LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ණය සදහා ක්‍රම විධි දියුණු විම ආදිය සිදු විය. වක්ත්‍ර සහජීවනයේ සන්ධිස්ථානයක් ලෙසන  1985 දී නිර්මාණය වු Tony de Peltrie  චිත්‍රපටය හැදින්විය හැක. මෙහිදි ප්‍රථම වරට කථාවස්තුව දිග හැරීමේද පරිගණක වක්ත්‍ර අභිනය සහ කථන සජීවනය වැදගත් අංගයක් ලෙස සලකා තිබිණි.1980 හි අගභාගය වන විට මාංශ පේශි මුලික ආකෘතියක් වැඩි දියුණු කිරිමටWaters  ට හැකි විය. තවද මෙම කාලය තුල දීම Maegnenat Thalmannසහ සෙහයකයින් විසින් විසංයුක්ත පේශි ක්‍රියා ආකෘතියක් වැඩි දියුණු කිරිම සහ ස්වයං පාලිත කථන සමමුහුර්ථකරණයකරා  Lewis  සහ Hill  ළගා වීම යන සිදුවීම් ද ඇති විය. Toy story, Antz shrek, සහ Monsters. Inc  ආදි සිජීවනය චිත්‍රපටය සහ Sims  වැනි පරිගණක ක්‍රිඩා වලදී නිරෑපිත අයුරින් කථාව දිග හැරිමේ ප්‍රධානතම සංචරචකයක් ලෙස වක්ත්‍ර සජීවන ක්‍රමවේද වැඩි දියුණු විම මෙන්ම පරිගණක වක්ත්‍ර සජීවනය භාවිය සම්බන්ධ ක්‍රියාකාරකම් 1990 දශකයේදී බොහෝ සෙයින් දක්නට ලැබිණි. 1995 දී තිරගත වු  මෙම කාල සීමාව තුල වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් ලෙස හැදින්විය හැක. මෙයට හේතුව වන්නේ මෙහි ප්‍රධාන චරිතය විශේෂුයෙන්ම ඩිජිටල් වක්ත්‍ර සජීවනය උපයෝගී කර ගනිමිනි නිපද වු ප්‍රථම චිත්‍
රපටය වීමය. (Toy story චිත්‍රපටය තිරගත වුනේ ද එම වසරේ අග භාගයේදී ය)චිත්‍රපට වල විදග්ධතාව ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වුයේ 2000 වස‍රින් පසුවය.The matrix Reloaded and Matrix Revolutions යන චිත්‍රපටයන්හි මුහුණෙහි සැම ස්ථානයකම වක්ත්‍ර සංචලනය තාත්වික ලෙස ග්‍රහණය කර ගැනීම සදහා අධි තාක්ෂණික කැමරා කිහිපයක් මගින් ඝනත්වයෙන් ඉහල ප්‍රකාශ ප්‍රවාහයක් යොදා ගැනිනි. Polar Express චිත්‍රපටයෙහි එවැනි ලකුණු 150 ක් පමණ ග්‍රහණය කර ගැනීම සදහා විශාල Vicon  පද්ධතියක් යොද ගෙන ඇත. මෙම පද්ධතින් ස්වයංක්‍රිය වුව ද දත්ත පරිහරණය කල හැකි මට්ටමක ගෙන ඒමට විශාල හස්තිය වැයමක් දැරිය යුත= වේ. වක්ත්‍ර සජීවිකරණයේ තවත් සන්ධිස්ථානයක් ලෙස Lord of the  Rings දැක්විය හැක. මෙහිදි චරිතයට විශේෂිත වු හැඩතල මුලික කර ගත් පද්ධතියක් වැඩි දියුණු කොට ගෙන තිබිණි. Mark පුරො‍්ගාමිත්වයෙන් විනෝදාත්මක වක්ත්‍ර සජීවනයේ FACS  භාවිතය ඇරඹුනු අතර FACS මුලික පද්ධතින් යොදා ගෙන  Monster House, Kinkong වැනි චිත්‍රපට නිශ්පාදනය විය.ශිල්පක්‍රමද්වීමාන සජීවනයනිශ්චල ඡායාරූපකරණයෙහි හා සදෘශ්‍ය පටිපාටින්හී රූපයන් ඇතුළු රූප මත රූපාන්තරණය සිදු කෙරුම ද්වී
මාන වක්ත්‍ර සජීවනය සාමාන්‍යයෙන් පාදක කර ගනියි. රූප මත රූපජනනය කෙරුම වනාහී නිශ්චල රූප යුගලයක් අතරතුර හෝ සදෘශ්‍ය පටිපාටීන් වෙතින් වූ රූප රාමු අතරතුර හෝ  අතරමැදි සංක්‍රාන්තිමය රූපයන් නිමැවීම සඳහා අවකාශ සලසන ශිල්පක්‍රමයකි. මෙම රූපජනන ශිල්පක්‍රම සාමාන්‍යයෙන් සමන්විත වන්නේ ඉලක්ක රූප පෙලගස්වන්නාවූ ජ්‍යාමිතික විරූපණ ශිල්පක්‍රම සංයුක්තයකින් සහ, රූප වයනයෙහි සුමුදු සංක්‍රාන්තිය නිමවන අතුරු-මලැයීමකිනි. මයිකල් ජැක්සන්ගේ "බ්ලැක් ඕ වයිට්" නමැති සදෘශ්‍යය තුල රූප විෂයයෙහි  රූපජනනය කිරීම පිළිබඳ මුල් නිදසුනක් හමුවෙයි. ජීවවිද්‍යාත්මක සහ පරිගණනමය අධ්‍යයනය පිළිබඳ  එම්අයිටී කේන්ද්‍රයෙහි සේවය කල එසාට් සහ පොගියෝ විසින්  1997 දී මයික්ටෝක් නම් පද්ධතියක් නිර්මාණය කල අතර එය විසින් රූපාණු නිරූපණය කරමින් රූප වල ප්‍රධාන රාමු  අතර රූපජනනය සිදුකරන්නේ කථන සජීවනය තැනීමටයි.රූප මගින් සජීවනය සිදු කිරීමෙහි තවත් අයුරක් සමන්විත වන්නේ සදෘශ්‍යයකින් අත්පත් කරගත් පටිපාටි එකිනෙක  සංදාමායනය කිරීමෙනි.ත්‍රිමාන සජීවනයපරිගණකගත මුහුණු සජිවීකරණයේ ප්‍රධානතම ක්‍රමවේදයක් ලෙස ත්‍රිමාණ හිස් ආකෘති දැක්විය හැක. මුල් කාලීනව සජිවිකර
