LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ට සුදු පැහැති දුමාරයක් පිටවන අතර NO2   දියවූ අම්ලය වාතයට නිරාවරණය කළ විට රතු - දුඹුරු පැහැති වාෂ්පයක් පිට වේ. එම නිසා එය 'රතු සධුම අම්ලය' හෝ 'සධුම නයිට්‍රික් අම්ලය' ලෙස හැදින්වේ.නයි‍ට්‍රික් අම්ලය ජලය සමග ඕනෑම අනුපාතයකින් මිශ්‍ර කළ හැකි අතර තනුක කරණයෙන් 1atm  දී තාපාංකය 120.50C වූ 68% HNO3  ඇසෙයොට්‍රොපයක් ලබාදේ. දන්නා ඝන හයිඩ්‍රේට දෙකක් ඇත. මොනොහයිඩ්‍රේට් (HNO3.H2O)  හා ට්‍රයිහයිඩ්‍රේට් (HNO3.3H2O)   නයිට්රජන් ඔක්සයිඩ  නයිට්‍රික් අම්ලයේ ද්‍රාව්‍ය අතර ඔක්සයිඩයේ සාන්ද්රණය මත පදනම් වන සියලුම භෞතික ගුණවලට මෙය බලපෑම් ඇති කරයි. ද්‍රව කාලපයට උඩින් වාෂ්ප පීඩනය, තාපාංකය හා පෙර සදහන් කළ පැහැය ප්‍රධාන වශයෙන් මෙයට ඇතුළත් වේ.නයිට්‍රික් අම්ලයේ වැඩි සාන්ද්‍රණ තාපය හෝ ආලෝකය හමුවේ වියෝජනය වේ. මෙමගින් ද්‍රවය මතුපිට වාෂ්ප පීඩනය සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වෙයි. මන්ද, සෑදෙන නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ පුර්ණ වශයෙන් හෝ අර්ධ වශයෙන් අම්ලයේ දියවන බැවිනි.  ආම්ලික ගුණනයිට්‍රික් අම්ලය ක්ෂාර , භාෂ්මික ඔක්සයිඩ හා කාබනේට සමග ඇමෝනියම් නයිට්‍රේට් වැනි ලවණ සාදයි. නයිට්‍රික් අම්ල ඔක්සිකාරක ස්වභාවය නිසා ලෝහ සමග ප්‍රතික
්‍රියාවීමේ දී එහි ප්‍රෝටෝනය දායක නොකරයි. (එනම් H2  නිදහස් නොකරයි.)තවද සෑදෙන ලවණ වඩා වැඩි ඔක්සිකරණ අවස්ථාවල පිහිටයි. මේ හේතුව නිසා ප්‍රභල විඛාදනයක් අපේක්ෂා කළ හැකි අතර සුදුසු ලෙස විඛාදනයට ඔරොත්තු දෙන ලෝහ හා මිශ්‍ර ලෝහ භාවිතයෙන් එමගින් ආරක්ෂා විය යුතුය.නයිට්‍රික් අම්ලයේ විඝටන නියතය (pKa)  1.4  වන අතර ජලීය ද්‍රාවණවල දී එය සම්පුර්ණයෙන්ම වාගේ 0.1moll-1  දී 93%)  අයනීකරණය වී නයිට්‍රේට අයන NO3-  හා හයිඩ්‍රොසෝනියම් ලෙස හදුන්වන සජල ප්‍රෝටෝන H3O+  ලබාදේ.HNO3 + H2O → H3O+ + NO3-ඔක්සිකාරක ගුණලෝහ සමග ප්‍රතික්‍රියානයිට්‍රික් අම්ලය ප්‍රභල ඔක්සිකාරකයක් නිසා බෙහොමයක් කාබනික ද්‍රව්‍ය සමග ප්රචණ්ඩ ලෙස ප්‍රතික්‍රියා කරන අතර සමහරක් විට පිපිරුම් ද  සිදු විය හැක. අම්ලයේ සාන්ද්‍රණය ,උෂ්ණත්වය හා ඔක්සිහාරක ද්‍රවය මත ලැබෙන ඵල වෙනස් විය හැකිය. අනගි ලෝහ ‍කුලය හා සමහරක් මිශ්‍ර ලෝහ හැරුණු කොට සියලු ලෝහ සමග අම්ලය ප්‍රතික්‍රියා කරයි.  සාන්ද්‍ර අම්ලය භාවිතයෙන් ඔක්සිකාරක ප්‍රතික්‍රියාව සිදුවන්නේ නම් නයිට්‍රජන් ඩයොක්සයිඩ (NO2) සෑදීමේ දී වැඩි ප්‍රවණතාවක් ඇතැයි පොදු නීතියක් ඇත.Cu + 4HNO3 → Cu(NO3
)2 + 2NO2 + 2H2Oඅම්ලය තනුක විට ආම්ලික ගුණය වඩාත් ඉස්මතු වන අතර නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ් (NO)  සෑදීමේ වැඩි ප්‍රවණතාවයක් ඇත.3Cu + 8HNO3 → 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2Oනයිට්‍රික් අම්ලය ඔක්සිකාරකයක් ලෙස හැසිරුණත් එමගින් හයිඩ්‍රජන් ලබා දෙන්නේ කලාතුරකිනි. සීතල තනුක නයිට්‍රික් අම්ලය මැග්නීසියම් , මැංගනීස් හා කැල්සියම් සමග පමණක් ප්‍රතික්‍රියා වී හයිඩ්‍රජන් ලබාදේ.Mg(s) + 2HNO3 (aq) → Mg(NO3)2 (aq) + H2 (g)අකර්මණ්‍යතාවක්‍රෝමියම් , යකඩ හා ඇලුමිනියම්  තනුක නයිට්‍රික් අම්ලයෙහි පහසුවෙන් දියවන මුත් සාන්ද්‍ර නයිට්‍රික් අම්ලය සමග ප්‍රතික්‍රියාවේ දී ලෝහය මත ලෝහ ඔක්සයිඩ පටලයක් සෑදී තව දුරටත් ලෝහය ඔක්සිකරණය වීමෙන් වළකයි. මෙය අකර්මණ්‍යතාව ලෙස හැදින්වේ.අලෝහ සමග ප්‍රතික්‍රියාවසිලිකන් හා හැලජන හැර ‍අනෙකුත් අලෝහ මුලද්‍රව්‍ය සමග ප්‍රතික්‍රියා වී එම අලෝහ ඒවායේ උපරිම ඔක්සිකරණ අවස්ථාවට ඔක්සිකරණය කරන අතර සාන්ද්‍ර අම්ල භාවිත කළේ නම් නයිට්‍රජන් ඩයොක්සයිඩ් ද තනුක අම්ල භාවිතා කළේ නම් නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ ද නිපදවේ.C + 4HNO3 → CO2 + 4NO2 + 2H2Oහෝ3C + 4HNO3 → 3CO2 + 4NO + 2H2OReferencesh
