LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
rican Experience, p. 1105. 1999.↑ Olson, James S. & Shadle, Robert. Historical Dictionary of European Imperialism සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2 මැයි 2016 at the Wayback Machine, p. 225. Greenwood Publishing Grp., 1991. ISBN 0-313-26257-8.↑ Bentley, Wm. Holman. Pioneering on the Congo. Fleming H. Revell Co., 1900.[සත්‍යාපනය ඇවැසිය]↑ Gjelten, Tom (28 April 2007). "A Visit to the Other Congo, the Forgotten Congo". සම්ප්‍රවේශය 8 August 2023.↑ Frau, Giovanni Dizionario Toponomastico Friuli-Venezia Giulia. Istituto per l'Enciclopedia del Friuli-Venezia Giulia, 1978.↑ 16.0 16.1 16.2 16.3 16.4 "Background Note: Republic of the Congo". Department of State. March 2009. 14 July 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 25 June 2017.↑ 17.0 17.1 17.2 Olson, James S. & Shadle, Robert. Historical Dictionary of European Imperialism සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2 මැයි 2016 at the Wayback Machine, p. 225. Greenwood Publishing Group, 1991. ISBN 0-313-26257-8. Accessed 9 October 2011.↑ Boxer,
C. R. The Portuguese Seaborne Empire, 1415–1825, A. A. Knopf, 1969, ISBN 0090979400↑ "BBC NEWS – Africa – The man who would be Congo's king". 12 February 2003. 29 November 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 29 November 2016.↑ jeremy, rich (2012), Akyeampong, Emmanuel K; Gates, Henry Louis, eds., "Ngalifourou" (in en), Dictionary of African Biography (Oxford University Press), doi:10.1093/acref/9780195382075.001.0001, ISBN 978-0-19-538207-5, https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195382075.001.0001/acref-9780195382075-e-1533, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2021-01-16 ↑ United States State Department. Office of the Historian. A Guide to the United States' History of Recognition, Diplomatic, and Consular Relations, by Country, since 1776. "Republic of the Congo සංරක්ෂණය කළ පිටපත 12 මැයි 2017 at the Wayback Machine". Accessed 9 October 2010.↑ United States State Department. Bureau of African Affairs. Background Notes. "Republic of the Congo සංරක්ෂණය කළ පිටප
ත 4 ජූනි 2019 at the Wayback Machine ". Accessed 9 October 2011.↑ Robbers, Gerhard (2007). Encyclopedia of World Constitutions සංරක්ෂණය කළ පිටපත 6 මැයි 2016 at the Wayback Machine. Infobase Publishing. ISBN 0-8160-6078-9. Accessed 9 October 2011.↑ CONGO REPUBLIC: BRAZZAVILLE RIOTS AFTERMATH සංරක්ෂණය කළ පිටපත 5 මැයි 2014 at the Wayback Machine. Reuters (27 February 1959)↑ "Fulbert Youlou facts, information, pictures – Encyclopedia.com articles about Fulbert Youlou". 28 November 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 27 November 2016.↑ Alain Mabanckou "The Lights of Pointe-Noire" ISBN 978-1620971901. 2013. p.175↑ 27.0 27.1 27.2 Shillington, Kevin (2005). Encyclopedia of African history. CRC Press. p. 301. ISBN 978-1579582456.↑ John F. Clark, "Congo: Transition and the Struggle to Consolidate", in Political Reform in Francophone Africa (1997)↑ Bazenguissa-Ganga, Rémy. Les voies du politique au Congo: essai de sociologie historique සංරක්ෂණය කළ පිටපත 1 අග
