LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
‍යාපාරික ප්‍රජාව, සිවිල් සමාජය, විද්වතුන් සහ ප්‍රධානීන් විය හැකිය.[71]පාර්ලිමේන්තුවස්වාසි ද්විමණ්ඩල පාර්ලිමේන්තුව, නොහොත් ලිබන්ඩ්ලා, සෙනෙට් සභාවෙන් (ආසන 30ක්; මන්ත්‍රීවරුන් 10ක් සභාව විසින් පත් කරන ලද අතර, රජතුමා විසින් පත් කරන ලද 20ක්; පස් අවුරුදු ධුර කාලයක් සේවය කිරීම සඳහා) සහ සභා මන්ත්‍රී මණ්ඩලයෙන් (ආසන 65ක්; පත්කළ සාමාජිකයින් 10ක්) සමන්විත වේ. රාජාණ්ඩුව විසින් සහ මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ 55; පස් අවුරුදු ධුර කාලයක් සේවය කිරීමට). රජු විසින් පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැරීමෙන් පසු වසර පහකට වරක් මැතිවරණය පවත්වනු ලැබේ. අවසන් මැතිවරණය පැවැත්වුණේ 2023 සැප්තැම්බර් 29 වැනිදාය.[72] ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම නිර්පාක්ෂිකව සිදු කෙරේ. සියලුම මැතිවරණ ක්‍රියා පටිපාටි මැතිවරණ හා සීමා නිර්ණ කොමිෂන් සභාව විසින් අධීක්ෂණය කරනු ලැබේ.[73]දේශපාලන සංස්කෘතිය1968 සැප්තැම්බර් 6 වන දින ස්වාසිලන්තයේ නිදහසේ දී ස්වාසිලන්තය වෙස්ට්මිනිස්ටර් ආකාරයේ ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කර ගන්නා ලදී. 1973 අප්‍රේල් 12 වැනි දින, සියලු විධායක, අධිකරණ සහ ව්‍යවස්ථාදායක කටයුතු සම්බන්ධයෙන් උත්තරීතර බලතල පවරා ගනිමින් II වන සෝබ
ුසා රජු නියෝගයෙන් එය අවලංගු කළේය.[74] සභා මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සඳහා ප්‍රථම පක්‍ෂ නොවන මැතිවරණය 1978 දී පවත්වන ලද අතර, ඒවා රජු විසින් තීරණය කරන ලද මැතිවරණ කොට්ඨාශ ලෙස ටින්කුන්ඩ්ලා යටතේ පවත්වන ලද අතර මැතිවරණ අධීක්ෂණය සඳහා රජු විසින් පත් කරන ලද මැතිවරණ කමිටුවක් පිහිටුවන ලදී.[74]1993 මැතිවරණය වන තෙක් ඡන්දය රහසක් නොවීය, ඡන්දදායකයින් ලියාපදිංචි නොකළ අතර ඔවුන් සෘජුවම නියෝජිතයන් තෝරා ගත්තේ නැත. ඒ වෙනුවට, ඡන්දදායකයින් විසින් තෝරා ගන්නා ලද අපේක්ෂකයා සඳහා නම් කරන ලද ගේට්ටුවක් හරහා ගොස් නිලධාරීන් විසින් ඔවුන් ගණන් කරන අතර මැතිවරණ විද්‍යාලයක් තෝරා ගන්නා ලදී.[74] පසුව, නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සඳහා මහජන අදහස් සහ යෝජනා කෙටුම්පත් සලකා බැලීම සඳහා ප්‍රධානීන්, දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් සහ වෘත්තීය සමිති සාමාජිකයින්ගෙන් සමන්විත ව්‍යවස්ථාමය සමාලෝචන කොමිසමක් III වන එම්ස්වාති රජු විසින් 1996 ජූලි මාසයේදී පත් කරන ලදී.[75]1999 මැයි සහ 2000 නොවැම්බර් මාසවලදී අදහස් දැක්වීම සඳහා කෙටුම්පත් නිකුත් කරන ලදී. මේවා ස්වාසිලන්තයේ සිවිල් සමාජ සංවිධාන සහ වෙනත් තැන්වල මානව හිමිකම් සංවිධාන විසින් දැඩි ලෙස විවේචනය කරන ලදී. නව ව්‍යව
ස්ථාවක් කෙටුම්පත් කිරීම සඳහා 15 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් 2001 දෙසැම්බර් මාසයේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙම කණ්ඩායමේ සාමාජිකයින් කිහිප දෙනෙකු රාජකීය පවුලට සමීප බව වාර්තා විය.[76]මැතිවරණනාමයෝජනා ප්‍රධානීන් හිදී සිදු වේ. නාමයෝජනා දිනයේදී, නාමිකයාගේ නම අත පෙන්වීමෙන් මතු කරනු ලබන අතර, නාමිකයා නාමයෝජනා භාර ගැනීම හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සිදු කරයි. පිළිගනු ලැබුවහොත්, නාමිකයාට එම ප්‍රධානියාගේ අවම වශයෙන් සාමාජිකයින් දස දෙනෙකුගේ සහාය තිබිය යුතුය. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී, ආසන ප්‍රධානියා (ඉන්ද්වුනා) සහ ආසන විධායක කමිටුව (බුකෝෆෝ) යන තනතුරු සඳහා නාමයෝජනා වේ. අවම නාමයෝජනා සංඛ්‍යාව හතරක් වන අතර උපරිමය දහයකි.[77]ප්‍රාථමික මැතිවරණ ද ප්‍රධාන මට්ටමින් සිදු වේ. ඒ රහස් ඡන්දයෙන්. ප්‍රාථමික මැතිවරණ වලදී, එම ප්‍රධානියා සඳහා විධායක කමිටු සාමාජිකයා (බුකෝෆෝ) තෝරා පත් කර ගැනීමට ඡන්දදායකයින්ට අවස්ථාවක් ලබා දේ. අපේක්‍ෂා කරන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සහ ආසන ප්‍රධානියා ද එක් එක් ප්‍රධානීන්ගෙන් තේරී පත් වේ. ද්විතීයික සහ අවසාන මැතිවරණ ටින්කුන්ඩ්ලා ලෙස හඳුන්වන විවිධ මැතිවරණ කොට්ඨාශවල සිදු වේ.[77] ප්‍රධාන පෙළේ ප
