LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
nited StatesCzech RepublicKoreaදේශපාලනය පිළිබඳ මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteසංසාරයේ දුකට හේතුව සමුදය සත්‍යය නම්වේ. මෙම හේතුව තණ්හාව බව බුදුන් වහන්සේ වදාල සේක.ජාතික කොඩිය   ආදර්ශ පාඨය   "එකමුතුබව, නිදහස, විනිසුරු"   අගනුවර හා විශාලතම නගරය  ෆ්‍රීටවුන් - උතුරු අක්ෂාංශ 8° 29.067′ බටහිරදේෂාංශ 13° 14.067′   රාජ්‍ය භාෂාව  ඉංග්‍රීසි   රාජ්‍යය  ව්‍යවස්ථා  සමූහාණ්ඩුව   ජාතික  භාෂාව  ක්‍රියෝ කතා කිරීම ජනගහණයෙන් 97%  කි   ජනාධිපති  එමස්ථ බායි කොරොමා  (APC)   උප ජනාධිපති  අල්හජි සමුවල් සැම් - සුමානා (APC)   පාර්ලිමේන්තු කථානායක   අබෙල් තනනියල් බැන්කොලේ ස්ට්‍රොන්ජ් (APC)   අග විනිසුරු  උමු හාවා ටෙජාන් ප්ලෝන්   නිදහස   එක්සත් රාජධානිය සිට 1961 අප්‍රේල් 27   සමූහාණ්ඩුව ප්‍රකාශයට පත් කිරිම  19 අප්‍රේල් 1971       වර්ග ප්‍රමාණය   එකතුව  71,740 වර්ග කිලෝමීටර     27,699 වර්ග සැතපුම්   ජලය (%)   1.1   ජනගහනය  ජුලි 2009  තක්සේරුව - 6,440,053   ඝනත්වය  79.4 වර්ග කිලෝමීටර     205.66 වර්ග සැතපුම්   දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය   2008 තක්සේරුව   එකත
ුව  ඩොලර් 4,286 බිලියන   ඒක පුද්ගල ආදායම   ඩොලර් 725   දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය (සාමාන්‍ය)  2008 තක්සේරුව   එකතුව  ඩොලර් 1.953 බිලියන   ඒක පුද්ගල ආදායම  ඩොලර් 331   ගිනි (2003)   62.9 (ඉහළ)   මානව සංවර්ධන දර්ශකය HDI (2007)   0.365 (සුපිරි ලෙස පහළ)   මුදල්  ලිඕන්  (SLL)   මං තීරැව   දකුණ   අන්තර්ජාලය   .si   දුරකතන සංකේත  232 සියරා ලියෝන්  සමූහාණ්ඩුව බටහිර අප්‍රිකානු රටකි. මායිම් උතුරින් ගිනියා.ගිනිකොණින් ලයිබීරියාව හා නිරිතදිගින් අත්ලාන්තික් සාගරයට  අයත්ය. වර්ග මීටර් 71,440  වර්ග කිලෝමීටර (වර්ග සැතපුම් 27,699) හා ජනගහනය මිලියන 6.4 කි. මෙහි ව්‍යවස්ථාදායක සමූහාණ්ඩුවක් හා බටහිර ප්‍රදේශයේ පළාත් 03 ක් හා නැවත පළාත් 14 කට බෙදේ. සෞම්‍ය  දේශපාලනයක් ඇති අතර ෆ්‍රීටවුන් අගනුවර වේ. රාජ්‍ය භාෂාව ඉංග්‍රීසිය.නමුත් ක්‍රියෝ භාෂාව රටේ  බහුලව කතා කරන භාෂාවයි. එය ජනගහනයෙන් 97% ක් භාවිතා කරන භාෂාවයි. මෙහි වෙසෙන ජනවර්ග 15 ක් සියරා ලියෝන් හි රට වාසීන් ලෙස සැලකේ. විශාලම ජනවර්ග 02   වන්නේ මෙන්ඩේ සහ ටෙමිනේ වේ. මොවුන් මුළු ජනගහනයෙන් 30% කි. මෙහි සාරවත් ඛනිජ සම්පත්  ඇති අතර පතල් මැණික් ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන වේ.  ලෝකයේ මැණ
ික්  නිෂ්පාදනයේ ඉහළම 10 දෙනා අතර සිටී.ලෝකයේ විශාලතම ස්වාභාවික වරායන්ගෙන් 03 වන විශාලතම වරාය පවතී. මෙහි ආදිවාසීන්  වන්නේ ෂර්බි, ටෙමිනේ, ලිම්බා, සහ ටයිරාය. 1462 එහි පැමිණි පෙට්‍රෝද සින්ටා මෙහි නම තැබීය. 1808  ‍ෆ්‍රීටවූ බ්‍රිතාන්‍ය කොළනියක් විය. 1896 රට ඇතුළත  බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්ෂකයන් විය. 1961 දෙකම එකතුවෙන් නිදහස ලැබීය. දශක 02 තුළ රජය පාලනය නොසලකා හැරි අතර ලිබියානු  අරගලය එහි මායිම්  අතරට යාමෙන් සෙයිරා ලියෝන් සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ විය. 2000 වර්ෂයේ දී එය සමතයට පත්විය.පලීසං ක්‍රියාන්විතයෙන්  සතුරු හමුදා පරාජය කළ අතර 1988 සිවිල් ආණ්ඩුවක් පත් කර ගැණුනි.  මෙහි විශේෂ අධිකරණය 2002 වර්ෂයේ පිහිටුවන අතර එයින් 1996 සිට පැවති  යුධ අපරාධ හා මානව අපරාධ විසඳන ලදී. මෙය මානව වර්ධනයේ පහළම මට්ටමේ සිටින 03 වන රට වන අතර, සහ මානව දිළිඳු ලැයිස්තුවේ( Human Poverty Index ) 07 වන පහළම ස්ථානයේ සිටී.ප්‍රමිතිකරණ පරීක්ෂණ තක්සේරු කිරීම සඳහා භාවිතා කරන සංඛ්‍යාන ක්‍රමවේද දැක්වෙන ප්‍රමත සීනු හැඩැති වක්‍රයක ප්‍රස්තාරය මෙහි දැක්වේ. එහි පරිමාණයේ සම්මත අපගමන සමුච්චිත ප්‍රතිශත, ප්‍රතිශත තුල්‍යයන්, Z අගයයන්, T අගයයන්, සම්මත ක්