ෝස්තු 2020 at the Wayback Machine. Paris: Karthala, 1997. p. 110↑ Africa Research Bulletin සංරක්ෂණය කළ පිටපත 13 අප්‍රේල් 2021 at the Wayback Machine. Oxford, England: Blackwell, 1965. p. 242↑ "Congo President Slain by Gunman— Military Group Takes Control, Radio Reports", Los Angeles Times, March 20, 1977, p. I-1↑ Shillington, Kevin (2005). Encyclopedia of African history. CRC Press. p. 302. ISBN 978-1579582456.↑ Country Report Congo-Brazzaville. The Economist Intelligence Unit. 2003. p. 24. 13 October 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 16 June 2013.↑ "Congo, Republic of". Freedom House. 2006. 15 October 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 12 June 2009.↑ "Congo approves new constitution". BBC. 24 ජනවාරි 2002. 30 සැප්තැම්බර් 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 12 ජූනි 2009.↑ "Congo peace deal signed". BBC. 18 මාර්තු 2003. 30 සැප්තැම්බර් 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 15
ජූනි 2009.↑ "17 candidates in Congo presidential race: commission". AFP. 13 ජූනි 2009. 12 මාර්තු 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 15 ජූනි 2009.↑ Vote results expected as opposition alleges fraud සංරක්ෂණය කළ පිටපත 27 ජූලි 2009 at the Wayback Machine. France24 (16 July 2009).↑ "Congo-Brazzaville's hidden war". New Humanitarian. 18 June 2018. 8 April 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 7 April 2019.↑ "FACTBOX-African leaders' French assets under scrutiny". Reuters. 29 April 2009. 4 February 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 1 July 2017.↑ "Congo leader son fails in gag bid". BBC. 15 August 2007. 30 September 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 26 July 2009.↑ "Propping Up Africa's Dictators". Foreign Policy In Focus. 22 June 2009. 12 October 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "FACTBOX-African leaders' French assets under scrutiny". Reuters. 29 April 2009. 4 February
2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ Joan Tilouine; ICIJ (4 April 2016). "Les Africains du Panama (1) : les circuits offshore des " fils de "". Le Monde (ප්‍රංශ බසින්). 12 November 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 10 December 2016.↑ Ross, Aaron (27 March 2015) Congo Republic president says expects referendum over the third term සංරක්ෂණය කළ පිටපත 29 සැප්තැම්බර් 2015 at the Wayback Machine. Reuters↑ "Congo opposition holds ceremony for killed protesters=Reuters". Reuters. 30 October 2015. 28 November 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 1 July 2017.↑ lefigaro.fr (4 April 2016). "Violences au Congo : le government accuse les opposants à Sassou-Nguesso". Le Figaro (ප්‍රංශ බසින්). 14 May 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 1 June 2016.↑ With inconsistent figures:The site of the Presidency of the Republic of the Congo සංරක්ෂණය කළ පිටපත 27 ජූලි 2009 at the Wayback Machine lists 11 departments, 7
