LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ීම, ගොයම් කැපීම, බෝල ගැසීම වැනි කය වෙහෙසා කරන වැඩකදී හොයියා, හොලෙයියා, හෙලෙයි වැනි ශබ්ද නිර්මාණය වේ.  මේවා මිනිසුන් හිතා මතා පිටකරන ශබ්ද නොව ඉබේ පිටවන ශබ්ද බවත් මේවා මඟින් ස්වෝත්පාදන ඉන්ද්‍රියයන් උත්තේජනය වී ශබ්ද ඇති වුණ බවත් ඇතැම් ශබ්ද, සංකේත බවට පත්වූ බවත් මෙයින් පිළිගැනේ.  හො, ඕ, හොයියා, හුරේ, හූව ඔස්සේ මෙවැනි වචන ගොඩනැඟී ඇත්තේ මෙවැනි ශබ්ද වලිනි.මැක්ස් මුලර්ගේ මෙම මතවාදයන් පසුව භාෂාවේ උපත, ප්‍රභවය පිළිබඳ වාග් විද්‍යාඥයන් විසින් මත 2 ක් ඉදිරිපත් කරයි.  ඒවා නම්,Ø අංග වික්ලේෂණ න්‍යායØ මුඛ වික්ලේෂණ න්‍යායඅංග වික්ලේෂණ න්‍යායමෙම න්‍යායයෙන් පැහැදිලි කරන්නේ බටහිර වියතුන් විසින් විශේෂයෙන් යුරෝපීය වාග් විද්‍යාඥයින් විසින් ප්‍රකාශ කර සිටියේ ඓතිහාසික මිනිසුන්ට කතා කිරීමට අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට භාෂාවක් නොතිබූ බවත් ඒ සඳහා අංග චලනය තිබූ බවකි. එහෙත් එහිදී මානවයා තම භාවමය තත්ත්වය හැඟීම් අදහස් ඉඟි සහ අංගචලනය තුළින් ඉටුකර ගැනීමට සමත් වේ.  එහෙත් එක්තරා අවධියක් වන විට මෙම අංගචලනය තුළින් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට අපොහොසත් වූ මානවයා පහසුව තකා භාෂාව යන්න නිර්මාණය කර ගැනින.  මෙම මතය සනාථ කිරීමට බොහෝ වාග්
විද්‍යාඥයෝ ගෝත්‍රිකයන් තුළ ඇති අංගචලන වල ස්වරූපය උදාහරණ ලෙස ගැනේ.  එහෙත් අංගචලනය යන්න කතාකළ නොහැකි මානය තුළදී භාවිතා කරන්නා වූ සන්නිවේදන රටාවක් මිස කතාකරනු ලබන මානයේදී භාවිතා කරන්නක් නොවේ.මුඛ වික්ෂේපණ න්‍යායසර් ආර්. බැගම් විසින් ඉදිරිපත් කළ මෙම න්‍යායයෙන් පැහැදිලි වන්නේ අංග වික්ෂේපණ න්‍යායයේම පරිණාමයක් වශයෙනි.  එනම් මෙම න්‍යාය තුළ ඔහු පවසන්නේ භාෂාවක් නොමැති කල්හි අංග චලන තුළින් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට මානවයා ක්‍රියාකර ඇති අතර එහිදී භාෂෝත්පාදක ඉන්ද්‍රියයන්ගේ චලනයන් අංගචලනයන්ට සාපේක්ෂව නිර්මාණය වන බවයි.පරිණාමය තුළ තවදුරටත් සන්නිවේදනය උදෙසා අංගචලනය ප්‍රමාණවත් නොවන කල්හි භාෂෝත්පාදන ඉන්ද්‍රියයන් හරහා ශබ්ද ගොඩනඟාගෙන දියුණු භාෂාවක් නිර්මාණය කරගත් මානවයා අද වාචික ව්‍යවහාරයත්, අංගචලනයත් සන්නිවේදනය උදෙසා භාවිතා කරයි.මුඛ වික්ෂේපණ න්‍යායයේදී පැහැදිලි කරන්නේ යම් හැඟිමක්, ක්‍රියාවක් ප්‍රකාශ කිරීමේදී තොල, දිව, මුඛය ආදිය චලනය වේ.  උදාහරණයක් ලෙස කතුරකින් යමක් කපන විට එහි රිද්මයට මුඛ චලනය වේ.  අකුරු ලියන රටාවට අතේ ක්‍රියාකාරිත්වයට උචිත ලෙස කට සෙලවේ.  එය පුරුද්දක් නිසාවත්, උවමනාවක් නිසාවත් සිදුවන්නක
් නොව ඉබේ සිදුවන්නකි. එය සිදුවන්නේ කායික ඉන්ද්‍රියයන් හා ස්වොත්පාදක ඉන්ද්‍රියයන් අතර ඇති සම්බන්ධතාවය නිසයි.  මෙලෙස මුඛය වික්ෂේපණය වීම අදහස් ප්‍රකාශනයේදී අනිවාර්ය වුවක් වූ අතර පසුව මුඛය සෙලවීමෙන් ගොඩනැඟෙන ශබ්දය සන්නිවේදනයේ ප්‍රබල වී අංගචලනය යන්න ඊට පසුගාමී විය.  මේ අනුව, පසුව භාෂාවේ මූලික කාර්යභාරය ශබ්දය මඟිනුත් පසු අංගචලනය ඊට අනුරූපකයක් ලෙසිනුත් නිර්මාණය විය.භාෂාවේ ප්‍රභවය පිළිබඳ නව මතයක් 20 වන සියවස මුල් භාගයේදී ජෝජ්පර්සන් නැමති වාග් විද්‍යාඥයා ඉදිරිපත් කළේය.  20 වන සියවසේ යුරෝපයේ සිටි වඩාත් ප්‍රමුඛ වාග් විද්‍යාඥයා වූ මොහු භාෂාවේ ප්‍රභවය සෙවීම පිණිස ඉතා ප්‍රබල හා ගැඹුරු පරීක්ෂණ පැවැත්වීය.  එහිදී ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටියේ භාෂාවේ ආරම්භය මානව සංහතියේ මුල් පවුල් වල ලිංගිකත්වය පදනම්ව ඇරඹි බවයි.  එනම් මුලින් සිටි මිනිසුන් ලිංගික ආශාව, ආදරය හුවමාරු කිරීමට යාමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස භාෂාව බිහි වූ බව ඔහු පවසා සිටී.  ඒ අනුව, ලොව කවරාකාර භාෂාවක් වුවද එහි මුල් අවධියේදී ගීත, තාලය ලෙස කොටස් 2ක් වෙන්කළ නොහැකි බවත් එය සෑමවිටම ගීතයක් ශබ්ද මාලාවන්ගෙන් යුක්තව තිබෙන්නට ඇති බවත් ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටී.ජෙජ්පර්සන්