‍රමයන් මඟින් දැක්වූ ප්‍රතිශත අඩංගු වේ.StatisticsOutlineStatisticiansGlossaryNotationJournalsLists of topicsArticlesCategory Mathematics ද්වාරයvteසංඛ්‍යානය (ඉංග්‍රීසි:  Statistics}) යනු දත්ත රැස්කිරීම, විශ්ලේෂණය, අර්ථ දැක්වීම / විස්තරකිරීම සහ ඉදිරිපත් කිරීමට අදාලවන ගණිතමය විද්‍යාවකි. එය රාජ්‍යය පාලනය, වළෙඳ කටයුතු, මානව චර්යා, සමාජ විද්‍යාව සහ ස්වභාවික විද්‍යාව ආදී පුළුල් විවිධත්වයක් ඇති අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍ර සඳහා යොදා ගත හැකිය. දත්ත සමූහයක් සාරාංශ කොට දැක්වීමට හෝ විස්තර කිරීමට සංඛ්‍යාන ක්‍රමවේද භාවිතා කළ හැකිය. මෙය විස්තරාත්මක සංඛ්‍යානය නම් වේ. මීට අමතරව දත්තවල අඩංගු රටා දත්තවල සසම්භාවී හා අවිනිශ්චිත බව පැහැදිලිවන ආකාරයට ආදර්ශනය කර ඒ ඔස්සේ අධ්‍යයනය කරනු ලබන ගහනය හෝ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව අනුමිතීන්ට එළැඹිය හැකිය. මෙය අනුමිතීය සංඛ්‍යානය නම් වේ. විස්තරාත්මක සහ අනුමිතීය යන සංඛ්‍යාන ක්ෂේත්‍ර යුගලම ව්‍යවහාරික සංඛ්‍යානයෙන් නිර්මාණයවී ඇත. මේ හැරුණු විට සංඛ්‍යානයෙහි සෛද්ධාන්තික පදනම හා සම්බන්ධ වන ගණිතමය සංඛ්‍යානය නම් විෂයයක් ද පවතී. ඉංග්‍රීසි බසින් සංඛ්‍යානය සඳහා යෙදෙන Statistics නම් වදනට
සංඛ්‍යාති නම් අරුතද තිබෙන අතර එය සංඛ්‍යාති නම් අරුත දෙන Statics නම් වදනෙහි බහුවචන පදයද වේ. දත්ත සමූහයකට සංඛ්‍යයාත ඇල්ගෝරිතමයක් යෙදූ විට ලැබෙන ඵලය සංඛ්‍යාතිය නම් වේ. මෙය ආර්ථික විද්‍යා සංඛ්‍යානය සහ අපරාධ විද්‍යා සංඛ්‍යාන ආදී ක්ෂේත්‍රවල භාවිතා වේ.ආශ්‍රිත ලිපිLibrary resources about  Statistics Resources in your libraryප්‍රධාන ලිපිය: Outline of statisticsAbundance estimationGlossary of probability and statisticsList of academic statistical associationsList of important publications in statisticsList of national and international statistical servicesList of statistical packages (software)List of statistics articlesList of university statistical consulting centersNotation in probability and statisticsStatistics educationWorld Statistics Dayසංඛ්‍යානයේ පදනම් සහ ප්‍රධාන ක්ෂේස්ත්‍රFoundations of statisticsList of statisticiansOfficial statisticsMultivariate analysis of varianceමූලාශ්‍රභාහිර සබැඳි Statistics ගැන තවත් දේ විකිපිඩියා සහ
ෝදර ව්‍යාපෘති හරහා සොයාගන්නවික්ෂනරිය වෙතින් අර්ථ දැක්වීම්කොමන්ස් වෙතින් ඡායාරූප හා මාධ්‍යවිකිසරසවිය වෙතින් ඉගෙනුම් මූලාශ්‍රවිකිපුවත් වෙතින් පුවත් කථාංගවිකිකියමන් වෙතින් උපුටා දැක්වීම්විකිප්‍රභව වෙතින් ප්‍රභව පෙළවිකිපොත් වෙතින් පෙළපොත්(Electronic Version): TIBCO Software Inc. (2020). Data Science Textbook.Online Statistics Education: An Interactive Multimedia Course of Study. Developed by Rice University (Lead Developer), University of Houston Clear Lake, Tufts University, and National Science Foundation.UCLA Statistical Computing Resources (archived 17 July 2006)Philosophy of Statistics from the Stanford Encyclopedia of PhilosophyvteStatisticsOutlineIndexDescriptive statisticsContinuous dataCenterMeanArithmeticArithmetic-GeometricCubicGeneralized/powerGeometricHarmonicHeronianHeinzLehmerMedianModeDispersionAverage absolute deviationCoefficient of variationInterquartile rangePercentileRangeStandard deviationVarianceShapeCentral