ttp://en.wikipedia.org/wiki/Nitric_acid#Propertiesඔක්තෝබර් 3 යනු ග්‍රෙගරි දින දසුන අනුව මෙය මෙම වසරේ 276 වන දිනය යි. වසර අවසන්වීමට තව දින 89ක් ඇත.20 වන ශතවර්ශයේ මුල් භාගයේ දී ලීමාවේ ප්‍රධාන වීදිය වූ ජිරෝන් ඩි ලා යුනිඕන් Jirón de la Unión දිස් වූ අයුරු.පේරු හි අගනුවර වූ ලීමාහි ඉතිහාසය 1535 ජනවාරි 18 දින ෆ්‍රැන්සිස්කෝ පිසාරෝ විසින් එය පිහිටුවීමත් සමඟ ඇරඹේ. පසුව යැක්මා ජන සමූහය රීමැක් නදී නිම්නයේ එය පිහිටුවනු ලැබීය​. ලීමාව​ 1543 ස්පාඤඤ ප්‍රාන්ත රාජ්‍යක් වූ පේරු හි අග​නුවර බවට පත්විය. භූමිකම්පා සහ මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ ගැහැටින් පීඩාවට​ පත් වුවත් 17 වන සියවසේ මෙම නගරය සෞභාග්‍ය​මත් විශාල​ වෙළඳ මද්‍යස්ථානයක් විය. එහෙත් 18 වන සියවස වන විට​ එම සෞභාග්‍ය​ පරිහානිය​ කරා යොමු වූයේ අර්ථික පරිහානියක් වූ බෝරෝන් ප්‍රතිසංස්කරන හේතුවෙනි.1821-1824 පැවති    පේරු නිදහස් අරගලයේදී ලීමා හි ජනතාවගේ ප්‍රතිවිරුදධ අදහස් නිසාත්, රජයේ හමුදා සහ දෙශප්‍රේමී හමුදාවල ක්‍රියාවන් නිසාත් දැඩි සේ පීඩාවට පත් විය​. නිදහසින් පසුව ලීමා, පේරු ජන රජයේ අගනුවර බවට පත්විය​. නමුත් මේ සෞභාග්‍ය පැවතියේ ටික කලකට පමනි. 19 වන සි
යවසේ මැද භාගයේ 187-1883 කාලය තුල පැවති ෆැසිපික් යුද්ධයෙන් පසු චිලී හමුදාව ලීමා කොල්ල කා පදිංචියට පැමිනියාහ​. යුද්ධයෙන් පසු අවධිය තුල ජන සමූහයේ වර්ධනයත් සමඟ නගරයේ නවීකරනයේ පසුබිම සැකසිනි.1940 දී පේරු රාජ්‍යයේ  ඇන්ඩියන් පෙදෙසින් පැමිණි සක්‍රමනිකයන් ගෙන් ජනගහන වර්ධනය ඉහල යෑමට පත්විය​.මේ නිසා මුඩුක්කු වලින් ගහණ නගර සීග්‍ර​යෙන් ඉහළ ගිය අතර සිදු වූ නාගරික ප්‍රසාරණය වැලැක්වීමට රජය අසමත් විය​.ආරම්භයප්‍රාග් කොළොම්බියානු සමයේ දී පැක්මැක් Pachacamac (Pachacamac ) එහි ප්‍රධාන​ ආගමික මද්‍යස්‍ථානය විය​.ප්‍රාග් කොළඹියානු (pre-Columbian) යුගයේ දී, වර්තමාන ලීමා (ලීමා) අගනුවර පිහිටි ප්‍රදේශය ඇමරින්දියන් (Amerindian) කණ්ඩායම් මුල් පදිංචි කරුවන් විය​. ඉන්කා අධිරාජ්‍ය (Inca Empire) ඇති වීමට පෙර රිමැක් (Rímac) සහ ලුරීන් නදී නිම්න වල යැක්මා ජන සමූහයන් ජීවත් විය​. ඔවුන් විසින් පිරමීඩ 40 ක් පමණ ඉදි කළ අතර ගං නිම්නයන් හි වාරි පද්ධතියක්ද ඇති කලහ​. 15වන සියවසේ ඉන්කාවරු ප්‍රදේශය යටත් කරගත් අතර පැක්මැක් වැනි ස්වීය ගොඩනැගිලි ඉදි කලහ​.1532 දී ස්පාඤඤ අධිරාජ්‍යයා වූ කොන්කිස්දෝටර් ගේ හමුදා නිලධාරියකු වන
ෆ්‍රැන්සිස්කෝ පිසාරෝ නම් ඉන්කා පාලකයා වූ අතහුආල්පා (defeated the Inca ruler Atahualpa) යටත් කොට ඔහුගේ අධිරාජ්‍ය තමා යටතට ගත්තේ ය​. ස්පාඤඤ කිරීටය (Spanish Crown) යටතේ පිසාරෝ ප්‍රදේශයේ ආණ්ඩුකාරයා බවට පත් විය.​ තම අගනුවර පිහිටුවීමට සුදුසු ස්ථානයක් පිලිබඳව පිසාරෝ ගේ අවධානය යොමු වූ අතර මුල්ම තෝරා ගැනීම වූයේ අන්දීස් (Andes ) මද්‍යයේ වූ ජවුජාය​. එහෙත් මුහුදෙන් බොහෝ ඈත්ව පිහිටීමත් අධික උන්නතාංශය ත් නිසා මෙහි අගනුවර පිහිටුවීම අපහසු බැව් තීරනණය විය​. මේ අතර ස්පාඤඤ තොරතුරු සපයන්නන් රික්මා නදී නිම්නයේ වූ වඩාත් හොඳ ස්ථනයක් වර්තා කලහ​. එය ෆැසිපික් සයුරට (Pacific Ocean) සමීප වූවා සේම ජලයෙන්,දැවයෙන් මෙන්ම පැතිරුනු කෙත් යායන් ගෙන් සහ සුවදායී කාලගුණයකින් ද යුක්ත විය​. 1535 ජන​: 18 දින පිසාරෝ ඔහුගේ නව අගනුවර වූ සියුඩැඩ් ඩි ලොස් රෙයස් (රජුන්ගේ නගරය​) නමින් පිහිටු වීය.​1536 අගෝස්තු වලදී ඉන්කා කැරලිකාර නායක මැන්කෝ විසින් නව නගරය වටලනු ලැබීය. පිසාරෝ විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ ස්පාඤඤ හා ස්වදේශීය පාක්‍ෂිකයන් විසින් දරුණු සටනකින් පසුව කැරලිකරුවන් පරාජයට පත් කරනු ලැබූ හ​. 1536 දී ස්පාඤඤ කිරීටය පිහිට වූ අතර​  1537 දෙස