communes, and 76 districts.The 2004 Statistical directory of Congo සංරක්ෂණය කළ පිටපත 13 නොවැම්බර් 2009 at the Wayback Machine lists 12 departments, 6 communes, and 85 districtsA list of subprefects (higher representatives of State in a district) nominated in December 2008 lists 86 districts. Search "Archived copy". 16 January 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 August 2009.{{cite web}}:  CS1 maint: archived copy as title (link)Finally, the good figures seem to come from this site සංරක්ෂණය කළ පිටපත 18 මැයි 2009 at the Wayback Machine: 12 departments, 7 communes, and 86 districts↑ 49.0 49.1 "Pygmies in the Congo treated like "pets": report". globalpost.com. 13 July 2014. 14 November 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 November 2011.↑ Thomas, Katie (4 March 2007). "Slaves of the Congo". International Reporting Project. 14 July 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 July 2014.↑ "UN expert praises Congo's
draft law on indigenous rights". 24 November 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 17 January 2011.. iwgia.org, 15 November 2010↑ Moen, John. "Congo Geography". www.worldatlas.com. World Atlas. 21 March 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 21 March 2020.↑ Map: Situation de l'exploitation forestière en République du Congo සංරක්ෂණය කළ පිටපත 14 ජනවාරි 2009 at the Wayback Machine. (PDF) . Retrieved on 25 February 2013.↑ Grantham, H. S.; Duncan, A.; Evans, T. D.; Jones, K. R.; Beyer, H. L.; Schuster, R.; Walston, J.; Ray, J. C.; Robinson, J. G.; Callow, M.; Clements, T.; Costa, H. M.; DeGemmis, A.; Elsen, P. R.; Ervin, J.; Franco, P.; Goldman, E.; Goetz, S.; Hansen, A.; Hofsvang, E.; Jantz, P.; Jupiter, S.; Kang, A.; Langhammer, P.; Laurance, W. F.; Lieberman, S.; Linkie, M.; Malhi, Y.; Maxwell, S.; Mendez, M.; Mittermeier, R.; Murray, N. J.; Possingham, H.; Radachowsky, J.; Saatchi, S.; Samper, C.; Silverman, J.; Shapiro, A.; Strassburg, B.;
Stevens, T.; Stokes, E.; Taylor, R.; Tear, T.; Tizard, R.; Venter, O.; Visconti, P.; Wang, S.; Watson, J. E. M. (2020). "Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity - Supplementary Material". Nature Communications. 11 (1): 5978. Bibcode:2020NatCo..11.5978G. doi:10.1038/s41467-020-19493-3. ISSN 2041-1723. PMC 7723057. PMID 33293507.↑ Dinerstein, Eric; Olson, David; Joshi, Anup; Vynne, Carly; Burgess, Neil D.; Wikramanayake, Eric; Hahn, Nathan; Palminteri, Suzanne; Hedao, Prashant; Noss, Reed; Hansen, Matt; Locke, Harvey; Ellis, Erle C; Jones, Benjamin; Barber, Charles Victor; Hayes, Randy; Kormos, Cyril; Martin, Vance; Crist, Eileen; Sechrest, Wes; Price, Lori; Baillie, Jonathan E. M.; Weeden, Don; Suckling, Kierán; Davis, Crystal; Sizer, Nigel; Moore, Rebecca; Thau, David; Birch, Tanya; Potapov, Peter; Turubanova, Svetlana; Tyukavina, Alexandra; de Souza, Nadia; Pintea, Lilian; Brito, José C.; Llewellyn, Othman A.; Miller,
