LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ල සිටින නෙවාර් බෞද්ධයන් ද දීපවාලි උත්සවය දින පහක් පුරා සමරනු ලබන අතර, බොහෝ දුරට එකම ආකාරයෙන් සහ එම දිනවලම, නේපාල හින්දු දිවාලි-තිහාර් උත්සවය පවත්වනු ලැබේ.[102] සමහර නිරීක්ෂකයින්ට අනුව, නේපාලයේ නේවාර් බෞද්ධයන් විසින් දීපවාලි සමයේදී ලක්ෂ්මි සහ විෂ්ණු වන්දනා කිරීම හරහා මෙම සාම්ප්‍රදායික සැමරුම සමමුහුර්තකරණයක් නොව, ඔවුන්ගේ ලෞකික අභිවෘද්ධිය සඳහා ඕනෑම දෙවියෙකුට නමස්කාර කිරීමට මහායාන බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය තුළ ඇති නිදහස පිළිබිඹු කිරීමකි.[26]දීවාලි රන්ගෝලිදිවාලි උත්සවය සමරනු ලබන්නේ නිවෙස්වල වර්ණවත් රංගෝලි අලංකාර කිරීම සහ නිවෙස්වල මල් තැබීමෙනි. රංගෝලි වල බොහෝ දුරට රවුම සහ මල ඇතුළු විවිධ මෝස්තර ඇත.විස්තරදීපවාලි සැමරුම්වලට ලක්ෂ්මි සහ ගනේෂාට පූජා (යාච්ඤා) ඇතුළත් වේ. ලක්ෂ්මි වෛෂ්ණාවි සම්ප්‍රදායට අයත් වන අතර ගනේෂා හින්දු ආගමේ ශෛව සම්ප්‍රදායට අයත් වේ.[104][105]දීවාලි යනු දින පහක උත්සවයක් වන අතර, එහි උච්චතම අවස්ථාව චන්ද්‍ර මාසයේ අඳුරුතම රාත්‍රියට සමගාමීව තුන්වන දින සමරනු ලැබේ. උත්සවය අතරතුර, හින්දු, ජෛන සහ සීක් ජාතිකයන් තම නිවෙස්, පන්සල් සහ වැඩබිම් දියා, ඉටිපන්දම් සහ පහන් [11] වලි
න් ආලෝකමත් කරයි[11], විශේෂයෙන් හින්දු භක්තිකයන්, උත්සවයේ සෑම දිනකම හිමිදිරියේ චාරිත්‍රානුකූලව තෙල් ස්නානය කරති.[106] දීවාලි උත්සවය ගිනිකෙළි වලින් සහ රන්ංගෝලි මෝස්තර සහිත බිම් අලංකාර කිරීම සහ නිවසේ අනෙකුත් කොටස් ජලාර් වලින් ද සලකුණු කර ඇත. පවුල් සංග්‍රහවලට සහ මිතයි බෙදාගැනීමේදී ආහාර ප්‍රධාන අවධානයක් යොමු කරයි.[40] මෙම උත්සවය පවුල් සඳහා,[38][107] පමණක් නොව, ප්‍රජාවන් සහ සංගම් සඳහා, විශේෂයෙන් නාගරික ප්‍රදේශවල සිටින, ක්‍රියාකාරකම්, සිදුවීම් සහ රැස්වීම් සංවිධානය කරනු ලබන වාර්ෂික නිවසට පැමිණීමේ සහ බැඳීමේ කාල පරිච්ඡේදයකි.[108][109] බොහෝ නගර උද්‍යානවල පෙළපාළි හෝ සංගීත සහ නැටුම් ප්‍රසංග සමඟින් ප්‍රජා පෙළපාලි සහ පොළවල් සංවිධානය කරයි.[110] සමහර හින්දු, ජෛන සහ සීක් ජාතිකයන් උත්සව සමයේදී ළඟම සහ දුර බැහැර පවුලේ අයට, ඉඳහිට ඉන්දියානු රසකැවිලි පෙට්ටි සමඟ දීවාලි සුබපැතුම් පත් එවනු ඇත.[110]දීපවාලි යනු උපමහාද්වීපයට මෝසම් පැමිණීමෙන් පසු ලැබෙන ත්‍යාගය සමරන පසු අස්වනු උත්සවයකි.[89] කලාපය අනුව, සැමරුම්වලට හින්දු දෙවිවරුන් එකක් හෝ කිහිපයක් ඉදිරියේ යාච්ඥා කිරීම් ඇතුළත් වේ, වඩාත් සුලභ වන්නේ ලක්ෂ්මි ය.[38][107]
ඉන්දු විද්‍යාඥයෙකු සහ ඉන්දියානු ආගමික සම්ප්‍රදායන් පිළිබඳ විශාරදයෙකු වන ඩේවිඩ් කින්ස්ලි පවසන පරිදි, විශේෂයෙන්ම දේවතාවිය වන්දනාවට අදාළව, ලක්ෂ්‍මී ගුණ තුනක් සංකේතවත් කරයි: ධනය සහ සමෘද්ධිය, සශ්‍රීකත්වය සහ බහුල භෝග මෙන්ම වාසනාව.[105] වෙළෙන්දෝ ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාර වලදී ලක්ෂ්මිගේ ආශිර්වාදය අපේක්ෂා කරන අතර දීපවාලි සමයේදී ඔවුන්ගේ ගිණුම් වර්ෂය චාරිත්‍රානුකූලව අවසන් කරනු ඇත.[105] සශ්‍රීකත්වයේ චේතනාවන් ගොවි පවුල් විසින් ලක්ෂ්මි වෙත ගෙන එන කෘෂිකාර්මික පූජාවල දක්නට ලැබේ, ඔවුන් මෑත කාලීන අස්වනු සඳහා ස්තුති කරන අතර සෞභාග්‍යමත් අනාගත භෝග සඳහා ඇයගේ ආශිර්වාදය ලබා ගනී.[105] කින්ස්ලිට අනුව කෘෂිකාර්මික මෝස්තරයක් වන ඔඩිෂා සහ ඩෙකන් ප්‍රදේශයේ ගම්මානවල සංකේතාත්මක සාම්ප්‍රදායික පොහොර කැබැල්ලක්, වියළන ලද ගොම කැබැල්ලක් ඇතුළත් වේ.[105] උත්සවයේ තවත් අංගයක් වන්නේ මුතුන් මිත්තන් සිහි කිරීමයි.[111]දිවාලි උත්සවය සඳහා චාරිත්‍ර සහ සූදානම් කිරීම් ආරම්භ වන්නේ දින හෝ සතිවලට පෙර, සාමාන්‍යයෙන් දීපවාලි උත්සවයට දින 20කට පමණ පෙර පැවැත්වෙන දුෂේරා උත්සවයෙන් පසුවය.[77] උත්සවය විධිමත් ලෙස දීපවාලි රාත්‍රියට දින දෙකකට පෙර ආරම්භ වන අතර ඉන
