LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
Wayback Machine තිලකරත්න, ඉන්දීවර, ද සන්ඩේ ඔබ්සර්වර්↑ "ප්‍රසිඩන්ට් මහින්ද රාජපක්ෂ". President.gov.lk. සම්ප්‍රවේශය 2012-09-28.↑ "හවු මහින්ද රාජපක්ෂ ජස්ටිෆයිඩ් කම්ප්ලේනිං ටු යූඑන්එච්ආර්සී ඉන් ජිනීවා ඉන් 1990 අබවුට් හියුමන් රයිට්ම් වයලේෂන්ස් ඉව් ශ්‍රී ලංකා". http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/15968. ↑ "මහින්ද රාජපක්ෂ වෙන්ට් ටු ජිනීවා ෆ්‍රීක්වන්ට්ලි ඩියුරිං යූඑන්පී රූල් ඇන්ඩ් වෝන්ටඩ් දි යූඑන් ටු ඉන්ටර්වීන් ඉන් ශ්‍රී ලංකා ටු අප්හෝල්ඩ් හියුමන් රයිට්ස්". http://transcurrents.com/news-views/archives/10768. ↑ "ලංකා ප්‍රසිඩන්ට් වින්ස් සුනාමි කේස්". බීබීසී නිවුස්. මාර්තු 27, 2006. http://news.bbc.co.uk/2/south_asia/4849442.stm. [භින්න වූ සබැඳිය]↑ "හාඩ්ලයිනර් වින්ස ශ්‍රී ලංකා ඉලෙක්ෂන්". බීබීසී නිවුස්. 2015-11-18. http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4447794.stm. (285263) 1998 QE21998 QE2 (මැයි 30, 2013) ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයාගේ පළමු රේඩාර් රූප    ( ගෝල්ඩ්ස්ටෝන්/නාසා)සොයාගැනීම සහ  නිලනාමයසොයාගත් තැනැත්තේලීනියර්සොයාගත් දිනයඅගෝස්තු 19, 1998නිලනාමයන්සුළු ග්‍රහ වර්ගය අමෝර්කක්ෂීය ලක්ෂණ කාලා
රම්භය අප්‍රේල් 18, 2013 (2456400.5)[1]වි3.804299 AUඅප1.0387193 AUඅඩ-මහා අක්ෂය2.4215092 AU උත්කේන්ද්‍රියතාවය0.57104464කක්ෂීය කාලාවර්තය3.77 ව1376.34 දිමධ්‍යන්‍යය විෂමතාවය351.6073° ආනතිය12.854229°(285263) 1998 QE2 යනු, 2.75 කිලෝමීටරs (1.71 සැත) ප්‍රමාණයක විෂ්කම්භයක් සහිත    පෘථිවි-යාබද ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි. [2] සොකෝරො, නව මෙක්සිකෝව අසබඩ පිහිටි,   ලින්කන් පෘථිවි යාබද ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහ පර්යේෂණාගාරයෙහි (ලීනියර්) වැඩසටහන විසින් 1998, අගෝස්තු 19 දිනදී,   එය සොයාගැනුනි. [3] 1998 QE2 සතුව, වසර 14 ක  නිරික්ෂණ චාපයක්  සහ මනාව-නිශ්චය-කෙරුණු  කක්ෂයක් සතුවෙයි.[4]ගුණාංග1998 QE2 හි පෘෂ්ඨය දැලි වැනි ද්‍රව්‍යයකින් ආවරණය වී ඇති අතර, එයින් ඇඟවෙන්නේ මෙම ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා, පෙරදී  ධූම කේතුවක්ව පැවතී  සූර්යයා හා සමග සමීප්‍ය සමාසදයක නිරතව ඇති බවකි. [5]  කෙසේවෙතත්, බ්‍රහස්පතීට සාපේක්ෂව  ටිසරන්ඩ් පරාමිතිය (TJ=3.2) විසින්, 1998 QE2 කිසිකළෙක ධූමකේතුවක් වූවාද යන්න පසක් නොකරයි. [2] 0.06 ක ප්‍රභානුපාතයක් සහිත ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා, ප්‍රකාශ වශයෙන් අඳුරු බවක් දක්වයි. [2] අමෝර් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකු ලෙසින්,[4] 1998 QE2
හී කක්ෂය, පූර්ණ වශයෙන්, පෘථිවියෙහි කක්ෂයට ඔබ්බෙන් වෙයි. ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයාගේ කක්ෂය හා සමගින් පෘථිවි අවම කක්ෂ අතිඡේදන දුර (E-MOID) 0.035 AU වෙයි.[4] ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා වෙක, වසර  3.77 ක කක්ෂීය ආවර්තයක් සතු වෙයි.චන්ද්‍රිකාව2013, මැයි 29 දින සිදු කෙරුණු ගෝල්ඩ්ස්ටෝන් රේඩාර් නිරීක්ෂණ  තුලින් සොයාගැණුනේ, දළ වශයෙන් 600 මීටරs (2,000 ft) ක විෂ්කම්භයකින් යුතු   සුළු-ග්‍රහලෝක චන්ද්‍රයෙක් 1998 QE2 වටා කක්ෂගතව ඇති බවයි. [6] රේඩාර් රූප තුලදී, 1998 QE2 වටා දීප්තිමත් ලෙසින් චන්ද්‍රිකාව දිස්වන්නේ, එය සැලකිය යුතු තරම් සෙමෙන් භ්‍රමණය වන නිසාත් එම සෙමෙන් වන භ්‍රමණ වේගය විසින් චන්ද්‍රිකාව විසින් රේඩාර් අක්ෂය ඔස්සේ රේඩාර් කිරණ යළි එවීම සම්පීඩනය කරන නිසාත්ය. මේ නිසා,  1998 QE2ට සාපේක්ෂව, චන්ද්‍රිකාව පටු සහ දීප්තිමත් ලෙසින් දිස් වෙයි. . [7] චන්ද්‍රිකාවේ කක්ෂය පැහැදිලි ලෙසින් නිර්ණය කළ පසු, 1998 QE2 හී ස්කන්ධය හා ඝණත්වය තීරණය කිරීමට තාරකා විද්‍යාඥයින්ට හා  තාරකා භෞතික විද්‍යාඥයින්ට හැකි වනු ඇත.පෘථිවිය වෙත ළඟාවීම්1998 QE2 හී කක්ෂයමැයි 31, 2013ජූනි 2, 2013[8]2013, මැයි 31 දිනදී,
