LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
සහ කාර්පේතියාන්ස්හි සිට චීන කන්සු මාර්ගයට ප්‍රවිෂ්ට විය. ඉරානය හා මැදපෙරදිග රටවල්ද උතුරු ඉන්දියාව හා පන්ජාබය සමග සම්බන්ධ වෙමින් සේද මාවතේ සංවර්ධනයට වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කළේය. සයිදියන්වරු අෂ්‍රියන් එසර්හඩොන් සමග ඔහුගේ ඊජීප්තු ආක්‍රමණයට එක් වූහ. අස්වාන් ප්‍රදේශයෙන් ඔවුන්ගේ විශේෂ තුන්හුලස් ඊ හිස් සොයාගෙන ඇත. මෙහි ස්ථිර වාසස්ථාන නොවු මිනිසුන් කොට්ඨාශය අසල්වැසි ජනතාව මත යැපුණහ. ඊට අමතරව දුර කතර ගෙවාගෙන එන වෙළෙඳුන්ගෙන් මුදල් ගැනීමෙන් ආදායමක් උපයා ගත්හ. සෝඩියානු සයිදියන් වෙළෙඳුන් පසු කලෙකදී සේද මාවතේ සංවර්ධනයට බලපෑ ප්‍රධාන පිරිසක් බවට පත්වූහ.චීන හා මධ්‍යම ආසියානු සම්බන්ධතාක්‍රි.පූ: 2 වැනි සහස්‍රයේ පටන්ම "නෙප්‍රයිට් ගල්" යාකන්ඩ් හා කෝටන්හි පතල්වල සිට චීනයට අලෙවි කෙරිණි. ඇත්තෙන්ම මෙම පතල් වූයේ බඩක්ෂාන් හි ලාපිස් ලසුලි හා ස්පිනල් පතල්වල සිට බොහෝ දුරකින් නොවීය. නමුදු මුල් කාලවලදී භයානක පාමීර් කඳු හා ඒ අවට වූ මංමාවත් මීට භාවිතා කළ බව පැහැදිලි ලෙසම පෙනේ. ක්‍රි.පූ 4-3 ශතවර්ෂවලට අයත් සයිදියන් ක්‍රමයට අඳින ලද ස්ටෙප්ස් හි සත්ව රූපයක්, චීන ජේඩ් ගල් හා ස්ටිටයිම් ඵලක - බ්‍රිතාන්‍යය කෞතුකාගාරය
. ටාරිම් මමී හා මොන්ගෝලියානු නොවන චීන මමිවරු, කෝකසොයිඩ්වරු විසින් සේද මාවතේ සිට 200km ක් දුරින් හා යින්පාන්වලට නැගෙනහිරින් පිහිටි ලූලෑන් ප්‍රදේශයේ  වු තාරිම් ද්‍රොණියෙන් සොයාගනු ලැබ ඇත. ඒවා ක්‍රි.පූ:1600 ට අයත් අතර මේ හරහා පෙරදිග හා අපරදිග අතර පුරාණ සබඳතා තිබූ බවට සැක කෙරේ. මේවා 8 වැනි ශතවර්ෂය තෙක් චීනයේ තාරිම් ද්‍රොණියේහි (වර්තමානයේ ෂින්ජියෑං) ඉන්දු යුරෝපීය භාෂාව පරිහරණය කළ ටූ තාරියන්වරුන්ගේ මමි යැයි යෝජනා කෙරේ. චීනයේ නිපද වු සේද ක්‍රි.පූ 1070 සිට පුරාතන ඊජිප්තුවේ සිදුවිණැයි සොයා ගත හැකි වී තිබේ. සිල්ක් හි උත්පත්තිය ඊජිප්තුවෙන් විශ්වාස කළ හැකි වුවද සිල්ක් කර්මාන්තය ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටෙමින් පවතී. නමුත් එය ඇත්තෙන්ම චීනයෙන් පැවත ආවාද නැතහොත් මධ්‍යධරණී හෝ මැදපෙරදිග ප්‍රදේශවලින් පැවති “කෘත්‍රීම සේද” වර්ගයක්ද යන්න සැක සහිතය.ක්‍රි.පූ 8 වැනි ශත වර්ෂයේදී  චීන අග්‍ර රාජධානියට අහිගුණ්ඨික අපරදිග මායිම් ප්‍රාන්ත සමඟ සබඳතා ඇති විය. මධ්‍යම ආසියාවෙන් රත්රන් සොයා ගැණුනි. චීන ශෛල කැටයම් කරුවෝ තැනිතලාවල ප්‍රතිරූප නිර්මාණය කළහ. (ඒවායේ සතුන්ගේ සටන් විස්තර විණි). ආයත චතුරස්‍ර රත්රන් හා ලෝකඩ පටිවල ජේඩ් ග
ල් සහ ස්ටීටයිට්වලින් මාරුවෙන් මාරුවට වැඩ දමා තිබිණි.මධ්‍යම ආසියාව තුළ චීන ගවේෂණයසැන් ක්වයාන් විසින් හෑන්  වුඩ් අධිරාජ්‍යය අතහැර ක්‍රි.පු. 138 සිට ක්‍රි.පු. 126 දක්වා ආසියානු චාරිකාවක නියැළීම ඇරඹීම.තානාපති සෑන් ක්වායන් ගේ වාර්තාවන් ට අනුව, සියොන්නුන්ට එරෙහිව යුසීවරුන් සමඟ මිත්‍ර සන්ධානගත වීමට එවන ලද තානාපති හෑන් ඩිනාස්ටි විසින් චීනුන්ගේ දෙවන ආගමනය සිදු කරනු ලැබ ඇත .තවද තත් කාලීනව සමෘද්ධිමත් බවින් හා  සභ්‍යත්වයෙන්  පිරිපුන් නගර ලෙස සැලකුණු ෆර්ගානා බැක්ට්‍රියා, පාත්‍රියා වැනි  නගර සමඟ වෙළඳ සබදතා වර්ධනය කර ගැනීමට චීන අධිරාජ්‍යයා වූ ඩී උත්සුක වූ බැව් පෙනේ.දයවානුවන් වියු ෆර්ගනාවද, තාහයියානුවන් විසූ බැක්‍රියාවද ඇන්සික්වරුන් විසූ පාත්‍රියාව ද විශාල දේශයන් වූ අතර වටිනා සම්පත් වලින්ද ගහණ විය. ඒ දේශයන් හි ස්ථිර පදිංචිකාර වැසියන් විසින් සම්ප්‍රදායික චීන වෘත්තින් තම ජිවිකාව  කරගත් බැව් කියැවේ. මෙම දේශය යුධ බලය අතින් දුර්වල වුව ද, චීනය සාරවත් කෘෂි නිෂ්පාදනවල සාඩම්බර හිමිකරුවෙකි.තවද සතුරුකාරී සියෙන්නු වරුන්ට එරෙහිව සටන් වැදීමෙදී චීනුන් ඊට විශේෂ අවධානය යොමු කරන අතර ශක්තිමත් වුද, දිව්‍ය