ණ ය සඳහා පරිගණකගත හිස් ආකෘති කරන ලද්දේ පාකේ (parke) විසිනි. මෙම ආකෘතිය පාලනය වුයේ හදුනාගත් ප්‍රකාශක හා අනුගතයන් සමූහකිනි. ප්‍රධාන  ලක්ෂණ වන ඇස්,‍තොල්, පෙර සඳහන් කළ කණ්ඩායම විසින් පාලනය කරනු ලබයි.  මෙම අංග  ලක්ෂණ (facial actions) වෙනස් කිරීම තුළින් හිස් ආකෘතියට නව පෙනුමක් ලබා දිය හැක. පසුව සඳහන් කළ අංග ලක්ෂණ මඟින් තොල් විහිදුවීම හෝ ඇස් වැසීම වැනි ක්‍රියාකාරකම් කල හැක. පසුව අනෙක් පර්යේෂකයන් විසින් වැඩි අංග ලක්ෂණ හා නම්‍යශීලීතාවක් ලබා දෙන ලදී.  සාමාන්‍ය ආකෘති ඇරඹීමේ විවිධ ක්‍රම හඳුන්වාදී ඇති අතරම ඒවා සාර්ථක ලෙස  නිෂ්පාදනය කර ඇත. ජ්‍යාමිතික ආකෘති ක්‍රම භාවිතා කිරීම සාර්ථක ක්‍රමයක් වන්නේ එහි දී සීමිත පරිමාණ කිහිපයක් අංක ලක්ෂණ මුහුණු යෙදීම සඳහා භාවිතා කිරීම නිසාය. MPEG 4 සම්මතයට අනුව අවම පරිමාන සංඛ්‍යාවක් නියම කරයි.සජිවීකරණය කරනු ලබනනේ කාලානුරූපව පරිමාන වෙනස් කිරීම තුළිනි මුහුණත් සජිවීකරණයේ සම්ප්‍රදායික ක්‍රම පහත පරිදි වේ.1. Shapes/morph targets2. bones/cages3. skeleton - muscle system4. Motion capitul an points on the face5. knowledge based solver deformations1.	Shape based systems
මඟින් ක්ෂණික මාරු වීම මෙන්ම වැඩි හැගීම් ප්‍රකාශ කිරීමේ  හැකියාවක් ද ඇත. මෙම ක්‍රමවේදය මුහුණේ කොටස් වල හැගීම් එක්කර එනම් තවත් කුඩා දැල් වලට සම්පූර්ණ  මුහුණත දැල බෙදා වෙන්කිරීමක් සිදුකරයි. මෙලෙස ඉදිරිපත් කල සාර්ථක චරිතය ලෙස ලෝර්ඩ් ඔෆ් ද රින්ග්  (Lord of the Rings) චිත්‍රපටයේ ගොලමි (Gollum) චරිතය හඳුන්වා දිය හැක. මෙම ක්‍රමයේ අවාසිය වන්නේ සාර්ථක නිර්මාණයක් කිරීමට අධික ශ්‍රම පිරිසක් යොදා ගැනීමට සිදුවීමයි.2.	Skeletal Muscle  system මඟින් හිසේ හා මුහුණෙහි ආකෘති ඇඹීමට වෙනත් ක්‍රමවේදයක් භාවිතා කරයි. මෙහි දී ශරීර ස්ථාන හා අවයව ජීවමය ස්වරූපයක් ගැනීම සඳහා සම,  ඇටසැකිලි නිරූපණය කිරීමක් සිදුකරයි. මෙම ක්‍රමවේදය භාවිතා කිරීම තුළින් ජීවමය පෙනුමක් ලබා ගත හැකි මුත්  ඉතා සංකීර්ණ ක්‍රියාදාම සිදුකිරීම සිදුවන නිසා පරිගණකය වියදම අධික වන අතරම අසීරුතාවය වැඩි වීමක් ද  සිදුවේ.  Parametanied  ක්‍රමය හා සසදන විට වැඩි පිරිසකගේ මතය වන්නේ මෙම ක්‍රමය වඩා කාර්යක්ෂම තේරීමක් නොවන බවයි. නමුත් මෙමඟින් ඇති වාසිදායක අංග වන වැඩි අංගලක්ෂණ පෙන්වීමට ඇති හැකියාව නිසා අවස්ථානුකූලව යොදාගත හැක. වෝටර්ස්  (waters)  ටෙස් පොලොයුස් (Te
rxopoulos) කේලාර් (Kehler)හා සිඩෙල් (Seidel) යන නිර්මාණකරුවන් මුහුණත සජිවිකරණ ක්‍රමවේද නිර්මාණය කර ඇත.3.	Envelope Bones හෝ Cage බොහෝ විට පරිගණක ක්‍රිඩා වල භාවිතා කර ඇත. එයට හේතුව ඒවා සරල මෙන්ම වේගවත් ආකෘති නිපදවීමට ඇති හැකියාවයි.4.	Mation capture ක්‍රමය වස්තුව වටා කැමාවන් යෙදීමක් සිදුකරයි. සාමාන්‍යයෙන් වස්තුව වටා දර්ශන තැටි හා චල යන්ත්‍ර සවිකර අවකාශයෙන් අදාල වස්තුවට අයිති ප්‍රමාණය ඉහතා නිවැරදි  ලෙස ගණනය කරනු ලබයි. පසුව කැමරාවන් වලින් හසුකරගන්නා ත්‍රිමාණ පරිගණක වැඩසටහනට පරිවර්තනය කිරීමක් සිදු කරයි.  ‍මෑතක් වන තුරු දත්ත ලබා ගන්නා යන්ත්‍ර වල ඇති විශාල බව නිසා   Motion capture තාක්ෂණය මුහුණත සජිවීකරණයට නුසුදුසු විය.  නමුත් පසුකාලයේ  දී උපාංග කුඩා වන විටක් සමඟ මෙම ක්‍රමය මුහුණත සජිවිකරණයට යෙදීම පහසු විය.   facial motion capture ක්‍රමය  පෝලර් එක්ස්ප්‍රස්  (polar Expresc) චිත්‍රපටියේ දී යොදාගන්නා ලදී. මෙම චිත්‍රපටියට  සාර්ථක වූ නමුත්  විචාරකයන් පවසන ලද්දේ මෙහි චරිත වලට ජීවමාන ස්වාභාවයක් ලබා දීමට  නොහැකි වී ඇති බවයි.  එනම් මිනිස් ඇසට පෙනෙන  මානයේ  ජීවමය ස්වරූපයක් තිබුණත් හැගීම්  ප්‍රකාශ කි