මෙම මතය ප්‍රකාශ කිරීමේදී මූලික සිද්ධාන්ත ගොඩනැඟෙන්නේ ඔවුන්ගේ පරිණාම වාදයෙන් එනම්, ඩාවින්ගේ පරිණාම වාදයෙන්  විද්‍යාත්මක තර්කයන් තම අදහස් තීව්‍ර කරගැනීම උදෙසා භාවිතා කළේය. ලොව කවරාකාර භාෂාවක් වුවද එහි මුල් ස්වභාවය අවුල් සහිත කෙටි වැකි, දිගු වැකි මෙන්ම කතාවට වඩා ගීතයට කිට්ටු, ගැයීමට සුදුසු ශබ්ද මාලාවන්ගෙන් යුක්ත වී ඇත.  පසුකාලීනව පරිණාමය තුළ ඒවා ලිහිල් සරල කතා ව්‍යවහාරයට පරිණාමය වූ බව පැහැදිලි කරයි.මෙහිදී තවදුරටත් ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ මිනිසාත් තිරිසනාත් අතර ඇති මානසික, කායික සබඳතා මෙන්ම භාෂාවේ ද සබඳතා පවත්නා බවයි.  එනම්, තිරිසනුන් විසින් නගන හඬ ක්‍රමිකව විකාශනය වී පසුකාලීනව භාෂාවක් බවට පත්වූ බව මෙහිදී පැහැදිලි කරයි.  ඒ අනුව. ජෙජ්පර්සන් ජීව විද්‍යාත්මක, මානව විද්‍යාත්මක මෙන්ම තර්කය හා ඥාණය මත භාෂාව නිර්මාණය වූ බව පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ ගනී.මෙහිදී ජෙජ්පර්සන් භාෂාවේ උපත, පරිණාමය සිදුවූ ආකාරය විමසා බැලීම උදෙසා මූලික ව්‍යවහාරයන් 03 ක් පැහැදිලි කරයි.Ø ළදරුවෙකු භාෂාව ලබාගන්නා ක්‍රමØ නොදියුණු ගෝත්‍ර වල භාෂාව දියුණු කිරීමØ දියුණු භාෂාවන්ගේ ඉතිහාසය පරීක්ෂා කිරීමභාෂාවේ සම්භවය පිළිබඳව මෑතකාල
ීන පරීක්ෂණ ඇසුරින් වඩා වැදගත් වන්නේ ඒ.එස්. සියමන්ගේ මතයයි.  ඔහු 1959 රචිත, භාෂාවේ ප්‍රභවය හා ඉතිහාසය ග්‍රන්ථයෙන් උත්සාහ ගෙන ඇත්තේ භාෂවේ ප්‍රභවය සම්බන්ධයෙන් ගැටළු නිර්මාණය කරගැනීමයි.  ඒ අනුව, ඔහු පවසා සිටින්නේ මානව භාෂාව මුල් අදියර තුළ දිගු වැකි, කෙටි වැකි වලිනුත් සමන්විත වූ බවයි.  පරිණාමය සමඟ මුල්කාලීන දිගුවැකි පසුව කෙටි වැකි බවට පත්වන අතර මුල්කාලීන කෙටි වැකි පසුව දිගු වැකි බවට පත්වේ.  මෙම මතය තහවුරු කිරීම උදෙසා ඔහු ළමයෙකුගේ භාෂා හැකියාව හෙවත් භාෂාව උපදන රීතිය භාවිතා කරයි. එනම්, ඕනෑම ළදරුවෙකු කුඩා අවධියේදී අකුරකින් දෙකකින් කියන ශබ්ද පසුව දිගු වැකි බවට පත්වේ.  අමාරුවෙන් කියන දිගු වැකි වැඩිහිටි වියේදී කෙටි වැකි බවට පත්කර ගනී. සියමන් භාෂාවේ සම්භවය ද මෙලෙස සිදුවූ බව පෙන්වා දීමට උත්සාහ කරයි.ඉහත සියළු මතවාද වලින් අපට පෙනී යන්නේ භාෂාව පිළිබඳ එහි උපත, පරිණාමය පිළිබඳ විවිධ මතවාද ඇතිමුත් ස්ථාවර මතයක් නොමැති බවයි.භාෂාවේ උපත සම්බන්ධයෙන් දක්නට ලැබෙන නිර්වචන වලදී පරිණාමවාදී මත වලට අමතරව භාෂාවේ උපත, ප්‍රභවය සම්බන්ධයෙන් තවත් අදහසක් 1920 දශකයේ යුරෝපානු වාග් විද්‍යාඥයින් පිරිසක් විසින් ඉදිරිපත් කළේය
.  ඒ භාෂාවේ උපත, පරිණාමවාදය පිළිබඳව නව ව්‍යාකරණවාදීන්ගේ මතයයි.නව ව්‍යාකරණවාදීන් ප්‍රකාශ කර සිටියේ භාෂාවේ උපත, ප්‍රභවය පිළිබඳ සෙවීම නිශ්ඵල කාර්යයක් බවත්, අප සෙවිය යුත්තේ භාෂාවේ පැවැත්ම සහ භාෂාවේ කාර්යභාරය පිළිබඳව යන්නයි.  නමුත්, මෙම නව ව්‍යාකරණවාදීන්ගේ මතය ද සමාජය තුළ භාෂාවේ උපත පිළිබඳව නව මතවාදයක් ලෙස පිළිගැනේ.                  සටහන්මෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)විවිධ තේරුම් වෙනුවෙන්අවිනිශ්චිතව භාවිතාවන යෙදුමකි.1) මනෝ සෞඛ්‍යය උපදේශක2) විශේෂඥ උපදේශක3) පුරෝහිත / ජනාධිපති උපදේශකමෙම ලිපිය දේශපාලනය පිළිබඳ ලිපි මාලාවේ කොටසකිපක්ෂ දේශපාලනයදේශපාලන වර්ණාවලියවාමාංශිකFar-leftCentre-leftCentreCentre-leftRadical centreCentre-rightදක්ෂිණාංශිකCentre-rightFar-rightවේදිකා/දෘෂ්ටිවාදAnarchistChristian democraticCommunistConservativeDemocraticEnvironmentalistFascistFundamentalistGlobalistGreenInternationa