මය අශ්වයන් කරා යොමු විය . තවද විටින් විට විවිධ දේශයන් සමඟ පවතින සබඳතා ශක්තිමත් කරගනු වස් චීන තානාපතිවරුන් යවා ඇත. එලෙස තානාපතිවරු න් ආගමනය කල දේශයන් අතර ඇන්ක්ඩි වාසි පාත්‍රියාවද  පසුව ඇලක්වරු හා එක් වූ යැන්යාසියන් විසු  විදු දේශයද, සිරියාව යටතේ සොලියසිඩියානුවන් විසූ දේශය ද, ත‍යෝසිවරුන් වාසය කල ක්ලැඩියාවද  තයන්සුවරුන් විසූ වයඹ ඉන්දියාව ද වේ.නීතියක් ලෙස වසරකට මෙවැනි කණ්ඩායම් දහයකට වඩා වැඩි පිරිසක් තානාපති කණ්ඩායම් ලෙස තානාපති සේවා සඳහා පිටත් කර හරිනු ලැබීය. අවස්ථා ගණනාවකදී මධ්‍යම ආසියාවේ තුළ චීන ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳවද හැන්වරු හා රෝමන් වරු අතර ඇතිවු ගැටලුකාරි අවස්ථා ද වාර්තා වේ.ඒ අතුරින් ක්‍රි.පු. 36 ඇති වු යෝජියානු ගැටුම ප්‍රමුඛස්ථානය ගනී.පර්සියානු රාජකීය මාවතහෙරොඩෝටස් ගේ කාලය වන විට (ක්‍රි.පූ:475) පහළ ටයිග්‍රීස් අසළ වූ සුසා නගරයේ සිට කිලෝමීටර් 2875 ක් දුරට පර්සියානු රාජකීය මාවත විහිදිණි. එය ආජියන් මුහුදේ වරායක් වූ ස්මිර්ණා (දැනට තුර්කියේ ඉස්මීර්) දක්වා තිබුණි. එය නඩත්තු කිරීම හා ආරක්ෂා කිරීම සිදු වූයේ ආකේමෙනිඩ් අධිරාජ්‍යයා (ක්‍රි.පූ:500-330) අතිනි. මාවත දිගට හල් හා නිත්‍
යය අම්බලම් විය. සෑම නැවතුම් පළකම නව අශ්වයන් හා අශ්වාරෝහකයන් සිටීම නිසා පණිවිඩ ගෙන යාමට ගතවුයේ දින නවයක් පමණි. සාමාන්‍යය ගමන් කරුවන්ට නම් එම කාලය මාස තුනකි. මෙම රාජකීය මාවත තවත් බොහෝ මංමාවත්වලට බෙදී පැවතුණි. ඉන්දියාවට හා මධ්‍යම ආසියාවට යාමට තිබූ මංමාවත්ද ආරක්ෂා කෙරුණේ ආකේමෙනිඩ් අතිනි. ඔහු නිතරම ඉන්දියාව , මෙසපොතේමියාව හා මධ්‍යධරණිය අතර සබඳතා අළුත් කළේය. ක්ස’සස්ගේ රාජ්‍ය කාලය අතරතුර (ක්‍රි.පූ:485-465) සූසාහි සිට ඉන්දියාවට හා කුෂ්වලට යැවූ සන්දේශ පිළිබඳව වාර්තා ගැන ඊස්තර්හි සඳහන් වේ. 1වන සියවසේ සේද මාවතඋතුරු චීනයේ වෙළඳ මධ්‍යස්ථානවලින් බටහිර දෙසට එය පැතිරෙන නිසා ටිබෙට් සානුව මඟ හරිමින් මහාද්වීපික සේද මාවත උතුරු හා දකුණු මාර්ගවලට බෙදේ.එම උතුරු මාර්ගය ගන්සු නම් චීන පළාත හරහා වයඹ දෙසට වැටී ඇති අතර ඉන්පසු එය තවත් මාර්ග තුනකට වෙන් වේ. ඒවායින් මාර්ග දෙකක් තක්ලමකන් කාන්තාරයෙන් (කාර්ගස්ථානය සහ සින්ජියෑං අතර - වර්තමානයේ) උතුරු සහ දකුණු ප්‍රදේශ පසු කර නැවත කෂ්ගාර් හමුවන අතර අනෙක් මාර්ගය ටර්සාන්, ටල්ගර් සහ අල්මාටි (දැනට ගිණිකොණ දිග කසකස්ථානය) හරහා ටියන් ෂාන් කඳුවල උතුරු පෙදෙස පසු කරයි.සියළු මාර්ග
ෆර්ගනා මිටියාවතේ කෝකන්ඩ්හි දී නැවත හමු වී , දකුණු මාර්ගය හමු වෙමින් මර්ව් දෙසට කරකුම් කාන්තාරය හරහා දිව යයි.මෙයින් එක් මාර්ගයක් සේද මාවතේ මධ්‍යස්ථාන වූ බුකාරා සහ සමාර්කන්ඩ් හරහා අමු දර්යා ගඟ දිගේ ඇරල් මුහුදට ද (ඇට්‍රස්කන් හි පුරාණ ශිෂ්ටාචාරය හරහා) ක්‍රිමියන් අර්ධද්වීපයට ද දිව යයි. එහි සිට මෙය කළු මුහුද, මාමරා මුහුද සහ බොල්කන්ස් හරහා වෙනීසියට විවෘත වේ. තවත් මාර්ගයක් කැස්පියන් මුහුද හරහා ජෝර්ජියාවේ කළු මුහුදට විවෘත වේ. එතැන් සිට කොන්ස්තන්තිනෝපලය දක්වා දිවේ.දකුණු මාර්ගය උතුරු ඉන්දියාවට හා එතැන් සිට තුර්කිස්තාන - කොරසන් පළාත තුළින් මෙසපොටේමියාවට හා ඇනටෝලියාවට දිවෙන තනි මාර්ගයකි. එහි දී ගොඩබිමේ කඳු සහිත බව නිසා මුහුදු මාර්ග ද යොදා ගෙන ඇත. එය චීනයේ සිෂූවෑං නිම්නය හරහා දකුණට ‍වැටෙන අතර ඊශාන දිග ඉන්දියාවට උස් කඳු හරස් කිරීමෙන් දිව යයි. පෙනෙන ලෙසට පුරාණයේ තේ ප්‍රවාහනය කොට ඇත්තේ මේ මාර්ගය ඔස්සේය. ඉන්පසු එය බ්‍රහ්මපුත්‍ර හා ගංඟා නම් ගඟ අවට තැනිතලා දිගේ වරනාසිහි බටහිර පිහිටි මහා ප්‍රධාන පාරට සම්බන්ධ වේ. එය උතුරු පාකිස්ථානය හා හින්දු කුෂ් කඳුවලට උඩින් නැවත උතුරු මාර්ගය සමඟ මර්ව් අසල දී සම්බන්ධ වේ