් දින දෙකකට පසුව අවසන් වේ. සෑම දිනකම පහත චාරිත්‍ර හා වැදගත්කම ඇත:[37]දන්තෙරස්, ධනත්‍රයෝදශි, යම දීපම් (දින 1)Dhanteras දියා හෝ Panati පහන් පේළි දැල්වීම, නිවාස පිරිසිදු කිරීම සහ බිම රන්ගෝලි සමඟ දීපවාලි සැමරුම් ආරම්භ කරයි.Dhanteras, ධනය යන අරුතෙන් ධනයෙන් සහ teras යන්නෙන් දහතුන්වන අර්ථයෙන් ව්‍යුත්පන්න වේ, කාර්තික් අඳුරු දෙසතියේ දහතුන්වන දිනය සහ දිවාලි උත්සවයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි.[112] මෙම දිනයේ බොහෝ හින්දු භක්තිකයන් තම නිවෙස් සහ ව්යාපාරික ස්ථාන පිරිසිදු කරති. ඔවුන් ලක්ෂ්මි සහ ගනේෂ ප්‍රතිමූර්තිය අසල දියා, කුඩා පස් තෙල් පිරවූ පහන් ඉදිරි දින පහ තුළ දැල්වති. කාන්තාවන් සහ ළමයින් නිවෙස් සහ කාර්යාල තුළ දොරකඩ රංගෝලිවලින්, සහල් පිටිවලින්, මල් පෙතිවලින්, පාට බත්වලින් හෝ පාට වැලිවලින් [110] සාදන ලද වර්ණවත් මෝස්තරවලින් සරසන අතර, පිරිමි ළමයින් සහ පිරිමින් පවුලේ නිවෙස්, පොළවල් සහ පන්සල්වල වහල සහ බිත්ති අලංකාර කරති. විදුලි පහන් සහ පහන් නූල් සවි කරන්න. නව උපකරණ, ගෘහ උපකරණ, ස්වර්ණාභරණ, රතිඤ්ඤා, සහ අනෙකුත් භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම සඳහා ප්‍රධාන සාප්පු සවාරි දිනයක් ද දිනය සනිටුහන් කරයි.[104][37][79] ද
න්තෙරාස් දින සන්ධ්‍යාවේදී, පවුල් ලක්ෂ්මි සහ ගනේෂාට යාඥා (පූජා) පුද කරන අතර, පිම්බුණු බත්, රසකැවිලි සෙල්ලම්බඩු, සහල් කේක් සහ බටාෂා (කුහර සීනි කේක්) පූජා කරති.[104]ට්‍රේසි පින්ච්මන්ට අනුව, දන්තෙරාස් යනු වාර්ෂික අලුත් කිරීම, පවිත්‍ර කිරීම සහ ඊළඟ වසර සඳහා ශුභ ආරම්භයක සංකේතයකි.[112] මෙම දිනය සඳහා වූ Dhan යන යෙදුම ද ලක්ෂ්මි වූ දිනයේම "කොස්මික් සාගරයේ කැළඹීමෙන්" මතු වූ බවට විශ්වාස කෙරෙන සෞඛ්‍ය සහ සුව කිරීමේ දෙවියා වන Dhanvantari යන ආයුර්වේද නිරූපකය වෙත යොමු කරයි.[112] සමහර ප්‍රජාවන්, විශේෂයෙන් ආයුර්වේද සහ සෞඛ්‍ය ආශ්‍රිත වෘත්තීන්හි ක්‍රියාකාරී අය, දන්තෙරස් මත ධන්වන්තරීට යාඥා කිරීම හෝ හවන් චාරිත්‍ර ඉටු කරති.යම දීපම් (යම දීපදාන හෝ ජම් කේ දිය ලෙසද හැඳින්වේ) හින්දු භක්තිකයන් තම නිවෙස් පිටුපස දකුණට මුහුණලා තිරිඟු පිටිවලින් තල තෙල්වලින් පුරවා ගත් දියයක් දල්වයි. මෙය මරණයේ දෙවියා වන යම (යමරාජ්) සතුටු කිරීමට සහ අකල් මරණයෙන් මිදීමට බව විශ්වාස කෙරේ.[113] සමහර හින්දු භක්තිකයන් දීපවාලි උත්සවයේ ප්‍රධාන දිනයට පෙර දෙවන රාත්‍රියේ යම දීපය නිරීක්ෂණය කරති.Naraka Chaturdashi, Kali Chaudas, Chhoti Diwali, Hanum
an Puja, Roop Chaudas, Yama Deepam (දෙවන දිනය)චෝටි දීවාලි යනු උත්සව මිතයි (රසකැවිලි) සඳහා ප්‍රධාන සාප්පු සවාරි දිනයයි. චෝටි දිවාලි ලෙසද හඳුන්වන නරක චතුර්දාශි යනු චන්ද්‍ර මාසයේ දෙවන දෙසතියේ දහහතරවන දිනයට සමගාමීව පැවැත්වෙන උත්සවවල දෙවන දිනයයි.[116] "චෝටි" යන්නෙහි තේරුම කුඩා වන අතර "නරක" යන්නෙන් නිරය සහ "චතුර්දශි" යන්නෙහි තේරුම "දහහතර" යන්නයි.[117] දිනය සහ එහි චාරිත්‍ර විග්‍රහ කරනු ලබන්නේ ඕනෑම ආත්මයක් "නරක" හෙවත් නිරයේ දුක් විඳීමෙන් නිදහස් කර ගැනීමේ මාර්ග මෙන්ම අධ්‍යාත්මික සුබ නැකත් සිහිපත් කිරීමක් ලෙස ය. සමහර හින්දු භක්තිකයන් සඳහා, එය කෙනෙකුගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ මනමාලයට හෝ අපවිත්‍ර වූ ආත්මයන්ට සාමය පතා යාඥා කරන දිනයක් වන අතර චක්‍රීය මරණින් මතු ජීවිතයේ ඔවුන්ගේ ගමන් සඳහා මාර්ගය ආලෝකවත් කරයි.[118] මෙම උත්සව දිනයේ මිථ්‍යා විග්‍රහයක් වන්නේ ක්‍රිෂ්ණා විසින් අසුර (යක්‍ෂ) නරකාසුර විනාශ කිරීම, එය නරකාසුර විසින් පැහැරගෙන ගිය සිරගතව සිටි කුමරියන් 16,000ක් නිදහස් කරන ජයග්‍රහණයකි.[117] එය සමහර උතුරු ඉන්දියානු නිවෙස්වල රූප චෞදාස් ලෙස සමරනු ලබන අතර, කාන්තාවන් හිරු උදාවට පෙර ස්නානය කරන අතර, නාන