රීමට අපොහොසත් වී ඇති බවයි. Motion capture ක්‍රමයේ දී ඇති වන අසීරු බව වන්නේ ලබා ගන්නා දත්ත එතරම් උසස් තත්වයේ නොතිබීමයි.5.	Deformation Solver ක්‍රියාදාමයට  උදාහරණයක් ලෙස  හැඳින්විය හැක.   face robotකථන සජීවනයවාචික පණගැන්වීමත්, වක්ත්‍ර අභිනයයන් පණගැන්වීමත් එකිනෙකට වෙනස්ය. මක් නිසාද යත් සජීවිකරණට එළැඹීමට ඇති සරල ප්‍රධාන රාමුවන්, සැබෑ වාචික  ගති විද්‍යාවන්  වලට දුර්වල පිවිසුම් සපයන බැවිනි. කමනයන් ලබා ගැනිමේ ප්‍රධාන මාර්‍ගය  ලෙස  Visemes  යොදා ගනී. (නියමිත ශබ්ද කොටසක් නිර්මාණය කිරිමේ දී තොල්, හක්ක සහ දිව පිහිටන ස්ථානය) කෙසේ වෙතත් ස්වාභාවික ශබ්දයන් නිර්මාණය කිරීමේ දී, වටිනා වෙනස් ප්‍රභේදයක්  කිහිපයක් Visemes තුළ ඇත. මෙම වෙනස් ප්‍රභේදයන් වල මූලය     Coarticulation ලෙස හඳුන්වන අතර එය Visemes වල පිහිටා ඇති ආකාරය  නිසා ඇතිවූ බලපෑමකි.Coarticulation වලට ගණන් තැබීමේ දී දැනට පවතින පද්ධතීන්,  Visemes  හි ප්‍රධාන රාමුන් යොදා ඇති ආකාරය හෝ වචන, වැනි යොදා ඇති ආකාරය මෙන්ම diphone, triphone, syllable වැනි පද්ධතීන් යොදාගෙන ඇති ආකාරයද සැලකිල්ලට ගනී.       chen සහ  Massaro විසින් හදුන්වා දෙන
ලද ප්‍රමුඛ මෙවලම් භාවිතය මඟින් වාචික සජිවිකරණයට මූලික අඩිතාලමක් විය. වාචික උච්චාරණය කෙරෙහි  viseme හි බලපෑම මෙම සෑම මෙවලමක් මඟින්ම පාලනය කරයි. viseme හි මධ්‍යයේ දී මෙම බලපෑම විශාල විය හැකි අතර එමඟින් viseme මධ්‍යය තෙක් ඇති දුර අඩු කරයි.  වාචික පරාවක්‍ර ගොඩනැගීමට රේඛා එකතු වී ඇති  ආකාරය එයට  උදාහරණයක් ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය. මෙම සෑම මෙවලමකම හැඩය එමඟින් පාලනය කරන්නා වූ මුහුණේ ආකාරය මතත්, එහි ඇති viseme මතත් රඳා පවති. මෙම පරිගණකයෙන් සිදුකරන්නා වූ වාචික සජිවිකරණය  Baldi නමැති කතා කරන හිස තුළ දක්නට ඇත.අනෙකුත් වාචික මොඩියුල viseme වෙනුවට පද සම්බන්ධයක් ඇති මූලික ඒකක යොදාගනි. සබඳතාවය අනුව සෑම viseme හිම  වෙනස්වීමෙ මූලික ඒකකයන්හි අන්තර්ගත කර ඇති අතර viseme හි සමහර ඒකකයන් සඳහා Coarticulation මොඩියුල අවශ්‍ය නොවේ. දත්ත පද්ධතියන් මඟින් සුදුසු ඒකකයක් ‍තෝරා ගෙන කතනය ගොඩනඟා ඇති අතර මෙය වාචික සංකලනයට අනුබද්ධ නොයෙකුත් තාක්ෂණික ක්‍රමශිල්ප වලට සමානවේ. මෙම ඒකකයන්හි ඇති අවාසියක් නම් ස්වාභාවික ප්‍රතිඵලයන් ලබාදීම සඳහා එකතු කරගත් දත්ත විශාල ලෙස අවශ්‍ය වීමයි. මෙයට අවශ්‍ය දත්ත ගබඩාවේ  ප්‍රමාණය එම ඒකකයන්හි ප්‍රම
ාණයන් මත රඳා පවතී.අවසාන වශයෙන් සමහර ඒකකයන්   විසින් වාචික සජිවීකරණය සෘජු ලෙසම ශබ්ද මඟින් නිෂ්පාදනය කරයි. මෙම පද්ධතින් බොහෝ විට hidden marker   මොඩියුල ‍හෝ ස්නායු ජාලයන් ශබ්ද පරාමිතීන් වක්ත්‍රීය මොඩියුල බවට පරිවර්තනය කිරිමට යොදා ගනි. මෙම ක්‍රමයේ ඇති වාසින් නම් සංකීර්ණ ඇල්ගෝරිතම භාවිතයෙන් තොරව ශබ්ද පාලනයට ඇති හැකියාවත්, රිද්මය, තාල වේගය පාලනය කිරිමට ඇති  හැකියාවත්ය. phoneme  හෝ  viseme අවශ්‍ය ‍නොවන  නිසා  මෙයට දත්ත ගබඩාවක් ද අවශ්‍යවන්නේ නැත. මෙයට අවශ්‍ය  එකම දත්තය වන්නේ ශබ්ද හා සජීවිකරණ පරාමිතීන්ය. මෙයට නිදසුනක් ලෙස  Johnie කථන පද්ධතිය පෙන්වා දිය හැකිය.මෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස වැවිලි කර්මාන්තය සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)ස්වභාවික නැවත වගා වන වනාන්තරවලට සාපේක්ෂව වතු වගාව වයස් දර්ශීයව සම වයස්වල වගා වුණු ඒක ජීවී වගාවකි. මූලිකව දැව ලබා ගැනීම සඳහාය.·	වතු වගා සෑම විටම ඒක ජීවී වගාවන්ය. එනම් එකම විශේෂයකට අයත් ගස් තෝරා ගත් බිමක් පුරා සිටු වීමයි. නමුත් ස්වභාවික වනාන්තර සමන්විත වනුයේ බොහෝ විවිධ වූ පරාසයක පවතින ශාක විශේෂයන්ය.·	වතු වගාවල ගස් විශේෂ කීපයක් තිබිය හැකි නමුත් ඒවා එම බි
