LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
රල් පර වලින් ප්‍රයෝජන ගැනීමේදී මිනිසා මීට වඩා බුද්ධිමත්ව කටයුතු කළ යුතුව ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර වෙරළේ කල්කුඩා ප්‍රදේශයේ කොරල් කැඩීම නතර කිරීම නිසා ස්වභාවික ව තැන්පත් වු කොරල් වැටියක් නිර්මාණය වී ඉතා කෙටි කාලයකදී වෙරළ තීරයක් ගොඩ නැගී ඇත. ලෝකයේ වෙනත් රටවල් කොරල් පර සම්පත වැඩි කිරීම සඳහා කෘත්‍රීම ලෙස කොරල් නිර්මාණය කෙරේ.තවත් සමහර රටවල පරණ නැව් මුහුදේ ගිල්වීමෙන් කොරල් වැඩීමට ඉඩ සලසා ඇත. දැනට ලංකාවේ හික්කඩුව ප්‍රදේශය තුළ අක්කර 110 ක සාගර අභය භූමියක් පිහිටුවා ඇත. එය 1979 සී වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ ඇති කරන ලද්දකි.කොරල් පරවල ව්‍යාප්තියකොරල් පර - පිහිටීමඉන්දු ශාන්තිකර කලාපයේ (රතු මුහුද , ඉන්දියන් සාගරය , අග්නිදිග ආසියානු සහ ශාන්තිකර සාගරද ඇතුළත්ව) වර්ග කිලෝමීටර් 284,300 පුරා පැතිර ඇති බවට ගණනය කර ඇති මෙම කොරල් පර සමස්ත කොරල් පරවලින් 91.9% වේ. මෙම සංඛ්‍යාවෙන් 32.3% ක් අග්නි දිග ආසියාවෙන් ද , 40.8% ක් ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් ද ඇතුළත්ය. සමස්ත කොරල් පර ප්‍රමාණයෙන් 7.6% පමණක් අත්ලාන්තික් සහ කැරිබියානු කොරල් පර වේ.කොරල් පර ඉතාම සීමිතව හෝ දක්නට නොමැති වන්නේ ඇමරිකානු සහ අප්‍රිකානු බ
ටහිර වෙරළ තීරයන්ගේය. ගොඩගැනීම් ක්‍රයාවලිය සහ දැඩි සිසිල් සාගර දියවැල් මගින් මෙම ප්‍රදේශවල සාගර ජලයෙහි උෂ්ණත්වය පහත වැටීම ප්‍රාථමිකව මෙම සීමිත භාවයට හේතු වේ. ආසියාවේ වෙරළ තීරයෙන් එපිට පාකිස්ථානයේ සිට බංග්ලාදේශය දක්වා වෙරළ තීරයේ ද කොරල් පර සීමිත වී ඇත. ඇමසන් නදියෙන් සහ ගංගා නදියෙන් ඉතා විශාල වශයෙන් ජලය සාගරයට මුදා හරින බැවින් පිළිවෙලින් දකුණු ඇමරිකාවේ ඊසාන දිගින් ද බංග්ලාදේශය අවට ද කොරල් පර සීමිත වී ඇත.ලෝකයේ ප්‍රසිද්ධ කොරල් පර සහ පිහිටා ඇති ප්‍රදේශ :-මහා බාධක පරය - ලෝකයේ විශාලතම කොරල් පර පද්ධතිය , ඕස්ට්‍රේලියාවේ , ක්වීන්ස්ලන්තයබෙලිස් බාධක පරය - ලෝකයේ දෙවන විශාලතම කොරල් පර පද්ධතිය , මෙක්සිකෝහි දකුණු ක්වින්ටානාරෝ සිට පැතිරෙන මෙම පරය බෙලිස් වෙරළ තීරය දිගේ පහළට හොන්ඩ්‍යුරාස් දුපත දක්වා පැතිරේ.රතු මුහුදේ කොරල් පරය - ඊජිප්තු වෙරළ තීරයෙන් එපිට සිට සවුදි අරාබිය දක්වාපුලී රිජ් - ගැඹුරුම , ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ යෙදෙන කොරල් පරය, ෆ්ලොරිඩානව කැල්ඩේනියා බාධක පරය - ලෝකයේ දෙවන විශාලතම ද්විත්ව බාධක පරය වන මෙය කිලෝ මීටර් 1500 පමණ දිග වේ.තර්ජනමයික්‍රොනීසියාවේ  යැප්ට ඔබ්බෙන්  ගැටි පරයක් සහිත ද
ිවයිනක් [1]මූලික ලිපිය: කොරල් පර හා බැඳි පාරිසරික ගැටළුලොව පුරා කොරල් පර විනාශ වෙමින් පවතිති.[1] විශේෂයෙන්ම, කොරල් පර කැඩීම, කෘෂිනාර්මික හා නාගරික අපහරණ, දූෂණය (කාබනික හා අකාබනික), අධික මස්මැරීම, පිපිරුම් මස්මැරීම, රෝග, සහ කාණු කැපීම සහ දිවයින් හා මුහුදු බොකු වෙත ප්‍රවාහණය යන දේ කොරල් පරිසර පද්ධතීන්ට ස්ථානගත තර්ජන වෙති. පුළුල් තර්ජන වන්නේ සාගර උෂ්ණත්වය ඉහළ යෑම, සාගර ජල මට්ටම ඉහළ යෑම සහ  සාගර අම්ලකරණය නිසාවෙන් pH අගයෙහි වෙනස්වීම්, යන මේ හරිතාගාර වායු විමෝචනයන් හා බැඳි සියල්ල වෙති.[උපහරණ ඇවැසිය]පෘථිවි සාගරවල ජීවත් වන කොරල්පර වලට මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් විශාල තර්ජනයක් එල්ල කරයි. මෙම පරිසර පද්ධතිවලට එල්ලවී ඇති ප්‍රබලම තර්ජනය වන්නේ දූෂණය හා අධික ලෙස මසුන් මැරීමයි. බෝට්ටු ගමනාගමනය හා නැව් තදබදය නිසාද කොරල්පර භෞතික විනාශ වීම සිදු වේ. ආහාර පිණිස සිදුකරන මාළු වෙළඳාම මෙයට හේතු වී ඇත්තේ සයනයිඩ් (Cyanide) භාවිතා කිරීම නිසාය. මීට අමතරව එමඟින් නිවර්තන කලාපයේ ජීවත්වන මිනිසුන්ටද හානි ගෙන දේ. Hughes (2003) ගේ වාර්ථාවලට අනුව ජනගහන වර්ධනය හා ප්‍රවාහන ක්‍රමවල සිදුව ඇති දියුණුව කොරල්පර සඳහා විශාල වශයෙන් බල
