LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
්‍රයක් ද කඩාගෙන අවුත් පැලෙහි තබාගෙන විලඳ පාත්‍රයක් පුරා එකතු කරමින් සිටින විට ගන්ධමාදන පර්වතයෙහි නිරෝධ සමාපත්තියට සමවැදී එයින් නැගිට පිඬුසිඟා වඩනා පසේබුදු කෙනකු දැක එම විලඳ සියල්ල උන්වහන්සේගේ පාත්‍රයට පූජාකොට පියුමෙන් පාත්‍රය වසා පිළිගැන්වූහ.පසේ බුදුරජාණන් විලඳ පාත්‍රය රැගෙන මද දුරක් වැඩි කල්හි ඇයට මෙබඳු සිතක් ඇතිවිය. “පැවිද්දන්ට මල්වලින් වැඩක් නැත. මම ඒ මල ආපසු ගෙන පලඳීමි” මෙසේ සිතා ඕ තොමෝ පසේ බුදුන්ගේ පාත්‍රය වසා තිබුණු පියුම ආපසු රැගෙන නැවතත් එය පාත්‍රය වසා ගැනීමට සුදුසු වෙයි සිතා ආපසු පසේ බුදුන්ගේ පාත්‍රය මතම පියුම තබා වැඳ තමා අතින් සිදුවූ වරදට සමාවන මෙන් අයැද සිටියාය.අනතුරුව මෙසේද ප්‍රාර්ථනා කළාය. “මේ විලඳ ප්‍රමාණයට එනම් විලඳ ඇට පන්සියය ගණනටම මට පුතුන් ලැබේවා. පියුම පිදීමේ පිනෙන් උපන් උපන් ආත්මයෙහි පියවරක් පියවරක් පාසා පියුම් පිපේවා” පසේ බුදුවරු ඇය බලා සිටියදීම අහසට නැඟී ගන්ධමාදන පර්වතයට ගොස් එකී පියුම නන්දමූලක ගුහාවෙහි දොරකඩ පාපිස්නක් කොට තැබූහ.සමණගුත්තාවෝ ඒ පිනින් දෙව්ලොව උපන්හ. ඇය පය තබන තබන තැන මහා පියුමක් පහළ වෙයි. ඕ තොමෝ දෙව්ලොවින් චුතව පර්වතය පාමුල එක්තරා පියුම් විලක පිය
ුම් ගැබක උපන්නාය. එම විල සමීපයෙහි එක්තරා තාපසයෙක් වාසය කරයි.දිනක් හෙතෙම මුහුණ සේදීම පිණිස විලට ගොස් ඈත මෑත බලන්නේ වෙනත් පියුම් ගැබකට වඩා විශාල වූ එකී පියුම් ගැබ දැක “මේ පියුම් ගැබ වෙනත් පියුම්වලට වඩා විශාලය. මෙය නො පිපීම තිබෙයි. කිසියම් විශේෂයෙක් මෙහි ඇතැ’යි සිතා දියට බැස එම පියුම කඩා ගැනීමත් සමඟ නෙළුම පිපිණ.තාපස තෙම එම පියුම තුළ සිටි කුමාරිකාවද දැක “තමාගේම දුවකය” යන ස්නේහය උපදවා කුමාරිකාවත් රැගෙනම මල රැගෙන විත් ඇඳ මත තැබීය. ඇයගේ පිනෙන් තාපසයාගේ මාපට ඇඟිල්ලෙන් කිරි එරිණ. ඕ තොමෝ ඒ කිරි බීමෙන් වැඩී පය බිම තබන්නට තරම් වැඩුණාහ. එයින් පසු තබන පියවරක් පාසා පියුම් පිපිණ. ඇගේ රන්වන් වූ ශරීරය කුංකුම මෙන් සුවඳවත් වූවාය.ඈ තම පියා පලවැල සඳහා ගිය කල්හි ආරාමයෙහි හුදකලාව වසයි. දිනක් එක්තරා වැද්දෙක් ආරාමය තුළ තනිවම ඉන්නා කුමාරිකාව දැක ඇය මනුෂ්‍ය දුවක් බව දැන ඒ බව බරණැස් රජුට දැන්වීය. රජතෙම ඒ පුවත ඇසූ මොහොතෙහිම ඇය ගැන පිළිබඳ සිත් ඇත්තේ වැද්දා සමඟ තාපසයා සිටි වනයෙහි ආරාමයට ගොස් තාපසයා වැඳ සුවදුක් කථා පවත්වා එකත්පස්ව හුන්නේය.අනතුරුව රජතුමා තවුස් පිරිකර තාපසයාට පිළිගන්වා “ස්වාමිනි, මෙහි වාසය කිරීමෙන්
කවර ඵලයකද? මා සමඟ ගමට යාමට එනු මැනවැ”යි ඇයදීය. “ඔබතුමා යනු මැනව. මම මෙහිම නවතිමි” යි තාපසයා කී කල්හී “ස්වාමීනි, ඔබ සමීපයෙහි කුමාරිකාවක් වාසය කරන බව ඇසීමි. එය වනාහී පැවිද්දන්ට නුසුදුසුය. ඇය මට පාවා දුන මැනවි.මම ඇය අගමෙහෙසි තනතුරෙහි තබා ආරක්ෂා කෙරෙමි”යි කීය. තාපස තෙමේ රජුගේ වචනය අසා “දුව පදුමවතී” යනුවෙන් ඇය ඇමතීය. ඈ එක වචනයෙන්ම එහි පැමිණ තාපසයාට වැන්දාය. “දුව, ඔබ දැන් යෞවන වයසෙහි සිටින කුමාරිකාවකි. එම නිසා මේ බරණැස් රජු සමඟ යන්නැ”යි හෙතෙම කීය. ඕ තොමෝ “මැනවැ”යි පියාණන් වැඳ අඬමින් සිටියාය. ඒ මොහොතෙහිම රජතුමා ඇයව කහවුණු රැසක් මත්තෙහි තබා අභිෂේක කළේය.පදුමවතී බිසව මාළිගයට පැමිණිදා පටන් රජතුමා වෙනස් ස්ත්‍රියකගේ මුහුණ දෙස හෝ නො බලා පදුමවතීය සමඟම විශ්වාසවන්තව වසයි. මෙයින් අතිශයින් නො සතුටට පත් අනිකුත් අන්තඞපුර ස්ත්‍රීහූ රජතුමා සමඟ රහසින් මෙසේ කීවාහූය. “මහරජ, මෑ වනාහි කතක් නම් නොවෙයි. පියුම් ගැබක උපන් වෙනත් ස්ත්‍රියක් ගැන ඔබ වහන්සේ මීට කලින් අසා ඇත්ද? මෝ තොමෝ ඒකාන්තයෙන් යක්ෂණියකි. වහාම පිටත්කොට හැරිය මැනව“ අන්තඞපුර ස්ත්‍රීන්ගේ මේ කථාව ඇසූ රජතුමා නිශ්ශබ්ද විය. වෛර බැඳගත් ස්ත්‍රීහුද “පසුව අවස්ථාව