ැම්බර් 7 දින​ ස්පාඤඤයේ 5 වන චාල්ස් (Charles_V) නගරය යුද පාලනයට නතු කළේය​.යටත් විජිත යුගයලීමාවේ යටත් විජිත කාලය තුල දී එහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ප්‍රධාන ලක්‍ෂනයක් ලෙස බැල්කනිස් ( Balconies) ගෘහ නිර්මාණ ශිල්ප ක්‍රමය හැඳින්විය හැකිය.අනතුරුව අවුරුදු කිහිපයකට පසු ලීමා ව කැළඹිලි වලින් ගහන එකක් විය​. ස්පාඤඤ ජාතිකයන් අතර ඇති වූ විවිධ මත ගැටුම් ඊට ඉවහල් විය​. ඒ අතරම දී පේරු ප්‍රාන්තයේ (Viceroyalty of Peru) අගනුවර බවට ලීමාව 1543 දී පත්වෙමින් ප්‍රසිද්ධියට පත්විය​. ලීමාවේ ප්‍රථම සරසවිය 1551 දී ශාන්ත මාර්ක් (University of San Marcos) ලෙස පිහිටුවනු ලදහ​. එමෙන්ම එහි ප්‍රථම මුද්‍රනාලය 1584 දී පිහිටුවනු ලැබීය​. එමෙන්ම ලීමාව වැදගත් ආර්ථික මද්‍යස්ථානයක් ද විය​.1541 දී රෝමානු කතෝලික දියෝකීසිය ( archdiocese) පිහිටුවනු ලැබූ අතර​අවුරුදු 5කට පසු අගරදගුරුතුමගේ බල ප්‍රදේශයක් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.ලීමාව 17 වන සියවස පුරාම සමෘධිමත් අති විශාල වෙළඳ මද්‍යස්ථානයක් විය​. පේරු රාජ්‍යයේ ඈත පෙරදිග, යුරෝපය සහ ඇමරිකාව මෙහි වෙළඳ ජාලය​ විය​. ලීමා හි වෙලඳුන් ස්වකීය වරාය වූ කෑලෝ වලින් පීරු රිදී අපනයනය කළ අතර
වටිනා බඩු සමඟ හුවමාරු කර ගැනිනි. මේ වෙළඳාම සිදු වූයේ වර්තමානයේ පැනමා නමින් හඳුන්වන පොටෝබෙලෝ හිදීය​. වෙලඳ කටයුතු නිසා ඇති වූ ආර්ථික සමෘධියත් සමඟ ජනගහනයේ තීවුර වර්ධනයක් දක්නට ලැබුනි.1619 වූ 25000ක ජන සංඛ‍‍යාව 1687 දී 80000 කට ඇස්තමේන්තු කරන ලදී.කෙසේ වෙතත් ලීමාව අනතුරු වලින් නිදහස් නගරයක් නොවීය​. 1682 ඔක්:20 (October 20) සහ දෙසැ:2 යන දින තුල බලවත් භූමිකම්පා වලින් නගරයේ අවට ප්‍රදේශයන් විනාශයට පත් විය​.භූමිකම්පා ව්‍යසනයෙන් පසු ඇති වූ රෝග පීඩා සහ ආහාර හිඟය නිසා 1692 දී ජන සංඛ‍‍යාව 40000 දක්වා අඩුවිනි. දෙවන තර්ජනය වූයේ ෆැසිපික් මුහුදෙන් පැමිනි මුහුදු කොල්ලකරුවන් ගෙන් සහ සන්නද​ධ නෟකා මගින් විය​. ජැකී අයි හර්මයිට් නම් ලන්දේසි ජාතිකයා මෙහෙයවූ නාවික කණ්ඩායම කැලෝ වරායට ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී. නමුත් ස්පාඤඤ නියෝජිත දියාගෝ ෆර්නැඩස් කෝර්ඩෝබා විසින් ඔවුන් පලවා හරිනු ලැබීය​. 1680 ගනන් වලදී ඉංග්‍රීසි මුහුදු කොල්ලකරුවන් ෆැසිපික් සයුරේ රජයන්නට වූහ​.ලීමා හි ස්පාඤඤ පාලක මෙල්ක ඩී නවාරා වයි රොකාෆුල් විසින් ආරක්‍ෂක පියවරක් වශයෙන් ලීමා හි නගර ප්‍රාකාරය 1684-1687 කාලයේදී ඉදි කරනු ලැබීය​.1687 දී ඇති වූ භූමිකම්පාව
ලීමා ඉතිහාසයේ හැරවුම් ලක්‍ෂය විය​. මේ මගින් වෙලඳාමේ පසුබෑමක් වූ අතර රිදී නිෂ්පාදනය අඩු විය​. බුවනෝර්ස් අයර්ස් වැනි වෙලඳ නගර වල බලපෑමට යටත් වීමත විය​. 1746 ඔක්:28 දින මේ ප්‍රශ්න වලට තවත් විශාල භූමිකම්පාවක් දායක විය​. ඒ මගින් නගරය දැඩි සේ අනතුරට ලක් වූ අතර කැලෝ වරායද විනාශයට පත් විය​. නමුත් විසුරේ (එවකට ස්පාඤඤ පාලක​) තැන්පත් ජෝසේ ඇන්තෝනියෝ මැන්සෝ ඩී වෙලස්කෝ විසින් යලි සීග්‍ර ගොඩනැගීමකට ලක් විනි.මෙම උපද්‍රවය හේතුවෙන් දැඩි ආගමික භක්තියක් ප්‍රාතිහාර්යයේ ස්වාමියා නම් වූ කිතුනු ප්‍රතිමාවකට දැක්වීමට ඔවුන් උත්සුක විය​. 1746 න් පසු සෑම ඔක්තෝම් බර් මාසයකම මේ ප්‍රතිමාව පුද පෙරහරින් එළියට ගැනීම ඔවුන් කටයුතු කරමින් සිටී.යටත් විජිත සමය අවසන් වූ පසු බර්බෝන් හවුස් පාලනය යටතේ ලීමාව නව අදහස් වලින්, මහජන සනීපාරක්‍ෂාවෙන්  මෙන්ම ප්‍රජා පාලන ක්‍රම වලින් හැඩ ගන්වන ලදී. නව ගොඩනැගිලි ඉදි කරන ලදී. විවිධ ක්‍රීඩාගාර(කුකුල් පොර​,ගව පොර සිදු කරන​) ඉදි කරන ලදී. ප්ලාසා ඩි ටොරොස් ඩි ආකෝ නමි වූ පොදු සුසාන භූමියක් ද පිහිටුවනු ලදී. කුකුලන් කෙටවීම සහ ගව පොර සිදු කරන ස්ථාන ඇති කිරීමෙන් ජනතා ක්‍රියාකාරකම් එකම ස්ථානයකට මද්‍
