LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
න්නේ වළාකුළු වියනේ උෂ්ණත්වය තුලනය වීමයි.මහා රතු ලපය සහ කුණාටු තත්වයයන්බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ මහා රතු ලපය සහ එහි වටපිටාව 1979 පෙබරවාරි 25 දී බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ සිට කිලෝමීටර 9.2 ක දුරක සිටි වෝයේජර් 1 අභ්‍යාවකාශයට දර්ශනය වූ අයුරැ.බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ හදුනාගත් ප්‍රධානතම ලක්ෂණය වන්නේ මහා රතු ලපයයි. එය සමකයට 220 ක් දකුණිනි පිහිටි නිරන්තරයෙන් පවතින කුණාටු තත්වයයක් වන අතර එය පෘථිවියට වඩා විශාල වේ. වර්ෂ 1665 සිට ම එය තිබෙන්නට ඇති බව තහවරුවූ අතර 1665 සිට ම එය තිබෙන්නට ඇතිබව විශ්වාස කෙර්. ගණිත ආදර්ශක වලින් යෝජනාවන්නේ මෙම කුණාටුව ස්ථායී බවත් එය බ්‍රහස්පති ගේ ස්ථිය ලක්ෂණයක් බවත් ය. පෘථිවියේ සිට දුරදක්න භාවිතයෙන් දැකගත හැකි තරම් මෙම කුණාටුව විශාලය.ඕවලාකාර කුණාටුව ඔර‍ලෝසු කටුව කැරකෙන දිසාවට ප්‍රතිවිරැද්ධ දෙසට භ්‍රමණය වන අතර එඒසදහා දින 6 ක් ගත වේ. මහා රතු ලපයේ පරිමා‍ණයන් වන්නේ 24 – 40,000 km x 12 – 14,000 km ය. පෘථිවියේ විෂ්කම්භය සහිත ග්‍රහලෝක දෙක තුනක් ම අන්තර්ගත කර ගැනීමට තරම් එය විශාලය. මෙම කුණාටුවේ උපරිම උන්නතාංශය 8km පමණ වේ.වායු යෝධයින්ගේ කැලඹුනු වායු ගෝල තුන මෙවැනි කුණාටු සුලබව
දක්නට ලැබේ. සුදු පැහැති හා දුඹුරැ පැහැති ඕවලාකාර ලප ද බ්‍රහස්පති සතුව ඇති අතර මේවා ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවන අතර තවමත් ඒවා නම් කර නැත. සුදු පැහැති ඕවලය සමන් විත වන්නේ ඉහළ වායුගෝලයේ පවතින සාපේක්ෂව සිසිල් වලාකුලු වලිනි. දුඹුරැ ඕවලට ඊට වඩා උණුසුම් වන අතර එය ඇත්තේ සාමාන්‍ය වලාකුලු ස්ථරයේ ය. මෙවැනි කුණාටු පැය ගණනක් හෝ ශත වර්ෂ ගණනාවක් වුවත් පැවතිය හැකිය. මහාරතුලපයේ සංසරණය සහ බ්‍රහස්පති ගේ වායුගෝලයේ චලනය දැක්වෙන ඡායාරෑපයකි.වර්ෂ 2000 දී මහා රතු ලපයට සමාන ස්වරෑපයක් ඇති ඊට වඩා කුඩා වායුගෝලීය ලක්ෂණයක් බ්‍රහස්පති‍ගේ දකුණු අර්ධගෝලයේ දක්නට ලැබුණි. මෙය සෑදී ඇත්තේ සුදු පැහැති ඕවල කිහිපයක එකතුවෙනි මෙම ලක්ෂණය ඕවල් BA ලෙස ද කුඩා රතු ලපය ලෙසද හැදින්වේ. කාලයත් සමග එහි තීව්‍ර බව වැඩි වි ඇති අතර සුදු වර්ණය රතු වර්ණයට හැරී ඇත.නිරීක්ෂණය කිරිමඅහසේ ඇති වස්තූන් අතරින් හතරවැනියට දීප්තිමත්ම වස්තුව (ඉර, සඳ සහ සිකුරු ග්‍රහයාට පසු) බ්‍රහස්පති වේ. කෙසේ නමුත් ඇතැම් අවස්ථාවල දී බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා අඟහරුට වඩා අඩු දීප්තියක් ගනී. බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ පිහිටීම අනුව එහි දීප්තිය -2.8 සිට -1.6 දක්වා වෙනස් විය හැකිය. එසේම
බ්‍රහස්පතිගේ කෝණාකාර විෂ්කම්භය 50.1 සිට 29.8 arc seconds දක්වා වෙනස් වේ.බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා සූර්යයා වටා කක්ෂ ගත වන සෑම දින 398.9 කට වරක් ම පෘථිවිය විසින් එය පසුකරනු ලැබේ. මේ කාලපරිච්ඡේදය හැඳින්වෙන්නේ Synodic Period ලෙසටය. මෙසේ පෘථි‍විය විසින් බ්‍රහස්පති පසු කරන විට පසුබිමෙහි ඇති තාරකාවලට සාපේක්ෂව එහි ප්‍රතිලාමී චලනයක් දක්නට ලැබේ. එබැවින් යම් කාලයක් තුල රාත්‍රී අහසේ පුඩු ආකාර චලනයක් දක්වමින් බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා පසු පසට ගමන් කරනු දැකිය හැකිය.බාහිර ග්‍රහයෙකුගේ ප්‍රතිගාමී චලනයට හේතුවන්නේ පෘථිවියට සාපේක්ෂව එහි පිහිටීමයිබ්‍රහස්පතිගේ කක්ෂගත වීමේ කාලය වසර දොළහකි. මෙම කාලය සෙනසුරු ග්‍රහයාගේ කක්ෂ ගත වීමේ කාලයෙන් 2/5 කි. බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ කක්ෂය පෘථිවියේ කක්ෂයට පිටතින් පවතින බැවින් පෘථිවියේ සිට බලන විට එහි අවධි කෝණය අංශක 11.5 නොඉක්මවයි. එබැවින් පෘථිවියේ සිට දුරදක්නයක ආධාරයෙන් බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා නිරීක්ෂණය කරන සෑම විටකම එය සම්පූර්ණ දීප්තියෙන් දක්නට ලැබේ. බ්‍රහස්පතිගේ අඩ සඳ හැඩැති දර්ශන දක්නට ලැබෙනුයේ එය කරා ගිය අභ්‍යාවකාශ යානාවල සිට පමණි.සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ අන්තර් ක්‍රියාවන්සුර්යයාගේ