ස්ථානයේ දිය (පහනක්) දල්වන අතර, එය ඔවුන්ගේ සුන්දරත්වය වැඩි කර ගැනීමට උපකාරී වන බව ඔවුහු විශ්වාස කරති - එය තරුණ ගැහැණු ළමයින් කොටසක් ලෙස භුක්ති විඳින විනෝදජනක චාරිත්‍රයකි. උත්සව වල. උබ්තාන් කාන්තාවන් විසින් යොදනු ලබන අතර එය පිරිසිදු කිරීම සහ අලංකාර කිරීම සඳහා ඖෂධ පැළෑටි සමඟ මිශ්‍ර කර ඇති විශේෂ කරල් පිටි වලින් සාදා ඇත.නාරක චතුර්දශි යනු උත්සව ආහාර, විශේෂයෙන් රසකැවිලි මිලදී ගැනීම සඳහා ප්‍රධාන දිනයකි. පිටි, සෙමොලිනා, සහල්, කඩල පිටි, වියළි පලතුරු කෑලි කුඩු හෝ පේස්ට්, කිරි ඝන (මාවා හෝ ඛෝයා) සහ පැහැදිලි කළ බටර් (ගිතෙල්) භාවිතයෙන් විවිධ රසකැවිලි සකස් කර ඇත.[89] ගෝල්ඩ්ස්ටයින්ට අනුව, මේවා පසුව ලඩ්ඩු, බර්ෆිස්, හල්වා, කචෝරිස්, ශ්‍රීකන්ඩ් සහ සන්දේශ්, කරන්ජි, ශංකර්පාලි, මලදු, සුසියම්, පොට්ටුකඩලයි වැනි විවිධ ආකාරවලින් හැඩගස්වා ඇත. සමහර විට මේවා ආහාරයට ගත හැකි රිදී තීරු (vark) වලින් ඔතා ඇත. රසකැවිලි කරුවන් සහ වෙළඳසැල් විසින් දිවාලි උත්සවය තේමා කරගත් අලංකාර සංදර්ශන නිර්මාණය කරන අතර, මේවා විශාල වශයෙන් අලෙවි කරන අතර, අමුත්තන් පිළිගැනීමට සහ තෑගි වශයෙන් නිවසේ උත්සව සඳහා ගබඩා කර ඇත.[89][104] දිවාලි උත්සවයේ
ප්‍රධාන දිනය ලෙස සැලකෙන ලක්ෂ්මි පුජාන් සඳහා පවුල් විසින් ගෙදර හැදූ ප්‍රණීත ආහාර ද පිළියෙළ කරයි.[89] චෝටි දිවාලි උත්සවය මිතුරන්, ව්‍යාපාරික ආශ්‍රිතයන් සහ ඥාතීන් හමුවීමට සහ තෑගි හුවමාරු කර ගැනීමට ද දිනයක් වේ.[104]දිවාලි උත්සවයේ දෙවන දිනයේ ඉන්දියාවේ සමහර ප්‍රදේශවල විශේෂයෙන් ගුජරාටයේ හනුමාන් පූජා පවත්වනු ලැබේ. එය කාලි චෞදස් දවසට සමපාත වේ. කාලි චෞදස් රාත්‍රියේ ආත්මයන් සැරිසරන බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, ආත්මයන්ගෙන් ආරක්ෂාව පතා ශක්තිය, බලය සහ ආරක්ෂාවේ දෙවියා වන හනුමාන් වන්දනාමාන කරයි. රාවණා යක්‍ෂ රජු පරාජය කර ඔහුගේ දාහතර වසරක පිටුවහල නිම කිරීමෙන් පසු රාම අයෝධ්‍යාවට නැවත පැමිණීම සනිටුහන් කිරීමට ද දීවාලි උත්සවය සමරනු ලැබේ. හනුමාන්ගේ භක්තිය සහ කැපවීම රාම කොතරම් සතුටු කළද යත්, ඔහු ඉදිරියේ වැඳ පුදා ගැනීමට හනුමාන්ට ආශීර්වාද කළේය. මේ අනුව, මිනිසුන් දිවාලි උත්සවයේ ප්‍රධාන දිනයට පෙර දින හනුමාන්ට නමස්කාර කරයි.[119]මෙම දිනය තමිල්නාඩු, ගෝවා සහ කර්ණාටක ප්‍රාන්තවල දීපවාලි උත්සවයක් ලෙස පොදුවේ සමරනු ලබයි. සාම්ප්‍රදායිකව, මරාති හින්දු සහ දකුණු ඉන්දියානු හින්දූන් එදින පවුලේ වැඩිහිටියන්ගෙන් තෙල් සම්බාහනය ලබා ගන්නා
අතර පසුව ඉර උදාවට පෙර චාරිත්‍රානුකූලව ස්නානය කරති.[120] බොහෝ දෙනෙක් ඔවුන්ගේ ප්‍රියතම හින්දු කෝවිලට පැමිණෙති.[121]සමහර හින්දු භක්තිකයන් යම දීපම් (යම දිපදාන හෝ ජම් කේ දිය ලෙසද හැඳින්වේ) පළමු දිනය වෙනුවට දීවාලි උත්සවයේ දෙවන දිනයේ පවත්වනු ලැබේ. ඔවුන්ගේ නිවෙස් පිටුපස දකුණු දිශාවට මුහුණලා තල තෙල් පුරවන ලද දියයක් දල්වනු ලැබේ. මෙය මරණයේ දෙවියා වන යමාව සතුටු කරන බවත්, අකල් මරණය වළක්වා ගැනීමටත් විශ්වාස කෙරේ.මූලාශ්‍රආශ්‍රිත ලිපිතෛපොංගල්බාහිර සබැඳිදිවාලි හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.දිවාලි at the Open Directory ProjectDiwali Holy Daysදිවාලි දින සැන්දෑවේ තෙල් පහන්නරක අභිබවා හොඳ සහ අධ්‍යාත්මික ගුණධර්ම නගාලීම මෙම උත්සවයේ අරමුණයි. රාමායනයේ සඳහන් වන අන්දමට මෙම උත්සවයෙන් සනිටුහන් වන්නේ මෙතෙක් නොතිබුණු හොඳ හිත, ආශිර්වාදය නැවත නිවසට කැඳවීමයි.දිවාලි දිනයේ සැවොම සුදු වස්ත්‍රාභරණයෙන් සැරසෙති. රසකැවිලි බෙදා ගනිති. සමහර උතුරු ඉන්දියානු ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව දිවාලි දිනය යන වර්ෂයේ ආරම්භය ලෙස සලකා මුදල් තැන්පත් කිරීමට අලුත් ගිණුම් පොත් පවා විවෘත
