනොවේ. දිගු පුළුලින් මීටර් 26.7 ක් බැගින්වන මෙම ගොඩනැගිල්ල ගඩොළුමය ඉවුරෙන් යුත් සිවුරැස් වේදිකාවක් ලෙස දිස් වේ.ගොඩනැගිලිඇතුල් නගරයේ ප්‍රධාන වශයෙන් ගොඩනැගිලි 03 ක නටඹුන් දක්නට හැකිය. 'සභාශාලාව' නමින් හැදින්වෙන ගොඩනැගිල්ලට බටහිර දෙසින් පිහිටි ආයත චතුරඝ්‍රාකාර පෙනුමෙන්යුත් ගොඩනැගිල්ලක්වන මෙහි අපේක්ෂිත අරමුණ අපහැදිලිය. පැරණි වීථියේ එක් පාර්ශවයක ඇති මෙම ගොඩනැගිල්ල
මීටර 66.3 ක් දිගුවන මුත් පළල මීටර 6.6 කි. මෙම ගොඩනැගිල්ලට යාබදව වීථියේ අනෙක් පාර්ශවයේ තවත් එවැනිම ගොඩනැගිල්ලක් වෙයි. දිගින් මීටර් 70 ක් වන මෙය වීථියට විරුද්ධ දිශාවෙන් පර්වතයට මළුවක ආකාරයෙන් සම්බන්ධවන බැවින් බිත්තියක් නොදක්නා ලැබේ. අනෙක් ගොඩනැගිල්ල දළදා මාළිගය නම් ගොඩනැගිල්ල අසල පිහිටා ඇත. ද්වාර මණ්ඩපය සහිත විසිතුරු පියගැට පෙළයාපහුවේ ඇති වාස්තු විද්‍යාත්මක සහ කලාත්මක අංග සියල්ල 'දළදා මාළිගය' නමින් හැදින්වෙන ගොඩනැගිල්ල සහිත මළුවට පිවිසෙනු සඳහා වූ පියගැට පෙළත් එහි ඉහළ අන්තයේ වූ ද්වාර මණ්පයත් අලංකාරවත් කිරීම මූලික අභිප්‍රාය කොට ගත්තේ වේ. මෙය කෙතරම් විස්තීරණ නිමැවුමක් ද යත් මේ විසිතුරු පියගැට පංතියේ ස්වරූපය විස්තර කිරීම පවා අසීරුය. ගලින්කළ වාමනරූප, නලඟනන්ගේ රූප, කාන්තා රූප, දොරටුපාල රූප, පුන්කලස්, ලියවැල්, කොරවක් ගල්, කූඩ්‍ය ස්ථම්භ, කිඹිහි මුහුණ සහිත තොරණ, ගජසිංහ කොරවක් ගල්, නටන වයන රූප ආදියෙන් සුසැදි පියගැට පෙළ යාපහුවේ විස්මිත නිමැවුම් වන අතර දෙපසෙහි අල්වැල මත නිමවූ 'සිංහ මූර්ති' යුගලය එහි වටිනාකම තවත් වැඩි කරවන්නකි. ( විසිතුරු පියගැට පෙළෙහි ඇති මෙම සිංහ මූර්ති දෙක අතරින් නැග
ෙනහිර පාර්ශවයේ අත්වැල මත වන සිංහ රුව සම්පූර්ණයෙන්ම නිමකර ඇති අතර දකුණු පාර්ශවයේ සිංහ මූර්තිය සම්පූර්ණ වශයෙන් ඉදිකර නැත.) මීට අමතරව ද්වාර මණ්ඩපයේ උළුවස්සත්, ත්‍රිත්ව කුළුණු සහ මකර තොරණත් යාපහුවේ වාස්තු විද්‍යාව සහ කලාව ලොවට හඩගා කියන්නක් වෙයි.දළදා මාළිගයද්වාර මණ්ඩපය ඔස්සේ කුඩා සම බිමට පිවිසෙන්නා අභිමුඛ වනුයේ බටහිර-නැගෙනහිර අතට මීටර 30 ක් ද උතුරු-දකුණු අතට මීටර 17.1 ක් ද වන ගඩොළුමය ගොඩනැගිල්ලක් වෙතටයි. දළදා මාළිගය සේ සැලකෙන මෙහි ඉදිරි බිත්තියේ මීටර 3.4 ක් ඉදිරියට ප්‍රක්ෂේපනය වන කොටසින් ගොඩනැගිල්ලට ප්‍රවේශ වීමට පියගැට පේළි දෙකකි.පර්වත මස්තකයේ නටඹුන්පර්වත මස්තකයේ ඇති ඉපැරණි පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක වශයෙන් සැලකිය හැක්කේ විශ්වසනීයත්වය සැක සහිත ප්‍රාග් ඓතිහාසික සාධක ස්වල්පයකුත් ක්‍රිස්තු පූර්ව අවසන් සහශ්‍රකයට හෝ ක්‍රිස්තු වර්ෂාරම්භ මුල් සියවස් දෙක තුනට හෝ නිසැක ලෙස දින නියමකළ හැකි කාල රක්ත වර්ණ මැටි බදුන් වලින් හෙලිවන ජනාවාස සාධකත්ය. මේ හැරුනුවිට අක්කර 05 ක් පමණ වන පර්වත මස්තකයෙහි 13,14 වන සියවස් වල ඉදිකලා යැයි සිතිය හැකි පොකුණු සහ පනාබැමි ඇතුළු ඉදිකිරීම් 32 ක් හදුනාගෙන
