LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ගැන යම් අදහසක් පොළොන්නරුව සහ මිහින්තලේ තිබුණු භික්ෂු රෝහල්වලින් අනුමාන වශයෙන් සිතා ගත හැකිය. මෙම ආරෝග්‍යශාලාවල සැලසුම ජාතික ‍කෞතුකාගාරයේදී බැලීමට පුළුවන. ඵහි පිටත අංගන ද, ඇතුළත අංගන ද තිබුණි. චතුරශ්‍රාකාර ඇතුළු අංගනයක් තිබුණු අතර ඵ් වටා කැනීම්වලදී වැසිකිලි හා නාන කාමර ද තිබුණු බව සොයා ගත් අතර ඵක් කෙළවරකින් පිටවීමේ දොරටුවක්ද විය. එක් කුටියක ‍ඖෂධීය නාන කාමරයක් ද විය. ආලාහන පිරිවෙනෙහි කුටි වෙනුවට තිබුනේ දිග නේවාසිකාගාරයන්ය. පිටත අංගනයන්හි භොජන ශාලාවක් ද උණූ වතුර නාන කාමරයක් ද, ගබඩා කාමරයක් සහ බෙහෙත් ශාලාවක් විය. රෝහල වටා ආරක්ෂිත බිත්ති තිබුනේය. ජනෙල්වලට අමතරව විවෘත ශාලා දෙකක් සපයා තිබීමෙන් ගොඩනැගිලි තුළ උපරිම වාතාශ්‍රය සැපයීම ද වාතය නිදැල්ලේ හමා යැම ද සිදු විය.මාළිගාරාජකීය වාසස්ථාන පහක් හඳුනාගෙන ඇත. ඒවා නම් ඇතුළු අනුරාධපුරයේ විජයබාහු මාළිගය - පොළොන්නරුවේ නිශ්ශංකමල්ල සහ පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගා, ඌව පළාතේ ගලබද්ද නම් ස්ථානයේ සුගලා දේවියගේ මාළිගාව, හෙට්ටිපොල අසල පඬුවස් නුවර පරාක්‍රමබාහුගේ මාළිගාව යනුවෙනි. එම මළිගාව මලය දේශය ඔහු විසින් පාලනය කරද්දී පාවිච්චි කරන ලද
්දකි. බ්ම් සැළසුමසියලුම මාළිගා සඳහා එකම ආකාරයේ බ්ම් සැලැස්මක් තිබුණි. සෑම එකක්ම පිහිටියේ හතරැස් ප්‍රදේශයකයි. එය පටු මාර්ගයකින් වටවී තිබුණි. නැගෙනහිර පැත්තෙන් පිවිසීමේ දොරටුවක් විය. ඉදිරියේ තිබුණු විශාල මිදුල අමුත්තන් පිළිගන්නා ශාලාවක් ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගැනුණි. එහෙත් එහි හිඳ ගැනීමට අවසර නොලැබුණි. ප්‍රධාන ගොඩනැගිලිවලට පිවිසීම සඳහා පියගැට පේළි කිහිපයක් තිබුණි. එහි පිට පැත්තට විහිදුණු කුළුණු සහිත ශාලාවක් විය. එහි කෙළවරෙහි කුඩා වේදිකාවක් තිබුණි. රජ මාළිගා සංකිර්ණය වටා පේළි දෙකකට හෝ තුනකින් යුක්තව කුඩා කුටි 50 කට අධික සංඛ්‍යාවක් තිබුණි. නිශ්ශංකමල්ල රජතුමාගේ ශාලාව දිගින් අඩි 133 ක් ද (මි.41) පළලින් අඩි 63 ක් (මි.19) ද විය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ මාළිගයේ ඉහළ මාල කොන්ක්‍රීට් කර තිබිණ. පඬුවස් නුවර මාළිගයේ මනා වාතාශ්‍රයක් ලැබීම පිණිස කටයුතු සලසා තිබුණි. පාවිච්චි කළ ජලය බැස යාමේදී ඒවා උරා ගැනීමට වළවල් සාදා තිබුණි.සීගිරියසීගිරිය පර්වතය මස්තකයේද මාළිගාවක් තිබුණි. සම්පූර්ණ සැකැස්මේ පිට මායිම් හා සෑම අංගයකම අඩංගු හැඩතල තවමත් දකින්නට තිබේ. එහි පහත මාළිගාවට සමාන්තරව ඉහළින් තැනූ මාළ
ිගාවක්ද තිබුණි. එහෙත් එහි උන්නතාංශකය වැඩිය. එයට හාත්පස බැලිය හැකි සඳළු තලයක්ද තිබුණි. ඇතුළතින්ම පිහිටි රාජකීය නිවස්න මහල්වලින් යුක්ත විය. එහි සිට අංශක 360 වටා නගරයේ උද්‍යාන සහ පහළ භූමිය බැලීමට හැකි විය. පිළිවෙලින් තනන ලද අංගන පංතියක්ද කාමර ද සහ පියගැටවලින් එකට සම්බන්ධ කරන ලද උස් වේදිකාවක්ද, ගඩොල් ඇල්ලූ පදික මං තිරුද එහි තිබුනේය. ප්‍රේක්ෂක ශාලාඅති විශාල ප්‍රේක්ෂකාගාර දෙකක නටබුන් පොළොන්නරුවෙහි දක්නට ලැබේ. මේවායින් එකක් පරාක්‍රමබාහු රජුගේ මහජන සභා ශාලාව විය. අනෙක නිශ්ශංකමල්ල රජු සම්මන්ත්‍රණ ආදිය පැවැත්වූ ශාලාවයි. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ සම්මන්ත්‍රණ ශාලාව පුළුල් වේදිකාවක එක පිට එක තැබූ ආයත චතුරශ්‍රාකාර ව්‍යුහවලින් යුතු ඉදිකිරීමක් විය. එහි මූණත උතුරට යොමු වී තිබුණි. පියගැට පේළි දෙකක් ප්‍රධාන පිවිසුම් දොරටුව වෙත යොමු විය. බිම් මට්ටමේදී අතරින් ඇවිද යා හැකි අවකාශවලින් ද යුක්ත විය. පොළොන්නරුවේ රැස්වීම් ශාලාවේ තිබුණු කුළුණුවල පතුල හතරැස් විය. මැද කොටස අටපට්ටම් හැඩයක් ගත් අතර නැවත ඉහළ කොටස හතරැස් විය. රාජකීය ස්නාන ශාලාරාජකීය නානකාමර තැනීම පිළිබඳව ඉතාම අගනා උදාහරණවලින් එකක