limit theoremMomentsKurtosisL-momentsSkewnessCount dataIndex of dispersionSummary tablesContingency tableFrequency distributionGrouped dataDependencePartial correlationPearson product-moment correlationRank correlationKendall's τSpearman's ρScatter plotGraphicsBar chartBiplotBox plotControl chartCorrelogramFan chartForest plotHistogramPie chartQ–Q plotRadar chartRun chartScatter plotStem-and-leaf displayViolin plotData collectionStudy designEffect sizeMissing dataOptimal designPopulationReplicationSample size determinationStatisticStatistical powerSurvey methodologySamplingClusterStratifiedOpinion pollQuestionnaireStandard errorControlled experimentsBlockingFactorial experimentInteractionRandom assignmentRandomized controlled trialRandomized experimentScientific controlAdaptive designsAdaptive clinical trialStochastic approximationUp-and-down designsObservational studiesCohort studyCross-sectional studyNatural experiment
Quasi-experimentStatistical inferenceStatistical theoryPopulationStatisticProbability distributionSampling distributionOrder statisticEmpirical distributionDensity estimationStatistical modelModel specificationLp spaceParameterlocationscaleshapeParametric familyLikelihood (monotone)Location–scale familyExponential familyCompletenessSufficiencyStatistical functionalBootstrapUVOptimal decisionloss functionEfficiencyStatistical distancedivergenceAsymptoticsRobustnessFrequentist inferencePoint estimationEstimating equationsMaximum likelihoodMethod of momentsM-estimatorMinimum distanceUnbiased estimatorsMean-unbiased minimum-varianceRao–BlackwellizationLehmann–Scheffé theoremMedian unbiasedPlug-inInterval estimationConfidence intervalPivotLikelihood intervalPrediction intervalTolerance intervalResamplingBootstrapJackknifeTesting hypotheses1- & 2-tailsPowerUniformly most powerful testPermutation testRandomization testMultiple compa
risonsParametric testsLikelihood-ratioScore/Lagrange multiplierWaldSpecific testsZ-test (normal)Student's t-testF-testGoodness of fitChi-squaredG-testKolmogorov–SmirnovAnderson–DarlingLillieforsJarque–BeraNormality (Shapiro–Wilk)Likelihood-ratio testModel selectionCross validationAICBICRank statisticsSignSample medianSigned rank (Wilcoxon)Hodges–Lehmann estimatorRank sum (Mann–Whitney)Nonparametric anova1-way (Kruskal–Wallis)2-way (Friedman)Ordered alternative (Jonckheere–Terpstra)Van der Waerden testBayesian inferenceBayesian probabilitypriorposteriorCredible intervalBayes factorBayesian estimatorMaximum posterior estimatorCorrelationRegression analysisCorrelationPearson product-momentPartial correlationConfounding variableCoefficient of determinationRegression analysisErrors and residualsRegression validationMixed effects modelsSimultaneous equations modelsMultivariate adaptive regression splines (MARS)Linear regressionSimple linea
r regressionOrdinary least squaresGeneral linear modelBayesian regressionNon-standard predictorsNonlinear regressionNonparametricSemiparametricIsotonicRobustHeteroscedasticityHomoscedasticityGeneralized linear modelExponential familiesLogistic (Bernoulli) / Binomial / Poisson regressionsPartition of varianceAnalysis of variance (ANOVA, anova)Analysis of covarianceMultivariate ANOVADegrees of freedomCategorical / Multivariate / Time-series / Survival analysisCategoricalCohen's kappaContingency tableGraphical modelLog-linear modelMcNemar's testCochran–Mantel–Haenszel statisticsMultivariateRegressionManovaPrincipal componentsCanonical correlationDiscriminant analysisCluster analysisClassificationStructural equation modelFactor analysisMultivariate distributionsElliptical distributionsNormalTime-seriesGeneralDecompositionTrendStationaritySeasonal adjustmentExponential smoothingCointegrationStructural breakGranger causalitySpecific testsDick