ක් ලැබුණු විට කළ යුතු දෙය කරමු” යයි කථිකා කර ගත්හ.මේ අතර රජුගේ පසල් දනව්වක කැරැල්ලක් හට ගෙන එය සංසිඳවීම පිණිස රජතුමා සේනාව සමඟ පිටත්විය. ගර්භණීව සිටි පදුමාවතී බිසව හුදකලාව වාසය කරන කල්හී අන්තඞපුර ස්ත්‍රීහූ “දැන් මැයගෙන් පළිගැනීමට සුදුසු කාලයයි” සිතා ඊට නිසි උපායක් සිතනුයේ ලීයකින් ළදරු රුවක් තනා එය වින්නඹු ගැහැනියට දී “රජබිසව වැදූ කල්හී දරුවා අපට දී මේ ලී කැබැල්ල ලෙයින් තෙමා ඇයට දෙව“යි අණ කළහ.පදුමවතී බිසව නියමිත දිනයෙහි මහාපදුම කුමාරයන් ඇතුළු පන්සියයක් කුමාරවරු වැදූහ. අල්ලස් ගත් වින්නඹු ගැහැනිය වැදූ දරුවන් පන්සියය අන්තඞපුර ස්ත්‍රීන්ට දී ලී කැබැල්ල ලෙයින් තෙමා පද්මාවතී බිසව අතට දී “මෑණියෙනි, මේ තොප වැදූ දරුවාය”යි ලීකඩ ඇගේ ළඟ තැබීය. අන්තඞපුර බිසෝවරු තම තමන් ලැබූ දරුවන් රන් කරඬුවල බහා ගඟෙහි පාකොට යැවූහ.සක්දෙව් රජුගේ ආනුභාවයෙන් එකී කරඬුවල “මේ දරුවෝ බරණැස් රජුට දාව උපන් කුමාරවරු වෙති” යනුවෙන් රජුට පමණක් බලාගත හැකි පරිදි අකුරු කොටා තිබිණ. පසල් දනව්ව ජයගෙන ආපසු පැමිණි රජතුමා පදුමාවතී බිසව ළඟට ගොස් ඇයට උපන්නේ දුවක ද නැතහොත් පුතකු දැ යි ඇසූ විට බිසව මුවින් නො බැණ කරබා ගත්තා ය.සෙසු බිසෝවරු එක
ල්හි දර කොටස රජුට පෙන්වා “බිසව වැදුවේ මෙයය”යි කියා “ඔබගේ අලුත උපන් පුතු වඩාගෙන සුරතල් කළ මැනවැ”යි සිනාමුසු බස් දෙඩූහ. ඒ බස් අසා රජ තෙමේ අතිශයින් ශෝකයට පත්විය. එවිට අන්තඞපුර බිසෝවරු “ස්වාමීනි, අපි කලින්ද කීවෙමු. මෑ වනාහී යකින්නකි.වහාම රජගෙයින් පිටමන් කළ මැනැවැ”යි පැවසුහ. රජතුමා කිසිවක් කරකියා ගත නො හැකිව පදුමවතී බිසව රජගෙයින් පිටමන් කළේය. පසේ බුදුන්ට පිදූ මල නැවත ආපසු ගැනීමේ අකුසලය නිසා බිසවගේ සියලු යස ඉසුරු පිරිහිණ. ශරීර වර්ණයද අතුරුදහන් විය.ඕ තොමෝ අසරණව හුදකලාව මඟට බැස එක්තරා වයස්ගත ස්ත්‍රියකගේ අනුකම්පාව ලැබ ඇගේ ගෙයි නතර වූවාය.රජතුමා යුද්ධයෙන් ජයගෙන, තම අනිකුත් බිසෝවරු සමඟ දිය කෙළියට ගොස් නහා අවසන් කොට සිටි කල්හි අන්තඞපුර ස්ත්‍රීන් විසින් දියෙහි දමන ලද කරඬු පන්සියය මස් කරන්නන්ගේ දැලට අසුව ඒවා රැගෙන ආ කෙවුලෝ රජුට දුන්හ. රජතුමා “මේ කුමක්දැ”යි ඔවුන්ගෙන් ඇසූ කළ ඔවුහු “නොදනිමි” යි කීහ.එකල්හි රජ්ජුරුවෝ මුල්ම කරඬුව විවෘත කොට එහි තුළ හුන් මහාපදුම කුමාරයා දැක එහි ලියා තිබුණු අකුරුද කියවා ක්‍රමයෙන් අනික් කරඬුද විවෘත කොට බැලූහ. එහි හුන් අනික් රජකුමාරවරු සාරසිය අනූ නව දෙනා ද දැක පන්සියයක් රාජ
කුමාරවරු මහ පෙළහරින් රජගෙට වැඩම වූහ. “මා අනුන්ගේ බස් අසා මාගේ අග මෙහෙසුන් පදුමාවතී බිසව පිටමන් කරන ලද්දේය.වහා ඇය සිටින තැනකින් කැඳවාගෙන එව“යි රජතුමා රාජ පුරුෂයන්ට අණ කෙළේය. මෙහෙසිය සිටින තැනක් දන්නා කෙනෙක් ඇත්නම් මේ මසු දහස ගනීවා”යි නියමකොට බෙර ලැවූහ. එකල්හි පදුමාවතී බිසව නැවතී සිටි වීථියට මඟුල් ඇතු ගිය කල්හී ඈ තම යෙහෙළි මැහැල්ලට කථා කොට “අම්ම, මසු දහස ගනුවය”යි කීවාය.එකල්හි මැහැල්ල මසු දහස ගෙන තමන් ගෙයි ඉන්නා පදුමාවතී බිසව දැක්වූවාය. රාජ පුරුෂයෝ බිසව හැඳින මහත් වූ පෙළහරින් යුතුව රජ ගෙදරට කැඳවාගෙන ගියාහූය. පන්සියයක් රාජකුමාරවරු තම මව් බිසව පිරිවරා ගත්හ. එකල්හි රජතුමා “මාගේ අග මෙහෙසිය සමඟ පන්සියයක් පුත්‍රයන් මගෙන් වෙන් කළ මේ දුෂ්ට ස්ත්‍රීන් සියල්ල අග මෙහෙසියගේ දාසියන් බවට පත් කරමි”යි ඔවුන් සියලු දෙනාම දාසියන් කළේය. පදුමවතී බිසව ඔවුන්ට සමාව දී දාසි භාවයෙන් මුදවා කුමාරවරුන්ගේ කිරිමව් තනතුරු දී තමන් මහා පදුම කුමාරයන් වැඩූහ.පන්සියයක් රාජ කුමාරවරු සත්හැවිරිදි කල්හි දිනක් පිය රජු සමඟ උයන් කෙළියට ගොස් එහි පස්පියුම් පිපී ගිය විලක ක්‍රීඩා කරමින් හුන්හ. එසේ ක්‍රීඩාකරන කල්හි අලුත් පියුම් පිපෙන ස