පා ඇත. නිදසුන් වශයෙන් මසුන් සහ අනෙකුත් ස්වාභාවික සම්පත් සඳහා ගෝලීය වෙළඳපොළක් ඇති වීමත් කොරල්පර ආශ්‍රිත සම්පත් සඳහා ඇති ඉල්ලුම සැපයීමේදී ඊට අදාළ ප්‍රභවයන් විනාශ වී යාමක් දැක්විය හැකිය.පර්යේෂකයින් දැනටමත් කොරල්පර පද්ධතියට බලපෑම් එල්ලකරන විවිධ සාධක නිවැරදිව තහවුරු කර ගනිමින් සිටී. මේ සඳහා විවිධ සාධක බලපායි. නිදසුන් වශයෙන් සාගරය විසින් සිදු කරනු ලබන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් අවශෝෂණය පෘථිවි වටපිටාවේ සිදුවන වෙනස්කම් පාරජම්බුල කිරණ සාගර ආම්ලීකරණය ජීව විද්‍යාත්මක වෛරස් (Virus) දූවිලි කුණාටුවල බලපෑම, ඇල්ගී හා අනෙකුත් ශාකවල බලපෑම දැක්විය හැකිය. වෙරළ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලදී කොරල්පරවලට වැඩි තර්ජනයක් එල්ල වේ. මීට අමතරව ඉඩම් සංවර්ධනය හා දූෂණයද සැළකිය යුතු හානියක් සිදු කළත් ගැටළුව වඩා පුළුල් ස්වභාවයක් ගනී.කොරල් පර සුරක්ෂණය සහ ප්‍රතිසංස්කරණයපැපුවා නිව්ගිනියාහි අවුස් දිවයිනෙහි ගුවන් ඡායාරූපයක් ඉහත දැක්වේ.  අවුස් දිවයින, මැනුස් පළාත සහ පැපුවා නිව්ගිනියා යන ප්‍රදේශවල පදිංචිකරුවන් විසින් ඔවුන්ගේ කොරල් කලපු හයක සම්ප්‍රදායික ක්‍රමයට මසුන් මැරීම සීමා කරන ලදහ.  රැහැනේ ඇති මසුන් මැරීමට අවසර දුන් අතර සංස්කෘතික
චාරිත්‍ර අනුව දැල් යොදා සහ පොලු වලින් ගසා මගින් මසුන් මැරීම සීමා කරන ලදී.  මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් මසුන් මැරීම සම්පූර්ණයෙන්ම සීමා නොකළ ප්‍රදේශ වලට ජෛව ස්කන්ධය සහ එක් එක් මසුන්ගේ ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු තරම් විශාල විය.	ලෝකයේ දැනට තිබෙන කොරල් පර වලින් 60% ක් පමණ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා අවදානමට මුහුණපා ඇති බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත. විශේෂයෙන් ගිණිකොණ ආසියාවේ කොරල් පරවල බලපා ඇති තර්ජනය අති මහත්ය.  එමනිසා එම කොරල් පරවලින් 80% ප්‍රමාණයක් විනාශ වී යාමේ තර්ජනයට ලක්වී ඇත .	කොරල් කේ. කවුන්ටර්පාර්ට් වැනි සංවිධාන සහ දකුණු පැසිපික් කලාපීය ජනතාවගේ පදනම කොරල්පර/ කොරල් පර වළල්ල ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපෘති නූතනයේ පවත්වාගෙන යනු ලැබේ.  මෙහිදී ඔවුන් පැලෑටි ප්‍රචාරණය යන සරල ක්‍රමය භාවිතා කරයි.  පැක්ටිකල් ඇක්ෂන් වැනි අනිකුත් සංවිධාන කොරල් පර ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කෙසේ සංවිධානය කළ යුතුද යන්න පිළිබඳව තොරතුරුමය ලේඛනයක් මහජනයා වෙත නිකුත් කර තිබේ.කොරල් පර පරිසර විද්‍යාව සහ ජෛව විවිධත්වයකොරල් පර පෝෂක ද්‍රව්‍ය දුලබ නිවර්තන ජලයේ පිහිටා තිබුණ ද කොරල් පර සදහා අසාමාන්‍ය ජෛව විවිධත්වයක් පවතී. කොරල් පර, zooxanthella
e සහ අනෙකුත් කොරල් පර ජීවීන් අතර පෝෂක ද්‍රව්‍ය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය වීමේ ක්‍රියාවලිය මඟින් මෙම ජලයෙහි කොරල් පර ඇතිවීමේ සුලභත්වය පිළිබඳව විග්‍රහ කිරීමක් සිදු කෙරේ. ප්‍රතිචක්‍රීකරණය මගින් සම්පුර්ණ කොරල් පර ප්‍රජාව සදහා ආධාර සැපයීමට අවම පෝෂක සංඝටක ප්‍රමාණයක් පැවතීම පිළිබඳව තහවුරු කරයි. සයනෝ බැක්ටිරියා මගින් කොරල් පර සදහා නයිට්‍රජන් තිර කිරීම නම් ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ ද්‍රාව්‍ය නයිට්‍රජන් සපයනු ලබයි. කොරල් පර කරදිය ජලය මගින් අකාබනික නයිට්‍රජන් සහ පොස්පරස් සෘජුවම අවශෝෂණය කර ගනී. ඉන්පසු ඒවා චලනය වන ජලය ඔස්සේ හමායන සත්ත්ව ප්‍ලවාංග සදහා ආහාර සපයනු ලබයි. කොරල්පර වල ප්‍රාථමික නිෂ්පාදනය ඉතා ඉහළ අගයක් ගන්නා අතර එය දිනකට වර්ග සෙන්ටිමීටරයට ග්‍රෑම් 5 සිට 10 අතර ප්‍රමාණයක් තරම් වු ඉහළ අගයක් ගත හැකිය. කොරල් පර ප්‍රජාවන්හි නිෂ්පාදකයන් වනුයේ සහජීවි zooxanthella, කොරල් ඇල්ගි සහ විවිධ මුහුදු පැලෑටීන්ය. විශේෂයෙන්ම කුඩා ආකාරවලට පිඩැලි ඇල්ගී යැයි ව්‍යවහාර කෙරුණද මෙම ජීවින් විශේෂ වන වැදගත්කම් පිළිබදව විද්‍යාඥයින් තුළ එතරම් එකගතාවයක් නොමැත.කොරල් පර විවිධ නිවර්තන කොරල් පර මත්ස්‍යයින් සඳහා නිවාස සපයයි. එම මත්ස්‍යයින් ව