් වන්නේ පොළොන්නරුවේ කුමාර පොකුණයි. දිගු පටු පියගැට පෙළක් ආයත චතුරශ්‍රාකාර පොකුණ දක්වා විහිදුනේය. පොකුණට පැමිණෙන ජලය පාලනය කිරීමට භූගත නල මාර්ග තිබුනේය. අසල තිබුණු ඇල මාර්ගයකින් එම නල හරහා එන ජලය පොකුණට වැටෙන්නේ මකර රූප දෙකක මුඛය තුළිණි. ජල බාධක කපාටයක් ලෙස හා පාවිච්චි කළ ජලය පිටවීමේ දොරටුවක් ලෙස ගල්වලින්ම කළ අගුලක් යොදා තිබුණි. ඇඳුම් මාරුකිරීමේ කාමරයක් ද තිබුණි. මෙය දැනට නටබුන් වී ඇත.නිවාසකිරිඳි ඔය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ කරන ලද කැනීම්වලින් ක්‍රි.පූ. 450 දී පමණ ඉදිකරන ලද වරිච්චි බිත්ති සහිත නිවාසයක නටබුන් සොයා ගෙන ඇත. තවත් ඵවැන්නක් වීරවිල, අඳල්ලේ හමුවී ඇත. ක්‍රි.ව. 50 සිට 450 දක්වා කාලය තුළ තිබුණු නිවාස ගැන තොරතුරු වලගම්පත්තුවෙන් ලැබේ. කුස්සියේ භාවිතා වූ උපකරණ තවමත් ඵහි තිබේ. මධ්‍යකාලීන යුගයේ ධනවතුන්ට විශාල නිවාස තිබූ අතර ඒවා ගලින් සහ හුණු බදාමයෙන් කර උළු වහලින් ද හුණු ගාන ලද බිත්තිවලින් ද යුක්ත විය. ඒවා‍යේ දොර ජනෙල්වලින් යුතු කාමර සහ අමුත්තන්ගේ කාමර ද විය. ජනෙල්වලට ඉහළින් අර්ධ කවාකාර කවුළු තිබුනේය. දොරවල්වලට යතුරු, අගුළු සහ අසව් යොදා තිබුනේය. මෙම නිවාසවලට මිදුල් හෝ අංගන සහ සඳල
ුතලද තිබුණි. වී කෙටීම සඳහා වෙනම කාමර තිබුණු අතර වී ගබඩා කිරීමට අටුවක් ද කරත්ත ආදිය නවතා තැබීමට මඩු ද විය. වැසිකිලි ගැනද සඳහන් කළ යුතුය. හැම ගෙයකටම වාගේ කුස්සියක් තිබුනේය. සැලසුම හා ගොඩනැගීමනිර්මාණ ශිල්පීන්ගොඩනැගිලි බිම් ගැන සොයාබැලීමට ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීහු සිටියහ.  ගල් ගුහාවල තිබෙන ලියවිලිවල 'නගර ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු' ගැන සඳහන් වේ.  අති සූක්ෂම හා විශේෂිත උපකරණ යොදාගනිමින් විද්යානනුකූලව ගොඩනැගීම් කර තිබුණි.  උදාහරණයක් වශයෙන් සමහර ගල් පුවරු කොතරම් අගනා ලෙස කපා තිබුණේද කියතොත් ඒවා සම්බන්ධ වූ තැන් පවා දැකගත නොහැකි විය.  එම ස්ථාන කෙතරම් සූක්ෂම අයුරින් පුරුද්දා ඇත්දැයි කියතොත් ඒතැන් වලින් කිසිදු දෙයක් ඇතුල් කිරීම පවා දුෂ්කරය. ඈෂ්ලි ඩී වොස් (Ashley de Vos) කියන්නේ මෙවැනි නිමැවුම් කිරීමට වර්තමාන යුගයේදී පවා අති සූක්ෂම උපකරණ තිබිය යුතුය යනුවෙනි. අඩි විස්සක් පමණ දිග තුනී ගල් පුවරු ඔසවා තැබීමට ව්යුශහාත්මක යන්ත්රය ශාස්ත්රෙය පිළිබඳ දැනීමක් අවශ්යප විය. මුළු ලෝකයෙන්ම පළමු පෙර සවි තාක්ෂණයක්  තිබෙන්නට ඇත්තේ ශ්රී  ලංකාවේය යනුවෙන් ඩී වොස් තව දුරටත් කියයි.  ඇතැම් පූජනීය ස්ථානවල ති
බුණු ගොඩනැගිලි වෙනත් ස්ථානයක නිමවා පසුව එකලස් කරන ලද ඒවා විය. කලා කෞශල්යයපොළොන්නරුවේ වටදා ගෙය (කැටයම් ශිල්පයට උදාහරණයක් ලෙසින්)තාක්ෂණික සාමාර්ථ්යෙයට අමතරව කලා කෞශල්යදය ද තිබුනේය. අටවෙනි ශත වර්ෂයෙන් මෙපිට නිර්මිත කදිම ගල් කණු වලින් ඒ බව විදහා දැක්වෙයි. ඒවා විවිධාකාර මෝස්තරවලින් යුක්තය. නිශ්ශංකලතා මණ්ඩපයේ තිබෙන නෙලුම් මල් කැටයම් සහිත ගල් කණු ගත් කළ ඒවා මුළු දකුණු ආසියාවේම දක්නට නොලැබෙන සුවිශේෂී අංග ලක්ෂණවලින් යුතු ඒවා විය.  අවදානම් සහිත යයි සැළකෙන ආරුක්කුවලින් යුත් ස්ථාන නිර්මාණයේදී හුණු බදාම පාවිච්චි කර ඇත.ජලයජලයෙන් වට වූ දූපතක පිහිටි මණ්ඩපයක් තිබණු අතර එය හඳුන්වන ලද්දේ "සීතල මාළිගාව" යන නමිනි. ඒ වටා නෙලුම් මලින් යුතු පොකුණු තිබිණි. පොළොන්නරුවේ රාජකීය උද්යා නය වෙන් වශයෙන් නම් කරන ලද විවිධාකාර හැඩයෙන් හා  විශාලත්වයෙන් යුත් පොකුණුවලින් යුක්ත විය. සීගිරියෙහි අටපට්ටම් පොකුණක් තිබුණි. සර්පයෙකුගේ දරණක ආකාර පොකුණක්ද පිපුණු නෙලුමක ආකාරය නිරූපණය වන පොකුණක් ද පොළොන්නරුවේ තිබුණි. අනුරාධපුරයේ කුට්ටම් පොකුණ මතුපිට සිට ගැඹුර දක්වා විහිදුණු පොකුණු කිහිපයකින් සැදුණේ විය. අත්ය