.ඉන්පසු මෙම මාර්ගය කඳුකර උතුරු ඉරානය සහ සිරියානු කාන්තාරයේ කෙළවර හරහා ලෙවන්ට් වෙත සෘජු මාර්ගයක දිවේ. එතැන් සිට මධ්‍යධරණී වෙළඳ නැව් ඉතාලියට ස්ථිර මාර්ග ඔස්සේ යාත්‍රා කළ අතර ගොඩබම් මාර්ග ඔස්සේ ඇන‍ටෝලියාව හරහා උතුරට හෝ දකුණට විවෘතවී උතුරු අප්‍රිකාවට සේන්දු වීමට හැකි විය.නැව් රෝමයට හා මධ්‍යධරණී තොටුපළවල්වලට බඩු ගෙන ආ පසු එතැන් සිට පෙට්‍රා, ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව සහ පර්සියානු මුහුදු බොක්ක අසබඩ ඩැරැක්ස් ස්පැසිනුවලට හෙරාට්හි සිට සුසා හරහා තවත් ශාඛා මාර්ගයක් විහිදුණි.දුම්රිය මාර්ගයකසකස්ථානයේ අල්මාටි හා සින්ජියෑං හි උරුම්කි අතර අන්තර්ජාතික දුම්රිය මාර්ගය විවෘත වූ පසු 1994 දී සේද මාර්ගයේ අඩු වී තිබූ මාර්ග කොටස් ද සම්පූර්ණ විය.මුහුදවසර 14 කට පමණ ඉහත දී චීනයේ පෙරදිග හැන් රාජවංශය බලයේ පැවති කාලයේ දී වර්තමාන හැනෝයි හි රතු ග‍ඟේ මෝයේ සිට මලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය ඔස්සේ ගිණිකොණ දිග ආසියාවට, ශ්‍රී ලංකාවට හා ඉන්දියාවට හා එතැනින් පර්සියානු මුහුදු බොක්කට හා රතු මුහුදට මුහුදු මාර්ග විවෘත වී තිබිණි. රතු මුහුදේ තොටුපළවල්වල සිට සේ ඇතුළු භාණ්ඩ නයිල් ප්‍රදේශයට හා එතැනින් ඇලෙක්‍සැන්ඩ්‍රියාවට ගොඩබිමින් ප්‍රවාහනය කරන
ලදී. මෙම මුහුදු මාර්ගවල තවත් ‍ශාඛා නැඟෙනහිර අප්‍රිකානු වෙරළ තීරය දිගේ දිව ගියේය. මෙම වෙරළ තීරය ග්‍රීක්වරු හා රෝමාන්වරු විසින් “අසානියා” ලෙස ද චීන්නු විසින් “සීසන්” ලෙස ද හඳුන්වන ලදී. නවීන තස්මේනියාවේ රුෆිජි ග‍ඟේ ඩෙල්ටාවේ පිහිටා තිබු, රෝමන්වරු විසින් රප්ටා ලෙස හඳුන්වන ලද තොටුපළ දක්වා වත් මෙලෙස බඩු ප්‍රවාහනය කරන්නට ඇත.මුහුදු සේද මාවත දකුණු දිග චීනයේ සිට වර්තමානයේ බ්රූනයි, තායිලන්තය, මලක්කා, සිලෝන් (ශ්‍රී ලංකාව) ඉන්දියාව, පකිස්ථානය, පිලිපීනය සහ ඉරානය නම් රටවලට විහිදෙයි. යුරෝපය තුළ එය මධ්‍යධරණී මුහුදේ ඊශ්‍රායලය, ලෙබනනය, ඊජිප්තුව සහ ඉතාලිය යන රටවල සිට පෘතුගාලයට හා ස්වීඩනයට විහිදෙයි.හෙලනිස්ටික සමයක්‍රි.පු.2,3 ශතවර්ෂයේදි සම්පුල් චිත්‍රකතාවල සිටින සම්භාව්‍ය ග්‍රීක් සෙබළුන් ,ලොමින් සැදු බිත්තිවල එල්ලා සිටින අයුරු, උරුම්කි සින්ජිනිග් කෞතුකාගාරය.ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජ්‍යයා විසින් මධ්‍යම ආසියාවේ නැගෙනහිර හා බටහිර අතර සේද මාවත පුළුල් කිරිමේ කිරීමේ කටයුතුවල මූලික පියවර යොදන ලදී. ක්‍රි.පු. 329 අගොස්තු මාසයේ ටජිකිස්ථානයේ ෆ්ගනා නිම්නයට පැමිණෙන මුවදොරෙදි ඔහු ඇලේක්සැන්ඩර් එස්චෙටේ නොහොත් ඇලේක්
සැන්ඩර් ද ෆදස්ට් සොයා ගත්තේය.පසුකාලීනව එය උතුරු සේද මාර්ගයේ විශේෂ සංධිස්ථානයක් විය.ග්‍රෙකො-බැක්ට්රේන් රාජධානි සමයේ භාවිත වූ කාසිඇලෙක්සැන්ඩර් උතුමාණන්ගේ පදවි ප්‍රාප්තියෙන් පසු ක්‍රි.පු. 323 දි ඊජිප්තුව ටොලමිවරුන්ගේ පාලනයට නතුවුණි.ඔවුන් ඉන්දියාව,මෙසපොතේනියාව සහ නැගෙනහිර අප්‍රිකාව සමග රතු මුහුදේ පිහිටි වරායන් දියුණු කළහ.ඔවුහු අතරමැදිකරුවන්ට අනුග්‍රහය දැක්වු අතර නැබටින්ස් සහ අරබිවරුන්ට විශේෂයක් දැක්වූහ.ග්‍රීක්වරු ඉදිරි ශතවර්ෂ තුනක් පමණ මධ්‍යම ආසියාවේ රැඳී සිටියහ.එම ප්‍රදේශය සම්පුර්ණයෙන්ම ස්ලෙකුට් අධිරාජ්‍යයා යටතේ පාලනයවු අතර පසුව ග්‍රික්-බැක්ට්රේන් රාජධානිය බැක්ට්රේන් හිදි ස්ථාපනය කරන ලදි.ඔවුන් නිතර රාජධානිය පුළුල් කළ අතර විශේෂයෙන් එවුන්ඩිමෙස් පාලනයෙදි(ක්‍රි.පු 230-200)ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවෙ සොග්ඩ්යන් දක්වා පාලනය පැතිරිණි.එමගින් පාලකයා සතු දක්ෂතාව මනාව සනාථ වේ. එහිදී ප්‍රමුඛතාව දි තිබුණේ චීනය සහ බටහිර රටවල් සමග පවත්වාගෙන ගිය සම්බන්ධතාවනටය.ග්‍රීක ඉතිහාසඥයෙක් වන ස්ට්රිබො දක්වා ඇත්තේ " ඔවුන්ගේ පාලකයන් චීනය සහ ෆ්යිනි දක්වා ආධිපත්‍ය පතුරා ඇති බවයි."රෝම අධිරාජ්‍යයක්‍රි.පූ. 30 දී ර