කරති.කථාමේ හා බැඳුනු සිද්ධීන් අඩංගු පුරාණ දේව කථා හින්දූන් සතුව තිබේ.රාමා අයෝධ්‍යාවට පැමිණීමඅවුරුදු 14 ක් පිටුවහල් වී සිටි රාමා ඔහුගේ රාජධානිය වූ අයෝධ්‍යා නගරයට තම බිරිඳ වූ සීතා සහ සහෝදරයා වූ ලක්ෂ්මන් සමග නැවත පැමිණිම සහ රාක්ෂ රජු වූ රාවණා සමග සටන් කොට ඔහු මරා දැමීම දිවාලි උත්සවයෙන් සැමරෙයි. අයෝධ්‍යාවේ වැසියන් ඔවුන් ඵන මග දෙපස පහන් දල්වා ආලෝකමත් කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරේ. රාම දකුණු ඉන්දියාවේ සිට උතුරු ඉන්දියාවේ පිහිටි තම රාජ ධානියට ඵන විට ඔහු පළමුවෙන් පසු කළේ දකුණු ඉන්දියාවයි. දකුණු ඉන්දියාවේ දිවාලි උත්සවය දිනකට කලින් පැවැත්වීමේ හේතුව ඵයයි. උතුරු ඉන්දියාවේ උත්සවය පැවැත්වෙන්නේ වික්‍රම් දින දර්ශනයේ අන්තිම දිනයේය. ඊලඟ දිනය උතුරු ඉන්දියාවේ නව වසර ආරම්භ වන දිනය ලෙස සැළකේ. ඵය හඳුන්වනු ලබන්නේ 'අන්නාකුම්' යනුවෙනි.නරකුසර මැරීමමෙය "නරක චතුර්දාසි" යනුවෙන් සමරනු ලබන්නේ දිවාලි දිනයට දින දෙකකට පෙර දිනයේය. මෙයින් සිහිපත් කරනු ලබන්නේ නරකුසර මරා දැමීමයි. ඔහු මරා දමන ලද්දේ ක්‍රිෂ්ණා දෙවිඳුගේ බිරිඳ සත්‍යභාම විසිනි.මෙය සිදු වූයේ ද්වාපර් යුගයෙහිදී ය. එය ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳු
ගේ 'අවතාර්' නම් කාලයයි. තවත් විස්තරයක ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳු විසින් යක්ෂයා මරා දමනු ලැබූ බව කියැවේ. (මෙය කරනු ලබන්නේ ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳුට තුවාල කරන ලදැයි ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳුගේ බිරිඳවන සත්‍යභාමාට කියා ඇය කුපිත කරවීමෙනි.) නරකුසර මැරීමට හැක්කේ ඔහුගේ මවට පමණි. ඔහුගේ මව සත්‍යභාමාය. ඔහුගේ මරණයට පළමු ඔහු තම මව වූ සත්‍යභාමා ගෙන් වරයක් ඉල්ලීය. ( නරකුසරගේ මව බූදේවියගේ අවතාරයයි කියනු ලැබේ) ඵම වරය නම් ඔහුගේ මරණය සමරමින් සියලු දෙනා පහන් දැල්විය යුතු බවයි.ශක්ති දේවියගේ තපසස්කන්ධ පුරාණයට අනුව ශක්ති දේවිය ශුක්ලා පක්ෂයේ (පුර පක්ෂයේ අටවෙනි දිනය) අෂාත්මි දිනයේ සිට දින 21 ක් තපස් රැක්කේ ශිව දෙවිඳුගේ සිරුරෙන් අඩක් ලබා ගැනීමටයි. මෙම තාපස වෘතය හඳුන්වනු ලබන්නේ කේධර වෘතය නමිනි. දීපවාලිය යනු මෙම වෘතය සම්පූර්ණ වන දිනයයි. මෙම දිනයේ ශිව දෙවිඳු තම සිරුරේ අනෙක් භාගය ලෙස ශක්ති දේවිය භාර ගත්තාය. ඉන්පසු ශිව පෙනී සිටියේ "අර්ධනාරිශ්වර" වශයෙනි. උග්‍ර බැතිමතුන් දින 21 ක වෘතයක් රකින්නේ නූල් 21 කින් යුත් කලාෂයක් තනමින් සහ පූජා විධි වර්ග 21 ක් දින 35 ක කාලයක් කරමින්ය. එහි අවසාන දිනය කේසර ගෞරි-වෘතය යනුවෙන් සැමරේ.ක්‍රිෂ්ණ විස
ින් ඉන්ද්‍ර පරාජය කිරිමගෝවර්ධන පූජාව සමරනු ලබන්නේ දීවාලි දිනයට පසු දිනයේය. මෙම දිනය ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳු-වැස්සට හා අකුණුවලට අධිපති ඉන්ද්‍ර දෙවියන් පරාජය කළ දිනයයි. ඵම කථාව පරිදි ඉන්ද්‍ර දෙවියන් වෙනුවෙන් කෙරෙන වාර්ෂික පූජාව සඳහා විශාල සූදානමක් කෙරෙන බව ක්‍රිෂ්ණ දෙවියන් දැක ඵ් මක් නිසාදැයි තම පියාවන නන්දගෙන් විමසා ඇත. ඔහු ගම්මුන්ගෙන් ඔවුන්ගේ සත්‍ය ධර්මය කුමක්දැයි විමසා තර්ක කළේය.ඔවුහු ගොවියෝය. ඔවුන් ඔවුන්ගේ ගොවිතැන් සහ ගවයින් ආරක්ෂා කිරීම ගැන කැපවෙමින් රාජකාරි කළ යුතු විය. සියලුම මනුෂ්‍ය ප්‍රජාව හැකි පමණ හොඳින් ඔවුන්ගේ 'කර්ම' කළ යුතු බවත් ස්වභාවයෙන් සිදුවන දේවල් සඳහා බැගෑපත්ව යාඥා නොකළ යුතු බවත් කියා සිටියේය. ගම්මු ක්‍රිෂ්ණගේ මෙම කථාව තේරුම් ගෙන විශේෂ පූජා කිරීම නතර කළහ. ඉන්ද්‍ර ඵවිට කේන්තියට පත් විය. ඔහු ගම ගංවතුරකට ගොදුරු කළේය. ගම්මුන් සහ ඔවුන්ගේ ගවයින් වැස්සෙන් හා ගංවතුරෙන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ක්‍රිෂ්ණ කළේ ගෝවර්ධන් කඳු වැටිය ඔසවා අල්ලාගෙන සිටීමයි. ඉන්ද්‍ර පසුව පරාජය වී ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳුගේ අති ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ද පිළිගත්තේය. ක්‍රිෂ්ණගේ ජීවිතයේ මෙම පාර්ශවය ඔපදමා විස්තර කර ඇත. ඵහෙත් භගවත්