්‍රාථමික මැතිවරණ ජයග්‍රහණය කරන අපේක්ෂකයින් ඉන්ඛුන්ද්ලා හෝ මැතිවරණ කොට්ඨාශ මට්ටමින් ද්විතීයික මැතිවරණ සඳහා නම් කළ අය ලෙස සැලකේ. බහුතර ඡන්ද සහිත නාමයෝජනා ජයග්‍රාහකයින් බවට පත්වන අතර ඔවුන් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් හෝ ආසන ප්‍රධානියා බවට පත් වේ.[78][79]විදේශ සබඳතාඑස්වාටිනි එක්සත් ජාතීන්ගේ, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය, අප්‍රිකානු සංගමය, නැගෙනහිර සහ දකුණු අප්‍රිකාව සඳහා පොදු වෙළඳපොල සහ දකුණු අප්‍රිකානු සංවර්ධන ප්‍රජාවේ සාමාජිකාවකි.[80][81][82][83][84] 2019 වන විට, මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව සමඟ නොව තායිවානය සමඟ සබඳතා පවත්වාගෙන ගිය අප්‍රිකාවේ එකම රට එයයි.[85]අධිකරණයඑස්වාටිනි හි අධිකරණ පද්ධතිය ද්විත්ව පද්ධතියකි. 2005 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පිහිටුවන ලදී. ඔටුන්න පාලනයෙන් ස්වාධීන වන ප්‍රාදේශීය මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණ හතරකින්, මහාධිකරණයකින් සහ අභියාචනාධිකරණයකින් (ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය) සමන්විත බටහිර ආකෘතිය මත පදනම් වූ අධිකරණ පද්ධතියක් සකස් කරන ලදී. මීට අමතරව, සාම්ප්‍රදායික උසාවි (ස්වාසි උසාවි හෝ චාරිත්‍රානුකූල අධිකරණ) සුළු වැරදි සහ සම්ප්‍රදායික ස්වාසි නීතිය සහ චාරිත්‍ර උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන්
කටයුතු කරයි.[86] විනිසුරුවන් පත් කරනු ලබන්නේ රජු විසින් වන අතර ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් දකුණු අප්‍රිකාවෙන් පිටව ආ අය වේ.[87] පෙර පැවති අභියාචනාධිකරණය ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අගවිනිසුරුවරයා සහ අවම වශයෙන් තවත් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් හතර දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ. මහාධිකරණය අගවිනිසුරුවරයාගෙන් සහ අවම වශයෙන් මහාධිකරණ විනිසුරුවරුන් හතර දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ.[88] අගවිනිසුරුවරුන් වූයේ:1967-1970: ශ්‍රීමත් ඉසදෝර් වික්ටර් එල්ගන්1970-1972: ශ්‍රීමත් පිලිප් පයික්[89]1972-1973-?: රෝලන්ඩ් හිල්?-1974-1983-?: චාල්ස් නේතන්1985-1991: නිකලස් රොබින් හැනා[90]1998–2002: ස්ටැන්ලි සේපියර්2002–2007: ජාකොබස් ඇනන්ඩලේ (වැඩබලන)2007-2010: රිචඩ් බණ්ඩා[91]2010–2015: මයිකල් රමෝඩිබෙඩි[92]2015–වර්තමානය: භේකි මාඵලලා[93]යුදස්වාසි හමුදා නිලධාරීන්එස්වාටිනි (Umbutfo Eswatini Defense Force) හමුදාව මූලික වශයෙන් භාවිතා කරනු ලබන්නේ දේශීය විරෝධතා වලදී, සමහර දේශසීමා සහ රේගු රාජකාරි සදහාය. හමුදාව කිසි විටෙක විදේශීය ගැටුමකට සම්බන්ධ වී නැත.[94] රජු ආරක්ෂක හමුදාවේ ප්‍රධානියා වන අතර ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ප්