listLiberalLibertarianNationalistPirate PartyPopulistProgressiveRadicalRegionalistRepublicanSocial democraticSocialistSyncreticවර්ගElite partyCartel partyCatch-all partyEntrepreneurial partyMass partyRuling partyOpposition partyParliamentary oppositionOfficial party statusSingle-issue partyනියමුවෝ සහ සංවිධානBackbencherCaucusCaucus chairFloor leaderFrontbencherLead candidateLeader of the OppositionMajority leaderMinority leaderPolitical factionParliamentary leaderParty chairParty leaderParty spokespersonSecretaryShadow cabinetWhipඅභ්‍යන්තර ඡන්ද විමසීම්Primary electionLeadership electionOpen listParty convention/conferenceLeadership conventionපක්ෂ විනයConscience voteCrossing the floorParty disciplineParty lineParty-line voteParty switchingදේශපාලන පක්ෂ ක්‍රමOne-partyDominant-partyTwo-partyMulti-partyNon-partisanපක්ෂ අතර සමගි සන්ධානParliamentary groupDivided governmentCoalition governmentConfidence and supplyConsen
sus governmentGrand coalitionHung parliamentMajority governmentMinority governmentNational unity governmentRotation governmentදේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුRuling parties by countryPolitical parties by regionPolitical ideologiesBanned political parties දේශපාලනය ද්වාරයvte මෙම ලිපියදේශපාලනය පිළිබඳ  ලිපිමාලාවෙහි කොටසකිදේශපාලනයදේශපාලන මාතෘකා ලැයිස්තුවරට අනුව දේශපාලනයඋපබෙදුම අනුව දේශපාලනයආර්ථික ක්‍රමය අනුව දේශපාලනයඉතිහාසය අනුව දේශපාලනයලෝක ඉතිහාසය අනුව දේශපාලනයදර්ශන විද්‍යාව අනුව දේශපාලනයදේශපාලන විද්‍යාවදේශපාලන ක්‍රම කොමියුනිස්ට් වාදයනගර-රාජ්‍යයඒකාධිපතිවාදයඒකාධිපතීයවැඩවසම් ක්‍රමයරාජාණ්ඩුවපාර්ලිමේන්තුජනාධිපතිඅර්ධ-ජනාධිපතිඅන්තර්-ජාතීය සබඳතා (න්‍යාය) දේශපාලන විද්‍යාඥයන්සංසන්දනාත්මක දේශපාලනයරාජ්‍ය පරිපාලනය නිලධාරිවාදයමහමඟ-තලයේ නිලධාරිවාදයආවස්ථික වාදයමහජන ප්‍රතිපත්තියබල බෙදීම ව්‍යවස්ථාදායකයවිධායකයඅධිකරණයස්වෛරීත්වයදේශපාලන චර්යා පිළිබඳ න්‍යායයන්උප ලිපිමාලාවඡන්ද මැතිවරණ ක්‍රම ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමසන්ධීය වාදයආණ්ඩු වර්ගමතවාදයදේශපාලන ව්‍යාපාරයක යෙදීමදේ
ශපාලන පක්ෂදේශපාලනය ද්වාරයvteඒක පක්ෂප්‍රධාන ලිපිය: ඒක පක්ෂ ක්‍රමයඒක පක්ෂ ක්‍රමය දී බලය හැදෑරීමට ‍නෛතිකව අවසර ඇත්තේ එක් පක්ෂයකට පමණි.කුඩා පක්ෂ වලට සමහර අවස්ථාවන්වලදී ඉඩ ලැබුණද නීතියට අනුව ඔවුන් බලවත් පක්ෂයේ නායකත්වය පිළිගත යුතුය.මෙම පක්ෂය සෑමවිටම ආණ්ඩුවට සමාන නොවුණත් සමහර විට ආණ්ඩුවේ තනතුරු වලට වඩා පක්ෂයේ තනතුරු බලවත් විය හැක.චීනය වැනි කොමියුනස්ට් රාඡ්‍යයන් ,ජර්මනිය වැනි ෆැසිස්ට් රාඡ්‍යයන් උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකිය. මේ අනුව ඒක පක්ෂ ක්‍රමය සාමාන්‍යයෙන් ඒකාධිපතිවාදයට සහ ප්‍රජා පීඩනයට සමාන කොට සැලකේ.ප්‍රබල පක්ෂප්‍රධාන ලිපිය: ප්‍රබල පක්ෂ ක්‍රමයප්‍රබල පක්ෂ ක්‍රමයකදී පක්ෂවලට ඉඩ ලැබී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සම්ප්‍රදායක් බිහි වුවද අනෙකුත් පක්ෂවලට බලය ලබා ගැනීමට ඉඩක් නැතැයි සැලකේ. සමහර අවස්ථාවලදී දේශපාලන,සමාජ හා ආර්ථික තත්ත්ව සහ මහජන මතවාද මෙයට හේතුවේ.තවත් සමහර අවස්ථාවලදී එනම් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය එතරම් තහවුරු වී නැතිවිට,රාජ්‍ය අනුග්‍රහය හා මැතිවරණ දූෂණ යොදාගනමින් අධිපති පක්ෂය බලයේ රැදේ.මෙවන් විට ඒක පක්ෂ ක්‍රමය සහ ප්‍රබල පක්ෂ ක්‍රමය අතර වෙනස අතුරුදහන්වේ. ප්‍රබල පක්ෂ ක්‍රමයට උ