ගීතාවේ වඩා හොඳින් විස්තර කර තිබෙන 'කර්ම' පිළිබඳ දර්ශනය ඵයින් ඇති විය.පාතාල ලෝකයට බාලිගේ ආපසු යාමභවිෂ්‍යෝත්තර සහ බ්‍රහ්ම වයිවර්ත පුරාණවල 'දිවාල්' උත්සවය දායිත්‍ය රජ බාලි හා සම්බන්ධ වෙයි. ඵම රජු අවුරුද්දකට වරක් පෘථිවියට ඵ්මට අවසර ලද්දෙකි. කෙසේ වෙතත් කේරළයේ මෙය 'ඔනම්' සැමරීමේ හේතුවයි. අගෝස්තු-සැප්තැම්බර් මාසයන්හි "ඕනම්" සැමරිම සිදුවේ.අධ්‍යාත්මික ගුණධර්මවල වැදගත්කම 'දිවාල්' දින සැන්දෑවේ හින්දු පූජා"දීපවාලි" ආලෝක උත්සවයක් ලෙස ජනතාව අතර ජනප්‍රිය විය. ඵහි අධ්‍යාත්මික වශයෙන් වැදගත් ලක්ෂණයක් වූයේ අභ්‍යන්තර ආලෝකය පිළිබඳව අවබෝධයයි.හින්දු දර්ශනයේ ප්‍රධාන වශයෙන් කියවෙන්නේ භෞතික ශරීරයට හා මනසට විෂය නොවන යම් දෙයක් තිබෙන බවයි. ඵය පිරිසිදුය. සීමා නොමැත. සදා කාලිකය. ඵය හැඳින්වෙන්නේ 'ආත්මය' යනුවෙනි. අප අපගේ භෞතික ජීවිතයේ උපත සමරන්නේ යම්සේ ද දීපවාලියෙන් කෙරෙන්නේ ද අභ්‍යන්තර ආලෝකය ගැන සැමරීමයි. වඩාත් විස්තර කළහොත් මෙය තේරුම් ගැනීමෙන් සියලු දුක ඳුරුවී පහ වී යයි. සියලු බාධාවන් දුරු වෙයි. අඥාණ භාවය පළවා හරියි. මෙය ආනන්දය (නොහොත් අභ්‍යන්තර සතුට හා ශාන්තිය) යනුවෙන් හැඳින්වේ. වඩාත් විස්තර කරන්නේ
නම් මේ ගැන අධ්‍යයනය කිරීමෙන් කෙනෙකුගේ අභ්‍යන්තර අඳුර දුරු වී ආලෝකමත් වෙයි. සියලු බාධාවන් දුරු වෙයි. අඥාණ භාවය පළවා හරියි. ආත්මය යනු කුමක්දැයි වටහා ගැනීම සමග විශ්වීය වශයෙන් අනුකම්පාව, ආදරය, සහ සියලු දෙයකම අසදෘශ භාවය පිළිබඳ අවබෝධය ළඟා වෙයි. (සර්වඥ වෙයි)මෙයින් ආනන්දය (නොහොත් අභ්‍යන්තර ප්‍රීතිය) ඇති වෙයි.දීපවාලිය සැමරීම සඳහා ගිණිකෙළි, ආලෝකය, සහ මල් උපයෝගී කර ගනී. රස කැවිලි එකිනෙකා අතර බෙදා ගනු ලැබෙයි. පුද පූජා පැවැත්වෙයි. දීපවාලිය පිළිබඳ පසුබිම් කථාව ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට වෙනස් වුවත් මූලික හරය වෙනස් නොවේ. මූලික හරය යනු අභ්‍යන්තර ආලෝකය පුබුදු වීම සහ සියලු දේ ගැන යථා ස්වභාවය දැන ගැනීම යි.දින හයදීවාලි සමයේ ආලෝකවත් කර ඇති නිවෙස්උතුරු ඉන්දියාවේ සහ මහා රාෂ්ට්‍රයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල දීපවාලී සැමරුම දින 6 ක් මුළුල්ලේම සිදු වේ. දිවාලි හැරුණු විට අනෙකුත් සියලු දවස් හින්දු දින දර්ශනයට අනුව නම් කර ඇත්තේ ඒවාටම විශේෂ වූ නම් වලිනි. දිවාලි යනු ආලෝකය හා සම්බන්ධ උත්සවයක් හෙයින් ඉන්දියාව පුරා ජනතාව එය සමරන්නේ දියාස් නැතහොත් කන්දිලිස් (වෛවර්ණ කඩදාසි පහන්) උපයෝගී කර ගනිමිනි. මෙය දිවාලි සැරසිලි සඳහා
අඛණ්ඩව යොදා ගැනේ.1. වායු බාරා: මෙහි තේරුම: බාරා යනු 12 වැනි දිනය යන්නයි. වායු යනු එළදෙනයි. මෙම දිනයේ එළදෙන සහ වසු පැටියාට පුද පූජා පවත්වනු ලැබේ. එළදෙන යනු ගණ දෙවියන්ගේ සංකේතයක් යයි විශ්වාස කරන බැවින් එළදෙනට හා වසු පැටියාට පුද පූජා කිරීමෙන් දිවාලි අරඹනු ලැබේ.2. ධනත්‍රයෝදාසි නැතහොත් ධන් තෙරා: ධන යනු ධනයයි. ත්‍රයෝදාසි යනු 13 වෙනි දිනයයි. මෙම නමෙන් ඇඟවෙන පරිදි මෙම දිනය එළඹෙන්නේ චන්ද්‍ර මාසයේ දෙවැනි අර්ධයේ 13 වෙනි දිනයටයි. මෙදින ගෙදර දොර බඩු මුට්ටු උපකරණ සහ රත්‍රන් ආභරණ මිළ දී ගැනීම සඳහා සුභ දිනයක් ලෙස සහ සුර හා අසුරයින් විසින් මහ සාගරය කළඹද්දී මතු වුණු ධන්වන්ත්‍රී දෙවියන්ගේ ජයන්තිය ලෙස ද සළකනු ලැබේ.3. නරකචතුර්දාසී: චතුර්දාසි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ නරකසුර නමැති අසුරයා මරනු ලැබූ දාහතරවෙනි දිනයයි. නරක පරයා හොඳ ජය ගැනීමත්, අඳුරට එරෙහිව ආලෝකයත් මෙයින් දක්වනු ලැබේ. (ගුජරාට - කාලි චවුදාස්) දකුණු ඉන්දියාවේ මෙය උත්සවශ්‍රීයෙන් ඇළළුණු දිනයයි. මෙදින හින්දූහු උදෑසන එළිවන්නට පළමු එනම් රාත්‍රී 2.00 ට පමණ පිබිදී සුවඳ තෙලින් ස්නානය කර අලුත් ඇඳුම් හඳිති. ඔව්හු ගේ වටා කුඩා පහන් දල්වා ගෙයින් පිටත අලංක