Anthony G.; Patzelt, Annette; Ghazanfar, Shahina A.; Timberlake, Jonathan; Klöser, Heinz; Shennan-Farpón, Yara; Kindt, Roeland; Lillesø, Jens-Peter Barnekow; van Breugel, Paulo; Graudal, Lars; Voge, Maianna; Al-Shammari, Khalaf F.; Saleem, Muhammad (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.↑ Samba G.; Nganga D.; Mpounza M. (2008). "Rainfall and temperature variations over Congo-Brazzaville between 1950 and 1998". Theoretical and Applied Climatology. 91 (1–4): 85–97. Bibcode:2008ThApC..91...85S. doi:10.1007/s00704-007-0298-0. S2CID 120659948.↑ "'Mother Lode' Of Gorillas Found In Congo Forests : NPR". NPR.org. 28 අගෝස්තු 2008 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 15 අගෝස්තු 2008.↑ "Republic of Congo". Wildlife Conservation Society. සම්ප්‍රවේශය March 7, 2013.↑ WWF - Wildlife of the Congo↑ Nielsen, John (August 5, 2008). "'Moth
er Lode' Of Gorillas Found In Congo Forests : NPR". සම්ප්‍රවේශය March 8, 2013.↑ "Congo-Brazzaville". Energy Information Administration, U.S. Government. 23 March 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 11 June 2009.↑ 62.0 62.1 Nzaou-Kongo, Aubin (2018). Exploitation des hydrocarbures et protection de l'environnement en République du Congo : essai sur la complexité de leurs rapports à la lumière du droit international. 9 May 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 15 January 2021.↑ Republic of the Congo සංරක්ෂණය කළ පිටපත 4 මැයි 2009 at the Wayback Machine World Bank↑ "Congo, Republic of". EconStats. 28 අප්‍රේල් 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 ජූනි 2009.↑ "Kimberley Process Removes the Republic of Congo from the List of Participants". Kimberley Process. 9 July 2004. 10 May 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 11 June 2008.↑ "2007 Kimberley Process Communiqué". Kimberley Process. 8 Novemb
er 2007. 4 March 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 11 June 2008.↑ "Mining in Congo". MBendi. 27 දෙසැම්බර් 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 14 ජූනි 2009.↑ "OHADA.com: The business law portal in Africa". 26 මාර්තු 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 22 මාර්තු 2009.↑ Goodspeed, Peter (21 October 2009) "South Africa's white farmers prepare to trek to the Congo". 18 February 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 10 September 2016.. National Post.↑ Congo hands land to South African farmers සංරක්ෂණය කළ පිටපත 21 මැයි 2018 at the Wayback Machine. Telegraph. 21 October 2009.↑ "Republic of the Congo GDP Annual Growth Rate". Trading Economics. {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)↑ "Republic of the Congo GDP and Economic Data". Global Finance. 24 ජනවාරි 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 ජනවාරි 2016.↑ "OPEC Member Countries". Organization of Petroleum Exportin
