LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
යට උණුසුම ගෙන දේ යැයි සැලකිය හැකි ප්‍රභව දෙකකි. මින් ප්‍රථම අංකයේ ලා ගැනෙන්නේ සූර්යයාය. එහි බලපෑම අප කා හටත් ප්‍රත්‍යක්‍ෂය. දෙවැන්න පෘතුවි අභයන්තරයයි. පොලෝ මට්ටමින් අඩි 70 කට වඩා ගැඹුරකට උෂ්ණත්වයේ ඍතුමය වෙනස්කම් නොදැනේ. ඉන් යටට උෂ්ණත්වයේ වැඩි වීමක් ඇති වන බැව් ආකර, ලිං, පතල් මගින් පෙන්වා දී ඇත. මෙම වැඩි වීම තැනින් තැනට බලවත් සේ වෙනස් වේ. මෙම බලපෑම කොතරම් දැයි තීරණය කර ගැනීම අති දුෂ්කරය. ධ්‍රැවයන් මෙන්ම සමකයද මේ අනුව එක පමණට උණුසුම් වන බැවින් සූර්යයා හා සසඳන විට ඉන් ඇති වන්නේ අල්ප මාත්‍ර බලපෑමක් වන බව පැහැදිලිය. එබැවින් ප්‍රායෝගික කටයුතු සඳහා එය නොසළකා හැරිය හැක. ඉතාමත් සුළු ප්‍රමාණයක තාපය චන්ද්‍රයාගෙන් සූර්ය තාපය පරාවර්තනය වීමෙන් සහ තාරකාවන්ගෙන් ද ලැබිය යුතුය. එහෙත් මෙසේ ලැඛෙන්නේ කෙතරම් සුළු ප්‍රමාණයක්ද යත් එය අතිශය සියුම් උපකරණ වලින් පවා මැන ගත නොහැක.මෙසේ හෙයින් අප අවධානය යොමු කළ යුතු එකම තාප ප්‍රභවය වන්නේ සූර්යයාය.සූර්ය තපනයසූර්යයාගෙන් ලැඛෙන තාප ප්‍රමාණය හැඳින්වීමේලා තනි වචනයක් සොයා ගැන්ම අපහසුය. ඒ සඳහා භාවිත වන පදය නම් 'සූර්ය තපනය' යි. එනම් දිනක් තිස්සේ ලැබී ඇති සමස
්ත තාප ප්‍රමාණයයි. සූර්ය තපනයේ තීව්‍රතාව යන්න පොදු භාවිතයේ යොදන හිරු රැසෙහි තදකම, හිරුගේ ශක්තිය වැනි වදන් වලට සමානය. එහෙත් එය වඩා නියත වේ. විශ්වයේ ඇති කෝටි ගණන් තරු අතර එක් තරුවක් වන සූර්යයා ගිණිගෙන දැවෙන වායු පටලයක් ලෙස හැඳින්වේ. මෙම වායු පටලය හයිඩ්‍රජන් වායුවෙන් යුක්තය. සූර්යා මතුපිට උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 6000 පමණ වේ. එම අධික තාපය තරංග මඟින් පිට කරනු ලබයි. සූර්යයාගේ මුළු විකිරණ ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් පෘතුවියට ලැඛෙන්නේ කෝටි 200 න් එක් පංගුවක් පමණි. මිනිත්තුවට කැලරි 56X1026  වැනි බලයට සමාන ශක්තියක් සූර්යයා නිකුත් කරයි. මෙසේ භූ තලයට ලැඛෙන සූර්ය විකිරණය "සූර්ය තපනය" ලෙස හැඳින්වේ. සූර්ය තපන ප්‍රමාණය වායු ගෝලය මතුපිට භූ තලයේ වර්ග කිලෝමීටර 1 ට විනාඩියකදී ලැඛෙන ශක්ති ප්‍රමාණය වශයෙන් භාවිත වන අතර එය ග්‍රෑම් කැලරි 1.96 කි. මෙය හඳුන් වන්නේ සූර්ය තපන තීව්‍රතාව ලෙසයි. නැතහොත් සූර්ය නියතය ලෙසයි. එහෙත් එය නියතයක් ලෙසම නො පවති.තාප තුලනයවායු ගෝලයේ අඩංගු කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සහ ජලවාෂ්ප මඟින් සිදුවන අවශෝෂණයට අමතරව ඉහළ වායු ගෝලීය මට්ටමේ ඇති ඕසෝන් වායුව මඟින්ද හිරු රැස් අවශෝෂණය වෙයි. ජල වාෂ්ප සහ කා
බන්ඩයොක්සයිඩ් වැඩි ප්‍රමාණයක් පවතිනුයේ පහළ වායු ගෝලයේ බැවින් අවශෝෂණය වැඩි ප්‍රමාණයක් සිදු වනුයේ පහළ වායු ගෝලයේදීය. වායු ගෝලයට ලැඛෙන සූර්ය විකිරණ ප්‍රමාණය 100ක් ලෙස ගතහොත් මෙසේ වායු ගෝලය මඟින් එක එල්ලේම අවශෝෂණය කර ගනු ලබන ප්‍රමාණය වායු ගෝලීය ක්‍රියාකාරීත්වට අවශ්‍ය ශක්තිය ලබා දීමට උපකාරී වේ. වායු ගෝලීය අවශෝෂණය වැඩි වශයෙන්ම අසු වනුයේ පාරජම්බුල කිරණ වැනි කෙටි තරංග විකිරණයන්ය. හිරු කිරණ වායු ගෝලය මඟින් පරාවර්තනය වීම ක්‍රම දෙකකින් සිදු වේ. වළාකුළු මඟින් පරාවර්තනය වීම ඉන් එක් ක්‍රමයකි. වායු අණු සහ ධූලි වැනි අපිරිසිදු ද්‍රව්‍ය මඟින් පරාවර්තනය වීම දෙවන ක්‍රමයයි. වායු අණු ධූලි සහ දුම් වැනි ද්‍රව්‍යයන්හි ගැටීම නිසා හිරු කිරණ බිඳී විහිදී යයි. නැතහොත් විස්තාරණය වෙයි. හිරු රැස් මෙසේ විස්තාරණය වනුයේ ඒවා සමඟ ගැටෙන වායු අණු සහ ධූලි කැබලි වල විශ්කම්භය හිරු කිරණ තරංග දිගට වඩා අඩුවන විටදීය. මේ අනුව කැඩී බිඳී විසිරී යාමට වැඩි වශයෙන්ම භාජනය වනුයේ කෙටි තරංගයන්ය. මෙසේ සිදුවන විස්තාරණය තේරී විසිරීම යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබේ. අහසේ නිල් පැහැය ඇති වනුයේ විස්තාරණය වායු අණු මඟින් සිදු වීමෙනි. හිරු පායන විටත් බැස යන වි