ey–FullerJohansenQ-statistic (Ljung–Box)Durbin–WatsonBreusch–GodfreyTime domainAutocorrelation (ACF)partial (PACF)Cross-correlation (XCF)ARMA modelARIMA model (Box–Jenkins)Autoregressive conditional heteroskedasticity (ARCH)Vector autoregression (VAR)Frequency domainSpectral density estimationFourier analysisLeast-squares spectral analysisWaveletWhittle likelihoodSurvivalSurvival functionKaplan–Meier estimator (product limit)Proportional hazards modelsAccelerated failure time (AFT) modelFirst hitting timeHazard functionNelson–Aalen estimatorTestLog-rank testApplicationsBiostatisticsBioinformaticsClinical trials / studiesEpidemiologyMedical statisticsEngineering statisticsChemometricsMethods engineeringProbabilistic designProcess / quality controlReliabilitySystem identificationSocial statisticsActuarial scienceCensusCrime statisticsDemographyEconometricsJurimetricsNational accountsOfficial statisticsPopulation statisticsPsychometricsSp
atial statisticsCartographyEnvironmental statisticsGeographic information systemGeostatisticsKrigingප්‍රවර්ගය Mathematics ද්වාරයCommons WikiProjectvteගණිතය (areas of mathematics)FoundationsCategory theoryInformation theoryMathematical logicPhilosophy of mathematicsSet theoryAlgebraAbstractCommutativeElementaryGroup theoryLinearMultilinearUniversalAnalysisCalculusReal analysisComplex analysisDifferential equationsFunctional analysisHarmonic analysisDiscreteCombinatoricsGraph theoryOrder theoryGame theoryGeometryAlgebraicAnalyticDifferentialDiscreteEuclideanFiniteNumber theoryArithmeticAlgebraic number theoryAnalytic number theoryDiophantine geometryTopologyAlgebraicDifferentialGeometricAppliedControl theoryMathematical biologyMathematical chemistryMathematical economicsMathematical financeMathematical physicsMathematical psychologyMathematical sociologyMathematical statisticsOperations researchProbabilityStatisticsComput
ationalComputer scienceTheory of computationNumerical analysisOptimizationComputer algebraRelated topicsHistory of mathematicsRecreational mathematicsMathematics and artMathematics education Category PortalCommonsවිකිව්‍යාපෘතියvteGlossaries of science and engineeringAerospace engineeringAgricultureArchaeologyArchitectureArtificial intelligenceAstronomyBiologyBotanyCalculusCell biologyChemistryCivil engineeringClinical researchComputer hardwareComputer scienceDevelopmental and reproductive biologyEcologyEconomicsElectrical and electronics engineeringEngineeringA–LM–ZEntomologyEnvironmental scienceEvolutionary biologyGenetics0–LM–ZGeographyArabic toponymsHebrew toponymsWestern and South AsiaGeologyIchthyologyMachine visionMathematicsMechanical engineeringMedicineMeteorologyMycologyNanotechnologyOrnithologyPhysicsProbability and statisticsPsychiatryQuantum computingRoboticsScientific namingStructural engineeringVirologyද