දාහරණ ලෙස සිංගප්පූරුවේ “ පීපල්ස් ඇක්ෂන් පාටි ” සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ “ඇෆ්‍රකන් නැෂනල් කොංග්‍රසය ” දැක්විය හැක. ප්‍රබල ඒක පක්ෂ ක්‍රමක් 1990 දශකය දක්වා මෙක්සිකෝවේ “ඉන්ස්ටිටියුශනල් රෙවලුෂණරි පාටි ” පැවති අතර ඩි‍මොක්‍රටික් පක්ෂය හරහා ඇමරිකාවේ 1930 සිට 1970 දක්වා පැවතුණි. “පාටි ඕෆ් ද ෆන්ක්ෂනල් ගෲප්ස් ” හරහා 1970 සිට 1998 දක්වා ඉන්දුනිසයාවේ ද පැවතී ඇත.ප්‍රධාන දෙපක්ෂයප්‍රධාන ලිපිය: ද්වී පක්ෂ ක්‍රමයඑක්සත් ජනපදය හා ජැමෙයිකාව වැනි පක්ෂ දෙකක් පවත්නා රටවල තුන්වන පක්ෂයක් යටතේ තරඟ කොට මැතිවරණ ජයග‍්‍රහණය කිරීම ඉතා අසීරු කරුණකි. බොහෝ විට මෙහිදී එක් දක්ෂිණාංශික සන්ධානයක් සහ එක් වාමාංශික සන්ධානයක් දක්නට ලැබේ. එහෙත්, මෙබඳු රටවල සියලූ පක්ෂ ඇතුළත්ව සකස් වන පුළුල් සන්ධානයන් ද දක්නට ලැබේ.බහුවිධි ඡන්ද ක‍්‍රමය (එක්සත් ජනපදය වැනි) සාමාන්‍යයෙන් පක්ෂ දෙකක් සහිත ක‍්‍රමයක් කරා මඟ පාදන අතර, මෙය මවුරිස් ඩුවර්ජර් (Maurice Duverger) විසින් ඩුවර්ජර්ගේ නීතිය ලෙස ද හඳුන්වා දී තිබේ.බහු පක්ෂප්‍රධාන ලිපිය: බහු පක්ෂ ක්‍රමයබහුපක්ෂ ක්‍රමය යනු පක්ෂ දෙකකට වැඩියෙන් තරග කරන ක්‍රමයකි.යුරෝපියන් පාර්ලිමේන්
තු ඡන්දයේදී පක්ෂවල නම් ලැයිස්තුව පෝස්ටර් යොදාගෙන පෙන්වා ඇති අයුරුප්‍රබල පක්ෂ දෙකකට අමතරව සාර්ථක තුන්වන පක්ෂයක්ද පවතින රටවල් බහු පක්ෂ ක්‍රමයට ගැනේ. උදාහරණ ලෙස කැනඩාව,අයර්ලංතය සහ එක්සත්‍ රාජධානිය දැක්විය හැක. මෙම තෙවන පක්ෂය මැතිවරණවලදී දෙවන ස්ථානය ලබාගන්නා අතර එය ප්‍රධාන පක්ෂ දෙකට තර්ජනයක් වූවත් තවමත් රජයක් පිහිටුවා ගෙන නැත.මෙවන් පක්ෂයක් විශේෂයෙන් වැදගත් වනුයේ එහි සහයෝගයන් හෝ විරෝධයෙන් සුළුතර රජයක් පවත්වා ගැනීමට හෝ නිමා කිරීමට හැකි බැවිනි.පක්ෂ තුනම එකම කාලයක බලයට පත්වන අවස්ථා දුබලය.එවැනි අවස්ථාවකට  උදාහරණයක් ලෙස ෆින්ලන්තය දැක්විය හැකිය. කොලොම්බියාව ද්වී පක්ෂ ක්‍රමයක් පැවති රටක් වුව ද 2002 මැතිවරණයෙන් පසු ඇල්වරෝ උරිවේගේ දර්ශනය නිසා එම රජයට පක්ෂ හයකට නායකත්වය දීමට අවස්ථාව හිමිවිය.පක්ෂ තුනක් හෝ වැඩි ගණනක් පවතින විට දී සුලබව සිදුවන්නේ කිසිම පක්ෂයකට බහුතරයක් ලබාගත නොහැකි වීමයි. ඔවුන් එකිනෙකා සමග එක්වී සන්ධාන ගත රජයන් පිහිටු වීමය. අයර්ලන්තයේ සහ ජර්මනියේ මෙය සිදුව ඇත. සන්ධාන ගත රජයක ප්‍රධාන දුර්වලකම වන්නේ එය අස්ථාවර වීම සහ වෙනස්කම් නිසා අනතුරුවලට භාජන වීමට හැකවීමය.තුළත බහු පක්ෂ ක්‍රමය[සංස
්කරණය]වර්තමාන එක්සත් ජනපදයේ පවත්නා මෙන්ම ද්වීපක්ෂ ක්‍රමයක් නවීකරනය කර ඡන්දදායකයාගේ අදහස් වඩා හොදින් පෙන්නුම් කිරීම සඳහා ප්‍රතිශේධන ඡන්ද බලයක් ලබාදීමෙන් තුලිත බහුතර ඡන්ද ක්‍රමයකට ළගාවිය හැකි බව ඩොනල්ඩ් ආතර් ක්‍රොනෝස් විසින් සිදුකරන ලද අධ්‍යනයන්වලින් හෙළිවී ඇත.සම්ප්‍රදායික සරල බහුතර ඡන්ද ක්‍රමයේ ඇති දුර්වලකම් නම් එක් අපේක්ෂකයෙකු පත්වීම වැලැක්වීම උත්සාහ කිරීමේ දී ඉහලින් සිටින අපේක්ෂකයෙකුට ව්‍යාජ ප්‍රතිජානන ඡන්දයක් හිමිවීමය. තුලිත බහුතර ක්‍රමයකදී ඡන්දදායකයාට තම සැබෑ ප්‍රතිශේදන ඡන්දය සටහන් කිරීමට අවස්ථාවක් හිමිවන බැවින් ප්‍රතිජානන ඡන්ද මතු නොවේ.තුලිත බහු පක්ෂ ක්‍රමයක් මගින් ප්‍රසිද්ධ වූ එහෙත් ජනප්‍රිය නොවන අපේක්ෂකයෙකුගේ මැතිවරණ ජය ගැනීම වැල‍කේ. එසේ වන්නේ ඔහුට අකමැති ඡන්දදායකයන්ට වඩා නිවරදිව සිය කැමැත්ත ලකුණු කිරීමට අවස්ථාවක් හිමිවන බැවිනි.මේ සඳහා ප්‍රතිශේදන ඡන්ද මෙන්ම ප්‍රතිජානන ඡන්දද වැදගත් වේ. තුලිත වීම සදහා මැතිවරණයක දී සියළු ඡන්දදායකයින්ට මෙම අවස්ථාව ලැබිය යුතුය.පක්ෂ දෙකකට පමණක් අසාධාරණ වාසීන් ගෙන දෙන ප්‍රතිචාර ලුපයද මේ හරහා ඉවත් කෙරේ.සාම්ප්‍රදායික සරල බහුතර ක්‍රමයේ දී ප්‍රතිජානන ඡන්ද
පමණක් ලබාදිමට හැකි විට ඡන්දදායකයා ප්‍රතිශේදන මනාපයක් නියෝජනය කිරීමට උත්සාහ දැරීමේ මෙම ප්‍රතිචාර ලුපය ඇතිවේ.ප්‍රතිවිරුද්ධ අපේක්ෂකයාගේ ජයග්‍රහන අවම වන විකල්ප තෝරා ගැනීමට මෙහිදී ඡන්ද දායකයාට අවස්ථාවක් ලැබේ.එය උදාහරණයකින් මෙසේ සලකා බැලිය හැකිය.සාමාන්‍ය දිර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇති පක්ෂයකින් අපේක්ෂකයින්ගේ ජය ලැබීම සිදුවේ.වෙනත් අපේක්ෂකයකුට පරාජය කරවීමට ඡන්දදායකයාට කළ හැකි එක් කර්යයක් වනුයේ එවන් ඉතිහාසයක් සහිත පක්ෂයකට ඡන්දය දීමයි.ඔහු අකමැති අපේක්ෂකයා ඉදිරිපත් වන්නේ දීර්ඝතම ඉතිහාසක් ඇති පක්ෂයකින් නම්,ඡන්දදායකයා කල යුත්තේ දෙවන දීර්ඝතම ඉතිහාසය සහිත පක්ෂයට ඡන්දය ලබා දීමයි. මේ අනුව ඉතිහාසයක් ගොඩනගාගත් පක්ෂ දෙකකට පමණක් ප්‍රරෝහණ ශක්තියක් පවතින අතර ප්‍රතිචාර ලුපයෙන් වාසි ලබන ඡන්දධායකයන්ට එය අහිමිවේ.ප්‍රතිශේදන ඡන්ද ක්‍රමයක් මහජන ඡන්දයට හෝ මැතිවරණ විද්‍යාල ඡන්දයක් සදහාද භාවිතා කල හැක. මැතිවරණ විද්‍යාලය මහජන ඡන්දය නියෝජනය කරන්නේ නම්, විද්‍යාලයට මෙන්ම,මහජනතාවට ද තුලිත මැතිවරණ අවස්ථාව ලබාදිය යුතුය.පක්ෂ විරහිත බවප්‍රධාන ලිපිය: පක්ෂ රහිත දේශපාලන ක්‍රමයපක්ෂ රහිත ක‍්‍රමයක් තුළ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂ නොපව
තින අතර, සමහර අවස්ථාවලදී පවත්නා දේශපාලන පක්ෂ මත නීතිමය සීමාවන් දක්නට ලැබේ. මෙම ක‍්‍රමය තුළ සෑම අපේක්ෂකයකුම තම පෞද්ගලික සුදුසුකම් මත තේරී පත් වේ. ව්‍යවස්ථාදායකය තුළ විධිමත්ව පක්ෂ නිර්මාණය වන ආකාරය දක්වා නොමැත. ජෝර්ජ් වොෂින්ටන්ගේ පරිපාලනය සහ එක්සත් ජනපද කොන්ග‍්‍රසයේ පළමු සැසිවාර අපක්ෂපාති ඒවා විය. එසේම, වොෂින්ටන් තම සමුගැනීමේ කතාව තුළ ද දේශපාලන පක්ෂවලට එරෙහිව කතා කළේය. එක්සත් ජනපදයේ වර්තමාන එකම පක්ෂ විරහිත ආණ්ඩුක‍්‍රමය වන්නේ නෙබුස්කා හි (Nebraska) ඒක මණ්ඩල ව්‍යවස්ථාදායකයයි. බොහෝ නගර හා කෝරළ ආණ්ඩු පක්ෂ රහිත ය. කැනඩාවේ, වයඹ දිග කලාපයන්හි ව්‍යවස්ථාදායකයන් සහ නුනාවුට් (Nunavut) හි පවතින්නේ පක්ෂ රහිත ක‍්‍රමයකි. මෙය වඩාත් ජනප‍්‍රිය වන්නේ රාජ්‍යයෙන් පිටත ආයතන තුළය. දේශපාලන පක්ෂවලට විරුද්ධ යම් නීතියක් පවතින්නේ නම් මිස, මෙබඳු ක‍්‍රම තුළ ද පසුකාලීනව පක්ෂ බවට පරිවර්තනය විය හැකි බොහෝ බෙදීම් දක්නට ලැබේ.සටහන්භාහිර සබැඳිA detailed bibliography"Psephos," archive of recent electoral data from 182 countriesvte Political eras of the United StatesFirst Party SystemSecond Party
SystemThird Party SystemFourth Party SystemFifth Party SystemSixth Party SystemSee also: Cyclical theory · Political realignment · Psephologyඅධිකාරී පාලනය: ජාතික පුස්තකාල Czech Republicවසන්ත ඔබේසේකරVasantha Obeysekeraඋපතදෙසැම්බර් 29[1]ජාතිකත්වයශ්‍රී ලාංකිකඅධ්‍යාපනයලංකා විශ්වවිද්‍යාලයරැකියාවඅධ්‍යක්ෂක, තිර රචකවසන්ත ඔබේසේකර යනු ශ්‍රී ලාංකික චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු සහ තිර පිටපත් රචකයෙකි.මුල් අවධිය1962 දී ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයෙන් (University of Ceylon) උපාදිය හැදෑරූ ඔබේසේකර මහතා පසුව 1964-1970 කාලය තුලදී සීමාසහිත එක්සත් ප්‍රවෘත්තිපත්‍ර සමාගම හී කතෘ මණ්ඩලයෙහි සේවය කරන ලදී. මේ කාලය තුලදී, අමතරව ඔහු කෙටි කතා ආදියද ලියූ බව සඳහන්ය.[2]කලා දිවියට පිවිසීම1967 දී සත් සමුදුර චිත්‍රපටයට සහාය අධ්‍යක්ෂණයෙන් දායක වෙමින්, ඔබේසේකර මහතා සිය කලා දිවිය අරඹන ලදී. එම වසරේ මොස්කව් ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලේ ශ්‍රී ලංකා නියෝජනය වූවේද එම සත් සමුදුර චිත්‍රපටයයි. 1971 දී Comité de libération du cinéma français වෙතින් ඔහුට සිනමා ශිල්පය පිළිබඳ සහතිකයක් හිමිවිය.[2]චිත්‍රපට[සංස්කරණ
ය]වසරනිර්මාණයඅධ්‍යක්‍ෂණයනිෂ්පාදනයතිර රචනයවිස්තර1970වෙස් ගත්තෝYNN1976වල්මත්වූවෝYNN1977දියමන්තිYYN1979පළඟැටියෝYYYවසරේ හොඳම චිත්‍රපටය, හොඳම අධ්‍යක්ෂණය සහ හොඳම තිර රචනය සඳහා ජනාධිපති සිනමා සම්මාන හිමිවිය.[2]1983දඩයමYNNහොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය ජනාධිපති සම්මාන[2] සහ සරසවිය හොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය සම්මානය1989කැඩපතක ඡායාYNYහොඳම තිර රචනය සරසවිය සම්මාන1995මාරුතයYNN1998දොරකඩ මාරාවYNYහොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය සහ හොඳම තිර රචනය ජනාධිපති සම්මාන[2]1999තීර්ත යාත්‍රාYNYහොඳම තිර රචනය ජනාධිපති සම්මාන2001සළෙළු වරමYNYහොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය හොඳම තිර රචනය සරසවිය සම්මාන[3],2005අසනි වර්ෂාYNN2006සෙව්වන්දිYNN2007ආගන්තුකයාYNY[2]සම්මානජනාධිපති සම්මානහොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය - පළඟැටියෝහොඳම තිර රචනය - පළඟැටියෝහොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය - දඩයමහොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය - දොරකඩ මාරාවහොඳම තිර රචනය - දොරකඩ මාරාවහොඳම තිර රචනය - තීර්ථ යාත්‍රාහොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය - තීර්ථ යාත්‍රාසරසවිය සම්මානහොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය - දඩයමහොඳම තිර රචනය