මෙහි ස්වභාවිකව ඇති වු ඒවා නොවිය හැක. ඒවාට කෘත්‍රීම වර්ග එනම් දෙමුහුම් සහ ජානමය වශයෙන් වැඩි දියුණු කළ විශේෂ අයත් විය හැක. මක් නිසාද යත් මූලිකවම වතු වගාවල අරමුණ දැව හෝ කල්ක නිපදවා ගැනීමයි. වතු වගාවල හමුවන ගස් වර්ග කර්මාන්ත උපයෝගීතා සඳහා වඩාත් හොඳින් ගැලපේ. උදාහරණයක් ලෙස Pine, Spruce සහ eucalypts ඒවායේ ස්වභාවික පරාසයට වඩා බහුලව වගා කරනුයේ ඒවායේ සීග්‍ර වගා වේගය, දුර්වල නැත්නම් පහත වැටුණු කෘෂි බිමට ඔරොත්තු දිය හැකි සහ විශාල ධාරිතාවයකින් කර්මාන්තවලට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය නිපදවීමට ඇති හැකියාව නිසයි.·	පරිසර විද්‍යාත්මක වචනයෙන් සැලකූ විට වතු වගාවන් යොවුන් වනාන්තරයි. දර්ශීයව වතු වගාවල වගා කරන ලද ගස් වසර 10-60 අතර කාලයක දී නෙලා ගැනේ. කලාතුරකින් වසර 120ක් දක්වාය. එහි අරුත වතු වගාවලින් ඇති වූ වනාන්තරවල වර්ධන විලාසය, පස හෝ වන ජිවීන් දර්ශීය ස්වභාවික වනාන්තර පරිසර පද්ධතියක මෙන් නොමැත යන්නයි. දිරා පත් වෙමින් පවතින මැරුණු දැව, ස්වභාවික වනාන්තර පරිසර පද්ධතීන්වල අත්‍යාවශ්‍ය සංඝටක නොමැති වීම වඩාත් ප්‍රත්‍යක්ෂයි.1970 වසරවල දී බ්‍රසීලය ඵලදාව වැඩි, පරිශ්‍රමයකින් පාලනය කෙටි භ්‍රමණයන් සහිත වන වගාවන් ආරම්භ කරන
ලදී. මෙවැනි වතු වගාවන් ඇතැම්විට වේගවත්ව දැව ලැබෙන වතු හෝ fiber farms ලෙස හඳුන්වයි. නිතරම කෙටි භ්‍රමණයන් පදනම් කරගෙන පාලනය වේ. අවු - 5-10 ලෙස හැකි තරම් කුඩා කාලයකි. ඒවා දකුණු ඇමරිකාව, ආසියාව සහ අනෙකුත් ප්‍රදේශ පුළුල් ලෙස පැතිර යමින් පවතී. මෙම වතු වගාවලින් ඇති වන පාරිසරික හා සමාජමය බලපෑම් වාදය කළ හැකි තත්වයට පත්ව ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ඉන්දුනීසියාවේ විශාල බහුජාතික කල්ක නිපදවවන සමාගම් ස්වභාවික වනාන්තරයකින් විශාල ප්‍රදේශයක් නැවත වගා වීම කෙරෙහි නොසලකා නෙලාගෙන තිබේ. 1980 සිට 2000 වන විට ඉන්දුනීසියාවේ කල්ක දැව වතු වගා හෙක්ටයාර මිලියන 1.4කින් 50%ක් පමණ ස්ථාපිත කර තිබෙනුයේ පෙර පැවති ස්වභාවික වන බිමක් ලෙසය.ස්වභාවික වනාන්තර වතු වගාවන්වලින් ආදේශ වීම සමාජීය ප්‍රශ්න ඇති වීමටත් හේතු වේ. ඇතැම් රටවල්වල විශේෂයෙන් ඉන්දුනීසියාවේ ස්වභාවික වනාන්තර වල මාරුවීම කරනුයේ දේශීය පුද්ගලයන් සඳහා සාධාරණකම් ගැන සුළු තැකීමකිනි. වතු වගාවන් හුදෙක්ම පිහිටුවා ඇත්තේ කෙඳි නිපදවීම සඳහා වන අතර ඒවායින් මූලික ස්වභාවික වනාන්තරවලින් දේශීය පුද්ගලයන්ට සැලසෙන සේවාවන්ට වඩා පටු පරාසයකින් සේවා සැලසේ. මෙම හානිය අවම කිරීම සඳහා ඉන්දියාව සොයාගෙ
න තිබෙන්නේ එක් පුද්ගලයෙකුට අයත් වන භූමි ප්‍රමාණය සීමා කිරීමෙනි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කුඩා වතු වගාවන් හිමි දේශීය ගොවීන් දැව විශාල සමාගම්වලට විකුණති. ඇතැම් විශාල පරිසර සංවිධාන මෙම වැඩි අස්වැන්නක් ලැබෙන වතු වගා සම්බන්ධයෙන් විවේචන ඉදිරිපත් කරන අතර වතු වගා විරෝධී විරෝධතා දියත් කරයි. විශේෂයෙන් Rain forest Action Network වැසි වනාන්තර ක්‍රියාකාරී ජාලය සහ Greenpeace.Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Plantation#Criticism_of_industrial_plantationsසේවක විනය යනුසරලව ගත්විට විනය යනු යහපත් හැසිරිමයි. නැතහොත් ශික්ෂණයි. සේවක විනය යනු  "ව්‍යාපාර සංවිධානයක් විධිමත්ව නිත්‍යානූකූලව පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය වන්නා වූ සම්මත අපේක්ෂිත හැසිරිම්ය." සංවිධානයක අරමුණූ හා පරමාර්ථ ඉටු කරගැනිමට පිහිටුවා ගත් රැකියා කාර්යඵල ප්‍රමිති, ක්‍රියාපටිපාටි, නීතීරීතී ,යනාදියට අනුකූලව සේවකයින්ගේ වැඩ හා චර්යාව පාලනය කිරිම විනය පරිපාලනය වේ.ඕනෑම ආයතනයක  මනා  ක්‍රියාකාරිත්වය සඳහා සේවක විනය පවත්වාගෙන යාම අත්‍යවශ්‍යය .රජයේ හෝ පෞද්ගලික අංශයේ ඕනෑම ආයතනයක අරමුණු සාර්ථකව ඉටූ කිරිම සඳහා එම ආයතනයේ නීතී මා