ටත් අහසේ නොයෙක් ආකාරයේ වර්ණයන් ඇති වීම සිදු වන්නේද විස්තාරණය නිසාය. විවිධ වර්ණයන් ඇති වීමට හේතුවන විස්තාරණය වැඩියෙන්ම සිදු වනුයේ ධූලි සහ දුම් වැනි ද්‍රව්‍ය වලිනි. හිරු කිරණ එහි තරංග දිගට වඩා වැඩි විශ්කම්භයක් ඇති ද්‍රව්‍ය වල ගැටීමේදී මෙවැනි විස්තිරණයක් සිදු නොවේ. හිරු කිරණ සියල්ලම කැඩී බිඳී යාමකින් තොරව පරාවර්තනය වන විට එය විසිරී පරාවර්තනය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබේ. විසිරී පරාවර්තනය මඟින් ආපසු අභ්‍යවකාශයට විසිරී යන ප්‍රමාණය විකිරණ 9% කි. වළාකුළු වලින් කෙළින්ම පරාවර්තනය වීම නිසා අභ්‍යවකාශයට විහිදී යන ප්‍රමාණය 33% කි. මේ දෙකම එක් කොට ගත් කළ සූර්ය විකිරණයෙන් 42% ක ප්‍රමාණයක් එක එල්ලේම පෘතුවි වායු ගෝලය මඟින් ආපසු අභ්‍යවකාශයට පරාවර්තනය වන බව පෙනේ. මෙය පෘතුවියේ ඇල්බිඩෝව යනුවෙන් විස්තර කරනු ලැබේ. යම්කිසි ඍතුවක ඇති තාප ශක්තිය එක්තරා උෂ්ණත්වයක දී එකිනෙකට වෙනස් වූ තරංග පන්තීන් ඔස්සේ විකිරණය වී යයි. මේ අන්දමින් සිදුවන විකිරණය සෑම තරංග පංතියකදීම උපරිම වශයෙන් සිදු වන්නේ නම් එවිට එවැනි විකිරණයක් කෘෂ්ණ වස්තු විකිරණය හැටියට සළකනු ලැබේ. සූර්යයාගෙන් සහ පෘතුවියෙන් සිදුවන විකිරණ මෙසේ සිදුවන බැවින් කෘෂ්ණ වස්තු
විකිරණ ගණයට අයත් වෙයි. වායු ගෝලයේ අඩංගු වායු වර්ග මඟින් විකිරණය සිදු වීමේදී පවතිනුයේ මීට වඩා වෙනස් තත්ත්වයකි. සමහර තරංග දිග වලින් යුත් කිරණ විකිරණය වන නමුත් සමහර ඒවා එසේ විකිරණය නොවේ. මෙවැනි විකිරණයක් කෘෂ්ණ වස්තු විකිරණයන් ලෙස සැළකිය නොහැක. ඒවා හඳුන්වනු ලබන්නේ තේරි විකිරණය නමිනි.දිගු තරංග විකිරණයවායු ගෝලයෙන් කෙලින්ම පරාවර්තනය වන විකිරණ ප්‍රමාණය වන 43% ත් වායු ගෝලයට අවශෝෂණය වන 15% ත් එක්කොට ගත්කළ එය මුළු විකිරණ ප්‍රමාණයෙන් 58% ක් වේ. භූ තලයට ලැඛෙනුයේ විකිරණයෙන් ඉතිරි වූ 43% ක් ප්‍රමාණයයි. මෙය සෑදි ඇත්තේ කෙලින්ම භූ තලයට ලැඛෙන විකිරණය වන 27% ත්, විස්තාරණය වීම නිසා භූ තලයට ලැඛෙන 16% ත් එක්කොට ගැනීමෙනි. වායු ගෝලීය ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වනුයේ විකිරණයෙන් භූ තලයට ලැඛෙන ප්‍රමාණයත් වායු ගෝලයට අවශෝෂණය වන ප්‍රමාණයත්ය. මේ දෙකම එක් කොට ගත් කළ එය 58% ක් වේ. මේ ප්‍රමාණය අවසානයේදි නැවතත් අභ්‍යවකාශයටම විහිදි යයි. එවැන්නක් සිදු නොවන්නේ නම් පෘතුවියෙහි උෂ්ණත්වය ක්‍රමයෙන් වැඩි වී යා යුතුය. එහෙත් එය එසේ සිදු නොවේ.  පෘතුවියේත් වායු ගෝලයේත් අවශ්‍යතාවන් සඳිහා පවතින 58% ක් වූ විකිරණ ප්‍ර
මාණය අභ්‍යවකාශයට විහිදි යනුයේ වායු ගෝලය මඟිනි. මේ 58% වායු ගෝලයට ලැඛෙනුයේ කෙටි තරංග අවශෝෂණය වීමෙන් 15% ක්ද දිගු තරංග අවශෝෂණය වීමෙන් 20% ක්ද වාෂ්පීකරණය වීම නිසා එක් වූ විකිරණ ශක්තිය එකතු වීමෙන් 23% ක්ද එක් වීමෙනි. වායු ගෝලයට සහ භූ තලයට ලැඛෙන විකිරණ ප්‍රමාණයන්ද සම්පූර්ණයෙන්ම ආපසු අභ්‍යවකාශයට විහිදි යයි. වායු ගෝලයට එක්වන විකිරණ ප්‍රමාණය 58% කි. එය සෑදි ඇත්තේ කෙටි තරංග විකිරණ අවශෝෂණයෙන් ලැඛෙන 15% ත් දිගු තරංග විකිරණයෙන් ලැඛෙන 20% ත් ජල වාෂ්ප ඝණීභවනය නිසා එක්වන 23% ත් යන ප්‍රමාණයන් එක් වීමෙනි. මෙයින් 54% ක් වායු ගෝලයෙන් අභ්‍යවකාශයට විහිදි යයි. ඉතිරි 4% පහළ වායු ගෝලයෙහි පවතින කැළඹිලිකාර ස්වභාවය හේතු කොට ගෙන භූ තලයට විහිදි යාම නිසා වායු ගෝලයෙන් ඉවත් වෙයි.භූ තලයට ලැඛෙන මුළු විකිරණ ප්‍රමාණය 47% කි. එය සෑදෙනුයේ කෙටි තරංග විකිරණ කෙලින්ම භූ තලයට ලඟා වීමෙන් 27% ක් ද විසිරි පරාවර්තනයෙන් 16% ක් ද පහළ වායු ගෝලයේ කැළඹිමෙන් 4% ක් ද යන ප්‍රමාණ එක් වීමෙනි. භූ තලයට ලැඛෙන මෙම ප්‍රමාණයෙන් 24% ක් නැවත වායු ගෝලයට විහිදි යයි. ඉතිරි 23% වාෂ්පීකරණය මඟින් වායු ගෝලයට එක් වේ. මෙනිසා පෘතුවිය සමස්තයක් වශයෙන් ද වායු