ාර කෝලම් සහ රංගෝලි චිත්‍රණය කරති. ශ්‍රී ක්‍රිෂ්ණා දෙවිඳු හෙවත් විෂ්ණු දෙවිඳුට පිදවිලි සහිත විශේෂ පූජාවක් පවත්වති. එසේ කරන්නේ මෙම දිනයේ ඔහු විසින් නරකුසර නමැති රකුසාගෙන් ලෝකය මුදා ගත් හෙයිනි. අහසේ තරු පායා තිබෙන අතරේ හිරු නැගෙන්නට පෙර ස්නානය කිරිම, ශුද්ධ වූ ගංගා නදියෙන් ස්නානය කිරීම හා සමාන යයි විශ්වාසයක් පවතී. මිනිසුන් එකිනෙකා උදෑසන සුභ පතා ගන්නා විට "ගංගා ස්නානම්" චාරිත්‍රය පැවැත්වූවාදැයි විමසන්නේ එබැවිනි. පූජාවෙන් පසු ළමෝ රතිඤ්ඤා දල්වති. ඒ රකුසා පැරදවීම සිහි කිරීම පිණිසයි. මෙදින ඉතා ප්‍රීතිමත් දිනයක් හෙයින් සියලු දෙනා පාහේ විසිතුරු ලෙස පිළියෙල කළ උදෑසන සහ දහවල් ආහාර ගනිති. පවුලේ නෑ හිත මිතුරන් හමු වන සැන්දෑවේදී නැවත පහන් දල්වනු ලැබේ. ලක්ෂ්මී දේවියට පුද පූජා හා විශේෂ ආහාර පාන පිරි නමති. මෙදින අමාවක දිනයක් හෙයින් බොහෝ දෙනා ඔවුනගේ මුතුන් මිත්තන්ට 'තර්පන' (තල සහ ජලය) පූජා කරති. මෙම දිනය "රූප් චතුර්දාසි" යනුවෙන්ද හැඳින්වේ.4. ලක්ෂ්මී පූජා: දිවාලි උත්සවවල දී ලක්ෂ්මී පූජාවට ලැබෙන්නේ ඉතා වැදගත් තැනකි. හින්දු නිවැසියන් ධනයට අධිපති ලක්ෂ්මී දේවියට ද සුභ කාර්යයන් ආරම්භ කිරීමේ දී මුලින් සිටින ද
ෙවියන් වූ ගනේෂ්ට ද, වන්දනාමාන කරති. ඉන් පසු වීථි පුරා සහ නිවෙස්වල පහන් දල්වා සෞභාග්‍යය සහ නිරෝගී ජීවිතයක් ප්‍රාර්ථනා කරති.5. ගෝවර්ධන් පූජා: අන්නාකුට් යනුවෙන්ද හැඳින්වෙයි. මේ සඳහා උත්සව පවත්වනු ලබන්නේ ක්‍රිෂ්ණා විසින් ඉන්දු පරාජය කිරීම සැමරීම සඳහාය. කඳු වැටි මිහිකතට වර්ෂාව ගෙනෙන බව කියමින් ස්වභාව ධර්මයාට වැඳුම් පිදුම් කළ යුතු යයි ක්‍රිෂ්ණා ජනතාවට ඉගැන්වූයේය. ඉන්ද්‍රට වැඳුම් පිදුම් කිරීම නතර කිරීමට එය හේතුවක් විය. අප සොබා දහම රැක ගත යුතු යයි යනු ක්‍රිෂ්ණාගේ පණිවුඩය විය. අන්නාකුට් (උත්සවය) සඳහා ආහාරවලින් කන්දක් සාදා එය මෝස්තර යොදා අලංකාර කරනු ලැබේ. මෙසේ කරනු ලබන්නේ ක්‍රිෂ්ණා විසින් ඉහළට එසවූ ගෝවර්ධන් කඳු වැටිය සංකේතවත් කිරීමටයි. මහා රාෂ්ට්‍රයේ පවත්වනු ලබන මෙම උත්සවය හඳුන්වනු ලබන්නේ 'පද්වා' නොහොත් 'බලිප්‍රතිපාද' යන නම් වලිනි. බාලි රජු සමරන දිනයේ පිරිමි අය ඔවුන්ගේ භාර්යාවන්ට තෑගි පිරිනමති. ගුජරාටයේ මෙම උත්සව පවත්වන්නේ අලුත් අවුරුද්ද ලෙසයි. ඒ 'වික්‍රම් සම්පත්' ඇරඹෙන්නේ එදින හෙයිනි.6. භායිදූජ්: (භයියාදූජ්,බෞබීජ් නොහොත් භායිතිකා ලෙසින්ද හැඳින්වේ) මෙම දිනයේ සහෝදර සහෝදරියන් එකට හමු වී ඔවුන
ොවුන් හා ආදරය, දයාව ප්‍රකාශ කර ගනිති. (ගුජරාටි, භායිබීජ්, - බෙංගාලි, භායි පෝතා) බොහෝ ඉන්දියන් උත්සව හේතු කොට ගෙන පවුල් එකට එක් වෙයි. භායිදූජ් උත්සවයෙන් විවාහක සහෝදර සහෝදරියන් එක් කරන අතර එය ඔවුනට ඉතා වැදගත් උත්සව දිනයකි. මෙම උත්සවය වර්තමානයේ "රාක්ෂ බන්ධන්" නමින් පැවැත්වෙන උත්සවයට වඩා පැරණිය. "රාක්ෂ බන්ධන් ද සහෝදර - සහෝදරියන්ගේ උත්සවයකි.ලක්ෂ්මී පූජාඉන්දියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල අස්වනු කාලය නිමාවීම 'දිවාලි' උත්සවයෙන් සනිටුහන් වේ. ගොවීහු ගෙවුණු වසරේ ලැබුණු බොහෝ දේ ගැන ස්තුතිය පුද කරති. ලබන වසරේ සරු අස්වැන්නක් ලැබේවායි ප්‍රාර්ථනා කරති. කෘෂිකර්මය හා සම්බන්ධ වැඩ කටයුතුවල ගිණුම් පියවීමක් වැනි මෙම උත්සවය සහ ශීත සෘතුවට පෙර පවත්වන ප්‍රධාන උත්සවය ලෙසද සැලකේ. ලක්ෂ්මී දේවිය ධනය සහ සෞභාග්‍යය සංකේතවත් කරයි. මෙදින ඉදිරි වසර යහපත් ලෙස ගත කිරීමට ඇයගේ ආශීර්වාදය ප්‍රාර්ථනා කරති. මෙදින ලක්ෂ්මී දේවියට පුද පූජා පැවැත්වීමට අදාළ පුරාණ කථා දෙකක් තිබේ. පළමුවැන්නට අනුව දිවාලි දිනයේ කිරි සයුර කළඹද්දී ලක්ෂ්මී දේවිය මතු වී ඇත. ඒ කැළඹීම හඳුන්වනු ලබන්නේ 'සමුද්‍ර මන්තම්' යනුවෙනි. දෙවැනි කථාවේ (මෙය බටහිර ඉන්දිය