ෝමය ඊජීප්තුව දිනා නොබෝ කලකින්ම ඉන්දියාවත්, අග්නි දිග ආසියාව,ලංකාව, චීනය, මැදපෙරදිග, අප්‍රිකාව සහ යුරෝපය සමග පවත්වා ගෙන ගිය සන්නිවේදන කටයුතුවල සහ වෙළෙඳ කටයුතුවල පෙර නොවූ පරිදි විශාල පිබිදීමක් ඇතිවිය.මාස් ටයිටියනස් පාර්ශවය මැද මුහුදු ප්‍රදේශයේ සිට සේද මාවත දිගේ ඉතා දුර නැගෙනහිරට ගමන්  කරන පිරිසක් වූ අතර බොහෝවිට ඔවුන්ගේ අරමුණ වූයේ  අතරමැදියෙක් අඩුකිරීමයි. මෙකල සේද මාවත හරහා ගමන් කිරීම නැවත නැවතත් අවහිර කරමින් රෝමය පර්සියාව සමඟ වරින්වර යුද්ධ කළේය.ගොඩබිම් හා මුහුදු මාර්ග ළඟින් සම්බන්ධ වූ අතර නව නිපැයුම්, තාක්ෂණය සහ අදහස් යුරෝපය, ආසියාව සහ අප්‍රිකාව හරහා පැතිරෙන්නට විය. අන්තර් මහාද්වීපික වෙළෙඳාම සහ සන්නිවේදනය විධිමත්, සංවිධානාත්මක සහ රාජ්‍ය ආරක්ෂාව සහිත දේ බවට පත්විය.ඉන් පසු රෝම අධිරාජ්‍යය හා චීනය අතර සේද වෙළෙඳාම(පාර්තියන්වරු හරහා) හොඳින් සිදුවිණි. රෝමානුවන් සිතුවේ සේද ගස්වලින් ලැබෙතැයි කියාය. තරුණ සෙනෙකා ගේ පේද්රා සහ වර්ජිල් ගේ කෘෂි කාව්‍යයෙන් මෙම විශ්වාසය තහවුරු වේ. නමුත් මහලු ප්ලයිනි මෙය හොඳින් දැනසිටියේය.ඔහු විසින් බොම්බික්ස් හෝ පට පනුවා ගැන සඳහන් කරමින් ඔහුගේ  ස්වභාවික ඉතිහාස කතාවල "ඔවු
හු මකුලුදැල් මෙන් වූ සිල්ක් නම් ඇඳුම් වියන ලද අතර ඒවා කාන්තාවන්ගේ සුඛෝපභෝගී ඇඳුම් බවට පත්විය" යනුවෙන් ලියන ලදී.             සෙනෙට් සභාව සේද ඇඳුම් ඇඳීම තහනම් කරමින් නියෝග කිහිපයක් නිකුත් කළද පලක් නොවීය. චීන සේද වල වැදගත්කම රත්තරන් විශාල ප්‍රමාණයක් පිටතට ගලා යාමට හේතු වූ නිසා සේද රෙදි දිරා ගිය සහ අශීලාචාර දෙයක් ලෙස ඔවුහු සැලකූහ."රෙද්දෙන් සිරුර ආවරණය නොවේ නම්, විලි වසා ගැනීමට නොහැකිනම් ඒවාට ඇඳුම් යැයි කිව නොහැකිය. පරපුරුෂ සේවනය කරන්නියන් මෙන් පහත් ඇඳුම් ඇන්ද විට තුනී සළුව තුළින් ඇයව දැකගත හැකිය, එවිට ඇගේ සැමියාට පිටස්තරයෙකුට හෝ විදේශිකයෙකුට වඩා ඇගේ සිරුර පිළිබඳව දැනීමක් නැත. " (c.3  ක්‍රි.පු. 65, හඬින් පැවසීම් 1 වෙලුම).පළමු රෝමානු දූතයා මෙම මුහුදු මාර්ගය හරහා ක්‍රි.පු.166 දී චීනයට සේන්දු වූ බව හවු හැන්ශු  විසින් රෝම තානාපති නාමාවලිය අරඹමින් වාර්තා කර තිබේ.මධකාලීන යුගයපුරා‍ණයේ ප්‍රධාන වෙළඳුන් වූයේ ඉන්දියානු සහ බැක්ට්‍රියානු වෙළඳුන්ය. ඉන්පසු 5වන හා 8වන ශත වර්ෂ තුළ දී සොග්ඩියානු වෙළඳුන් ද ඉන්පසු පර්සියානු වෙළඳුන් ද විය.‍මුල් ශත වර්ෂ තුනේ දී ඉන්දියානු සහ බැක්ට්‍රියානු කුෂාන්
අධිරාජ්‍යයේ මධ්‍යම ආසියාව සහ උතුරු ඉන්දියාව එක්සත් කිරීම නිසා බැක්ට්‍රියානු හා ටැක්සිලා වෙළඳුන්ගේ බලය වැඩි විය. ඔවුහු බහු සංස්කෘතික බලය පෝෂණය කළහ. 2වන ශත වර්ෂයේ දී ග්‍රීතෝ රෝමානු ලෝකයෙන් - චීනය, ඉන්දියාව, බ්‍රේග්‍රම් පුරා විද්‍යාත්මක භූමිය ආදියෙන් ගලා ආ නිෂ්පාදනවලින් ධන සම්භාර ලැබෙන්නට විය.සේද මාවතේ සමෘද්ධි සමය පැවතියේ එහි බටහිර කෙළවරේ බයිසන්ටයින් අධිරාජ්‍යය පැවති කාලයේ, නයිල් ඔක්සස් හි සසනයිඩ් අධිරාජ්‍යය සමයේ සිට II කානේට් සමය දක්වා කාලයේ සහ එහි නැඟෙනහිර කෙළවරේ සිනිටික් කලාපයේ රාජධානි තුන පැවති කාලයේ සිට යුවාන් රාජ වංශය දක්වා කාලයේය. මුහුද ඔස්සේ පෙරදිග හා අපරදිග අතර වෙළඳාම ද සංවර්ධනය විය. ඉන්දියාවේ රෝම වෙළඳ තොටුපළවල් පුළුල් කිරීමෙන් ඊජිප්තුවේ ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව හා චීනයේ ගුවාන්ෂෝවු අතර වෙළඳාම දියුණු විය. ඉන්දියන් සාගරය හරහා වූ “පෝසිලේන් ‍මාවත හෙවත් සේද මාවත” ත් පිළිබඳව ද ඉතිහාසඥයන් කියා සිටිති. අන්තර් - ප්‍රාදේශීය වෙළඳාම හේතුවෙන් ඇති වූ දේශපාලනික හා සංස්කෘතික සංකලනයක නියෝජනයක් ලෙස සේද මාවත දැක්විය හැකිය. සේද මාවතේ සමෘද්ධිමත් සමය තුළ මග්යර්වරු, චීන්නු සහ ආමේනියානුවරු වැනි නානාප්‍රකාර ක