්වාරය: Mathematicsඅධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලFrance (data)GermanyIsraelUnited StatesLatviaJapanCzech RepublicKoreaවෙනත්Historical Dictionary of SwitzerlandNARA2බ්‍රහස්පති කැසිනි යානයෙන් ලබාගත් බ්‍රහස්පති ගේ ජායාරූපයක් . අදුරුවට පෙනෙන ලපය, යුරෝපා චන්ද්රයා ගේ ජායාවයි..නිලනාමයන්ශබ්දනැගීම/en-us-Jupiter.oggˈdʒuːpɪtər/[1]විශේෂණයJovianකක්ෂීය ලක්ෂණ[5][6] කාලාරම්භය J2000විහේලිකය816,520,800 km (5.458104 AU)අපහේලිකය740,573,600 km (4.950429 AU)අඩ-මහා අක්ෂය778,547,200 km (5.204267 AU) උත්කේන්ද්‍රියතාවය0.048775කක්ෂීය කාලාවර්තය4,331.572 days11.85920 yr10,475.8 Jupiter solar days[2]චන්ද්‍ර කාලාවර්තය398.88 days[3] සාමාන්‍යය කක්ෂීය වේගය13.07 km/s[3]මධ්‍යන්‍යය විෂමතාවය18.818° ආනතිය1.305° to Ecliptic6.09° to Sun's equator0.32° to Invariable plane[4]ආරෝහණ මංසලෙහි දේශාංශකය100.492° පරිතාරාන්තිකයේ විස්තාරය275.066°චන්ද්‍රිකා63භෞතික ගුණාංගසමක අරය71,492 ± 4 km[7][8] 11.209 Earthsධ්‍රැවීය අරය66,854 ± 10 km[7][8] 10.517 EarthsFlattening0.06487 ± 0.00015මතුපිට පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලය6.21796×1010 km²[8][9
]121.9 Earthsපරිමාව1.43128×1015 km³[3][8] 1321.3 Earthsස්කන්ධය1.8986×1027 kg[3] 317.8 Earths1/1047 Sun[10]මධ්‍යන්‍යය ඝණත්වය1.326 g/cm³[3][8]නිරක්ෂීය පෘෂ්ඨීය ගුරුත්වය24.79 m/s²[3][8]2.528 gමිදුම් ප්‍රවේගය59.5 km/s[3][8]නක්ෂත්‍ර භ්‍රමණ කාලාවර්තය9.925 h[11] (9 h  55 m 30 s)නිරක්ෂීය භ්‍රමණ ප්‍රවේගය12.6 km/s45,300 km/hආක්ෂක ආනතිය3.13°[3]උත්තර ධ්‍රැවය විෂුවදංශය268.057°17 h 52 min 14 s[7]උත්තර ධ්‍රැවය ක්‍රාන්තිය64.496°[7]ප්‍රභානුපාතය0.343 (Bond)0.52 (geom.)[3]පෘෂ්ඨීය උෂ්ණත්වයඅවමමධ්‍යන්‍යයඋපරිම1 bar level165 K[3]0.1 bar112 K[3]දෘශ්‍ය විශාලත්වය-1.6 to -2.94[3]කෝණික විෂ්කම්භය29.8" — 50.1"[3]වායුගෝලය [3]පෘෂ්ඨීය  පීඩනය20–200 kPa[12] (cloud layer)පරිමාණ උස27 kmසංයුතිය89.8±2.0%Hydrogen (H2)10.2±2.0%Helium~0.3%Methane~0.026%Ammonia~0.003%Hydrogen deuteride (HD)0.0006%Ethane0.0004%waterIces:Ammoniawaterammonium hydrosulfide(NH4SH)සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතමයා ලෙස විරුදාවලි ලබන බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා සූර්යයාගේ සිට පස්වැනියට පිහිටා ඇත. සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයයේ අනෙකුත් ග්‍රහයි
න් සියල්ල එකතු කළ විට ලැබෙන ප්‍රමාණය මෙන් 2.5 ගුණයක් බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා විශාලවේ.[තහවුරු කර නොමැත] සෙනසුරු, යුරේනස්, සහ නෙප්චූන් මෙන්ම බ්‍රහස්පති ද සැලකෙන්නේ වායු යෝධයකු (gas giant) ලෙසටය.බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා අතීත‍යේ දී තාරකා විද්‍යාඥයින්ගේ අවධානයට යොමු වූවක් වන අතර බොහෝ සංස්කෘතිවල මිත්‍යා විශ්වාස වලට සහ ආගම් වලට එය සම්බන්ධ කොට ගෙන තිබේ. එයට ජුපිටර් යන නාමය ලැබී ඇත්තේ රෝම දෙවිවරයෙකු වන ජුපිටර් සිහිපත් වීමටය . පෘථිවියේ සිට බලන කල එහි දීප්තිමත් බව -2.8 ක් වන අතර චන්ද්‍රයා සහ සිකුරු ග්‍රහයා හැරුණු විට රෑ අහසේ තෙවැනියට දීප්තිමත්ම වස්තුව මෙය වේ.[තහවුරු කර නොමැත]බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා මුලික ලෙස සෑදි ඇත්තේ හයිඩ්‍රජන් වලින් වන අතර හීලියම් සුළු ප්‍රතිශතයක් එහි අන්තර්ගත වේ. ඉහළ පීඩනවලදී, බැර ‍ලෝහ වලින් සමන්විත පාෂාණමය හරයක් එයට තිබීමට ද ඉඩකඩ ඇත. එහි වැඩි භ්‍රමණ වේගය හේතුවෙන් බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ හැඩය සුළු අක්ෂ (oblate spherical) ගෝලයකි. ඉතා කුඩා නමුත් හඳුනාගත හැකි නෙරීමක් එහි සමකය අසලදී දක්නට ලැබේ. විවිධ අක්ෂාංශ වලදී එහි පිටත වායුගෝලය පටි කිහිපයක් ලෙස දර්ශනය වේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කැලඹිම් ස්වභාවයක්
සහ කුණාටු ස්වභාවයක් එම පටි ගැටෙන සීමාවන්ගේ ඇති වේ. මහා රතු ලපය (Great red spot) ලෙස හැඳින්වෙන මහා කුණාටුව 17 වන ශත වර්ෂයේ සිටම පැවතුණ මෙවැනි ප්‍රතිඵලයකි. බ්‍රහස්පති වටා ඉතා සිහින් ග්‍රහ වළලු පද්ධතියක් සහ බලවත් විද්‍යුත් ජනක ගෝල දක්නට ලැබේ. එය සතුව චන්ද්‍රයන් 63 දෙනෙක්වත් සිටින අතර ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින් ලෙස හැඳින්වෙන විශාලතම චන්ද්‍රයින් හතර දෙනා 1610 දී ගැලීලියෝ ගැලිලි විසින් සොයාගන්නා ලදි. මෙම චන්ද්‍රයින්ගෙන් යෝධතම චන්ද්‍රයා වන ගැනිමිඩ්ගේ විෂ්කම්භය බුධ ග්‍රහයාගේ විෂ්කම්භයට වඩා වැඩිය.රෝබෝවන් සහිත අභ්‍යාවකාශ යානා මඟින් බ්‍රහස්පති කිහිපවිටකදීම ගවේෂණයට ලක් වුනි. විශේෂයෙන් ම මුල් අවස්ථාවලදී පයනියර් හා වෝයේජර් මෙහෙවර වලදිත් පසුව ගැලීලියෝ කක්ෂගාමියා මඟිනුත් ගවේෂණය කෙරුණි. බ්‍රහස්පති වෙත ළගා වුනු අවසන් අභ්‍යාවකාශ ගවේෂකයා නිව් ‍හොරයිසිසන්ස් අභ්‍යාවකාශ යානය. එය කරා ළගා වුයේ 2007 පෙබරවාරි මාසයේ දීය. බ්‍රහස්පති හරහා ලබා ගත් ගුරුත්වාකර්ෂණය යොදා ගනිමින් ප්ලූටෝ දෙසට යාමට ‍වේගය වැඩි කර ගැනීමට මෙම ‍යානාවට හැකි වුනි. යුරෝපා නැමැති බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයා මත තිබිය හැකි යැයි කියන අයිස් වලින් වැසුනු ද්‍රව
සමුද්‍රය ගවේෂණය කිරිම විද්‍යාඥයින්ගේ මීළග ඉලක්කය වේ.ව්‍යුහයබ්‍රහස්පති වායු යෝධයන් 4 දෙ‍නාගෙන් කෙනෙකි. එනම් එය මූලිකව ඝන පදාර්ථයෙන් නිමැවී නොමැත. එය සමකාසන්නයේ දී 142,984 km විෂ්කම්භයක් දරන අතර සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලම ග්‍රහලොව වේ. බ්‍රහස්පතිගේ ඝනත්වය 1.326 g/cm³ කි. එය වායු යෝධයන්ගෙන් දෙවැනියට වැඩිම ඝනත්වය වුව ද භෞම ග්‍රහ‍ලෝක 4හි ඝනත්වයන්ට වඩා අඩුය.සංයුතියබ්‍රහස්පතිගේ ඉහළ වායුගෝලය 90% හයිඩ්‍රජන් හා 10% හීලියම් පරමාණුවලින් හෝ මවුල භාගවලින් ගත් කළ 86% H2 හා 13% He වලින් සමන්විතය. හීලියම් පරමාණුවක ස්කන්ධය හයිඩ්‍රජන් පරමාණුවක ස්කන්ධය මෙන් 4 ගුණයක් පමණ නිසා පරමාණුවල ස්කන්ධ ප්‍රතිශතවලින් විස්තර කරන කළ මෙම සංයුතිය වෙනස් අගයන් ගනී. ස්කන්ධය අනුව දල වශයෙන් වායුගෝලය 75% හයිඩ්‍රජන් , 24% හීලියම් හා 1% ‍අනෙක් මූලද්‍රව්‍යවලින් සමන්විතය. අභ්‍යන්තරය වඩාත් ඝන ද්‍රව්‍යවලින් සමන්විත අතර 71% හයිඩ්‍රජන් , 24% හීලියම්, 5% අනෙකුත් ද්‍රව්‍ය ලෙස ව්‍යාප්තව පවතී. වායුගෝලය තුළ මෙතේන්, ජල වාෂ්ප, ඇ‍මෝනියා හා සිලිකන් පදනම් සම්මිශ්‍රණ අංශු මාත්‍ර වශයෙන් පවතී. තව ද කාබන්, එතේන්, හයිඩ්‍රජන්
සල්ෆයිඩ්, නියෝන්, ඔක්සිජන් , පොස්පීන් හා සල්ෆර් ද අංශුමාත්‍ර වශයෙන් පවතී. වායුගෝලයේ බාහිරතම ස්ථරයේ ස්ඵටිකීකරණය වූ මිදුණු ඇමෝනියා පවතී. අධෝරක්ත හා පාරජම්බුල මිණුම් මඟින් අංශුමාත්‍ර වශයෙන් බෙන්සීන් හා අනෙක් හයිඩ්‍රොකාබන ද පවතින බව සොයා ගෙන ඇත.වායුගෝලයේ හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් ප්‍රමාණය ආදී කල්පිත සූර්ය නෙබ්‍යුලාවක සංයුතියට (සෛද්ධාන්තිකව) බොහෝ සෙයින් සමානය. කෙසේ ‍වුව ද ඉහළ වායුගෝල කොටසේ නියෝන් අඩංගු වන්නේ ස්කන්ධය අනුව මිලියනයට කොටස් 20ක් පමණක් වන අතර එය සූර්යයාගේ පවතින බහුලතාවයෙන් 1/10කි. හීලියම් ප්‍රමාණය ද අඩු වුව ද ඒ එතරම් ප්‍රමාණයකින් නොවේ. මෙම අඩු වීම සිදුව ඇත්තේ මෙම මූලද්‍රව්‍ය ග්‍රහලොවේ අභ්‍යන්තරයට අවක්ෂේපණය වීම නිසා විය හැක. බ්‍රහස්පතිගේ වායුගෝලයේ වඩාත් බර අභ්‍යන්තර වායූන්ගේ බහුලතාවය සූර්යයාගේ මෙන් දෙගුණයක් හෝ තුන් ගුණයක් වේ.වර්ණාවලීක්ෂණය මත පදනම්ව, සෙනසුරුට බ්‍රහස්පතිට සමාන සංයුතියක් ඇති බවට විශ්වාස කළ ද ඉතිරි වායු යෝධයන් දෙදෙනා වන යුරේනස්ට හා නෙප්චූන්ට සාපේක්ෂව අඩු හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් ප්‍රමාණයක් ඇත. කෙසේ වුව ද වායුගෝල ප්‍රවේශ ඒෂණීන් (Probes) නැති නිසා බ්‍රහස්පතිගෙන් එපිට ග්‍රහය