ැටිත් පරණ පියුම් වෙලී දිරා යන සැටිත් දුටු රජකුමරුවෝ ඒ ගැන සිත යොමු කොට සියල්ල අනිත්‍යයය, වෙනස්වන සුළු යයි විදර්ශනා වඩමින්ම පසේ බුදුබව ලැබූහ. පන්සියයක් පසේ බුදුවරු පියුම් පන්සියයක කෙම්පිට වැඩ සිටි කල්හී උන්වහන්සේලා පසේ බුදුබව ලැබූ බව නො දත් රාජ පුරුෂයෝ සවස් වේලෙහි “ස්වාමීනි, ආපසු රජ ගෙදරට වැඩිය මැනවැ”යි දැන්වූහ.උන්වහන්සේලා මුවෙන් නො බැණ වැඩ හුන්හ. එදා රාත්‍රීයෙහි උන්වහන්සේලා එහිම වැඩහුන් සේක. පසු දින රාජපුරුෂයන් කලින්දා මෙන් “දේවයන් වහන්ස, මාළිගාවට වඩිනු මැනවැ”යි කී කල්හි උන්වහන්සේලා පිළිතුරු දෙමින් “අපි රාජ කුමාරවරු නොවෙමු. පසේ බුදුවරු වෙමු”යි පවසා ගිහි ස්වභාවය හැර පැවිදි වෙස්ගෙන අහසින් ගොස් ගන්ධමාදන පර්වතයටම ගියාහූය.පදුමවතී බිසව එපවත් අසා “මම බොහෝ පුතුන් ඇත්තියක් වීමි. දැන් එකම පුතෙකුත් මට නැත්තේ” යයි බොහෝ ශෝකයට පැමිණ එම ශෝකයෙන්ම මිය පරලොව ගොස් රජගහනුවර හස්ත කර්මාන්ත කොට ජීවත්වන කුලගෙයක උපන්නාය. වැඩිවිය පත් කල්හී එක්තරා කුලගෙයකට පාවා දෙනු ලැබූ ඇය දිනක් තමන්ගේම ගිය ජාතියෙහි පුත්‍රයන් වූ පන්සියයක් පසේ බුදුන්ට මහදන් දී අවසානයේදී නිලුපුල් මල් පුදා මේ පින්කමෙහි අනුසසින් මතු උපනූපන් ජාති
මාගේ ශරීර වර්ණය නිලුපුල් පැහැය වේවා”යි ප්‍රාර්ථනා කළාය.පසේ බුදුවරු ඇයට අනුමෝදනා ගාථා පවසා ගන්ධමාන පර්වතයටම වැඩියාහුය. ඕ තොමෝ පසු කාලයේදී අපමණ පින් රැස්කොට දෙව්ලොව ඉපිද අපගේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙහි සැවත්නුවර සිටු කුලයක උපන්නාය. ඇගේ ශරීරය නිල් උපුල් මල්වල වර්ණයෙන් බැබළෙයි. ශරීරයෙන් නිල් උපුල් මල් සුවඳ විහිදෙයි. මේ නිසා ඇයට උප්පලවණ්ණා යයි නම් තැබිණ. ඇගේ රූප සම්පත්තිය ගැන ඇසූ සියලු දඹදිව රජවරු ඇය පාවා ගැනීමට කැමැත්තෙන් පියා වෙත පණිවිඩ එවූහ.එක් අයකුට ඇයව විවාහ කරදීමෙන් බොහෝ දෙනකු තමා සමඟ විරුද්ධ වන බව සැලකූ හෙතෙම තම උපුල්වන් කුමරියගෙන් “පැවිදිවීමට කැමතිදැ”යි අසා ඇගේ බලවත් කැමැත්තට අනුව පැවිදි කරවීය. උත්පලවණ්ණා භික්ෂුණිය පැවිදිව නොබෝ කලකින් දැල්වෙන පහනක පහන් සිළුවක් නිමිති වශයෙන් ගෙන තේජෝ කසිණය අරමුණු කොට ධ්‍යාන වඩා එයම පාදක කොට රහත් වූවාය. සෘද්ධිමත් භාවයටද පත්වූවාය.උත්පලවණ්ණා තෙරණිය වනාහී බුදුරජාණන් වහන්සේ සැවැත් නුවර යමක මහා ප්‍රාතිහාර්ය පෑමට සූදානම්ව සිටි අවස්ථාවෙහි එතැනට පැමිණ “ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ අවසර දෙන්නේ නම් මම ප්‍රාතිහාර්ය පාන්නෙමි”යි කීවාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය අරමුණ
ු කොට ගෙන භික්ෂුණීන්ට අග්‍රස්ථාන දෙන අවස්ථාවක මෙම උප්පලවණ්ණා භික්ෂුණියට ඍද්ධිමත් භික්ෂුණීන් අතර අග්‍රස්ථානය දුන් සේක.ෂෑං商ක්‍රි.පූ. 1600 ප.–ක්‍රි.පූ. 1046 ප.කහ ගංගා නිම්නයෙන් ෂෑං රාජවංශ යුගයට දිවෙන උසස් ස්තරීභූත සමාජයන්හි නටබුන් හමුවී ඇත.තත්ත්වයරාජධානියඅගනුවරයින් (නූතන ඇන්යැං)පොදු භාෂාවන්පැරණි චීනආගම චීන ජන ආගමරජයරාජාණ්ඩුවරජ ඓතිහාසික යුගයලෝක යුගය• ස්ථාපිත කළේ ක්‍රි.පූ. 1600 ප.• චෞ අභිභවනය ක්‍රි.පූ. 1046 ප.වර්ග ප්‍රමාණයඇස්ත. ක්‍රි.පූ. 1122[1]1,250,000 km2 (480,000 sq mi) පූර්වප්‍රාප්ති වනුයේඅනුප්‍රාප්ති වනුයේෂියා රාජවංශයචෞ රාජවංශයවර්තමානයේ මෙය අයත් වන්නේ චීනයකහ ගඟ නිම්නය ආශ්‍රිත පිහිටි ෂැන්ග් රාජවංශයෂෑං රාජවංශය (චීන: 商朝; පින්යින්: Shāng cháo) හෙවත් ‍යින් ‍රාජවංශය (殷代; Yīn dài), ක්‍රි.පු. 1600 සිට ක්‍රි.පු. 1100 වනතෙක් චීනයේ කහ ගං ඉවුරේ පැවති ලොව දෙවන චීන රාජවශය ලෙස හැදින්වේ. ෂැංග් රාජවශයේ සිටි චීන චරිත පිළිබද තොරතුරු සහ චීනයේ එම කාලවකවානුවේ දී භාවිතා කළ සෙක්සැනොරි වක්‍රය (Sexagenarian Circle) දිව්‍යමය නැටි  (Heavenly Stems) සහ මානුෂික අතු (earthly brancle
