LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
රිපිටක ධර්ම කරුණු නිර්මලව ම මතු පරපුරට උරුම කරමු!පාලිපාලි (Pāli)උච්චාරණය[paːli]ස්වදේශික වන්නේඉන්දියානු උපමහාද්වීපයනෂ්ට වූමළ බසක් නොවේ. ජීව භාෂාවක් ද නොවේ. සම්භාව්‍ය භාෂාවකි. භාවිතය සාහිත්‍යයේදී හා සජ්ඣායනාවේදී පමණි.භාෂා පවුලඉන්දු-යුරෝපීයඉන්දු-ඉරානීයඉන්දු-ආර්යපාලිලේඛන ක්‍රමයබ්‍රාහ්මී අක්ෂර, බ්‍රාහ්මීය-ආභාෂය ලැබූ අකුරු හා ලතින් අක්ෂර (refer to article)භාෂා කේතISO 639-1piISO 639-2pliISO 639-3pliසම්භවය හා සංවර්ධනයපාළි භාෂාවේ නිරුක්තිය සදහන් කළහොත් ශ්‍රැතිස්මෘති අනුව පාළි යන නාමය සෑදී ඇත්තේ මෙලෙස යි. සන්ධි ක්‍රමය අනුව පහ+එළි යනුවෙන් විසන්ධි කර ගත හැක. මෙහි පහ යන වචනය හ ව්‍යංජනය ලොප් වී ප්‍රථම අක්ෂරය දීර්ඝ වේ. එලෙස එය පා බවට පත් වේ.උදාහරණ ලෙස පොහොර- පෝර වේ.මිහිරි- මීරි වේ. එළි වනාහි එ අක්ෂරය ලොප් වී ළි පමණක් සම්බන්ධ  වේ. පා අක්ෂරයත් ළි අක්ෂරයත් එකතු වී පාළි වේ. මෙහි පහ යන්නෙහි අරුත නම් පංචස්කන්ධය යි.එළි යන්නෙහි අරුත සුද්ධ වීම යන්නයි. පංචස්කන්ධයෙහි නො ඇලීම පහ එළි වීම යි. පංචස්කන්ධය ට අමතර ව මනස ද තවත් ආයතනයකි. මෙම සළායතන සුද්ධ  වීමෙන් හෙළ භාෂාව නිර්මණය වී ඇත. හය* එළි. හෙළ
භාෂාව වේ.  [1][2]පාලි භාසාවේ අක්ෂරපාලි භාෂාව අක්ෂර 41කින් සමන්විතය. එහි ස්වර අක්ෂර 8ක් ද ව්‍යඤ්ජන අක්ෂර 33ක් ද ඇත.සරා (ස්වර)අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔබ්‍යඤ්ජන (ව්‍යඤ්ජන)ක් (ක) ඛ් (ඛ) ග් (ග) ඝ් (ඝ)  ඞ් (ඞ)ච් (ච) ඡ් (ඡ)  ජ් (ජ) ඣ් (ඣ) ඤ් (ඤ)ට් (ට) ඨ් (ඨ) ඩ් (ඩ) ඪ් (ඪ) ණ් (ණ)ත් (ත) ථ් (ථ) ද් (ද) ධ් (ධ) න් (න)ප් (ප) ඵ් (ඵ) බ් (බ) භ් (භ) ම් (ම)ය් (ය) ර් (ර) ල් (ල) ව් (ව)ස් (ස) හ් (හ) ළ් (ළ)(අං)ඉහත ස්වර අක්ෂර හ්‍රස්ව හා දීර්ඝ යැයි කොටස් දෙකකට බෙදනු ලැබේ.අ, ඉ, උ යන අක්ෂර හ්‍රස්ව අකුරු වේ.ආ, ඊ, ඌ යන අකුරු දීර්ඝ අකුරු වේ.එ සහ ඔ අකුරු දෙකෙහි විශේෂත්වයක් ඇත.එම අකුරු දෙක බැඳි අකුරුවලට මුලින් හෙවත් හල් කිරීම සහිත අකුරකට මුලින් යෙදී ඇති විට හ්‍රස්ව අකුරු ලෙස ගැනේ.උදා:- ඔක්කන්ති (මෙහි ඔ හ්‍රස්ව හෙවත් ඕ ලෙස ඇද ශබ්ද කිරීමක් නොකරයි. මෙලෙසම සොත්ථි, එත්තාවතා, ඛෙත්ත ආදිය ද වෙත්.)එ, ඔ අකුරු දෙකට පිටුපසින් බැඳි අකුරු නැත්නම් හෙවත් හල් අකුරක් නැත්නම් දීර්ඝ අකුරු ලෙස ගැනේ.උදා:- එවං (මෙය 'ඒ' ලෙස ඇද ශබ්ද කළ යුතුය.) ඔසද (මෙය 'ඕ' ලෙස ඇද ශබ්ද කළ යුතුය.) මෙලෙසම ඛෙම, සොම, ලොම ආදිය ද පිළිවෙලින
් ඛේම, සෝම, ලෝම යනාදී ලෙස ශබ්ද කෙරේ.ඉහත ව්‍යඤ්ජන අක්ෂරවල ක සිට ම තෙක් ඇති අකුරු වර්ග 5කට බෙදනු ලැබේ. ඒවා නම් ක වර්ගය, ච වර්ගය, ට වර්ගය, ත වර්ගය, ප වර්ගය.ක වර්ගය- ක, ඛ, ග, ඝ, ඞච වර්ගය- ච, ඡ, ජ, ඣ, ඤට වර්ගය- ට, ඨ, ඩ, ඪ, ණත වර්ගය- ත, ථ, ද, ධ, නප වර්ගය- ප, ඵ, බ, භ, මව්‍යඤ්ජන අකුරුවලින්,ඛ, ඝ, ඡ, ඣ, ඨ, ඪ, ථ, ධ, ඵ, භ යන අකුරු මහාප්‍රාණ වේ.ක, ග, ච, ජ, ඤ, ට, ඩ, ණ, ත, ද, න, ප, බ, ම, ය, ර, ල, ව, ස, හ, ළ අල්පප්‍රාණ වේ.බින්දුව නිග්ගහීතය යැයි හැඳින්වේ.ග, ඝ, ජ, ඣ, ඩ, ඪ, ණ, ද, ධ, න, බ, භ, ම, ය, ර, ල, ව, හ, ළ යන අක්ෂර ඝෝෂ අකුරු නම් වේ.ක, ඛ, ච, ඡ, ට, ඨ, ත, ථ, ප, ඵ, ස යන අකුරු අඝෝෂ අක්ෂර නම් වේ.කණ්ඨජ අක්ෂර:- අ, ආ, ක, ඛ, ග, ඝ, ඞ, හතාලුජ අක්ෂර:- ඉ, ඊ, ච, ඡ, ජ, ඣ, ඤ, යමුද්ධජ අක්ෂර:- ට, ඨ, ඩ, ඪ, ණ, ර, ළදන්තජ අක්ෂර:- ත, ථ, ද, ධ, න, ල, සඔට්ඨජ අක්ෂර:- උ, ඌ, ප, ඵ, බ, භ, මකණ්ඨතාලුජ:- එකණ්ඨොට්ඨජ:- ඔදන්තොට්ඨජ:- වනාමපද සහ විභක්තිපාලි භාෂාවේ නාමපද ප්‍රධාන වශයෙන් පුරුෂ, ස්ත්‍රී හා නපුංසක ලෙස ලිඞ්ග 3කට බෙදේ. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ ජීවී දේවල් පමණක් නොව මුහුද, පොත යනාදී අජීවී වස්තූන් ද ශක