ගෝලය සහ භූ තලය වෙන් වෙන්වද සලකා බැලීමේදි ඒ එක එකට තාප තුලාවක් පවතින බව පෙනේ.ප්‍රාදේශීය තාප තුලාවේ වෙනස් වීමතාප තුලාව ලොව සෑම ප්‍රදේශයකම එක ලෙස නො පවති. එය ප්‍රාදේශීයව වෙනස්කම් වලට භාජනය වේ. කාන්තාර ප්‍රදේශවල උෂ්ණත්වය ඉහළයි. වායු ගෝලයේ පරාවර්තන ශක්තිය වැඩිය. එනිසා ඇල්බිඩෝව වැඩිය. නිරන්තර උණුසුම් වන නිසාද වළාකුළු අඩු නිසාද අවශෝෂණය අඩුය. ධූලි අංශුවැනි අපද්‍රව්‍ය කොටස් ගහණ නිසා විස්තාරණයට ලක්වන ප්‍රමාණය වැඩිය. විස්තාරණය වැඩි නිසා විස්තාරණයෙන් පරාවර්තනය වන ප්‍රමාණය වැඩිය. කාන්තාරවල පහල වායු ගෝලීය කැළඹීම දුවිලි කුණාටු ආදිය නිසා වැඩිය. එනිසා පෘතුවි තලයට උරා ගන්නා ප්‍රමාණයද ඉහළය. අයිස් ප්‍රදේශවල සූර්ය පතනය වන කෝණයේ බෑවුම වැඩිය. (ධ්‍රැවක ප්‍රදේශ) වසර පුරා සූර්ය විකිරණය ලැඛෙන කාලය සහ තීව්‍රතාවය අඩුයි. එනිසා ඇල්බිඩෝව අඩු අගයක් ගනී. නාගරික ප්‍රදේශවල අවශෝෂණය ඉහළ අගයක් ගනී. එනම් එම ප්‍රදේශවල කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැනි සූර්ය විකිරණ අවශෝෂණය කර ගන්නා වායූන් වැඩිය. එම වායු නිකුත් කරන මූල නාගරික ප්‍රදේශවල බහුල වේ. එනිසා සූර්ය විකිරණය අවශෝෂණය කර ගැනීම වැඩිය. එසේම වායු ගෝලයේ අපවිත්‍රතාව සමඟ දූලි
අංශු වැනි ද්‍රව්‍ය වැඩි වේ. එනිසා විස්තාරණය වැඩිය. මෙම තත්ත්වය නිසා පෙරළා සිදුවන දිගු තරංග විකිරණය එනම්, ඇල්බිඩෝව අඩු අගයක් ගනී. සාමාන්‍යයෙන් එය නාගරික ප්‍රදේශවල 14% පමණ වේ. එහෙත් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ඇල්බිඩෝව 18% වැනි ඉහළ අගයක් ගනී. එයට හේතුව වන්නේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැනි විකිරණ අවශෝෂණ වායූන් අඩු වීමයි. වන ගහණය වැඩි නිසා ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අඩු අගයක් ගනී. දූලි අංශු වැනි ද්‍රව්‍ය අඩු වීම නිසා විස්තාරණය අඩු වේ. තවද ස්වභාවික විපත් වැනි තත්ත්වයන් වලදී අවශෝෂණයේ වෙනස්කම් මඟින් තාප තුලාවේ වෙනස්කම් ඇති වේ. නිද: ස්මොග් පටල වැනි තත්ත්වයක් ඇති වීමේදි හරිතාගාර ආචරණය වීම මඟින් 	තාප තුලාව වෙනස් වේ. මේ ආකාරයට ස්වභාවික සාධක මඟින් තාප තුලාවේ වෙනස්කම් ඇති වන අතර මානුෂ ක්‍රියාකාරකම්ද තාප තුලාව වෙනස් කිරීමට වර්තමානයේ සමත් වී ඇත. වර්තමානයේ තාප තුලාව වෙනස් වීමට ප්‍රබල ලෙස බලපා ඇත්තේද එයයි. එවැනි තත්ත්වයන් නිසා ගෝලීය පරිසර අර්බූද පවා ඇති වී තිබේ.මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteඉතිහාසය IEEEIEEE යනු වෘත්තීයවේදී සංගමයකි එය
එක්සත් ජනපදයේ නිව්යෝර්ක්හි  1963 දී රේඩියෝ ඉංජිනේරුවරුන්ගේ ආයතනයේ (IRE, 1912 දී ආරම්භ කරන ලද) හා විදුලි ඉංජිනේරුවරුන්ගේ ඇමරිකානු ආයතනයේ (AIEE, 1884 දී ආරම්භ කරන ලද) ඒකාබද්ධ කිරීම් මඟින් මෙය ආරම්භ වන ලදී.AIEE හි මූලික උනන්දුව තිබුණේ රැහැන් සහිත සන්නිවේදනය (ටෙලිග්‍රාෆ් හා ටෙලිෆෝන්) හා ආලෝක හා ජව පද්ධති පිළිබඳවය. IRE වැඩි වශයෙන් සැලකිල්ලට බඳුන් කළේ රේඩියෝ ඉංජිනේරු විද්‍යාවයි. එය ආරම්භ වී තිබුණේ කුඩා සංවිධාන 2කින් වන අතර ඒවා රැහැන් රහිත හා ටෙලිග්‍රාෆ් ඉංජිනේරුවරුන්ගේ සංගමය හා රැහැන් රහිත ආයතනයයි. 1930 දශකයේ දී ඉලෙක්ට්‍රොනික් තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරුවන් IRE හි සාමාජිකයන් බවට පත් වුණු නමුත් ඉලෙක්ට්‍රෝන නළ තාක්ෂණයේ යෙදීම් අතිශයින් විස්තීර්ණ වීමත් සමඟ IRE හා AIEE වෙන් කරන තාක්ෂණික සීමාවන් වෙන් කර ගැනීමට නොහැකි බවට පත් විය. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව සංවිධාන දෙක ක්‍රමයෙන් තරඟකාරී වූ අතර 1961 දී IRE හා AIEE හි නායකත්වය විසින් සංවිධාන දෙක එකතු කිරීමට තීරණය කරන ලදී. 1963 ජනවාරි 1 වනදා මෙම සංවිධාන දෙක නිල වශයෙන් IEEE ලෙස ලෝකයා ඉදිරියට පැමිණුනි.IEEE හා එය ඇති කිරීමට මූලික වූ සංව