20:59 UT (4:59 පව EDT) වේලාවේදී,  0.039 AU ( චන්ද්‍ර දුර 15) දක්වා පෘථිවිය වෙත ළඟාවීමට 1998 QE2 සමත් විය. [4] අවම වශයෙන් ඊළඟ ශත වර්ෂ දෙක තුලදී හෝ, ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා විසින්, පෘථිවියට කිට්ටුවෙන්ම ළඟා වන අවස්ථාව මෙය විය. [9] මැයි 30 දින සිට ජූනි 9 දින දක්වා  ගෝල්ඩ්ස්ටෝන්හී ඉතා ප්‍රබල රේඩාර් ඉලක්කයක් වන මෙය, ජූනි 6 සිට ජූනි 12 දක්වා, ඇරිසිබෝහී  නිරික්ෂණයට ලක් වනු ඇත. [2] එහි ආසන්නතම එළඹුමට කිට්ටුවෙන් පැවතියදී පවා ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා සතු වූයේ 11 ක දෘශ්‍ය විශාලත්වයක් වන අතර එය දැකීම සඳහා දුරදක්නයක් අවශ්‍ය විය.[2]කක්ෂීය විසඳුම අනුකලනය කිරීමෙන් පෙනී යන්නේ,  1975, ජූනි 8 දිනදී, ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා, පෘථිවියෙන් 0.08 AU දුරකින් එය පසු කරගෙන ගිය බවත් [4] එවිට එහි දෘශ්‍ය විශාලත්වය,  13.9 පමණ වූ බවත්ය. [10] ඊළඟ ඥාත ආසන්න ළඟාවීම සිදුවන්නේ,  2221, මැයි 27 දිනදී වන අතර, එදිනදී එය පෘථිවියෙන්  0.038 AU (5,700,000 කිමී; 3,500,000 සැත) දුරකින් එය පසු කරනු ඇත.[2]ආශ්‍රිත↑ "285263 (1998 QE2)". ජෙට් ප්‍රවාලන පරික්ෂණාගාරය. සම්ප්‍රවේශය 2013-06-02.↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 ආචාර්ය ලාන්ස් ඒ.එම්.බෙනර් (2
013 මැයි 28). "(285263) 1998 QE2 ග්ලැඩ්ස්ටෝන් රේඩාර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් ප්ලෑනිං". NASA/JPL ඇස්ටරොයිඩ් රේඩාර් රිසර්ච්. සම්ප්‍රවේශය 2013-05-30. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)↑ "MPEC 1998-Q19 : 1998 QE2". IAU සුළු ග්‍රහ කේන්ද්‍රය. 1998-08-22. සම්ප්‍රවේශය 2013-05-30. (J98Q02E)↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 "JPL ක්ලෝස්-ඇප්රෝච් ඩේටා: 285263 (1998 QE2)". 2013-05-28 අවසන් නිරික්ෂණ  (arc=14.7 වසර; අඩමානත්වය=0). සම්ප්‍රවේශය 2013-05-30. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)↑ ඩෙබෝරා නෙට්බර්න් (මැයි 24, 2013). "ඩාක්, මැසිව් ඇස්ටරොයිඩ් ටු ෆ්ලයි බයි අර්ත් ඔන් මේ 31". http://phys.org/news/2013-05-dark-massive-asteroid-earth.html. සම්ප්‍රවේශය කෙරුණු දිනය මැයි 24, 2013. ↑ "NASA රේඩාර් රිවීල්ස් ඇස්ටරොයිඩ් හෑස් ඉට්ස් ඕන් මූන්". NASA/JPL. මැයි 30, 2013. සම්ප්‍රවේශය 2013-05-30.↑ එමිල් ලක්ඩවල්ලා (2013 මැයි 30). "සේ "හායි!" ටු ඇස්ටරොයිඩ් -- ඇක්චුවලි, ඇස්ටරොයිඩ්ස් -- (285263) 1998 QE2". ද ප්ලැනටරි සොසයිට්. සම්ප්‍රවේශය 2013-05-30. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)↑ ඔ
සාමු අජිකි. "JPL ස්මෝල්-බොඩි ඩේටාබේස් බ්‍රවුසර් විත් ජාවා ඇප්ලට් ෆෝ 285263 (1998 QE2)". නාසා. සම්ප්‍රවේශය ජූනි 2, 2013.↑ "ඇස්ටරොයිඩ් 1998 QE2 ටු සේල් පාස්ට් අර්ත් නයින් ටයිම්ස් ලාජර් දෑන් කෲස් ෂිප්". NASA/JPL ඇස්ටටෙරායිඩ් රේඩාර් රිසර්ච්. 2013 මැයි 15. සම්ප්‍රවේශය 2013-06-01. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)↑ "(285263) 1998QE2 එෆමෙරිඩීස් ෆෝ 8 ජූන් 1975". NEODyS (නියර් අර්ත් ඔබ්ජෙක්ට්ස් - ඩයිනමික් සයිට්). සම්ප්‍රවේශය 2013-05-30.බාහිර සබැඳිNASA රේඩාර් රිවීල්ස් ඇස්ටරොයිඩ් හෑස් ඉට්ස් ඕන් මූන් සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2013-06-02 at the Wayback Machine නාසා වෙතින්දිවයිනේ සිටින ප්‍රවීන රසායන විද්‍යා දේශකයෙක් වන ප්‍රසන්න බද්දෙවිතාන මහතා මේ වනවිට දිවයිනේ ජනප්‍රියම රසායන විද්‍යා පෞද්ගලික පන්ති පවත්වන ගුරුවරයෙකු බවටද පත්ව ඇත.ඔහු මේ වනවිට කළුතර , ගම්පහ , නුගේගොඩ හා ගාල්ල යන නගරවල පෞද්ගලික පන්ති මෙහෙයවනු ලබයි.චරිතාපදානයක් පිළිබඳ මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteමෙම ලිපිය බිහාර්හි නාලන්දා ප්‍රදේශය පිලිබඳ වේ.