es) පිළිබදව හැං රාජවංශය (Han Dynasty) ශිප් (Shijil)ග්‍රන්ථයේ දක්වා ඇත.මෙම සෙක්සැජෙනාරි වක්‍රය, දිව්‍යමය නැටි සහ මානුසික අතු භාවිතා කිරිමෙන් චීනයේ එම කාලවකවානුවට අදාල දේශපාලනය, ආර්ථිකයථ සංස්කෘතිය , ආගම, භූගෝලීයද්‍යාව, තාරකා විද්‍යාව දින සටහන්, චිත්‍ර කලාව සහ ‍ෙඖෂධ පිලිබද නිමිති ප්‍රකාශ කර ඇත. වර්තමානයේ අනියැංග් (Anyang) ලෙස හදුවන නගර අතීතයේ දී ෂැංග් ජනාවාසයේ ප්‍රධාන නගරයක් වන සිං ලෙස හදුනාගෙන තිබේ. මෙම ප්‍රදේශයේ සිදු කළ කැණිම් වලින් සිං රාජධානියේ රජවරුනේගේ යැයි සැළකිය හැකි සොහොන් 11 ක් රජමාලිගයක අඩිතාලමක් සහ විවිධ පුද පුජා සදහා භාවිතා කරන ලද යැයි සැළකිය හැකි පුජ භුමියක් ද සොයා ගන්නා ලදී. මෙම පුජා භුමියේ තිබි බිලි දිම සදහා යොදාගත් මනුෂ්‍ය සහ සත්ත්ව අස්ථි සොයාගෙන තිබේ. කැණිම් කටයුතු වලින් සොයාගත් ලෝකඩ, පාෂාණ, ජේඩ් සහ අස්ථි මෙවලම් වල ඇති ශිල්පිය නිවාස අනුව ඉතා උසස් ශිෂ්ඨාචාරයක් මෙම යුගයේ පැවති බව නිගමනය කළ හැකිය. ඉතිහාසයෂැංග් රාජවංශය කැරළි නායකයෙකු විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලද බව කියවේ. මුලින්ම කෘෂිකර්මාන්තය පමණක් එහි ජිවනෝපාය වු අතර පසුව දඩයම් කිරිම සහ සත්ත්ව පාලනයද රාජධානියේ
තුළ දක්නට ලැබිණි. ෂැංග් රාජවංශයෙහි රජකම පාරම්පරිකව උරුම වුවකි. ෂැංග් රාජධානියෙහි අගනගරය ලෙස සිං නගරය සැළකුණු අතර එහි රජමැදුර ද පැවතිණි. රජතුමා පුරවැසියන්ගේ මුතුන් මිත්තා ලෙස සැලකු අතර ඔහු ආත්ම වන්දනා කරන්නන්ගේ ආමෙහි ප්‍රධාන පූජකවරයා ද විය. එම නිසා මරණින් මතු ජීවිතයේ ප්‍රයෝජනය සදහා ඔහු මරණය‍ට පත් වු පසු රජතුමා විසින් පරිහරණය කරන ලද වටිනා භාණ්ඩ ඔහු හා මිහිදන් කරනු ලැ‍බු අතර සියගණක් වහලුන් ද පණපිටින් ඔහු වැළලුවේය. අතිශයින් දියුණුවට පත් ලිඛිත භාෂාව ෂැංග් හට තිබුණු අතර එය කාලයක් සමග සංව්රධනය වු බවට සාක්ෂි පවති. ලෝකඩ භාණ්ඩ සහ මැටි භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය ඉතා ඉහළ මට්ටමක පැවතිය අතර සංගීත භාණ්ඩ ද එම යුගයේ පැවති බවට සාක්ෂි පවතී.ෂැන්ග් රාජවංශය පිළිබඳ ලේඛන ගත වී ඇත්තේ 13 වන ශත වර්ෂයේ දී ය. පුරාවිද්‍යා සාධක අනුව මෙම රාජවංශය ක්‍රි. ව. 1600 – 1046 දක්වා දිවයයි. ෂැන්ග් රාජවංශය කොටස් 2 කට බෙදී ඇත. 1 වන කොටස ඒර්ලිගැන්ග් හා ෂෙන්ග්  ෂෝ  (1750 – 1045) දක්වා දිවයන අතර, 2 වන කොටස ෂොහැන්ග් හෝ සින්ග් දක්වා පැතිර යයි. ෂැන්ග්  රාජවංශය තුළ රජුන් 13 දෙනෙක්ගේ පාලන කාලයන් ඇතුලත්ව ඇත. චීන ජනතාව මේ කාලයේ විවිධ දෙවිවරුන්
වන ජලජ දෙවියන්, අහස් දෙවියන්  හා බලවත් දෙවිකෙනෙකු වන ඇන්ග්ඩි නමස්කාර කොට ඇත. මොවුන් අතර තිබු තවත් විශ්වාසයක් වන්නේ තමන්ගේ ඥාතීන් මියගිය පසු දෙවියන් බවට පත් වී තමන්ගෙන් නමස්කාර බලපොරො‍ත්තු වෙන බවයි. 1500 කාලයේ චීනුන් අනාගතය කීමට අස්ථි භාවිතා කර ඇත. ස්වාභාවික බලයක් වන ටයාන් (‍දෙව්ලොව) බලවේගයට ද නමස්කාර කර ඇත. දෙව්ලොව ආඥාපනත මඟින් දෙවියන් විසින් චීනය පාලනය කරන්නට දෙවිකෙනෙක්  තෝරා ගත්හ. රැජින හෝ රජු විසින් මෙම පනත නැති කළහොත් ස්වාභාවික විනාශ, අහිමි වීම් හා වෙනත් පාලකයෙකු පත් වීම් විය හැකි බව විශ්වාස කළේය. පුරාතන ඉතිහාසය‍‍ට අනුව ෂැන්ග් රාජවංශය තම පාලන අගනුවර 6 වතාවකට මාරු කොට ඇත.සටහන්↑ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D. (December 2006). "East-West Orientation of Historical Empires and Modern States". Journal of World-Systems Research. 12 (2): 219–229. ISSN 1076-156X.vteෂෑං රාජවංශයේ රජවරුෂෑ රජවරුටෑංඩා ඩිංතායි ජියාවායි බිංචොං රෙන්වෝ ඩිංඩා ගෙංෂියාඕ ජියායොං ජිඩා වුචොං ඩිංවයි රෙන්හේ දන් ජියාසූ යිසූ ෂින්ක්වියෑං ජියාසූ ඩිංනන් ගෙංයැං ජියාපැන්