්තිය, තණ්හාව, රස යනාදී නාම පද ද පවා ඉහත ලිඞ්ග තුනෙන් එකකට අයත් වීමය. උදාහරණයක් ලෙස අග්ගි (ගින්න) යන්න පුල්ලිඞ්ග (පුරුෂ ලිඞ්ග) වන අතර රත්ති (රාත්‍රිය) යන්න ඉත්ථී ලිඞ්ගික (ස්ත්‍රී ලිඞ්ගික) ලෙස ද අට්ඨි (අස්ථි) යන්න නපුංසක ලිඞ්ගික ලෙස ද ගැනේ. මෙනිසා පාලි භාසාව යම් පමණකට දුෂ්කර බසක් යැයි ද කෙනෙකුට සිතිය හැක. මෙවැනිම ලිඞ්ග භේදයක් ජර්මානු භාෂාවෙහි ද ඇත.මේ නාමපද අතිශය බොහෝමයක් (කීපයක් හැර) ඒක වචන හා බහු වචන ලෙස ද දැක්වෙත්.එමෙන්ම සෑම නාමපදයක්ම නැවතත් මූලික වශයෙන් විභත්ති 9කට (ආලපන හා කරණ විභත්තීන් ද ඇතුළත්ව) බෙදී විවිධ අර්ථ ප්‍රකාශ කරයි. එම අර්ථ පහත පරිදි දැක්විය හැක.පඨමා - උක්තයආලපන - ආමන්ත්‍රණයදුතියා - කර්මයතතියා - කර්තෘකරණ - යමක හෝ යමෙකු කරණ කොට දෙයක් සිදුවන බව පැවසීමේදීචතුත්ථි - කාටද, කුමකට ද, කා උදෙසා ද ක්‍රියාව කරන්නේ යන්න පැවසීමේදීපඤ්චමී - කුමකින් ක්‍රියාව වන්නේද යන්න පැවසීමේදීඡට්ඨි - කාගේ කුමකගේ ක්‍රියාවක් දැයි පැවසීමේදීසත්තමී - කා කෙරෙහි, කුමක් කෙරෙහි ක්‍රියාව සිදු වන්නේදැයි පැවසීමේදීඉහත විභත්ති බෙදීම ඇති වන්නේ නාම පදය අගට ඕ, ආ, ඒ ආදී ප්‍රත්‍යයන් එක් කිරීමෙනි. සිංහල භාෂාවේ
දී නම් ට, ගේ, හි යන ප්‍රත්‍ය යෙදෙති. නමුත් සිංහල භාෂාවට වඩා පාලි භාෂාවේ ඇති වෙනස්කම් වන්නේ,ලිඞ්ග භේදය අනුව අදාළ ප්‍රත්‍ය වෙනස් වීමනාම පදය අවසන් වන අකුරේ ස්වරය හෙවත් අන්ත ස්වරය අනුව (අකාරාන්ත, ඉකාරාන්ත, ඊකාරාන්ත ආදී) අදාළ ප්‍රත්‍ය වෙනස් වීම යන කරුණු නිසාය.පුල්ලිඞ්ගික නාම පදපුල්ලිඞ්ග පදවල ප්‍රත්‍ය සමූහ 7ක් ඒ ඒ අන්ත ස්වරයට අනුකූලව ඇත.අකාරාන්ත පද ප්‍රත්‍යඒක වචනබහු වචනපඨමාඕආආලපනඅ/ආආදුතියාඅං/ආනංඒතතියා හා කරණඒන/නාඒහි/ඒභිචතුත්ථිආය/ස්සආනංපඤ්චමීආ/ම්හා/ස්මාඒහි/ඒභිඡට්ඨිස්සආනංආධාරඒ/ම්හි/ස්මිංඒසුඋදාහරණ 1- ධම්මඒක වචනබහු වචනපඨමාධම්මෝ (ධර්මය)ධම්මා (ධර්මයෝ)ආලපනධම්ම/ධම්මා (පින්වත් ධර්මය!)ධම්මා (ධර්මයනි!)දුතියාධම්මං (ධර්මයව)ධම්මේ (ධර්මයන්ව)තතියා හා කරණධම්මේන (ධර්මය විසින්/ ධර්මය කරණ කොට/ ධර්මය නිසා/ ධර්මය ලවා/ ධර්මය වශයෙන්/ ධර්මයෙන්/ ධර්මයෙහි/ ධර්මය වෙනුවෙන්/ ධර්මය ලෙස/ ධර්මය හේතුවෙන්/ ධර්මයේදී)ධම්මේහි/ධම්මේභි (ධර්මයන් විසින්/ ධර්මයන් කරණ කොට/ ධර්මයන් නිසා.....)චතුත්ථීධම්මාය/ධම්මස්
ස (ධර්මයට/ ධර්මය උදෙසා/ ධර්මය සඳහා/ ධර්මය පිණිස)ධම්මානං (ධර්මයන්ට...)පඤ්චමීධම්මා/ධම්මම්හා/ධම්මස්මා (ධර්මයෙන්/ ධර්මය කෙරෙන්)ධම්මේහි/ධම්මේභිඡට්ඨීධම්මස්ස (ධර්මයේ/ ධර්මයෙන්/ ධර්මය අතර)ධම්මානංආධාරධම්මේ/ධම්මම්හි/ධම්මස්මිං (ධර්මය කෙරෙහි/ ධර්මයෙහි/ ධර්මය මත/ ධර්මය උඩ/ ධර්මය තුළ/ ධර්මය සමීපයෙහි/ ධර්මය ඇති කල්හී/ ධර්මය ඇති විට/ ධර්මය අතර/ ධර්මයේදී/ ධර්මය පිළිබඳ)ධම්මේසුඋදාහරණ 2- අත්තඒක වචනබහු වචනපඅත්තා (තමා/ ආත්මය)අත්තානෝ (ආත්මයෝ)ආඅත්ත/අත්තා (පින්වත් ආත්මය!)අත්තානෝ (ආත්මයනි!)දුඅත්තානං/අත්තං (තමාව)අත්තානෝ (ආත්මයන්ව)ත හා කඅත්තේන/අත්තනා (තමා විසින්/ තමා නිසා)අත්තනේහි/අත්තනේභිචඅත්තනෝ (තමාට)අත්තානං (ආත්මයන්ට)පඅත්තනා (තමාගෙන්)අත්තනේහි/අත්තනේභි (ආත්මයන්ගෙන්)ඡඅත්තනෝ (තමාගේ)අත්තානංසඅත්තනි (තමා කෙරෙහි)අත්තනේසු (ආත්මයන්හි)උදාහරණ 3 - චරන්තමෙවැනි වර්තමාන කාල කෘදන්ත පද ඉහත ඒවාට වඩා වෙනස්ය.ඒක වචනබහු වචනපචරං (හැසිරෙන්නා)චරන්තෝ/චරන්තා (හැසිරෙන්නෝ)ආචරං/චර/චරා (එබ්බා හැසිරෙන්නා!)චරන්තෝ/චරන්තාදුචරන්