ිධානවල කැපී පෙනෙන සභාපතිවරුන් අතරට එලිහු තොම්සන් (AIEE, 1889-1890) , ඇලෙක්සැන්ඩර් ග්‍රැහැම් බෙල් (AIEE, 1891-1892) , චාල්ස් ප්රෝටස් ස්ටෙයිම්මෙට්ස් (AIEE, 1901-1902) , ලී ඩි ෆොරස්ට් (IRE, 1930), ෆ්රෙඩ්රික් E. ටර්මන් (IRE,1941), විලියම් R. හෙවුලට් (IRE,1954), අර්නස්ට් වෙබර් (IRE, 1959; IEEE, 1963) , හා අයිවන් ගෙටිං (IEEE, 1978)මැඩිසන් වටා ඇති ගොඩබිම් ප්‍රදේශය.ගොවිබිම් කහ සහ දුඹුරු පැහැයන්ගෙන්ද,ජලාශ නිල් පැහැයෙන්ද, නාගරික ප්‍රදේශ රතු පැහැයෙන්ද දක්වා ඇත.භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාව යනු පරිසර විද්‍යාවෙත් භූගෝල විද්‍යාවෙත් සංකලනයකි. එයින් භූ විෂමතාවය හා පරිසර විද්‍යාත්මක ක්‍රියාදාම (එනම් ශක්තිය ව්‍යාප්තිය හා ශක්ති ගලන) පරිසරයේ සිටින ජීවින් සහ අජීවින්ට බලපාන අන්දම එයින් අධ්‍යනය කෙරේ. භූ දර්ශන විද්‍යාව දර්ශියව දායක වන්නේ ප්‍රායෝගික සහ සාකල්‍ය සන්ධර්භයන්ගේ ප්‍රශ්නවලටය.නාමාවලියභූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාව යන පදය නිර්මාණය කර ඇත්තේ ජර්මානු භූගෝල විද්‍යාඥ Carl troll (1939) විසිනි. ඔහු මෙම නාමාවලියේ සහ භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාවේ මුල්ම සංකල්පයන් බිහිකල පුද්ගලයාය. ඔහු මෙම සංකල්ප බිහිකළේ අහසේ ස
ිට ගත් ඡායාරූප අධ්‍යයනය හා පරිසරයේ වෘක්ෂලතා පිළිබඳ අධ්‍යයනයකිනි.පැහැදිලි කිරිමවිෂමතාව යනු තැනින් තැන දක්නට ලැබෙන වෙනස්කම්ය. භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාවේදි අවකාශයේ ඇති වස්තුන්ගේ පිහිටිම හා හැඩය නිසා ජීව සංවිධානවල ව්‍යාප්තිය සිදුව ඇති අයුරු අධ්‍යයනය කරයි. එමෙන්ම භූ දර්ශනය අනුව ජීවින්ගේ හැසිරිම හා ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් වි ඇති ආකාරයද හදාරනු ලබයි.මීට අදාළ වන්නේ භූ දර්ශනයේ රටා හෙවත් අභ්‍යන්තර ආකෘතිය ජීවි ක්‍රියාකාරිත්වයට කර ඇති බලපෑම අධ්‍යයනයයි. (Turner 1989) මීට අමතරව භූ දර්ශන විද්‍යාව මඟින් භූ රූප නිර්මාණය කරයි. ( Allaby 1998)තවද භූ රූප විද්‍යාව මගින් භූ විද්‍යාත්මක විලාසය භූ දර්ශනයට බලපාන ආකාරය අධ්‍යයනය කරයි.සටහන්Landscape_ecology Explanationජස්ටින් සමරසේකරආචාර්යඋපතශ්‍රී ලංකාවනිවහනශ්‍රී ලංකාවජාතිකත්වය ශ්‍රී ලාංකිකඅධ්‍යාපනයනාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹරැකියාවවාස්තු විද්‍යාඥසංගණ්‍ය වන්නේප්‍රවීන වාස්තු විද්‍යාඥආගමබෞද්ධවාස්තු විද්‍යාඥ ආචාර්ය ජස්ටින් සමරසේකර  (ඉංග්‍රීසි: Justin Samarasekera) යනු ලංකාවේ සිටියාවු ප්‍රවීන වාස්තු විද්‍යාඥයකි. ජස්ටින් සමරසේකර කොළඹ නාලන්
දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි. ආශ්‍රිතජස්ටින් සමරසේකරයානන්ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුවකොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු වාස්තු විද්‍යාඥයන්වල් පැළ පාලනය යනු පලිබෝධ පාලනයේ උද්භිත සංරචකය වන අතර එහි දී සිදු කරෙන්නේ වල් පැළ වර්ධනය වී, ගෘහස්ථකරණයට ලක් කළ පැළවලට හා පශු සම්පත්වලට හානිදායක වීමට පෙර භෞතික හෝ රසායනික ක්‍රමවලින් ඒවායේ වැඩීම නැවැත්වීමයි. වල් පැළ වැඩීම නැවැත්වීම සඳහා බොහොමයක් වල් පැළ පාලන ක්‍රියා පිළිවෙලවල් වර්ධනය කර ඇත. වඩාත් මූලික ක්‍රමය වන්නේ නගුල් ගෑම වන අතර එහි දී වාර්ෂික වල් පැළවල මුල් කපා දමනු ලැබේ. වර්තමානයේ දී වල් නාශක ලෙස හඳුන්වන රසායනික වල් පැළ නාශක භාවිතා කරනු ලැබේ.දේශීය  දියර කිරි.කිරි ධාන්‍ය වලට පමණක් දෙවැනි වන ආහාරයකි. එහත් ධාන්‍ය හා වෙනත් ආහාර ද්‍රව්‍ය  වලට නොමැති විශේෂිත වු ලක්ෂණ කිරිවලට පමණක් හිමිවී ඇත.එනම් කිරි ස්වභාව ධර්මයා විසින්ම සකසන ලද ආහාරයක් වීමයි.කිරිවල අපට අවශ්‍ය සියලූම පෝෂණයන් නියමිත ප්‍රමාණයෙන් ති‍බෙනවා. පමණක් නොව ඒවා පහසුවෙන් ශරීරගත වී ජීර්ණ කරගැනීමේ හැකියාවෙන්ද යුක්තය. කිරිවලින් ඉතා ජනප්‍රය වෙනත් නිෂ්පාදනයන් රාශියක්ම