ගෙංෂියාඕ ෂින්ෂියාඕ යිවූ ඩිංසූ ගෙංසූ ජියාලින් ෂින්කං ඩිංවූ යිවෙන් ඩිංඩි යිඩි ෂින්ෂියා → ෂෑං → චෞ → චින් → හන් → 3 රාජධානි → ජින් / 16 රාජධානි → උ. සහ ද. රාජවංශ → සුයි → තාං → 5 රාජවංශ සහ 10 රාජධානි → ලියාඕ / සොං / බ. ෂියා / ජින් → යුවාන් → මිං → චිං → නූතන චීනය: (චී.ස./ම.චී.ස.)ජූලියන් දින දර්ශනය යනු ක්‍රිපූ 46 දී (708 AUC) රෝමානු දින දර්ශනයට ජූලියස් සීසර් විසින් සිදු කල ප්‍රතිසංස්කරණයක ප්‍රතිඵලයකි.ක්‍රිස්තියානියේ ඉතිහාසය යන්නට කිතුනු දහමේ සහ පල්ලියේ ඉතිහාසය ජේසූස් වහන්සේ, උන්වහන්සේ ගේ අනුගාමිකයෝ හැත්තෑ දෙනා හා අපෝස්තුලූවරු දොලොස් දෙනා ගේ කාලයේ සිට වර්තමානය දක්වා අයත් වේ. ක්‍රිස්තියානිය යනු ජේසූස් වහන්සේගේ අනාවරණ මත බිහිවූ ඒකදේව වාදී ආගමකි. බොහෝ කිතුනු නිකායන් හි පල්ලිය යන්න ජේසූස් වහන්සේ මනුෂ්යා වර්ගයා ගේ ගැලවීම සඳහා පිහිටුවනු ලැබූ සංවිධානය යන්න සලකයි. මෙම අර්ථය ඇතැම් විට මහා පල්ලිය (හයි චර්ච්) යන වදන වර නංවයි. මින් වෙනස්ව කුඩා පල්ලිය (ලෝ චර්ච්) යන්න ජේසූස් වහන්සේ සහ අනුගාමිකයා අතර පෞද්ගලික සම්බන්ධයක් නිරූපණය කරයි.කිතුනු දහම පළමුවන සියවසේ යෙරුසලමේ දී යුදෙව්වන් කේන්
ද්‍ර කොට  ඇතිවූ නමුත් සීඝරහයියෙන් රෝම අධිරාජ්ය පුරා ව්‍යාප්ත වී පසුව ආර්මේනියාව, ඉතියෝපියාව, ජෝර්ජියාව, අසිරියාව, ඉරානය, ඉන්දියාව හා චීනය වැනි ඉන් පිටත රටවල් කරාද පැතිරුණි. මුලින් බැහැර කළ ද කරඝර මයෙන් එය ආර්මේනියාවේ රාජ්යං ආගම බවට 301 දී හෝ 314 දීත්, ඉතියෝපියාවේ රාජ්යර ආගම බවට 325 දීත්, ජෝර්ජියාවේ රාජ්යී ආගම බවට 337 දීත්, ඉන්පසු රෝම අධිරාජ්යෝයේ රාජ්යහ ආගම බවට 380 දීත් පත්විය. දේශ ගවේෂණ යුගයේ දී එය ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වී ලොව විශාලතම ආගම බවට පත්විය.ඉතිහාසය පුරා මෙම ආගම විවිධ විභේදනයන්ට හා සෙෙද්ධාන්තික මතවාදයන් ට බඳුන් වු අතර විවිධ නිකායන්ට බෙදී ගියේය. මින් විශාලතම නිකාය දෙක වන්නේ රෝමානු කතෝලක පල්ලිය හා පෙරදිග ඕතඩොක්ස් පල්ලිය යි. නමුත් ඔරියන්ටල් ඕතඩොක්ස් වැනි පෙරදිග නිකායන් ද, ප්රො තෙස්තන්ත පල්ලිය සහ වෙනත් නිකායන් ද කිතුනු සමාජයෙන් විශාල පර්න තිශතයක් නිරූපණය කරති.බටහිර - පෙරදිග නිකාය භේදය11 වන සියවසේ දී රෝමය සහ කොන්ස්තන්තිනෝපලය අතර මහා නිකාය භේදය ඇතිවූ අතර එය බටහිර පල්ලිය වන රෝමානු කතෝලික දේවස්ථානය පෙරදිග ඕතඩොක්ස් පල්ලියෙන් වෙන් කිරීමට සමත් විය. පීතෘපුත්රජ වාක්යාංශ වැනි න්යා
යාත්මක කරුණුත් පාප්වහන්සේගේ අණසකත් වෙන්වීමට හේතු විය. ලතින් සහ ග්‍රීකයන් අතර සංස්කෘතික හා භාෂාත්මක වෙනස්කම් මෙම බෙදීම වඩාත් තීව්ර කළේය. මීට පෙරද පල්ලියේ බටහිර සහ පෙරදිග කොටස් නිරන්තර ගැටුම් වල නිරත ව සිටියෝය.බටහිර-පෙරදිග නිකාය භේදය හෙවත් මහා නිකාය භේදය පල්ලිය බටහිර ලතින් හා පෙරදිග ග්‍රීක ලෙස ශාකා දෙකකට බෙදනු ලැබීය. එය බටහිර කතෝලිකවාදය හා පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් වාදය ලෙසින් ද හැඳින්වේ. මෙය කැල්සිඩන් කවුන්සිලයේ නියෝග පිළිගැනීම ඇතැම් කණ්ඩායම් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසු එවැනි සිදුවීමක් සිදුවූ පළමු අවස්ථාව වන අතර එම සිදුවීමට වඩා අතිශය වැදගත්කමක් උසුලයි. සාමාන්යයෙන් 1054 ලෙස දින සටහන් වූවද බටහිර-පෙරදිග නිකාය භේදය ඇත්ත වශයෙන්ම ලතින් සහ ග්‍රීක කිතුනුවන් අතර කාලාන්තරයක් පුරා පැවති ගැටුම් වල ප්‍රතිඵලයකි.මහා භේදය නිල වශයෙන් ඇරඹියේ 1054 දී කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ පූජකපීතෲ මයිකල් සෙරුලරියස් පාප්වහන්සේ ගේ නියෝජිතයන් ව ආගමෙන් නෙරපා හැරීම කරණකොට ගෙන එතුමාව නෙරපා හැරීම හේතුවෙනි. මෙය සමථයකට පත් කිරීමේ උත්සාහයෝ 1204 දී (ලියොන් හි දෙවන කවුන්සිලය) හා 1439 දී (බේසල් හි කවුන්සිලය) සිදුකරන ලද නමුත් අසාර්ථක විය. 1965 දී පා