වෙනත් භාවිතා සඳහා, නාලන්දා (වක්‍රෝත්තිහරණය) බලන්න.නාලන්දාनालंदाපුරවරයRuins of Nalanda Universityරටඉන්දියාවප්‍රාන්තයබිහාර්දිස්ත්‍රික්කයනාලන්දාභාෂා • නිලමාගධී, හිංදිවේලා කලාපIST (UTC+5:30)PIN803115Telephone code+91-6112වාහන ලියාපදිංචියBR 21ආසන්නතම පුරවරයරාජ්ගිර්Lok Sabha constituencyNalandaVidhan Sabha constituencyනාලන්දාආශ්‍රිත ලිපිනාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලයමවුලය යනු ද්‍රව්‍යයක ප්‍රමාණය මැනීම සඳහා භාවිතා කරන මූලික අන්තර්ජාතික ඒකකය වේ. එක් මවුලයක් තුළ වස්තූන් එනම් පරමාණු අණු හෝ වෙනත් මූලික අංශු ඇවගාඩ්රෝ අංකයක් (දළ වශයෙන් 6.02214076×1023) අඩංගු වේ. එනම් ඔක්සිජන් අණු මවුලයක ස්කන්ධය දළ වශයෙන් ග්‍රෑම් 32ක් වන අතර එක් ඔක්සිජන් අණුවක් පරමාණුක ස්කන්ධ ඒකකයකින් එකකට සමාන වේ. මවුලයක් යනු එක් නිශ්චිත සංඛ්‍යාත්මක අගයක් වන අතර ඕනෑම මුලික වස්තු ප්‍රමාණයක් (පරමාණුවලින් නිර්මිත) නිර්ණය කිරීමට භාවිතා කළ හැක. එසේ වුවද මවුලය භාවිතය උප පරමාණුක , පරමාණුක සහ අණුක ආකෘතීන් මැනීම සඳහා පමණක් සීමා වේ. මීට හේතුව නම් අනෙකුත් සුලභ ඒකකයන් සමග සැසදූ විට මවුලය විශාලත්වයෙන් වැඩි බැවින් අනෙකුත් පදාර්ථ මැන
ීමට මෙය යොදාගැනීම ප්‍රායෝගික නොවීමය.ප්‍රායෝගිකව පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් බොහෝ විට මනිනු ලබනුයේ මවුලවලිනි. යම් ද්‍රව්‍යයක සූත්‍ර භාරයට සමාන  ස්කන්ධයක් , මවුලයක් වේ. මෙලෙස කාබන් 12 (C12) මවුලයක ස්කන්ධය ග්‍රෑම් 12ක් වන අතර ජලය  මවුලයක ස්කන්ධය ග්‍රෑම් 18.016 ක් වේ. මෙහිදී බොහෝ විට ගණනය කිරීම සදහා සලකණු ලබන වස්තුව පරමාණු (C හි) හෝ අණු (H2O හි) වේ.අර්ථ දැක්වීමමවුලයක් යනු කාබන් 12 සමස්ථානිකයේ කිලෝග්‍රෑම් 0.012 ප්‍රමාණයක ඇති භූමි අවස්ථාවේ පවතින නිර්බන්ධිත , නිදහස් කාබන් 12 පරම‍ාණු සංඛ්‍යාවට සමාන මූලික අංශු සංඛ්‍යාවක් අඩංගු පදාර්ථ ප්‍රමාණයකි. මෙසේ කාබන් -12 සමස්ථානිකයේ කිලෝග්‍රෑම් 0.012 ක් පවතින කාබන් -12 පරමාණු සංඛ්‍යාව ඇවගාඩ් රෝ නියතය ලෙසට හඳුන්වයි. ඇවගාඩ් රෝ නියතය ලෙසට දැනට පිළිගෙන ඇති අගය 6.02214179(30) x 1023 mol-1 ට වේ. අන්තර්ජාතික ඒකක පද්ධතියට මවුලය මාන රහිත ඒකකයක් නොවන නමුත් ස්කන්ධය සහ දීප්ත තීව්‍රතාව වැනි අනෙකුත් මාන සමග සසඳන විට මවුලයට “පදාර්ථ ප්‍රමාණය” ලෙසින් හදුන්වන ඊටම ආවේනික වූ මාන පවතී. (මාන රහිත ඒකක අන්තර්ජාතික නීතීන්ට අනුව රේඩියන් සහ ස්ටෙරේඩියන් ලෙසට විශේෂයෙන්ම නම් කර
ඇත.) ඇවගාඩ් රෝ නියතය යනු මාන රහිත රාශියක් සහ පදාර්ථ මවුලයක් අතර ඇති අනුපාතයක් බැවින් අන්තර්ජාතික නීතීන් විසින් එය මවුලයක පරස්පරය ලෙසට අර්ථ දක්වා ඇත.පරමාණුක ස්කන්ධ ඒකකයක් සහ ඇවගාඩ්රෝ අංකය අතර ඇති සම්බන්ධතාව අනුව සූත්‍ර භාරයට සමාන ග්‍රෑම් ස්කන්ධයක් මවුලයක් ලෙසින් හඳුන්වයි. නිදසුන - යකඩවල සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධය ඒකක 55.845 කි. එබැවින් යකඩ මවුලයක ස්කන්ධය ග්‍රැම් 55.845කි. රසායන විද්‍යාඥයින් සහ භෞතික විද්‍යාඥයින් ‍ෙ‍බාහෝ විට තම ගණනයන් සදහා මෙම නිර්වචනය භාවිතා කරයි.යම් පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් එහි අණුක ස්කන්ධයට ‍සමාන ග්‍රෑම් , කිලෝග්‍රෑම් රාත්තල්  හෝ අවුන්ස ප්‍රමාණයකට සමාන නොවන විට එම පදාර්ථ ප්‍රමාණ මැනීම සඳහා රසායන විද්‍යාඥයින් විසින් ග්‍රෑම් මවුල , කිලෝග්‍රෑම් -මවුල , රත්තල් - මවුල හෝ අවුන්ස - මවුල යන ඒකක භාවිතා කරනු ලැබේ.මවුලය යන්න වෙනත් ආකාරයකට විස්තර කළහොත් , මාෂ්මෙලෝ මවුලයක් ගෙන මුළු ලෝකයම වැසෙන පරිදි ඇතිරිව හොත් එය හැතැප්ම 12ක් ඝනකම් වන මාෂ්මෙලෝ තට්ටුවක් වනු ඇත. තවද රුධිර සෛල මවුලයක් සැලකුවහොත් එම ප්‍රමාණය මුළු මිහිතලය පුරා වාසය කරන සියලුම මිනිසුන් තුළ ඇති රුධිර සෛල ප්‍රමාණවල එකතුවටත් වඩා