ාොවශ්යක පහසුකම් පවා නොසළකා නොහරින ලදි. දීප්තිමත් නාන කාමරයක් නන්දන උයනෙහි තිබුනේය.වායු සමනයපුරාණ කාලයෙහි වාතය සිසිල් කිරීමේ ක්ර ම වේදයන් තිබුණි. ගොඩනැගිළිවල වහල මත වියලන ලද මීහරක් සම් අතුරා වර්ෂාවකදී ඒ මතට ජලය විසිරෙන අයුරින් නල මාර්ගයකින් ජලය පතිත කිරීමේ ක්ර මයක් තිබුණි. ඒ මගින් සීතල වාතය ඇතුළට කාන්දු විය. ශීත කාලයට හා ඌෂ්ණ කාලයට ඔබින අන්දමින් බිත්තිවල එල්ලන ලද පින්තූර මාරු කෙරුනේය.ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍යගොඩනැගිලි ඉදිකරන්නෝ ගල්, ගඩොල් දැව ආදි විවිධාකාර දෑ උපයෝගී කර ගත්හ. ඉදිරියට නෙරා ඇති කවාකාර ගඩොල් ආරුක්කු, කවාකාර පියැසි, සහ ගෝලාකාර ශිඛර යනාදිය ද ගොඩනංවන ලදි. ගොඩනැගිලිවල ආධාරක බිත්ති වශයෙන් පර්වතවල මුහුණත යොදාගන්නා ලදී. සීගිරියේ කැටපත් පවුර දරා සිටින වේදිකාව ද ගඩොලින් කරන ලද පියගැට පෙල ද පිහිටා තිබෙන්නේ ප්‍රපාතාකාර ගල් පර්වතයෙහිය. 6 වැනි ශත වර්ෂයේදී පමණ ගොඩනැගිලි නිර්මාණකරුවෝ හුණුගල්වලින් නයිස් නම් කලු ගල් වර්ගය වෙත මාරු වූහ. පොළොන්නරුවේ වටදාගෙයිහි බිත්ති ගල්වලින් නිර්මාණය කරන ලදී. ඒවා ඉහල මහළ දක්වා උස් විය. ඉහල මාලය කරා යොමු වුණු ගල් පඩි පේලියක පහලම පඩිය පොළොන්
නරුවේ පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගයේ ඇති නටබුන්වල අදත් දැකිය හැක. පස් වෙනි ශත වර්ෂයේ ආරණ්‍යවල විසූ භික්ෂුන් වහන්සේලා පාවිච්චි කළ අතු සෙවිලි කල මඩුව ද ඉතා නිවැරදිව සැලසුම් කරන ලද ඒවා විය.දැවපරාක්‍රමබාහු මාළිගයේ ගඩොල් බිත්තිවල සිරස් විවරයන් තුල වහලේ බර දරා සිටීමට දැව කණු යොදා තිබූ බව සැළකේපුරාණ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේදී පාවිච්චි කර ඇත්තේ ගල් පමණක් නොවන බව සටහන් කර ගැනීම වැදගත්ය. දැනට දක්නට තිබෙන ගල් නිමැවුම්වල නටබුන්වලින් යමක් නිශ්චය කිරීම නිරවද්‍ය නොවේ. ඒවා මැටි හෝ කපරාරු බිත්ති සහිතව මූලික වශයෙන් දැවවලින් කරන ලද ගොඩනැගිලිය. 3 වැනි සියවසේ සිටම ඉතා අලංකාරව නිර්මාණය කළ දැව ගොඩනැගිලි තිබුණේය. සීගිරියෙහි කොටස් කීපයකින් යුත් වහලක් සමග දැවයෙන් සහ ගඩොල් යොදා නිර්මාණය කල අලංකාර වාහල්කඩක් තිබුණේය. අද ද දක්නට ලැබෙන අති විශාල උළුවහු කණුවලින් මේ බව සනාථ වේ.බර දරා සිටීම සඳහා දැව යොදා ගෙන තිබුණි. සැකිළි සඳහා ගසක කඳ සම්පූර්ණයෙන්ම යොදා ගෙන ඇත. ක්‍රි.පු 4 වැනි සියවසේදි ඉදිකරන ලද අනුරාධපුර නැගෙනහිර වාහල්කඩ නිර්මාණය කිරීමට යොදා ගෙන තිබුණේ සම්පූර්ණ දැව කඳන්ය. පොළොන්නරුවේ සහ පඬුවස්නුවර මාළිගාවල තිබෙන ගඩ
ොල් බිත්තිවල සිරස් විවරයන් තුල, ඉහල මාලයේ සහ වහලේ බර දරා සිටීමට යොදාගෙන තිබෙන දැව කණු තනි ගසකින් නිර්මාණය කර ගත් දැව කණු වෙයි.මංජු ශ්‍රි ශිල්පය නැමති ග්‍රන්ථයේ දැව කැපීම සහ පදම් කිරීම පිළිබඳව තොරතුරු ඇතුලත් වේ. හොඳින් වැඩුනු ගස් තෝරා ගෙන නව සඳ කාලයේදි ඒවා කපනු ලබයි. එසේ කරන්නේ ඒ කාලයේදි ගසෙහි ක‍ඳේ සීනි ප්‍රමාණය අඩු බැවිනි. එසේ වූ විට ගසේ කඳට හානි කරන කෘමින් ඒම වැළකේ.ශෛලමය නටබුන්වල ඉතිරි වී තිබෙන සළකුණුවලින් පෙනෙන්නේ ඉතා විශිෂ්ඨ වඩු තාක්ෂණයක් යොදාගෙන තිබුණු බවයි. වඩු වැඩ සඳහා යොදාගෙන තිබුණේ පොරව, වෑය, සහ නියන වැනි සාමාන්‍ය ආයුධයි. වඩු කර්මාන්තයේදී භාවිතයට ගන්නා ශිල්පීය ක්‍රම දෙකක් සද්ධර්මරත්නාවලියේ විස්තරවේ. දැව නරක් නොවීම සඳහා තෙල් ගැල්වූ අතර ඇද ඇරීම සඳහා රත් කර ඇත.සීඑන්එන්-අයිබීඑන්CNN-IBNCNN-IBNදියත්කල දිනය2005 දෙසැම්බර් 16ජාලයසීඑන්එන්අයිතිකරුවෝTV18 (NBCUniversal සහ Network 18)Turner International Indiaරූප ආකෘතිය4:3 (576i, SDTV)1080i (HDTV)ප්‍රචාරණ උද්‍යෝග පාඨය"Whatever it takes".රට ඉන්දියාවභෘෂාවඉංග්‍රීසිවිකාශන සරියඉන්දියාවමූලස