ප්වහන්සේ විසින් නෙරපාහැරීම් නිශ්ප්‍රභා කරනු ලැබූවද විභේදනය තවමත් පවතී.කණ්ඩායම් දෙකම මුල්කාලීන පල්ලියෙන් පැමිණියෝ වන අතර දෙපිරිසම තම විරුද්ධ පාර්ශ්වික බිෂොප්වරුන්ගේ අපෝස්තලික සන්තතිය සහ සක්රමේන්තුව පිළිගනිති. දෙපිරිසම රෝමයේ බිෂොප්තුමාගේ ප්‍රධානීත්වය පිළිගන්නා නමුත් පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් මතවාදීන් මෙය වෙනත් දියෝකිසීස වල පැවිද්දන් අරභයා සීමා සහිත බලපෑමක් ඇති ගෞරවීය ස්ථානයක් පමණක් ලෙස සලකයි.පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් මතවාදයට අනුව පාප්වහන්සේ අධිරාජ්යමය චරිතලක්ෂණ විදහා දැක්වීම පල්ලියේ සම්ප්‍රදාය හා එක්ව නොයයි.මෙහි අවසාන බිඳ වැටීම සිදුවූයේ 1204 දී පැවති හතරවන කුරුස යුද්ධයේ දී කොන්ස්තන්තිනෝපලය අල්ලාගෙන පරාජය කිරීමෙනි. කෙසේ වුවද පෙරදිග කිතුනුවන්ට එරෙහි රෝමානු කතෝලික කුරුස යුද්ධ මධ්‍යධරණියට පමණක් සීමා නොවීය. කොන්ස්තන්තිනෝපලය හා ශුද්ධවූ ප්‍රඥාවේ දේවස්ථානය අල්ලාගෙන ලතින් අධිරාජ්ය පිහිටුවීම  ඕතඩොක්ස් බයිසැන්තින් අධිරාජ්ය බිඳදැමීම සඳහා සිදුකරන ලද කියාමාර්ගයක් ලෙස අදටත් ද්වේශ දර්ශණයට ලක්වෙයි. පෙරදිග සිටි බොහෝ දෙනා බටහිර ක්‍රියාකලාපයෝ බයිසැන්තින් අධිරාජ්යය දුර්වල කළ මූලික හේතූන් ලෙස දුටුවෝය. මෙය ක්‍රරමයෙන් අධිරාජ්
යය ඉස්ලාමය මගින් පරාජය කිරීම දක්වා වර්ධනය විය. 2004 දී දෙවන ජුවාන් පාවුළු පාප්වහන්සේ 1204 දී කොන්ස්තන්තිනෝපලය අල්ලා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් නිල සමාව අයැදීමක් සිදු කළේය. කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ පූජක ප්රධානී බර්තොලමිව් විසින් එය නිල ලෙස භාරගන්නා ලදී. මේ කාලයේදී ශුද්ධ ධාතු වස්තුව හා වෙනත් බොහෝ දේ සොරාගන්නා ලද අතර එයින් බොහොමයක් බටහිර යුරෝපීය නගරවල සහ විශේෂයෙන්ම වෙනිසියේ ඇත.සිරගතව සිටි යුගය1453 දී ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යය විසින් බයිසැන්තින් අධිරාජ්‍යය බිඳ දමන ලදී .  මේ වන විට ඊජිප්තුව දශක හතක් මුළුල්ලේ මුස්ලිම් පාලනය යටතේ පැවතුණි.  මේ වන විට රුසියානු ඕතඩොක්ස් නිකාය ඉතාමත් ප්‍රබලව පැවති අතර රුසියානුවෝ මොස්කව් නුවරට කොන්ස්තන්තිනෝපලය සම්බන්ධයෙන් ඇති සංස්කෘතික ඥාතීත්වය හැඟවෙන පරිදි තුන්වන රෝමය යැයි ව්යවහාර කළෝ ය.  ඔටෝමාන් පාලන කාලය තුල ග්‍රීක  ඕතඩොක්ස් දේවස්තානය ප්රමාණවත් ස්වාධීන බලතල ලබාගත්තෝ ය. සමස්ත ග්‍රීක  ඕතඩොක්ස් දේශයේ (මෙය ඔටෝමාන් පරිපාලක ඒකකයකි) පරිපාලක නායකයා සමස්ත අධිරාජ්‍යයේ ම  ඕතඩොක්ස් වැඩ කටයුතු භාරව ක්‍රියා කළේ ය.  ස්ටාව්රොනිකිටා ආරාමය අග්නිදිග ස්වරූපයබටහිරින් වෙන්වීම14
53 දී ඔටෝමාන්වරු බයිසැන්තියානු අධිරාජ්ය ආක්රමණය කිරීම සහ කොන්ස්තන්තිනෝපලය බිඳ වැටීම නිසා බෝල්කින් සහ යුරෝපයට නුදුරු  ඕතඩොක්ස් සමාජය එක්වරම බටහිරින් වෙන් විය. ඉන්පසු පැමිණි වසර 400 පමණ කාලයේදී එයට ආගමිකව සහ සංස්කෘතිකව ඉතා වෙනස් වූ ඉස්ලාමීය ලෝකයත් සමග ජීවත් වන්නට සිදු විය. ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයෙන් පිටස්තරව පැවති එකම  ඕතඩොක්ස් නිකාය වනුයේ රුසියානු  ඕතඩොක්ස් නිකාය පමණි. මෙම භෞමික සහ බුද්ධිමය විභේදනය හේතුවෙන් පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් මතවාද ප්‍රතිසංස්කරණ සමයේ දී නොනැගුණි. එමනිසා වැදගත් මතවාදී විවාද  ඕතඩොක්ස් වරුනට ආගන්තුක හා නොවැදගත් වේ. ඔවුන් කිසි විටෙක ප්‍රතිසංස්කරණ  තම දේවධර්ම හැදැරීම් තුලට වැදගත්තේ නැත.ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයේ ආගමික නිදහසබයිසැන්තින් අළු මතින් නැගී සිටි නව ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යය ප්‍රථමික හෝ ම්ලේච්ඡු එකක් නොවීය. ඉස්ලාම් ධර්මය ජේසුස් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ට ශාස්තෲවරයෙක් ලෙස පිළිගත් අතර ක්‍රිස්තියානි භක්තිකයන් ප්‍රධාන ග්‍රන්ථයට අයිති මිනිසුන් ලෙස සැළකීය. මෙහෙමුට් ද කොන්කරර් දේවස්තාන වලට ඡන්දයෙන් නව පූජකවරයෙක් පත්කර ගැනීමට අවසර දුන්නේය. හාජියා සොෆියා සහා පාතිනන් වැනි සියවසකටත් අධික කාලයක් ක්‍