‍රධාන අමාත්‍යවරයා වේ.[95] ආරක්‍ෂක හමුදාවේ දළ වශයෙන් 3,000ක් පමණ පිරිසක් සිටින අතර, හමුදාව විශාලතම අංගය වේ.[96] කුඩා ගුවන් හමුදාවක් ඇත, එය ප්‍රධාන වශයෙන් රජු මෙන්ම භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සහ පිරිස් ප්‍රවාහනය, සෙවීම් සහ ගලවා ගැනීමේ කාර්යයන් සහිත ඉඩම් මැනීම සහ ජාතික හදිසි අවස්ථාවකදී බලමුලු ගැන්වීම සඳහා යොදා ගනී.[97]පරිපාලන අංශඑස්වාටිනි කලාප හතරකට බෙදා ඇත: හෝහ්හෝ, ලුබොම්බෝ, මැන්සිනි සහ ශිසෙල්වෙනි. සෑම ප්‍රදේශයකම ටින්කුන්ඩ්ලා (ඒකීය ඉන්කුන්ඩ්ලා) කිහිපයක් ඇත. කලාප කළමනාකරණය කරනු ලබන්නේ ප්‍රාදේශීය පරිපාලකයෙකු විසිනි, ඔහුට එක් එක් ඉන්කුන්ඩ්ලාහි තේරී පත් වූ සාමාජිකයින්ගේ සහාය ලැබේ.[98] ප්‍රදේශයේ සංවර්ධන මට්ටම අනුව විවිධ ව්‍යුහගත ග්‍රාමීය සහ නගර සභාවලට පළාත් පාලන ආයතන බෙදා ඇත. පළාත් පාලන ආයතනවලට විවිධ දේශපාලන ව්‍යුහයන් තිබුණද, ඵලදායී ලෙස නගර සභා මහ නගර සභා වන අතර ග්‍රාමීය සභා ටින්කුන්ඩ්ලා වේ. මහ නගර සභා දොළහක් සහ ටින්කුන්ඩ්ලා 55ක් ඇත.[99] සෑම ඉන්කුන්ඩ්ලා සඳහාම වසර පහක කාලයක් සඳහා එහි ප්‍රදේශයේ විවිධ ආසන ප්‍රධානීන්ගෙන් තේරී පත් වූ සංවර්ධන කමිටුවක් (බුකෝෆෝ) ඇත. බුකෝෆෝ ඔවුන්ගේ විවිධ ප්‍රධානීන්ට
උනන්දුවක් දක්වන සහ සැලකිලිමත් වන සියලුම කරුණු ඉන්කුන්ඩ්ලා වෙත ගෙන එන අතර ඉන්කුන්ඩ්ලා හි තීරණ ප්‍රධානීන් වෙත ආපසු ලබා දෙයි. බුකෝෆෝ හි සභාපතිවරයා ඉන්ඛුන්ද්ලාහිදී තේරී පත් වන අතර ඉන්ද්වුනා යී න්ඛුන්ද්ලා ලෙස හැඳින්වේ.[තහවුරු කර නොමැත]නාගරික ප‍්‍රදේශයන්හි පාලන ත‍්‍රි තුනක් පවතින අතර ඒවා නගර සභා, නගර සභා සහ නගර මණ්ඩල වේ. මෙම විචලනය නගරයේ හෝ නගරයේ විශාලත්වය සලකා බලයි. ඒ හා සමානව, ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් ප්‍රාදේශීය පරිපාලනය, ටින්කුන්ඩ්ලා සහ ප්‍රධානීන් වන ස්ථර තුනක් ඇත. විවිධ අනුකමිටු විසින් කරනු ලබන නිර්දේශ මත පදනම්ව සම්පූර්ණ සභාව විසින් තීරණ ගනු ලැබේ. නගර ලිපිකරු සෑම ප්‍රාදේශීය සභාවකම හෝ නගර සභාවකම ප්‍රධාන උපදේශකයා වේ.[තහවුරු කර නොමැත] නගර සභා දෙකකින්, නගර සභා තුනකින් සහ නගර මණ්ඩල හතකින් සමන්විත ප්‍රකාශිත නාගරික ප්‍රදේශ දොළහක් ඇත. එස්වාටිනි හි ප්‍රධාන නගර සහ නගර වන්නේ මන්සිනි, ම්බාබේන්, න්ලංගනෝ සහ සයිටේකි වන අතර ඒවා ප්‍රාදේශීය අගනුවර ද වේ.ISO 3166-2:SZ Map Keyකලාපය #කලාපයඅගනගරයප්‍රදේශය(km2) [100]ජනගහනය(2017 සංඝනනය)[101]1හොහ්හෝම්බබානේ3,625.17320,65
12මන්සිනිමන්සිනි4,093.59355,9453ලුබොම්බෝසයිටේකි5,849.11212,5314ශිසෙල්වෙනින්ලංගනෝ3,786.71204,111ආර්ථිකයස්වාසි අපනයනවල සමානුපාතික නියෝජනයක්එස්වාටිනි හි ආර්ථිකය විවිධ වේ, කෘෂිකර්මාන්තය, වන වගාව සහ පතල් කැණීම් GDP වලින් 13% ක් පමණ වන අතර, GDP හි 37% නියෝජනය කරන නිෂ්පාදන (රෙදිපිළි සහ සීනි ආශ්‍රිත සැකසුම්) සහ සේවාවන් - GDP හි 50% ප්‍රමුඛ වේ. හිමිකම් ඔප්පු ඉඩම් (TDLs), ඉහළ වටිනාකමක් ඇති බෝග වර්ග (සීනි, වන වගාව සහ පැඟිරි) වගා කරනු ලැබේ, ඉහළ ආයෝජන සහ වාරිමාර්ග, සහ ඉහළ ඵලදායිතාවයකින් සංලක්ෂිත වේ.[තහවුරු කර නොමැත] ජනගහනයෙන් 75% ක් පමණ ස්වාසි නේෂන් ලෑන්ඩ් (SNL) මත යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තයේ රැකියාවක නිරත වේ. වාණිජ ගොවිපළවලට වඩා වෙනස්ව, SNL අඩු ඵලදායිතාවයකින් සහ ආයෝජනයකින් පීඩා විඳිති.ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, 1970 සිට 2019 දක්වාරටේ විශාලතම අපනයනය වන උක් වගාවන් සහිත වතුවල, ළමා ශ්‍රමිකයන් සහ පැය 60ක් දක්වා සති වැඩ කිරීම සඳහා ග්‍රාමීය ප්‍රජාවන් බලහත්කාරයෙන් සේවයේ යොදවා ඇත. ජාත්‍යන්තර වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය "විශ්වාසදායක සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න නොවන සේවා කොන්ද