g Countries. 8 February 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 20 January 2019.↑ "Inauguration de la basilique Sainte-Anne du Congo à Brazzaville". Latitude France (ප්‍රංශ බසින්). Brazzaville. 31 March 2011. 13 April 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 21 March 2020.↑ "Congo, Republic of the". Association of Religion Data Archives. 2015. 22 October 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 18 May 2020.↑ "World Population Prospects 2022". population.un.org. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. සම්ප්‍රවේශය July 17, 2022.↑ "World Population Prospects 2022: Demographic indicators by region, subregion and country, annually for 1950-2100" (XSLX). population.un.org ("Total Population, as of 1 July (thousands)"). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. සම්ප්‍රවේශය July 17, 2022.↑ 78.0 78.1 78.2 Background Note: Republic of the Congo සංරක්ෂණය ක
ළ පිටපත 4 ජූනි 2019 at the Wayback Machine United States Department of State. Accessed on 21 August 2008.↑ "Languages of Congo". SIL International. 23 සැප්තැම්බර් 2008 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 ජූනි 2009.↑ Levinson, David (1998). Ethnic groups worldwide. Greenwood Publishing Group. pp. 120–121. ISBN 978-1-57356-019-1. 13 April 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 20 December 2020.↑ "Congo Overview". Minority Rights Group International. 14 ජූනි 2008 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 ජූනි 2009.↑ "Les pygmées du Congo en "danger d'extinction"". Le Monde. 5 අගෝස්තු 2011. 7 නොවැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 නොවැම්බර් 2017.↑ 83.0 83.1 "Congo, Republic of the". CIA – The World Factbook. 9 January 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 30 May 2007.↑ Congo. Enquête Démographique et de Santé 2011–2012 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 22 පෙබරවාරි 2014 at the
Wayback Machine. Centre National de la Statistique et des Études Économiques (CNSEE), Brazzaville. December 2012↑ 85.0 85.1 85.2 85.3 85.4 85.5 "Human Development Report 2009". Archived from the original on 17 January 2010. සම්ප්‍රවේශය 24 June 2014.{{cite web}}:  CS1 maint: bot: original URL status unknown (link). undp.org↑ "IRIN Africa – CONGO: Grappling with malnutrition and post-conflict woes – Congo – Food Security – Health & Nutrition". IRINnews. 8 August 2007. 29 November 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 January 2015.↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;CIA22 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ "CONGO (BRAZZAVILLE): UNFPA Leads Fight Against FGM " UNFPA in the News". 29 November 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 23 January 2015.↑ 89.0 89.1 Refworld | 2008 Findings on the Worst Forms of Child Labor – Congo, Republic of the සංරක්ෂණය කළ පිටපත 10 මැයි 2011 at the Wayback Machine. UNHCR. Retrieved on 25 Fe