- කැඩපතක ඡායාහොඳම තිර රචනය - සළෙලළු වරමහොඳම අධ්‍යක්‍ෂණය - සළෙලළු වරමආශ්‍රිත↑ http://vasanthaobeysekere.webs.com/↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 "'සෙව්වන්දි': අනදර් ඩ්‍රාමාටික් ට්විස්ට් බයි ඔබේසේකර". විජය නිව්ස් පේපර් ලිමිටඩ්. 2006. සම්ප්‍රවේශය 2007-12-21.↑ http://archives.dailynews.lk/2002/10/12/fea08.htmlබෞද්ධ සංකල්පයන් භෞතික විද්‍යාවයේ ඉගැන්වීම හා සම්බන්ධ කිරීමට උත්සාහ ගෙන ඇත. භෞතික විද්‍යාවේ නිර්මාතෘ වරුන් වන අයින්ස්ටයින්‚ හයිසන්බර්ග්‚ සහ ෂුයිඩින්ගර් සඳහන් කොට ඇත්තේ භෞතික විද්‍යාවේ සංකල්පයන් බෞද්ධාගම හා ඈඳා ගැනීමට පුළුවන් නමුත් ඔවුන්ගේ සංකල්පයන්ට බුද්ධාගම බලපෑමක් නොකර ගත් බවය. එනමුත් විද්වතුන් සඳහන් කොට ඇත්තේ බෞද්ධ ආගමත් භෞතික විද්‍යාවත් අතර තිබෙන සම්බන්ධතාවය විද්‍යාත්මක යැයි වැරදි ලෙස ගත් මතවාදයකි.අයින්ස්ටයින් සඳහන්කොට ඇත්තේ බුද්ධාගම යනු ආගම් ප්‍රතිභාවන්තයෙක් විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති ඉතාමත් ශක්තිජනක මූලද්‍රව්‍යක් ලෙසය.1933 දී භෞතික විද්‍යාව සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය දිනූ අර්වින් ස්කෝඩින්ග ගේ ප්‍රාර්ථනාව වූයේ බටහිර විද්‍යාව ආධ්‍යාත්මික රක්තතාවයෙන් ගලවා ගැනීමට බටහිරත් න
ැගෙණහිරත් ඇති අදහස් එකිනෙක හා කිරීමය අවශ්‍ය බවයි.ස්කෝඩින්ග ගේ “ඉන් ඕල් ද වර්ල්ඩ්” කෘතියෙහි “මයි විව් ඔෆ් ද වර්ල්ඩ්” 5 වැනි පියවරේදී සඳහන් කොට ඇත්තේ ආගමත්  විද්‍යාවත් සම්බන්ධ කර හැකි රාමුවක් නැති බවය. දැනට අප හදාගෙන ඇති රාමුව වැරදි බවත් එය නිවැරදි කර හැක්කේ ආදි කාලයේ බිහිවුනු උපනිෂද් වල ඥානයෙන් යන්නය.ඩේවිඩ් බෝම් දලයි ලාමාව කිහිප වතාවක් හමුවූ කෙනෙකි. නැගෙනහිර ලෝකෝත්තරවාදයේ පුරුදු සම්බන්ධයෙන් පැහැදීමට පත් වූ අයෙකි. ඔහු මෙලෙස සඳහන් කොට ඇත:“භාවනාව අපගේ සියලුම කරදර වලට විසඳුම් සොයාගැනීම පහසු කරයි. භාවනාව අපගේ සිත වෙනත් අතකට යොමු කර අපගේ විඥ්ඥානය වෙනස් කරනු ලබයි”1974 දී ශොග්යාම් ට්රුම්පා නැමැති බෞද්ධ ඇදුරුතුමා අනුමාන කරන ලද්දේ බුදධාගම බටහිර දේශයන් තුළ ප්‍රචලිත වන්නේ මනෝ විද්‍යාවත් සමග යන්නය. ඒවාගේම බුද්ධාගමේ සඳහන් ඇතැම් සංකල්ප මනෝ විද්‍යාවේ යොදා ගෙන ඇත. බුද්ධාගම සහ විද්‍යාව අතර සමානාත්මතාවයක් සටහන් වන්නේ යෝගාකාරක ධර්මයන් හරහාය. විශේෂයෙන්ම ජීව විද්‍යාවයේදී මෙය හඳුනා ගත හැකි වන්නේය. මේ සම්බන්ධයෙන් වැඩිපුර කරුණු විලියම් වෝල්රන් නම්වූ පුද්ගලයාගේ කෘතීන් මගින් දැක ගත හැකිය.1970 දී ‚ නොයෙකුත් ප
රීක්ෂණ හා අධ්‍යනයන් වලදී සොයා ගනු ලැබුවේ බුද්ධාගමෙහි හඳුන්වා දෙන භාවනාවන් මනෝමය අවස්ථාවන්හීදී ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි බවය.මොලය පරීක්ෂාවට ලක් කරණ නොයෙකුත් නූතන යන්ත්‍රයන් මගිනුත් මෙය තහවුරු වී ඇත.මෙම අධනයන් දලයිලාමා සහ ටෙන්සින් ගියට්සෝ හෝ රුකුල් දෙන්නෝය. කෙසේ හෝ  විද්‍යාඥයින් සුලු කොටසක් බුද්ධාගම ස්නායු සම්බන්ධ විද්‍යාවන්හි යොදා ගැනීමට ගුප්ත වාදයක් ආරම්භ කෙරෙයි යන්න පිළිබඳව සඳහන් කොට ඇත.ආශ්‍රිතBuddhism_and_science Parallelsප්‍රධාන ලිපිය: සීගිරියයුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියසැකිල්ල:SHORTDESC:යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියසීගිරියයුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියනිර්ණායකයසංස්කෘතිකමය: ii, iii, ivමූලාශ්‍ර202අභිලේඛනය1982 (6th සැසිය)සීගිරි පර්වතය ආශ්‍රිතව ඈත අතීතයේ ඉදිකර ඇති බලකොටුව, සීගිරි බලකොටුව වේ.සීගිරි බලකොටුවේ නාගර සැළසුම්කරණයසීගීරියේ වාස්තු විද්‍යාවේ කැපී පෙනෙන අංගය වන්නේ එහි නාගරික සැලසුම්කරණයයි. ලාංකීය පැරණි නගර නිර්මාණ සැලසුම් අතර විශිෂ්ඨතම නිර්මාණයක් ලෙස සිගිරි නගර සැලසුම හදූන්වා දිය හැකිය. ලාංකිය වෙනත් නාගරික සැලසුම්වලින් යම් තරමකට හෝ සිගිරිය වෙනස් වන්නේ හුදෙක් එය ජනතාවගේ ප