න්නේ වර්ණවත් ගිරා මතස්‍යයන්, එන්ජල් මත්ස්‍යයින්, තරුණ damselfish මත්සයින් සහ සමනල මත්ස්‍යයින්ය. කොරල්පර පද්ධති ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබෙන අනෙකුත් මත්ස්‍ය කාණ්ඩයන් වනුයේ කණ්ඩායම් වශයෙන් සැරිසරන මත්සයින් groupers, snappers, grunts සහ wrasses යන මත්ස්‍යයින්ය. කොරල් පර පරිසර පද්ධතිවල මත්ස්‍යයින් විශේෂ 4000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ජීවත් වෙති. කොරල් පර ආශ්‍රිතව ජීවත් වන ඉතා විශාල මත්ස්‍ය විශේෂ ප්‍රමාණයක් සදහා ඉඩ කඩ සපයාදීමට හැකියාව ලැබී ඇත්තේ එලෙස ලැබී ඇති නිදහස් ඉඩ ප්‍රමාණය ඉතා සීඝ්‍රයෙන් මුල්වරට ප්ලවාංග මත්ස්‍ය පිළවුන් මගින් අත්පත් කර ගන්නා බැවිනි. මෙම මත්ස්‍යයින් මඟින් ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලයෙහි ඉතිරි කොටස මෙම ඉඩකඩ ප්‍රමාණය අත්පත් කර ගනිති. මෙලෙස මොවුන් සදහා නැගී ඇති නිදහස් ඉඩ ප්‍රමාණය ඔවුනට අත්පත් වීම අහඹු ලෙස සිදුවන්නක් වන අතර එබැවින් එය ජීවත් වීම සදහා අවකාශය ලබාගැනීමට සිදු කරන ලොතරැයියක් ලෙස හැදින්වේ. කොරල් පර වෙනත් ජීවී විශේෂ සමුහයක් සදහා ද වාසස්ථාන සපයයි. එම ජිවි විශේෂ නම් ඉස්පන්ජියන්, නිඩෙරියාවන් (මේ සදහා ඇතැම් ආකාර වල කොරල් සහ ජල්ලීන් අයත්වෙයි.), පණුවන්, ක්‍රස්ටේසියාවන් (කූනිස්සන්, උල්සහිත පොකිරි
ස්සන් සහ කකුළුවන් මේ සදහා අයත්වෙයි.), මෘද්වංශිකයින් (සෙෆලෝපෝඩාවන් මේ සදහා අයත්වෙයි.), ශල්‍ය චර්මිකයින් (තාරකා මත්ස්‍යයින්,  මුහුදු කැකිරි මේ සදහා අයත්ය.), මුහුදු වස්තියන් , මුහුදු ඉබ්බන් සහ මුහුදු නයින්ය. මිනිසුන් හැරුණු කල ක්ෂීරපායින් කොරල් පර පරිසර පද්ධතිවල මෙම පරිසර පද්ධතිවල සැරිසැරීම සඳහා පැමිණෙන තල්මසුන් සහ ඩොල්ෆින් මත්ස්‍යයින් මොවුන් අතර ප්‍රමුඛත්වයක් ගනී. මෙම ජීවීන් අතරින් ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් පමණක් සෘජුවම කොරල් පර ආශ්‍රිතව යැපෙති. අනෙකුත් ජීවින් කොරල් පර ආශ්‍රිතව ඇති ඇල්ගී වර්ග මත යැපෙමින් සංකිර්ණ ආහාර ජාලයක් සෑදීමට දායක වෙති. අපෘෂ්ඨ වංශකයින් සමුහයක් හට පොදුවේ Cryptofauna යැයි හැඳින්වේ. ඔවුන් කොරල් පර සැකිලි උපස්ථර ආශ්‍රිතව වාසය කරති. ඔවුන් ඔවුන්ගේ සැකිලි ජෛව විඛාදනය නම්  ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ මෙම කොරල්පරවලට ඇලි පවතින අතර එමගින් ඉන් කොරල්පරවල ඉන් පෙර පැවති හිඩැස් හා විවරයන් වසා දමති. මෙලෙස කොරල් පරවලට ඇලී පවතින ජීවි විශේෂ වනුයේ ඉස්පන්ජියන්, ද්විකපාටමොළස්කාවන් සහ Sipunculans නම් ජීවීන්ය. කොරල් පර මත ජීවත් වන අනෙකුත් ජීවි විශේෂ වනුයේ ක්‍රස්ටේසියාවන් සහ බහුකීට පණුවන්ය. මේවායෙහි ඉතා ව
ිශාල ජෛව විවිධත්වය නිසා ලොව පුරා රජයන් බහුතරයක් මගින් ඔවුන්ගේ කොරල් පරිසර පද්ධති ආරක්ෂා කර ගැනීම සදහා ක්‍රියා මාර්ග ගෙන ඇත. ඔස්ට්‍රේලියාවේ මහා බාධක පරය ආරක්ෂා කරනුයේ Great Barrier Reef Marine Park Authority විසිනි. මෙය Biodiversity Action Plan නම් ව්‍යවස්ථා සම්ප්‍රදායට යටත්ව ඇත. ඇල්ගී සහ කොරල් පරපර්යේෂකයන් සොයා ගෙන ඇති ආකාරයට නිරෝගී කොරල්පරවල ඇල්ගී වර්ග ප්‍රමුඛව පවතින බවට සාක්ෂි සොයා ගෙන ඇත. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනාවාස නොවු පැසිපික් දූපත්වල සිදු කරන ලද සමීක්ෂණයකට අනුව පර්යේෂණවලට භාජනය කරන ලද කොරල් ස්ථාන වලින් විශාල ප්‍රමාණයක ඇල්ගි දක්න‍ට තිබුණි. මේවායින් විශාල ඇල්ගී ප්‍රතිශතයක් පිඩැලි ඇල්ගී, කොරල් ඇල්ගී විශාල ඇල්ගී වර්ග වේ.මූලාශ්‍ර↑ 1.0 1.1 "කොරල් රීෆ්ස් අරවුන්ඩ් ද වර්ල්ඩ්". Guardian.co.uk. 2 සැප්තැම්බර් 2009. http://www.guardian.co.uk/environment/interactive/2009/sep/02/coral-world-interactive. අධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලFrance (data)GermanyIsraelUnited StatesCzech Republicවෙනත්FASTවර්තමානයට පෙර (වපෙ) වසර  යනු,  අතීතයේ සිද්ධීන් සිදුවූ විට