bruary 2013.අප්‍රිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුවපිළිගත් ස්වෛරී රාජ්‍යයන්ඇල්ජීරියාව * ඇන්ගෝලාව * බෙනින් * බොට්ස්වානාව * බුර්කිනා ෆාසෝ * බුරුන්ඩි * කැමරූන් * කේප් වර්ඩ් * මධ්‍යම අප්‍රිකාව * චෑඩ් * කොමරොස් * කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය * කොංගෝ ජනරජය * ජිබුටි * ඊජිප්තුව * සමක ගිනියාව * එරිත්‍රියාව * එස්වාටිනි * ඉතියෝපියාව * ගැබොන් * ගැම්බියාව * ඝානාව * ගිනියාව * ගිනි බිසවු * අයිවරි කෝස්ට් * කෙන්යාව * ලෙසොතෝව * ලයිබීරියාව * ලිබියාව * මැඩගස්කරය * මලාවි * මාලි * මොරිටේනියාව * මොරිෂස් * මොරොක්කෝව * මොසැම්බික් * නැමීබියාව * නයිජර් * නයිජීරියාව * රුවන්ඩා * සාඕ ටොමේ සහ ප්‍රින්සිපේ * සෙනෙගල් * සීෂෙල්ස් * සියෙරා ලියොන් * සෝමාලියාව * දකුණු අප්‍රිකාව * දකුණු සුඩානය * සුඩානය * ටැන්සානියාව * ටෝගෝ * ටියුනීසියාව * උගන්ඩාව * සැම්බියාව * සිම්බාබ්වේසීමිත හෝ පිළිගැනීමක් නොමැති රාජ්‍යයන්සහරාවි අරාබි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය * සෝමාලිලන්තයඅප්‍රිකානු නොවන රාජ්‍යවල සංඝටක කොටස්අසෝර්ස් * කැනරි දූපත් * සියුටා * ප්‍රංශ දකුණු සහ ඇන්ටාක්ටික් ඉඩම් * මැඩෙයිරා * මයෝට්ටේ * මෙලිලා * පෙලගී දූපත් * ප්ල
ාසාස් ඩි සොබෙරානියා * රීයූනියන් * සොකොත්‍රා දූපත් සමූහයස්වෛරී රාජ්‍යයක යැපෙන භූමිශාන්ත හෙලේනා, ඇසෙන්ෂන් සහ ට්‍රිස්ටන් ඩා කුන්හාරූප සටහනෙහි පහළ කොටසෙහි සමෝච්ච රේඛා කිහිපයක් දැක්වෙන අතර එහි උපරිම අගය දරන්නාවූ ලක්ෂ්‍යය හරහා රේඛාවක් ඇඳ ඇත. ඉහළින් දැක්වෙන වක්‍රය නිරූපණය කරන්නේ එම සරල රේඛාව ඔස්සේ ශ්‍රිතයෙහි අගයන්ය.ත්‍රිමාන සමෝච්ච ප්‍රස්තාරයක්ද්විමාන සමෝච්ච ප්‍රස්තාරයක්විචල්‍ය දෙකක ශ්‍රිතයක සමෝච්ච රේඛාවක් (සමරේඛාවක්, විචල්‍යමූලකයක්, හෝ සමසංඛ්‍යා රේඛාවක් ලෙසින්ද හැඳින්වේ) යනු, එය ඔස්සේ ශ්‍රිතය නියත අගයක් දරන්නාවූ වක්‍රයකි.[1] සිතියම් විද්‍යාවේදී, සමෝච්ච රේඛාවක් (බොහෝවිට "සමෝච්චයක්" ලෙසින් හැඳින්වෙයි) විසින්,  මධ්‍යන්‍යය මුහුදු මට්ටම වැනි දී ඇති මට්ටමකට උඩින් වූ සමාන උන්නතාංශයක් (උසක්) සහිත ලක්ෂ්‍යයන් එකට යා කරයි. [2] සමෝච්ච සිතියමක් යනු, සමෝච්ච රේඛා සන්නිදර්ශනය කරන සහ, නිදසුනක් වශයෙන්  භූ ලක්ෂණාත්මක සිතියමක්, එනයින් නිම්න හා කඳුද, බෑවුම් වල තියුණු බවද පෙන්වන සිතියමකි.වර්ගභෞතික භූගෝල විද්‍යාව සහ සාගර විද්‍යාවචුම්බකත්වයවසර 2000 සඳහා සමක්‍රාන්ති ර
ේඛාවන්. අකෝණික රේඛා ඝනතමින් වැඩි අතර "0 " ලෙසින් සලකුණු කොට ඇත.පෘථිවියෙහි චුම්බක ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ හැදෑරීමේදී,  සමක්‍රාන්තිය හෝ සමක්‍රාන්ති රේඛාව (ඉහත සමෝච්ච රේඛාවන්  වර්ග බලන්න) යන පදයන්ගෙන් අදහස් වන්නේ නියත චුම්බක ක්‍රාන්තිය, එනම් භූගෝලීය උතුරෙන් චුම්බක උතුර වෙනස් වන ප්‍රමාණය,  සතු රේඛාවක් වෙයි. අකෝණික රේඛාවක් අඳිනු ලබන්නේ ශුන්‍ය චුම්බක ක්‍රාන්තිය සතු ලක්ෂ්‍යයන් හරහාය.සමානති රේඛාවක් (සමානතිය සඳහා ඉහත සමෝච්ච රේඛාවන්  වර්ග බලන්න) විසින් සබැඳනුයේ සමාන චුම්බක අවපාතය සතු ලක්ෂ්‍යයන් වන අතර, අනානතික රේඛාවක් ඇ‍ඳෙනුයේ ශුන්‍ය චුම්බක අවපාතය සතු ලක්ෂ්‍යයන් හරහාය.සමශක්ති රේඛාවක්  ('ශක්තිය' යන අරුත ඇති δύναμις හෝ ඩයිනමිස්  වෙතින්) විසින් සබැඳනුයේ  සමාන චුම්බක බලය සහිත ලක්ෂ්‍යයන් වෙයි.මෙයද බලන්නසිතියම   ද්වාරයගගනයාත්‍රික සටහනසංඛ්‍යා සිතියමමාලිමා මලඩයිමැක්සියන් සිතියමවතු සිතියමමනෝමායා සිතියමබිම්තල සැලැස්මභූ-විද්‍යාත්මක සිතියමසිතියම් නිර්මාණයනාවික සටහනචිත්‍ර සිතියම්සැලසුම් සැදිල්ලහිමිකම් පිඹුරප්‍රතිවර්තිත සිතියමමාර්ග සිතියමවීදි සිතියමතේමානුරූප සිතියමභූ