තං (හැසිරෙන්නාව)චරන්තේත හා කචරතා/චරන්තේන (හැසිරෙන්නා විසින්)චරන්තේහි/ චරන්තේභිචචරතෝ/චරන්තස්ස (හැසිරෙන්නාට)චරතං/චරන්තානංපචරතා/චරන්තම්හා/චරන්තස්මා (හැසිරෙන්නාගෙන්)චරන්තේහි/චරන්තේභිඡචරතෝ/චරන්තස්ස (හැසිරෙන්නාගේ)චරතං/චරන්තානංසචරති/චරින්තේ/චරන්තම්හි/චරන්තස්මිං (හැසිරෙන්නා කෙරෙහි)චරන්තේසුඋදාහරණ 4 - චේතමෙවැනි චචන ද ඉහත ඒවාට වඩා වෙනස්ය.ඒක වචනබහු වචනපචේතෝ (සිතීම)චේතා (සීතීම්)ආචේත/චේතා (එම්බා සිතිවිල්ල!)චේතාදුචේතං (සිතිවිල්ලව)චේතේත හා කචේතසා/චේතේන (සිතීම නිසා)චේතේහි/චේතේභිචචේතසෝ/චේතස්ස (සිතීමට)චේතානංපචේතා/චේතම්හා/චේතස්මා (සිතීමෙන්)චේතේහි/චේතේභිඡචේතසෝ/චේතස්ස (සිතීමේ/ සිතිවිල්ලේ)චේතානංසචේතසි/චේතේ/චේතම්හි/චේතස්මිං (සිතීමෙහි)චේතේසුඉකාරාන්ත පද ප්‍රත්‍යඒක වචනබහු වචනපඉඊ/අයෝආඉඊ/අයෝදුඉංඊ/අයෝත හා කනාඊහි/ඊභිචනෝ/ස්සඊනංපනා/ම්හා/ස්මාඊහි/ඊභිඡනෝ/ස්සඊනංසම්හි/ස්මිංඉසු/ඊසුඋදාහරණ - ගහපතිඒක වචනබහු වචනපගහපති (ගෘහපතියා)ගහපතී/ගහපතයෝ
ආගහපතිගහපතී/ගහපතයෝදුගහපතිංගහපතී/ගහපතයෝත හා කගහපතිනාගහපතීහි/ගහපතීභිචගහපතිනෝ/ගහපතිස්ස (ගෘහපතියාට)ගහපතීනංපගහපතිනා/ගහපතිම්හා/ගහපතිස්මා (ගෘහපතියාගෙන්)ගහපතීහි/ගහපතීභිඡගහපතිනෝ/ගහපතිස්සගහපතීනංසගහපතිම්හි/ගහපතිස්මිංගහපතිසු/ගහපතීසුඊකාරාන්ත පදමේ ප්‍රත්‍ය ද ඉකාරාන්ත පද ප්‍රත්‍යවලට බොහෝ දුරට සමානය.උදාහරණ - පාපකාරීඒක වචනබහු වචනපපාපකාරී (පව් කාරයා)පාපකාරී/පාපකාරිනෝආපාපකාරීපාපකාරී/පාපකාරිනෝදුපාපකාරිනං/පාපකාරිංපාපකාරී/පාපකාරිනෝත හා කපාපකාරිනාපාපකාරිහි/පාපකාරිභිචපාපකාරිනෝ/පාපකාරිස්සපාපකාරීනංපපාපකාරිනා/පාපකාරිම්හා/පාපකාරිස්මාපාපකාරිහි/පාපකාරිභිඡපාපකාරිනෝ/පාපකාරිස්සපාපකාරීනංසපාපකාරිනි/පාපකාරිම්හි/පාපකාරිස්මිංපාපකාරිසු/පාපකාරීසුඋකාරාන්ත පදඋදාහරණ - මච්චුඒක වචනබහු වචනපමච්චු (මාරයා)මච්චූ/මච්චවෝ (මාරයෝ)ආමච්චු (එම්බා මාරය)මච්චූ/මච්චවෝදුමච්චුං (මාරයාව)මච්චූ/මච්චවෝ (මාරයින්ව)ත හා කමච්චුනා (මාරයා විසින්)මච්චූභි/මච්චූහිචමච්චුනෝ/මච්චුස්ස (මාරයාට)මච්චචුනං/මච
්චූනංපමච්චචුනා/මච්චුම්හා/මච්චුස්මා (මාරයාගෙන්)මච්චූහි/මච්චූභිඡමච්චුනෝ/මච්චුස්ස (මාරයාගේ)මච්චූනංසමච්චුම්හි/මච්චුස්මිං (මාරයා කෙරෙහි)මච්චුසු/මච්චූසුඋදාහරණ - කත්තුඒක වචනබහු වචනපකත්තා (කර්තෘ)කත්තාරෝආකත්ත/කත්තා (පින්වත් කර්තෘ)කත්තාරෝදුකත්තාරං (කර්තෘව)කත්තාරේ/කත්තාරෝත හා කකත්තාරා (කර්තෘ විසින්)කත්තාරේහි/කත්තාරේභිචකත්තු/කත්තුනෝ/කත්තුස්ස (කර්තෘට)කත්තාරානං/කත්තානංපකත්තාරා (කර්තෘගෙන්)කත්තාරේහි/කත්තාරේභිඡකත්තු/කත්තුනෝ/කත්තුස්ස (කර්තෘගේ)කත්තාරානං/කත්තානංසකත්තරි (කර්තෘ කෙරෙහි)කත්තාරේසුඋදාහරණ - භගවන්තුඒක වචනබහු වචනපභගවා/භගවන්තෝ (භාග්‍යවන්තයා)භගවන්තෝ/භගවන්තාආභගවං/භගවා (භාග්‍යවතුනි!)භගවන්තෝ/භගවන්තාදුභගවන්තං (භාග්‍යවතුන්ව)භගවන්තේත හා කභගවතා/භගවන්තේන (භාග්‍යවතුන් විසින්)භගවන්තේහි/භගවන්තේභිචභගවතෝ/භගවන්තස්ස (භාග්‍යවතුන්ට)භගවතං/භගවන්තානංපභගවතා/භගවන්තම්හා/භගවන්තස්මා (භාග්‍යවතුන්ගෙන්)භගවන්තේහි/භගවන්තේභිඡභගවතෝ/භගවන්තස්ස (භාග්‍යවතුන්ගේ)භගවතං/භගවන්තානංසභගවති/භගවන
්තේ/භගවන්තම්හි/භගවන්තස්මිං (භාග්‍යවතුන් කෙරෙහි)භගවන්තේසුඌකාරාන්ත පදඋදාහරණ - කතඤ්ඤූඒක වචනබහු වචනපකතඤ්ඤූ (කළගුණ දන්නා)කතඤ්ඤු/කතඤ්ඤුනෝආකතඤ්ඤූකතඤ්ඤු/කතඤ්ඤුනෝදුකතඤ්ඤුංකතඤ්ඤු/කතඤ්ඤුනෝත හා කකතඤ්ඤුනාකතඤ්ඤුහි/කතඤ්ඤුභිචකතඤ්ඤුනෝ/කතඤ්ඤුස්සකතඤ්ඤුනංපකතඤ්ඤුනා/කතඤ්ඤුම්හා/කතඤ්ඤුස්මාකතඤ්ඤුහි/කතඤ්ඤුභිඡකතඤ්ඤුනෝ/කතඤ්ඤුස්සකතඤ්ඤුනංසකතඤ්ඤුම්හි/කතඤ්ඤුස්මිංකතඤ්ඤුසුඉත්ථිලිඞ්ගික නාම පදආකාරාන්ත පද ප්‍රත්‍යඒක වචනබහු වචනපඨමාආආ/ආයෝආලපනඒආ/ආයෝදුතියාඅංආ/ආයෝතතියා, කරණ, චතුත්ථි, පඤ්චමී, ඡට්ඨී, සත්තමීආය-තතියා, කරණ, පඤ්චමී-ආහි/ආභිචතුත්ථි, ඡට්ඨී-ආනංසත්තමීආයංආසුඋදාහරණ - පඤ්ඤාඒක වචනබහු වචනපපඤ්ඤා (ප්‍රඥාව)පඤ්ඤා/පඤ්ඤායෝ (ප්‍රඥාවෝ)ආපඤ්ඤේපඤ්ඤා/පඤ්ඤායෝදුපඤ්ඤංපඤ්ඤා/ පඤ්ඤායෝත හා කපඤ්ඤායපඤ්ඤාහි/පඤ්ඤාභිචපඤ්ඤානංපපඤ්ඤාහි/පඤ්ඤාභිඡපඤ්ඤානංසපඤ්ඤාය/ පඤ්ඤායංපඤ්ඤාසුඉකාරාන්ත පදඋදාහරණ - ජාතිඒක වචනබහු වචනපජාති (ජාතිය)ජාතී/ජාතියෝ/ජ