ඒවා විස්තර කිරීමට,  භූවිද්‍යාවේ, සහ අනෙකුත් විද්‍යාත්මක විෂය ක්ෂේත්‍රයන්හී  භාවිතා වන, කාල පරාසයකි.  "වර්තමානය" යන කාල  මොහොත නිත්‍ය වෙනසට තුඩු දෙන බැවින්, සම්මත ව්‍යවහාරය ලෙසින්, මෙම කාල පරිමාණයෙහි මූලය ලෙසින්, 1950 ජනවාරි 1 භාවිතා කිරීම වන්නේ,  විකිරණ කාබන් කාල නිර්ණය ක්‍රියායෝග්‍ය වූයේ 1950 ගණන් වලදී වීම ආවර්ජනය කරමිනි.ශ්‍රි රාජාධි රාජසිංහසිංහලේ රජ රාජ්‍ය සමය1782 ජනවාරි 2  -  1798 ජූලි 26අභිෂේකය1782පූර්වප්‍රාප්තිකයාකීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුඅනුප්‍රාප්තිකයාශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුභූමදානයශ්‍රී ලංකාවවල්ලභයාඋපෙන්ද්‍රාම්මා රැජිනදරුවන්Noneවංශයමහනුවර නායක්කාරවරුශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ  (ක්‍රි.ව. 1782-1798) නමින් සිහසුනට උරුමකම් ලැබූ ඔහු කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ සොහොයුරාය. ඔහුද තම සහෝදරයා සමග මදුරෙයි හි සිට මෙහි පැමිණියේ කුඩා ළමයෙකුව සිටියදීය. මේ හේතුව නිසාම ඔහු හැදී වැඩුනේ උඩරැටියෙකු පරිද්දෙනි. සිංහලයෙකු පරිද්දෙනි. එවකට මල්වතු විහාරයේ නායක හිමියන්ගේ දක්ෂතම ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස කැපී පෙනුණේය. ඔහු විවිධ දක්ෂතාවලින් යුත් අයෙකු විය. භාෂා බොහොමයක් ඉගෙන ගත්තේය. පාලි සහ සංස්කෘත ද ඒ අතර විය. බුද්ධාගම
සම්බන්ධයෙන් නොමසුරු දායකත්වයක් සැපයූ ඔහු කාව්‍ය රසිකයෙකු විය. එසේම කවියෙක් ද විය.1798 දී දරුවෙකු නොමැතිව, අනුප්‍රාප්තිකයෙකු ද නම් නොකර ඔහු මිය ගියේය. සියලු වගකීම් පිළිමතලාවේ වෙත පැවරුණි. පිළිමතලාවේ පළමු අධිගාර් නොහොත් අගමැති තනතුර දරමින් සිටියේය. ඔහු අති දක්ෂ, බලලෝභි, කූට උපක්‍රමයෙහි දක්ෂ පුද්ගලයෙකු විය. හිස් වූ සිහසුනට අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තේරීම ඔහුට පැවරුණි. විවාද චරිතයක් වූ පිළිමතලාවේ, රජ පෙළපතේ අවසාන වීමට වගකිව යුතු ප්‍රධාන සාධකයන්ගෙන් එකක් විය. මහනුවර රාජධානිය සිංහලේ රාජාවලියශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ රජ මහනුවර නායක්කාර වංශයඋපත: ? ? මරණය: 26 ජූලි 1798රාජ පදවි නාමයන්පූර්වප්‍රාප්තිකයාකීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජමහනුවර රජු2 ජනවාරි, 1782–26 ජූලි, 1798අනුප්‍රාප්තිකශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජශ්‍රී ලාංකික ඉතිහාසය-හා බැඳි මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteලොව වත්මන් නිල ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන්මෙම ලිපිය දේශපාලනය පිළිබඳ ලිපි මාලාවේ කොටසකිමූලික ආණ්ඩු ස්වරූපආණ්ඩු ස්වරූප ලැයිස්තුවබල මූලාශයප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය (rule by many)Demarchyඍුජු
LiberalනියෝජිතSocialSocialistවෙනත්Oligarchy (rule by few)AnocracyAristocracyGerontocracyKleptocracyKritarchyMeritocracyNoocracyParticracyPlutocracyStratocracyTechnocracyTheocracyAutocracy (rule by one)DespotismඒකාධිපතිවාදයMilitary dictatorshipTyrannyඅරාජික (rule by none)AnarchismFree associationStatelessබල මතවාදMonarchyRepublic (socio-political ideologies)AbsoluteConstitutionalDirectorialLegalistParliamentaryPresidentialSemi-presidentialSocialistAuthoritarianLibertarian (socio-economic ideologies)AnarchismColonialismCommunismDespotismDistributismFascismFeudalismSocialismTotalitarianismTribalismReligiousSecularState religionSecular stateState atheismGlobalLocal (geo-cultural ideologies)City-stateIntergovernmental organisationNational governmentWorld governmentNationalismInternationalismGlobalismබල ව්‍යුහයUnitarismඒකීය රාජ්‍යඅධිරාජ්‍යPrincipalityClient stateAssociated stateDependent territoryDominion