ලක්ෂණාත්මක සිතියමලෝක සිතියමප්‍රයාත කොටුආශ්‍රිත↑ කොරන්ට්, රිචඩ්, හර්බර්ට් රොබින්ස්, සහ ජෑන් ස්ටුවර්ට්. වට් ඊස් මැතමැටික්ස්?: ඇන් එලිමෙන්ටර් ඇප්‍රෝච් ටු අයිඩියාස් ඇන්ඩ් මෙතඩ්ස්. නිව්යෝර්ක්: ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය, 1996. p. 344.↑ [1]කොන්ටුවර් ලයින්මෙම ලිපිය පහසු කියැවීමට හා සැරිසැරීමට බාධා වන තරම් විශාලත්වයකින් යුක්ත වීමට ඉඩ ඇත. අන්තර්ගතය කොටස් වෙන්කිරීම මගින් අනු-ලිපි වෙත ගෙන යාම, සංක්ෂිප්ත කිරීම, හෝ අනු ශීර්ෂ එකතු කිරීම පිළිබඳව සලකා බලන්න. ලිපියේ සාකච්ඡා පිටුව වෙත ගොස් මෙම ගැටලුව පිළිබඳ ඔබගේ අදහස දැක්වීමට කාරුණික වන්න. (අගෝස්තු 2011)මෙම ලිපිය වනාහි Black Hole ලිපියෙහි  ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ සිට සිංහල වෙත  නොනිමි පරිවර්තනයකි .ඉංග්‍රීසි සහ සිංහල යන භාෂාවන්හි සුදුසු හා ප්‍රමාණවත් පරිචයක් ඇත්නම්, මෙම පරිවර්තනය සම්පූර්ණ කිරීමට ඔබට අවකාශ ඇත.අදාල විෂය පිලිබඳ දැනුවත්නම්, නැවුම් ස්වයං නිර්මාණයක් ලෙස ලිපිය සම්පූර්ණ කිරීමට ඔබට අවකාශ ඇත.මෙසියර් 87 මන්දාකිණිය මධ්‍යයේ ඇති අති විශාල කළු කුහරයේ ඡායාරූපයක්කළු කුහරයක් (ඉංග්‍රීසි:  Black hole) යනු කිසිදු පදාර්ථයකට
මෙන්ම ආලෝකයට පවා පිටවිය නොහැකි අභ්‍යවකාශයේ ප්‍රදේශයකි. එය ඉතාමත් ඝන වූ ස්කන්ධයක් විසින් අවකාශ-කාල විරූපී කිරීමේ ප්‍රතිඵලයකි. කළු කුහරය වටා පවතින්නේ හඳුනා ගත නොහැකි, සිද්ධි ක්ෂිතිජය යනුවෙන් හැඳින්වෙන, නැවත නොපැමිනී‍මේ සීමාව ලකුණු කරන මතුපිටයි. එය කළු ලෙස හඳුන්වන්නේ එය මතට පතිත වන කිසිදු විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක් හෝ අංශුවක්  පරාවර්තනය නොකර සම්පූර්ණයෙන් අවශෝෂණය කරගන්නා නිසාය. (තාප ගති විද්‍යාවේ එන කෘෂ්ණ වස්තු (Black Body) වැනිය).[1] ක්වොන්ටම් විද්‍යාවට  අනුව කළු කුහර, සීමිත උෂ්ණත්වයකින් යුතු වස්තුවක් මෙන්, හෝකින් කිරණ විහිදුවයි. මෙම උෂ්ණත්වය කළු කුහරයේ ප්‍රමාණය අනුව අඩු වන බැවින් විශාල ස්කන්ධයකින් යුතු කළු කුහර නිරීක්ෂණය කිරීම අපහසුය.එය අදෘශ්‍ය වුවත්, වෙනත් පදාර්ථ සමග සිදුවන අන්තර්ක්‍රියා මගින් කළු කුහර හඳුනාගත හැකිය. අවකාශයේ ප්‍රදේශයක් වටා පරිභ්‍රමණය වන තරු පොකුරක චලන රටා අධ්‍යනය කිරීමෙන් කළු කුහරයක පිහිටීම හඳුනාගත හැකිය. එමෙන්ම, තරු යුග්මයකින් විශාල කළු කුහරයකට පදාර්ථය ඇදගන්නා විට, එම වායු සර්පිලාකිරව හැඩගැසී, අධි උෂ්ණත්වයකට භාජනය වී නිකුත් කරන විකිරණය, ප්‍රථිවි-ගත දුරෙක්ෂක මගින් හඳුනාගත
හැක.තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් කළු කුහර තිබිය හැකි ස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක් හඳුනාගෙන ඇති අතර, චක්‍රාවාට ම්‍ධ්‍යයේ supermassive කළු කුහර පැවතිය හැකි බවට සාධක සොයාගෙන ඇත. ක්‍ෂිර පථය මධ්‍යයේ Sagittarius A* ප්‍රදේශ‍යේ, සූර්ය-සකන්ධ මිලියන 2කට අධික  සුපිරි-විශාල කළු කුහරයක් (Supermassive Black Hole) පවතින බවට, 1998 වර්ශයේදී, විද්‍යාඥයින් හට ශක්තිමක් සාධක හමුවුනි. නමුත් මෑතකදි කරන ලද පරීක්ෂන වලට අනුව මෙය සූර්ය-සකන්ධ මිලියන 4කට අධික විය යුතු බව සොයාගෙන ඇත. විශ්වයේ ඇති විශාලතම කළු කුහර සූර්ය-සකන්ධ බිලියන ගණනක් විශාල වන අතර ඒවා අතිසුපිරි-විශාල කළු කුහර (Ultramassive Black Holes) ලෙස හඳුන්වයි. ඉතිහාසයපසුතලයේ ඇති මන්දාකිණියක දර්ශනය කළු කුහරයක ගුරුත්ව කාච (gravitational lensing) වීමකට භාජනය වූ විට දැකිය යුතු ආකාරය (පරිගණක මගින් නිර්මාණය කිරීමක්) (click here for larger animation)black holeඉතාමත් ඝන වස්තු මගින් ආලෝකයට පවා පිටවීමට නොහැකි අදහස මුලින්ම ඉදිරිපත් වූවේ භු විද්‍යාඥ ජෝන් මිසෂල් විසින් හෙන්රි කැවෙන්ඩිශ් හට 1783දී ලියූ ලිපියකිනි:සූර්යයාට සමාන ඝනත්වයකින් යුත් ගෝලයක අර්ධ විෂ්කම්භය