න්හි මූලද්‍රව්‍ය බහුලතාව පිළිබඳ ඉහළ ගුණාත්මක විස්තර අඩුය.ස්කන්ධයමහා රතු කවය ද ඇතුළුව, බ්‍රහස්පති හා පෘථිවියේ විශාලත්වවල දල සංසන්දනයක්සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ අනෙකුත් සියලුම ග්‍රහයින්ගේ විශාලත්වවල එකතුව මෙන් 2.5 ගුණයකින් බ්‍රහස්පති විශාලය. මෙය කොතරම් විශාලද යත් හිරුත් සමග ස්කන්ධ කේන්ද්‍රය ගණනය කළ විට එය පවතින්නේ හිරු මතුපිට පෘෂ්ඨයට ඉහළිනි. (හිරුගේ කේන්ද්‍රයේ සිට, 1.068 සූර්යය අරය ප්‍රමාණයක් ඉවතට) බ්‍රහස්පති පෘථිවියට වඩා ඉතා විශාල වුවද (11 ගුණයක් පමණ විශාල විශ්කම්භයක්) එහි ඝණත්වය සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් අඩු වේ. බ්‍රහස්පතිගේ පරිමාව පෘථිවිය මෙන් 1, 317 ගුණයක් පමණ වුවද එම ස්කන්ධය වන්නේ 318 ගුණයක් පමණි.බ්‍රහස්පතිට දැනට පවතින ස්කන්ධයට වඩා ඉතා විශාල ස්කන්ධයක් තිබුණොත් එය හැකිලීමකට භාජනය විය හැකි බව සෛද්ධාන්තික ආකෘති මගින් පෙන්වයි. ස්කන්ධයේ ඇති වන කුඩා වෙනස්වීම්වලට අරයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් නොවන අතර බ්‍රහස්පතිගේ ස්කන්ධය මෙන් 4 ගුණයකට වැඩි අවස්ථාවලදී අභ්‍යන්තරය වැඩි වන ගුරුත්වාකර්ෂණය යටතේ විශාල පීඩනයකට ලක්වී, ස්කන්ධය වැඩි වුවද පරිමාව අඩුවීමකට භාජනය වේ.බ්‍රහස්පතිගේ ස්කන්ධය මෙන් 50 ගුණයකට ප
මණ ස්කන්ධයක් ඇති දුඹුරු වාමන ග්‍රහලෝකවල නම් තාරීය ජ්වලනයක් ඇති වන තෙක් මෙම ස්කන්ධයත් සමග පරිමාව හැකිලෙනු ඇත. සමහර තාරකා විද්‍යඥයින් බ්‍රහස්පති “අසමත් තාරකාවක් ලෙස හැඳින්වුවද බහුතාරකා පද්ධති නිර්මාණය වීමේ ක්‍රියාවලියට , බ්‍රහස්පති වැනි ග්‍රහලෝක නිර්මාණය වීමේ ක්‍රියාවලිය සමානද යන්න තවමත් අපැහැදිලිය. හයිඩ්‍රජන් විලයනය කරමින් තාරකාවක් බවට පත් වීමට බ්‍රහස්පතිට තම ස්කන්ධය 75 ගුණයකින් පමණ වැඩි කරගත යුතු වුවද කුඩාම රතු වාමන ග්‍රහයාගේ අරය බ්‍රහස්පතිට වඩා වැඩි වන්නේ 30% කින් පමණි. එසේ වුවද බ්‍රහස්පති සූර්යාගෙන් ලබාගන්නා තාපයට වඩා වැඩි ප්‍රමා‍ණයක් විකිරණය කරයි. බ්‍රහස්පති තුළ නිෂ්පාදනය වන තාපය, එය ලබාගන්නා සම්පූර්ණ සූර්ය විකිරණ ප්‍රමාණයට ආසන්නව සමාන වේ. මෙම අමතර තාප විකිරණය සිදුවන්නේ “කෙල්වින් හෙල්ට්හොස්ට් යාන්ත්‍රණය තුළින් සිදුවන ස්ථිරතාපී හැකිළීම නිසාය. මේ හේතුවෙන් බ්‍රහස්පති වසරකට 2 cm ක් පමණ හැකිළෙයි. බ්‍රහස්පති නිර්මාණය වූ කාලයේදී බ්‍රහස්පති වඩාත් උෂ්ණාධික වූ අතර වර්තමාන විශ්කම්භය මෙන් දෙගුණයක් පමණ විය.අභ්‍යන්තර ව්‍යුහයමෙම හරස්කඩ ගැඹුරු ලෝහමය හයිඩ්‍රජන් ස්ථරයකින් ආවරණය වූ පාෂාණ
මය මධ්‍යයක් සහිත වු බ්‍රහස්පතිගේ අභ්‍යන්තරය විදහා දක්වයි.බ්‍රහස්පති මූලද්‍රව්‍ය මිශ්‍රණයක් සහිත ඝන මධ්‍යයක් , එය වටකර ගත් ද්‍රව හීලියම් මිශ්‍ර හයිඩ්‍රජන් ස්ථරයක් හා අති ප්‍රමුඛව අණුක හයිඩ්‍රජන් ස්ථරයකින් පිටින් ආවරණය වී සමන්විතව ඇතැයි සැලකේ. මෙම මූලික ආකෘතියෙන් ඔබ්බට සැලකිය යුතු තරමේ අවිනිශ්චිතතාවක් පවතී. මධ්‍යය පාෂාණමය බව පැවසුව ද එහි විස්තරාත්මක සංයුතිය හා මධ්‍යයේ උෂ්ණත්වයේ දී හා පීඩනයේ දී මූලද්‍රව්‍යවල ගුණ සොයාගෙන නැත. (පහත බලන්න) මෙම මධ්‍යයේ පැවැත්ම තීරණය කොට ඇත්තේ ගුරුත්වාකර්ෂණ මිනුම්වලින් වන අතර එය පෘථිවි ස්කන්ධය මෙන් 12 සිට 45 ගුණයක් ද දල වශයෙන් බ්‍රහස්පතිගේ මුළු ස්කන්ධයෙන් 3% - 15% පමණ ද දක්වයි. මෙම මධ්‍යයේ පැවැත්ම, ප්‍රකාශ සූර්ය නෙබ්‍යුලාවකින් එහි අති විශාල වූ හයිඩ්‍රන් හා හීලියම් ප්‍රමාණය ලබා ගැනීමට තරම් විශාල වූ පාෂාණමය හෝ අයිස් මධ්‍යයකින් යුක්ත මූලික තැනුම් ආකාරය ද ඇතුලත් දර්ශීය ග්‍රහ ලෝකමය , නිමැවුම් මඟින් ද තීරණය වී ඇත. මධ්‍යයේ පැවැත්ම සම්පූර්ණයෙන් තහවුරු කිරීමට ගුරුත්වාකර්ෂණ මිණුම් ප්‍රමාණවත් නොවන නිසා මෙබඳු ආකාරයේ මධ්‍යයක් නොපැවතීමට ද ඉඩ ඇත. එසේ පවතින බව උපකල්පනය කළද උ