ේසි, දුක්ඛිත වැටුප් සහ වෘත්තීය සමිති කිරීමට දරන ඕනෑම උත්සාහයක් ප්‍රචණ්ඩකාරී ලෙස මර්දනය කිරීම" ගැන සඳහන් කරයි.[102] ආර්ථික වර්ධනය අසල්වැසි රටවලට වඩා පසුගාමී වී ඇත. 2001 සිට සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය සාමාන්‍ය 2.8% වන අතර අනෙකුත් දකුණු අප්‍රිකානු රේගු සංගමයේ (SACU) සාමාජික රටවල වර්ධනයට වඩා සියයට 2කට ආසන්න ප්‍රමාණයකින් අඩුය. SNL වල අඩු කෘෂිකාර්මික ඵලදායිතාව, නැවත නැවතත් නියඟය, HIV/AIDS හි විනාශකාරී බලපෑම සහ ඕනෑවට වඩා විශාල හා අකාර්යක්ෂම රාජ්‍ය අංශයක් හේතු විය හැක. 1990 ගණන්වල අගභාගයේදී එස්වාටිනි හි රාජ්‍ය මූල්‍ය පිරිහී ගියේ දශකයකට පෙර සැලකිය යුතු අතිරික්තයන් වලින් පසුවය. අඩුවන ආදායම් සහ වියදම් වැඩිවීමේ එකතුවක් සැලකිය යුතු අයවැය හිඟයකට හේතු විය.[තහවුරු කර නොමැත]ම්බබානේ මහ බැංකුවඑස්වාටිනි හි ආර්ථිකය දකුණු අප්‍රිකාවේ ආර්ථිකය සමඟ ඉතා සමීපව බැඳී ඇති අතර, එහි ආනයනවලින් 90% කට වඩා ලැබෙන අතර එහි අපනයනයෙන් 70% ක් පමණ යවයි. එස්වාටිනි හි අනෙකුත් ප්‍රධාන වෙළඳ හවුල්කරුවන් වන්නේ එක්සත් ජනපදය (අප්‍රිකානු වර්ධන සහ අවස්ථා පනත යටතේ) සහ EU ය, ඔවුන්ගෙන් එක්සත් ජනපදයට ඇඟලුම් අපනයනය සහ EU වෙත සීනි සඳහා
වෙළඳ මනාප ලැබී ඇත. මෙම ගිවිසුම් යටතේ, වේගවත් වර්ධනයක් සහ සෘජු විදේශ ආයෝජන ගලා ඒම සමඟ ඇඟලුම් සහ සීනි අපනයන දෙකම හොඳින් සිදු විය.Eswatini යනු දකුණු අප්‍රිකානු රේගු සංගමයේ කොටසකි. (කොළ)රෙදිපිළි සඳහා වන වෙළඳ මනාප ඉවත් කිරීම, නැගෙනහිර ආසියාතික රටවලට සමාන මනාපයන් වෙත ප්‍රවේශ වීම සහ යුරෝපා සංගම් වෙළඳපොළට සීනි සඳහා වන මනාප මිල ඉවත් කිරීම මගින් අපනයන අංශයේ අඛණ්ඩ ප්‍රබෝධය තර්ජනයට ලක්ව ඇත. වෙනස්වන ගෝලීය පරිසරයක් තුළ තරඟකාරීව සිටීමේ අභියෝගයට මේ අනුව එස්වාටිනි හට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත. ආයෝජන දේශගුණික තක්සේරුව සමහර ධනාත්මක සොයාගැනීම් සපයයි, එනම් එස්වාටිනි සමාගම් උප-සහාරා අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම ඵලදායි සමාගම් අතර වේ, නමුත් ඒවා අනෙකුත් කලාපවල වඩාත්ම ඵලදායී මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටවල සමාගම්වලට වඩා අඩු ඵලදායි වේ. ඔවුන් අඩු මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටවල සමාගම් සමඟ වඩා වාසිදායක ලෙස සංසන්දනය කරන නමුත් ප්‍රමාණවත් නොවන පාලන විධිවිධාන සහ යටිතල පහසුකම් නිසා බාධා එල්ල වී ඇත.[103]එස්වාටිනි හි මුදල් ඒකකය, ලිලංගේනි, දකුණු අප්‍රිකානු රැන්ඩ් වෙත සම්බන්ධ කර ඇති අතර, එස්වාටිනි හි මුල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය දකුණු අප්‍රිකාවට යටත් කර ඇත. දකුණු
අප්‍රිකානු රේගු සංගමයේ රේගු බදු සහ දකුණු අප්‍රිකාවෙන් සේවක ප්‍රේෂණ දේශීය වශයෙන් උපයන ආදායමට සැලකිය යුතු ලෙස අතිරේක වේ. එස්වාටිනි IMF වැඩසටහනකට සුදුසුකම් ලැබීමට තරම් දුප්පත් නොවේ; කෙසේ වෙතත්, රට රාජ්‍ය සේවයේ ප්‍රමාණය අඩු කිරීමට සහ රාජ්‍ය ව්‍යවසායන්හි පිරිවැය පාලනය කිරීමට අරගල කරමින් සිටී. සෘජු විදේශ ආයෝජන සඳහා වාතාවරණය වැඩිදියුණු කිරීමට රජය උත්සාහ කරයි.[103]රාජ්‍ය සේවා ඉතා දුර්වල ලෙස සංවර්ධනය වී ඇත: රටේ ඇත්තේ පොදු ගිලන්රථ දොළහක් පමණි, ප්‍රාථමික පාසල් සාමාන්‍යයෙන් තවදුරටත් ආපනශාලා ලබා නොදෙන අතර ඔසුසැල් අතුරුදහන් වෙමින් පවතී.[102]එස්වාටිනි හි විශාල ධනස්කන්ධයක් රාජ්‍යය සහ රජු විසින් දරණ අතර, ඉඩම් සහ RES (රාජකීය එස්වාටිනි සීනි) සංස්ථාව වැනි විශාල සංගත ඇතුළුව, රජුගේ ස්වෛරී ධනය අරමුදල වන ටිබියෝ ටකා න්ග්වානේ වල අතිරේක 6.5% කොටසක් එස්වාටිනි රජය සතු විය.[104]ජනගහනයෙන් වැඩි කොටසක් සඳහා, පුද්ගලික ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තය ඇතුළත් වේ. බ්‍රිතාන්‍ය පදිංචිකරුවන්ගෙන් පැවත එන්නන් සහ දකුණු අප්‍රිකානු ආයෝජකයින් 15,000ක් විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන පුද්ගලික ව්‍යාපාරද ඇත, ඔවුන් දකුණු අප්‍රික