ProtectoratePuppet statePuppet monarchSatellite stateSelf-governing colonyTributary stateBuffer stateVassal stateViceroyaltyFederalismConfederationDevolutionFederationSuperstateSupranational unionInternational relationsSmall powerRegional powerMiddle powerGreat powerSuperpowerHyperpowerආශ්‍රිතAdministrative divisionDemocracy indicesDemocratic transitionAutocratizationDemocratisationHybrid regimes දේශපාලනය ද්වාරයvteෆෙඩරල් රාජ්‍යය, ෆෙඩරේෂන, සන්ධීය රාජ්‍ය, එක්සත් රාජ්‍යය ( En:'federal state) යන විවිධ නම් වලින් මෙය හැඳින්වේ. මේවා  අර්ධ ස්වයං පාලන ප්‍රාන්ත රාජ්‍ය හෝ ප්‍රදේශ මධ්‍යම ආණ්ඩුවක් මගින් දේශපාලනමය සංගමයකට (political union) එක්සත් වීමෙන් ( united ) සෑදුනු ස්වෛරීය රාජ්‍යවේ.  In a federation, the self-governing status of the component states is typically constitutionally entrenched and may not be altered by a unilateral decision of the central government.ContemporaryFederationFederating UnitsMajor Federating UnitsMinor Federatin
g Units ආර්ජන්ටිනාවProvinces of Argentina23 provinces1 autonomous city ඕස්ට්‍රේලියාවStates and territories of ඕස්ට්‍රේලියාව6 states1 federal district/territory, 1 major territory, several minor territories AustriaStates of Austria9 Länder or Bundesländer BelgiumDivisions of Belgium3 Communities, 3 Regions Bosnia and HerzegovinaDivisions of Bosnia and Herzegovina2 entities (out of which one is itself a federation, consisting of 10 cantons)1 district BrazilStates of Brazil26 states1 federal district and 5,561 municipalities CanadaProvinces and territories of Canada10 provinces3 territories Comoros3 islands ඉතියෝපියාවRegions of Ethiopia9 regions2 chartered cities ජර්මනියජර්මනියේ ප්‍රාන්තයන්16 Länder or Bundesländer IndiaStates and territories of India28 states7 union territories including a national capital territory IraqGovernorates of Iraq18 governorates, including the autonomous re
gion of Kurdistan. MalaysiaStates of Malaysia13 states3 federal territories MexicoStates of Mexico31 states1 federal district Federated States of Micronesia4 states NepalZones of Nepal14 zones75 districts NigeriaStates of Nigeria36 states1 territory PakistanProvinces and territories of Pakistan4 provinces4 federal territories including a federal capital territory Russian FederationFederal subjects of Russia21 republics, 46 oblasts, 9 krais, 1 autonomous oblast, 4 autonomous okrugs, 2 federal-level cities[1] Saint Kitts and NevisIslands/parishes of Saint Kitts and Nevis2 islands/14 parishes SudanStates of Sudan25 states  SwitzerlandCantons of Switzerland26 cantons United Arab EmiratesEmirates of the UAE7 emirates United States of AmericaThe 50 states50 states1 federal district; 1 incorporated territory, 13 unincorporated territoriesසැකිල්ල:රටේ දත්ත VenezuelaStates of Venezu