ාත්‍යෝආජත්ති (එම්බා ජාතිය)ජත්තී/ජත්තියෝ/ජාත්‍යෝදුජත්තිං (ජාතියව)ජත්තී/ජත්තියෝ/ජාත්‍යෝත හා කජාතියා/ ජාත්‍යාජාතීහි/ජාතීභිචජාතියාජාතීනංපජාතියා/ ජාත්‍යාජාතීහි/ජාතීභිඡජාතියාජාතීනංසජාතියා/ ජාත්‍යා/ ජාතියං/ජාත්‍යං/ජාතිං/ජාතෝජාතිසු/ජාතීසුඊකාරාන්ත පදඋදාහරණ - රාජිනීඒක වචනබහු වචනපරාජිනී (රැජිණ, රැජිණියනි)රාජිනි/ රාජිනියෝආදුරාජිනියං/රාජිනිං (රැජිණව)රාජිනි/ රාජිනියෝත හා කරාජිනියාරාජිනිභි/රාජිනිහිචරාජිනංපරාජිනිභි/රාජිනිහිඡරාජිනංසරාජිනියා/ රාජිනියංරාජිනිසුඋකාරාන්ත, ඌකාරාන්ත පදද මීට බොහෝ සමානයනපුංසකලිඞ්ගික නාම පදප්‍රත්‍යඒක වචනබහු වචනපඨමා, ආලපනඅංආ/ආනිදුතියාඅංඒ/ආනිතතියා, කරණඒනඒහි/ඒභිචතුත්ථිආය/ස්සආනංපඤ්චමීආ/ම්හා/ස්මාඒහි/ඒභිඡට්ඨීස්සආනංසත්තමීඒ/ම්හි/ස්මිංඒසුඋදාහරණ - පාපඒක වචනබහු වචනපපාපංපාපා/පාපානිආපාපංපාපේ/පාපානිදුපාපංපාපේ/ පාපානිත හා කපාපේනපාපේහි/පාපේභිචපාපාය/පාපස්සපාපානංපපාපා/ප
ාපම්හා/පාපස්මාපාපේහි/පාපේභිඡපාපස්ස, පාපානංපාපානංසපාපේ/පාපම්හි/පාපස්මිංපාපේසුකම්ම ශබ්දයේදීඒක වචනබහු බවචනපකම්මංකම්මා/ කම්මානිආදුකම්මේ/ කම්මානිත හා කකම්මුනා/කම්මනා/කම්මේනකම්මේහි/ කම්මේභිචකම්මුනෝ/කම්මස්සකම්මානංපකම්මා/ කම්මම්හා/ කම්මස්මාකම්මේහි/ කම්මේභිඡකම්මුනෝ/කම්මස්සකම්මානංසකම්මනි/කම්මේ/කම්මම්හි/කම්මස්මිංකම්මේසුසබ්බනාම පදත (ඔහු/ඇය/එය/එම/එයා)පුල්ලිඞ්ගඒක වචනබහු වචනපසෝ (ඔහු/එයා)නේ/තේ (ඔවුහූ)දුනං/තංනේ/තේත හා කනේන/තේනනේහි/තේහි/නේභි/තේභිචනස්ස/තස්සනේසං/නේසානං/තේසං/තේසානංපනම්හා/තම්හා/තස්මා/නස්මානේහි/තේහි/නේභි/තේභිඡනස්ස/තස්සනේසං/නේසානං/තේසං/තේසානංසතම්හි/නම්හි/තස්මිං/නස්මිංනේසු/තේසුඉත්ථි ලිඞ්ගඒක වචනබහු වචනපසානා/නායෝ/තා/තායෝදුනං/තංනා/නායෝ/තා/තායෝත හා කනාය/තායනාහි/තාහි/නාභි/තාභිචතිස්සාය/තිස්සා/තස්සා/තායතාසං/තාසානංපනාය/තායනාහි/තාහි/නාභි/තාභිඡතිස්සාය/තිස්සා/තස්සා/තායතාසං/තාසානංසතිස්සං/තස්සං/තායංනාසු
/තාසුනපුංසක ලිඞ්ගඒක වචනබහු වචනපනං/තංනේ/තේ/තානි/නානිදුත හා කනේන/තේනනේහි/තේහි/නේභි/තේභිචනස්ස/තස්සනේසං/තේසං/නේසානං/තේසානංපතභ්හා/නම්හා/නස්මා/තස්මානේහි/තේහි/තේභි/නේභිඡනස්ස/තස්සනේසං/තේසං/නේසානං/තේසානංසතම්හි/නම්හි/නස්මිං/තස්මිංනේසු/තේසුසබ්බ (සියල්ල)පුල්ලිඞ්ගසබ්බෝ, සබ්බේ (පඨමා)සබ්බං, සබ්බේ (දුතයා)සබ්බේන, සබ්බේහි/සබ්බේභි (තතියා/ කරණ)සබ්බස්ස, සබ්බේසං/සබ්බේසානං (චතුත්ථි/ ඡට්ඨී)සබ්බා/සබ්බම්හා/සබ්බස්මා, සබ්බේහි/ සබ්බේභි (පඤ්චමී)සබ්බම්හි/සබ්බස්මිං, සබ්බේසු (සත්තමී)ඉත්ථි ලිඞ්ගසබ්බා, සබ්බා/ සබ්බයෝ (පඨමා)සබ්බං, සබ්බා/සබ්බයෝ (දුතියා)සබ්බාය, සබ්බාහි/ සබ්බාභි (තතියා/ කරණ/ පඤ්චමී)සබ්බස්සා/සබ්බාය, සබ්බාසං/ සබ්බසානං (චතුත්ථි/ ඡට්ඨී)සබ්බස්සං/ සබ්බායං, සබ්බාසු (සත්තමී)නපුංසක ලිඞ්ගසබ්බං, සබ්බානි (පඨමා/ දුතියා)ඉතිරි විභත්ති පුල්ලිඞ්ගයෙහි මෙන් වර නැගේ.ය (යමෙක්/ යමක්)පුල්ලිඞ්ගයෝ, යේ (පඨමා)යං, යේ (දුතියා)යේන, යේහි/ යේභි (තතියා/ කරණ)යස්ස, යේසං/යේසානං (චතුත්ථි/ ඡට්ඨී)යම්හා/ යස්මා, යේහි/ යේභි (පඤ්චමී)යම්හි/ යස්මිං, යේසු (සත්තමී)ඉත
්ථි ලිඞ්ගයා, යා/ යායෝ (පඨමා)යං, යා/ යායෝ (දුතියා)යාය, යාහි/ යාභි (තතියා/ කරණ/ පඤ්චමී)යස්සා/ යාය, යාසං/ යාසානං (චතුත්ථි/ ඡට්ඨී)යස්සං/ යායං, යාසු (සත්තමී)නපුංසක ලිඞ්ගයං, යේ/ යානි (පඨමා/ දුතියා)ඉතිරි විභත්ති පුල්ලිඞ්ග මෙන් වර නැගේ.තුම්හ (නුඹ)ලිඞ්ග භේදයක් නැතත්වං/ තුවං (පඨමා), තුම්හේ (බහු වචන)තං/ තවං/ ත්වං/ තුවං/ තේ (දුතියා), තුම්හාකං/ තුම්හේ/ වෝ (බහු)ත්වයා/ තයා (තතියා, කරණ, පඤ්චමී), තුම්හේහි/ තුම්හේභි (බහු)තව/ තුය්හං/ තුම්හං/ තේ (චතුත්ථි, ඡට්ඨී), තුම්හාකං/ තුම්හේ/ වෝ (බහු)ත්වයි/ තයි (සත්තමී), තුම්හේසු (බහු)අම්හ (මම)ලිඞ්ග භේදයක් නැතඅහං (පඨමා), මයං/ අම්හේ (අපි)මං/ මමං (දුතයා), අම්හාකං/ අම්හේ (බහු වචන)මයා (තතියා, කරණ, පඤ්චමී), අම්හේහි/ අම්හේභි (බහු)මම/ මය්හං/ අම්හං/ මමං/ මේ (චතුත්ථී, ඡට්ඨී), අම්හාකං/ අස්මාකං/ අම්හේ (බහු)මයි (සත්තමී), අම්හේසු (බහු)ඒත (අර/ අරයා/ අරක)පුල්ලිඞ්ගඒසෝ (අරයා), ඒතේ (අරගොල්ලෝ)ඒතං (දුතියා), ඒතේ (බහු වචන)ඒතේන (තතියා, කරණ), ඒතේහි/ ඒතේභි (බහු)ඒතස්ස (චතුත්ථී, ඡට්ඨී), ඒතේසං/ ඒතේසානං (බහු)ඒතම්හා/ ඒතස්මා (අරයාගෙන්), ඒතේහි/ ඒතේභි (බහු)ඒතම්හි/ ඒ