්ථානයNoida, Gautam Buddh Nagar , උත්තර් ප්‍රදේශ්සහෝදර නාලිකා(ව)IBN7IBN-Lokmatවෙබ් අඩවියIBNLive.comසීඑන්එන්-අයිබීඑන් (CNN-Indian Broadcasting Network) (CNN-IBN) යනු ඉන්දියාව පදනම් කරගත් ඉංග්‍රීසී ප්‍රවෘත්ති නාලිකාවකි. මෙම නාලිකාවේ හිමිකාරීත්වය TV18 Broadcast Limited සහ Turner International India යන සමාගම් සතු වෙයි.[1]ජාත්‍යන්තර පුවත් ආවරණය සීඑන්එන් විසින් සිදුකරන අතර, අයිබීඑන් (Indian Broadcasting Network) විසින් දේශීය පුවත් ආවරණය කරනු ලබයි.[2]ඉතිහාසයසීඑන්එන්-අයිබීඑන් (CNN-IBN) නාලිකාවේ ප්‍රථම විකාශනය 2005 දෙසැම්බර් 16 දින සිදුකරන ලදී.[3]වර්ථමානයේදී, සීඑන්එන් ඉන්ටර්නැෂනල් නාලිකාවට වඩා වැඩි ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් සීඑන්එන්-අයිබීඑන් නාලිකාව සතු වෙයි. මෙම නාලිකා ද්විත්වයම ඉංග්‍රීසි පුවත් නාලිකා වෙයි.[3]Network 18 ට අනූව, දිනකට මිලියන 45 ක පමණ ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් මෙම නාලිකාව නරඹයි.[4]සීඑන්එන්-අයිබීඑන් විසින් ප්‍රධානය කරනු ලබන සම්මානCNN-IBN Indian of the Year[5]Real Heroes[6]Young Indian Leaders[7]Citizen Journalist Awards[8]India Positive Awards[9]ම
තභේදයට ලක්වීම්පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා විකාශන කොන්ත්‍රාත්තුව2011 අගෝතු 5 දින ඉන්දියානු පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් වූ වාර්ථාවක දැක්වුනේ 2010 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල ප්‍රචාරණ කටයුතු සඳහා ටෙන්ඩර කැඳවූ අවස්ථාවේ එහි නිලදාරීන් විසින් එම කොන්ත්‍රාත්තු හිතුමනාප ලෙස එන්ඩීටීවී සහ සීඑන්එන්-අයිබීඑන් (CNN-IBN) නාලිකා වෙත ලබා දීමට කටයුතු කර ඇති බවයි.[10][11][12]ව්‍යාජ ට්විටර් ප්‍රතිචාරසංවාදමය පුවත් වැඩසටහනක් අතරතුර, තිරය යටින් ප්‍රේක්ෂකයින් විසින් එවනු ලැබූ බව කියන ව්‍යාජ ට්විටර් (Twitter) ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් පිළිබඳව මෙම නාලිකාවට චෝදනා එල්ල වී තිබෙයි.[13]ව්‍යාජ සජීවී සංවාද2012 නොවැම්බරයේදී, මෙම නාලිකාව සජීවී යන නාමය යටතේ කලින් පටිගත කොට තුබූ සංවාද වැඩසටහනක් විකාශනය කරන ලදී.[14][15]සේවකයින් නෙරපා දැමීම 2013 අගෝස්තුවේදී, සීඑන්එන්-අයිබීඑන් නාලිකාවේ සේවකයන්ද ඇතුළත් වන පරිදි, TV18 විසින් සමාගමේ සේවකයින් 400 ක පමණ පිරිසක් නෙරපා දැමූ අතර, සමාගම මේ පිළිබඳව හේතු දැක්වීමක් සිදු නොකරන ලදී.[16]මේවාද බලන්නජාත්‍යන්තර ප්‍රවෘත්ති නාලි
කාමූලාශ්‍ර↑  Network18 Website on CNN-IBN, http://www.network18online.com/cnnIbn.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2014-02-11 ↑ Philip Seib. The Al Jazeera Effect: How the New Global Media Are Reshaping World Politics Potomac Books, Inc., 2008.↑ 3.0 3.1 Ulrike Rohn. Cultural Barriers to the Success of Foreign Media Content: Western Media in China, India, and Japan Peter Lang, 2009 p. 278-279, 293↑  CNN-IBN reaches out to 45 million households every day, http://www.network18online.com/aboutus.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2014-02-11 ↑ Indian of the Year↑ CNN-IBN Real Heroes honours extraordinary services of ordinary women↑ Honouring the young Indian leaders↑  About the Citizen Journalist Awards, http://cjkhabar.ibnlive.com/cjawards/cj_2013/index.php, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2014-02-11 ↑  Inspirational people felicitated at India Positive Awards, http://southasia.oneworld.net/news/inspirational-people-felicitated-at-india-positive-awards, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2014-02-11 ↑ "CAG Report on XIX Commo