තිබේ. ඇතැම් තැනක ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමට යෝග්‍යවන පරිදි විෂම බිම් පනාබැමි මගින් සමකොට තිබේ. මෙම ගොඩනැගිලි අතරින් විශාලම ගොඩනැගිල්ල වන රජ මාළිගයත් තවත් ගොඩනැගිලි කිහිපයකුත් හැරුනුවිට බොහෝ ගොඩනැගිලිවල අපේක්‍ෂිත අර්ථය මෙකල අපහැදිලිය.පර්වත මස්තකයට ගමන්කල මාර්ගයට අයත් බැව් බොහෝ විට නිසැක සෝපාන පංතියක අවශේෂ පර්වතයේ දකුණු බෑවුමේ කඩින් කඩ දක්නට හැකිය. පර්වත මස්තකයේ විවිධ ප්‍රමාණයෙන් යුත් ස්වභාවික ගල්කෙමි 05 ක් දක්නට හැකි අතර ඉන් සමහරක් ඉවුරු බැද පොකුණු බවට පත්කර ඇත. ප්‍රමාණයෙන් සහ ගණනින්ද වෙනස් කුඩුම්බි සිදුරු සහ ඒහා බැඳි අත්තිවාරම් කාණු සහිත ස්ථාන 03 ක් ද පර්වත මස්තකයේ ඇති අතර කුඩුම්බි සිදුරු පමණක් හමුවන ස්ථාන 02 කි. පිහිටි ගලේ කෙටු කාණුවක් මෙන්ම වෘත්තාකාර පාදම් යුගලයක් ද පර්වත මස්තකයේ නටඹුන් අතර වේ. මීට අමතරව පොකුණු 02 ක් සහ මල්විලක් ද පර්වත මස්තකයේ දැකිය හැකිය. පර්වත මස්තකයේ නටඹුන් අතර විවිධ ප්‍රමාණයෙන් සහ හැඩයෙන් යුත් පනා බැමි 06 ක් ද වේ. මේ හැරුණුවිට ගොඩනැගිලි කිහිපයක නටඹුන් දැකියහැකි පර්වත මස්තකයේ මුර කුටියක නටඹුන් ද ඇත. තවද පර්වත මස්තකයේ උසම ස්ථානයට වන්නට ඇති ස්ථූපයත් ඊට නුදුරුව ඇති බෝධිඝර
යත් පර්වත මස්තකයේ නටඹුන් අතර ශේෂව පවතී.ලෙන් සංකීර්ණයයාපහුව පර්වතය ආශ්‍රිත ලෙන් 40 ක් පමණ දක්නා ලැබෙන අතර ඉන් ලෙන් 25 ක් පමණ කටාරම් කොටා සකසන ලද ඒවායි. මෙම ලෙන් පර්වතය ආශ්‍රිතව පැවති ආරාම සංකීර්ණයක් පිළිබඳ සාධක සපයයි. මෙම ලෙන් අතරින් ලෙන් 03 ක පූර්ව බ්‍රාහ්මී ශිලා ලිපි දක්නා ලැබෙන අතර ක්‍රිස්තුවර්ෂාරම්භයේ හෝ ක්‍රිස්තුවර්ෂයට සුළු කළකට පෙරාතුවප පටන්ම මෙම ලෙන් සංඝාවාසයක් ලෙස උපයෝගී කොටගත් බව පෙනේ. කටාරම් නොකෙටූ ස්වභාවික ලෙන් අතරින් ඇතැමක් වාසස්ථාන ලෙස යොදාගත් බවට සාධක වෙයි. ඇතැම් ලෙන් ඇසුරේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය නියෝජනය කරන්නා වූ සාධක ද හමුවන හෙයින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සිටම මෙම ලෙන් මානව ක්‍රියාකාරකම් වලට හසුවී ඇති බව පෙනේ. පර්වතයේ උතුරු, නැගෙනහිර සහ දකුණු බෑවුම් ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ලෙන්වල බහුල ව්‍යාප්තියක් දක්නා ලැබේ. විවිධ ප්‍රමාණයන්ගෙන් යුත් මෙම ලෙන් 40 අතරින් විශාලම ලෙනේ දිග මීටර 30 ක් ද ගැඹුර මීටර 08 ක් ද උස මීටර 30 ක් ද වේ.ඡායාරූප එකතුවපිට නගරයේ නටඹුන්පිට දිය අගලපිට පවුරපිට පවුරේ දකුණු දොරටුවපිට පවුරේ නැගෙනහිර දොරටුවපිට පවුරේ බටහිර දොරටු