තස්මිං (අරයා කෙරෙහි), ඒතේසු (අර අය කෙරෙහි)ඉත්ථි ලිඞ්ගඒසා (පඨමා), ඒතා/ ඒතායෝ (බහු)ඒතං (දුතියා), ඒතා/ ඒතායෝ (බහු)ඒතාය (තතියා, කරණ), ඒතාහි/ ඒතාභි (බහු)ඒතිස්සාය/ ඒතිස්සා/ ඒතාය (චතුත්ථී,  ඡට්ඨී), ඒතාසං/ ඒතාසානං (බහු)ඒතාය (පඤ්චමී), ඒතාහි/ ඒතාභි (බහු)ඒතිස්සං/ ඒතස්සං/ ඒතායං (සත්තමී), ඒතාසු (බහු)නපුංසක ලිඞ්ගඒතං (පඨමා, දුතියා), ඒතේ/ ඒතානි (බහු)ඉතිරි විභක්ති පුල්ලිඞ්ගයෙහි මෙන් වර නැගේ.ඉම (මේ/ මෙයා/ මැය/ මෙය)පුල්ලිඞ්ගඅයං (පඨමා), ඉමේ (බහු)ඉමං (දුතියා), ඉමේ (බහු)ඉමිනා/ අනේන (තතියා, කරණ), ඉමේහි/ ඉමේභි/ ඒහි/ ඒභි (බහු)අස්ස/ ඉමස්ස (චතුත්ථී, ඡට්ඨී), ඒසං/ ඒසානං/ ඉමේසං/ ඉමේසානං (බහු)ඉමස්මා/ අස්මා/ ඉමම්හා (පඤ්චමී), ඉමේහි/ ඉමේභි/ ඒහි/ ඒභි (බහු)ඉමස්මිං/ ඉමම්හි/ අස්මිං (සත්තමී), ඉමේසු/ ඒසු (බහු)ඉත්ථි ලිඞ්ගඅයං (පඨමා), ඉමා/ ඉමායෝ (බහු)ඉමං (දුතියා), ඉමා/ ඉමායෝ (බහු)ඉමාය (තතියා, කරණ, පඤ්චමී), ඉමාහි/ ඉමාභි (බහු)ඉමිස්සා/ ඉමිස්සාය/ ඉමාය/ අස්සා/ අස්සාය (චතුත්ථී, ඡට්ඨී), ඉමාසං/ ඉමාසානං (බහු)ඉමස්සං/ ඉමායං/ අස්සං (සත්තමී), ඉමාසු (බහු)නපුංසක ලිඞ්ගඉදං/ ඉමං (පඨමා, දුතියා), ඉමේ/ ඉමානි (බහු)ඉති
රි විභක්ති පුල්ලිඞ්ගයෙහි මෙන් වර නැගේ.අව්‍යය පදඋපසග්ගඅඅ + ධම්ම = අධම්ම (ධර්මයට විරුද්ධ / පටහැනි)අ + සඞ්ඛත = අසඞ්ඛත (හේතු ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් නොසැකසුණු)අ + නිදස්සන = අනිදස්සන (නිදසුන් දැක්විය නොහැකි දේ / නිවන)අවඅව + ඛිත්ත = අවක්ඛිත්ත (යට හෙළූ)අව + මුත්ත - ඔ + මුත්ත = ඔමුත්ත (ගැලවූ)අව + ගච්ඡති = අවගච්ඡති (දැන ගනී)අව + ජානන = අවජානන (පරිභව වන සේ දැන්වීම/ නින්දා කිරීම)අනුඅනු + ඒති = අන්වේති (අනුව එයි)අනු + රත්තෝ = අනුරත්තෝ (ඒ අනුවම ඇළුණු)අනු + රූපං = අනුරූපං (ඒ රූපයට අනුව ඇති)අනු + මොග්ගල්ලානං = අනුමොග්ගල්ලානං (මුගලන් මහ රහතන් වහන්සේට වඩා අඩුය. උදා:- අනුමොග්ගල්ලානං ඉද්ධිමන්තෝ - මුගලන් තෙරුන් වහන්සේට වඩා ඍද්ධිමත් බවින් අඩුය)අනු + වසිතා = අන්වසිතා (යමක් ඇසුරු කොට වසන්නෝ)අභිඅභි + මුඛ = අභිමුඛ (සමීපයේ)අභි + කන්ත = අභික්කන්ත (ඉතා කාන්තිමත්/ ප්‍රිය)අභි + කීළති = අභිකීළති (බොහෝ සේ ක්‍රීඩා කරයි)අභි + වන්දති = අභිවන්දති (මැනවින් වඳියි)ආආ + කඞ්ඛා = ආකඞ්ඛා (කැමත්ත)ආ + රාජං = ආරාජං (රජු තෙක්)ආ + ගඞ්ගා = ආගඞ්ගා (ගඟ දක්වා)ආ + ගත = ආගත (පැමිණි)අතිඅති + කම = අ
තික්කම (ඉක්මවීම)අති + ඛීණ = අතිඛීණ (ඉතා ක්‍ෂීණ වූ)අධිඅධි + පඤ්ඤා = අධිපඤ්ඤා (අධික/උසස් ප්‍රඥාව)අධි + දේව = අධිදේව (ප්‍රධාන දෙවියා)අධි + ඨාති = අධිට්ඨාති (අධිෂ්ඨාන කරයි)අධි + පද + ය + ති = අධිපජ්ජති (පැමිණෙයි)අපඅප + කඩ්ඪති = අපකඩ්ඪති (ඉවතට අදී/ නෙරපයි)අප + චර = අපචර (සාවද්‍ය හැසිරීම)අප + චයති = අපචයති (පුදයි)උඋ + ඝෝස = උග්ඝෝස (උස්ව නැඟුණු ඝෝෂාව)උ + සජති = උස්සජති (ඉවත් කරයි/ හරියි)උ + භූත = උබ්භූත (පහළ විය)උපඋප + නිවේසන = උපනිවේසන (සමීපව සේවනය කිරීම)උප + කප්පිත = උපකප්පිත (පූජාවට කැප කළ)උප + කෝසති = උපක්කෝසති (බොහෝ සේ නින්දා කරයි)උප + ආ + දාන = උපාදාන (දැඩිව අල්ලා ගැනීම)උප + පජ්ජති = උපපජ්ජති (උපදියි)දුදු + ඛ = දුක්ඛ (තෘප්තිමත් විය හැකි දෙයක් නැති හිස් බව දැනීම)දු + ජහ = දුජ්ජහ (අත් හැරීමට අපහසුව)නිනි + කමු + ති = නික්ඛමති (රැඳී නොසිට නික්ම යාම)නි + කඩ්ඨ + ති = නික්කඩ්ඪති (රඳවා නොගෙන පිටමං කිරීම/ නෙරපීම)නි + කඞ්ඛ = නික්කඞ්ඛ (නිසැක)නි + කුජ්ජේති = නික්කුජ්ජේති (යටිකුරු කරයි)නි + කන්තති = නිකන්තති (හාරා කපයි)නීනී + වරණ = නීවරණ (හොඳින් වැළකීම)නී + හරිත = නී