සහ බ්‍රහස්පතිගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ හැඩය පවත්වා ගැනීමට උදව් වී ඇත. බොහෝ ග්‍රහවස්තුවල කක්ෂය සූර්යාගේ නිරක්ෂයට වඩා බ්‍රහස්පතිගේ කක්ෂ තලයට ආසන්නව පවතී. සූර්යාගේ නිරක්ෂයට ආසන්න තලයක පවතින්නේ බුද ග්‍රහයා පමණි. ඇස්ටරොයිඩ පටියේ පවතින කර්ක්වුඩ් සිදුරු බොහෝමයක් බ්‍රහස්පති නිසා හට ගෙන ඇත. අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ සිදුවූ ග්‍රහක කඩා වැටීම් බොහොමයකට මෙම ග්‍රහලොව වගකිව යුතුය. ඉහත රූපයේ දැක්වෙන්නේ ග්‍රහක පටිය සහ බ්‍රහස්පතිගේ කක්ෂයේ ගමන් ගන්නා ට්‍රෝජන් ග්‍රහක වළල්ලයි.බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයන්ට අමතරව විශාල ග්‍රහක ප්‍රමාණයක් ද බ්‍රහස්පතිගේ ගුරුත්ව ක්ෂේත්‍රය නිසා‍ සූර්යයා වටා බ්‍රහස්පතිගේ කක්ෂයේ ගමන්කරයි. මෙම ඇස්ටොරයිඩ ගුරුත්ව ක්ෂේත්‍රයේ ලග්‍රාන්ජීය ලක්ෂවල ස්ථායීව පවතින අතර ඒවා ට්‍රෝජන් ඇක්ටොරයිඩ ලෙස හඳුන්වයි. මේවා බ්‍රහස්පතිට පෙර සහ පසුව සූර්යයා වටා ගමන් කරනු ලබන අතර ඒවා පැරණි ඉතිහාසය අනුව ග්‍රීක සහ ට්‍රෝජන් ලෙස කණ්ඩායම් දෙකකට වෙන්කර ඇත. ප්‍රථම ඇස්ටරයිඩය වූ 588 - ආකිලස් 1906 දී මැක්ස් වුල්ෆ් මගින් සොයා ගත් අතර ඉන්පසු දහස් ගණනක් ඇස්ටරයිඩ සොයා ගන්නා ලදී. දැනට සොයාගෙන ඇති විශාලතම ඇස
්ටොරයිඩය 64 - හෙක්ටර් වේ. බ්‍රහස්පති සතු අතිවිශාල ගුරුත්වය සහ එය අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයට ආසන්නයේ පැවතීම නිසා එය ඇතුළු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයට පිරිසිදු කාරකයා ලෙස හැඳින්වේ. අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ගැටීමට එන බොහෝමයක් ග්‍රාහක එය වෙතට ඇදගනී. 1994 දී ෂූමාකර් - ලෙවි 9 ග්‍රාහකය. (SL9,පෙරදී D / 1993 F2 ලෙස හැඳින්වූ) බ්‍රහස්පති සමග ගැටුණු අතර එමගින් බ්‍රහස්පතිගේ ව්‍යුහය පිළිබඳ බොහෝ විස්තර ලබාගත හැකි විය. බ්‍රහස්පති විසින් අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ග්‍රාහක ගැටුම්වලින් ආරක්ෂා කරන බවට මතයක් වූ නමුත් නවතම පරිගණක ප්‍රතිනිර්මාණවලින් හෙළිවන පරිදි බ්‍රහස්පති නිසා අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය හරහා ඇදී යන ග්‍රාහකවල සමස්ත අගයේ අඩුවීමක් සිදු නොවේ. එනම් බ්‍රහස්පති මගින් ග්‍රාහකවල ගමන් මාර්ගය ව්‍යාකූල කර එය වෙත ඇදගන්නේ හෝ ඉන් ඉවතට විසිවන්නේ දළ වශයෙන් සමාන ග්‍රාහක සංඛ්‍යාවකි.කෙටිකාලීන ග්‍රාහක බොහෝමයක් බ්‍රහස්පති පවුලට අයත් වේ. ප්‍රධාන අක්ෂය බ්‍රහස්පතිට වඩා කුඩා ග්‍රාහක මෙම පවුලට අයත් වේ. නෙප්චූන්ට පිටතින් ඇති කූපර් පටිය කලාපයේ සිට පැමිණෙන මෙම ග්‍රහක බ්‍රහස්පතිට ආසන්න වූ විට බ්‍රහස්පතිගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම නිසා
කක්ෂය වෙනස් කර ගනී. ඉන් අනතුරුව සූර්යා හා බ්‍රහස්පති අතර සිදුවන ගුරුත්ව අන්තර් ක්‍රියාව මගින් අඩු ආවර්තී කාලයක් සහිත ග්‍රහක බවට ඒවා පත්වේ.බ්‍රහස්පතිගේ පර්යේෂණ හා ගවේෂණස්වයංක්‍රීය Voyoger I යානය භාවිතයෙන් 1973 පටන් බ්‍රහස්පති ගවේෂණය සිදු වේ. ප්‍රධානම ව්‍යාපෘතියක් වූ “Flybys” හිදී බ්‍රහස්පතිගේ කක්ෂයට ඇතුළු නොවී පරීක්ෂණ කටයුතු සිදුවිය. බ්‍රහස්පතිට කක්ෂගත වූ එකම යානය “ගැලීලියෝ යානයයි”. මෙම කක්ෂගත වීමට අපහසු වීමේ හේතුව, බ්‍රහස්පති වටා ඇති පාෂාණමය වැස්මයි. එමෙන්ම බ්‍රහස්පති දූවිල්ලෙන් සෑදි තිබීම හේතුවෙන් යානයට ගොඩබෑමට භූමියක් නොමැති වීමට කක්ෂයෙන් පිටත හිඳ පර්යේෂණ නියැළීමට හේතුවිණි.මෙම ගවේෂණයන්හි දී, යානයේ වන්නේ වේගය හා බලයයි වඩාත් වැදගත් වේ. බලශක්තිය අවමයෙන් භාවිතා කර වේගයෙන් යාම වැදගත්ය. ගුරුත්වයේ බලපෑම අවම වන පරිදි අභ්‍යවකාශ ගත කර ශක්තිය ආරක්ෂාකරගත හැකිය. මෙම ශක්තිය delte V හෙවත් ප්‍රවේග මෙනයින් ගණන් බලයි. පෘථිවියේ සිට බ්‍රහස්පතිට ළංවීමට delte V 9.2 km/s අවශ්‍ය වේ. අභ්‍යවකාශ ගතවීමේ දී වැයවන ශක්තිය අඩුකර, එම ශක්තිය වැඩි වේගයෙන් යාමට උපයෝගී කර ගත හැකිය.බ්‍රහස්පතිට චන්ද්‍රයන්