වැඩිවේ.මූලික අංශූන්යම් පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් නිර්ණය කිරීමට මවුලය භාවිතා කිරීමේදී එම ද්‍රව්‍යයේ අඩංගු මූලික අංශු වර්ගය හඳුනාගත යුතු වේ. මෙම අංශූන් පරමාණු , අණු, අයන , සූත්‍ර ඒකක, ඉලෙක්ට්‍රෝන , ෆෝටෝන හෝ වෙනත් ඕනෑම අංශු වර්ගයක් විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස ගත් විට ජලය මවුලයක් යනු ජලය ග්‍රෑම් 18.016කි. මෙම ජල මවුලයක් තුළ H2O අණු මවුල එකක් පමණක් තිබුණ ද පරමාණු වශයෙන් සැලකූ විට H පරමාණු මවුල 2ක් හා O පරමාණු මවුල 1 ක් ලෙසින් පරමාණු මවුල 3ක් පවතී. ඒවාගේම ඉලෙක්ට්‍රෝන මවුලයක් යනු ෆැරඩේගේ නියතය වේ. එනම් 96,500 Cmol-1 වේ. ෆෝටෝන මවුලයක් අයින්ස්ටයින් එකක් ලෙසින් හඳුන්වයි. වායු නියතය R අනුව තාප ශක්තිය හෙවත් RT මනිනු ලබනුයේ මවුලයට ජූල් නම් ඒකකයෙනි.සලකනු ලබන පදාර්ථය වායුවක් නම් බොහෝ විට අංශු වර්ගය ලෙසට සලකනුයේ වායු අණුය. කෙසේ වුවද නිෂ්ක්‍රීය වායූන් (He , Ar , Ne , Kr , Xe , Rn) සියල්ලම ඒක පරමාණුක වන බැවින් මූලික අංශූන් ලෙසට සලකනුයේ තනි පරමාණුය. මෙම අංශූන් අතර පවතින්නේ වැන්ඩවාල් බල පමණි. සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩනයේ දී පරිපූර්ණ වායු මවුලයක පරිමාව ලීටර් 22.4 කි.පරමාණු මවුලයක් “ග්‍රෑම් පරමාණුවක්” ලෙස ද
අණු මවුලයක් “ග්‍රෑම් අණුවක්” ලෙස ද හඳුන්වනු ලැබේ.ඉතිහාසයජොනතන් වෑන් ගෝර්වියට් විසින් 1893 හඳුන්වා දුන් ජර්මන් name (මෝල්) අනුව මවුලය යන නම තැනී ඇත. මෙය ප්‍රථම වරට ඉංග්‍රීසියෙන් ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ 1897 දී පළමු තවත් ජර්මානු වදනක පරිවර්තනයක් ලෙසය. එය molecule යන වචනයෙන් කෙටි කිරීමකි. molecule යන වචනය තැනී ඇත්තේ “ස්කන්ධය” යන අරුත් දෙන moles නම් ලතින් වචනයෙනි. ඔහු පදාර්ථයක ග්‍රෑම් අණුක ස්කන්ධය විදහා දැක්වීම වචනයෙනි. ඔහු පදාර්ථයක ග්‍රෑම් අණුක ස්කන්ධය විදහා දැක්වීම සඳහා එම වචනය භාවිතා කරන ලදී. උදාහරණයක් ලෙස හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ල (HCl) මවුල 1ක් ස්කන්ධ ග්‍රෑම් 36.5ක් වේ.වර්ෂ 1959 ට පෙර IUPAP හා IUPAC යන සංගමයන් දෙක විසින්ම මවුලය නිර්වචනය සඳහා ඔක්සිජන් භාවිතා කෙරීය. රසායන විද්‍යාඥයන් ඔක්සිජන් 16g ප්‍රමාණයක අඩංගු පරමාණු සංඛ්‍යාවක් මවුලයක් ලෙස සැලකූ අතර භෞතික විද්‍යාඥයින් ඔක්සිජන් - 16 යන සමස්ථානිකය පමණක් භාවිතා කොට පෙර සදහන් නිර්වචනයට සමාන නිර්වචනයක් භාවිතා කරන ලදී. නමුත් 1959 / 1960 වසර සිට මවුලය පහත ආකාරයට නිර්වචනය කිරීම සඳහා මෙම සංගමයන් දෙක විසින්ම සම්මත කරගන්නා ලදී.එනම් ,“කාබන
් - 12 සමස්ථානිකයේ 0.012 Kg ප්‍රමාණයක පවතින පරමාණු සංඛ්‍යාවට සමාන සංඛ්‍යාවක් ඕනෑම අංශු වර්ගයක් පවතින පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් මවුලයක් වේ.”මෙම නිර්වචනය ICPM මගින් 1967 දී ද 1971 දී පැවැත්වුණු 14 වැනි කිරුම් , මිනුම් පිළිබඳ සම්මන්ත්‍රණයේ දී පිළිගන්නා ලදී.1980 දී කිරුම් මිනුම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර කමිටුව විසින් කාබන් -12 පරමාණු භූමි අවස්ථාවේ පවතින නිර්බන්ධිත පරමාණු බව තහවුරු කරමින් ඉහත නිර්වචනය සනාථ කරන ලදී.අන්තර්ජාතික ඒකක පද්ධතියේ අනෙකුත් මූලික ඒකකයන්ට මෙන් කිලෝග්‍රෑම ද යම් භෞතික නියතයන් ඇසුරෙන් නිශ්චිත අගයක් ලෙසට නැවත දක්වන ලෙසට යෝජනා වී ඇත. එසේ යෝජනා වී ඇති අර්ථ දැක්වීම්වලින් එකක් පහත පරිදි වේ.“කිලෝග්‍රෑමයක් යනු හරියටම කාබන් 12 සමස්ථානිකයේ භූමි අවස්ථාවේ පවතින නිර්බන්ධිත පරමාණු 6.0221415 x 1023 / 0.012 ප්‍රමාණයක ස්කන්ධයකි.”මෙමඟින් ඇවගාඩ්රෝ අංකය ඉතා නිවැරදිව අර්ථ දැක්වීමට හැකියාව ලැබී ඇති අතර එය මවුලයකට 6.0221415 x 1023 අගයක් වේ. මෙමඟින් මවුලයක් දළ වශයෙන් ගණන් කිරීම සඳහා භාවිතා වන ඒකකයක් වන අතර එය සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ භාවිතා වන “දුසිමකට” සමාන වේ.NA  සඳහා යෝජිත නිර්වචනය වන්නේ,NA = 602,214,141