වඇතුල් නගරයේ නටඹුන්ඇතුල් දිය අගලඇතුල් පවුරගල් සොරොව්වයාපහුවේ දළදා මාළිගයයාපහුවේ රජ මාළිගයඇතුළු නගරයේ නටඹුන් වූ ගොඩනැගිල්ලත්යාපහු ‍පර්වතයට ඉදිරිපස ගොඩනැගිල්ලද්වාර මන්ඩපය සහිත පියගැට පෙළෙහි කැටයම් සහ මූර්තිපියගැට පෙළෙහි ඇති ගජසිංහ කොරවක් ගලයාපහුවේ අභිමානවත් මකර මුර්තියද්වාර මණ්ඩපයේ පසුපස පෙනුමද්වාර මණ්ඩපයේ ඇති මකර තොරණද්වාර මණ්ඩපයේ නටන වයන රූපද්වාර මණ්ඩපයේ වාමන රූද්වාර මණ්ඩපයේ දොරටුවද්වාර මණ්ඩපය පසුපස කුළුණුයාපහු පියගැට පෙළෙහි බටහිර පෙනුමයාපහු පියගැට පෙළෙහි නැගෙනහිර පෙනුමද්වාර මණ්ඩපයේ දොරටුපාල රුව සහිත මූර්තියද්වාර මණ්ඩපයේ ත්‍රිත්ව කුළුණක්පර්වත මස්තකයේ නටඹුන්පර්වත මස්ථකයේ ඇති දාගැබස්වභාවික ගල් කෙමියක් ආශ්‍රයෙන් තැනූ පොකුණක්පර්වතය මස්ථකයේ නටඹුන් වූ බෝධිඝරයපර්වතය මස්ථකයේ ගලේ කැපූ කාණුවක්පර්වතය මස්ථකයේ ඇති පනා බැම්මක්පර්වතය මස්ථකයේ ඇති ගඩොල් බැමි අවශේෂපර්වතය මස්ථකයේ ඇතිකුඩුම්බි සිදුරක්පර්වතය මස්ථකයේ ඇති ස්වභාවික ගල් කෙමියක්යාපහුවේ පර්වතය මත ලෙන් කටාරමක්යාපහු පර්ව
තයේ අවශේෂ වූ පියගැට 01යාපහු පර්වතයේ අවශේෂ වූ පියගැට 02යාපහු පර්වතයේ අවශේෂ වූ පියගැට 03යාපහුවේ ස්වභාවික ගල් ගුහාපර්වතය මස්ථකයේ ඇති විශාල ලෙනක්ස්වභාවික ගල් ගුහා 01ස්වභාවික ගල් ගුහා 02ස්වභාවික ගල් ගුහා 03ආශ්‍රිත ලිපිසීගිරියේ වාස්තු විද්‍යාවඉසුරුමුණි කැටයම්vte ශ්‍රී ලංකාවේ බලකොටුපුරාණ බලකොටුබලන බලකොටුවමාපාගල බලකොටුවසීගිරියසීතාවක බලකොටුවවිජිතපුරයාපහුව බලකොටුව යටත්විජිත සමයේ බලකොටුපෘතුගීසී බලකොටුඅරංදොර බලකොටුවඅරිප්පු බලකොටුවමඩකලපුව බලකොටුවකොළඹ කොටු‍වඩෙල්ෆ් බලකොටුවත්‍රිකුණාමලය බලකොටුවහැමන්හිල් බලකොටුවගාල්ල බලකොටුවහල්දුම්මුල්ල බලකොටුව†හංවැල්ල බලකොටුවයාපනය බලකොටුවකළුතර බලකොටුවකයිට්ස් දූපත් බලකොටුව†මල්වාන බලකොටුව†මන්නාරම බලකොටුවමාතර බලකොටුවමැණික්කඩවර බලකොටුව†මීගමුව බලකොටුවපූනරින් බලකොටුවරත්නපුර පෘතුගීසී බලකොටුව†රුවන්වැල්ල බලකොටුවලන්දේසි බලකොටුඅලිමංකඩ බලකොටුවබෙෂ්ෂටර් බලකොටුවඔස්ටර්න්බර්ග් බලකොටුවපෙයිල් බලකොටුවකල්පිටිය බලකොටුවකන්කසන්තුරෙයි බලකොටුවකටුවන බලකොටුවකොඩ්ඩියාර් බලකොටුවමුලතිව් බලකොටුවපේදුරුතුඩුව බලකොටුවරත්