යගත කර පාලනය කිරීමට ක්‍රියා කරන ලදී. පොදු සුසාන භූමිය ඇති කරනු ලැබුවේ පල්ලි ආශ්‍රිතව මෘත ශරීර වැලලීම මහජනයාගේ ශාරීරික සුවතාවට නිර්නයකයක් බැව් පාලන පක්‍ෂය වටහා ගත් බැවිනි.නිදහස​1821 ජූලි 28 දින ජෙනරාල් ජෝසේ ඩි සැන් මාර්ටින් José de San Martín විසින් ලීමාවේ නිදහස ප්‍රකාශයට පත් කළේය​.18 වන සියවසේ දෙවන භාගයේදී බොර්බොන් ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් ලීමාව දැඩි හා අහිතකර තත්වයන්ගෙන් පීඩාවට පත් විය. විදේශයන්හි තිබූ වෙලඳ ඒකධිකාරය අහිමි විය​. වැදගත් කැනීම් පෙදෙස් පේරු සිට (Upper Peru) රියෝ  ඩි ලා ප්ලාටා  වලට මාරු විය​. මේ ආර්ථික පරිහානිය ප්‍රජා හා රාජකීයන්ගේ පත්වීම් වලට බලපෑ අතර නිදහස පිලිබඳව කතා කිරීමට පැකිලීමක් ඇති විය​. 1810 වසර තුල ජෝසේ ෆර්නෑන්දු ඩි ඇබස්කල් වයි සොයිසා  මෙහෙය වූ දකුණු ඇමරිකානු විමුක්ති අරගල සමය​යේ නගරය රාජපාක්‍ෂිකයන්ගේ බලකොටුවක් බවට පත්විය​.1820 සැප්තැම්බර් 7 වන දින ජෙනරාල් ජෝසේ ද සැන් මාර්ටින්  යටතේ ඒකාබද්ධ ආජන්ටිනියානු සහ චිලී දේශප්‍රේමී හමුදාවට ලීමා වල දකුණු කොටසට ගොඩ බැසීමට හැකි විය​.එහෙත් නාවික බාධා සහ ගොඩබිමේ වූ ගරිල්ලා හමුදාවන්ගේ බලපෑම නිසා නගරයට ආක්‍රමන එල්ල කිර
ීම සිදු වූයේ නැත​. උප සෙනට් ජොසේ ද ලා සර්නා (José de la Serna) 1821 ජූලි මස ලීමා වලින් හමුදා ඉවත්කර රාජකීය හමුදාවන් බේරා ගති. මේ අතර මහජන විරෝධතා කැලඹිලි සහ නීතිය සහ සාමය ස්ථාපිත​ කිරීම අසීරු එහෙත් ලීමා මන්ත්‍රන සභාව සැන් මාර්ටින ට ලීමාවට පැමිනීමට ආරාධනා කරන ලදී. අනතුරුව ඔහුගේ ඉල්ලීම පිට නිදහස ප්‍රකාශ කිරීමට​ අත්සන් තබන ලදී. කෙසේ වෙතත් යුද්ධය නිම වූයේ නැත​. ඉදිරි වසර දෙක තුල පාලන බලය හුවමාරැ වූ අතර ලීමාව දෙපසේම සූරා කෑමට හා පීඩනයට ලක් විණි. යුද්ධය තීරණාත්මක විය​. 1824 දෙසැම්බර් 9 දින ඇති වූ අයකුචෝ සටනින්  ලීමාව සැළකිය යුතු තරම් දරිද්‍රතාවයකට ඇද දැමීය​.ජනරජ සමයThe Palacio de la Exposición was built to house an International Exposition in 1872.නිදහස් සටනින් පසු ලීමාව පේරු ජනරජයේ අගනුවර බවට පත් විය​. එහෙත් ආර්ථික කටයුතු ඇණහිටීමත් දේශපාලන වියවුල් සහිත බවත් නිසා එහි නාගරික සන්වර්ධනය අඩාල විණි. නමුත් රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික අංශ ගුආනෝ දූපත් වල කරන ලද අපනයන වල සීග්‍ර වර්ධනයත් සමඟ නගරය යලිත් සීග්‍රයෙන් සංවර්ධනය විය​. ඉදිරි දශක දෙක තුළ රජය විසින් යටත් විජිත ඉදිකිරීම් වෙනුවට විශාල ගොඩනැග
ිලි ඉදි කරනු ලැබිනි. ඒ අතර පොදු වෙලඳපොල,සත්ව ඝාතකාගාර, මානසික රෝහල්, සිරගෙවල් සහ දෙස් ද මයෝ රෝහල විය​. සන්නිවේදනය දියුණු කල අතර ලීමා සිට කාලෝ වරාය තෙක් දුම්රිය මාර්ග ඉදි කරන ලදී. 1850 දී රික්මා නදිය හරහා ලෝහ පාලමක් ඉදිකළ අතර බෝල්ටා පාලම 1870 දී විවෘත කරන ලදී. තවදුරටත් නගරයේ සංවර්ධනය අපේක්‍ෂා කරමින් නගරයේ වූ තාප්පය 1872 දී බිඳ හෙලන ලදී. කෙසේ වෙතත් අපනයන අභිමුක ආර්ථික වර්ධනය මගින් දුප්පත් පොහොසත් පරතරය පුළුල් කළ අතර එය සමාජ අසහනකාරී බවට ඉවහල් විය​.1879-1883 කාලය තුළ ඇති වූ ෆැසිපික් යුද්ධයෙන් චිලී හමුදාව ලීමාව අත්පත් කර ගනු ලද්දේ පීරු ජන විරෝධය හමුවේ සැන් ජුආනා (Battle of San Juan and Chorrillos) සහ මිරෆ්ලෝර්ස්වල සටන් වලිනි. ලීමාව ආක්‍රමනිකයන් ගේ මංකොල්ල කෑම් වලින්  අසරණ විය​. ඔවුන් විසින් ලීමා කෞතුකාගාරය, පුස්තකාල​, අධ්‍යාපනික ආයතන කොල්ල කන ලදී. මේ අතර කලහකාරී කණඩායම් ධනවතුන් සහ ආසියානු ජනතාවට පහර දී ඔවුන් ගේ දේපළ සහ ව්‍යාපාර මන්කොල්ල කෑහ​. යුද්ධයෙන් පසුව 1890 සහ 1920 දක්වා කාල වලදී ලීමාවේ නාගරික ප්‍රතිසංස්කරණ වලට ලක් විය​. ලීමා නගරය අධික ජනගහනයෙන් යුක්ත නගරයක් බවට පත් වූ අතර ලා වික්ටෝර