ාවේ ගෙවන වැටුප් අනුපාතයෙන් තුනෙන් එකකට සේවකයින් බඳවා ගත හැකි නිසා එස්වාටිනි වෙත පැමිණ ඇත.[102] III වන එම්ස්වාති රජුට නිල වියදම් සඳහා ජාතික අයවැයෙන් 8% ලැබේ. සන්නද්ධ හමුදාවන්ට මෙන්ම පොලිස් බලකායට අයවැයෙන් 5%ක් ලැබේ.[102]ජනවිකාසයවිශාලතම නගර vte එස්වාටිනි හි විශාලතම නගරමූලාශ්‍ර:[105]ස්ථානයකලාපජනගහණයමන්සිනිම්බාබේන්1මන්සිනිමන්සිනි110,537බිග් බෙන්ඩ්මල්කර්න්2ම්බාබේන්හ්හෝහ්හෝ76,2183බිග් බෙන්ඩ්ලුබොම්බෝ10,3424මල්කර්න්මන්සිනි9,7245න්ලංගනෝශිසෙල්වෙනි9,0166ම්හ්ලූමේලුබොම්බෝ8,6527හ්ලූටිශිසෙල්වෙනි6,7638සයිටේකිලුබොම්බෝ6,1529පිග්ස් පීක්හ්හෝහ්හෝ5,75010ලෝබම්බාහ්හෝහ්හෝ4,557එස්වාටිනිගේ ජනගහනය දහස් ගණනින් (1950–2021)එස්වාටිනි හි ජනගහනයෙන් බහුතරය වාර්ගික වශයෙන් ස්වාසි වන අතර, සුලු සහ සුදු අප්‍රිකානුවන් කුඩා සංඛ්‍යාවක් සමඟ මිශ්‍ර වී ඇත, බොහෝ දුරට බ්‍රිතාන්‍ය සහ අප්‍රිකානර් සම්භවයක් ඇති පුද්ගලයින්. සාම්ප්‍රදායිකව ස්වාසි යැපුම් ගොවීන් සහ එඬේරුන් වූ නමුත් දැන් බොහෝ විට එවැනි ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වන නාගරික විධි
මත් ආර්ථිකයේ සහ රජයේ වැඩ සමඟ මිශ්‍ර කරයි. සමහර ස්වාසිවරු දකුණු අප්‍රිකාවේ පතල් වල වැඩ කරති.[106] එස්වාටිනි ද මොසැම්බික් සිට පෘතුගීසි පදිංචිකරුවන් සහ අප්‍රිකානු සරණාගතයින් ලබා ගන්නා ලදී. එස්වාටිනි හි ක්‍රිස්තියානි ධර්මය සමහර විට සාම්ප්‍රදායික විශ්වාසයන් හා පිළිවෙත් සමඟ මිශ්‍ර වේ. බොහෝ සාම්ප්‍රදායිකවාදීන් විශ්වාස කරන්නේ බොහෝ ස්වාසිවරු රජතුමාට විශේෂ අධ්‍යාත්මික භූමිකාවක් ආරෝපණය කරන බවයි.[107]භාෂාසිස්වතී[108] (ස්වාති, ස්වාසි හෝ සිස්වති ලෙසද හැඳින්වේ) යනු එස්වාටිනි සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ කතා කරන න්ගුනි කණ්ඩායමේ බන්ටු භාෂාවකි. එහි කථිකයන් මිලියන 2.5 ක් සිටින අතර පාසල්වල උගන්වනු ලැබේ. එය ඉංග්‍රීසි සමඟින් එස්වාටිනි හි නිල භාෂාවකි,[109] සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ නිල භාෂාවකි. ඉංග්‍රීසි යනු පාසල්වල සන්නිවේදන මාධ්‍ය, ව්‍යාපාර පැවැත්වීම සහ මුද්‍රණාලය වේ.[110] රටේ 76,000ක් පමණ සූලු භාෂාව කතා කරයි.[111] කලාපය පුරා බොහෝ මිනිසුන් කතා කරන සොංගා, එස්වාටිනි හි 19,000 ක් පමණ කතා කරයි. අෆ්රිකනර් සම්භවයක් ඇති සමහර නිවැසියන් ද අෆ්රිකාන්ස් කතා කරයි. මොසැම්බික්[තහවුරු කර නොමැත] හෝ උතුරු සහ මධ්‍යම පෘතුගාලයේ
පෘතුගීසි භාෂාව කතා කරන විශාල ප්‍රජාවක් නිසා පාසල්වල තුන්වන භාෂාවක් ලෙස පෘතුගීසි හඳුන්වා දී ඇත.[112]ආගම්මුළු ජනගහනයෙන් සියයට 83 ක් එස්වාටිනි හි ක්‍රිස්තියානි ධර්මයට අනුගත වේ. අප්‍රිකානු සියොන්වාදී (40%) ඇතුළුව ඇංග්ලිකන්, රෙපරමාදු සහ ස්වදේශික අප්‍රිකානු පල්ලි, ක්‍රිස්තියානුවන් බහුතරයක් වන අතර, ජනගහනයෙන් 6% කතෝලික ආගම අනුගමනය කරයි. 2012 ජූලි 18 වන දින, එලිනා වමුකෝයා ස්වාසිලන්තයේ ඇංග්ලිකන් රදගුරු ලෙස තේරී පත් වූ අතර, අප්‍රිකාවේ බිෂොප්වරියක් වූ පළමු කාන්තාව බවට පත් වූ අතර 2021 දී ඇයගේ මරණය දක්වා එම තනතුරේ සේවය කළාය.[113] ජනගහනයෙන් සියයට පහළොවක් සාම්ප්‍රදායික ආගම් අනුගමනය කරයි[තහවුරු කර නොමැත]; රට තුළ ක්‍රියාත්මක වන අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානි නොවන ආගම් අතර ඉස්ලාම් (2%[114]), බහායි ඇදහිල්ල (0.5%) සහ හින්දු ආගම (0.2%) ඇතුළත් වේ.[115] 2013 දී යුදෙව් පවුල් 14ක් විය.[116]Eswatini රාජධානිය ඉස්ලාමීය චාරිත්‍රානුකූල විවාහ ගිවිසුම් වැනි සිවිල් නොවන විවාහ හඳුනා නොගනී.[117]සෞඛ්‍ය2019 වන විට, ලෝකයේ වයස අවුරුදු 15 සිට 49 දක්වා (27.1%) පුද්ගලයින් අතර HIV හි වැඩිම ව්‍යාප්තියක් ඇත්තේ එස