සාදාගත හැක. එය සෑම රටකම සිටින විවිධ ජාතීන් පරිභෝජනය කරනු ලබන පොදු ආහාරයක් වී ඇත. වෙනත් බොහෝ ආහාරද්‍රව්‍ය වලට තිඛෙන තහංචි කිසිවක් කිරිවලට නැත. ලෝකයේ පරිභෝජනය කරන කිරි වැඩි ප්‍රමාණයක් ගනු ලබන්නේ වමාරා කන සතුන් “වන ගව, මී ගව,එළු, බැටළු ගව හා ඔටුවන්ගෙන් ය”. මෙම වමාරා කන සතුන්ට අද්භූතජනක කෑම දිරවීමේ පද්ධතියක් ඇත. එමගින් උන් කෑමට ගන්නා රළු සත්ව ආහාර නිරායාසයෙන් කිරි බවට පත්කරන බැවින් අඩු සම්පත් ප්‍රමාණයක් ඇතිව කටයුතු කරන ගම්බද ගොවියාට පවා කිරි නිෂ්පාදනයට පහසුවෙන් හවුල් වියහැක. පසුගිය දශක කිහිපය තුළ කිරි හා මස් පරිබෝජනයත් ඒ සඳහා ඉල්ලූමත් සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වී ඇත. මෙම තත්වය දියුණු වෙමින් පවතින රටවලටම විශේෂිත වන අතර එය පශු සම්පත් විප්ලවය ලෙස හඳුන්වන මට්ටමට වර්ධනය වී ඇත.    	අගනා ශක්ති, විටමින,ප්‍රෝටීන්, මේද, කාබෝහයිඩ්රේට් හා ඛණිජ  ප්‍රභවයන් සහිත කිරි පෝෂ්‍ය අදායක ආහාරයකි. වඩාත් පුළුල් ලෙස පරිභෝජනය වන කිරි වර්ගය එළකිරි ය. ප්‍රයෝජනයට ගනු ලබන  අනෙකුත් කිරි වර්ග නම් මී කිරි සහ එළු කිරි ය. පරිභෝජනයට පෙර කිරි පැස්චරීකරණය, ජීවානුහරණය හෝ අති උච්ච තාප පිරියම වැනි යම් ආකාරයක තාපමය ක්රිකයාවලියකට භාජනය
කළ යුතුය. මෙය මෙසේ සිදු කළ යුත්තේ කිරි පරිබෝජනයට පෙර එහි විය හැකි යම් ක්ෂුයද්ර  ඓන්ද්‍රකයන් විනාශවන බවට සහ එය කල් තබාගත හැකි ගුණාංගයන්ගෙන් දියුණුවන බවට වගබලා ගැනීම උදෙසා ය.කිරි හා කිරි ආශ්‍රීත නිෂ්පාදන මවගේ කිරි ඉතාම යෝග්‍ය  වන වයසින් 12ස් මසකට අඩු ළමුන් සඳහා හැරෙන්නට සෑම වයස් කාණ්ඩයක් සඳයාම සුදුසු සුවදායක භෝජනයක වැදගත් කොටසක් වේ.අප දිනකට යටත් පිරිසෙයින් කිරි නිෂ්පාදන වේල් 1-2 ක්  (වේලක 200මිලි.ලීටර ) පරිබෝජනය කළ යුතු බව ශ්‍රී ලංකාව සඳහා ආහාරමය පදනම් සහිතව පරිබෝජනය සම්බන්ධ මඟපෙන්නීම් වලට අනුව නිර්දේශිතය. දෛනික පරිබෝජනයේදී පෝෂක ලබා ගැනීම කෙරෙහි ඊට ඇතුළත් කිරි හෝ කිරි නිෂ්පාදන ප්රබධාන වශයෙන් දායකවන අතර ඒවා සමතුලිත පරිභෝජනයක් සඳහා අවශ්‍ය  මූලික ආහාර ගණ අතරෙහි වේ.පෝෂණාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයෙන් කිරි වැඩි වශයෙන්ම එහි  ප්‍රෝටීන හා කැල්සියම් අන්තර්ගත වීම මත වැදගත් ආහාරයක් වේ.බොහෝ විට කිරි සීනි යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන ලැක්ටෝස් කිරිවල මූලික වශයෙන් පවතී. ගව වර්ගයේ සතුන්ගේ කිරිවල ලැක්ටෝස් මට්ටම 5% ක් පමණ වේ.මෙය සාපේක්ෂක වශයෙන් ඉහළ සාන්ද්ර්ණයක් වේ. කිරි,අයිස් ක්රීිම් හා පැසවා ගැනීමක් නොමැති කිරි වලින් සාදාග
නු ලබන වෙනත් නිෂ්පාදනවල ලැක්ටෝස් සාපේක්ෂ  වශයෙන් විශාල ප්‍රමාණයන්ගෙන් ඇත.පැසවා ඇති චීස්වල මෙය සාමාන්ය යෙන් නොමැත. යෝගට් සහ කොටේජ් හෝ ක්‍රීම් චීස් වැනි නොවියළි චීස් වර්ගවල ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයන්ගෙන් මෙය තිබිය හැක. සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ කිරි නොයෙකුත් ක්ෂීයරපායී වර්ගයන්ගෙන් ලබා ගනිමින් විවිධ ප්‍රයෝජන සඳහා යොදාගනිමින් පැවතී තිබේ. විශාල සංඛ්‍යාවක කිරි නිෂ්පාදන ඇති වීමට මෙය තුඩු දී තිබේ. විවිධ අයුරේ කිරි පිටි වර්ග හැරෙන්නට බටර්, චීස්, ක්‍රීම් සහ යෝගට් මේ අතර වේ. කිරිවල ඉහළ මට්ටමක ජල අන්තර්ගතය සහ ඉතා පහළ මට්ටමක චය අගය හේතු කොටගෙන කිරි ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් නරක්වීමේ අවකාශය තිබේ.ලෝකයේ කිරි නිෂ්පාදනයේ ස්වභාවය.ලෝකයේ දැනට ඇති කිරි නිෂ්පාදනය වර්ෂයකට මෙට්රි ක් ටොන් මිලියන 600 ක් පමණ වේ. මෙයින් වැඩි ප්රිමාණයක් නිපදවනු ලබනනේ යුරෝපයේ හා උතුරු ඇමරිකාවේ ය. කිරි නිෂ්පාදනය වැඩිම තනි රට ඉන්දියාව යි. එය මෙටි්රවක් ටොන් 80% කි. දෙවෙනි තැන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට හිමිවන අතර ඊළග ස්ථානය ප්රංහශය, එක්සත් රාජධානිය හා ජර්මනිය වැනි රටවලට හිමි වේ. මෙම රටවල කිරි නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ එම රටවල පරිබෝජනය පිණිසයි. අපන