nwealth Games" (PDF). Comptroller & Auditor General of India (Pdf).↑ "CAG blames top media houses in Commonwealth Games Scam". News of Delhi. 2012-01-06 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2014-02-11.↑ "Games contracts to media houses arbitrary and biased: CAG". India Today.↑ Priscilla Jebaraj (2010-12-19). "Thehindu.com". Thehindu.com. සම්ප්‍රවේශය 2011-06-07.↑ "Face The Nation: A clarification and an apology". November 10, 2011. සම්ප්‍රවේශය November 21, 2011.↑ "CNN-IBN 'small' apology to Sri Sri". November 11, 2011. සම්ප්‍රවේශය November 21, 2011.↑ Layoffs at TV18 group | Business Standardභාහිර සබැදිනිල වෙබ් අඩවිය (Mobile)vteජාත්‍යන්තර ප්‍රවෘත්ති නාලිකාඅප්‍රිකාවඅල් නයිල්ඒඑන්එන්7ඊඑන්සීඒනයිල් ටීවී ඉන්ටර්නැෂනල්ප්‍රවෘත්ති සඳහාමසීඑන්බීසී අප්‍රිකාආසියාවආජ් නිව්ස්ආජ් තක්ආජ් ටීවීඒබීපී නිව්ස්අල් ජසීරාඒටීඑන් නිව්ස්සීජීටීඑන්චැනල් නිවුස්ඒෂියාසීඑන්එන් ඉන්ටර්නැෂනල් ඒෂියා පැසිපික්සීඑන්එන් ඉන්ටර්නැෂනල් සවුත් ඒෂියාසීඑන්එන්-අයිබීඑන්ඊටීටීවී
නිව්ස්හෙඩ්ලයින්ස් ටුඩේi24නිව්ස්කොල්කටා ටීවීලෝටස් නිව්ස්එම්එන්සී නිව්ස්එන්ඩීටීවී 24x7එන්ඩීටීවී ප්‍රොෆිට්නිව්ස් ලයිව්නිව්ස් වන්නිව්ස් ටයිම්එන්එච්කේ වර්ල්ඩ්ෆීනික්ස් ඉන්ෆොනිව්ස් චැනල්ප්‍රෙස් ටීවීටයිම්ස් නව්ප්‍රවෘත්ති සඳහාමසීඑන්බීසී අවාස්සීඑන්බීසී පාකිස්තාන්ඊටී නව්ෆොක්ස් ස්පෝර්ට්ස් නිව්ස් (ඒෂියා)නිකී සීඑන්බීසීපීටීවී නිව්ස්සී බිස්නස්යුරෝපයබීබීසී නිව්ස්බීබීසී වර්ල්ඩ් නිව්ස්එන්ටීවී (තුර්කිය)යුරෝනිව්ස්ස්කයි නිව්ස්උතුරු අමෙරිකාවඒටීඑන් ටයිම්ස් නව්සීබීසී නිව්ස් නෙට්වර්ක්සීඑන්එන්සීඑන්එන් ඉන්ටර්නැෂනල්ෆොක්ස් නිව්ස් චැනල්වොයිස් ඔෆ් අමෙරිකාඕෂනියාවස්කයි නිව්ස් ඕස්ට්‍රේලියාප්‍රවෘත්ති සඳහාමෆොක්ස් ස්පෝර්ට්ස් නිව්ස් (ඕස්ට්‍රේලියා)ස්කයි නිව්ස් බිස්නස් චැනල්දකුණු අමෙරිකාවබෑන්ඩ්නිව්ස් ටීවීසීඑන්එන් චිලීග්ලෝබො නිව්ස්රෙකෝඩ් නිව්ස්ශ්‍රී ලංකාවේ දිවයින පුවත්පතේ ලේඛීකාවකි.ආශ්‍රිත ලිපිදිවයින (පුවත්පත)බුද්ධි මාරඹේමැන්ක්ස් ශියර්වෝටර් ඔවුන් විසින්ම ස්ථාන ගතවී තම නිවසකරා වේගයෙන් පියාසර කරයිසත්ව යාත්‍රණය යනු සිතියමක් හෝ වෙනත් මෙවලමක් භාවිතයෙන් තොරව සතු
න්ට ගමන් මඟ නිරවද්‍යව සොයා ගැනීමට ඇති හැකියාවයි. උත්තරධ්‍රැව මුහුදු ලිහිණියා  වැනි පක්ෂීන් ද ,මොන'ච් සමනළයා වැනි කෘමීන් ද, සැමන් වැනි මසුන් වර්ග ද, ඔවුන්ගේ අභිජනන භූමීන්ගෙන්[1] සැතපුම් දහස් ගණන් ඉවතට සහ ඒ වෙතට නිරන්තර සංක්‍රමණයෙහි යෙදෙන අතර නොයෙකුත් සෙසු විශේෂයන් ඵලදායි ලෙස කෙටි දුර යාත්‍රණයෙහි යෙදෙන්නේය. නිශ්චිත ගණන් බැලීම (Dead reckoning) නොහොත් දන්නා ස්ථානයක සිට තම වේගය සහ දිශාව පිළිබඳ වූ තොරතුරු ආශ්‍රිතව පමණක් යාත්‍රණය සිදුකල හැකි ක්‍රියාවක් බව 1873 වර්ශයේදී චාර්ල්ස් ඩාවින් විසින් යෝජනා කරන ලද්දේය. විසි වන ශත වර්ශයේදී කාර්ල් වොන් ෆ්‍රිස්ච් විසින් මීමැස්සන් හට සූර්යයා, පැහැදිලි අහසේ ධ්‍රැවීකරණය සහ භූමියේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මගින් යාත්‍රණය සිදු කළ හැකි බවත්, මෙම ආකාරයන්ගෙන් ඔවුන් භව්‍ය අවස්තාවන්ගේදී සූර්යයාගෙන් යාත්‍රණය සිදු කරණ බවත් පෙන්ව දුන්නේය. විලියම් ටින්ස්ලි කීන්ටන් පෙන්වා දෙනු ලැබුවේ නිවසාගමනයෙහි යෙදෙන පරවියන්ද මීට සම වූ යාත්‍රණ සලකුණු යොදගන්නා බවය, එහිදී ද හිරු, භූමෙයෙහි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය, ආඝ්‍රණය සහ දෘෂ්ටිය යොදාගනු ලැබේ. රොනල්ඩ් ලොක්ලෙයි විසින් පහැදිලි කෙරෙන පරිදි කුඩා මුහුදු
පක්ෂි විශේෂයක් වන මැන්ක්ස් ශියර්වෝටර් නිවසින් බොහෝ දුරකින් සිට අත හැරියද හිරු හෝ දර්ශනය වන තරු පද්දති පවතින්නෙහි නම් ඔවුන් විසින්ම ස්ථාන ගතවී තම නිවසකරා වේගයෙන් පියාසර කල හැකි වන්නේය. නොයෙකුත් වර්ගයන්ගේ සත්වයන් හට විවිධ වූ සලකුණු ක්‍රම එක්කර භාවිතා කිරීම  මගින් තම ස්ථානගත වීම සහ නිරවද්‍ය ගමන්පෙත ඵලදායි ලෙස සොයා ගැනීම සිදු කර ගත හැකි වන්නේය.කෘමීන් සහ පක්ෂීන්හට පෙරදත් මංසලකුණු සමග යායුතු බව හැඟෙන දිශානතිය (භූමෙයෙහි චුම්භක ක්ෂේස්ත්‍රය සහ සූර්යයා මගින්) එක්කිරීම මගින් තමන් සිටිනා ස්ථානය දැනගැනීමටත් ඒ අනුව යාත්‍රණයෙහි යෙදීමටත් හැක්කේය. අභ්‍යන්තර 'සිතියම්' බොහෝ විට දෘෂ්ටිය උපයෝගී කරගනිමින් සෑදෙන නමුත්, ආඝ්‍රාණය, පරාවර්තනය වන ශබ්ද තරංඟ වැනි වෙනත් සංවේදන මගින්ද සිදු කළ හැකි වන්නෙහිය.