ණු ලෝහමය හයිඩ්‍රජන්වලින් නැගෙන සංවහන ධාරා විලීන මධ්‍යය සමඟ ග්‍රහලොව අභ්‍යන්තරයේ ඉහළ කොටස්වලට ගමන් කරන නිසා එම මධ්‍ය හැකිලෙමින් පැවතීමට ද ඉඩ ඇත.මධ්‍ය ප්‍රදේශය ඝන ලෝහමය හයිඩ්‍රජන් ස්ථරයකින් වට වී ඇති අතර එය ග්‍රහලොවේ අරයෙන් 78% පමණ විහිදෙයි. ඉහළ වායුගෝලයේ හීලියම් හා නියෝන් වැහි බිඳු මෙන් වේගයෙන් මෙම ස්ථර‍ය තුළින් පහළට ගමන් කරයි.ලෝහමය හයිඩ්‍රජන් ස්ථරයට ඉහළින් විනිවිද පෙනෙන ලෝහමය හා වායුමය හයිඩ්‍රජන්වලින් සැදුම්ලත් අභ්‍යන්තර වායුගෝලයක් පවතින අතර ‍වායුමය කොටස වලාකුළු ස්ථරයේ සිට 1,000 km පමණ ගැඹුරකට විහිදේ. හයිඩ්‍රජන්හි මෙම අවස්ථා 2 අතර පැහැදිලි වෙන්වීමක් හෝ පෘෂ්ඨයක් පවතින වෙනුවට බොහෝ විට වායුවේ සිට ද්‍රවයට ක්‍රමානුකූලව වෙනස් වීමක් ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. මෙම සුමට සංක්‍රාන්තිය අවධි උෂ්ණත්වයට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වයක දී සිදු වන අතර හයිඩ්‍රජන් සඳහා 33 K පමණ වේ.බ්‍රහස්පති තුළ උෂ්ණත්වය හා පීඩනය මධ්‍යය දෙසට යත්ම ක්‍රමයෙන් වැඩි වේ. ද්‍රව හයිඩ්‍රජන් ලෝහමය හයිඩ්‍රජන් බවට පත්වන කලාප සංක්‍රාන්ති පෙදෙසේ දී (අවධි උෂ්ණත්වයට වඩා වැඩි උණුසුම් වී ඇති) උෂ්ණත්වය 10,000 K බව ද පීඩනය 200 GPa බව ද විශ්වාස කෙරේ. මධ්‍ය
සීමාවේ දී උෂ්ණත්වය 36,000 K බවට ගණනය කර අතර අභ්‍යන්තර පීඩනය දල වශයෙන් 3,000–4,500 Gpa පමණ වේ.වායුගෝලයවළාකුළු වියනගොනුව:12hnfghngcv3.JPGමෙමගින් බ්‍රහස්පතීගේ ප්‍රති භ්‍රමක වලාකුළු වළලුවල චලනය පෙන්ණුම් කරයි. මෙම රූපයේ ග්‍රහයාගේ මතුපිට සිලිණ්ඩරාකාර ප්‍රක්ෂේපණයකට අනුව සිතියම් ගත කර ඇත.බ්‍රහස්පති නිරන්තරයෙන්, ඇමෝනියා ස්ඵටික හා ඇමෝනියම් හයිඩ්‍රෝසලිෆයිඩ් වලින් යුත් වළාකුළු වලින් වැසී ඇත. මෙම වළාකුළු පරිවර්තී මණ්ඩලයේ ස්ථාන ගත වී ඇති අතර නිවර්තන කලාප ලෙස හඳුන්වන වෙනස් අක්ෂාංශවල වළලු ලෙස සකස් වී ඇත. මේවා නැවත ලා පැහැයෙන් යුත් ප්‍රදේශවලට හා අඳුරු පැහැති තීරුවලට බෙදී ඇත. මෙම ප්‍රතිවිරුද්ධ චක්‍රීය රටාවල අන්තර් ක්‍රීයාකාරිත්වය මගින් කුණාටු හා කැළඹීම් ඇති කරයි. 100m/s (360km/h) වේගයෙන් හමන සුළං මෙහි සුලභය. වසරින් වසර මේවායේ පළල, වර්ණය හා තීව්‍රතාව වෙනස් වන නමුත් ගගනගාමීන්ට එම ප්‍රදේශ හඳුනාගෙන නාමකරණය කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් ස්ථායීත්වයක් පවතී.වළාකුළු වියන 50km පමණ ගැඹුරකින් යුක්ත වන අතර අඩුම තරමින් වළාකුළු තට්ටු දෙකක් වත් අඩංගු වේ. එනම් ඝන පහත් තට්ටුවක් හා තුනී පැහැදිලි කලාපයකි
. බ්‍රහස්පතිගේ වායු ගෝලයේ අකුණු එළි මගින් පැහැදිලි වී ඇති පරිදි ඇමෝනියම් වියනට යටින් තුනී ජල වළාකුළු තට්ටුවක්ද පැවතිය හැක. (ජලය ආරෝපණයක් දරා සිටිය හැකි ධ්‍රැවීය අණුවකි. එමනිසා එයට අකුණු ඇති කිරීමට අවශ්‍ය ආරෝපණ වෙන් කිරීම සිදුකළ හැක.) මෙම විදුලි විසර්ජන වීම් පෘථිවියේ අකුණු ගැසීම්වලට වඩා දහස් ගුණයක් බලසම්පන්න විය හැකිය.බ්‍රහස්පතිහි වළාකුළු තැඹිලි හා දුඹුරු පැහැ ගැන්වීම සිදුවන්නේ උඩට ගමන් කරන සංයෝග නිසාය. මේවා හිරුගේ පාරජම්බුල ආලෝකයට නිරාවරණය වූ විට වර්ණය වෙනස් වේ. නිවැරදිවම එම සංයෝග මොනවාදැයි නොදන්නා මුත් එහි පොස්පරස්, සල්ෆර් හෝ හයිඩ්‍රෝකාබන අඩංගු විය හැකි යැයි විශ්වාස කෙරේ. ක්‍රෝමොපෝරස් ලෙස හඳුන්වන මෙම වර්ණවත් සංයෝග, උණුසුම් පහළ වළාකුළු තට්ටුව සමග මිශ්‍ර වී පවතී. කලාප නිර්මාණය වන්නේ ඉහළ නගින සංවහන කුටි ඇමෝනියා ස්ඵටික නිර්මාණය කරන විටය. මෙම ඇමෝනියා ස්ඵටික පහත් වළාකුළු ආවරණය කර ගනී.බ්‍රහස්පතිගේ අක්ෂය මද වශයෙන් පමණක් ඇල වී ඇති නිසා ග්‍රහලෝකයේ සමක ප්‍රදේශයට වඩා අඩු සූර්යය විකිරණ ධ්‍රැව ප්‍රදේශවලට ලැබේ. ග්‍රහලෝකය තුළ සංවහන ධාරා මගින් ධ්‍රැව කරා වැඩි ශක්තිය ගෙන යයි. කෙසේ නමුත් මෙමගින් සිදුව