යනය සඳහා කිරි නිපදවනු ලබන්නේ නවසීලන්තය, ඕස්ට්රිිලියාව වැනි රටවල් කිහිපයක පමණි.මේ නිසා ලෝකයේ මුළු කිරි නිෂ්පාදනයන් ජාත්යයන්තර වෙළඳාමට ඉදිරිපත් වන්නේ 5%ක පමණ ප්රුමාණයකි. ශ්රීය ලංකාව ඇතුළු රටවල් විශාල සංඛ්යා වක රට තුළ කිරි නිෂ්පාදනය එම රටවල ඉල්ලූම සැපයීමට ප්රාමාණවත් නැත. එම නිසා මෙම රටවලට කිරි ආනයනය කිරීමට සිදුව ඇත.රටවල කාණ්ඩය               	  වෙඩරු	                      කේජු	   	         යොදය රහිත කරිපිටි         	පූර්ණ යොදය සහිත කිරිපිටිසංවර්ධිත රටවල	                     707.77(62.20)     99.08 (8.28)          43016(37.80)                         1097.12(91.72)		සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල	                     869.79(59.62)     57.49 (3’63)         589.18 (40.38)                    124.76(96.37)(සම්පූර්ණ ගෝලීය ආනයනයට අදාළ ප්‍රතිශත අගයන් වරහන් තුළ දක්වා ඇත.)මූලාශ්‍රය-ආ.ස.සහ සං.සදහා සංවිධානය	(ශ්‍රේණි, 2008)කිරි නිෂ්පාදිතයන් සඳහා ඉහළ යන ඉල්ලූම සපුරාලීමේදී ශ්රීා ලංකාව වඩ වඩාත් ලෝක කිරි වෙළඳපොළ මත යැපෙමින් සිටින තත්වයකට පත්ව ඇත. ආහාර හා කෘෂිකර්මාන්ත සංවිධානයට අනුව ආනයනයන් මත ප
දනම් වූ ඒක ශීර්ෂ දෛනික කිරි හා කිරි නිෂ්පාදිත සැපයුම් 1990 වර්ෂයේ ග්රෑෂම් 32.67 සිට 2005 වර්ෂයේ දී ග්රෑාම් 81 දක්වා වැඩි වී ඇත. මේ අනුව මෙම කාලය තුළ ආනයන මත රඳා පැවැත්ම 45% සිට 77% දක්වාවැඩි වී ඇත’.මෙහි ප්රකතිඵලයක් ලෙස ලෝක කිරි වෙළඳපොළේ උච්ඡාවචනයන් ශ්රීා ලංකාවට දැඩිව බලපා ඇත. වර්තමානයේ ලෝක කිරි වෙළඳ පොළේ පෙර නොවු විරූ විපර්යාසයන් නිරීක්ෂවණයට ලක් වීඇත. විශේෂයෙන් ලෝක කිරි නිෂ්පාදිත මිල ගණන් 2002 සිට 2007 දක්වා හතර ගුණයකින් වැඩි වී ඇති අතර බොහෝ විද්වතුන් අපේක්ෂාි කරන පරිදි කිරි නිෂ්පාදිත මිල ගණන් අඛණ්ඩව ඉහළ යනු ඇත. ලෝක කිරි වෙළඳපොළ ඇතැම් සුවිෂේශී ලක්ෂිණයන්ගෙන් සමන්විත  වේ. ලෝකයේ ප්රෝධාන කිරිනිෂ්පාදන රටවල් පහ එනම් යුරෝපා සංගමය, එක්සත් රාජධානිය, ඕස්ට්රේදලියාව, නවසීලන්තය සහආජන්ට්නාව ලෝක කිරි නිෂ්පාදනයෙන් 40%කට පමණක් හිමිකම් කියන නමුදු ලෝක අපනයනයන්ගෙන්80% කට වැඩි ප්රධමාණයකට දායක වෙයි. එම නිසා ජාත්යංන්තර කිරි වෙළඳාමේ ප්රාධාන අපනයනකරුවන් එනම් නවසිලන්තය, ඕස්ට්රේනලියාව හා යුරෝපා සංගමය අවශ්යකයෙන්ම විශාලතම නිෂ්පාදකයන් නොවේ.උදාහරණයක් ලෙස නවසීලන්තය සාපේක්ෂුව කුඩා පරිමාණයේ නිෂ්පාදකයෙක
ු වන නමුදු ප්රයධාන අපනයනකරුවෙක'.2004-2006 කාලය තුළ සංවර්ධිත හා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල කිරි නිෂ්පාදනයේ වාර්ෂික වර්ධන වේගයපිළිවෙළින් 0.3% ්හා 4.0% විය.2003 වර්ෂයේදී සංවර්ධිත රටවල හා සංවර්ධනය වෙමින් පැවති රටවල ඒක පුද්ගල කිරි නිෂ්පාදන පරිභෝජනය පිළිවෙලින් 204.42 හා 49.29 විය. සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා බොහෝ රටවල පසුගිය දශකයේ ඇතිවු වේගවත් ආර්ථික සංවර්ධනය මගින් කිරි නිෂ්පාදිතයන් වැනි ඉහළ අගයක් ගන්නා ආහාර සම්බන්ධයෙන් විශාල ඉල්ලූමක් ජනිත කරනු ලැබ ඇත. 1990-2005 අතර කාලය තුළ ඉන්දියාව, බ්රරසීලය, නයිජීරියාව හා චීනය යන රටවල කිරි හා කිරි නිෂ්පාදිත ඒක පුද්ගල පරිභෝජනය පිළිවෙළින් 20% හා 300% ප්රදමාණයන්ගෙන් ඉහළ ගොස් ඇත. ජාත්යාන්තර වෙළඳාම හා සම්බන්ධ ප්රරධාන කිරි නිෂ්පාදිතයන්ට බටර්, චීස් යොදය රහිත කිරිපිටි හා සම්පූර්ණ යොදය සහිත කිරිපිටි ඇතුළත් වේ. කිරි වෙළඳපොළෙහි සැපයුමෙන් සුළු ප්රොමාණයක් වන යොදය රහිත කිරිපිටි හා සම්පූර්ණයොදය සහිත කිරිපිටි ප්රසධාන වශයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවලට අලෙවි කෙරේ.    ප්රමධාන කිරි නිෂ්පාදිත අපනයනකරුවන් වනුයේ යුරෝපා සංගමය, නවසිලන්තය හා ඕස්ට්රේිලියාවයි. 2007 වසරේ