ියා පෙදෙස (La Victoria District) 1896 දී කම්කරු වටපිටාවක් සහිතව​ ඉදි කරනු ලැබීය​.යාබද මිරෆ්ලෝර්ස් (La Victoria District) නගරය හා සම්බන්ධ කරමින් මග දෙපස සංවර්ධනය කරමින් නගර සැලැස්ම නවීකරණයට ලක් විය​. 1920-1930 අතර කාලය තුල ලීමා හි ඓතිහාසික මද්‍යස්ථාන (HistoricCentre of Lima) ලෙස පැවති නාගරික මාලිගය (Government Palace) හා රජ මාලිගය යන ගොඩනැගිලි යලි ගොඩනගන ලදී.20වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිදුවූ නාගරික ප්‍රතිසංස්කරණ වල කොටසක් ලෙස බොලිවර් හෝටලය​ Hotel Bolívar හැඳින්විය හැකිය​.1940 මැයි මස 24 භූමිකම්පාව මොඩගල් සහ ක්වින්චා ගොඩනැගිලි ඉදි කිරීමේ සම්ප්‍රදායන්ට ගොඩනගා තිබූ නගරයේ වැඩි කොටසක් විනාශ විය​. 1940 වර්‍ෂයන්හිදී පීරරු වල ඇන්ඩියන් පෙදෙසින් පැමිනි සංක්‍රමනිකයන් නිසා ලීමාව සීග්‍ර වර්ධනයකට ලක් විය​. 1940 වන විට ජනගහනය මිලියන 0.6 කට ගනනය කරන ලදී.1960 මිලියන 1.9 වූ අතර 1980 මිලියන 4.8 කට ලඟා විණි. මෙම කාලඡේදය ඇරඹීමත් සමඟ චිලී නාගරික පෙදෙස, ඓතිහාසික මද්‍යස්ථාන, කාලෝ  වරාය සහ කොරිලෝස්වලින් සීමා වූ ත්‍රිකෝණාකාර පෙදෙසක් විය​. ඊලඟ දශකයේදී වාසස්ථාන රිමැක් නදියෙන් ඔබ්බට උතුරටත්, නැගෙනහිරටත් මෙන්ම ප්‍රධා
න මහාමාර්ගය දිගේ දකුණටත් ව්‍යාප්ත විය​. පළමුව මේ සංක්‍රමනිකයන් ලීමා නගරයේ පැල්පත්  වලට සීමා විය​. මහා පරිමාණයෙන් සිදු වූ ඉඩම් ආක්‍රමනයෙන් ප්‍යුබ්ලොස් ජෝවීන්ස්වැනි පැල්පත් නගර ඉදිවන්නට විය​. මේ කාලය පුරාම ප්‍රධාන පොදු ඉදිකිරීම් මැනුඑල් ඒ ඔඩ්‍රියා (Manuel A. Odría) (1948-1956) සහ ජුආන් වෙලස්කෝ අල්වරාඩෝ (1968-1975) ගේ පාලන කාලය තුල සිදු විය​. බ්රුටලිසම් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ට කදිම උදාහරණයක් ලෙස 1970 දී රජයේ පෙට්‍රල් ස්මාගමේ මූලස්ථානය වන පෙට්‍රෝපේරු (Petroperú) ඉදි කරන ලදී. 1993 ජන සංගනනය (Peru_1993_Census) අනුව ලීමා හි ජනගහනය මිලියන 6.4 කට ලඟා වූ අතර 1940 දී 9.4% වූ සමස්ත ජන අනුපාතය 1993 දී පේරු වලට සාපේක්‍ෂව 28.4% ක් විය​.ආශ්‍රිත ලිපි​පේරූවර්ණගැන්වුනු මාෂ්මෙලෝ එකතුවක්මාෂ්මෙලෝ යනු රසකැවිලි වර්ගයක් වන අතර, නවීන ආකාරයෙන් මේවා තනනුයේ, සාමාන්‍ය වශයෙන් සීනි,  තිරිඟු පැණි, ජලය, උණු ජලයේ දිය කොට මුදු කරන ලද ජෙලටින්, ඩෙක්ස්ට්‍රෝස්, වැනිලා රසකාරක, සහ සමහරවිට වර්ණකාරක යන දේවල් ගෙන, ස්පොන්ජීය උකු ස්වභාවයක් දක්වා ගසා ගැනීමෙනි. සමහරක් මාෂ්මෙලෝ වට්ටෝරු සඳහා බිත්තර සුදු මද අවශ්‍ය වෙයි.[1
] මෙම රසකැවිල්ල වනාහී ඇල්තයියා ඔෆිෂිනාලිස් නමැති මාෂ්මෙලෝ ශාකයෙන් තැනුණු වෛද්‍යමය රසකැවිල්ලෙහි නූතන අනුවාදය වෙයි.[1]ආශ්‍රිත↑ 1.0 1.1 පෙට්කෙවිච්, රේෂල් (2006). "වට්ස් දැට් ස්ටෆ්? මාෂ්මෙලෝ". කෙමිකල් ඇන්ඩ් ඉන්ජිනියරින් නිව්ස්. 84 (16): 41. සම්ප්‍රවේශය 2008-02-10.මෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)ඒජ් ඔෆ් එම්පයර්ස්ඒජ් ඔෆ් එම්පයර්ස් කථා මාලා ලාංඡනයවර්ගයReal-time strategyප්‍රවර්ධකයෝඔන්සෝම්බ්ල් ස්ටූඩියෝස්Big Huge GamesRobot Entertainmentප්‍රකාශකයෝමයික්‍රොසොෆ්ට් ස්ටූඩියෝස්පළමු නිකුතුවAge of EmpiresOctober 15, 1997නවතම නිකුතුවAge of Empires II: HD Editionඅප්‍රේල් 9, 2013Spin-offsAge of Mythology (The Titans)Age of Empires (AoE ලෙසින් කෙටියෙන් හඳුන්වන), යනු  ඉතිහාසය පදනම් කරගත් යථාකාල  උපයඥාන පරිගනක ක්‍රීඩාවකි. මෙය 1997 දී මයික්‍රෝසොෆ්ට් විසින් ප්‍රකාශිතවූවකි. ශිෂ්ටාචාරයන්Groupග්‍රීක් ශෛලියඊජිප්තු ශෛලියබා