රිස්තියානි දේවස්තාන ව පැවති ස්ථාන මුස්ලිම් පල්ලි බවට වෙනස් කළ ද කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ හා වෙනත් ස්ථාන වල පිහිටි තවත් බොහෝ දේවස්තාන ක්‍රිස්තියානි පාලනය තුලම පැවතුණි. ඉස්ලාම් නීතිය ජාතිය හා ආගම අරභය කිසිදු විවිධත්වයක් නොකරන බැවින් සියලූම ක්‍රිස්තියානුවන් ඔවුනගේ ජාතිය හා භාෂාව නොතකා එකම ඒකකයක් ලෙස සලකන ලදී . එබැවින් ඉහලම නිලය වන පූජක පීතෲ විසින් එත්නාච් නම් වූ සිවිල් හා ආගමික ප්‍රධානී නිලයක් සමස්ත ක්‍රිස්තායානි  ඕතඩොක්ස් ජනගහනය උදෙසා ඇතිකරන ලදී. මේ ආකාරයට ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ ක්‍රිස්තියානි දේවස්තාන කොන්ස්තන්තිනෝපලය යටතේ පැවතිය ද එහි නෛතික හා අනෙකුත් බලතල ඉතා විශාල විය.කෙසේවුවද යාඥාවේ නිදහස සහ එක්රැස්වීමේ නිදහස ඇතුළු මේ බොහෝ දැ න්යායාත්මක ව පැවතියද ප්‍රයෝගිකව ක්‍රියාත්මක වූයේ කලාතුරකිනි.  පූජ්යපීතෲ ගේ සියළු බලතල සුල්තාන්ගේ අණසක ට නතුව පැවතුනි. සියලූම ක්‍රිස්තියානිකයන් දෙවන පන්තියේ ජනතාව ට වඩා මදක් ඉහල තලයකින් සැලකුණි. තුර්කියේ   ප්‍රරචණ්ඩත්වය මිත්යා  ප්‍රවාද නොවන අතර මිත්යාදෘෂ්ටික ක්‍රිස්තියානුවා එහි පහර කෑමට වැඩිවශයෙන් ම ලක් වී යැයි සිතිය හැක. මුස්ලිම් වරුන් අතර ක්‍රිස්තියානි ආගම ප්‍රචාරණය භය
ානක සහ සිදුකළ නොහැකි කියාවක් වූ නමුත් ඉස්ලාම් බවට හැරවීම සඳහා පූර්ණ නෛතික රැකවරණය ලැබුණි. ඉස්ලාම් බවට හැරවුණු අයෙක් නැවත  ඕතඩොක්ස් නිකායට පැමිණියේ නම් ඔහුව මිත්‍යාදෘෂ්ටිකයෙක් ලෙස සලකා මරා දැමුණි. නව දේවස්තාන ඉදිකිරීම තහනම් වූ අතර ඝන්ඨා නාදය පවා නීති විරෝධී වියග කිස්තියානි අධ්යාපනය සම්පූර්ණයෙන් ම නවතා දැමීම හෝ මූලික දත්ත පමණක් ලබා දීම සිදුවිය.ඕතඩොක්ස් පල්ලිය බොහෝ විට තුර්කි  ව්යාපාරයට මැදි විය. පූජ්ය පීතෲ ධූරය කිහිප වරක් ම වැඩිම මුදලක් ලබා දෙන්නා ට පැවරුණු අතර එම මුදල් පියවා ගැනීමට පූජ්ය පීතෲන් තම ජනතාව හා බිෂොප් වරු මත අධික බදු බරක් පැටවී ය. කිසිදු පූජ්ය පීතෲ ධූරයක් කිසි කළෙක සුරක්ෂිත නොවී ය. 15 හා 19 සියවස් අතර පූජ්ය පීතෲන් කිහිප දෙනෙකු තම කාර්යාල්ය තුලදී ස්වභාවික මරණ අත්විඳී ය. බලෙන් පැහැරගෙන යාම් පිටුවහල් කිරීම් එල්ලා මරා දැමීම් දියේ ගිල්වීම් හා විෂ ශරීරගත කිරීම් පිළිබඳව පැහැදිලි සටහන් ඇත .පල්ලිය සහ ඉතාලියානු පුනරුදය (1399–1599)මයිකල්ඇන්ජිලෝ ගේ පියෙටා මූර්තිය ශාන්ත පීතර බැසිලිකාව වතිකානයපුනරුද සමය විශාල සංස්කෘතිය වෙනසක් සහ පෙරලියක් කල සමයක් විය. රෝම නගරයේ කතෝලික පල්ලි
ය සහ පාප් පදවිය පවා පුනරුදයේ බලපෑමට නතුවිය. අනෙක් අතට මෙය විශාල කලා සහ ගෘහ නිර්මාණාත්මක විභූතියක යුගය වූ අතර මයිකල්ඇන්ජිලෝ, බ‍්‍රමන්ටේ, රෆායෙල්, ඩොනාටෙලෝ සහ ඩා වින්චි වැනි කලාකරුවනට පල්ලියේ සමාව ලැබුණි. ධනවත් ඉතාලියානු පවුල් පාප් පදවියද ඇතුලූව වෙනත් ප‍්‍රධාන බිෂොප් ධූර තම පවුල් සාමාජිකයනට ලැබීමට කටයුතුකල අතර එවැනි ඇතැම් පාප්වරු දුරාචාරය සම්බන්ධයෙන් ද ප‍්‍රසිද්ධ විය. හයවන ඇලෙක්සැන්ඩර් සහ හත්වන සික්ස්ටස් එයට උදාහරණ වේ.පල්ලියේ ප‍්‍රධානියා වීමට අමතරව පාප්වහන්සේ ඉතාලියේ වැදගත් ලෞකික නායකයෙක් ද විය. ඇතැම් පාප්වහන්සේලා ඉතාලියානු ප‍්‍රභූන් සමග තරග වැදීමට මෙන් පෞද්ගලික පරිභෝජනයට මෙන්ම නවීකරණය කිරීම් හෝ ඉදිකිරීම් වැනි පොදු කටයුතු සඳහා ද බොහෝ සේ ධනය යෙදෙවුවෝය. මෙම ක‍්‍රමය අද ද ඉතාලියේ දක්නට හැක. පැරණි කොන්ස්ටන්ටිනියන් බැසිලිකාව මත ශාන්ත පීතර බැසිලිකාව ගොඩනගනු ලැබුවේ මෙම අවධියේ දී ය. එමෙන් ම මෙකල ග‍්‍රීක සංස්කෘතිය සමග බොහෝ සබඳතා පැවති සහ දර්ශනය, කාව්‍යය, සාම්භාව්‍ය අලංකාරෝක්තිය වැනි නව ඉගැනුම් මාර්ග වලට දොරටු විවර වූ යුගයක් විය.ප‍්‍රතිකූල ප‍්‍රතිසංස්කරණප‍්‍රතිකූල ප‍්‍රතිසංස්කරණ හෝ කත