හරිත (බැහැර කළ)පප + ඤා = පඤ්ඤා (ඇත්ත ඇති සැටියෙන්ම දනී)ප + නීත = පණීත (උතුම් බවට පැමිණි)ප + වාසී = පවාසී (වෙන්ව විසී)ප + භවති = පභවති (හොඳින් පහළ වේ)ප + නිධානං = පණිධානං (පැතීම)පරාපරා + භූත = පරාභූත (පිරිහුණු)පරා + ජේති = පරාජේති (පරදවයි)පරා + ආයන = අනුන් වෙත යෑම/ පිහිට/ ආධාරය)පරා + කමති = පරක්කමති (යමක් මුළුමනින්ම අවසන් කිරීමට උත්සාහ කිරීම)පරිපරි + ඉක්ඛති = පරික්ඛති (හාත්පස හොඳින් පරික්ෂා කරයි)පරි + කිරති = පරිකිරති (හාත්පස විසුරුවයි)පරි + කඩ්ඨති = පරිකඩ්ඨති (එහා මෙහා අදියි)පරි + ඛිපති = පරික්ඛිපති (හාත්පස වටකරයි)පරි + ඛණති = පරිඛණති (හාත්පස හාරයි)පති/ පටිපති + රූප = පතිරූප (සමාන රූපය/ ආකාරය)පති + ඨති = පතිට්ඨති (ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කරයි)පති + ක්‍රියා = පතික්‍රියා (ප්‍රතික්‍රියාව)පටි + කමති = පටික්කමති (ආපසු යයි)විවි + සුජ්ඣති = විසුජ්ඣති (විවිධ අයුරින් පිරිසිදු වෙයි)වි + කත = විකත (කළ දෙයට විරුද්ධ දෙයක් කර වෙනස් කරන ලද)වි + මුඛ = විමුඛ (ඉවතට හැරවූ මුහුණ)වි + රාග = විරාග (පහවූ රාගය)සස + භික්ඛු = සභික්ඛු (භික්ෂූන් සහිත)ස + සඞ්ඛාර = සසඞ්ඛාර (සඞ්ඛාර සහිත)සංසං +
වද්ධන = සංවද්ධන (මැනවින් වැඩීම/ සංවර්ධනය)සං + කිලිස්සති = සංකිලිස්සති (අතිශයින් කිලිටි වෙයි)සං + ජානාති = සඤ්ජානාති (හඳුනා ගනියි)සං + සරති = සංසරති (යළි යළි සැරිසරයි)සුසු + ධම්ම = සුධම්ම (යහපත් ධර්මය)සු + ලභ = සුලභ (පහසුවෙන් ලැබිය හැකි)දුදු + භික්ඛ = දුබ්භික්ඛ (දුර්භික්ෂය)දු + ලභ = දුල්ලභ (පහසුවෙන් ලැබිය නොහැකි)නිපාතඅථ/අථෝ (ඉක්බිති)ඛෝ (වනාහි)ඛලු (ඒකාන්තයෙන්; ප්‍රතිෂෙධ, වාක්‍යාලඞ්කාර අවධාරණ, ප්‍රසිද්ධිය යන අර්ථ)නු (නේ, නෙව, නේද?)ඉති (මෙසේ; හේතු, ප්‍රකාර, ආද්‍යාර්ථ, අවධාරණ, නිදර්‍ශන, පදාර්ථ විපර්‍ය්‍යාස, පරිසමාප්ති යන අර්ථ)සෙය්‍යථාපි (යම් සේ)සහ (සමඟ)සද්ධිං (සමඟ)යදි (ඉතින්, ඉදින්)චේ (ඉතින්, ඉදින්)න (නො)නෝ (නො, නොවේද?)මා (එපා)ච (ද)වා (හෝ - හැර)පන (වනාහි,වූ කලී) විකල්පාර්ථයේදී (එහෙත්,නමුත්)අපි (ත්)සද්දං + අපි = සද්දම්පි (සද්දයකුත්)ජාති + අපි = ජාතිපි (ඉපදීමත්)ජරා + අපි = ජරාපි (දිරා යාමත්)අලං (ඔය ඇති, ප්‍රමාණයි, යෝග්‍යයි, සමර්ථයි, සෑහේ, අලඞ්කාර අර්ථය, පර්‍ය්‍යාප්ති අර්ථය, ප්‍රතිෂෙධ අර්ථය, සුදුසුය)තෝපඤ්චමී හෝ සත්තමී අර්ථය මෙම නිපාතය පදයක් අවසානයට
යෙදීමෙන් ලැබේ.අග්ගි + තෝ = අග්ගිතෝ (අග්නියෙන්)රාජ + තෝ = රාජතෝ (රජු කෙරෙන්)ය + තෝ = යතෝ (යමකින්)ත + තෝ = තතෝ (එයින්)කු + තෝ = කුතෝ (කොයින්)ඒත + තෝ = ඒතතෝ/ අතතෝ (මෙයින්)පච්ඡ + තෝ = පච්ඡතෝ (පසුව)පුර + තෝ = පුරතෝ (ඉදිරියෙහි)ත්‍රකිං + ත්‍ර = කු + ත්‍ර = කුත්‍ර (කොහි ද?, කොහේද?)ඒත + ත්‍ර = අත + ත්‍ර = අත්‍ර (මෙහි)ය + ත්‍ර = යත්‍ර (යම් තැනක)ත + ත්‍ර = තත්‍ර (එහි)අඤ්ඤ + ත්‍ර = අඤ්ඤත්‍ර (අන්‍යන්හි, අන්‍ය තැනෙක්හි, අන්‍යයෙක් කෙරෙහි)ථකිං + ථ = කු + ථ = කුත්ථ (කොහිද?)ඒත + ථ = එත්ථ (මෙහි)ත + ථ = තත්ථ (එහි)ය + ථ = යත්ථ (යමෙක් කෙරෙහි, යම් තැනක)ථංඉම + ථං = ඉ + ථං = ඉත්ථං (මෙසේ)කිං + ථං = ක + ථං = කථං (කෙසේ)දාසබ්බ + දා = සබ්බදා (සැමදා)ඒක + දා = ඒකදා (එක් දවසක)ය + දා = යදා (යම් දවසක)ධඉම + ධ = ඉ + ධ = ඉධ (මෙහි)ක්‍රියා පද (ආඛ්‍යාත)වත්තමානා, පඤ්චමී, සත්තමී, හීයන්තනී, පරොක්ඛා, අජ්ජතනී, භවිස්සන්තී, කාලාතිපත්ති යනුවෙන් ආඛ්‍යාත විභත්ති කාල 8කි. එම එක් එක් ආඛ්‍යාත විභත්තිය පඨම, මජ්ඣිම, උත්තම ලෙස පුරිස 3කට ද පරස්ස පද හා අත්තනෝ පද ලෙස වර්ග 2කට ද කත්තූ, කම්ම හා භාව සාධන යන