ලෝක කිරි අලෙවියේ ප්රකමුඛයා වූයේ යුරෝපා සංගමයයි.ආසියානු වෙළඳපොළට කේජු සහ වියළි නිෂ්පාදිත සපයන ප්රලධාන සැපයුම්කරුවන් වනුයේ ඕස්ට්රේ ලියාවේ හා නවසීලන්තයේ අඩු පිරිවැයක් යටතේ කිරි නිපදවන්නන්ය.ලෝකයේ කිරි නිෂ්පාදිතයන්ගේ විවිධ ස්වරූපයන්පූර්ණ කිරිඅඩු මේද සහ යොදය ඉවත් කළ කිරිපිටි කිරිමෝල්ටඩ් කිරි පිටිරස කැවූ කිරියෝගට්කේජුමුදවන ලද මී කිරිචීස්ගිතෙලමෝරුශ්‍රී ලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනයේ සාම්ප්රිදායක පසුබිම.අතීත කාලයේ සිට මුදවන ලද කිරි සහ වෙනත් කිරි නිපැයුම් සඳහා කිරි නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් රුහුණ කීර්තියක් උසුලනු ලැබීය. කෙසේ වෙතත් දශක දෙක තුනක කාල පරාසය තුළ දකුණේ එළ හා මී ගව ගොවීන් කෙරේ මහත් අහිතකර බලපෑම් ඇති කරමින් දකුණු ශ්රීඑලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනය නොයෙකුත් හේතූන් නිසා පරිහානියට පත්වෙමින් පවතී. රටේ ගොවි ආර්ථිකයට ඉමහත් ලෙස දායක වන මිලියන හතරක් පමණ වන සුළු පරිමාණයේ ගොවීන් මත දකුණේ කිරි නිෂ්පාදනය රඳා පවතී. හම්බන්තොට දිස්ත්රි ක්කයේ සිදුකරන ලද සමීක්ෂවණයකින් හෙලිවූයේ සතුන් ඇති කිරීමේ යෙදී සිටින පවුල් අතරින් 76% ක් සතුව එළ ගවයන් ද 33% සතුව මී ගවයන්ද ඇත. එළ ගව පට්ටි අතරින්
90% ක පමණ එක් පට්ටියක සතුන් දහයකට අඩු ප්රීමාණයක් ඇති අතර 46% ක පමණ එක් පට්ටියක සතුන් පස්දෙනෙකුට වඩා අඩුවෙන් සිටී.දකුණු පළාතේ එළ හා මී ගවයන් ඉතා අඩු පහසුකම් යටතේ ඇති කරනු ලැබේ. දේශීය සතුන්ගෙන් ලැඛෙන කිරි ප්රවමාණය ඉතා අඩු වීම හේතුවෙන් පියස්සක්ලකි්රි මඩුවක් සහ සෙසු අත්යෙවශ්ය් පහසුකම් සහිත ගව මඩු දැක ගැනීම ඉතා දුෂ්කරය. අඩු පහසුකම් ඇති නිදැල්ලේ තණ කැවීමේ ක්ර මයට දේශීය සතුන් හැඩගැසී ඇති බැවින් අසල පිහිටි ලඳු කැලෑ, වනපෙත් සහ පුරන් බිම් තුළ සතුන් තණ කවමින් නිතරම පිරිවැය හා දුක්ගැහැට අවම කරගැනීමට ගොවීහු වෙර දරති. සාම්ප්ර්දායක කිරි කර්මාන්තයට අදාලව තණ කැවීමේ ක්රීම කිහිපයක් ඇත.වනපෙත් තුළ තණ කැවීමගම පදනම්ව තණ කැවීමවනපෙත් හා ගම පදනම්ව තණකැවීමවන පෙත් තුළ තණ කැවීමවිශාල එළ හා මී ගව පට්ටි හිමි ගොවීහු ජනාවාසයන්ගෙන් දූරස්ථව පිහිටි රක්ෂිදත වන භූමි තුළ සතුන් ඇති කරති. ස්වභාවික තෘණ භූමි තුළ සතුන් තණ කවන අතර උදෑසන කරි දෙනුන්ගෙන් දොවාගන්නා කිරි ගවගාල් වෙත පැමිණෙන කිරි එකතු කරන්නන්ට ගොවීන් විසින් අලෙවි කරනු ලබයි. ස්වභාවික වන රක්ෂිුතයන් පිහිටා ඇති හම්බන්තොට දිස්ත්රිික්කයේ උඩවලව, සූරිය වැව සහ කිරි ඉබ්බන්
ආර වැනි ප්රපදේශයන්හි මෙම ක්රහමය පොදුවේ භාවිතා වේ. උඩවලව හා බුන්දල වන රක්ෂි තයන්හි විශාල එළ හා මී ගව පට්ටි තණ බුදිනු දැක ගත හැකිය.ගම පදනම්ව තණ කැවීමකුඩා හා මධ්ය ම පරිමාණයේ එළ හා මී ගව පට්ටි ඇති ගොවීහු තම සතුන් තණ කැවීම පිණිස වන රක්ෂිැතයන් වෙත ගෙන නොයති. ගම තුළ පිහිටි මාර්ග දෙපස සහ ලඳූ කැලෑ හා පුරන් බිම් තුළ දිවා කාලයේ තණ කැවීමෙන් අනතුරුව රාත්රී  කාලයේ සතුන් ගාල්කර තැබීමට තම නිවෙස් ආසන්නයේ ඉදිකළ ගව ගාල් මොවුන් සතුය.වනපෙත් හා ගම පදනම්ව තණ කැවීමමධ්යතම හා විශාල ප්රණමාණයේ ගව පට්ටි හිමි ගොවීහු මෙම ක්ර මය භාවිතා කරති. කුඹුරු පුරන්ව ඇති කාලයට වී අවිශිෂ්ටයන් සහිත කුඹුරුවල සතුන් මුදාහරින අතර වගා කන්නය තුළ තණ කෑම සඳහා සතුන් අසල පිහිටි වන රක්ෂිතතයන් කරා ගෙන යති. හම්බන්තොට දිස්ත්රිඳක්කයේ සූරියවැව සහ කිරි ඉබ්බන්ආරප්ර්දේශයේ විවිධ පෝෂණ ක්රබමයන්හි ව්යාරප්තිය.පෝෂණ ක්‍රමය        	          එළ ගව පට්ටි ප්‍රතිශතය	          මී ගව පට්ටි ප්‍රතිශතයවනය පදනම් කරගත්.	               0.0%                                         21.2%ගම පදනම් කරගත්.	               82.8%