60 ට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇත. මේවායෙන් බොහෝමයක් පිළිබඳව අපගේ දැනුම අඩුය.භූමි දුරේක්ෂ පරීක්ෂණ1610 දී අයෝ, යුරෝපා, ගැනිමිඩ් හා කැලිස්ටෝ (ගැලීලියානු චන්ද්‍රයන් ලෙස දැන් හඳුන්වන) යන බ්‍රහස්පතිගේ විශාලම ග්‍රහයන් 4 ගැලීලියෝ ගැලිලි විසින් අනාවරණය කර ගන්නා ලදී. මේවා පෘථිවියට අයත් සඳු හැරුණු විට ප්‍රථමයෙන්ම නිරීක්ෂණය කළ චන්ද්‍රයින් ලෙස සැලකේ. කෙසේ වුව ද සහශ්‍රක 2කට පමණ පෙර ක්‍රි.පූ.362 දී චීන තාරකා විද්‍යාඥයකු වූ ගෑන් ඩි පියවි ඇසින් බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයින් නිරීක්ෂණය කළ බවට තාරකා විද්‍යාව පිළිබඳ ඉතිහාසඥයකු වන චීන ජාතික ක්සි සෙ(z)සොන්ග් (Xi – Zezong)ප්‍රකාශ කරයි. පෘථිවි කේන්ද්‍රගත නොවූ බගෝල චලිතයක් (celestial motion) ප්‍රථම වරට සොයාගත්තේ ද ගැලීලියෝය. එය කොපර්නිකස්ගේ සූර්ය කේන්ද්‍රගත ග්‍රහවස්තු චලිතය පිළිබඳ සිද්ධාන්තයට මහත් රුකුලක් විය. ගැලී‍ලියෝගේ ප්‍රකාශ මෙම කොපර්නිකස් සිද්ධාන්තයට දැක්වූ සහාය නිසා ඔහුට කතෝලික සභාවල තර්ජනයන්ට ද මුහුණ දීමට සිදු විය.1660 ගණන්වලදී කැසිනි නව දුරේක්ෂයක් ආධාරයෙන් බ්‍රහස්පති‍ගේ ලප හා වර්ණ පටි ද එහි පැතලි ගෝලාකාර ස්වභාවය ද නිරීක්ෂණය ක‍ළේය. එනම් එය ධ්‍රැවාසන්නයේ
දී පැතලි වී ඇත. ඔහු ග්‍රහයාගේ පරිභ්‍රමණ කාලය ද තක්සේරු කිරීමට සමත් විය. 1690 දී එහි වායුගෝලය විවිධ වෙනස්කම්, දක්වමින් භ්‍රමණයන්ට ද භාජනය වන බවට කැසිනි නිරීක්ෂණය කළේය.බ්‍රහස්පතිගේ වායුගෝලයෙහි ව්‍යාජ වර්ණ සහිත ඡායා රුවක්. ඡායාරූපගත කිරීම වොයෙජර් 1මගිනි. මහා රතු ලපය හා එය පසු කෙරෙන සුදු ඕවලයක් පෙන්වයි.බ්‍රහස්පතිගේ දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලයේ නෙරා ඇති ඕවල හැඩය ගත් ලක්ෂණයක් වන මහා රතු ලපය 1664 දී රොබට් හුක් හා 1665 දී ගෝවැනි කැසිනි විසින් නිරීක්ෂණයට ලක්වී තිබෙන බවට විශ්වාස කළ ද මෙය මතභේදයට තුඩු දී ඇත. ප්‍රථමවරට රතු ලපය පෙන්වන සටහනක් ඉදිරිපත් කලේ ඖෂධවේදියෙකු වන හෙන්රිච් ෂෙවාබ් විසින් 1831 දීය.රතු කවය 1665 දී හා 1708 දී වරින් වර දර්ශන පථයෙන් අතුරුදහන් විය. 1878 දී එය කැපී පෙනෙන අන්දමින් අතුරුදහන් විය. එය 1883 දී හා විසිවන ශතවර්ෂය ආරම්භයේ දී නැවත වරක් මැකී ගිය බවට වාර්තා විය.ගෝවැනි බොරෙලී කැසිනි විසින් ජොවැනි චන්ද්‍රයින්ගේ (Jovian moons) චලිතය පිළිබඳ ක්‍රමානුකූල වගු නිර්මාණය කළ අතර එමඟින් චන්ද්‍රයින් ග්‍රහයා ඉදිරියෙන් හා පසුපසින් යන කාල ප්‍රාන්තර නිර්ණය කර ගැනීමට හැකි විය. කෙසේ වුව ද 1670 ගණන්වල ද
ී බ්‍රහස්පති, පෘථිවියට සූර්යයාගේ අනෙක් පැත්තේ ඇති විට මෙම සිද්ධීන් බලාපොරොත්තු වූ කාලයට වඩා මිනිත්තු 17 ක් ප්‍රමාදව සිදු වන බවට නිරීක්ෂණය කරන ලදී. කෙසේ වුව ද අදාල සංසිද්ධිය ක්ෂණිකව නිරීක්ෂනය කළ නොහැකි බව (කැසිනි මුලින් ප්‍රතික්ෂේප කළ සොයාගැනීමක්) ඔලේ රෝමර් විසින් අපෝහනය කළ අතර මෙම කාල වෙනස ආලෝකයේ ප්‍රවේගය නිශ්චය කිරීමට ද යොදා ගන්නා ලදී.1892 දී ඊ.ඊ. බර්නාර්ඩ් විසින් කැලිෆෝනියාවේ පිහිටි ලික් පරීක්ෂණාගාරයේ දී අඟල් 36 වර්තකයක් තුළින් බ්‍රහස්පතිගේ පස්වන චන්ද්‍රයා නිරීක්ෂණය කරන ලදී. ඔහුගේ තියුණු දෑසට ස්තූති වන්නට සොයාගත් මෙම සාපේක්ෂව කුඩා වස්තුව විසින් ඔහුව ඉක්මනින් ජනප්‍රිය කරන ලදී. මෙම චන්ද්‍රයා පසුව අමල්තියා නමින් නම් කරන ලදී. මෙය දෘෂ්ටි නිරීක්ෂණය මඟින් අනාවරණය කරගත් අවසාන ග්‍රහ චන්ද්‍රයායි. තවත් චන්ද්‍රයින් 8ක් වොයෙජර් 1 පියාසැරිය මඟින් (1979 දී) පසුව සොයා ගන්නා ලදී.1932 දී රූපට් වයිල්ඩ්ට් විසින් බ්‍රහස්පතිගේ වර්ණාවලියේ ඇමෝනියා හා මෙතේන් හි අවශෝෂණ රේඛා හඳුනා ගන්නා ලදී.දීර්ඝ කාලීන පිළි වාසුලි ලක්ෂණ 3ක් මඟින් ඇති වූ සුදු ඕවල 1938 දී නිරීක්ෂණයට භාජනය විය. දශක කිහිපයක් මුළුල්ලේ මේවා වරින්