කාරක 3කට ද බෙදේ. ක්‍රියාවේ ඵලය ලැබෙන්නේ අන් අයට නම් එය පරස්ස පද ලෙස ද ක්‍රියාවේ ඵලය ලැබෙන්නේ එය සිදු කරන්නාටම නම් එය අත්තනෝ පද ලෙස ද තබයි. කත්තු උක්ත වන වාක්‍ය කත්තු කාරක ලෙස ද කම්මය උක්ත වන වාක්‍ය කම්ම කාරක වාක්‍ය ලෙස ද හැඳින් වේ. භාව සාධන වාක්‍ය මඟින් සිදු වීම් මාත්‍රය පමණක් ප්‍රකාශ කෙරේ.සබ්බ ධාතුකඉහත විභත්ති 8න් වත්තමානා, පඤ්චමී, සත්තමී, හීයන්තනී යන විභතතිවල සියළුම ධාතූන් වර නැගේ. එනිසා ඒ විභත්තිවලට සබ්බ ධාතුක විභත්ති යැයි කියනු ලැබේ.අසබ්බ ධාතුකපරොක්ඛා, අජ්ජතනී, භවිස්සන්තී, කාලාතිපත්ති යන විභත්තිවල ඇතැම් ධාතූන් වර නොනැගෙන නිසා ඒවා අසබ්බ ධාතුක විභත්ති යැයි කියනු ලැබේ. මෙම විභත්තීන්හි ධාතූන් වර නැගෙන විට ධාතුව සහ විභත්ති ප්‍රත්‍යය අතර ඉකාරයක් ආගමනය වේ. උදා:- පච + ඉ + ස්සති = පචිස්සතියම් කිසි ක්‍රියා පදයක් සෑදෙන්නේ ධාතුවට අදාළ ආඛ්‍යාත විභත්ති ප්‍රත්‍ය යෙදීමෙනි. එම ධාතු සකම්මක, අකම්මක හා ද්වීකම්මක ලෙස බෙදේ.සකම්මක ධාතුමේ ධාතුවලින් සෑදෙන ක්‍රියා පදවලට කම්මයක් තිබිය යුතුය. උදාහරණ ලෙස 'භික්ඛු ධම්මං පස්සති (භික්ෂුව ධර්මය දකියි)' යන්නෙහි ධම්මං යනු කම්මයයි. එයින් භික්ෂුව දකින්නේ කුමක්
ද යන්න කියැවේ.අකම්මක ධාතුමේ ක්‍රියා පදවලට කම්මයක් නැත. උදා:- සා සංසරති (ඇය සැරිසරයි)ද්වී කම්මක ධාතුකම්මයන් දෙකක් ඇති කිරිය පද මෙලෙස හැඳින්වේ. උදා:- සෝ පුරිසං පඤ්හං පුච්ඡති (ඔහු පුරිසයාගෙන් පැණයක් අසයි)ධාතු ගණධාතූන් ගණ 7ට බෙදේ. ධාතූන්ගෙන් කත්තු කාරකයෙහි කිරිය පද සෑදීමේ දී ධාතුව සහ විභත්ති ප්‍රත්‍යය අතරට විකරණ ප්‍රත්‍යයක් යොදනු ලැබේ. ඒ ඒ ධාතු ගණයට අනන්‍ය වූ විකරණ ප්‍රත්‍යයක් හෝ විකරණ ප්‍රත්‍ය කීපයක් ඇත.1. භුවාදී ගණය - විකරණ ප්‍රත්‍යය 'අ/ ඒ'2. රුධාදී ගණය - විකරණ ප්‍රත්‍යය අ සහ ධාතුවේ අග අකුරට කලින් බින්දුව හෝ අග අකුරට අනුරූප නාසික්‍යය යෙදේ.උදා:- රුධ+ අ+ ති = රු+ න්+ ධ+ ති= රුන්ධති3. දිවාදී ගණය - ය විකරණ ප්‍රත්‍යය (බොහෝ විට ධාතුවේ අන්ත ස්වරය ලොප් වේ).උදා:- දිව+ ය+ ති= දිව්+ ය+ ති= දිව්‍යති4. ස්වාදී ගණය- විකරණ ප්‍රත්‍ය 'ණු/ උණා/ ණා'5. කියාදී ගණය- විකරණ ප්‍රත්‍ය 'නා/ ණා'6. තනාදී ගණය- විකරණ ප්‍රත්‍ය 'ඕ, යිර'7. චුරාදී ගණය- විකරණ ප්‍රත්‍ය 'ණේ/ණය'. මෙහි ණ් තිබෙන්නේ ධාතුවේ මුල අකුර වෘද්ධි වීමටය. එවිට 'ඒ/ අය' යන ප්‍රත්‍ය ඉතිරි වේ.උදා:- චුර+ ණේ+ ති= ච්+ උ+ ර+ ණ්+ ඒ+ ති= ච්+ ඕ+ ර+ ඒ+
ති= චෝරේතිකම්ම කාරක පදමේවා සකම්මක ධාතූන්ගෙන් සෑදේ. මෙහිදී ධාතුව හා විභත්ති ප්‍රත්‍යය අතරට ය කාරයක් ආගමනය වේ. එවිට ධාතුවේ අග අකුරේ අන්ත ස්වරය ලොප් වීම හෝ ධාතුවේ අන්තයට හෙවත් ය කාරයට පෙර ඊ කාරයක් ආගමනය වීම හෝ සිදු වේ. එමෙන්ම කත්තු කාරකයේ දී යෙදූ ධාතු ගණයට අදාළ විකරණ ප්‍රත්‍යය නො යෙදේ. බොහෝ විට මෙහිදී අත්තනෝ පදය යොදා ගැනේ.උදා:- පච+ ය+ ති = පච්+ ය+ ති = පච්+ ච + ති = පච්චතිවත්තමාන විභත්තියපරස්ස පදඅත්තනෝ පදපුරුසඒක වචනබහු වචනඒක වචනබහු වචනපඨමතිඅන්තිතේඅන්තේමජ්ඣිමසිථසේව්හේඋත්තමමිමඒම්හේඋදාහරණ: ඉසු ධාතුවකත්තු කාරකයපඨම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + අ + ති = ඉච්ඡ + ති = ඉච්ඡති (කැමති වෙයි)+ තේ = ඉච්ඡතේ (කැමති වේ)පඨම පුරිස බහු වචන -ඉසු + අ + අන්ති = ඉච්ඡන්ති (කැමති වෙති)+ අන්තේ = ඉච්ඡන්තේ (කැමති වෙති)මජ්ඣිම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + අ + සි = ඉච්ඡසි (කැමති වෙහි)+ සේ = ඉච්ඡසේ (කැමති වෙහි)මජ්ඣිම පුරිස බහු වචන -ඉසු + අ + ථ = ඉච්ඡථ (කැමති වෙහු)+ ව්හේ = ඉච්ඡව්හේ (කැමති වෙහු)උත්තම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + අ + මි = ඉච්ඡාමි (කැමති වෙමි)+ ඒ = ඉ