ලවකට අනුකූලව ක්‍රියා කළ යුතුය. මෙම ක්‍රියාකාරිත්වය  යහපත් විනය පද්ධතියක්  තුලින් ඇතිවන අතර ආයතනයේ නිෂ්පාදනය හෝ සේවාව මනා ලෙස හා කාර්යක්ෂම ව පවත්වා ගෙන යාමට විනය පිටුවහලක් වේ.ඕනෑම සේවකයකු සේවා කොන්ත්‍රාත්තුවක් යටතේ ආයතනයට බැඳුණූ පළමු දිනයේ සිට එම ආයතනයේ බලාපොරොත්තු වන විනය මට්ටමට අනුව ක්‍රියාකිරිමට යටත් වේ.සේවක විනයේ අරමුණුආයතනය විසින් පනවන ලද නීතිරීතී පිලිගැනීම.ප්‍රකාශිත කොන්දේසි හා හැඟවෙන කොන්දේසි පිලිගැනීම.තමාගේ වැඩ පරිසරය තුළ එහි එදිනෙදා කටයුතු වලට බාධාවක් නොවන අයුරින් නීතීගරුකව  හැසිරිම.වැඩ පරිසරයෙන් පිටතදි ආයතනයට ආයතනයේ කීර්තීනාමයට අගෞරවයක් නොවන අයුරින් හැසිරිම .විනය වර්ගප්‍රධාන 02 කට  බෙදිය  හැකිය.ගොනුව:Employee discpline.JPG1)වලක්වාලීමේ විනයවිනය නීතීරීති උල්ලංඝනය නැතහොත් විනය කඩකිරීමක්  ඇතිවීමට  පෙර සේවකයින්ගේ වැඩ හා චර්යාවපාලනය කිරිමට පියවර ගැනිම" වලක්වාලීමේ විනය"  ලෙස අදහස් කෙරේ.සංවිධානයක අරමූණු ඉටුකිරීමට ඇති කරන ලද ප්‍රමිති සහ නීතීරීතී පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාදීම මගින් ඒවා අනුගමනය  කිරිමට සේවාදායකයන් විනය  මගින් සිඳුවේ. වලක්වාලීමේ විනය සම්බන්ධයෙන්
සුඳුසු වාතාවරණයක් ඇතිකිරිමේ වගකීම කළමනාකාරිත්වය  වෙත පැවරේ. මෙවැන්නකදි  ,සෑම සේවකයෙකුටම ආයතනයේ නීතීරීතී සහ ප්‍රමීතින්  සම්බන්ධව දැනුවත් කිරිම .සෑම නීතීයකම සහ රීතීයකම අරමූණු සේවකයන්ට පැහැදිලි කල යුතුය.සේවක සහභාගීත්වය තුලින් නීතීරීතී පැනවීම හා සංශෝධනය.නීතීරීතී විධානයක ස්වරූපයට වඩා ඉල්ලීම් ස්වරුපයෙන් ඉදිරිපත් කිරීම.උදා(ආරක්ෂක හිස් වැසුම් පළඳිනු)වශයෙන් නොව(පළමුව ඇරක්ෂාව)වශයෙන් දැක්වීම.ස්වයං විනයක් පවත්වා ගැනීමට දිරි දිම.2)නිරවද්‍ය විනයවිනයනීතිරීතිඋල්ලංඝනය විම් නැතහොත් කඩවිම් වලින් පසුව සේවකයින්ගේ වැඩ හා චර්යාව පාලනය කිරිම නිරවද්‍ය විනය ලෙස හැදින්විය හැක .විනයකඩ වූ අවස්ථාවන්හිදි  ඒවා මතු සිඳුවීම වැලක්වා ගැනීමට ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම නිරවද්‍ය විනයයි .ප්‍රමිති  නීතිරීති වලට අනූකූලවන ලෙස සේවකයින්ගේ  අනාගත වැඩහා චර්යාව සැකසිම පිණිස අනාගත උල්ලංඝනයන් අධෛර්මත්කිරීම නිරවද්‍ය විනයෙන් අපේක්ෂා කෙරේ.නීතිරීති උල්ලංඝදීනයේදි ඒවා නැවත ඇතිවීම වැලක්වීම පිණිස දඩූවම් දීමට අවශ්‍ය වේ. නීතීරීති උල්ලංඝනය වරදකි. ඒ සඳහා දඩූවම් දිය යුතුය .ඒවා විනයානුකූල ක්‍රියමාර්ග නමින් හඳුන්වයි.විනයානුකූල ක්‍රියමාර්ගයක අරමුණ
ු 03 කි.වරදකළ  සේවාදායකයා වරදින් මුදවා යහපතෙහි යෙදවිම.අන් සේවාදායකයන්ට අනතුරු ඇඟවීමෙන් සමාන වැරදි ඇතිවීම වැලක්විම.එලදායී නීතීරීතී ප්‍රමිති සහප්‍රතිපත්ති පවත්වාගෙන යාම.නිරවද්‍ය විනයේදී "රත්වූ උඳූන් රිතිය" යන මුලධර්මය  යොදා  ගනි. මෙම රිතියෙන් අදහස්  වනුයේ යම් පුද්ගලයකු රත් වූ උඳූනක් ඇල්ලිමෙන් ඇති වන්නාවූ ප්‍රථිපල හා සමාන ප්‍රථිපල  විනය නීතීකඩ  කිරිමෙන් ද ඇතිවන  බවයි.මෙමගින් ලක්ෂණ  4 ක්  විදහා දක්වයිඅනතුරු ඇඟවීමරත් වූ උඳූනින් පුද්ගලයින්  පරිස්සම් විය යුතුයඑයට අත තැබුවොත් පිළිස්සේ එමෙන්ම විනය නීතීකඩකළහොත් දඩුවම් විදිමට සිඳුවන බව  සේවකයින්ට අනතුරු ඇඟවීම.ක්ෂණික ප්‍රතිචාරයරත් වූ උඳූනට අත තැබුසැනින් පිළිස්සේ එමෙන්ම යම් විනය නීතීකඩකළහොත් එම සැනින් දඩුවම් ලබාදිය යුතුයඑසේ නොමැතිව කාලයක් ගත වීමෙන් වරදට දඩුවම් ලබා ුන් විට එම වරද පවා සේවකයාට අමතක විය හැකිය.අනුරූපි බවපුද්ගලයා උඳූන මත අතතැබු ප්‍රමාණය අනූව පිළිස්සේ.එක් ඇඟිල්ලක් තැබුවොත් එම ඇඟිල්ලද අත තැබුවොත් මුලු අතමද පිලිස්සේ .ඵලෙස වරදේ ප්‍රමාණය අනුව දඩුවම ලබා දිය යුතුය වැරද්දේ සුලු හෝ බරපතල කම අනුව දඩුවම ලබා දිය යුතුයඅපක්ෂපාතිත්වය