ණ්ඩායම් ‍එකතු වීම නිසා ජාත්‍යන්තර සංස්කෘතියක් ඇති විය.විදේශීය වෙළන්දෙක්, 7වන ශත වර්ෂය, ටෑං රාජ වංශය.එහි ශක්තිමත් ගති විඥානයක් එක් පසෙක ද වෙනස් වීම නිසා ඇති වූ බලපෑම් තවත් පසෙක ද තිබිය දී සේද මාවත‍දිගේ හුදෙකලාව ජිවත් වූ ගෝත්‍රික සමාජ හෝ බාබේරියානු සංස්කෘතික සංවර්ධනයට උර දුන් දේව ගැතිවරුන් ධනයට ඇදී එන්නට විය. බොහෝ බාබේරියානු ගෝත්‍ර ධනවත් නඟර, සමෘද්ධිමත් භූමි සහ ශක්තිමත් අධිරාජ්‍ය පැරද විය හැකි නිපුණ සටන්කාමීහු බවට පත් වූහ.ක්‍රි.ව. 4 වන සියවසේ සිට ක්‍රි.ව. 8 වන සියවස දක්වා පෙරදිග අපරදිග වෙළඳාමේ බලය සොග්ඩියන්වරු අල්ලා ගෙන සිටියහ. උතුරේ ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථාන අතර සුයාබ් හා ටලාස් විය. මධ්‍යම ආසියාවේ ප්‍රධානතම තවලම් වෙළඳුන් වුයේ මොවුන්ය. ඔවුන්ගේ වෙළඳා අයිතිය ආරක්ෂා කරනු ලැබුයේ “අශිනා වංශිකයන් හා සොග්ඩියානුවන් සම්බන්ධ කරන ව්‍යාපාරය” ලෙස හැඳින්වූ ගොක්ටර්ක්ස් අධිරාජ්‍යයේ හමුදා බලය මඟිනි. 9 වන ශත වර්ෂයේ වන විට යම් යම් බාධා මැද වෙළඳ කටයුතු සිදු වුණි. වර්ෂ 840 වන තෙක් උතුරු මධ්‍යම ආසියාව පුරාම පැතිරී තිබූ, අශ්වයන් ලබා දී ඒ වෙනුවට චීනයෙන් විශාල සේද රෙදි තොග ගෙන් වූ උයිගර් අධිරාජ්‍යය නිසා එය ස
ිදු වුණි. (10වන ශත වර්ෂයේ දී) චීන මූලාශ්‍රවල කියැවෙන පරිදි මෙකල සෝග්ඩියානු තවලම් ඉහල මොංගෝලියාවට ගමනේ යෙදී ඇත. ඔවුන් ආගමික හා සංස්කෘතික වශයෙන් එක හා සමානව බලපෑහ. 10 වන ශත වර්ෂයේ මුස්ලිම් භූගෝලඥයින් විසින් සපයන ලද පෙරදිග ආසියාතික තොරතුරුවලට අනුව සෝග්ඩියන් 750-840 කාලයේ සිට ඇත. කෙසේ වෙතත්, උයිගර් අධිරාජ්‍යයේ අවසානයට පසු සොග්ඩියානු වෙළඳාම ද අර්බුද මැද කෙරුණේය. මුස්ලිම් මධ්‍යම ආසියාවෙන් පැවත ආ ප්‍රධානම දෙය වන්නේ සමනිසිවරුන්ගේ වෙළඳාමයි. ඔවුන් කසාර්ස්, යුරල් වැනි ප්‍රදේශවලට වයඹ දිග මාර්ගය ද ටර්කික් ගෝත්‍රවලට ඊශාන දිග මාර්ගය ද භාවිතය නැවත පටන් ගත්හ.සේද මාවත උතුරු චීනයේ අහිකුණ්ඨික කුලවල හමුදා ප්‍රදේශවල නැගීමට දායක විය. තවද චීනයේ හා මධ්‍යම ආසියාවේ නෙස්ටෝරියානු, මැනිකායියානු, බෞද්ධ සහ පසුව ඉස්ලාම් ආගම් ව්‍යාප්තියට රුකුල් දුන්නේය. සේද මාවත නිසා බලගතු කසාර් සමූහාණ්ඩුව බිහි විය. තවද විශාලතම මහාද්වීපික අධිරාජ්‍යය වන මොන්ගෝලියානු අධිරාජ්‍යය බිහි කර විය. සේද මාවත දිගට එහි දේශපාලනික මධ්‍යස්ථාන ද පිහිටුවිණි. ඒවා නම් උතුරු චීනයේ බීජිංථ මධ්‍යම මොන්ගෝලියාවේ කරකොරම්, ට්‍රාන්සොක්සියානාහි සර්මකන්ඩ්, උතුරු ඉර
ානයේ ටබ්රිස්, පහල වොල්ගාහි අට්‍රකන්, ක්‍රිමියාවෙහි සොල්කට්, මධ්‍යම රුසියාවේ කසාන් සහ නැ‍ෙඟනහිර ඇනටෝලියාවේ එර්සුරම්ය. 5වන ශත වර්ෂයේ දී පමණ රෝම අධිරාජ්‍යය හා අරුමෝසම් ආසියානු නිෂ්පාදනවලට එහි තිබුණු ඉල්ලුම පිරිහී ගියේය. 751 ටලාස් යුද්ධයත් සමඟ චීනයේ බටහිර ව්‍යාප්තිය නැවතී, 7වන සියවසේ සිට මධ්‍යම ආසියාව තුළ ඉස්ලාම් තුර්කිවරු පැතිරීම, නිසා එම ප්‍රදේශයේ වෙළඳාම අවසන් වූ අතර බුද්ධාගම බොහෝ දුරට අඩු වී ගියේය. මධ්‍යම යුගය වන විට මහම්මද් තුමාගේ පැවත එන ඉස්ලාම් රජ කාලයේ දී පුරාණ ලෝකය සමඟ කළ වෙළඳාමේ තනි අයිතිය ඔවුන් අත්පත් කර ගෙන තිබුණි. (වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා “මුස්ලිම් ඒජ් ඔෆ් ඩිස්කවරි” බලන්න)Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Silk_Road#Medieval_eraExternal LinksNelum Wila - Seda Mawatha(සිංහල)      (නෙළුම් විල වෙතින් - සේද මාවත )දුර පැනීමේ ඉසව්වක්, GE Money Grand Prix, හෙල්සින්කි, ජුලි 2005දුර පැනීම ජවන හා පිටිය ක්‍රීඩාවක් වන අතර එහිදී ක්‍රීඩකයන්ගේ වේගය, ශක්තිය හා සීඝ්‍රතාවය උදව්වට ගෙන සීමාවක සිට හැකිතරම් ඉදිරියට පැනීම සිදුකරයි. තරඟකරුවන් ධාවන පථයක කෙටි දුරක් (ම