වර ළං වෙමින් පැවතුන ද කිසි දිනක සංයුක්ත නොවූ අතර වෙන් වෙන්ව පැවතුණි. අවසානයේ දී 1998 දී ඕවල 2ක් සංයුක්ත වී තුන් වැන්න ද 2000 දී අවශෝෂණය කරගත් අතර ඕවල් (Oval BA) BA බවට පත් විය.1955 දී බර්නාඩ් බර්ක් හා කෙ‍නාත් ෆ්‍රැන්ක්ලින් විසින් 22.2 MHz සංඛ්‍යාතයකින් බ්‍රහස්පතිගෙන් විද්‍යුත් චුම්භක සංඥා එන බව අනාවරණය කරගන්නා ලදී. මෙම සංඥා කාල ප්‍රාන්තර ග්‍රහ‍ලොවේ භ්‍රමණ කාල පරිච්ඡේදයන් හා සැසඳුණු අතර ඔවුන්ට මෙම තො‍රතුරු මඟින් එහි භ්‍රමණ සීඝ්‍රතාව ද ප්‍රති ඇගයීමකට ලක් කළ හැකි විය. බ්‍රහස්පති‍ගෙන් රේඩියෝ සංඥා පැමිණෙන්නේ ආකාර 2කටය. තත්පර කිහිපයක් රඳා පවතින දිගු නිකුත් කිරී‍ම් (L-bursts) හා තත්පරයෙන් 100න් පංගුවකටත් වඩා අඩු කාලයක් පවතින කෙටි නිකුත් කිරීම් (S-bursts) වශයෙනි.බ්‍රහස්පතිගෙන් රේඩියෝ සංඥා සම්ප්‍රේෂණය කෙරෙන ආකාර 3ක් ඇති බව විද්‍යාඥයින් අනාවරණය කොටගෙන ඇත.ඩෙකාමීටර රේඩියෝ විමෝචනය (මීටර දහයක පමණ තරංග ආයාමයක් සහිත) බ්‍රහස්පති‍ගේ භ්‍රමණයත් සමඟ විචලනය වන අතර මේවා බ්‍රහස්පතිගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය සමග අයෝ චන්ද්‍රයාගේ අන්තර්ක්‍රියා හේතුවෙන් බලපෑමට ලක් වේ.ඩෙසි මීටර රේඩියෝ විමෝචන (සෙන්ටිමීටර ගණන් දිග තර
ංග ආයාම ඇති) 1959 දී හේන් හ්වැටුම් හා ෆ්‍රෑන්ක් ඩ්රේක් මඟින් නිරීක්ෂණයට ලක් කෙරෙන ලදී. මෙම සංඥාවල සම්භවය වන්නේ බ්‍රහස්පතිගේ සමකය වටා ඇති තාලිවලයීය හැඩයක් ගත් පටියකි. මෙය සිදු වන්නේ ඉලෙක්ට්‍රෝනවලින් සයික්ලොට්‍රෝන විකිරණ විමෝචනය වී බ්‍රහස්පතිගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මඟින් ත්වරණයට ලක්වීමෙනි.බ්‍රහස්පතිගේ වායුගෝලයේ උෂ්ණත්වය මඟින් ජනිත වන තාප විකිරණ1994 ජුලි 16-22 කාලය තුළ ප්‍රථම සෘජු අභ්‍යාවකාශ වස්තු 2ක ගැටීම නිරීක්ෂණය කිරීමට ඉඩ සලසමින් ෂූමාකර් - ලෙවි 9 වල්ගා තරුවේ කොටස් බ්‍රහස්පති මතට පතිත විය. මෙය බ්‍රහස්පතිගේ වායුගෝලයේ සංයුතිය පිළිබඳව ප්‍රයෝජනවත් දත්ත රාශියක් සැපයීය.ස්වයංක්‍රීය අභ්‍යවකාශ යානා1973 සිට බ්‍රහස්පති කරා ගිය ස්වයංක්‍රීය අභ්‍යවකාශ යානා කිහිපයකින් බ්‍රහස්පති ගවේෂණ ව්‍යාපෘතිය සමන්විත වේ. මෙම ව්‍යාපෘතිවලින් බොහෝමයක් යානාවන් ගොඩබැස්සවීම හෝ කක්ෂගත කිරීම්වලින් තොරව විස්තරාත්මක තොරතුරු සොයා බලන ලද ආසන්න පියාසැරිවලින් සමන්විත ව්‍යාපෘති විය. මේවායින් ගැලීලියෝ අභ්‍යවකාශ යානය පමණක් බ්‍රහස්පති වටා කක්ෂගත වෙමින් එය පිළිබඳව අධ්‍යයනය කළේය. බ්‍රහස්පති කුඩා ඝණ හරයක් පමණක් පවතින අතර වි
ශාල ඝණ මායිමක් නොපවතින නිසා ඒ තුළට ගොඩබැස්සවීමක් සිදු කළ නොහැකිය. සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ වන අනෙක් ග්‍රහ ලෝකවලට ගමන් කිරීමේදී ශක්ති අභ්‍යවකාශ යානයේ සමස්ත ප්‍රවේගයේ වෙනස්වීමක් මගින් පැහැදිලි කරනු ලැබේ. පෘථිවියේ සිට බ්‍රහස්පති කරා ළංවීමට 9.2km/s ක ප්‍රවේග වෙනසක් හා පහත් පෘථිවි කක්ෂයට පැමිණීම 9.7 km/s ප්‍රවේග වෙනසක් අවශ්‍යය.වාසනාවකට ඉතා විශාල අභ්‍යවකාශ ගමන්වලදී බ්‍රහස්පති කරා ලඟාවීමට ගුවන් ගත කිරීමේදී ලබාදුන් ශක්තිය ගුරුත්ව තල්ලුව නිසා අඩු අගයකට පත්කර ඇත. බ්‍රහස්පතිට 60 අධික චන්ද්‍රයින් ප්‍රමාණයක් පවතී. මේවායින් බොහෝමයක් ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයේ ඒවාය.උපග්‍රහයින්බ්‍රහස්පතිට නම් කරන ලද ස්වාභාවික උපග්‍රහයින් 69 ක් ඇත. මෙයින් 47 ක විශ්කම්භය කිලෝමීටර් 10 ට වඩා අඩු අතර මේවා අනාවරණය කොට ගෙන ඇත්තේ 1975 වර්ෂයෙන් පසුවය. “ගැලීලියානු” චන්ද්‍රයන් ලෙස හැඳින්වෙන බ්‍රහස්පතිගේ විශාලතම චන්ද්‍රයන් සතර අයෝ, යුරෝපා, ගැනිමිඩ්, කැලිස්ටෝ යන නම් වලින් හඳුන්වයි.බ්‍රහස්පති හා ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින්ගේ සාපේක්ෂ පරිමාණයෙන් දක්වන ඡායා රූපයක් උඩු කෙළවරේ ඇත. පරිමානයේ අවරෝහණ පිළිවෙලට ඒවා කැලිස්ටෝ, ගැනිමිඩ්, යුරෝපා,