.උඳුන මත කුමන තරාතිරමක කෙනෙකු අත තිබුවද පිලිස්සේ. බාල  මහලු  වශයෙන් කවරෙකු  අත  තැබුවද පිලිස්සේ. ඒ ආකාරයට වැරද්ද කවර තරාතිරමක අයෙකු  කලද දඩුවම ලබා දිය යුතුය.නිරවද්‍ය විනයේ ස්වරූප 02කි.ධනාත්මක ප්‍රවේශය/යහවාදි පාලන ක්‍රමයමෙම ප්‍රවේශයේ දි වරදින් මූදවාගැනීම නිරවද්‍ය කරවීම සහ යථාතත්වයට පත්කිරිම සිදුකරයි.මෙහිදි සේවකයා ප්‍රතික්ෂේප නොකර වරද  ප්‍රතික්ෂේපකරයි.මේ සඳහාසැන්ඩ්විච් ආකෘතියවර්ධිත විනය   යොදා ගනිවර්ධිත විනයපළමූවරටවිනය කඩකිරිම සඳහා දෙනුලබන දඬුවමට වඩා බරපතලකම අනූව වැඩි දඬුවමක් යළිත් වරක් කරනු ලබන විනය කඩකිරිමකදි ලබාදීම පළමූවරට විනය වරදක් වු විට සේවකයාට නිරවද්‍ය ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනිමපිණිස අවස්ථාව ලබාදීම වර්ධිත විනයේ අරමුණයිසැන්ඩ්විච් ආකෘතියමෙම ආකෘතිය වර්දර් සහ ඩේවිස් ඉදිරිපත් කරන ලදි. මෙයටඅනූවසේවකයා ගේ විනය විරෝධි අසතුටුදායක චර්යාව හෝ පුරුද්ද හෝ ක්‍රියාව සේවකයාට පිලිගත හැකි ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කිරිම සඳහා.වර්ණනා දෙකක්.අතරට මැදි කොට ඉදිරිපත් කෙරේ.ඍණාත්මක ප්‍රවේශය/ අයහවාදි පාලන ක්‍රමයවරද කල සේවකයාට පෞද්ගලික වෛරය ක්‍රෝධය පළිගැනීම හිංසා කිරීම ප්‍රතික්ෂේපකිරීම සහ අනර්ථ කිරීම යනිද
ි තත්වයන් මත පියවර ගැනිම මින් අදහස් වේ.මෙහිදි සේවකයන් වැරදි නොකළ යුතුය .යන්නපිළිගැනේ මෙම ප්‍රවේශයෙන් අයෝග්‍ය අතුරු ප්‍රතිපල රාශියක් ඇතිවේ. ගැටුම් උදාසිනකම් නොපැමිණිම් සිදුවිය හැක .විෂමාචාර සහ දඩුවම්විෂමාචාරයක් යනු ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති හෝ නොමැති සේවා කොන්දේසියකට හෝ නොමැති සේවා කොන්දේසියකටහෝ නියමයකට පටහැනි හා ආයතනයේ මනා පැවත්මට අහිතකර ලෙස බලපානු ලබන ඕනෑමක් ක්‍රියාවක් හෝ හැසිරිමකි.විෂමාචාර මුලිකව වර්ග 02කට බෙදිය හැකිය.සුලූ විෂමාචාරබරපතල විෂමාචාරසුලූ විෂමාචාරආයතනයේ කාර්යක්ෂමතාවයට හා සඵලත්වයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල නොවන විනය වැරද්දකි.මෙවැනි වැරදිවලට ලබාදෙන  දඩුවම සාපේක්ෂව බරපතල නොවේ.ප්‍රමාද වී රැකියාවට පැමිණිමප්‍රමාණය ඉක්මවා නිවාඩූ ගැනිමරැකියාවෙහි යෙදිසිටියදි නිල ඇදූම්/ ආරක්ෂිත උපකරණ පරිහරණය නොකිරිමදුම්බීම සහ බුලත් කෑමනොදන්වා සේවයට නොපැමිණිමරැකියාව අතරතුර නිදාගැනිමව්‍යාජ අසනීප ගති පෙන්වීමරාජකාරිවලදි නොසැලකිල්ලබරපතල විෂමාචාරආයතනයේ කාර්යක්ෂමතාවයට හා සඵලත්වයට දැඩි අවාසිදායක බලපෑමක් කරන වැරද්දකි මෙහිදි සේවකයා ආයතනයෙන් ඉවත් කිරිම වැනි බරපතල දඩුවම
් හිමිවේ.උදාඅල්ලස් දුෂණ වංචාකිරිමආයතනයේ දේපල සොරකම් කිරීමසොරකම ට  සම්බන්ධ විමසොරකමදැනගෙන නිශ්ශබ්දව සිටීමප්‍රධානින්ට විරුද්ධව අසත්‍ය  චෝදනා නැගීමකඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියා සිදුකිරිමආයතන භුමිය තුළ කැරලිකාර ලෙස හැසිරිමආයතන භුමිය තුළ අන්තරාදායක ආයූධ ළඟ  තබාගැනිම/ ශාරිරික හානි සිදුකිරිමප්‍රධානින්ගේ නිත්‍යානුකූල නියෝගවලට හෝ උපදේශපිළිනොගැනීම/පැහැර හැරීම/ප්‍රතික්ෂේප කිරීමවිෂමාචාරයේදි දඩුවම් නියම කිරිමදඩුවම් නියම කිරිමේදි වැරද්දේ බරපතලකම සොයාබලා දඩුවම්  ලබා දිය යුතුයවාචිකව අවවාද කිරීමලිඛිතව අවවාද කිරීමදඩ ගැසිම හෝ අලාභ අයකරගැනිමතාවකාලිකව සේවය අත්හිටුවීමවැටූප් වර්ධක නතර කීරිම අඩුකීරිමහෝ ප්‍රමාද කිරිමජේෂ්ඨත්වයෙන්පහත දැමීමසේවා ස්ථානය මාරු කිරිමඋසස්වීම් ප්‍රමාද කීරිමසේවය අත්හිටූවීමමේ අඩවිත් බලන්නශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු නීතියමානව සම්පත් කළමනාකරණය මුලාශ්‍රනයිල් ඩෙල්ටාව අභ්‍යවකාශයේ සිට පෙනෙන පරදි (NASA)ඩෙල්ටාවක් යනු ගඟක මුවදොර, සාගරයක්, මුහුද, කාන්තාරය, ගං මෝය, විල හෝ තවත් ගංගාවකට ගලා බසින ස්ථානයකි. ජලය සමඟ ගලා එන විවිධ ද්‍රව්‍ය (ඩෙල්ටාමය තැන්පත්වීම්)
ජල පහරේ වේගය අඩුවීමත් සමඟ එම ස්ථානයේ තැන්පත් වෙයි. කාලයත් සමඟ එම රොන්මඩ හේතුවෙන් ප්‍රධාන ජල මාර්ගයේ තරමක් විශාල ගොඩබිම් ඇති වී එමඟින් ජල මාර්ග විභේදන නමින් හඳුන්වන කුඩා ජල පහරවල් ගණනාවකට බෙදේ. මෙම බෙදිම් වලින් ඇති වු කුඩා ජල පහරවල් නැවත එකතු වී සක්‍රිය හා අක්‍රිය කුඩා ඇල මාර්ග රාශියක් ඇතිවේ. භූ විද්‍යාත්මකව මෙම ඇලමාර්ග දියළු අවාන නමින් හැඳින්වේ. ගං මුවදොරේ ඇතිවන මෙම තැන්පත් විම් සාමාන්‍යයෙන් දළ වශයෙන් ගත් කළ ත්‍රිකෝණාකාර හැඩයක් පෙන්නුම් කරයි. මෙහි ත්‍රිකෝණාකාර හැඩය හා පදනමේ විශාලත්වය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වීමට හේතු වන්නේ මෙමඟින් ගංමෝය අවහිරවීම නිසා දිගින් දිගටම මුල් නිර්මාණයන්ට අවනතව විභේදන ඇතිවිමයි. මෙම විභේදන ආරම්භයේදී වේගයෙන් ගලන අතර කල්යාමේදි රොන්මඩ තැන්පත් වීම වැඩි වීමත් සමඟම මෙහි ගමන් වේගය බාල වී ජලය වෙනත් දිශාවකට ගමන් කිරීමට පටන් ගනී. ජලය ගලා යාමේ වේගය ජලයේ පාවෙන හා ඉවුරේ තැන්පත් අංශුවල ප්‍රමාණය සඳහා බලපෑමක් ඇතිකරන අතර ජලයේ වේගය අඩුවීමත් සමඟ පාවෙන අංශුවල ප්‍රමාණය කුඩා වන අතර ජලයේ වේගය වැඩිවීමෙන් විශාල අංශු තැන්පත් වේ. මෙම තැන්පත් වීම නොකඩවා චක්‍රීය ආකාරයට සිදුවේ.Narsarsuag අසල ග්‍
රීන්ලන්ත නිරිතදිග වෙරළේ ඇති දුනු හැඩැති ඩෙල්ටාවමෙම තැන්පත්වීම් ඝන රොන් මඩ තට්ටු ආකාරයට හා සියුම් තට්ටු ආකාරයට වෙනස් ස්වරූපයන් උසුලයි. නයිල් ගංගාවේ මුවදොරේ රෝන්මඩ තැන්පත් වීම නිසා හටගත් ස්වභාවය ග්‍රීක හෝඩියේ ඩෙල්ටා අකුරේ හැඩයට සමාන නිසා ග්‍රීක ඉතිහාසඥයෙකු වන හෙරොටොඩස් මෙයට ඩෙල්ටා යන නාමය යෙදීය. ‍ඩෙල්ටාවක් ඇතිවීම හා එහි හැඩය  ගංඟාව මත රඳා පවතින අතර ඒවාට උදම් රැළි වලින් බලපෑමක් ඇති නොවේ. ඩෙල්ටාවක හැඩය සමහර විට කුරුලු පාදයක ආකාරයට බහු බෙදීම් සහිතව ඇතිවිය හැක. ඩෙල්ටාවක නිර්මාණය මතුපිට කොටස්, පළමු කොටස හා යට කොටස යන කොටස් 3 න් යුක්තය. පහළ කොටසේ ඉවුරු ඇති වන්නේ ගංගාව තවත් ජල ප්‍රවාහයකට ගලා යාම නිසා වතුරේ පාවෙන රොන්මඩවල ශක්තිය හීන වීමෙන් ගං ඉවුරු මත තැන්පත් වීමෙනි. මෙම ඉවුරු කුඩා රොන්මඩ අංශු තිරස් ස්ථර ලෙස තැන්පත් වීමෙන් සෑදී ඇත. පළමු කොටස් ඉවුරු වශයෙන් සෑදේ. ඉන්පසුව පහත් කොටස් ඉවුරු මත ගොඩ නැගෙයි. ගංඟාව ඉවුරු හරහා ගලායාමේදි ප්‍රධාන ගංගාව සමඟ ගලා යනවාට වඩා විශාල රොන්මඩ අංශු වලින් පළමු කොටස්  වලින් ඉවුරු සෑදි ඇත. මෙය කෙළවරට ළඟාවු විට ගංගාවේ තැන්පත් වු රොන්මඩ ‍පහත් කොටස් ඉවුරු මත බෑවුමක් සහිත ස
්ථර වශයෙන් තැන්පත් වේ. ඉන්පසු මතුපිට ස්ථරය මෙයට ඉහළින් තැන්පත්වේ. මෙම ස්ථරය තැනී ඇත්තේ ගංගා‍වේ ගමන් මග වෙනස්වීම නිසා තැන්පත් වන කුඩා රොන්මඩ අංශු වලිනි. විශාල අංශු තවදුරටත් තැන්පත් නොවේ. ගංගාව ඩෙල්ටා මතින් ගමන් කිරීමේදි එහි පාවෙන ද්‍රව්‍ය ඩෙල්ටාව මත තිරස් ස්ථර ලෙස තැන්පත් වේ. මිසිසිපි ඩෙල්ටාව මෙම වර්ගයට‍උදාහරණයකි.ඉතා ප්‍රසිද්ධ ඩෙල්ටාවක් වන්නේ නයිල් ගඟේ පිහිටි ඩෙල්ටාවයි. මෙහි ත්‍රිකෝණාකාර හැඩය ග්‍රීක හෝඩියේ   අකුර‍ට සමාන නිසා මෙම භූ විෂමතාවයට ඩෙල්ටාව යන නම ලැබුනේද නයිල් ගංගා ඩෙල්ටාවෙනි. ගංගානම් හා බ්‍රහ්මපුත්‍ර ගංගා එකතුවෙන් සෑදුනු ඩෙල්ටාව ලොකයේ විශාලතම ඩෙල්ටාවයි. මෙය බටහිර බෙංගාලය හා බංග්ලාදේශයේ වැඩි කොටසක පැතිර තිබෙන අතර එය ගලා බසින්නේ බෙංගාල බොක්කටය. තවත් වැදගත් ගංගා ඩෙල්ටාවන් කිහිපයක් වන්නේ සැක්රෙමෙන්ටෝ - සෙත් ‍ජෝතින්(Jocqcen), මිසිසිපි, රයින්, රොන්, ඩැනියුබ්, එබ්රෝ, වොල්ගා, ලෙනා, යුප්‍රටීස්-ටයිග්‍රීස්, සින්දු, ක්‍රිෂ්ණා, ගෝධාවරි, Truekee කාර්සෝ, කාවේරි, අයියර්වාඩි හා Mekong ය.විශේෂයෙන් සැලකිය යුතු තරම් උදම් රැළි සහිත වෙරළාශ්‍රිතව පිහිටන අනෙක් ගංඟාවල ඩෙල්ටාවන් ඇති නොවන අතර මුහුදට ග
ංමෝයක් ආකාරයට ගලා බසී. මෙවැනි ගංමෝය වලට උදාහරණ ලෙස සාන්ත ලෝරන්ස් ගංගාව හා මාගුස් මෝය දැක්විය හැක.ඉතා දුර්ලභ ආකාරයේ විශාල තැනිතලාවක් තුළ ඇතිවු ඩෙල්ටාවන්ද දක්නට ලැබේ. මේවා යටිකුරු ඩෙල්ටා නමින් හැඳින්වේ. සමහර අවස්ථාවල ගංඟාවක් ‍රට තුළදී අතුගංඟා කිහිපයකට බෙදී මුහුදට ගලා යාමට පෙර එක්වන ප්‍රදේශයක් අභ්‍යන්තර ඩෙල්ටාවක් නම් වේ. මෙවැනි ඩෙල්ටා බො‍හෝ විට ඇති වන්නේ අතීතයේ විල් පැවිති ප්‍රදේශවලය. නයිජර් අභ්‍යත්තර ඩෙල්ටාව මේ සඳහා හොඳ නිදසුනකි. ඇමේසන් වනයේ marjo දුපතට ඉදිරියෙන්අභ්‍යත්තර ‍ ඩෙල්ටාවක් හමුවේ.ආශ්‍රිතAlluvial fanAvulsion (river)EstuaryLeveeNile DeltaRegressive deltaමූලාශ්‍රභාහිර සබැඳිThe Wikibook Historical Geology has a page on the topic of: Deltasඩෙල්ටා හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.Louisiana State University Geology – ලොව පුරා ඩෙල්ටා (ඉංග්‍රීසි බසින්)http://www.wisdom.eoc.dlr.de WISDOM Water related Information System for the Sustainable Development of the Mekong DeltaWave-dominated river deltas on coastalwiki.org – A coa