බිලෝනියානු ශෛලියආසියානු ශෛලියශිෂ්ටාචාරයන්GreeksMinoansPhoeniciansEgyptiansAssyriansSumeriansBabyloniansPersiansHittitesShangChosonYamatoමූලාශ්‍රvteAge of Empires මාලාවප්‍රධාන මාලාවAge of Empires (The Rise of Rome) · Age of Empires II: The Age of Kings (The Conquerors · The Forgotten · The African Kingdoms) · Age of Empires III (The WarChiefs · The Asian Dynasties) · Age of Empires Onlineදිග් ගැස්සුනුAge of Mythology (The Titans)Nintendo DS remakesAge of Empires: The Age of Kings · Age of Empires: Mythologiesපුවරු ක්‍රීඩා අනුරූපණAge of Mythology: The Boardgame · Glenn Drover's Empires: The Age of Discovery (Builder Expansion)විජනි නවීනAge of Empires III: The Napoleonic Eraමෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteඑයරොජෙල් 2.38 ග්‍රෑම් ස්කන්ධයක්  විසින් 2.5 කිලෝ ග්‍රෑම් ගාඩාලක් උසුලමින් සිටින අයුරු.වාතය 99.8% ක් පමණ ප්‍රතිශතයකින් සමන්විත හා ඝන සෙන්ටිමීටරයකට මි.ග්‍රෑ 1 පමණ අඩු අගයක ඝනත්වයක් දරණ එයර
ොජෙල් යනු අනම්‍ය ෆෝම් වර්ගයකි. ඉතාමත් හොඳම පරිවාරකය හා අඩුම ඝනත්වය දරණ ඝනය ඇතුළු, දව්‍යමය ගති ලක්ෂණ සඳහා පිරිනැමුණු විවිධ වාර්තා 15ක් එයරොජෙල් සතු වෙයි.මෙහි පවතින සුවිශේෂී ගුන නිසාත් ශක්තිමත් ව්‍යුහය නිසා එයරොජෙල් කැබැල්ලක් ගෙන හැකිතාක් සම්පින්ඩනය කලද නැවත බලය ඉවත් කල විට කිසිදු සලකුනක් ඉතිරි නොකර පෙර තත්වයට පත්වේ.තවද ඒවා ගිනි තැබූ විට ව්‍යුහය බිඳවැටී වීදුරු මෙන් පුපුරා යයි.මෙම ලිපිය කිසිදු මූලාශ්‍රයක් උපුටා දක්වන්නේ නැත. විශ්වාස කළ හැකි මූලාශ්‍ර වෙත වන උපහරණ එක් කිරීමෙන් මෙම ලිපිය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත ප්‍රකාශ අභියෝගයට ලක්වීමට සහ ඉවත් කිරීමට ඉඩ ඇත.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "ජෝන් එෆ්. කෙනඩි" – news '• පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)ජෝන් ෆිට්ස්ජෙරාඩ් කෙනඩි   තනතුර  ඇමරිකාවේ 35 වෙනි ජනපති   තනතුරේ සිටි කාලය  1961 ජනවාරි 20 - 1963 නොවැම්බර් 22   උප ජනධිපති  ලින්ඩන් බී. ජොන්සන් (1961 – 1963)   පෙර සිටි  ඩ්ව්ට් ඩී. එපින්නෝවර්   පසුව සිටි  ලින්ඩන් බී. ජොන්සන්   තනතුර  ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ සෙනෙට්වරයාය, මැසවුසෙක් නිය
ෝජනය කරමින්   තනතුරේ සිටි කාලය  1953 ජනවාරි 3 – 1960 දෙසැම්බර් 22   පෙර සිටි  හෙන්රි කැබෝ ලො‍ජ්   පසුව සිටි  බෙන්ජමින් ඒ. ස්මිත්   තනතුර  මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සමාජික මැසවුසෙත්හි 11 වන දිස්ත්‍රික්කය   තනතුරේ සිටි කාලය  1947 ජනවාරි 3 – 1953 ජනවාරි 3   පෙර සිටි  ජේම්ස් මයිකල් කර්ලි   පසුව සිටි  තෝමස් පී. ඔනෙයිල්‍   උපත  1917 මැයි 29,	මැසචුසෙත්හි බෲක්ලින්හි දී   විපත  1963 නොවැම්බර් 22 (වයස අවු. 46), ටෙක්සාස්හි ඩලාස් නුවර දී   දේශපාලන පක්ෂය  ඩිමොක්‍රටික්   බිරිඳ  ජැක්වලින් ලී බුවියර් කෙනඩි   ආගම  රෝමානු කතෝලික   අත්සන   ජෝන් ෆිට්ස්‍ජෙරාල්ඩ් “ජැක්” කෙනඩි (1917 මැයි 29 – 1963 නොවැම්බර් 22) මොහුව සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ඔහුගේ නමේ මුලකුරු (JFK) වලිනි.මොහු ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ 35 වන ජනාධිපතිවරයා වශයෙන් 1961 සිට 1963 ඝාතනයට ලක් වන තුරුම සේවය කරන ලදී.දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ දී දකුණු පැසිපික් කලාපයේ USS PT -109 අණ දෙන නිළධාරීවරයෙක් වශයෙන් ඉටු කළ හමුදා සේවයෙහි පසුව තම පියාගෙන් ලද ‍ධෛර්යය ඔස්සේ කෙනඩිගේ අපේක්ෂාවන් දේශපාලනමය මුහුණුවරකට පෙරලුනි. 1947 සිට 1953 දක්වා කෙනඩි දක්වා කෙනඩි ඩිමොක්‍රටික්