අයෝ ලෙස පෙළ ගැස්විය හැක.ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින්සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම උපග්‍රහයින් අතරින් තුනක් වන අයෝ, යුරෝපා හා ගැනිමිඩ්හි කක්ෂ “ලාප්ලේස් අනුනාදය” නම් රටාවක් මවයි. අයෝ බ්‍රහස්පතිට වටා සම්පූර්ණ කරන සෑම කක්ෂ 4 කටම යුරෝපා හරියටම කක්ෂ දෙකක් ද ගැනිමිඩ් හරියටම එක් කක්ෂයක් ද සම්පූර්ණ කරයි. මේ ක්‍රියාවලිය මෙම විශාල චන්ද්‍රයන් 3 හි ගුරුත්වාකර්ෂණ ආචරණයට හේතු වී ඇත. මන්දයත් එක් එක් සඳ එය සමමුහුර්ත කරන සෑම කක්ෂ වටයකදීම එකම ලක්ෂ්‍යයකදී එහි අසැල්වැසියන්ගෙන් අමතර ඇදීමකට භාජනය වේ. අනෙක් අතට බ්‍රහස්පතිගෙන් එල්ලවන උදම් බලය ඒව‍ායේ කක්ෂ වෘත්තාකාර කිරීමට ක්‍රියා කරයි.ඒවායේ කක්ෂවල විකේන්ද්‍රිකතාව සදවල් තුනෙහි හැඩයේ නිරන්තරයෙන් විකෘති වීමකට හේතුවේ. බ්‍රහස්පතිගේ ගුරුත්වය ඒවා ළංවනවාත් සමග චන්ද්‍රයන් ඇදීමකට ලක්කරන අතර චන්‍ද්‍රයින් ඇදීමකට ලක්කරන අතර චන්ද්‍රයන් ඈතට ගමන් කරන විට වඩාත් ගෝලාකාර හැඩයකට සකස් වීමට ඉඩ දේ. මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා ඇතිවන ඝර්ෂණයෙන් චන්‍ද්‍රයින්ගේ අභ්‍යන්තරය තාපනයකට ලක්වේ. මෙම ක්‍රියාවලිය වඩාත් විචිත්‍ර ආකාරයකට දක්නට ලැබෙන්නේ අයෝහි අභ්‍යන්තරයේ සිදුවන විශ්මය ජනක ගිනි කඳු ක්‍රිය
ාවලිවලිනි. (ප්‍රබලවම උදම් බලවලට ලක්වන්නේ අයෝය) තවද යුරෝපයෙහි භූගෝලයට නැවුම් මතුපිටහිද මෙය යන්තම්න් දක්නට ලැබේ. (එහි බාහිරය මෑතකදී පිටතට ඒම හඟවමින්)ගැලීලියෝ චන්ද්‍රයින්, පෘතුවි චන්ද්‍රයා සමග සංසන්දනාත්මකවගැලීලියානු චන්ද්‍රයන් පෘථිවියෙහි චන්ද්‍රයා සමග සංසන්දනාත්මකවනමවිෂ්කම්භයස්කන්ධයකක්ෂ අරයකක්ෂ කාලාවර්තයකිමී%කිග්‍රෑ%කිමී%දින%අයෝ36431058.9×1022120421,7001101.777යුරෝපා3122904.8×102265671,0341753.5513ගැනිමීඩ්526215014.8×10222001,070,4122807.1526කලිස්ටෝ 482114010.8×10221501,882,70949016.6961කැලිස්ටෝ, ගැනිවිඩ්, බ්‍රහස්පති හා යුරෝපාචන්ද්‍රයින්ගේ වර්ගීකරණයයුරෝපා, බ්‍රහස්පතිගේ බොහෝ චන්ද්‍රයින්ගෙන් එකක්වෙයෙජර් ක්‍රියාන්විතවල අනාවරණයන්ට පෙර, බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයින් චන්ද්‍රයින් සතරකින් යුත් කණ්ඩායම් 4කට වෙන්කර තිබුණි. ඒ ඒවායේ කක්ෂීය මුලධාතුවල සමානාත්මතාවය මත පදනම්වය. එතැන් පටන් නව කුඩා, පිටින් පිහිටි චන්ද්‍රයින් විශාල සංඛ්‍යාවක් විසින් මෙම සැකසුම වඩාත් සංකීර්ණ කොට
තිබිණි. වර්තමානයේ ප්‍රධාන වශයෙන් කාණ්ඩ හයක් තිබෙන බව අදහස් කෙරෙන මුත් මේවායින් සමහරක් අනෙක් ඒවාට වඩා බොහෝ සෙයින් වෙනස්වේ .මූලික උප බෙදීමක් නම් අභ්‍යන්තරයේ චන්ද්‍රයින් 8 දෙනා කාණ්ඩ කිරීමවන අතර ඒවාට බ්‍රහස්පතිගේ සමක තලය අසල බොහෝදුරට වෘත්තාකාර කක්ෂ පවතින අතර මේවා බ්‍රහස්පති නිර්මාණයත් සමගම ඇති වන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. ආතන හා ඉලිප්සාකාර පථවලින් යුක්ත අවිධිමත් ලෙස පවතින ඉතිරි චන්ද්‍රයින් විශාල සංඛ්‍යාවක් පවතින අතර ඒවා ග්‍රාහක හෝ ග්‍රාහක කැබලි බවට විශ්වාස කරයි. ආසන්නව කක්ෂ මූලිකාංග හා එවැනි ආසන්නව සමාන ලක්ෂණ මෙම දරන අවිධිමත් චන්ද්‍රයින් හට විනාශ වූ එක් විශාල චන්ද්‍රයෙක් හෝ ගුරුත්වාකර්ෂණයට හසුවූ වෙනස් වස්තුවක් වැනි එකම සම්භවයක් තිබීම ඉඩ ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ.විධිමත් චන්ද්‍රයින්අභ්‍යන්තර කාණ්ඩඅභ්‍යන්තර කාණ්ඩයට අයත් කුඩා චන්ද්‍රයින් 4ට 200km ‍ට අඩු විශ්කම්භය හා 200000 km ට අඩු කක්ෂ පවතින අතර කක්ෂ ඇලවීම අංශක භාගයකටත් වඩා අඩුය.ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින්ගැලීලියෝ ගැලිලි හා සයිමන් මෙරිසස් විසින් අනාවරණය කර ගන්නා ලද අතර මෙම චන්ද්‍රයින් 4 ට 400000 – 2000000 km කක්ෂ