stalwiki.org page on wave-dominated river deltasvteRiver morphologyLarge-scale featuresAlluvial plainDrainage basinDrainage system (geomorphology)EstuaryStrahler number (stream order)River valleyRiver deltaRiver sinuosityAlluvial riversAnabranchAvulsion (river)Bar (river morphology)Braided riverChannel patternCut bankFloodplainMeanderMeander cutoffMouth barOxbow lakePoint barRiffleRapidsRiparian zoneRiver bifurcationRiver channel migrationRiver mouthSlip-off slopeStream poolThalwegBedrock riverCanyonKnickpointPlunge poolBedformsAitAntiduneDuneCurrent rippleRegional processesAggradationBase levelDegradation (geology)Erosion and tectonicsRiver rejuvenationMechanicsDeposition (geology)Water erosionExner equationHack's lawHelicoidal flowPlayfair's lawSediment transportList of rivers that have reversed directionCategoryPortalvteවෙරළබඩ භූගෝලීය ලක්ෂණභූ රූපAnchialine poolArchipelagoAtollAvulsionAyreBarrier islandBayBightBodde
nBrackish marshCapeChannelCliffCoastCoastal plainCoastal waterfallContinental marginContinental shelfCoral reefCoveDunecliff-topEstuaryFirthFjardFjordFreshwater marshFundusGatGeoGulfGutHapuaHeadlandInletIntertidal wetlandIslandIsletIsthmusLagoonMachairMudflatNatural archPeninsulaReefRiaSalt marshShoalShoreSkerrySoundSpitStackStraitStrand plainSubmarine canyonTidal islandTidal marshTide poolTied islandTomboloWaitunaWindwattBeachesBeach cuspsBeach evolutionCoastal morphodynamicsBeach ridgeBeachrockBeaches in estuaries and baysPocket beachRaised beachRecessionShell beachShingle beachStorm beachWash marginRiver mouthsDebouchRiver deltamegaregressiveMouth barbaymouthProcessesBlowholeCliffed coastCoastal biogeomorphologyCoastal erosionConcordant coastlineCurrentCuspate forelandDiscordant coastlineEmergent coastlineFeeder bluffFetchFlat coastGraded shorelineIngression coastLarge-scale coastal behaviour
Longshore driftMarine regressionMarine transgressionRaised shorelineRip currentRocky shoreSea caveSea foamShoalSteep coastSubmergent coastlineSurf breakSurf zoneSurge channelSwashUndertowVolcanic arcWave-cut platformWave shoalingWind waveWrack zoneManagementAccretionCoastal managementIntegrated coastal zone managementSubmersionRelatedBulkhead lineCoastal engineeringGrain sizeboulderclaycobblegranulegravelpebblesandshinglesiltIntertidal zoneLittoral zonePhysical oceanographyRiver plumeRegion of freshwater influence භූගෝල විද්‍යාව ද්වාරය සාගර ද්වාරය ප්‍රවර්ගය කොමන්ස්vteජලජ පරිසර පද්ධතිAquatic ecosystems – general and freshwater componentsGeneralAcoustic ecologyAdaptationAgent-based modelsAlgal bloomAnoxic watersAquatic animals (InsectsMammals)Aquatic plantsAquatic scienceBenthosBiodiversity researchBioluminescenceBiomassBiomonitoringCascade effectColored dissolved organic matterCamouflage and mimicryDead zoneEcohydrolog