ela23 states1 federal district, 1 federal dependencyLong form titlesFederal Republic of: Brazil, ජර්මනිය, Nigeria.Federation: රුසියාව, Saint Kitts and NevisRepublic of: Argentina, Austria, India (also called Indian Union), Iraq, Sudan.Others:Bolivarian Republic (Venezuela)Confederation (Switzerland)Commonwealth (ඕස්ට්‍රේලියාව)Dominion (Canada)Federal Democratic Republic (ඉතියෝපියාව, Nepal)Federated States (FS Micronesia)Federative Republic (Brazil)Islamic Republic (Pakistan)Kingdom (Belgium)Union (Comoros)United Emirates (United Arab Emirates)United Mexican States (Mexico)United States (United States)None:Bosnia and HerzegovinaCanada ("Dominion" had been used originally, but that has fallen into disuse).Malaysiaතවදුරටත් නොපවතින ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන්Federal Republic of Cameroon (1961–1972)United Provinces of Central America (1823 – circa 1838)Confederate States of America (1861–1865)Czechoslovakia (1969–1992)Federated Dutch Republic (1581–
1795)French Equatorial Africa (1910–1960)French West Africa (1904–1958)Inca Empire (1197–1572)United States of Indonesia (1949–1950)United Kingdom of Libya (1951–1963)Federated Malay States (1896–1946)Federation of Malaya (1948–1963)[2]Mali Federation (1959–1960)New Granada (1855–1886)Polish-Lithuanian Commonwealth (1569–1795)Federation of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963)Federation of South Arabia (1962–1967)Union of Soviet Socialist Republics[3] (1922–1991)Federal Republic of Spain 1873–1874Uganda (1962–1967)West Indies Federation (1958–1962)Socialist Federal Republic of Yugoslavia[4] (1943–1992)Federal Republic of Yugoslavia (1992–2003)Some of the proclaimed Arab federations were confederations de facto.ආශ්‍රිත ලිපියුරෝපා සංගමයEuropean Coal and Steel CommunityFederalism in ඕස්ට්‍රේලියාවFederal monarchyප්‍රාන්ත රාජ්‍යයeFederation of ඕස්ට්‍රේලියාවFoederatiIndian UnionInternational organisationNeo-functionalismNew federalismRegional stateSup
ranationalismSupranational unionUnitary stateUnited Federation of PlanetsCentre for Studies on FederalismFootnotes↑ Federal structure of Russia, Article 65 of Russian Constitution.↑ Gained independence in 1957, joined with Sabah, Sarawak, and Singapore to form Malaysia in 1963.↑ The USSR was a federation according to the letter of its constitution, but, at least until its final years in the late eighties and early nineties of the 20th century, its governance was highly centralised in practice. See: Soviet Union section.↑ The Socialist Federal Republic of Yugoslavia was officially proclaimed in 1963. Prior to this, the communist Yugoslav state was named Democratic Federal Yugoslavia in 1943 and then Federal People's Republic of Yugoslavia in 1946. See: Socialist Federal Republic of Yugoslavia.vteAutonomous types of first-tier subdivision administrationFederalismAsymmetric federalismConfederationCorporative federalismDual federalismEthnic federalismFedera
cyFederal monarchyFederal republicFederated stateFederationFiscal federalismSymmetric federalismList of federal countriesUnitary stateDevolutionRegional stateUnionsComposite monarchyContinental unionDual monarchyDynastic unionEmpireColonial empireMultinational statePersonal unionPolitical unionReal unionSuperstateSupranational unionSubordinacyAssociated stateClient stateColonyDependent territoryDirect ruleDominionIndirect ruleMandateProtectoratePuppet stateSatellite stateTrusteeshipTributary stateVassal stateDevelopmentAnnexationCessionDetachmentIrredentismMilitary occupationPartitionSecessionSeparatismTerritorial disputeSee alsoAutonomyAutonomous areaDecentralizationHegemonyHome ruleStateless nationSubsidiaritySuzeraintyTribal sovereigntyෆර්ඩිනන්ඩ් මැගලන්උපතFernão de Magalhães1480සබ්රෝසා, ට්‍රාන්ස් ඔස් මොන්ටෙස් ඉ අල්ටො ඩුඋරො, පෘතුගාලයමිය යාමඅප්‍රේල් 27, 1521 (40–41 වයසැතිව)මැක්ටන්, පිලිපීනයජාතිකත්වයපෘතුගීසිසංගණ්‍ය වන්නේThe