පවතින අතර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම චන්ද්‍රයින් කිහිපයක්ද අන්තර්ගත වේ.අවිධිමත් චන්ද්‍රයින්තෙමිස්ටෝමෙයට අයත් වන්නේ මෙම චන්ද්‍රයා පමණකි. එහි කක්ෂය ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින් හා හිමාලියා කාණ්ඩය අතරින් ගමන් කරයි.හිමාලියා කාණ්ඩයබ්‍රහස්පතිගෙන් 11000000 – 12000000 km පමණ ඈතින් පිහිටි කක්ෂවලින් යුක්ත එකිනෙකට ඉතා ළගින් එක් රොක් වූ චන්ද්‍රයින් සමූහයකි.කාර්පෝ - මෙයද තනිවූ චන්ද්‍රයෙකි. ඇනකී කාණ්ඩයේ අභ්‍යන්තර කෙළව‍රෙහි පිහිටා ඇත සෘජු අර්ථයකින් පරිභ්‍රමණය වේ.ඇනකී කාණ්ඩය - මෙම කාණ්ඩයට පැහැදිලිව වෙන්කර ගත නොහැකි සීමාවන් පවතින අතර 1490 ක මධ්‍යයතන ඇලයක් පවතී. බ්‍රහස්පති සිට 21276000km මධ්‍යන්‍ය දුරකින් පිහිටයි.කාර්මේ කාණ්ඩය - සාමාන්‍යයෙන් අනෙක් ඒව‍ායෙන් වෙන්ව පවතින කාණ්ඩයකි. බ්‍රහස්පති සිට 2340400km මධ්‍යන්‍යය දුරකින් පිහිටන අතර 1650 ක මධ්‍යන්‍යය ඇලයක් පවතී.පැසි‍ෆී කාණ්ඩය - විසිරුණු හා නොපැහැදිලි කාණ්ඩයක් වන අතර බාහිරවම පවතින සියලු චන්ද්‍රයින් අයත් වේ.මූලාශ්‍ර↑ Jupiter, entry in the Oxford English Dictionary, prepared by J. A. Simpson and E. S. C. Wei
ner, vol. 8, second edition, Oxford: Clarendon Press, 1989. ISBN 0-19-861220-6 (vol. 8), ISBN 0-19-861186-2 (set.)↑ Seligman, Courtney. "Rotation Period and Day Length". සම්ප්‍රවේශය 2009-08-13.↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 Williams, David R. (November 16, 2004). "Jupiter Fact Sheet". NASA. සම්ප්‍රවේශය August 8, 2007.↑ "The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter". 2009-04-03. 2009-04-20 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2009-04-10. (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)↑ Yeomans, Donald K. (2006-07-13). "HORIZONS System". NASA JPL. සම්ප්‍රවේශය 2007-08-08. — At the site, go to the "web interface" then select "Ephemeris Type: Elements", "Target Body: Jupiter Barycenter" and "Center: Sun".↑ Orbital elements refer to the barycenter of the Jupiter system, and are the instantaneous osculating values at the precise J2000 epoch. Barycenter quanti
ties are given because, in contrast to the planetary centre, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from to the motion of the moons.↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 Seidelmann, P. Kenneth (2007). "Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 90: 155–180. doi:10.1007/s10569-007-9072-y. සම්ප්‍රවේශය 2007-08-28. {{cite journal}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure↑ "Solar System Exploration: Jupiter: Facts & Figures". NASA. 7 May 2008.↑ "Astrodynamic Constants". JPL Solar System Dynamics. 2009-02-27. සම්ප්‍රවේශය 2007-08-08.↑ Seidelmann, P. K.; Abalakin, V. K.; Bursa, M.; Davies, M. E.; de Burgh, C.; Lieske, J. H.; Oberst, J.; Simon, J. L.; Standish, E. M.; Stooke, P.; Thomas, P. C. (2001). "Report of the IAU/IAG Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational
Elements of the Planets and Satellites: 2000". HNSKY Planetarium Program. සම්ප්‍රවේශය 2007-02-02.{{cite web}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (link)↑ Anonymous (1983). "Probe Nephelometer". Galileo Messenger. NASA/JPL (6). සම්ප්‍රවේශය 2007-02-12. {{cite journal}}: Unknown parameter |month= ignored (help)vteසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයසූර්යයාබුධසිකුරුපෘථිවියඅඟහරුසෙරස්බ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයු‍රේනස්නෙප්චූන්ප්ලූටෝහවුමේයාමාකේමාකේඑරිස්ග්‍රහලෝකභූමිෂ්ඨ ග්‍රහලෝකබුධසිකුරුපෘථිවියඅඟහරුයෝධ ග්‍රහලෝකබ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයු‍රේනස්නෙප්චූන්වාමන ග්‍රහලෝකසෙරස්ප්ලූටෝහවුමේයාමාකේමාකේඑරිස්වළලුබ්‍රහස්පතිසෙනසුරු (රියා)චරික්ලෝකයිරන්යුරේනස්නෙප්චූන්හවුමේයානුචන්ද්‍රයෝභූමිෂ්ඨචන්ද්‍රයාවෙනත් පෘථිවි ආසන්න වස්තූන්අඟහරුගේෆෝබෝස්ඩෙයිමෝස්බ්‍රහස්පතිගේගැනිමේඩ්කැලිස්ටෝඅයෝයුරෝපාසියල්ල 79සෙනසුරුගේටයිටන්රියාඅයැපුටුස්ඩියෝන්ටෙතිස්එන්සිලේඩස්මීමාස්හයිපීරියන්ෆීබීසියල්ල 62යුරේනස්ගේටයිටේනියාඔබෙරන්අම්බ්‍රියල්ඒරියල්මිරන්ඩාසියල්ල 27නෙප්චූන්ගේට්‍රයිටන්ප්‍රෝටියස්නේරෙයිඩ්සියල