වන සතුන්ගේ යාත්‍රණ හැකියාවට මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් මගින් අහිතකර බලපෑම් එල්ල විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස පළිබෝධක නාශක මගින් මීමැස්සන්ගේ ගමන්මඟ සොයා ගැනීමට ඇති හැකියාව නිරෝධනය විය හැකි  සාධක පවතින බවට ප්‍රකාශ වේ.පෙර පර්යේෂණකාර්ල් වොන් ෆ්‍රිස්ච් (1953) මීමැසි සේවකයන්හට යාත්‍රණයත්, ආහාර පවතින ප්‍රදේශ සහ දිශා
ව අනෙකුත් මීමැසි සේවකයන්හට දැක්වීමත්,ඔවුන්ගේ රන්ගනය මගින් සිදුකළ හැකි බව සොයාගනු ලැබීය.1873 වර්ශයේදී චාර්ල්ස් ඩාවින් විසින් "Nature magazine" වෙත ලිපියක් පල කරමින් දැක්වූයේ චුම්භක 'මාලිමා' වැනි යන්ත්‍රයකටද, තරු රටා භාවිතයෙන්ද මාර්ග දැනගැනීමේ හැකියාව පවතින බැවින්, මිනිසාද ඇතුලු සත්වයන් සතුව නිශ්චිත ගණන් බැලීම (Dead reckoning) මගින් යාත්‍රණය නොහොත් ගමන් මග සොයා ගැනීමේ හැකියාව පවතින බවයි.ඈත ස්ථානයක සිට තම නිවහන වෙත ගමන් මග සොයා ගැනීමට මිනිසාට සාපේක්ෂව සත්වයන් තුල පවතින හැකියාව පිළිබඳ පැන නගින ගැටලුවට පිළිතුරු 'Expedition to North Siberia' නම් වොන් ව්‍රැන්ගෙල් විසින් රචිත ඉංග්‍රීසි පරිවර්ථන කෘතියෙහි දැක්වේ. ඔහු එම කෘතියේදී, ස්වදේශිකයන් එක් නිශ්චිත ස්ථානයක් දෙසට ඉතා දිගු දුර, අයිස් කඳු ඔස්සේ, නිරන්තර දිශා වෙනස් වීම් හමුවේ සහ අහසින් ද, මිදුනු මුහුදින් ද කිසිදු මග පෙන්වා දීමකින් තොරව නිවැරදි ගමන් මාර්ගයක් පවත්වා ගත් ආකාරය විස්තර කෙරේ. ඔහු ප්‍රකාශ කරන අන්දමට, පළපුරුදු මිනින්දෝරුවකු ලෙස කටයුතු කොට ඇති ඔහු මාලිමාවක් භාවිතයෙන් ද ගෝත්‍රිකයන් ඵලදායී ලෙස සිදු කල එම ක්‍රියාව කිරීමට අපොහොසත් වී ඇත්ත
ේය.  එසේ වුවද කිසිවකු ඔවුන් පමණක් සතුවූ සුවිශේෂී සංවේදන හැකියාවක් පවතින බව නිගමනය නොකරයි. අප විසින් මතක තබා ගතයුතු කරුණ වන්නේ අපැහැදිලි දුෂ්කර ගමන් මගක් සහිත රටක, අයිස් කඳු ඔස්සේ මාලිමාවක්, උත්තරධ්‍රව තාරකාවක් හෝ වෙනත් එවැනි කිසියම් සලකුණක් මග පෙන්වීමට ප්‍රමාණවත් නොවන බව හා එවන් පරිසරයකදී ගමන් පෙතෙහි අපගමන නොවැලැක් විය හැකි බවත්, ගමන් මගෙහි යෙදිය හැක්කේ නිශ්චිත ගණන් බැලීමේ ක්‍රියා මාර්ගයක් පවතින්නේ නම් පමණක් බවත්ය. සෑම පුද්ගලයකු සතුවම නොදැනුවත්ව වුවද මෙම හැකියාව අඩු වැඩි වශයෙන් පවතින පවතින අතර සයිබීරියානු ගෝත්‍රික ජන කොට්ඨාශයට එම හැකියාව කැපී පෙනෙන මට්ටමකින් පවතින බවත්ය. මේ සඳහා විශාල බලපෑමක් දෘෂ්ටිය මගින් ද, යම් ප්‍රමාණයකට පේෂි චලන සංවේදන ද යොදා ගැනෙන්නේය. අන්ධ දෑස් සහිත මිනිසෙකුට වුවද (ඇතැම් විට සෙසු පුද්ගලයන්ට වඩා හොඳින්) කෙටි දුරක් ආසන්න වශයෙන් සරල රේඛාවක ගමන් කිරීමේ, නිවැරදි කෝණ මගින් හැරීමේ හෝ ආපසු ඒමේ හැකියාව පවතින්නේය. ඇතැම් විට ඉතා වයස් ගත සහ දුබල මිනිසුන්ගේ දිශාව පිළිබඳ සංවේදන හැකියාව එක් වරම වියවුල් තත්වයට පත්වන ආකාරයටත්, කෙනෙකු ඔහු හදිසියේම සම්පූර්ණයෙන් අනපේක්ෂිත වැරදි මගක්
ඔස්සේ ගමන් කළ බව හැඟුන විට දැනෙන පීඩනයත් මගින් මොළයෙහි යම් ප්‍රදේශයක් දිශාව පිළිබඳවූ ක්‍රියාවන් සඳහා විශේෂීකරණය වී ඇත්ද යන සැකය මතු කරයි. පසුව 1873 වර්ෂයේදී ජෝසෆ් ජෝන් මර්ප්ෆි ඩාවින් හට පිළිතුරු සපයමින් නැවත Nature සඟරාව වෙත ලියා දැක්වූයේ ඔහු විශ්වාස කරන අන්දමට සත්වයන් නිශ්චිත ගණනි බැලීම සිදු කරන ආකාරයයි, එය මේ වන විට අවස්ථිතික යාත්‍රණය ( inertial navigation) නාමයෙන් හැඳින්වේ.යම් ආකාරයකින් බෝලයක් දුම්රිය මැදිරියක වහලයෙහි නිදහස් ලෙස අවලම්බණය කර පවතී නම්, දුම්රිය මැදිරිය චලනය වීමට සැලැස්වූ විට බෝලය චලනය කිරීමට සමත් කම්පනයක් ලැබේ. කම්පනයේ විශාලත්වය සහ දිශාව, මැදිරිය චලනය වීමත් සමඟ ඇතිවන බලයෙහි විශාලත්වය සහ දිශාව මත රඳා පවතී...[මෙලෙස]...සෑම චලිත වෙනස් වීමකටම අදාලව මැදිරියෙහි...ඊට අනුරූපවූ විශාලත්වයක් සහ දිශාවකින් යුත් කම්පනයක් බෝලය වෙත ලබාදේ. ඒ අනුව එවන් යාන්ත්‍රණයක් පරිකල්පිත අනුව විශාලත්වය සහ දිශාවන් සටහන් කරගැනීම සඳහා යන්ත්‍රයක් තිබිය හැක. මෙම දත්ත මගින් මැදිරියෙහි පිහිටීම ඕනෑම විටෙක ගණන් බැලිය හැකි වන්නේය.කාර්ල් වොන් ෆ්‍රිස්ච් (1886-1982) නිවසාගමනයෙහි යෙදෙන පරවියන් පිළිබඳ අධ්‍යනය ක