ාවේ වඩාත් ජනප්‍රියයි.) විෂ්ණු වාමන ආත්මභාවය ලබා ගෙන රකුසු රජෙකු වූ බාලි මරුමුවට පත් කළේය. ඉන් පසු එදිනම විෂ්ණු ඔහුගේ වාසස්ථානය වන වෛකුන්තයට පැමිණියේය. ‍එමෙන්ම ලක්ෂ්මියට වන්දනාමාන කරන සැවොම ඇය‍ෙග් කරුණාවන්ත භාවයේ අනුග්‍රහය ලබා ගනිති. එමෙන්ම මානසික, ශාරීරික, සෞඛ්‍යය ලඟා වේවායි ආශීර්වාද ලබා ගනිති.දීවාලි රන්ගොලිඅධ්‍යාත්මික පැත්තෙන් ගත් කල මෙදින ලක්ෂ්මිය පන්චායතන් විශ්වයට ඇතුළු වෙයි. (පන්චායතන් යනු කොටස් පහකින් යුතු කණ්ඩායම යන අර්ථයයි.) මෙම පන්චායතන නම්, ශ්‍රී විෂ්ණු, ශ්‍රී ඉන්ද්‍ර, ශ්‍රී කුබෙර, ශ්‍රී ගජේන්ද්‍ර, සහ ශ්‍රී ලක්ෂ්මී යනාදී දෙවි දේවතාවුන් වෙති. මෙම පංචායතනයන්හි කාර්ය භාරය පහත දැක්වේ.විෂ්ණු - සතුට (ප්‍රීතියට හා තෘප්තියට පත්වීම)ඉන්ද්‍ර - සමෘද්ධිය (ධනය නිසා ඇති වන තෘප්තිමත් බව)කුබෙර - ධනය (ත්‍යාගශීලී භාවය - ධනය අනුනට දෙන්නා)ගජේන්ද්‍ර - ධනය රැගෙන යයි.ලක්ෂ්මී - දිව්‍යමය ශක්තිය.කුල ක්‍රමය යනු  යම් ජාතියක සමාජය  කොටස් වලට බෙදී තිබූ ස්ථරයන්ය. මෙය යම් තරමකට උතුරු ඉන්දියාවේ “වර්ණ” නමින් හැදින්වෙන ක්‍රමයට වෙනස්ය. එහෙත් දකුණු ඉන්දියාවේ “ජාති” නමින් භාවිතා වන ක්‍රමයට සමාන කමක් ද
ක්වයි. ශ්‍රි ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය යුගයට පෙර කාලයේ ඉතිහාසයේ සහ සාහිත්‍යයෙහි කුල වර්ග 4 ක් විස්තර කෙරේ. රජ, බමුණු, වෙළද සහ ගොවි වශයෙන් පුජා වලිය, සද්ධර්ම රත්නාවලිය, සහ යෝග රත්නාකරය වැනි පුරාණ ග්‍රන්ථ සහ සෙල්ලිපි වලින් ‍හෙළිවන කරුනු වලින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉහත කුල අනු පිළිවෙල වැඩ වසම් යුගය මුලුල්ලේම පැවත ගෙන එන බවයි. බ්‍රිතාන්‍ය හා කන්ද උඩ රට පාලන යුගය පැවති 18 වන සියවස වැනි මෑත කාලය දක්වා මෙම කුල ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ  රාජාණ්ඩුවේ අවසානය දක්වා දිගටම පැවතුන බව කඩඉම් පොත් වලින්ද පෙන්වා දෙයි. එය ලෝකයේ පවතින කුල ක්‍රමයෙන් එකකි. වෙනස ඕනෑම තැනක මෙය ශ්‍රී ලංකාවේද කුල භේදය, ආගමික ජනවාර්ගික, ගෝත්‍රික අනුව මුල සිටම සම්මිශ්‍රණය වී ඇත. කුලය යනු යම් යම් සමාජ ක්‍රියාවන් හා ඒවායේ ප්‍රතිඵල ලෙසින් ගොඩ නැගී පවතින සංස්ථාදියේ සමස්ථ සංකලනයක් වන සමාජයේ  පුද්ගලයකුගේ උස් පහත් බව නැතිනම් පුද්ගලයා සමාජ ස්ථරයේ අයත් මට්ටම තීරණය කරනු ලබන එක් ස්ථරයක් වේ. මෙම ක්‍රියාවන් හා සබඳතා වල එක්තරා විදියක පෙළ ගැසීමක් දැකිය හැකි වේ. එක පිට එක වැටුණු තට්ටු පරිද්දෙන්, උස් පහත් ස්වරූපයෙන් දැකිය හැකි වූ මෙම ස්ථර ගත බව සමාජය තුළ බොහෝ කාලයක සි
ට දක්නට තිබූ බවට සාධක ඇත. ඉතිහාසයඅද අපි ලංකාවේ කුල ක්‍රමය ලෙස දන්නා කරුණ ශ්‍රී ලංකාවට හදුන්වා දෙන්නට ඇත්තේ උතුරු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි පදුකෘත භාෂාව කථා කරන්නන් ගැනදැයි අදහසක් ඇත.[තහවුරු කර නොමැත] ඊට ප්‍රථම ‘ජාති’ ගැ‍ටළුවෙන් වූ සමාජය බෙදීමේ ක්‍රමයක්  තිබුණා දැයි දැන ගැනීමට නැත. පුරාණ පුරාවෘත වල මුල්ම අනුරාධපුර යුගයේ ප්‍රධාන වෛදික කාලයක් තිබුණු බවට සාක්ෂි  තිබේ. එසේ වුවත් එය ශාස්ත්‍රී කටයුතු සදහා කළ වර්ග කිරීමක් විය හැක.  එය බ්‍රයස් රයන් සහ අනෙකුත් අය ඉදිරිපත් කර ඇති පරිදි ලංකාවේ පවතින කුල ක්‍රමය ඉන්දීය පුර්ව වෛදික ක්‍රමය පරිරක්ෂණය වූවක් අතර සාම්ප්‍රදායි වර්ණ ආකෘතියට සුළු සම්බන්ධතාවයක් දක්වයි.තුන් වැනි සියවසේ ලංකාවට‍  බුදුදහම හදුන්වා දීමෙන් පසු මෙම කුල ක්‍රමය යම්තාක් දුරට මොට වී ගියේය. කෙසේ වෙතත් දුටුගැමුණු රජු ගැන සදහන් ඔහුගේ පුත් සාලිය, අශෝක මාලා නැමති පහත් සැඩෝල් කුලයේ ක්‍රි.පු. 2 වැනි සියවසේදී වු  සිද්ධියෙන් ඒ වන විට කුලය සම්බන්ද තහනම් කිරීම් තිබුණු බව පෙන්විය.පසු කලක කුල ක්‍රමය විවිධ ජන කොටස් වල සංක්‍රමණය සමග විකාශනය දක්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු, දාස වැ