්ල 14ප්ලුටෝගේකෙරන් නික්ස්හයිඩ්‍රාකර්බරෝස්ස්ටික්ස්හවුමේයා ගේහීයාකානමාකාමාකේමාකේ ගේS/2015 (136472) 1එරිස් ගේඩිස්නොමියාExploration  (outline)සොයාගැනීම්තාරකා විද්‍යාවකාලරේඛාවඅභ්‍යවකාශ ඒෂණියන්ලැයිස්තුවකාලරේඛාවමිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ ගමන්අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්තානයන්ලැයිස්තුවජනාවාසකරණයබුධසිකුරුචන්ද්‍රයාඅඟහරුසෙරස්ග්‍රහකකැනීම්ධූමකේතුබ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයුරේනස්නෙප්චූන්ප්ලූටෝගැඹුරු අභ්‍යවකාශයSmall SolarSystem bodiesPlanetesimalMeteoroidsMinor planetsmoonsCometsDamocloidsMercury-crossersVenus-crossersVenus trojansNear-Earth objectsEarth-crossersEarth trojansMars-crossersMars trojansAsteroid beltග්‍රහකසෙරස්PallasJunoVestafirst 1000familiesexceptionalKirkwood gapMain-belt cometsJupiter trojansJupiter-crossersCentaursSaturn-crossersUranus trojansUranus-crossersNeptune trojansCis-Neptunian objectsTrans-Neptunian objectsNeptune-crossersPlutoidsKuiper beltPlutinosCubewanosScattered discDetached objectsSednoidsHills cloudOort cl
oudHypotheticalobjectsVulcanVulcanoidsTheiaPhaetonPlanet VFifth giantPlanet XPlanet NineTycheNemesisSubsatellitesලැයිස්තුSolar System modelsSolar System objectsby sizeby discovery dateMinor planetsnamesGravitationally rounded objectsPossible dwarf planetsNatural satellitesCometsOutline of the Solar System ද්වාරසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයතාරකා විද්‍යාවEarth sciencesMarsJupiterUranusCosmologyසෞරග්‍රහ මණ්ඩලය → Local Interstellar Cloud → Local Bubble → Gould Belt → Orion Arm → ක්ෂීර පථය → Milky Way subgroup → Local Group → Virgo Supercluster → Laniakea Supercluster → Observable universe → විශ්වයEach arrow (→) may be read as "within" or "part of".මිල්‍ටන් ෆීඩ්මන් මහතාජුලි 31, 1912 දින නිව්යෝක් නගරයේ බෲක්ලීන්හි උපත ලැබූ මිල්‍ටන් ෆීඩ්මන් ආර්ථික විද්‍යා විෂය ක්‍ෂේත්‍රයට මහඟු මෙහෙයක් කළ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකි.කේනීසියානු ගුරුකුලයේ "ඉල්ලුම් කළමනාකරණය" ප්‍රතික්‍ෂ්ප කරමින් මූල්‍යවාදී මත‍ය ගෙන ආවේ මොහුය.මුදල් සැපයුම පාලනය කිරීම හරහා ආර්ථිකයේ පොළී අනුපාතයට හා මිලට බලපෑම් කළ
හැකි බවට ඔහු තර්ක කළේය. ඔහුගේ දායකත්‍වය සූක්‍ෂම ආර්ථික විද්‍යාවට,සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාවට ආර්ථික ඉතිහාසයට මෙන්ම සංඛ්‍යානය කෙරෙහිද යොමු විය. ඔහු විසින් රචිත ඇමරිකාවේ මූල්‍යවාදයේ ඉතිහාසය (1963) ග්‍රන්ථය වෙනුවෙන් ආර්ථික විද්‍යාවේ නොබෙල් ත්‍යාගය (1976) ලැබුනි. එසේම ඔහු ලබා ගත් සම්මාන අතර 1988 නිදහස පිළිබඳ රාජ්‍ය සම්මානය ද එම වසරේදිම විද්‍යාවේ ජාතික සම්මානයද දිනා ගෙන ඇත.ආර්ථික විද්‍යාවඥයන්ට අනුව 20වන සියවසේ දෙවන භාගයේ වඩාත් බලසම්පන්නම ආර්ථික විද්‍යාඥයා මොහුය. මොහු විසින් 1962 දී ලියන ලද ප්‍රාග්ධනීකරණය හා නිදහස යන කෘතියෙන් දේශපාලන හා සමාජ නිදහස නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණෙන් නිදහස් වෙළඳපොළ තුළ රජයේ කාර්ය භා‍රය අවම කිරීම පිළිබඳ සාකච්ඡා කර ඇත. එසේම 1980 රූපවාහිනියෙන් විකාශනය වූ 'තේරීමේ නිදහස' නම් වැඩසටහන් මාලාව තුළින් ෆීඩ්මන් විසින් නිදහස් වෙළඳපොළක ක්‍රියාකාරීත්‍වය පැහැදිළි කළ අතර ඒ තුළින්  සමාජ හා දේශපාලන ප්‍රශ්න විසදීම උදෙසා තිබෙන ප්‍රතිපත්ති පෙන්වා දුන්නේ වෙනත් ක්‍රම එලෙස එයට විසඳුම් නොසපයන බවද පෙන්වා දෙමිනි.1946 කොලොම්බියා සරසවියෙන් ආර්ථික විද්‍යා පශ්චාත් උපාධිය ලබා ගත්තේය.මොහු ඉහළ බදු පැනවීම අ