වරයෙකු වශයෙන් මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලය තුළ මැසැචූසෙක් අග නගරය නියෝජනය කළ අතර, 1953 සිට 1960 දක්වා ඇමරිකානු සෙනෙට් සභිකයෙකු ලෙස කටයුතු කරන ලදී. 1960 ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරණයෙන් කෙ‍නඩි දෙවැනි තැනට පත් කරමින් රිපබ්ලිකන් අපේක්ෂක ‍රිචඩ් නික්සන් බලයට පත් වූ අතර එය ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ සමීපතම සිදුවීම්වලින් එකක් විය. මොහු ජනාධිපතිධුරයට තරඟ කළ ලාබාලතමයා මෙන්ම එකම රෝමානු කතෝලිකයා ද විය. එමෙන්ම කෙනඩි, පුලිට්සර් ත්‍යාගයට හිමිකම් කී එකම ජනාධිපතිවරයා ද විය. ඔහුගේ පාලන කාලය අතරතුර වූ සිදුවීම් අතර Bay of Pigs ආක්‍රමණය, කියුබානු මිසයිල අර්බුධය Berlin Wall, ඇමරිකානු සිවිල් අයිතීන් පිළිබඳ වූ සටන හා වියට්නාම් යුද්ධයේ මුල් කාලීන සිදුවීම් ද ඇතුළත් වේ.1963 නොවැම්බර් 22 වන දින මෙක්සාස් නුවර ඩලාස්හි දී කෙනඩි ඝාතනයට ලක්විය. ලී හාවේ ඔසවල්ඩ් නැමැත්තා මේ අපරාධයක් සමඟ ජැක් රූබි විසින් දින දෙකකට පසුව ඔහුව මිනීමරුවා වශයෙන් නම් කරන ලද්දේ නඩු විභාගය පැවැත්වීමටත් ප්‍රථම දීය. වොරන් කොමිෂන් සභාව තීරණය කරන ලද්දේ ජනපති ඝාතනය ඔස්වල්ඩ් විසින් තනිවම සැලසුම් කරන ලද්දක් ‍බවය. කෙසේ වුවත් ඝාතනය ගැන සොයා බැලීමට පත් කරන ලද කොමිෂන් සභාව විසි
න් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද කරුණු විවාදයට තුඩු දුන් අතර ඝාතනය ගැන විවිධ මතවාද තවමත් විවාදයට ලක් වෙමින් පවතී.මෙම සිද්ධිය ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් බවට පත්වූයේ එමඟින් ජාතිය කෙරෙහි ඇති වූ බැලපෑම හා දේශපාලනමය වශයෙන් නැවත ඇති විය හැකි ප්‍රතිවර්තන හේතුවෙනි. වර්ථමානයේ ද මහජන මත විමසුම් අතර කෙනඩිට හිමි වනුයේ පෙර වූ ජනපතිවරුන්ගෙන් ඉහල ස්ථානයකි.කරාටේKarate(空手)Hanashiro Chōmoමෙලෙසද හැඳින්වවෙයිKarate-dō (කරාතේ දෝ) (空手道)එල්ලයStriking (පහර දීම)දැඩිබවfull contact to non contactසම්භවය ඇතිවූ රටසැකිල්ල:Country data Ryūkyū Kingdom Ryūkyū Kingdom /  Japan (from Ryukyu Islands indigenous fighting methods and Chinese kenpō[1][2] and further explored in Japan)නිර්මාතෘSakukawa Kanga; Matsumura Sōkon; Itosu Ankō; Arakaki Seishō; Higaonna Kanryō; Gichin Funakoshi; Motobu Chōkiපිතෘත්වයChinese martial arts, indigenous martial arts of Ryukyu Islands (Naha-te, Shuri-te, Tomari-te)[1][2]ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාවNot voted in 2005 (for 2012) or in 2009 (for 2016)මෙය මෑත කාලයේ බිහිවුණ සටන් ක්‍රීඩාවකි.කරාටේ
ක්‍රීඩාවේ විකාශය      ජපානයේ නිරිතදිග දෙස"රියුකියු"දූපත් නම් මාලයක් වැනි දූපත් පෙළ සටන් කලාවන්හි පුදබිමකි.මෙහි පිහිටි ඔකිනාවා නම් දූපත කරාතේ ශිල්පයේ මුල්බිම විය. ඔකිනාවා දුරාතීතයේදී චීනයට අයත්ව තිබූ දුපතෙහි චීන වෙළඳුන් සංක්‍රමණිකයන් නාව්කයන්වෙතින් එම චීන කලා ආභාෂය නිරතුරු ඹකිනාවා වැසියන්ට ලැබුණි.මේ අතර එකළ ඔකිනාවා වැසියන් අතර තිබුණු"තේ"සහ"ජූත්සු" සටන් ක්‍රම මෙම චීන සටන් කලාවත් සමඟ මිශ්‍රවී විශිෂ්ඨ ශිල්පයකට පදනම දැමීය.එය"චීන අත"යන අරුත ඇතිව "තෝ දේ" ලෙස හැඳින්විණි.1733 වසරේ ඔකිනාවා හි ෂූරි ප්‍රදේශයෙහි උපත ලද සකුගාවා කන්ගා, පෙයිඩීන් තකහාරා නම් සමුරායිවරයා වෙතින් සටන් කලා ඉගෙනුම අරඹා චීන ජාතික "කුසත්කු"නම් සටන් විශාරදයා වෙතින් විශිෂ්ඪත්වයට පත්වී එකළ"තෝ දේ"ලෙස හැඳින්වූ කරාතේ ශිල්පයට මූලික අඩිතාලම දැමුවේය. මෙතුමා තකහාරා ගුරුතුමා විසින් මරණ මංචකයේදී තෝ දේ සකුගාවා ලෙස නම්කළේය.	 කරාතේ හෙවත් හිස්අත් සටන්ක්‍රමයේ පියා ලෙස තෝ දේ සකුගාවා විරුදාවලි ලබයි.මෙතුමාගේ ප්‍රධාන සිසුවා වන සොකොන් මත්සුමුරා නම් විශිෂ්ඨ ශිල්පියා සකුගාවාතුමාගේ සටන් සම්ප්‍රදාය තවදුරටත් ශක්තිමත්කර ෂූරි සම්ප්‍රදාය ශක්තිම