,070,409,084,099,072 = 84,446,8883 මෙමඟින් සම්පූර්ණ ඝණයක් බවට පහසුවෙන් පත්වීම සඳහා ගුණාංග අන්තර්ගත වී ඇත.මවුලයේ ප්‍රයෝජනරසායන විද්‍යාවේදී එකිනෙකට වෙනස් ද්‍රව්‍යයන් දෙකක් සංසන්දනාත්මකව මැනීම සඳහා මවුල ඉතා වැදගත් වේ. ද්‍රව්‍යයන් දෙකක සමාන මවුල ප්‍රමාණ ගත් විට ඒවායේ අඩංගු අණු හෝ පරමාණු සංඛ්‍යාව සමාන වේ. මවුලය හේතුවෙන් රසායනික සමීකරණ තේරුම් ගැනීම පහසු කරවයි. මෙලෙස 2H2 + O2  		2H2O  යන සමීකරණය“හයිඩ්‍රජන් මවුල දෙකක් සහ ඔක්සිජන් මවුලයක් එක් වී ජලය මවුලයක් සාදයි” යන ආකාරයට විස්තර කළ හැක.රසායනික ගණනයන්වලදී මවුලය ඉතා වැදගත් වේ. මන්ද වෙනස් ස්කන්ධයන් තුළ පවතින අංශූන් සඳහා ප්‍රතිඵල සහ අනෙකුත් ගණනය කිරීම් මවුලය මගින් සිදු කරයි.රසායන විද්‍යාවේදී ස්කන්ධය සහ බරට වඩා අංශූන් සංඛ්‍යාව වඩා වැදගත් වේ. වෙනස් ස්කන්ධයන් සහිත පරමාණු අතර ප්‍රතික්‍රියා සිදුවී‍ම ඊට හේතුවේ. (උදාහරණයක් ලෙස හයිඩ්‍රජන් පරමාණු දෙකක් හා එක් ඔක්සිජන් පරමාණුවකින් එක් ජල අණුවක් සෑදේ) ඒවාට එකිනෙකට වෙනස් ස්කන්ධ පවතී. (එක් ඔක්සිජන් අණුවක් හයිඩ්‍රජන් අණුවක් මෙන් දහසය ගුණයක් බරින් යුක්ත වේ.) කෙසේ නමුත් ප්‍රතික්‍රියාවක දී භාවිත
ා වන පරමාණු ගණන පිළිබඳව ප්‍රකාශයක් කිරීම අපහසු වේ. එසේ වන්නේ ඒවා ඉතා විශාල අගයන්වන හෙයිනි. උදාහරණයක් ලෙස ජලය මිලිලීටර් එකක මවුල 3.34 x 1022 ප්‍රමාණයට වඩා අධික ප්‍රමාණයක් පවතී.Italian RepublicRepubblica italiana  (ඉතාලි)කොඩියEmblemජාතික ගීය: Il Canto degli Italiani  (ඉතාලි)"The Song of the Italians" Location of  ඉතාලිය  (dark green)– in Europe  (light green & dark grey)– in the European Union  (light green)  –  [Legend]අගනුවරසහ විශාලතම නගරයRomeනිල භාෂා(ව)Italianaජාති නාම(ය)ItalianරජයUnitary parliamentaryconstitutional republic• President Sergio Mattarella• Prime Minister Matteo Renziව්‍යවස්ථාදායකයParliament• උත්තර මන්ත්‍රී මණ්ඩලයSenate• පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයChamber of DeputiesFormation• Unification 17 March 1861• Republic 2 June 1946• Founded the EEC (now the European Union) 1 January 1958වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ301,338 km2 (116,347 sq mi) (72nd)• ජලය (%)2.4ජනගහණය• 2014 ඇස්තමේන්තුව60,795,612[1] (23rd)• 2011 ජන සංගණනය59,433,744[2] (23rd)• ඝණත්වය201.7/km2 (522.4/sq mi) (63rd
)දදේනි (ක්‍රශසා)2015 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$2.174 trillion[3] (12th)• ඒක පුද්ගල$35,665[3] (32nd)දදේනි (නාමික)2015 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$1.819 trillion[3] (8th)• ඒක පුද්ගල$29,847[3] (27th)ගිනි (2011)31.9[4]මධ්‍යමමාසද (2013) 0.872[5]ඉතා ඉහළ · 26thව්‍යවහාර මුදලEuro (€)b (EUR)වේලා කලාපයUTC+1 (CET)• ගිම්හාන (DST)UTC+2 (CEST)රිය ධාවන මං තීරුවrightඇමතුම් කේතය39cISO 3166 codeITඅන්තර්ජාල TLD.itdFrench is co-official in the Aosta Valley; Slovene is co-official in the province of Trieste and the province of Gorizia; German and Ladin are co-official in South Tyrol.Before 2002, the Italian Lira. The euro is accepted in Campione d'Italia, but the official currency there is the Swiss Franc.[6]To call Campione d'Italia, it is necessary to use the Swiss code +41.The .eu domain is also used, as it is shared with other European Union member states.ඉතාලියේ නිල නාමය ඉතාලි ජනරජය යන්නය. ඉතාලිය කොටසක් යුරෝපා මහාද්වීපයේ ද, කොටසක් දකුණු දිග යුරෝපයේ ඉතාලියානු අර්ධද්වීප‍යේ ද, මධ්‍යධරණී මුහුදේ 'සිසිලිය' සහ 'සාඩී