first periplus around the world (for east and west) and captaining the first circumnavigation, across the Atlantic Ocean to the Strait of Magellan and across the Pacific Ocean.අත්සනෆර්ඩිනන්ඩ් මැගලන් (පෘතුගීසි: Fernão de Magalhães; ස්පාඤ්ඤ: Fernando de Magallanes) (1480 පෙබරවාරි 4 – 1521 අප්‍රේල් 27) යනු පෘතුගීසි ජාතික දේශ ගවේෂකයකි. ඔහු ලොව වටා සංචාරය කළ පළමු නාවික කණ්ඩායමේ නායකයා විය. ස්පාඤ්ඤයේ පළවෙනි චාල්ස් රජු ගේ අනුග්‍රහය යටතේ පළමු චාරිකාව ඇරඹුවේ ය. පිලිපීනය සොයා ගත් අතර එහි දී ඇති වූ ගැටුමකින් මිය ගියේය. එම නිසා ඔහුට සම්පූර්ණ මුහුදු ගමන සම්පූර්ණ කිරිමට නොහැකි විය. The Magellan–Elcano voyage. Victoria, one of the original five ships, circumnavigated the globe, finishing 16 months after the explorer's death.ආශ්‍රිත ලිපිදේශ ගවේෂණයබාහිර සබැදිෆර්ඩිනන්ඩ් මැගලන් හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.විකිඋද්ධෘත සතුව පහත තේමාව සම්බන්ධයෙන් උද්ධෘත එකතුවක් ඇත: ෆර්ඩිනන්ඩ් මැගලන් Magellan's untimely demise on Cebu in the Philippines from History House.EXPEDI
CIÓN MAGALLANES – JUAN SEBASTIAN ELCANOEncyclopaedia Britannica Ferdinand Magellanනයිජිරියානු එක්සත් සමුහාණ්ඩුව අන්තර්ජාල TLD - ngදුරකථන ස‍ංකේත - +234නයිජිරියානු එක්සත් සමුහාණ්ඩුව ජනපද 36 කින් යුත් රටකි. අබුජා එහි එක්සත් අගනුවර ප්‍ර‍ෙද්ශය වේ. මෙය පිහිටා තිබෙන්නේ බටහිර අප්‍රිකාවෙහිය. මෙහි මායිම් වන්නේ බටහිර බෙනින් සමුහාණ්ඩුව, නැගෙනහිර චැඩ් හා කැමරෑන් සහ උතුරැ නයිගර් සමගය. මෙහි දකුණු වෙරල තීරය ගිනියා බොක්කේ (අත්ලන්තික් සාගරය) ඇත. නයිජිරියාවෙහි අති විශාලතම හා ප්‍රචලිතම ජනවාර්ගත කණ්ඩායම් තුන වන්නේ හුආසා ලිග්බෝ සහ යොරැබාය. ආගම් වශයෙන් මෙරට තුල මුස්ලිම් හා ක්‍රිස්තියානි සමානව කොටස් 2 ක් සිටින අතර සුළු පිරිසක් සාම්ප්‍රදායික ආගම් අදහයි. නයිජිරියානු ජනතාවට දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇත. පුරාතන තැනිම් වලට අනුව මානව වර්ගයාගේ පැවැත්ම 9000 BC දක්වා දිව යයි. බන්ටු සංක්‍රාමිකයන්ගේ මුල් භුමි භාගයේ සැලකෙන්නේ බෙනුයි හා ක්‍රොස් රිබර් හා අවට ප්‍රදේශයන්ය.මොවුන් 1 වන ‍මිලේනියම් හා 2 මිලේන්යමේ මධ්‍යම හා දකුණු අප්‍රිකාව පුරා පැතිර සිට ඇත. නයිජර් ගග හේතුවෙන් රටට එම නම ලැබී ඇත. මෙය ලෝ‍කයේ ජනගහනය වැඩිම රටවල් අතර 3
වන තැන හා කළු ජාතීන් බහුතරයක් ජිවත් වන ජනාකිර්ණම ලෝකයේ ඇති එකම රට වේ. මෙය මිළග එකොලොස් වන ආර්ථිකය යට‍ෙත් ලැයිස්තුගත කොට ඇති අතර ‍ෙපාදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකි. නයිජිරියානු ආර්ථිකය ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන ආර්ථිකයන්ගෙන් එකකි. අන්තර්ජාතික මුල්‍ය අරමුදල (1MF) පවසන පරිදි එය 2008 9% හා 2009 8.3% කි. අප්‍රිකාව තුල ඇති 2 වන විශාලතම ආර්ථිකයයි. එය ප්‍රාදේශීය බලවතෙකු වන අතර අප්‍රිකාව තුල ඇති 2 වන විශාලතම ආර්ථිකයයි. එය ප්‍රාදේශීය බලවතෙකු වන අතර අප්‍රිකාවේ නායකත්වය දරයි.නයිජිරියාවපින්තුරය - කොඩියආදර්ශ පාඨය - ජාතික ගීයඅගනුවර - අමුජා විශාලම නගරය - ලාගොස්රාජ්‍ය භාෂාව - ඉංග්‍රීසිවිශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් - හුආසා, ලිග්බෝ, ‍ෙසාරැබාරාජ්‍ය - ජනාධිපති ඒකාබද්ධ සමුහාණ්ඩුවජනාධිපති - උමාරැ යාර් අඩුආනියෝජ්‍ය ජනාධිපති - ගුඩ්ලක් ජොනතන්නිදහස - එක්සත් රාජධානියේ සිටදකුණු හා උතුරැ නයිජිරියාව එක්සේසත් කිරිම - 1914ප්‍රකාශ කිරිම හා පිළිගැනීම - ඔක්තෝම්බර් 1, 1960සමුහාණ්ඩුව ප්‍රකාශ කිරිම - ඔක්තෝම්බර් 1, 1963වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	923 768 Km2 			356 667 sq miජලය (%) – 1.4ජනගහනය - 2009 තක්සේරැව - 154