ළේය. එහිදී මීමැස්සන් අපේක්ෂිත සීමාන්තික දිශාවන් තුන් ආකාරයකින් හඳුනා ගන්නා බව ගෙනහැර දැක්වීය. ඒ සූර්යයා මගින්, අහසේ ධ්‍රැවීකරණ රටාවන් මගින් සහ භූමියේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය යන ආකාරය මගින්ය. ඔහු පෙන්වා දෙනුයේ සූර්යයා මගින් ගමන් මග සොයා ගැනීම ප්‍රධාන ආකාරය බවත්, අනෙකුත් ආකාරයන් වලාකුල් සහිත අහසක් පවතින විට හෝ අඳුරු මීවදයක් තුලදී භාවිත වන බවයි.විලියම් ටින්ස්ලි කීන්ටන් (1933 –1980) නිවසාගමනයෙහි යෙදෙන පරවියන් පිළිබඳ අධ්‍යනය කළේය. එහිදී ද හිරු, භූමෙයෙහි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය, ආඝ්‍රණය සහ දෘෂ්ටිය යොදාගනු ලැබේ.ඩොනල්ඩ් ග්‍රිෆින් (1915-2003) වවුලන් පරාවර්තිථ ශබ්ද තරංඟ මගින් සංවේදන ලබා ගැනීම පිළිබඳව අධ්‍යනය කළේය. ඔහු එගිදී පෙන්වා සිටියේ වවුලන් එම ක්‍රියාව මගින් ගොදුරු සොයා ගැනීමත්, "දැකීමත්" සිදු කරන අතර එමගින් අවට පරිසරයෙහිදී යාත්‍රණය සිදු කරන බවත්ය.රොනල්ඩ් ලොක්ලෙයි (1903-2000), පනහකට අධිකවූ පොත් සංඛ්‍යාවක් ලියැවුනු පක්ෂීන් පිළිබඳවූ නොයෙකුත් අධ්‍යනයන් අතරින්, පක්ෂී සංක්‍රමණ විද්‍යාවෙහි පුරෝගාමීව කටයුතු කළේය. ඔහු මුහුදු ආශ්‍රිත, ඈත ස්කොක්හොල්ම් දූපතෙහි වසන ශියර්වෝටර් පක්ෂීන් වන මැන්ක්ස් ශියර්වෝටර් වැනි පක
්ෂීන් පිළිබඳ දොළොස් වසරක අධ්‍යනයක් සිදු කර ඇත්තේය. මෙම කුඩා මුහුදු පක්ෂීන් කුරුළු විශේෂයන්ට අයත් දීර්ඝතම සංක්‍රමණයන්ගෙන් එකක නිරතවේ-කිලෝමීටර 10,000ක්- එසේ වුවද ඔවුන් සෑම වසරකදීම ස්කොක්හොල්ම්හි ඔවුන්ගේම් බෙනය වෙත නැවත පැමිණේ. මෙම හැසිරීම ඔවුන්ගේ යාත්‍රණය සිදුකරන ආකාරය පිළිබඳ පැනයක් මතු කළේය.ක්‍රමෝපායන්ලොක්ලෙයි ඔහුගේ සත්ව යාත්‍රණය (Animal Navigation) කෘතිය මෙලෙස සටහන් කරමින් ඇරඹීය.කෙසේද සත්වයන් ඔහුගේ ගමන්මග සොයාගනුයේ පැහැදිලි සලකුණු නොමැති රටවල, ගමන් මාර්ග නොමැති වනාන්තරවල, කාන්තාර තුල, විශේෂ ලාක්ෂණික නොමැති මුහුදු තුල හෝ ඒ මත?...සැබැවින්ම ඔවුන් එය සිදු කරනව දෘශ්‍යමය මාලිමාවක්, සෙක්ස්තන්තුවක්, කාලමානයක් හෝ සටහන් පත්‍ර වලින් තොරව...සත්ව යාත්‍රණය සඳහා නොයෙකුත් ක්‍රමෝපායන් යෝජනා වන්නේය. ඒ අතරින් බොහොමයකට සාධකද පවතී. විමර්ශකයන් බොහෝ විට ඉතා සරලවූද උපකල්පනයන් බැහැර කිරීමට නැඹුරුකොට ඇත්තේය. උදාහරණයක් ලෙස, ඇතැම් සතුන්හට අඳුරු වලාකුල් සහිත භූමි සලකුණු, හිරු හෝ තාරුකා වැනි අභ්‍යවකාශ සලකුණු නොමැති රාත්‍රීන්වලද යාත්‍රණයේ යේදීමට ඇති හැකියාව දැක්විය හැක.ප්‍රධාන යාත්‍රණ ක්‍රමෝපායන් සහ
උපකල්පන පහතින් දැක්වේ.ධාරණය කරගන්නා ලබන භූසලකුණුක්ෂීරපායීන්, පක්ෂීන්, මිමැස්සන්, බඹරුන් වැනි කෘමීන්ද ඇතුලු සත්වයන්හට අවට පරිසරයෙහි පවතින භූසලකුණු ග්‍රහණය කර ගැනීමේ හැකියාවත් ඒ අනුව යාත්‍රණයෙහි යෙදීමට හැකියාව ඇත්තේය.රාත්‍රී ආකාසයට අනුගත වීමඑක් පුරෝගාමී පර්යේෂණයකදී ලොක්ලෙයි පෙන්වා දෙනු ලැබූයේ, රාත්‍රී අහසක් පෙන්වූ ග්‍රහලෝකාගාරයක් තුල අත්හරින ලද ගී ගයන පක්ෂියෙක් (warbler) ඔහුගේ දිශානතිය සැමවිට දකුණු දෙසට පවත්වා ගත් බවත් ග්‍රහලෝකාගාරය තුල දක්වන ලද අහස ඉතා සෙමෙන් භ්‍රමණය කරවූ විට පක්ෂියා දිශානතියේ අනුගත වීම සැමවිට තරු රටාවලට අනුව පවත්වා ගත් බවත්ය. ලොක්ලෙයි නිරීක්ෂණය කෙරෙනු ලැබූයේ තරු රටා හදාරමින්ද, දවසේ වේලාව දැනගමින්ද යාත්‍රණය සිදු කිරීමට පක්ෂීන් තුලම සෙක්ස්තන්තුවක් සහ කාලමානයක් පැවතිය යුතු බවයි.රැලේ ආකාස නිරූපණය (Rayleigh sky model) මගින් අලෝක ධ්‍රැවීකරණය මීමැස්සන් හට දිශාව දක්වන අයුර පෙන්වා දෙයි.ධ්‍රැවණය වූ ආලෝකයෙන් අනුගත වීමසමහර සත්වයන්, විශේෂයෙන්ම මීමැස්සන් වැනි කෘමීහු ආලෝකයේ ධ්‍රැවීකරණයට සංවේදිතාවයක් දක්වති. කාර්ල් වොන් ෆ්‍රිස්ච්ගේ සොයා ගැනීම්