ොලොක් හෝ වල්කනයිස් වල රබර් ආලේපිත) වේගයෙන් දිව විත් වැලි හෝ සිහින් බොරළු වලින් පිරවූ වලකට, හැකිතරම් දුරකට ලෑලි පුවරුවක සිට පනියි. මෙම පනින දුරට සලකුණ (mark) ලෙස නම් කෙරෙන අතර, ඊට හේතුව වන්නේ පනින ලෑලි පුවරුවේ සිට වැලි මත සටහන්ව ඇති "සලකුණ" එය වීමයි. ක්‍රීඩකයා තම අඩිය ලෑල්ලේ ඉදිරි සීමාවෙන් ඔබ්බට තබා පැනීමක් සිදුකළහොත් එය නීත්‍යානුකූල නොවන පැනීමක් බවට පත්වන අතර, පනින දුරද  වාර්තාගත නො‍කෙරේ. මෙය හඳුනාගැනීමට මැටිවලින් සමන්විත ස්තරයක් ලෑලි පුවරුවේ ඉදිරි සීමාවෙන් පසු කොටසේ අතුරා තිබේ. එසේ නොමැති නම් තරඟ තීරකයෙකු පැනීම නිරීක්ෂණය කර හඳුනා ගැනීම සිදුකරයි. තරඟකරුවාට නීත්‍යානුකූල සීමාවේ පිටුපස ඕනෑම ස්ථානයක සිට පැනීම සිදුකළ හැකිය. කෙසේ වුවත්, පනිනු ලබන දුර මැනීම සිදුකරන්නේ නීත්‍යානුකූල සීමාවේ සිට පමණි. එනිසා වැඩි දුරක් වාර්තා කරගැනීමට නම් තරඟකරුවා හැකිතරම් නීත්‍යානුකූල සීමාවට ළංව පැනීම කළ යුතු වේ. සාමාන්‍යයෙන්, හැම තරඟකරුවකුටම නියමිත වාර ගණනක් හිමිවන අතර ඒ අතරින් වැඩිම නීත්‍යානුකූල දුර පැනීම පමණක් අවසන් ප්‍රතිඵලයට බලපායි. බොහෝ විට තරඟකරුවන්ට හිමි වාර ගණන තුනකි. ඔවුන් එයින් උපරිම ප්‍රයෝජනයක් ගත ය
ුතුය. උසස් මට්ටමේ තරඟකරුවන් තැත් (Trials) හා අවසාන (Finals) ලෙස වට දෙකකට මුහුණපායි. අවසාන (Finals) වටයක් සහිත තරඟවලදී, අවසන් වටයට තරඟකරුවන් කීපදෙනෙකු පමණක් තෝරා ගැනීම සිදුකරයි.අවසන් වටයට කීදෙනෙකු තෝරාපත්කර ගන්නවාද යන්න තරඟය පැවත්වීමට පෙර පුහුණුකරුවන් හා නිලධාරීන්ගෙන් සමන්විත කමිටුවක් මඟින් තීරණය කරයි. සම්මත භාවිතයක් වන්නේ නියම කරගත් ගණනට වඩා එකකින් වැඩි තරඟකරුවන් පිරිසකට අවසාන වටයට මුහුණ දීමට ඉඩ දීමයි. උදාහරණයක් ලෙස අවසාන වටයට 8 දෙනෙකුට පමණක් ඉඩදීමට කලින් තීරණය කර ඇති තරඟයක මුල් තරඟවලින් (Trials) තේරෙන හොඳම නම දෙනාට අවසාන වටයට තරඟ කිරීමට ඉඩදෙනු ලබයි. එමඟින් එම අතිරේක ක්‍රීඩකයාටද තම කුසලතාවය වර්ධනය කරගැනීමට අවස්ථාවක් ලබාදෙයි. අවසාන වටයේදී මුල් තරඟ වල වැඩිපුර දක්ෂකමක් පෙන්වූ තරඟකරුවන්ට ප්‍රමුඛතාවයක් හිමිනොවේ. එය ස්වාධීන වටයකි. තරඟකරුවන්ට වාර 3ක් හිමිවන අතර තැත් (Trials) වලදී හෝ අවසාන (Final) වටවලදී වැඩි දුරක් නීත්‍යානුකූලව පනින ලද ක්‍රීඩකයාට ජය හිමිවේ.දුර පැනීමක් පියවර 4 කින් සමන්විතය. ඒවා නම් පිවිසුම් දිවීම, ඉදිරියට දුවන අවසාන අඩි දෙක, පැනීම සිදුකරන අවස්ථාව සහ පොළොවට පතිත වීමයි. දිව
ීමේ හෝ පිවිසුමේ වේගය, වැඩි උසකට ලෑල්ලේ සිට පැනීමේ හැකියාව දුර පැනිමේ සාර්ථක කරගැනීමේ සිද්ධාන්තය වේ. වේගය දුර පැනීමේදී වැදගත්ම සිද්ධාන්තයක් වන බැවින්, කාල් ලුවිස් (Carl Lewis) වැනි කෙටි දුර ධාවකයන් දුර පැනීමෙන් සාර්ථක වීම පුදුමයක් නොවේ.දුර පැනීම ඉසව්වේදී ඉතා දිගු-කාලයක් නොකැඩී පැවති ලෝක-වාර්තා දෙකක් සැලකිල්ලට ගත යුතුමය. වසර 1935 දී, ජෙස්සි ඔවෙන්ස් තැබූ වාර්තාව, වසර 1960 දී රැල්ෆ් බොස්ටන් විසින් බිඳ දමන තුරු නොකැඩී පැවතිණ. පසුව, බොබ් බීමන් 1968 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ මීටර 8.9 ක් දුරට පැන තැබු වාර්තාව වසර 1991 දක්වා නොබිඳී පැවතිණි. 1991 වසරේදී ටෝකියෝවල පැවති ලෝක ශුරතා තරඟාවලියේදී ඇමරිකාවේ මයික් පවෙල් මීටර 8.95 ක් පැන කලින් වාර්තාව අලුත් කළේය. මීටර 8.95 ට වඩා වැඩි සමහර පැනීම් (මීටර 8.99 - මයික් පවෙල් හා මීටර 8.96 - අයිවන් පෙඩ්‍රොසො) නීත්‍යානුකූලව වාර්තාවුවත්, සුළ‍ඟේ වේග මැනීමක් නොමැති නිසා හා සුළ‍ඟේ වේගය 2.0 මීටර්/තප්පරයට වඩා වැඩිවීම නිසා වලංගු බාවයට පත් තර නොමැත. කාන්තා අංශයේ දැනට ලෝක වාර්තාව හිමිව ඇත්තේ සෝවියට් සංගමයේ(පෙර) ගැලිනා චිස්ටියාකොවා විසින් 1988 දී ලෙනින්ග්‍රැඩ් (Leningrad)