ාලන මධ්‍යස්ථානයක්ම වශයෙන් තිබු තැනැක් පමනක්ම නොව සෞන්දර්යාත්මක නිර්මාණයක්ද වු බැවිනි.පුරාණ නගරයක් සැලසුම් කිරීමේදී ආරක්ෂාව පිළිබදව සැළකිලිමත් වු බව පෙනේ.රාජ මාළිගාව පිහිටියේ නාගරික සංකීර්ණයේ මධ්‍යයේය. සිගිරිය ගිරි දූර්ගයක් කේන්ද්‍ර කොට ගත් බලකාටුවකි. මෙම ස්ථානය දූර්ගයක් වු පමනින්ම ආරක්ෂාව ප්‍රමාණවත් වෙතැයි නොසිතා ඊට තවත් ආරක්ෂක විධි විධාන සම්පාදනය කළ බව පෙනේ. සිගිරියේ සැම නිර්මාණයක්ම සැලසුම්වන්නේ උතුරු දකුණු දිශානුගතව පිහිටි භුමියෙන් අඩි 600ක් තරම් උසවු හුදකලා පර්වතයක් කෙන්ද්‍ර කර ගනිමිනි. එ අනුව නගරයද සැලසුම් කර ඇත්තේ උතුරේ සිට දකුණටත්,බටහිර සිට නැගෙනහිරටත් පර්වතය මැදින් එකිනෙක කැපි යන පරිදි සකස් කරන ලද මධ්‍ය රේඛාවක් මත පිහිටා ගෙන මෙහි මුලික සැලසුම සකස් කර ඇත්තේ ප්‍රධාන පර්වතය සහ භුමියේ ස්වාභාවික පිහිටිමට අනුගතවන පරිද්දෙනි. එ අනුව නගරයේ ප්‍රධාන ප්‍රවේශය බස්නාහිර අර්ධයට හිමිවී ඇති අතර වැඩිම නිර්මාණ දායකත්වයක් දක්නට ලැබෙන්නේ එම භුමි ප්‍රදේශය මුල් කරගෙනයි. මේ නිසා සිගිරි සැලසුම වශයෙන් බටහිර-නැගෙනහිර දිශානුගත වු ආයත චතුරස්‍රකාර ස්වරැපයක් ගනි.බිම් සැලසුමනගර සැලසුම් කරනයේ වඩාත
්කැපි පෙනෙන අංගනගරය වටා ප්‍රාකාර සහ දිය අඟල් නිර්මාණය කිරිමදොරටු නිර්මාණයපාරිසරික සම්බන්ධතාවයලෙන් නිර්මාණයගල් භාවිතා කිරිමේ ස්වරැපය(කළු ගල්/හුණු ගල්/ගඩොල්)නගරය වටා ප්‍රාකාර සහ දිය අගල් නිර්මාණය කිරිමසිගිරියේ දක්නට ලැබෙන නශ්ටාව‍ශේෂ අනුව ප්‍රධාන වශයෙන් දිය අගල් දෙකක් වු බව සොයා ගෙන තිබේ. ඉන් වඩාත් පළලින් යුතු දිය අගල පිටත දිය අගල වශයෙන් හැදින්වේ.මෙහි පිටතින් ඇති නොඋස් ප්‍රාකාරය පිටත ප්‍රාකාරය ලෙස නම් කර තිබේ. පිටත දිය අගලට ඇතුළතින් ඇති ගඩොලුමය ප්‍රාකාරය මැද පවුර යන නම්න් හදූන්වනු ලබන්නකි. මැද පවුරෙන් ඔබ්බට දක්නට ඇත්තේ සමතලා බිමකි. අද සිගිරි නගරයට පිවිසෙන මාර්ගය ලෙස මෙය භාවිතයට ගනි. මේ ප්‍රදේශයේ ඇතුළට වන්නට ඇතුළු දිය අගල පිහිටා ති‍‍බෙන අතර එය පටු එහෙත් ගැඹුරැ බවින් යුක්ත වුවකි. මේ දිය අගල අවසානයේම ඉතා ඉහලට උස් වු ඇතුළු ප්‍රාකාරය නිමවා ති‍බේ. පිටත පවුර සහ පිටත දිය අගල සැලසුමට ඇතුලත් කොට තිබුණද එහි නිර්මාණාත්මක හෝ වාස්තුවිද්‍යාත්මක ඉදිකිරිම් වල ස්වරැපය දූර්වලය. සමහර විට මෙය මඩ අගලක් වශයෙන් භාවිතා කරන්නට ඇත. එහෙත් මධ්‍ය ප්‍රාකාරයේද,ඇතුළු දිය අගල සහ ඇතුළු ප්‍රාකාරයේද ඉදිකිරි
ම් ස්වරැපය වඩාත් සිත් ගන්නා සුළුය. පිටත ප්‍රකාරය පස් වලින්ද, මධ්‍ය ප්‍රාකාරය ගඩොලින්ද, ඇතුළු ප්‍රාකාරය ගලින් බැද ඒ මත පස් පුරවා උස් කොට තැනිමෙන්ද නිර්මාණය කර ති‍බේ.සිගීරි පර්වත‍යේ සිට බටහිර ප්‍රාකාරවලට ඇති දූර මෙන් දෙගුණයක් දුරකට නැගෙනහිර ප්‍රාකාරය ඉදි කර තිබේ. එහෙත් මෙහි දක්නට ලැ‍බෙන නිර්මාණාත්මක ස්වරුපය බටහිර පැත්තේ ස්වරුපයට වඩා වෙනස්ය. නැගෙනහිර පැත්තේ ඇතුළු ප්‍රාකාරයද බටහිරට සමාන දූරකින් එහෙත් ඊට වඩා පටු සීමාවන් තුළ ඉදිකර තිබේ. පිටත ප්‍රාකාරය,බටහිර පිට ප්‍රාකාරයට සමානව එමෙන් දෙගුණයක් තරම් නැගෙනහිර දෙසට විහිදී තිබෙනු පෙනේ. එහෙත් මෙම ප්‍රාකාරය බැමි හෝ දිය අගල්වල  අඛණ්ඩ ස්වරූපයක් දක්නට නොමැතිය. ඇතැම්විට මෙම ප්‍රාකාරය නිම කරමින් පැවති අවස්ථාවක් විය යුතුය.දොරටු නිර්මාණයසීගිරි සංකීර්ණයේ සැලසුමට අනුව ඊට ප්‍රවිෂ්ඨ විම සදහා තනනු ලැබු නොයෙක් ආකාරයේ දොරටු රාශියක්ම සොයා ගෙන තිබේ. විශේෂයෙන්ම බටහිර ප්‍රවේශයේ වු දොරටු අතර බටහිර ඇතුල් දිය අගලින් ඇතුළුවන ස්ථානයේ ඇති දොරටුව ඉතා වැදගත් නිර්මාණයකි. ඉතා විසිතුරු මෙම දොරටුව සිගිරි සංකීර්ණයේ ප්‍රධානතම දොරටුව වුවාට සැක නැත. සීගිරියේ අනෙකුත් ප