දැක්වූයේ මීමැස්සන්හට මීවදයේ සිට ආහාර මූලාශයට (මල් පැනි සහිත මල් ඇති භූමි ප්‍රදේශ ) දිශාව සහ පැතිරීම ඉතා නිවැරදිව සොයා ගත හැකි බවයි. එක් සේවක මීමැස්සෙක් නැවත මීවදය වෙත පැමින ආහාර මූලාශයන්ගේ දිශාව සහ පැතිරීම සූර්යයාට සාපේක්ෂව මීමැස්සාගේ චලිත රංඟනය (waggle dance ) මගින් ප්‍රකාශ කරයි. මෙය නිරීක්ෂණය කරන සෙසු මීමැස්සන් පෙන්වනලද දුර සහ දිශාව ඔස්සේ යමින් ආහාර  ඇති ස්ථානය හඳුනා ගැනීමට සමත්වේ. එසේ වුවද අනෙකුත් ජීව විද්‍යාඥයන් ප්‍රශ්න කරනුයේ මීමැස්සන් මෙම ක්‍රියාව අනුගමනය කරයිද නොඑසේනම් සරලවම ඔවුන් ආහාර සොයා යෑම සඳහා උත්තේජිතද යන බවයි. කෙසේ වුවද කාලගුණය පැහැදිළි ( එවිට යාත්‍රණය හිරු මගින් හෝ පෙර ධාරණය කරගන්නා භූසලකුණු මගින් විය හැක ) හෝ අඳුරු වූවිටද (එවිට ධ්‍රැවණය වූ ආලෝකය භාවිතයෙන් විය හැක ), මිමැස්සන් ආහාර සහිත ස්ථානය මතකයේ රඳවා ගැනීමටත් නිවැරදිව නැවත පැමිනීමටත් සමත්වේ.සතුන්ගේ  නිශ්චිත ගණන් බැලීම නොහොත් මාර්ග සංකලනය කිරීම කිරිම ලෙස හදුන්වන්නේ වෙනත් දෘෂ්ටි හෝ  භාහිර මංසලකුණු සම්බන්ද කිරීමකින් තොරව ශරීරයේ සංවේදි ඉන්ද්‍රිය ප්‍රභව මගින් විවිධ උත්තේජන එකිනෙක සමග ක්‍රියා කිරීමෙන් ඍජු නොවු මගක් ඔස්
සේ නොනවත්වා ගමන් කිරිමේදි යම් ස්ථානයක්, දන්නා ආරම්භක ස්ථානයකට සාපේක්ෂව නිගමනය කිරීමයි. ජ්‍යාමිතිය භාවිතයෙන් සිදුකලයුතු වන්නේ, යම් ආරම්භක ස්ථානයක සිට පවතින මර්ගයක් ඔස්සේ වැටි ඇති සියලු දෛශික එකතු කිරීම මගින් ආරම්භක ස්ථානයට අදාල දෛශිකය ගණනය කිරිම වේ.ඩාර්වින් විසින් 1873 දි පලකරන ලද "Origins of Certain Instincts" කාලයේ සිටම මග එකතු කිරීම කුහුබූන්,සෙමෙන් වැඩෙන හා පක්ෂින් වැනි සතුන්ගේ යාත්‍රණය සඳහා බෙහෙවින් වැදගත් වු බව පෙනීයයි. පෙර සඳහන් කල පරිදි දෘෂ්ටි හෝ වෙනත් බාහිර මංසලකුනු නොමැති විටක, තවද වළාකුලින් බර රාත්‍රි කාලයක, විවෘත සාගර කලාපයක් හෝ සාපේක්ෂව අපැහැදිලි කාන්තාර වැනි ප්‍රදේෂ හරහා සතුන් යාත්‍රණයේ යෙදෙන විට මග එකතු කිරිම මේ මොහොතේ සිටින ස්ථානය හඳුනා ගැනිම සඳහා ශරිර උත්තේජන භාවිතා කිරිම මත රඳා පැවතිය යුතුයWehner ව්සින් "Sahara desert ant " හි කරන ලද අධ්‍යයනයන්ට අනුව ඵලදයි මග එකතු කිරීම මගින් දිශා ශිර්ෂය ( ධ්‍රැවිත ආලෝකය හෝ සුර්යයාගේ පිහිටිම ) හා දුර ප්‍රමණය ගණනය කිරීම නිවැරදිව සිදු කල හැකි බව පෙන්නුම් කරයි ( පාද චලනය හෝ ප්‍රකශ ගලා ප්‍රවහය අධික්ෂනය කිරිමේන් )නිවසාගමනය වන පරවියන් හට
චුම්භක ක්ෂේත්‍ර වැනි සංඤා ලබාගනිමින් ඉතා ඉක්මනින් නිවස වෙත පැමිනිය හැක.චුම්භක ක්ෂේත්‍ර අනුගතවීම (Magnetoception)ඇතැම් සත්වයන් අන්ධ වැලි මීයන් වැනි ක්ෂීරපායින්ද, පරවියන් වැනි පක්ෂීන්ද භූමියෙහි චුම්භක ක්ෂේත්‍රයට සංවේදීවේ. නිවසාගමනයෙහි යෙදෙන පරවියන් අනෙකුත් සංවේදනයන්ද සමඟ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයෙහි තොරතුරු යාත්‍රණය සඳහා යොදාගන්නේය. පුරෝගාමී පර්යේෂකයකු වන විලියම් කීටම් පෙන්වා දෙනු ලැබූයේ ආලෝකමත් දිනක වේලාව වෙනස් කර යවන ලද නිවස වෙත යන පරවියන්හට නිවැරදි තම ගමන් මගෙහි යෙදිය නොහැකිවූ බවයි. එමගින් පක්ෂීහු හිරුගේ දිශාව මත විශ්වාසය තබන බව පැහැදිලි විය. එසේ වුවද අඳුරු දිනකදී පරවියන්හට යාත්‍රණයෙහි යෙදීමට හැකි විය. මෙම ක්‍රියාව මගින් පක්ෂීන් සූර්යයා ඇති විට හිරුගේ දිශාව මතත්, සූර්යයා නොමැති විට චුම්භක ක්ෂේත්‍රයන්ගෙන් තොරතුරු ලබාගන්නා බවටත් ගෙනහැර දැක්වීමට හැක. මෙය චුම්භක යොදාගනිමින් කල පර්යේෂන මගින් වඩාත් තහවුරු කර ඇත. එහිදී අඳුරු දිනෙක චුම්භක ක්ෂෙත්‍රයෙහි බධා ඇති කල විට පරවියන් මග සොයා ගැනීමට අපොහොසත් වී ඇත. මාර්ග සංකලනයමාර්ග සංකලනයසතුන්ගේ  නිශ්චිත ගණන් බැලීම නොහොත් මාර්ග සංකලනය