වලදී මීටර 7.52 දුරට පැන තැබු වාර්තාවටයි.Long jumpHALLS -නැමති විද්වත විසින් iඉදිරිපත් කරනලද  තුලනාත්මක කලමනාකaරන ආකෘතිය  මෙයවේ .මෙහිදී මේ යටතෙ ප්‍රධන කරුනු 3ක් පිලිබදව අවදානයට ලක්කෙරේ .1)සන්දර්භය( context)ඉහල හා පහල2)අවකාශය (space)බලය පදනම්කර ගත් සමාජයප්‍රජාව පදනම් කරගත් සමාජය3)කාලය( time)ඒකීයබහුවිධ1)සන්දර්භය( context)මෙයටඅනුව සමාජය ප්‍රදාන කොටස් 2කට වෙන්කල හැකිය එනම් ඉහල හා පහල වශයෙනි .පහල යන්නෙන් අඩහස් කරන්නේ සන්නිවේදනයේදී භවිතා wකරන වචනවල එහි සම්පූර්න අර්තයම ගැබ් වී පැවතීමයි මැවනි සමාජයක් සන්දර්බ්හය අනුව පහල තත්වයේ පවතී . උදා ;ජ්ර්මනිය ප්‍රන්ශය ඉතාලිය චීනය usa ඉහල සන්දර්බයන් සහිත සමාජ යනු සන්නිවේදනයේදී එකී සන්නිවේදනය සදහා භවිතා කරන වචනවල අර්තයම පමනක් නොව සන්දර්බය තුල pපැවති නිකුත් ගුනාන්ග පිලිබදවද සැලකිලිමත් වන සමාජයයි .උදා ;හැගීම් පෙන්නුම් කරමින් කතා කිරිම ,මුහුනේ ඉරියවි වෙනස්කරමින් කතා කිරීම ,අන් අයට ඩක්වන සැලකිල්ල .....මේ සියල්ල සන්නිවේදනයේදී වැදගත් කොට සැලකීම මෙහි ලක්ශනයි .උදා ලන්කාව 2)අවකාශය mමානසික අවකාශය හා භෞතික aඅවකාශය වශයෙන් ප්‍රධාන අවකාශ 2කි .ම
ෙහිදී මෙම සන්කල්පaයට අනුව සමාජය ගොඩ නැගී ඇති ආකාර 2කි.බලය පදනම් කරගෙන  ගොඩ නැගුනු සමාජයප්‍රජාව පදනම්කරගත් සමාජයමේ අතුරින් වඩා වැwදගත් වන්නේ භෞතික aඅවකාශය වේ . බලය පදනම් කරගෙන ගොඩනැගුනු සමාජය තුල සමාජයේ සිටින ඉහල ස්තරය පහල ස්තරය අතර පවත්නා පරතරය ඉහලය .එහිදී භහුතික වශයෙන් මෙන්ම මානසික වශයෙන්ද පරතරයක් දැකගත හැක .USA,JAPAN,UK.. ප්‍රජාව පදනම්කරගත් සමාජ තුල ප්‍රජාව අතර සාමූහිකත්වයක් දක්නට ලැබේ .එහිදී ඔඋන්න් සමානාත්aමතාව අගය කරයි.සාමුහික ව බොහෝකටයුතුවල නිරතවේ .SRI LANKA, INDIA ,PAKISTAN ,.....3කාලය කාලය අදනම් කරගෙනද සමාජය කොටස්2කට බෙඩිය හැක .බහුවිද සන්ස්කෘතීන් සහිත සමාජයඒකීය සමාජයබහුවිද සන්ස්කෘතීන් සහිත සමාජයක දී පුද්ගලයන් eඑකමකාලයක් තුලදී විවිද වඩ කිරීමට පෙලබේ .අදාල කාර්‍ය අවසන් කිරීමට එතරම් උනන්දුවක් නොමැත උදා :ප්‍රන්ශය අරාබි රටවල් ඒකීය sසන්ස්කෘතියක් සහිත සමාජ යම් ආර්‍යක් අවසන් කිරීමෙන් පසු ඊලග කාර්‍ය සදහා යොමුවේ .එයට හේතුව ඔඋන් කාලය පිලිබද දක්වන චින්තනය වේ .එනම් යම් ඉලක්කයක් ලගා කරගෙනීම ස්දහා නැබුරු වේ .ඔඋන්ගේ ඒකීය චින්තනය රේකීය චින්තනය ලෙස හැදින්වේ .කාල කලමනාකරනයේදී වඩා වැදගත
්වන්නේ මෙකී  ඒකීය සමාජය වේ .බිහෝ දිඋනු රටවල මෙකී තත්වය දැකගත හැක .උදා :USA ජ්ර්මනිය ,මේ අනුව ඉහත වර්ගීකරනය යටතේ ලන්කාව     *සන්ධර්භය ඉහල     *අවකාශය -ප්‍රජාමූලික     *කාලය -බහුවිද සන්ස්කෘතික සමාජය යන කාන්ඩයට අයත් වේ ...(Sasika tharinda /B.A Econ special  university of peradeniya)ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿6.84361°N 79.95306°E﻿ / 6.84361; 79.95306රජයේ school in පන්නිපිටිය, ශ්‍රී ලංකාව |alt=ශ්‍රී ලංකාව|link=ශ්‍රී ලංකාවධර්මපාල විද්‍යාලයLocationතොරතුරුවර්ගයරජයේආදර්ශ පාඨයතුමෙහි කිච්චං ආතප්පං(ධම්මපදය තුළ ඇතුළත් බුද්ධ වාක්‍යයකි).ආරම්භ කලේ1940 දෙසැම්බර් 8විදුහල්පතිආර්.ඒ.මහේෂිකා රූපසිංහශ්‍රේණි1-13වර්ණ(ය)මදට පැහැය සහ දම් පාටඅනුබැඳියබෞද්ධවෙබ් අඩවියhttp://www.dharmapala.sch.lkධර්මපාල විද්‍යාලය, ශ්‍රී ලංකාවේ පන්නිපිටිය ප්‍රදේශයේ ඇති ජනප්‍රිය මිශ්‍ර පාසලකි. මෙම පාසල පිහිටුවන ලද්දේ වර්ෂ 1942 බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව තුළ බෞද්ධ පාසල් ආරම්භ කිරීමේ පුරෝගාමීයෙක් වූ හා මෙම පාසැල ඉදිකිරීමට තමන්ගේ