්වාටිනි හටයි).[118][119]අධ්‍යාපනයඑස්වාටිනි හි ග්‍රාමීය ප්‍රාථමික පාසලක්එස්වාටිනි හි අධ්‍යාපනය ආරම්භ වන්නේ ළදරුවන් සඳහා පෙර පාසල් අධ්‍යාපනය, සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය සහ පුහුණුව සඳහා ප්‍රාථමික, ද්විතීයික සහ උසස් පාසල් අධ්‍යාපනය සහ තෘතීයික මට්ටමේ විශ්ව විද්‍යාල සහ විද්‍යාල. පෙර පාසල් අධ්‍යාපනය සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 5 හෝ ඊට අඩු ළමුන් සඳහා වේ; ඊට පසු, ශිෂ්‍යයෙකුට රටේ ඕනෑම තැනක ප්‍රාථමික පාසලකට ඇතුළත් විය හැකිය. මුල් ළමාවිය රැකවරණ සහ අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථාන පෙරපාසල් හෝ අසල්වැසි රැකවරණ මධ්‍යස්ථානවල ස්වරූපය ගනී. රට තුළ පෙර පාසල් වයසේ දරුවන්ගෙන් 21.6% කට මුල් ළමාවිය අධ්‍යාපනය සඳහා ප්‍රවේශය ඇත.[120] ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ආරම්භ වන්නේ වයස අවුරුදු හයේදීය. එය වසර හතක වැඩසටහනක් වන අතර එය 7 ශ්‍රේණියේ ප්‍රාථමික පාසල් විභාගයෙන් අවසන් වන අතර එය පාසල් හරහා විභාග සභාව විසින් පරිපාලනය කරනු ලබන දේශීයව පදනම් වූ විභාගයකින් අවසන් වේ.[121]ද්විතීයික සහ උසස් පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය වසර තුනක කනිෂ්ඨ ද්විතීයික සහ අවුරුදු දෙකක ජ්‍යෙෂ්ඨ ද්විතීයික වශයෙන් බෙදා ඇති පස් අවුරුදු වැඩසටහනකි. ජ්‍යෙෂ්ඨ ද්විතීයික මට්ටම දක්වා ඉදි
රියට යාමට ඉගෙන ගන්නන් සමත් විය යුතු කනිෂ්ඨ ද්විතීයික අවසානයේ බාහිර පොදු විභාගයක් (කනිෂ්ඨ සහතිකය) ඇත. ස්වාසිලන්තයේ විභාග කවුන්සිලය මෙම විභාගය පරිපාලනය කරයි. ජ්‍යෙෂ්ඨ ද්විතීයික මට්ටම අවසානයේදී, ඉගෙන ගන්නන් පොදු විභාගයකට පෙනී සිටියි, ද්විතීයික අධ්‍යාපනය පිළිබඳ ස්වාසිලන්ත සාමාන්‍ය සහතිකය සහ කේම්බ්‍රිජ් ජාත්‍යන්තර විභාගය මගින් ප්‍රතීතනය කරන ලද ද්විතීයික අධ්‍යාපනය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සාමාන්‍ය සහතිකය පිරිනමයි. පාසල් කිහිපයක් ඔවුන්ගේ විෂය මාලාවේ උසස් අධ්‍යයන වැඩසටහන ඉදිරිපත් කරයි.[122]ප්‍රාථමික, ද්විතීයික සහ උසස් පාසල් ඇතුළුව රජයේ පාසල් 830ක් ඇත.[123] එසේම පිළිගත් පෞද්ගලික පාසල් 34ක් ඇති අතර ඊට අමතරව තවත් පිළිනොගත් පෞද්ගලික පාසල් 14ක් ඇත. වැඩිම පාසල් සංඛ්‍යාවක් ඇත්තේ හෝහෝ කලාපයේය.[123] ප්‍රාථමික මට්ටමින් අධ්‍යාපනය නොමිලේ, ප්‍රධාන වශයෙන් පළමුවන සිව්වන ශ්‍රේණිය දක්වා වන අතර, අනාථ සහ අවදානමට ලක්විය හැකි ළමුන් සඳහා ද නොමිලේ, නමුත් අනිවාර්ය නොවේ.[124] 1996 දී, ප්‍රාථමික මට්ටමේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය සමඟ ශුද්ධ ප්‍රාථමික පාසල් ඇතුළත් වීමේ අනුපාතය 90.8% විය.[124] 1998 දී ළමුන්ගෙන් 80.5% ක් පහ ශ්‍රේ
ණියට ළඟා විය.[124]1963 දී, වෝටර්ෆෝර්ඩ් පාසල, පසුව දකුණු අප්‍රිකාවේ වෝටර්ෆර්ඩ් කම්ලාබා එක්සත් ලෝක විද්‍යාලය ලෙස නම් කරන ලදී, එය දකුණු අප්‍රිකාවේ පළමු බහු වාර්ගික පාසල ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. 1981 දී, වෝටර්ෆෝර්ඩ් කම්හ්ලාබා අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ පළමු එක්සත් ලෝක විද්‍යාලය (UWC) ලෙස එක්සත් ලෝක විද්‍යාල ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ වූ අතර UWC නැගෙනහිර අප්‍රිකාව පිහිටුවන තෙක් 2019 දක්වා එකම අප්‍රිකානු UWC විය.