729 000 (8)ඝනත්වය	-	167.5 / Km2 			433.8 / sq miGDP (PPP) – 2008 තක්සේරැවඑකතුව - $ 319.572 බිලියන (37)සාමාන්‍ය - $ 2 162 GDP (සාමාන්‍ය) - 2008 තක්සේරැවඑකතුව - $ 207.116 බිලියන සාමාන්‍ය - $ 1 401ගිනි (2003) – 43.7 මධ්‍යමමුදල් - නයිජිරියානු නෙයිරාකාල මණ්ඩලය - WATශ්‍රීෂ්ම සෘතුව (DST) - නිරික්ෂන නැතමං තීරැව - දකුණකෘෂිකර්මයඉතිහාසයකාබනික ගොවිතැනෙහි ඉතිහාසයNeolithic RevolutionAgriculture in MesoamericaAustronesian ExpansionAncient Egyptian agricultureAgriculture in ancient GreeceAgriculture in ancient RomeArab Agricultural RevolutionBritish Agricultural RevolutionGreen RevolutionChinampaMonocultureOn landසත්ත්ව පාලනයcattlepigspoultrysheepDairyDrylandExtensiveFertilizerFree-rangeGrazingHobbyIntensiveanimalspigscropsNaturalOrchardOrganicPaddy fieldRanchingSharecroppingSlash-and-burnTerraceSteam sterilizationHydrocultureAquacultureAquaponicsHydroponicsAeroponicsආශ්‍රිතAgribusinessAgricultural engineeringAgricultural scienc
eAgroecologyAgroforestryAgronomyAnimal-freeCrop diversityEcologyLivestockMechanisationPermacultureSustainableUrbanලැයිස්තුGovernment ministriesUniversities and collegesප්‍රවර්ගකෘෂිකර්මයby countrycompaniesBiotechnologyLivestockMeat industryPoultry farming Agriculture and agronomy ද්වාරයvteකෘෂි කර්මාන්තයේ දී කෘෂි ව්‍යාපාරය යනු ගොවිතැන් කිරීම, බීජ සැපයීම, කෘෂි රසායනිකඝ ගොවිතැන් යන්ත්‍රෝපකරණ, තොග වශයෙන් විකිණීම හා බෙදා හැරීම, සැකසීම වෙළඳපොළකරණය හා සිල්ලර වෙළඳාම ඇතුළත් ආහාර නිෂ්පාදනය හා සම්බන්ධ විවිධ ව්‍යාපාර හැඳින්වීමට යෙදෙන පොදු වදනකි. මෙම වදනට එහි අන්තර්ගතය මත පදනම්ව වෙනස් අර්ථ 2ක් පවතී. කෘෂිකර්මාන්ත කර්මාන්තය තුළ දී කෘෂි ව්‍යාපාර, කෘෂිකර්මාන්තයට හා වෙළඳාමට ගැලපෙන ගමන්මල්ලක් ලෙස බහුලව භාවිතා වන අතර එමඟින් නූතන ආහාර නිෂ්පාදනයට අයත් වන ක්රියා හා විෂය පරාසයක් සම්බන්ධ වේ. ලොව පුරා කෘෂි ව්‍යාපාර දෙපාර්තමේන්තු, කෘෂි ව්‍යාපාර වෙළඳ සමාගම්, කෘෂි ව්‍යාපාර ප්‍රකාශන, හා එවැනි සංවිධානවල අධ්යාපනික උපාධි පවතී. මෙහි දී වදන විස්තරාත්මක පමණක් වන අතර වඩාත් පුළුල් භාවිතයේ දී
ආහාර කර්මාන්තය සමඟ තුල්යාර්ථ වේ. මහා පරිමාණයේ, කාර්මීකරණයට ලක් වූ, සිරස්ව සංගෘහිත කරන ලද ආහාර නිෂ්පාදනයේ විවේචකයන් අතර කෘෂි ව්‍යාපාර යන වදන ඍණාත්මක, සංයුක්ත ගොවිතැන්කරණය සමඟ තුල්යාර්ථව භාවිතා වේ. එමෙන්ම එය බොහෝ විට පවුල් ගොවිතැන සමඟ වෙනස්කම් දක්වයි. සමහරක් ඍණාත්මක අර්ථ දැක්වීම් යටත් විජිතවාදයේ හෝ ඒකාබද්ධ අතිරික්තයේ විවේචකයන් විසින් ව්‍යාපාරය හා සංස්ථාවේ ඍණාත්මක සම්බන්ධය හරහා ව්යුත්පන්න විය. කෘෂි ව්‍යාපාරයකට උදාහරණය වන්නේ උතුරු කැරොලිනාහි ඕල්ඩ් නෝර්ත් ස්ටේට් වයින් ග්රෝවර් සංස්ථාවයි. වයින් මිදි ගොවීන් ඔවුන්ගේ මිදි නොවිකිණීමට එකඟතාවයකට ආ අතර ඔවුන් වයින් නිෂ්පාදකයා හා වෙළඳ නාමය සමඟ වයින් නිෂ්පාදන ආයතනය බෙදා ගැනීම සිදු කරයි. බොහොමයක් වර්ධනාත්මක කෘෂි ව්‍යාපාර වර්තමානයේ දී සබැඳි (online) ව්‍යාපාර ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ. දිනෙන් දින වැඩි වන ඉන්ධන වියදම එදිනෙදා ධාවනය වන කෘෂිකාර්මික සමාගම් මත වාණිජමය කාර්යයක් පටවනු ලැබේ. සබැඳි කෘෂි ව්‍යාපාරයකට උදාහරණයක් වන්නේ FarmingPages.com ය. මූලාශ්‍රvteකෘෂිකර්මයGeneralAgribusinessAgricultural suppliesAgricultural scienceAgricultural engineer