ච්ඡේ (කැමති වෙමි)උත්තම පුරිස බහු වචන -ඉසු + අ + ම = ඉච්ඡාම (කැමති වෙමු)+ ම්හේ = ඉච්ඡාම්හේ (කැමති වෙමු)කම්ම කාරකයපඨම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + ඊ + ය + තේ = ඉච්ඡීයතේ (කැමති වනු ලැබේ)පඨම පුරිස බහු වචන -ඉසු + ඊ + ය + අන්තේ = ඉච්ඡීයන්තේ (කැමති වනු ලැබෙත්)මජ්ඣිම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + ඊ + ය + සේ = ඉච්ඡීයසේ (කැමති වනු ලැබෙහි)මජ්ඣිම පුරිස බහු වචන -ඉසු + ඊ + ය + ව්හේ = ඉච්ඡීයව්හේ (කැමති වනු ලැබෙහු)උත්තම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + ඊ + ය + ඒ = ඉච්ඡීයේ (කැමති වනු ලැබෙමි)උත්තම පුරිස බහු වචන -ඉසු + ඊ + ය + ම්හේ = ඉච්ඡීයම්හේ (කැමති වනු ලැබෙමු)උදාහරණ: ඡිදි ධාතුවකත්තු කාරකයඡින්දි + අ + ති = ඡින්දති (සිඳියි)ඡින්දි + අ + අන්ති = ඡින්දන්ති (සිඳති)ඡින්දි + අ + සි = ඡින්දසි (සිඳහි)ඡින්දි + අ + ථ = ඡින්දථ (සිඳහු)ඡින්දි + අ + මි = ඡින්දාමි (සිඳිමි)ඡින්දි + අ + ම = ඡින්දාම (සිඳිමු)කම්ම කාරකයඡිදි + ය + තේ = ඡිජ්ජතේ (සිඳනු ලැබේ)ඡිදි + ය + අන්තේ = ඡිජ්ජන්තේ (සිඳිනු ලැබෙති)ඡිදි + ය + සේ = ඡිජ්ජසේ (සිඳිනු ලැබෙහි)ඡිදි + ය + ව්හේ = ඡිජ්ජව්හේ (සිඳිනු ලැබෙහු)ඡිදි + ය + ඒ = ඡිජ්ජේ (සිඳිනු ලැබෙමි)ඡිදි + ය
+ ම්හේ = ඡිජ්ජම්හේ (සිඳිනු ලැබෙමු)උදාහරණ: යුධ ධාතුවකත්තු කාරකයයුධ + ය + ති = යුජ්ඣති (යුද්ධ කරයි)යුධ + ය + අන්ති = යුජ්ඣන්ති (යුද්ධ කරති)යුධ + ය + සි = යුජ්ඣසි (යුද්ධ කරහි)යුධ + ය + ථ = යුජ්ඣථ (යුද්ධ කරහු)යුධ + ය + මි = යුජ්ඣාමි (යුද්ධ කරමි)යුධ + ය + ම = යුජ්ඣාම (යුද්ධ කරමු)පඤ්චමී විභත්තියපරස්ස පදඅත්තනෝ පදපුරුසඒක වචනබහු වචනඒක වචනබහු වචනපඨමතුඅන්තුතංඅන්තංමජ්ඣිමආහි/අථස්සුව්හෝඋත්තමමිමඒආමසේනියෝග කිරීම, විධානය කිරීමයාචනා කිරීම (ඉල්ලීම)ආශිංසනය කිරීමනිමන්ත්‍රණය කිරීමආරාධනා කිරීමඅනුමත කිර්ම/කැමැත්ත හැඟවීමයමකට කාලය පැමිණ ඇතැයි පැවසීමයන අර්ථ පඤ්චමී විභත්තිය මඟින් ලබා දේ.උදාහරණ: ඉසු ධාතුවකත්තු කාරකයපඨම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + අ + තු = ඉච්ඡ + තු = ඉච්ඡතු (කැමති වෙන්න/ කැමති වනු)+ තං = ඉච්ඡතං (කැමති වන්න)පඨම පුරිස බහු වචන -ඉසු + අ + අන්තු = ඉච්ඡන්තු (කැමති වෙත්වා)+ අන්තං = ඉච්ඡන්තං (කැමති වෙත්වා)මජ්ඣිම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + අ + ආහි/ අ = ඉච්ඡාහි/ ඉච්ඡ (කැමති වෙහි)+ ස්සු = ඉච්ඡස්සු (කැමති වෙහි)මජ්ඣිම පුරිස බහු වචන
-ඉසු + අ + ථ = ඉච්ඡථ (කැමති වෙහු)+ ව්හෝ = ඉච්ඡව්හෝ (කැමති වෙහු)උත්තම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + අ + මි = ඉච්ඡාමි (කැමති වෙම්වා)+ ඒ = ඉච්ඡේ (කැමති වෙම්වා)උත්තම පුරිස බහු වචන -ඉසු + අ + ම = ඉච්ඡාම (කැමති වෙමුවා)+ ආමසේ = ඉච්ඡාමසේ (කැමති වෙමුවා)කම්ම කාරකයපඨම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + ඊ + ය + තං = ඉච්ඡීයතං (කැමති වනු ලැබේවා)පඨම පුරිස බහු වචන -ඉසු + ඊ + ය + අන්තං = ඉච්ඡීයන්තං (කැමති වනු ලැබෙත්වා)මජ්ඣිම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + ඊ + ය + ස්සු = ඉච්ඡීයස්සු (කැමති වනු ලැබෙහි)මජ්ඣිම පුරිස බහු වචන -ඉසු + ඊ + ය + ව්හෝ = ඉච්ඡීයව්හෝ (කැමති වනු ලැබෙහු)උත්තම පුරිස ඒක වචන -ඉසු + ඊ + ය + ඒ = ඉච්ඡීයේ (කැමති වනු ලැබෙම්වා)උත්තම පුරිස බහු වචන -ඉසු + ඊ + ය + ආමසේ = ඉච්ඡීයාමසේ (කැමති වනු ලැබෙමු)උදාහරණ: ඡිදි ධාතුවකත්තු කාරකයඡින්දි + අ + තු = ඡින්දතු (සිඳිනු)ඡින්දි + අ + අන්තු = ඡින්දන්තු (සිඳිව්)ඡින්දි + අ + ආහි/ අ = ඡින්දාහි/ ඡින්ද (සිඳහි)ඡින්දි + අ + ථ = ඡින්දථ (සිඳහු)ඡින්දි + අ + මි = ඡින්දාමි (සිඳිම්වා)ඡින්දි + අ + ම = ඡින්දාම (සිඳිමුවා)කම්ම කාරකයඡිදි + ය + තේ = ඡිජ්ජතං (සිඳනු ලැබේවා)ඡිදි + ය +