තින් කේනීසියානුවාදීන්ට සහයෝගය දක්වන්නකු ලෙස පෙනේ. 1970 පෙර නිදහස් වෙළඳාම නම් සංකල්පය ආර්ථික විද්‍යාඥයන් අතර ඉතා අවම වශයෙන් පැවති සංකල්පයකි. රාජ්‍ය නිර්බාදකරණය ලෙසින් ඔහු විසින්ම හඳුන්වා ගනු ලබන ඔහුගේ දේශපාලන මතය තුළින් අවධාරණය කරන්නේ නිදහස් වෙළඳපොළේ වාසි හා රජය මැදිහත් වීමේ අවාසි පිළිබඳවය. ඔහු 'රාජ‍්‍ය නිර්බාදකරළණය' මුළු ‍ක්‍ෂේත්‍රය පුරාම ව්‍යාප්ත වීම දැක ගනු පිණිස ජීවත් විය. 1980 දශකයේදී ඔහුගේ අදහස පිළිගනු ලැබිනි. මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳ , බදුකරණය පිළිබඳ , පෞද්ගලීකරණය හා ප්‍රතිපත්ති ලිහිල්කරණය පිළිබඳ ඔහුගේ මත තුළින් විශ්වය පුරා රජයේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රතිසංස්කරණය අදහස් කරයි. විශේෂයෙන්ම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ රොනල්ඩ් රේගන් හා බ්‍රිතාන්‍යයේ මාග්‍රට් ටැචර්ට උපදේශන සේවා සැපයීම විශේෂය.ෆීඩ්මන්ගේ දේශපාලන පිළිබඳ ස්ථාවරය ආර්ථික ඉතිහාසය හා ආර්ථික මාතෘකා ආවරණය කළ ඔහුගේ ලිපි රාශියක් මඟින් අනාවරණය වේ.[1]ඔහුගේ අධ්‍යාපනය හා කුඩා කාලයගොනුව:MiltonFriedman2 2.jpgසිසුනට යමක් පැහැදලිකරමින්සාරා ඊස්ටන් හා ‍ජෙනෝ සෝල් ෆීඩ්මන්ගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා මිල්‍ටන් ෆීඩ්මන්ය.මොහු ත්‍යාගලාබී ශිෂ්‍යයකු වශයෙන්
උපාධිය ලැබුවේ 1928 රේවේ උසස් පාසලෙනි. ඒ ඔහුගේ 16 වන උපන්දිනට පෙරදීය. කලා උපාධිධාරියකු ලෙසින් 1932 නිව් ජර්සිහි පිහිටි රට්ගර්ස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලැබීය. මොහුට මෙම විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපන‍ය ලැබුනේ තරඟකාරී ශිෂ්‍යත්වයක ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි. මෙහි අරතර් එ‍ෆ්.බර්ග්ස් හා හෝමර් ජෝන්ස් යටතේ අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. එසේම ඔහු සතුව ගණිතය පිළිබඳ අසහාය දැනුමක් විය.රට්ගර්හි උපාධිය ලැබීමෙන් පසුව සංඛ්‍යාන ගණිතය පිළිබඳ හැදෑරීම‍ට බ්‍රව්නි සරසවියට ගොස් ඇත. එසේම 1933 දී ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය චිකාගෝ සරසවියෙන් ලබා ඇත. ජනවාරි 29 2007 දින මිල්ටන් ෆීඩ්මන් දිනය වේ.ආර්ථික විද්‍යාවට දායකත්වයමොහු මූල්‍යවාදී ගුරුකුලයේ පියා ලෙස සැලකේ. ඔහුට අනුව මුදල් සැපයුම හා උද්ධමනය අතර සමීප හා ස්ථායි සබඳතාවක් ති‍‍‍බේ. එනම් ජාතික ආර්ථිකයේ මුදල් සැපයුම පාලනය කිරීම තුළින් උද්ධමනයට බලපෑම් කළ හැක. ඔහු කේනීසියානුවාදී 'ඉල්ලුම් කළමනාකරණ' ‍මත‍ය ප්‍රතික්‍ෂේප කරයි. ඔහු රජයේ දායකත්වය සීමා කළ යුතු බව පවසන නමුත් උපදෙස් සපයන්නෙකු ලෙස පැවතීමක් අපේක්‍ෂා කරයි. එසේම ඔහු ස්ථිර ආදායම් කල්පිතය (1957) මත පදනම් වූ පරිභෝජන ශ්‍රි‍තයක් ගැන සාකච්ඡ
ා කර ඇත.එසේම ෆිලිප්ස් වක්‍රය හා ස්වභාවික සේවා වියුක්ති ‍අනුපාතය පිළිබඳසොයා බැලීම් වලට දායක වී ඇත.එසේම ආර්ථික විද්‍යාව,අරමුණු ඉටු කර ගැනීමේදී විද්‍යාවක් ලෙසින් වටිනාකම් විනිශ්චයන්ට නිදහස්ව තිබිය යුතු බව දැක්වීය.එසේම සාධාරණත්වය ඉෂ්ට කිරීම සඳහා ඔහු විසින් හඳුන්වා දුන් වව්චර් ක්‍රමයද වැදගත් වේ.[2]මෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස සබරගමුව පළාත වෙතට ඒකාබද්ධ කෙරුමට යෝජිතය. (සංවාදය)සබරගමුව පළාතටම ආවේනික වූ වෙස් මුහුණු සහ ඒ ආශ්රිපත ඇදුම් පැළදුම් මෙහි සංස්කෘතිකමය වටිනාකම මොනවට කියා පාන අතර ‍ෙම්වා වසර සිය ගණනාවක් මුළුල්ලේම නොවෙනස්ව පැවත එයි.‍ෙමහිම ආවේනික වි‍ෙශ්ෂ නර්තන වර්ගයක් වන ශාන්තිකර්ම, රෝග සඳහා සුවය ලබා දෙන පාරම්පරික ක්‍රමයක් ලෙසද, ආශිර්වාද කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙසද යොදා ගැනේ.සංස්කෘතිකමය වැදගත්කමක් ඇති රසවත් සිද්ධීන්ද සබරගමුව පළා‍ෙත් අතීතයෙන් සොයා ගත හැකිය. මාවනැල්ලට නුදුරු උතුවන්කන්ද ද මෙවැනි පුරාවෘත්තයකට මූලික වූ ස්ථානයකි. 'ශ්‍රී‍ ලංකාවේ රොබින්හුඩ්' ලෙස අන්වර්ථ නාමයක් ලද උතුවන්කන්දේ සූර සරදියෙල් සිය සගයන් සමග වාසය කර ඇත්තේ මෙහිය. ඔහු ධනවතුන්ගේ වස්තුව කොල්ල කා දුප්පතුන් අතර බෙදා හැරි පුද්ගලයෙක