්‍රධාන දොරටු සැලසුම් කර ඇත්තේ පර්වතයට උතුරු හා දකුණු පැත්තෙනි.ඉන් උතුරු දොරටුව පිහිටියේ පිදූරංගල පර්වතය පැත්තට මුහුණලාය. සිගිරි සැලසුමේ දකුණු පසින් දක්නට ලැබෙන දකුණු දොරටුව උතුරු දොරටුවට සෑම අතන්ම සමානත්වයත්වයක් දක්වයි. මේ දොරටුව ද දිය අගල හරහා යන බැම්මකින් සම්බන්ධ කර තිබෙන අතර මෙම පැත්තේද දිය අගලේ මට්ටම් කිහිපයක් දක්නට ලැබේ. මේ සියලු දොරටුවලට වඩා සුවිශේෂී නිර්මාණය වූයේ සීගිරි ගල මුදුනට නැගීමට තිබූ එකම දොරටුව වන සිංහ දොරටුවයි. මේ සියල්ල දෙස බැලීමේදී පැහැදිලි වනුයේ සීගිරි සංකීර්ණය සැලසුම් කිරීමේදී විවිධ ආරක්ෂිත උපක්‍රම අනුගමනය කරමින් සහ ස්වභාවික නිර්මාණයද පාදක කර ගනිමින් සීගිරි සංකීර්ණය සඳහා මාවත් මෙන්ම දොරටු ද නිර්මාණයකර තිබූ ආකාරයයි.ගොනුව:Sigi 0012.jpgපාරිසරික සම්බන්ධතාවයසීගිරියේ නගර සැලසුමේ වැදගත්ම අංගයක් වන්නේ ඊට පාරිසරික සම්බන්ධතාවයේ ඇති දායකත්වයයි. එය නගරයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් යොදා ගෙන ඇති ආකාරය කිසිදු පුරාණ නගරයක දක්නට නොලැබෙන ලක්ෂණයක් බැවිනුත් ස්වභාවයෙන්ම සිගිරි නගරයට ලැබුනු දායාදයක් වශයෙනුත් හැදින්විය හැකිය. එනම් සිගිරි පර්වතය ව‍ටා පිහිටා ඇති පර්වත සමුහයයි. ඉන්
ප්‍රධාන වන්නේ සිගිරියට උතුරින් පිහිටි පිදූරංගල පර්වතයයි. දකුණින් පිහිටි මාපගලත්,පෙතංගල,දූවන්නාගල හා තම්මැන්නාගල වැනි ස්ථානත් සිගිරිය හා සෘඡු සම්බන්ධකම් දැක්වු ස්ථාන බව පෙනේ. මෙම ස්ථාන සිගිරි නගරයේ ආරක්ෂා කටයුතු සදහා දායක වු බව නොරහසකි. කදූ වළල්ලක් මැද පිහිටි මේ අපුරු නිර්මාණය පුරාණ සැලසුම්කරුවන්ගේත්,ඉංජිනේරුවන්ගේත් අවධානයට ලක් විමෙන් ආරක්ෂිත රාජධානියක්,සැලසුම් සහගත නගරයක් මෙන්ම අලංකාර රාජමාළිගා සංකීර්ණයක් බවටද පත් වී ඇතඋද්‍යාන සැලසුම්කරණයසීගිරියේ උද්‍යාන පිළිබදව සලකා බලන කල පැහැදිලි වනුයේ ලොව ඇති පැරණිතම උද්‍යානවලින් එකක් අතරට මෙයද අයත් වන බවයි. සීගිරි පර්වතයේ බටහිර අර්ධයේ දිය අගලින් සහ පවුරු වලින් වලින් වටවු  තැනිතලා බිම්කඩ පුරා දක්නට ලැබෙන්නේ නොයෙන් වාස්තු විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ වලින් යුතුව නිර්මාණය කර ඇති අලංකාර උද්‍යානයයි. විශේෂයෙන්ම ජල රැදවුම් වලට මුල්තැනක් දෙමින් ඉතා ක්‍රමානුකූලව සහ සැලසුම් සහගත අයුරින් නිර්මාණය කර තිබෙන මේ උද්‍යානය වු කලි පුරාණ දකුණු ආසියාවේ ඇති උද්‍යාන පිළිබඳව දක්නට ලැබෙන හොඳම නිදර්ශනය සේ සැලකේ. සීගිරි ගල පාමුල පිහිටි මාලක උද්‍යානය ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස්
තුනකට බෙදේ.ජල උද්‍යානයශිලා උද්‍යානයමාලක උද්‍යානයමෙම උද්‍යාන ක්‍රමවේද තුනම අනුගමනය කරමින් රජමාළිඟා උද්‍යානය නිම කර තිබේ.සීගීරියේ වාස්තු විද්‍යාවසීගීරියේ වාස්තු විද්‍යාව ගැන සලකා බැලීමේදී එය අරමුණු කිහිපයක් ඔස්සේ හසුරවනු ලැබු ආකාරයක් දක්නටලැබේ.මෙහිදි ආරක්ෂාව පිළිබදව වඩාත් සැලකිළිමත් වු බව පෙනේ.එසේම කලාත්මක බව හා එහි පිහිටිම පිළිබදවද උනන්දු වී තිබේ.මහාවංශය සදහන් කරන ආකාරයට කාශ්‍යප රජු සීගිරිය සිය රාජධානිය කර ගත් පසුව නොයෙක් කර්මාන්තාදිය කොට එය සුදුසු ආකාරයට සකස් කර ගත් බව කියැවේ..ලෙන් නිර්මාණයසිගිරියේ වාස්තු විද්‍යාත්මක නිරිමාණ අතර පැරණිම නිර්මාණයක් වන්නේ ලෙන් නිර්මාණය කිරිමයි. සිගිරියේ ඇති ලෙන් බොහාමයක්ම කටාරම් කො‍ටා සකස් කර ඇති ඒවාය. එසේම කටාරම් කොටන ලද එම ලෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ බටහිර පාර්ශවයේ පමණි. නැගෙනහිර පැත්තේ ලෙන් දක්නට ලැබුනද ඒවා කටාරම් කොටා සකස් කරන ලද ඒවා බව නොපෙනේ.ගල් භාවිතා කිරිමේ ස්වරුපයගල් භාවිතා කරමින් විවිධ නිර්මාණ ඉදිරිපත් කිරිම සීගිරි වාස්තු විද්‍යාවේ කැපි පෙනෙන ලක්ෂණයක් වේ. ගල් ගුහා වල කටාරම් කෙටිම ඉන් පැරණිතම අවස්ථා ලෙස හදූනා