නපුර ඕලන්ද බලකොටුවතාරකා කොටුවතංගල්ල බලකොටුවබ්‍රිතාන්‍ය බලකොටුමැක්ඩොවල් බලකොටුව මාටෙලෝ කුළුණLess or no contribution/renovation works of Dutch are marked by † symbol under "Portuguese Forts", and others are considered as Dutch forts too.කළුතර මැතිවරණ කොට්ඨාශය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි මැතිවරණ කොට්ඨාශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය නම් ලද්දේ  බස්නාහිර පළාතේ  කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ,  කළුතර නගරය අනුව යමිනි . ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්   පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි . එවිට පැවැති බොහෝ දුරට  ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ වූ කොට්ඨාශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ 22 ක් ඇති කරන ලදි.[1] සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ  පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  කළුතර මැතිවරණ කොට්ඨාශය වෙනුවට  කළුතර බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය තුල ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස කළුතර දිගටම පවතියි.1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය2
3 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී  පැවැත්වුණු  පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:[2]අපේක්ෂකයාපක්ෂයසංකේතයඡන්ද සංඛ්‍යාව%චම්ලි ගුණවර්ධනයතුර13,79747.49%උපාලි බටුවන්තුඩාවඅලියා11,82740.71%එච්. ඔබේසේකරකෝප්පය2,8889.94%ටී. ආර්. පී. පෙරේරාමල5391.86%වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව29,051100.00%ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද සංඛ්‍යාව575මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව29,626ලියාපදිංචි ඡන්දදායක සංඛ්‍යාව51,031ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය58.05%1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය24 මැයි 1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී  පැවැත්වුණු  දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:[3]අපේක්ෂකයාපක්ෂයසංකේතයඡන්ද සංඛ්‍යාව%පී. ඇන්ඩෲ කුරේඑක්සත් ජාතික පක්ෂයයතුර11,66533.87%චම්ලි ගුණවර්ධනඅලියා11,33332.90%උපාලි බටුවන්තුඩාවතරුව9,91428.78%ඒ. පී. ද සොයිසාඅත1,5304.44%වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව34,442100.00%ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද සංඛ්‍යාව389මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව34,831ලියාප