ෝලික ප‍්‍රතිසංස්කරණ යනු ප්‍රොතෙස්තන්ත ප‍්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වූ කතෝලික පිළිතුර විය. කතෝලික ප‍්‍රතිසංස්කරණයේ සාරය වූයේ සාම්ප‍්‍රදායික ක‍්‍රියාකාරකම් සඳහා නවමු අර්ථදැක්වීමක් ලබා දී කතෝලික මතය ලෞකික සහ සදාචාරාත්මක ප‍්‍රතිසංස්කරණ සඳහා මාර්ගය ලෙස හුවා දැක්වීමයි. එසේම මෙය ව්‍යාප්ත වන ප්‍රොතෙස්තන්ත නිකාය සඳහා ද පිළිතුරක් විය. එබැවින් මෙය පාදිලි වරුන් ගේ මනා පුහුණුව සඳහා ජේසුයිට් වැනි නිකායන්ද සෙමනේරිද ඇතිකළ අතර සුප‍්‍රක‍්‍රට ධර්ම ඨුත ගමන් ද සංවිධානය විය. එසේම නව අධ්‍යාත්මික මුහුණුවර සාම්ප‍්‍රදායික ක‍්‍රමවේද ඔස්සේ ඇතිකිරීම ද සිදුවිය. ස්පාඥ්ඥ ගූඪවාදය (ස්පැනිශ් මිස්ටික්ස්) හා ප‍්‍රංශ අධ්‍යාත්මිකත්ව විද්‍යාලය (ෆ්‍රෙන්ච් ස්කූල් ඔෆ් ස්පිරිචුඇලිටි) මේ සඳහා උදාහරණ වෙයි. සමස්ත ක‍්‍රියාවලිය මෙහෙයවනු ලැබූයේ ටෙ‍්‍රන්ට් හි කවුන්සිලය මගිනි. ඔවුන් තම මතය පැහැදිලි කර තහවුරු කිරීම ආධානග‍්‍රාහී අර්ථකථන ඉදිරිපත් කිරීම හා රෝමානු කැතිකීස්මය ඉදිරිපත් කිරීම සිදු කළෝ ය.අයර්ලන්තය, ස්පාඥ්ඥය සහ ප‍්‍රංශය ප‍්‍රතිකූල ප‍්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ සිය අනුග‍්‍රහකත්වය දැක්වූවද එහි හදවත වූයේ ඉතාලිය සහ එහි විවිධ යුගවල සිටි පාප්වහන්සේලා
ය. ඔවුන් තහනම් පොත් ලයිස්තුව (ඉන්ඩෙක්ස් ලයිබ්රොරුම් ප්‍රොහිබිටොරුම්) සහ මිත්‍යාදෘෂ්ටිකයන්ට චෝදනා කිරීමත් ඔවුන්ව විභාග කිරීමත් ඇතුලත් නෛතික විනිශ්චය සභාවක් වන රෝමානු සංවීක්ෂණය ස්ථාපිත කළෝය. පස්වන ශාන්ත පියස් (1566 - 1572) පාප්වහන්සේ මිත්‍යාදෘෂ්ටික භාවය සහ පල්ලිය තුල වූ වෙනත් අනිසි භාවිතා මැඩපැවැත්වීමට පමණක් නොව ප්‍රොතෙස්තන්ත ආකර්ශණය මැඩලීම සඳහා ජනප‍්‍රිය ක‍්‍රියාමාර්ග ගැනීම සම්බන්ධයෙන් ද ප‍්‍රකට වූවෙකි. පියස් තුමා සිය පදවි කාලය දුගීන්ට පුණ්‍ය කටයුතු වලට හා රෝහල් වලට කරන ලද විශාල පරිත්‍යාග වලින් ආරම්භ කළේ ය. මෙකළ බිෂොප්වරුන්ගේ කටයුතු අතර රෝගී සහ දුගී පුද්ගලයන්ව සැනසීම ද ධර්ම ඨුත චාරිකා සඳහා සහාය දීම ද ප‍්‍රමුඛ විය.  බිෂොප්වරුන්ගේ මෙම ක‍්‍රියා රෝමයේ ක‍්‍රිස්තියානි උමං සොහොන් නැවත සොයාගැනීමත් සමග තහවුරු විය. ඩයර්මේඞ් මැක් කුලොක් මෙසේ සඳහන් කරයි. මෙම අතීත ජීවිත පරිත්‍යාග නැවත වරක් නිරාවරණය වූවාක් මෙන්ම කතෝලිකයෝ එකල නැවත ජීවිත පරිත්‍යාගය ආරම්භ කළෝය. මෙය ඈත රටවල ධර්ම ඨුත ගමන් වලදී හෝ ප්‍රොතෙස්තන්ත උතුරු යුරෝපය නැවත ලබාගැනීම සඳහා වන  අරගලයේදී විය හැක. උමං සොහොන් බොහෝ වීර ක‍්‍රියා සහ වික‍්‍රම ස
ඳහා අණුප‍්‍රාණයක් ලබා දෙයි.තුන්වන පාවුලූ පාප් තුමා (1534- 1549) ටෙ‍්‍රන්ට් හි කවුන්සිලය (1545- 1563) ආරම්භ කළ අතර එමගින් පූජ්‍ය පක්ෂයේ ඇතැම් දුෂ්‍යතා වන දේවගැති තනතුරු විකිනීම, ප‍්‍රවාසිතාව, ඥාති සංග‍්‍රහය වැනි දුෂණ විමසීමත් සාම්ප‍්‍රදායික ක‍්‍රමවේද ප‍්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සහ පල්ලියේ සාම්ප‍්‍රදායික මතවාද ආධානග‍්‍රාහී ලෙස එක් කිරීමත් ඇතුලත් වේ. මෙම මතවාද අතරට බිෂොප් ව්‍යුහය, දේවගැති බඹසර, සප්ත සංස්කාරය, සත්‍ය සම්මුඛභූතිය (පූජාවේදී පූජාකළ පාන් සහ වයින් සත්‍ය වශයෙන්ම ක‍්‍රිස්තුස් වහන්සේ ගේ ශරීරය සහ රුධිරය බවට පත්වීය යන විශ්වාසය) , ධාතු ප‍්‍රතිමා හා ශාන්තුවර වන්දනාව (විශේෂයෙන්ම කන්‍ය මරිය තුමිය) , විමුක්තිය සඳහා ඇදහිල්ල සහ යහපත් ක‍්‍රියා යන දෙකෙහිම අවශ්‍යතාව, පීඩාස්ථානයේ පැවතීම, අදණ්ඩනාවසරයෝ නිකුත් කිරීම (මුදලට නොවේ)  ආදිය වේ. වෙනත් ආකාරයකින් කිවහොත් සියලූම ප්‍රොතෙස්තන්ත මතවාද හා විරෝධයෝ සාකච්ඡාවකින් තොරව බැහැර කිරීම මෙමගින් සිදුවිය. එසේම කවුන්සිලය ඈත ප‍්‍රාදේශික දේවගැතිවරුන් ග‍්‍රාමීය සංවර්ධනය සඳහාද උනන්දු කරලීය. මිලාන් හි ආරච්බිෂොප් ශාන්ත චාර්ල්ස් බොරොමියෝ (1538-1584) දුරස්ථ ම වසම් වලට පවා