ඉඩම පරිත්‍යාග කල අනගාරික ධර්මපාලතුමා විසින්ය.මෙම පාසල ජාතික පාසලක් වන අතර ප්‍රාථමික හා ද්වීතියික අධ්‍යාපන මෙම පාසැලින් ලබාදෙයි.වර්තමානයමෙම පාසැල තුළ අධ්‍යාපනය ලබන ශිෂ්‍යයින් පිරිස 10000 වන අතර 650 කට අධික ගුරුවරුන් පිරිසක් සේවය කරයි. පාසැල හෙක්ටයාර 67  ක් පුරා පැතිරී ඇති මනරම් පරිසරයකින් යුක්ත වේ.[1] . මෙම පාසැලින් 1 ශ්‍රේණියේ සිට 13 ශ්‍රේණියේ දක්වා අධ්‍යාපනය ලබාදෙයි.අතීතයඉඩම පරිත්‍යාග කිරීමවර්තමානයේ පාසල පවතින ඉඩමේ මුල් හිමිකරු වන්නේ අනගාරික ධර්මපාලතුමා ය. පසුව මෙම ඉඩම හේවාවිතාරණ පවුල විසින් මහාබෝධි සංගමයට පරිත්‍යාග කල පසු 1940 දී  ධර්මපාල විද්‍යාලය පිහිටුවීමට පවරන ලදී.අතීතයවර්ෂ 1940 දී කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයේ ශාඛාවක් ලෙස ඉංග්‍රීසි ද්වීතියික අධ්‍යාපන පාසැලක් ලෙස පන්නිපිටියේ පාසැල පිහිටු වීය. මෙම නව පාසැල ධර්මපාල විද්‍යාලය නමින් නම් කෙරිණී.පාසල ආරම්භ කළ දින වැදගත් සිදුවීම් 2  ක් සිදුවිය. එනම් ශ්‍රී දේවමිත්ත ධර්මපාල හිමි අනුස්මරණ ගොඩනැගිල්ල, සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය ගරු ඩබ්.ඒ. දි සිල්වා මහතා අතින් විවෘත වීමත් , ධර්මපාල විද්‍යාලය උත්සවාකාර ව , බෞද්
ධ පාසල් හි සාමාන්‍ය කළමනාකරු ආචාර්ය වෝල්ටර් විජේනායක මහතා අතින්  විවෘත වීමත් සිදුවිය. ධර්මපාල විද්‍යාලය බෞද්ධ පරමවීඥානාර්ථය මගින් පාලනය කල අතර එය කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිගේ ඍජු අධීක්ෂණය යටතේ සිදුවිය. ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් ඉගැන්වීම් 1941 ජනවාරි 8 දින ආරම්භ කළ අතර මෙහි ප්‍රාරම්භාකයා පී.දී.එස්. කුලරත්න මහතා වන අතර පළමු විදුහල්පති ලෙස ආචාර්ය ජේ.ඉ. ජයසූරිය මහතා පත්විය.ගොනුව:Flag Dharmapala.jpgFlag of Dharmapala Vidyalayaක්‍රීඩානිවාස     - Maurya (මෞර්යය)     - Nanda (නන්ද)     - Shakya (ශාක්‍ය)     - Soorya (සූර්ය)මලල ක්‍රීඩා උත්සවය මෙම නිවාස අතර වාර්ෂිකව පළමු වාරයේ මුල් කාලයේදී පැවැත්වේ.මලල ක්‍රීඩාබැඩ්මින්ටන්බාස්කට්බෝල්ශිෂ්‍ය භට කණ්ඩායම - පෙරදිග,අපරදිග කණ්ඩායම් සහ පාබළ හමුදා කණ්ඩායමචෙස්මේස පන්දුඉලක්කයට වෙඩි තැබීමදැල් පන්දුජිම්නාස්ටික්හෑන්ඩ් බෝල්කරාටේGuidingඅත් පන්දුපිහිනුම්රගර්කැරම්ක්‍රිකට්පා පන්දුවුෂූබාල දක්ෂආදි සිසුන්ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයමෙම පාසලේ ඉතා ක්‍රියාකාරී ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයක් ඇත.පාසලේ විශේෂ ආදි සිසුන්[සංස
්කරණය]මේවාත් බලන්න: Category:Alumni of Dharmapala Vidyalayaරත්නසිරි වික්‍රමනායක - ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු අගමැති (2000-2001, 2005–2010)ආචාර්ය තිස්ස අබේසේකර , චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකරියර් අද්මිරාල් එස්.ආර්.සමරතුංග RSP,VSV,USPකේ.එච්.ජේ.විජේදාස , හිටපු ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති ලේකම්වෛද්‍ය හේමන්ත පෙරේරා, නාරිවේදී විශේෂඥ, ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර රෝහලD.S Dayaratne Radio personalityඔලිවර් රණසිංහ - හිටපු සේනාපති, ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවසංගීතඥ රෝහණ වීරසිංහරවිබන්ධු විද්‍යාපති - ප්‍රවීන නර්ථන ශිල්පීවිශේෂ අවස්ථාහෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කොට් අනුස්මරණ ක්‍රිකට් තරගාවලිය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පාසැල් නඟා සිටුවීමේ පුරෝගාමියෙකු වූ හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කොට් මැතිතුමා සිහිකිරීම පිණිස, ලංකාවේ ප්‍රමුඛ බෞද්ධ පාසල් 8 ක ආදී ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් අතර පැවැත්වෙන වාර්ෂික ක්‍රිකට් තරගාවලියකි.References↑ Welcome to Dharmapala Vidyalaya Pannipitiyaදෝහා යනු කටාර් රාජ්‍යයේ අග නගරයයි. එය පර්සියානු බොක්ක සමිපයේ ඇති අතර ජනගහනය 2008 වර්ෂයට අදාලව 998 651 කි. ඒ වාගේම කටාර් හි ප්‍රධාන නගරයන් කිහිපයන් එකකි. දෝහා යනු කටා