ව, පේෂ කර්ම, අත්කම්, ආගමික කටයුතු වලදීද බෙරවැයීම් වලදීද බෙරවැයීම් ආදි කටයුතු සදහා ද දකුණු ඉන්දීය මිනිස් බලය කෙරේ විශ්වාසය තබන ලදී.වැඩිදුර නිර්වචනයදකුණු ආසියාතික සමාජ වලට ආවේණික වූ සුවිශේෂීත්වයන් අතර කුලයට හිමි වන්නේ ප්‍රධාන ස්ථානයකි. බටහිර සමාජ වල දැකිය නොහැකි ප්‍රපංචයක් වන කුලය අනුව සමාජය ද ස්තරගතව දකුණු ආසියාතික සමාජ වල තදින් මුල් බැස ගෙන ඇත. දකුණු ආසියාතික සමාජ වල පුද්ගලයාගේ සමාජ තත්වය, සමාජ වටිනාකම තීරණය කරනු ලබන්නක් වන කුලය මෙම සමාජ වල සමස්ථ සමාජ සබඳතාවයන්ම හැඩ ගැස්වීමේ ලා මහත් බලපෑමක් කර ඇත. එ නිසා දකුණු ආසියාතික සමාජ ස්වරූපය බටහිර සමාජ හෝ නැතහොත් අනෙක් ආසියානු කලාප වල සමාජ රටාවට වඩා ඛෙහෙවින් වෙනස්ය. එනිසා පුද්ගල සබඳතා, පුද්ගල වටිනාකම් මෙම සමාජ වලට ආවේණික වූ සුවිශේෂීත්වයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි.Hutten නම් මානව විද්‍යාඥයා කුලය යන සංකල්පය තුළින් පහත දැක්වෙන ලක‍ෂණයන් නියෝජනය කරන බව දක්වයි. * කුලය වනාහි අන්තර් ජන්‍ය දෙයකි. * විවිධ කුලයන්ට අයත් සාමාජිකයන් අතර යම් යම් සීමාවන් පවතී. * කුලය ධූරාවලියක් දනවන තත්ව සමූහයකි. * විවිධ සන්දර්භයන්හි විශේෂයෙන්ම ආහාර, ලිංගික කටයුතු, චාර
ිත්‍ර යනාදිය ඇසුරින් උසස් කුලයක තැනැත්තෙකු පහත් කුලයක සාමාජිකයෙකු ස්පර්ශ කිරීමෙන් ‘දූෂණය’ වීමක් සිදුවෙතැයි පිළිගැනේ * කුලය සාම්ප්‍රදායික වූ රැකියාවන් ආශ්‍රිත වූ දෙයකි. * මිනිසෙකුගේ කුල තත්ත්වය අවසාන වශයෙන් නිර්ණය කරනු ලබන්නේ ඔහුගේ ජන්මය මගිනි. නොඑසේ නම් ඔහු තම කුලය විසින් යම් චාරිත්‍ර උල්ලංඝනයක් නිසා පලවා හරිනු ලැබූ අයෙකු විය යුතුය. * කුල පද්ධතිය සමස්තයක් වශයෙන් ගත් විය අභිමානය කේන්ද්‍රීය කරගත් පද්ධතියකි.(අමරසේකර, 1988:11.)ඊ. ආර්. ලීච් (E.R. Leach)  නම් මානව විද්‍යාඥයා විසින් ලියන ලද "What should we mean by cast" නම් පර්යේෂණාත්මක ලිපියෙහි කුලය  හඳුනාගත හැකි ලක‍ෂණ තුනක් දක්වයි. # කුලය ශ්‍රම විභජන පද්ධතියක් බව. # කුලයක් අන් කුලයකින් වෙනස්ව හඳුනාගත හැක්කේ ආර්ථීක, දේශපාලනමය හා චාරිත්‍රමය සබඳතාවන් ජාලයන් සමඟ එම සාමාජිකයන් ආසන්න සබඳතාවයකට පත් වී ඇති ආකාරය අනුව බව. # කුල ක්‍රමය තුළ ව්‍යුහමය සංවිධානයක් පවතින අතර එය ඔවුන්ටම පමණක් ආවේණික වූ සංස්ථාවක් බව.(අමරසේකර, 1988:12.)සිංහල කුල ක්‍රමයසිංහල කුල ක්‍රමයේ ඓතිහාසික පසුබිම හා විකාශනයමුල් යුගයේ ඉතිහාසඥයින්ගේ මතය වූ
යේ ඓතිහාසික වශයෙන් සිංහල කුල ක්‍රමය හින්දු කුල ක්‍රමයෙන් බිඳී ආ ආයතනයක් බවයි. බෞද්ධ වංශ කතා වල රජ බමුණු දෙපාර්ශවය ගැන ද, වෛශ්‍ය කුලිකයන් ගැන ද, ඇතැම් අවස්ථාවල චණ්ඩාලයන් ගැන ද සඳහන් වී තිබීම මේ මතයට හේතු විය. කුල ක්‍රමයේ මතවාදී නිර්මාතෘවරයන් ලෙස සැළකිය හැකි බ්‍රාහ්මණයන් විටින් විට ලංකාවේ සිටි බවට නොයෙක් උදාහරණ ඇත. කලබලකාරී දේශපාලන පසුතලය යටතේ සංක්‍රමණික ගෝත්‍ර වල ක්‍රියාකාරීත්වය හා දකුණු ඉන්දීය බලපෑම් නිසා කුල වාදය ක්‍රමයෙන් ලාංකීය සමාජයේ මුල් බැස ඇත. නමුත් සම්භාව්‍ය හින්දු වර්ණ ක්‍රම මූලික වශයෙන් බෞද්ධ සමාජයක් වූ සිංහල සමාජයේ ආයතනගතව පැවැති බවට ඇති සාක‍ෂි විරලය. පැරණි සාහිත්‍ය මූලාශ්‍ර හා සෙල්ලිපි වැනි ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර විමසීමෙන් පසු වත්මන් ඉතිහාසඥයන් වැඩි දෙනා ඉදිරිපත් කර ඇති නිගමනය නම් සිංහල කුල ක්‍රමය ඇතැම් උතුරු හා දකුණු ඉන්දීය බලපෑම් සහිතව, එනමුත් ලංකාවේ සමාජ දේශපාලන පසුතලයට අනුරූප ලෙස ස්වාධීනව වර්ධනය වී ඇති බවයි.ලංකාවේ කුල ක්‍රමය ස්ථාපිත කරනු සඳහා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම සිදු වූ බව ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර දෙස බැලීමේදී පෙනී යන කාරණයකි. යම් යම් කුල වලට දඩුවම් වශයෙන් ඔවුන් කුල තත්වයෙන් පහල දැම