ත් කළේය.1851උපත ලද කන්රියෝ හිගාෂි ඔන්නා නම් ශිල්පියා චීන සටන් ක්‍රමවල ආභාෂය මත මෟදු චලන සහ ශ්වසන අභ්‍යාස සහිතව නහාප්‍රාදේශිකයආශ්‍රිතව"නහා"සම්ප්‍රදාය ගොඩනැගුවේය.1888උපතලද චෝජුන් මියාගි මෙතුමාගේ ප්‍රධාන සිසුවා විය.මියාගිතුමා"රළු හා මෳදු බවේ මග"ලෙසහඳුන්වන"ගෝජු-රියු"ශෛලියෙහි නිර්මාතෳවරයායි.කොකසු මත්සුමුරා නම් ශිල්පියා තොමරි ප්‍රදේශය ආශ්‍රිතව බිහි වූ"තොමරි තේ" සම්ප්‍රදායේ ආරම්භකයා විය.මෙකළ තෝ දේ හෙවත් කරාතේ සටන් කලාව ෂූරි හා තොමරි ප්‍රදේශයන්ට අනුව බෙදී තිබුණි. ෂූරිතේ සහ තොමරි තේ සම්ප්‍රදායන් එක්වී සොකොන් මන්සුමුරා දැමූ පදනම මත ෂෝරින් රියු ශෛලිය බිහිවුණි."පයින් වනාන්තර ශෛලිය"යන අරුත දෙන ෂෝරින් රියු ලොව පුරාම කරාතේ ශෛලිය විය.ඒ අනුව ලොව ප්‍රථම කරාතේ ශෛලිය ලෙස ෂෝරින් රියු ශෛලිය වඩා වැදගත්කමක් උසුලයිෂෝරින් රියු සම්ප්‍රදායලොව මුල්ම කරාතේ ශෛලිය ලෙස ෂෝරින් රියු ව්‍යාප්තියට ඉමහත් සේවයක්කළ ෂෝකොන් මත්සුමුරාගේ ශිෂ්‍ය ඉතෝෂුඅන්කෝතුමා යි.කරාතේ ඔකිනාවා උසස් පාසල්පද්දතියට ඇතුලත්කිරීමට මෙතුමා මහත් වෙහෙසක්දැරුවේය.මෙය මෙතෙක් කල් රහසිගත ශිල්පයක් ලෙස තිබූ කරාතේ කලාවේ ව්‍යාප්තිය සඳහා දැමූ පළමු පදනම
විය.මේ සඳහා එතුමා වයස 77දී පිනෑත් හෙවත් සන්සුන් මනස නම් ක්‍රම 05 කින් යුත් "තාහා කාතා" අභ්‍යාස නිර්මාණය කළේය. චොසින් විධානා(තොබයාෂි රියු) ත්යාන් චොතොකු(ෂොබයාෂි රියු) යබු තෙන්සු ,මොරතාබු චොසි, ගිචින් ෆනාතොෂි, මාබුනි තෙන්ඩෝ, චෝමෝ හනෂිරෝ,මෝදෙන් යබිකු, ශින්පන් ගුසු ආදී විශිෂ්ඨතම ශිල්පීන් ගණනාවකගේ ගුරුවරයා වීමට මෙතුමා කරාකතේ ශිල්පයට කළ සේවය කියාපායි.		ෂෝරින් රියු සම්ප්‍රදාය ෂොබයාෂි,ෂොබයාෂි,මන්සුබයාෂි,මත්සුමරා සෙයිකෝ ලෙස ප්‍රධාන කොටස් හතරකට බෙදුණි.මෙයින් තොබයාෂි ෂෝරින් රියු සම්ප්‍රදාය"තරුණ පයින් වනාන්තර ශෛලිය" චොසින් විධානා අතිනුත්,ෂොබයාෂි සම්ප්‍රදාය "කුඩා පයින් වනාන්තර ශෛලිය වශයෙන් කයාන් චොතෙකු අතිනුත් බිහිවිය.චිබනාගේ සිසුවකු වූ අන්හිචි අරතකිගෙන් ද මොහොබුචොකි හා ක්යාන්චොතකුගෙන් ද කරාතේ හැදෑරූ ෂොෂින් නාගමිනේ මත්සුබයාෂි සම්ප්‍රදාය බිහිකළේ ය. සොකොන්මත්සුමරාගේ මුණුපුරකු වූ තෝහා සොකෙන් ඉමතාසු අතින් වෙනස්වූ මත්සුමරාගේ පවුලේ සටන්ක්‍රමය මත්සුමරා සෙච්‍තතෝ නම් ශෛලියක් ලෙස ගොඩනැගුවේය. විධානාගේ තොබයාෂි සම්ප්‍රදාය යුචොකු හිගා(හියුදෝකාන්),ෂුංගාගේනකාසාතෝ, ෂෝරින්තාන්,කත්සුරා මියහිරා ආදී ගුරුවරුන් වෙතින් ද
ක්යාන්ගේෂොබයාෂි සම්ප්‍රදාය අරතිචි,අන්තිචි,අන්කිචි,සෙන්රියෝෂිමබුකුරෝ, ජොඑන නකරාතෝ ආදී ගුරුවරු වෙතින් ඉදිරියට ගියේය. ක්යාන් චොතකු ගේ සිසුවකු වූ තත්සුමෝ ෂිටබුතුරෝ නිර්මාණයකළ ඉෂින් රියු ශෛලිය ද ඔකිනාවා හි ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගනී.සෙයකි අරතකි විසින් ගෝහන්සොකෙන් ගේ සම්ප්‍රදාය රැකගත්තේය.ගෝජුරියුසම්ප්‍රදායෂෝරින් රියු සම්ප්‍රදාය තුළ රළුබව,ශක්තිය,වේගය,ඉණ උස්පහත්කර ගමන්කිරීම,කෙටි ඉරියව්, පහරදීම් ලක්ෂණ වැඩිවීම සහ ස්වභාවික ශ්වසනය යන මූලධර්ම ගැබ්වී තිබුණි. නහාතේ සම්ප්‍රදායේ රළු හා මෟදුබව පහත්වූ ඉරියව් තුළ තිබේ.ලක්ෂණ සහ ආයාසකර ශ්වසන අභ්‍යාස කුළුගැන්වී තිබේ.හිගා ඔන්කා ‍ගේ සදු මියානි චෝජුන් ගුරුතුමා මෙම සම්ප්‍රදාය"රළු සහ මෳදුබව"යන අරුතැති ගෝ ජු රියු ලෙස නම්කළේය. මෙහිදී එතුමාට ජුහාත්සු තියෝදෝ නම් ගුරුවරයා මහත්සේ උපකාරවුණි. මෙම ශෛලිය ජිනන් ෂින්සාතෝ,මෙයි කෝකු යාගි,යෝගි සබුරෝ,උළුහෙරා,කෙයි මියානි,එයිචි මියා සාතෝ,කොෂින් ඉනා ආදී ගුරුවරු විශාල පිරිසක් අතින් ඉදිරියට පැමිණිනි.											ඔකිනාවා හිබිහිවූ අනෙකුත් ශෛලින් කන්චු උච්චිතුමා නිර්මාණයකළ උච්චි රියු ශෛලියන් වැදගත් වේ. මෙයින් ඔකිනාවා හි ප්‍රදාන ‍ශ