නියාව' යන විශාලතම දූපත් දෙකෙහිද ව්‍යාප්තව තිබේ. ඉතාලිය එහි උතුරු දිග 'ඇල්පයින්' මායිම, ප්‍රංශය, ස්විට්සර්ලන්තය, ඔස්ට්‍රියාව සහ ස්ලෝවේනියාව යන රටවල් සමඟ පොදුවේ පරිහරණය කරයි. ස්වාධීන රාජ්‍යයන් වන සැන් මැරිනෝ සහ වතිකානු පුරවරය, ඉතාලියානු අර්ධද්වීපය තුළ ඉන් වට වී පිහිටා තිබේ. කැම්පියොන් සී ඉටාලියා' (Campione d' Italia) යන ස්වාධින රාජ්‍යය, ස්විට්සර්ලන්තයේ පිහිටියකි. ඉතාලි රාජ්‍යයයෙන්, වර්‍ග කි.මී. 301338 ක භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කෙරේ. එහි සෘතුමය සමශීතෝෂ්ණ දේශගුණයක් බලපැවැත්වේ. මිලියන 60.2 ක ජනතාවකට වාසභූමිය වන ඉතාලිය, යුරෝපයේ වැඩිම ජනගහනයක් වෙසෙන හයවන රටද , ලෝකයේ ම විසිතුන් වැනි රට ද වන්නේ ය. වත්මනෙහි ඉතාලිය නමින් දන්නා භූමි ප්‍රදේශය යුරෝපීය සභ්‍යත්වයේ සහ එට්‍රස්කන්ස් (Etruscans) හා රෝමවරුන් වැනි ජනතාවකගේ  සමාරම්භක ස්ථානය වුයේය. ඉතාලියේ අගනුවර වන රෝමය, ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ රෝම අධිරාජ්‍යයේ අගනගරය වශයෙන්, බටහිර සභ්‍යත්වයේ දේශපාලන මධ්‍යස්ථානය වුයේය. එහි ඇද වැටීමෙන් පසු අනේකවිධ විදේශිය ආක්‍රමණිකයන්, ලොම්බාර්ඩ්ස්, (Lombards) සහ 'ඔස්ට්‍රොගෝත්ස්' (Ostrogoths) වැනි ජර්මානු ගෝත්‍රිකයින්ගේ සිට නෝමන්ව
රු දක්වා ද වූ අතර, පසුව පැමිණි අනෙකුත් ආක්‍රමණිකයින් අතර 'බයිසන්තින් ' (Byzantines) වරුද වුහ. යුරෝපීය චින්තනය හැඩගස්වන, පසු කාලීන  ක්‍රියාවලියෙහි දී පරිපූර්ණ බවට ඔප්පුවන, අතිශයින් ඵලදායී බුද්ධිමය ව්‍යාපාරයක් වූ යුරෝපීය කලා ශිල්ප පුනරුදය (Renaissance) ඇරඹෙන ජන්ම භූමිය බවට සියවස් ගණනාවකට පසුව ඉතාලිය පත්වෙයි.පශ්චාත් රෝමන් ඉතිහාසයේ වැඩි කාලයක් පුරාවට ඉතාලිය, සාඩිනියා හා සිසිලි දූපත් ද්වයේ රාජධානිය සහ මිලාන් වසම වැනි වූ විවිධ රාජධානි හා නාගරික ප්‍රාන්ත වශයෙන් කැබලි වලට වෙන් වී ගියේ ය.'රිසෝගිමෙන්ටෝ' (Risorgimento) නමින් දන්නා, ඉතිහාසයෙහි කැළඹිලි සහිත උද්ඝෝෂණාකාර කාලපරිච්ඡේදයක් වූ 1861 වසරේ දී ඉතාලිය ඒකාබද්ධ විය. 19 වන සියවස අග භාගයේ දී ‍පළමුවන ලෝක යුද්ධ සමය පුරා සහ දෙවන ලෝක යුද්ධය දක්වා ඉතාලියද යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයක්ව සිටියේය. එහි පාලනය ලිබියාව, එරිත්‍රියාව, ඉතාලි සෝමලිලන්තය, ඉතියෝපියාව, ඇල්බේනියාව, රොඩේස් , ඩොඩකනීස් (The Dodecanese)  සහ, දෙරටේ කැමැත්තෙන් වෙන්කරගත් චීනයේ 'ටියාන්ජින්' (Tianjin) යන, රටවල් හා ප්‍රදේශයන් දක්වා විහිද පැවතියේ ය.නූතන ඉතාලිය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයක් වන අතර, ලෝ
කයේ අධිසංවර්ධිත රටවල් අතුරින් 18 වන ස්ථානය ගනී. ලෝකයේ ජීවන යහගුණ  දර්ශක අගය අනුව (Quality of life Index rating)  ඊට හිමිවන්නේ ඉතා ඉහළ ස්ථානයකි. ඉතාලි වැසියන් ඉතා ඉහළ ජීවන තත්ත්වයක් භුක්ති විදින අතර, ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ඉහල නාමික අගයක්ද පවත්වාගෙන යයි.. වර්තමානයේ හඳුන්වනු ලබන ආකාරයට යුරෝපා සංගමයේ ද, උතුරු අත්ලාන්තික් ගිවිසුම් සංවිධානයේ ද, ඉතාලිය  ආරම්භක සාමාජිකයෙක් වන්නේය. 8 කණ්ඩායමටද (G8) සහ 20 කණ්ඩායමට ද   (G20), ඉතාලිය සාමජික රටක් ලෙස ඇතුලත් වෙයි. ලෝකයේ සත්වන විශාලතම නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, දසවන ඉහලම මිලදීගැනීමේ හැකියාවේ අගය ද සහ ලොව වාර්තාවන පස්වන ඉහලම අයවැයද දක්නට ලැබෙන්නේ ඉතාලියෙහි මය. ආර්ථික සහයෝගීතාව හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානයේ, ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ, යුරෝපා සංගමයේ සහ බටහිර යුරෝපා සංගමයේ ද සාමාජික රටක් වන්නේය. ඊට වැඩිමනක් වශයෙන් ආරක්ෂාව සඳහා වෙන්කරන මුදල් ප්‍රමාණය අනුව බැලු විට ඉතාලිය ලෝකයේ අටවන ස්ථානය ගන්නා අතර, නේටෝ සංවිධානයේ න්‍යෂ්ටික අවි, හවුලේ අයිතිව සිටී.යුරෝපීය සහ ගෝලීය හමුදාමය, සංස්කෘතික හා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු වලදී කැපී පෙනෙන කාර්ය භාරයක් ඉතාලිය ඉටුකරයි
. ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය, ලෝක ආහාර වැඩ සටහන, කෘෂිකර්ම සංවර්ධනය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර අරමුදල, ගෝලීය සංසඳය හා නේටෝ ආරක්ෂක විද්‍යාලය යන මුලස්ථාන රෝමයේ පිහිටුවා ඇති සංවිධාන හා ඉතාලිය අනුබද්ධිතව සිටී. මෙරටෙහි යුරොපීය දේශපාලනමය සමාජමය හා ආර්ථිකමය බලපැම් හේතු කොට ගෙන ඉතාලිය එක්සත් රාජධානිය, ප්‍රංශය, ජර්මනිය සහ රුසියාව, හැරුනු කොට කලාපයෙහි මහබලවතෙකු බවට පත්ව සිටී.හමුදාමය හා ආර්ථික බලය (Hard Power) පිළිබඳව කරන ලද අධ්‍යයනයකට අනුව ඉතාලිය එකොළොස් වන ලෝක ව්‍යාප්ත ජාතික බලවතා බවට වාර්ත කර තිබේ. ඉහල අධ්‍යාපන මට්ටමක් ද, ඉහල ශ්‍රම බලකායක් ද ඉතාලිය සතුවෙයි. ගෝලීයකරණය වූ ජාතියක් වන ඉතාලිය, 2009 වසරේ හය වන ජාත්‍යන්තර හොඳම කීර්තිමත් රට වශයෙන් තේරිනි. ලෝකයේ ඉහලම ජිව්‍ය කාලය වාර්තා වන රටවලින් 19 වන ස්ථානයද, දෙවන හොඳම සෞඛ්‍ය සේවය පිරිනමන රට ලෙසද, ඉතාලිය පත් ව තිබේ. මිලියන 43.7 ක විදේශීය සංචාරකයින්ගේ සංඛ්‍යාව සලකා බැලූ කළ ඉතාලිය ලෝකයේ සංචාරකයින්ගේ පැමිණීම අතින් පස්වන තැන ගනී. මේ දක්වා වැඩිම යුනෙස්කෝ ලෝක ‍ උරුම අඩවි දක්නට ලැබෙන රටවල් අතරින් සත්වන ස්ථානය ගන්නා ඉතාලිය, කලා ශිල්ප, විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිළිබඳව, චිර
ාගත සම්ප්‍රදායන් පිළිබඳව සාඩම්බර වෙයි.මූලාශ්‍ර↑ "National demographic balance, year 2014". ISTAT. සම්ප්‍රවේශය 16 June 2015.↑ "Census 2011 – final results" (PDF). ISTAT. සම්ප්‍රවේශය 19 December 2012.↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 "Italy". International Monetary Fund. සම්ප්‍රවේශය October 2015. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help)↑ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. සම්ප්‍රවේශය 13 August 2013.↑ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. සම්ප්‍රවේශය 27 July 2014.↑ "Comune di Campione d'Italia". Comune.campione-d-italia.co.it. 14 July 2010. සම්ප්‍රවේශය 30 October 2010.අධිකාරී පාලනය සාමාන්‍යISNIVIAFWorldCatජාතික පුස්තකාලSpainFrance (data)CataloniaUkraineGermanyIsraelUnited StatesJapanCzech RepublicAustraliaKoreaCroatiaVaticanවිද්‍යාත්මක දත්ත සංචිතCiNiiවෙනත්FASTHistorical Dictionary of SwitzerlandMusicBrainz areaNARA2Id
Refİslâm Ansiklopedisiප්‍රවේනි විද්‍යාව යනු ජීව විද්‍යාවේ සිදුකරන අධ්‍යයනයක් වන අතර එය ජීවීන්ගේ ප්‍රවේනිය සහ විවිධත්වය පිළිබදව සිදුකෙරෙන අධ්‍යයනයකි. ප්‍රවේනිය පිළිබදව වූ දැනුම නිසැක වශයෙන්ම පුර්ව ඓතිහාසික යුගවලදී පවා භාවිතා වූ බවට ඇති සාක්ෂි වන්නේ එකල වරණාත්මක අභිජනනය මගින් වගා ශාක සහ සත්වයන්ගෙන් වැඩි ඵලදාවක් ලබාගැනීම මගිනි. කෙසේ වුවද ප්‍රවේනිය පිළිබදව වූ නූතන විද්‍යාව 19 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ විසූ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් විසින් සොයා ගන්නා ලදී. ප්‍රවේනිය පිළිබදව වූ භෞතික විද්‍යාව පිළිබදව ඔහුට අවබෝධයක් නොතිබුණද ඔහු විසින් කරන ලද නිරීක්ෂණයක් වූයේ ප්‍රවේනිය මූලික වශයෙන් ව්‍යක්ත ක්‍රියාවලියක් වන අතර විශේෂ ගති ලක්ෂණයන් එකිනෙකට ස්වාධීනව උරුම වන බවයි. ප්‍රවේනියෙහි මෙම මූලික ඒකක මේ වන විට ජාන ලෙසට හදුන්වයි. ඩී.එන්.ඒ වල ඇති නොයෙකුත් කොටස් මගින් ජාන නියෝජනය වේ. ඩී.එන්.ඒ යනු විවිධ නියුක්ලියෝ ටයිඩ වර්ග හතරකින් සෑදුනු දාමයකි. මෙම නියුක්ලියෝ ටයිඩ මගින් ජීවින්ට උරුම වන ප්‍රවේනිගත තොරතුරු හිමි වේ. ඩී.එන්.ඒ ස්වාභාවිකව පවතින්නේ දාම දෙකක් වශයෙනි. එක් දාමයක ඇති නියුක්ලියෝ ටයිඩ අනෙක් දාමයේ ඇති නියුක්ලියෝ