[125]උසස් අධ්‍යාපනයඑස්වාටිනි විශ්ව විද්‍යාලය, දකුණු අප්‍රිකානු නසරානි විශ්ව විද්‍යාලය සහ එස්වාටිනි වෛද්‍ය ක්‍රිස්තියානි විශ්ව විද්‍යාලය රට තුළ විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය ලබා දෙන ආයතන වේ. ලිම්කොක්විං නිර්මාණාත්මක තාක්ෂණ විශ්ව විද්‍යාලයේ මණ්ඩපයක් ම්බාබේන් හි උප නගරයක් වන සිද්ව්වාෂිනී (සිද්වාෂිනී) හි සොයා ගත හැක. න්ග්වානේ ගුරු විද්‍යාලය සහ විලියම් පිචර් විද්‍යාලය යනු රටේ ඉගැන්වීමේ විද්‍යාල වේ. සයිටේකි හි ගුඩ් ෂෙපර්ඩ් රෝහල හෙද සහායකයින් සඳහා වූ විද්‍යාලයයි.[126][127] එස්වාටිනි විශ්ව විද්‍යාලය ජාතික විශ්ව විද්‍යාලය වන අතර එය පාර්ලිමේන්තු පනතින් 1982 දී පිහිටුවන ලද අතර ම්බාබේ සහ ලුයෙන්ගෝ හි අතිරේ
ක කැම්පස් සහිත ක්වාලුසේනි හි මූලස්ථානය පිහිටා ඇත.[128] මැන්සිනි හි දකුණු අප්‍රිකානු නාසරීන් විශ්ව විද්‍යාලය 2010 දී පිහිටුවන ලද්දේ නසරීන් හෙද විද්‍යාලය, දේවධර්ම විද්‍යාලය සහ නාසරීන් ගුරු විද්‍යාලය ඒකාබද්ධ කිරීම වශයෙනි.[129][130]එස්වාටිනි වෛද්‍ය ක්‍රිස්තියානි විශ්ව විද්‍යාලය,[131] වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින්, 2012 දී ආරම්භ කරන ලද අතර එය එස්වාටිනි ගේ නවතම විශ්ව විද්‍යාලය වේ.[132] එය ම්බාබේන් හි ඇත.[133] ලිම්කොක්විං විශ්ව විද්‍යාලයේ මණ්ඩපය 2012 හි ම්බාබේන් හි සිද්ව්වාෂිනී හි විවෘත කරන ලදී.[134] එස්වාටිනි හි තාක්ෂණික පුහුණුව සඳහා ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය වන්නේ එස්වාටිනි තාක්ෂණ විද්‍යාලයයි.[135] අනෙකුත් තාක්ෂණික සහ වෘත්තීය ආයතන අතර මත්සෆා හි ග්වාමයිල් වෘත්තීය සහ වාණිජ පුහුණු ආයතනය, මන්සිනි හි මන්සිනි කාර්මික සහ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, න්ලංගනෝ කෘෂිකාර්මික කුසලතා සහ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය කාර්මික පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වේ.මෙම ආයතනවලට අමතරව, රාජධානියට කළමනාකරණ සහ රාජ්‍ය පරිපාලන ආයතනය (SIMPA)[136] සහ සංවර්ධන කළමනාකරණ ආයතනය (IDM) ද ඇත. SIMPA යනු රජය සතු කළමනාකරණ සහ සංවර්ධන ආයතනයක් වන අතර IDM යනු
බොට්ස්වානා, ලෙසෝතෝ සහ එස්වාටිනි හි ප්‍රාදේශීය සංවිධානයකි, කළමනාකරණය පිළිබඳ පුහුණුව, උපදේශන සහ පර්යේෂණ සපයයි. උතුරු කැරොලිනා ප්‍රාන්ත විශ්ව විද්‍යාලයේ පූල් කලමනාකරණ විද්‍යාලය SIMPA හි සහෝදර පාසලකි.[137] මනන්ගා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය 1972 දී මනන්ගා කෘෂිකර්ම කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය ලෙස එසුල්විනි හි ස්ථාපිත කරන ලද අතර එය මධ්‍යම හා ජ්‍යෙෂ්ඨ කළමනාකරුවන් සඳහා පුහුණුව ලබා දෙන ජාත්‍යන්තර කළමනාකරණ සංවර්ධන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසින් ආරම්භ කරන ලදී.[138]සංස්කෘතියIII වන එම්ස්වාති රජු බට නැටුම් උත්සවයේදී ඔහුගේ ඊළඟ බිරිඳ තෝරා ගනු ඇතප්‍රධාන ස්වාසි සමාජ ඒකකය වන්නේ ගෙවත්තයි, වියළි තණකොළවලින් තනන ලද සාම්ප්‍රදායික මී වද පැල්පතකි. බහු විවාහක ගෙවත්තක, සෑම බිරිඳකටම තමන්ගේම පැල්පතක් සහ බට වැටකින් වට වූ මිදුලක් ඇත. නිදාගැනීම, ආහාර පිසීම සහ ගබඩා කිරීම (බියර් සෑදීම) සඳහා ව්‍යුහ තුනක් ඇත. විශාල ගෙවතු වල අමුත්තන්ගේ නවාතැන් ලෙස භාවිතා කරන ව්‍යුහයන් ද ඇත. සාම්ප්‍රදායික ගෙවත්තට මධ්‍යම වන්නේ හරක් බයිර්, විශාල ලොග වලින් වට වූ, අතු වලින් වට වූ රවුම් ප්‍රදේශයකි. ගව බයිරේට චාරිත්‍රානුකූල මෙන්ම ප්‍රායෝගික වැදගත්කමක් ඇත්