500 ත් 1 ත් අතර අනුපාතයකින් සූර්යයාගේ විෂ්කම්භය ඉක්මවන්නේ නම්, අනන්ත උසකින් ඒ දෙසට වැටෙන අංශුවක් එහි මතුපිටට වඩා වැඩි ප්‍රවේගයක් ලබා ගනී. ආලෝකය, සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආලෝකය අනෙකුත් අංශු සමග එහි දෘෂ්‍ය අවස්ථිතිත්වයට සමානුපාතිකව එකම බලයකින් ආකර්ෂණය වේ යැයි උපකල්පනය කළහොත්, එවැනි අංශුවකින් විමෝචනය වන සියලුම ආලෝකය එහි නිසි ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් ඒ දෙසට නැවත පැමිණෙනු ඇත.— ජෝන් මිෂෙල්[2] 1796දී ගණිතඤ පියර්-සයිමන් ලා‍ප්ලේස්, එම අදහසම, ඔහුගේ Exposition du système du Monde ග්‍රන්ථයේ පළමුවන සහ දෙවන සංස්කරණ වලින් ඉදිරිපත් කර තිබුනි (පසු සංස්කරණ වලින් එය ඉවත් කෙරිණි). [3][4] එවන් අඳුරු තාරකා පිළිබඳ අදහස 19 ශතකයේ විශාල වශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප විණි. එම කාලයේ ගුරුත්වාකර්ශෂණය මගින් ආලෝකයට බලපෑම් කල නොහැකි බවට විශ්වාස කෙරිණි.සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය1915 දී ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය ඉදිරිපත් ‍කලේ ගුරුත්වාකර්ෂණය ආලෝකයේ ගමන් මාර්ගයට බලපෑම් කරන බව පෙන්වා දීමෙන් පසුවය. ඉන් මාස කිහිපයකට පසුව  Karl Schwarzschild විසින් ලක්ෂ්‍ය-ස්කන්ධයක සහ ගොලීය ස්කන්ධයක ගුරුත්වාකර්ෂණයට විසඳුමක් ලබා
දුන්නේය.[5] තවත් මාස කිහිපයකට පසු Schwarzschild සහ Hendrik Lorentz ගේ ශිෂ්‍යයෙකු වූ Johannes Droste, තනි තනිවම ඒවාගේ ලක්ෂණ පිළිබඳව වැඩිදුර ලිව්වෝය.[6] මෙම විසඳුම වර්තමානයේ ෂ්වාස්චයිල්ඩ් අරය ලෙස හැඳින්වෙන සුවිශේෂී හැසිරීමක් ඇති අතර එය ඒකීය බවට පත් විය, එයින් අදහස් වන්නේ අයින්ස්ටයින් සමීකරණවල සමහර යෙදුම් අනන්තය බවට පත්ව ඇති බවයි. මෙම පෘෂ් of යේ ස්වභාවය එකල එතරම් අවබෝධ වී නොතිබුණි. 1924 දී ආතර් එඩින්ග්ටන් පෙන්නුම් කළේ ඛණ්ඩාංක වෙනස් වීමෙන් පසුව ඒකීයභාවය අතුරුදහන් වූ බවයි (එඩින්ටන් ඛණ්ඩාංක බලන්න), නමුත් 1933 වන තෙක් ජෝර්ජස් ලෙමාට්‍රේට මෙය තේරුණේ ෂ්වාස්චයිල්ඩ් අරයෙහි ඒකීය භාවය භෞතික නොවන ඛණ්ඩාංක ඒකීය භාවයක් බව වටහා ගැනීමටය..[7]891/50001931 දී සුබ්රමනියම් චන්ද්රසේකර විසින් සාමාන්ය සාපේක්ෂතාවාදයෙන් ගණනය කරන ලද අතර ඉලෙක්ට්රෝන පරිහානිගත ද්රව්ය 1.04 ස්කන්ධ ස්කන්ධයන් (චන්ද්රසේකර සීමාව) බිඳවැටෙනු ඇත. ඔහුගේ තර්කවලට එඩින්ටන් සහ ලෙව් ලන්ඩෝ වැනි බොහෝ සමකාලීනයන් විසින් විරුද්ධ වූ අතර, තවමත් නොදන්නා යාන්ත්රණයක් බිඳවැටීම නතර කරන බවට තර්ක කළහ. ඒවා අර්ධ වශයෙන් නිවැරදියි: චන්ද්රසේකර් සීමාවට වඩා කුඩා විශාල
වාමනාවක් නියුට්රෝන තාරකාවක බිඳ වැටෙනු ඇත, පාවුලි බැහැර කිරීමේ මූලධර්මය නිසා ස්ථායී වේ. එහෙත් 1939 දී රොබට් ඔප්න්හෙමාර් සහ අනෙකුත් අය අනාවැකි පළ කළේ සූර්ය ස්කන්ධ 3 ක් පමණ වන නියුට්රෝන තාරකා (ටෝල්මෑන්-ඔප්න්හයිමර්-වොල්කොෆ් සීමාව) කළු කුහර බවට කඩා වැටෙනු ඇති අතර, භෞතික විද්යාවේ කිසිදු නීතියක් මැදිහත් වීමට ඉඩ නොතබන බව නිගමනය කලේය. අඩුම තරමින් සමහර තරු කළු කුහර දක්වා කඩා වැටෙනු ඇත[8].ඒවා අර්ධ වශයෙන් නිවැරදි ය: චන්ද්‍රසේකර් සීමාවට වඩා තරමක් විශාල සුදු වාමන නියුට්‍රෝන තාරකාවකට කඩා වැටෙනු ඇත. එය පෝලි බැහැර කිරීමේ මූලධර්මය නිසා ස්ථායී වේ. නමුත් 1939 දී රොබට් ඔපන්හෙයිමර් සහ තවත් අය අනාවැකි පළ කළේ ආසන්න වශයෙන් සූර්ය ස්කන්ධ තුනකට වඩා වැඩි නියුට්‍රෝන තාරකා (ටෝල්මන්-ඔපන්හෙයිමර්-වොල්කොෆ් සීමාව) චන්ද්‍රසේකර් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද හේතු නිසා කළු කුහර වලට කඩා වැටෙනු ඇති අතර භෞතික විද්‍යාවේ කිසිදු නීතියක් මැදිහත් නොවන බවත් නිගමනය කළ බවත්ය. අවම වශයෙන් සමහර තරු කළු කුහර වලට කඩා වැටීම නවත්වන්න[9]ඔපන්හෙයිමර් සහ ඔහුගේ සම කර්තෘවරු ෂ්වාස්චයිල්ඩ් අරයෙහි මායිමේ ඇති ඒකීයභාවය අර්ථකථනය කළේ මෙය කාලය නතර වූ බුබුලක මා