ටයිඩ සමග ගැලපේ. එක් දාමයක් මගින් අළුත් දාමයක් සෑදීම සදහා අච්චුවක් ලෙසට ක්‍රියා කළ හැකිය. මෙය ප්‍රවේනි තොරතුරු පිටපත් කිරීම සහ උරුම වීම සදහා ඇති භෞතික ක්‍රියාවලියයි. සෛලයක වූ ඩී.එන්.ඒ වල ඇති නියුක්ලියෝ ටයිඩ පිළිවෙලක් මගින් ප්‍රෝටීන සෑදිම සදහා ඉවහල්වුණු විශේෂිත ඇමයිනෝ අම්ල පිළිවෙලක් නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි. මේවා ප්‍රවේනි කේත ලෙස හදුන්වති. ප්‍රෝටීනවල ඇති ඇමයිනෝ අම්ලවල පිළිවෙල මගින් ඒවා ත්‍රිමාන අවකාශයෙහි සකස් විය යුතු ආකාරය තීරණය කරයි. අවසානයේදී මෙලෙස නිර්මාණය වන ව්‍යුහය අදාල ප්‍රෝටීනයෙහි කෘත්‍ය සදහා වග කියනු ලබයි. ප්‍රෝටීන මගින් සෛලවල ජීවය සහ ප්‍රජනනය සදහා අවශ්‍යවන සියළුම කෘත්‍යන් සිදුකරනු ලබයි. ඩී.එන්.ඒ. වල පිළිවෙලෙහි ඇතිවන වෙනස්වීමක් මගින් ප්‍රෝටීනවල ව්‍යුහය සහ හැසිරීමෙහිද වෙනස් වීමක් සිදුවිය හැකිය. මෙමගින් සෛලයෙහි සහ අදාල ජීවියා තුළ කැපීපෙනෙන ප්‍රතිවිපාක ඇති කරනු ලබයි. ජීවියෙකුගේ හැසිරීම සහ පෙනුම තීරණය කිරීම පිළිබදව ප්‍රවේනි විද්‍යාව ප්‍රධාන මෙහෙයක් ඉටු කලද ජිවියෙකුගේ අවසාන ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඔහු අත්විදින අවට පරිසරය සහ ප්‍රවේනි විද්‍යාව අතර ඇති අන්තර් සම්බන්ධතාවයයි. උදාහරණයක් වශයෙන් පුද්ග
ලයෙකුගේ උස තීරණය වීම සදහා ජාන මගින් කැපීපෙනෙන මෙහෙයක් ඉටු කලද එම පුද්ගලයා කුඩා කලදී අත්විදි සෞඛ්‍ය තත්වය සහ පෝෂණය ඒ සදහා බලපායි.ප්‍රවේණියේ ලක්ෂණවිභින්න ‍ප්‍රවේනිය සහ මෙන්ඩල්ගේ නියමමූලික අවධිවලදී ජීවීන්ගේ ප්‍රවේනිය සිදුකරනුයේ විභින්න ගති ලක්ෂණ මගින් හෙවත් ජාන මගිනි. මෙම ගුණාංගය මුල්වරට නිරීක්ෂණය කරනු ලැබුවේ මෑ ශාකයක ගති ලක්ෂණ පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලැබූ ග්‍රෙගර්මෙන්ඩල් විසිනි. ඔහුගේ අධ්‍යයනයන් මගින් මෑ ශාකවල මල්වල වර්ණය පිළිබදව පරීක්ෂණ කරන ලදී. මෙම මෑ මල්වල වර්ණය දම් හෝ සුදු පැහැවන අතර ඒවා කිසි දිනක මෙම වර්ණ දෙක අතර වර්ණයක් ලබා නොගත් බවට ඔහු නිරීක්ෂණය කරන ලදී. සමාන ජානයක වූ මෙවන් වෙනස් වූ විභින්න ලක්ෂණවලට ඇලීලයක් ලෙසට නම් කරන ලදී. මෑ ශාකවල සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයේදී එක් ජීවියෙකු හට එක් ජානයක් මගින් හිමිවන ඇලීල දෙකක් ඇති අතර ඒවා එක් වීමේදී එක් මාතෘ ශාකයකින් එක් ඇලීලය මගින් උරුම කරයි. මිනිසුන් ඇතුළු බොහොමයක් වූ ජීවීන් සදහා මේ ආකාරයේ ප්‍රවේනියක් ඇත. එකම ජානයක එක හා සමාන ඇලීල පිටපත් දෙකක් සහිත ජීවීන් සංයුග්මකයන් වන අතර විවිධ ඇලීල වර්ග දෙකක් සහිත ජීවින් විෂම යුග්මකයන් න
ම්වේ. දෙන ලද ජීවී විශේෂයක ඇති ඇලීලයන් කිහිපය සදහා ප්‍රවේනි දර්ශය යන්න ව්‍යවහාර කරන අතර එම ජීවී විශේෂයෙහි බාහිර නිරීක්ෂණය කළ හැකි ගති ලක්ෂණ සදහා රූපානුදර්ශය යැයි ව්‍යවහාර කෙරේ. යම්කිසි ජීවියෙකු සංයුග්ම වන අවස්ථාවලදී එක් ඇලීලයක් ප්‍රමුඛ ඇලීලය වන අතර එහි ගති ලක්ෂණ ප්‍රමුඛ වීමෙන් එම ජීවියාගේ රූපානුදර්ශය නිර්ණය කරයි. අනෙකුත් ඇලීලය මීලීන ඇලීලයවන අතර එහි ලක්ෂණ යටපත් වී ඇති අතර බාහිරින් නිරීක්ෂණය කළ නොහැක. ඇතැම් ඇලීල සදහා සම්පුර්ණ ප්‍රමුඛතාවයක් නොමැති අතර ඒවා ඒ වෙනුවට අසම්පුර්ණ ප්‍රමුඛතාවයක් පෙන්නුම් කරමින් ඇලීල වර්ග දෙකම එක්වර ප්‍රකාශයට පත්වෙමින් අතර මැදි රූපානුදර්ශයක් හෝ සහ ප්‍රමුඛතාවයක් දක්වයි. යම්කිසි ජීවි යුගලයක් ලිංගික ප්‍රජනනය දක්වන අවස්ථාවන්හිදී ඔවුන්ගේ දුහිතෘ එක් මාතෘ ජිවියෙකුගෙන් එක් ඇලීලය මගින් උරුම කර ගනිති. මෙලෙස විභින්න ‍ප්‍රවේනිය සහ ඇලීල පිළිබදව සිදුකරන ලද හැදෑරීම එක්ව ගත් විට මෙන්ඩල්ගේ පළමු නියමය නම් වේ. සළකුණු කිරීම හා රූප සටහන්ප්‍රවේනි විද්‍යාවේදී ප්‍රවේනිය විග්‍රහ කිරීම සදහා නෙ‍යෙකුත් රූප සටහන් සහ සලකුණු භාවිතා කරනු ලබයි. ජානයක් නියෝජනය කරනු ලබන්නේ ඉංග්‍රිසි