21.2%වනය හා ගම පදනම් කරගත්.	17.2%	                                  51.6%මූලාශ්‍රය-රුහුණු විශ්වවිද්යාිලයේ ක්ෂේත්‍ර සමීක්ෂණ එළ ගව පට්ටි ගම මත පදනම්ව තිබිම සමග සසදා බැලීමේදී  වනය පදනම් කරගෙන තණ කැවිමේ ක්රමමය මූලික වශයෙන් මී ගව පට්ටි සම්බන්ධයෙන් භාවිතාවන බව. පශ්චාත් යටත් විජිත අවධිය තුළ ශ්රී  ලංකාවේ කිරි හා කිරි ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන පරිභෝජනය.ර්‍ශ්‍රි ලංකාව තුළ ඇති කිරි නිෂ්පාදනය මෙරට ඉල්ලුම සැපයීමට ප්රණමාණවත් නො‍වේ. 2007 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි පරිභෝජනය මෙට්රිවක් ටොන් 612000ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත. එය එක් පුද්ගලයෙකුට කිලෝ ග්රෑල.32 කි. 2007 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාව පරිභෝජනය කරන ලද කිරි වලින් නිපදවන ලද්දේ මෙට්රිණක් ටොන් 202000ක් පමණි. ඉතිරි මෙට්රික් ටොන් 410000ක් ආනයනය කීරීමට සිදූවිය. ශ්‍රී  ලංකාවේ නිපදවනූ ලබන කිරි වලින් 56% ක්ම සැකසූම් කරුවන් විසින් එකතු කර ආනයනය කරන ලද කිරි සමඟ වෙළඳපොළට ඉදිරිපත් කරනු ලබයි. ඉතිරි 44% ක්වූ මෙට්රික් ටොන් 88000ක් කිරි නිපදවන්නන් ස්වකීය පරිභෝජනය සඳහාත් අසල්වැසියන්ට අලෙවිකිරීම සඳහාත් යොදාගෙන ඇත. ශ්‍රී ලංකා‍වේ පරිභෝජනය කරන කිරි වලින්
67% ක් හා වෙළඳපොළට ඉදිරිපත් කරන කිරි හා කිරි නිෂ්පාදන වලින් ආසන්න වශයෙන් 80% ක්ම සමන්විත වන්නේ ආනයනය කරන ලද කිරි වලිනි.දැනට මෙරට නිෂ්පාදනය කරන්නේ කිරි අවශ්‍යතාවෙන් 20% ක් පමණි. 2015 වන විට මෙය 50% ක් දක්වා වැඩි කර ගැනිමට අරමුණු කරගෙන ඇති නමුත් එය ළගා කර ගත නොහැකි බව පොදූ මතයයි.ශ්‍රී ලංකාෙවි කිරි නිෂ්පාදනය සමිපූර්ණයෙන්ම සිදූවන්නේ මිශ්ර  කුඩා ගොවිපොළ වලය. මෙයින් සමහරක් ගෙවතු වශයෙන් සැලකිය හැක.1981 ජන හා සංඛ්යාළලේඛන දෙපාර්තෙමින්තුව විසින් කරනලද සංගණනයට අනුව රටතුළ ඇති 1791500 ක් වූ කුඩා ගොවිබිම් වලින් 22% ක්ම එළගවයින් හෝ මී  ගවයින් හෝ එම දෙවර්ගයම හෝ ඇතිකර ඇත. ගොවිබිම් වලින් වැඩිප්රටමාණයක් මිශ්රි ගොවිබිම් ය. කිරි ගවයින් පමණක් ඇති කළ ගොවිබිම් තිබුණේ ස්වල්පයකි.1980 දී වසරකට පුද්ගලයෙකු සදහා 1.59% ක් වූ ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය 2006 දී 3.63% ක් දක්වා වැඩිවුණි. එම වැඩි වූ නිෂ්පාදනය සැපයීමට දේශීය කිරි ගොවියාට නොහැකි විය. මෙම කිරි අවශ්ය තාවයෙන් 25%ක් රටතුළ නිපදවන අතර ඉතිරි 75% පරිභෝජන අවශ්යඅතාව සපුරාලීම සදහා කිරිපිටි ආනයනය කරයි’ඒ සදහා රුපියල් මිලියන 11ක් වැය වේ.2005-2006 වසරේ රෙටි මුළු කිරි නිෂ
්පාදනය ලීටර් මිලියන 193 ක් හා 196.5 ක් විය. මෙම ප්රේමාණය එළකිරි වලින් මිලියන 162 සහ හා 164.9 ක් හා මීගව කිරි වලින් ලීටර් මිලියන 31 සහ 31.65ක් වේ.කිරි පානය කිරිම හා මුදවා ගැනීමට අමතරව සැකසිය හැකි කිරි නිෂ්පාදන රැසකි. ඊට බටර්ල චීස්ල ක්රීිම්ල යෝගටිල කිරමල වෙඩරුල ගිතෙල්ල පැණිරස කළ සම්පූර්ණ යොදය සහිත උකුකිරි වාෂ්පීකෘත කළ කිරිල සකසන ලද චීස්ල චීස් තැවරුම හා අයිස්ක්රීඋම් වේ.පරිභෝජනයට ගන්නා ප්‍රධාන කිරි ආහාරය කිරි පිටි වීම නිසා කිරි වල වැදගත්කම වර්තමානයේ අඩුවෙන්මින් පවතී. කිරි පිටිමිල වැඩිවීම නිසා එයට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙන් නැවුම් කිරි වෙත යොමුවී ඇත්තේ නාගරික පරිසරයේ පාරිභෝගිකයන්ගෙන් කුඩා ප්‍රතිශතයකි. අගනා ශක්ති ප්‍රෝටීන හා මේද කාබෝහයිට්රේඩ් විටමින් හා ඛනිජ ප්‍රභවයන් සහිත කිරි පෝෂ්‍යදායී ආහාරයකි.වඩාත් පුළුල් ලෙස පරිභෝජනය වන්නේ එළකිරිය. නොයෙකුත් සමාජ ආර්ථික ප්රිජාවිද්යාුත්මක සංස්කෘතික හා ආගමික සාධක හේතුකොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය වෙනස් වෙයි. කිරි හා කිරි නිෂ්පාදනයන්හි ස්වාභාවික තත්වය කෙරෙහි නිසි සැලකිල්ලක් ඇතිව නව තාක්ෂණික ශිල්ප ක්රනමයන්ඇතිකරමින් දේශීය  කිරි නිෂ්පාදනයන්හි තිරසාර ස