තේ ධන ගබඩාවක් සහ කීර්තියේ සංකේතයක් ලෙසය. එය මුද්‍රා තැබූ ධාන්‍ය වලවල් අඩංගු වේ. හරක් බයිරේට මුහුණලා ඇත්තේ ප්‍රධානියාගේ මව විසින් අල්ලාගෙන සිටින මහා පැල්පතයි. ප්‍රධානියා සියලු ගෘහාශ්‍රිත කටයුතු සඳහා ප්‍රධාන වන අතර ඔහු බොහෝ විට බහු විවාහ වේ. ඔහු ආදර්ශයෙන් මඟ පෙන්වන අතර නිවසේ සියලු සමාජ කටයුතු මෙන්ම පවුලේ යහපැවැත්ම සඳහා තම භාර්යාවන්ට උපදෙස් දෙයි. ඔහු බොහෝ විට තම පුතුන් හෝ සමීප ඥාතීන් වන තරුණ පිරිමි ළමයින් සමඟ ඇසුරු කරමින් කාලය ගත කරයි, වැඩෙන සහ පිරිමිකම පිළිබඳ අපේක්ෂාවන් පිළිබඳව ඔවුන්ට උපදෙස් දෙයි.සංගෝමා යනු එම විශේෂිත පවුලේ මුතුන් මිත්තන් විසින් තෝරා ගන්නා ලද සම්ප්‍රදායික දෛවඥයෙකි. සංගෝමා පුහුණු කිරීම "ක්වෙට්ෆ්වාසා" ලෙස හැඳින්වේ. පුහුණුව අවසානයේදී, සියලුම දේශීය සංගෝමා භෝජන සංග්‍රහය සහ නැටුම් සඳහා එක්වන උපාධි ප්‍රදානෝත්සවයක් සිදු වේ. රෝගාතුර වීමට හෝ මරණයට පවා හේතුව තීරණය කිරීම වැනි විවිධ අරමුණු සඳහා දෛවඥයාගෙන් උපදෙස් ලබා ගනී. ඔහුගේ රෝග විනිශ්චය පදනම් වී ඇත්තේ "කුභූලා" මතයි, එය ස්වභාවික සුපිරි බලවතුන් සමඟ ට්‍රාන්ස් හරහා සන්නිවේදනය කිරීමේ ක්‍රියාවලියකි. ඉන්යංගා (බටහිර භාෂාවෙන් වෛද්‍ය සහ ඖෂ
ධ විශේෂඥයෙක්) අසනීපයට හේතුව තීරණය කිරීමට භාවිතා කරන අස්ථි විසි කිරීමේ හැකියාව ("කුෂාය එමත්සම්බෝ") සතුය.එස්වාටිනි හි වැදගත්ම සංස්කෘතික උත්සවය වන්නේ ඉන්ක්වාලා උත්සවයයි.[139] එය පවත්වනු ලබන්නේ දිගම දිනය වන දෙසැම්බර් 21 වන දිනට ආසන්න පූර්ණ චන්ද්‍රයාට පසුව සිව්වන දිනයේදීය. ඉන්ක්වාලා බොහෝ විට ඉංග්‍රීසියෙන් "පළමු පලතුරු උත්සවය" ලෙස පරිවර්තනය කර ඇත, නමුත් රජුගේ නව අස්වැන්න රස බැලීම මෙම දිගු සංදර්ශනයේ බොහෝ දෙනා අතර එක් අංගයක් පමණි. ඉන්ක්වාලා වඩාත් හොඳින් පරිවර්තනය කර ඇත්තේ "රජත්ව උත්සවය" ලෙසිනි: රජෙකු නොමැති විට, ඉන්ක්වාලා නැත. වෙනත් ඕනෑම පුද්ගලයෙකු ඉන්ක්වාලා පැවැත්වීම අපරාධයකි. සෑම ස්වාසියෙකුටම ඉන්ක්වාලා හි පොදු ස්ථානවලට සහභාගී විය හැකිය. ඉසව්වේ උච්චතම අවස්ථාව වන්නේ බිග් ඉන්ක්වාලා හි සිව්වන දිනයයි. ප්‍රධාන චරිත වන්නේ රජු, රැජින මව, රාජකීය භාර්යාවන් සහ දරුවන්, රාජකීය ආණ්ඩුකාරවරුන් (ඉඳුනස්), ප්‍රධානීන්, රෙජිමේන්තු සහ "බෙමන්ති" හෝ "ජල ජනතාව" ය.එස්වාටිනි හි වඩාත් ප්‍රසිද්ධ සංස්කෘතික උත්සවය වන්නේ වාර්ෂික උම්ලන්ගා රීඩ් නැටුමයි. දින අටක උත්සවයේදී ගැහැනු ළමයින් බට කපා, රැජින මවට පිළිගන්වා, පසුව නටති
. එය අගෝස්තු අග හෝ සැප්තැම්බර් මුල සිදු කරනු ලැබේ. දරුවන් නොමැති, අවිවාහක ගැහැණු ළමයින් පමණක් සහභාගී විය හැකිය. මෙම උත්සවයේ අරමුණු වන්නේ ගැහැණු ළමයින්ගේ නිර්මලත්වය ආරක්ෂා කිරීම, රැජිනගේ මව වෙනුවෙන් කප්පම් ශ්‍රමය සැපයීම සහ එක්ව කටයුතු කිරීමෙන් සහයෝගීතාවය දිරිමත් කිරීමයි. රාජකීය පවුල ගැහැණු ළමයින්ගේ "ඉඳුනා" (කපිතාන්) ලෙස සාමාන්‍ය තරුණියක් පත් කරන අතර ඇය වාර්ෂික උත්සවයේ දිනයන් ගුවන් විදුලියෙන් ප්‍රකාශ කරයි. තෝරාගත් ඉඳුන ප්‍රවීණ නර්තන ශිල්පිනියක් සහ රාජකීය ප්‍රොටෝකෝලය පිළිබඳ දැනුමක් ඇති අයෙකු වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. උත්සවයේදී රජුගේ එක් දියණියක් ඇගේ සහකාරිය ලෙස කටයුතු කරයි. අද රීඩ් නැටුම පැරණි උත්සවයක් නොව පැරණි "උම්ච්වාෂෝ" චාරිත්‍රයේ වර්ධනයකි. "උම්ච්වාෂෝ" හි, සියලුම තරුණ ගැහැණු ළමයින් කාන්තා වයස් රෙජිමේන්තුවකට ඇතුළත් කර ඇත. යම් ගැහැණු ළමයෙක් විවාහයෙන් පිටත ගැබ් ගන්නේ නම්, ඇගේ පවුලේ අය ප්‍රදේශයේ ප්‍රධානියාට එක් හරක් දඩයක් ගෙවා ඇත. වසර ගණනාවකට පසු, ගැහැණු ළමයින් විවාහ විය හැකි වයසට පැමිණි පසු, ඔවුන් රැජින මව වෙනුවෙන් කම්කරු සේවයක් ඉටු කර, නැටුම් හා සංග්‍රහයෙන් අවසන් කළහ. 2005 වන තෙක් රට "උම්
ච්වාෂෝ" චාරිත්‍රය යටතේ පැවතුනි.එස්වාටිනි හස්ත කර්මාන්ත කර්මාන්තයේ ශක්තිමත් පැවැත්මක් සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය. එස්වාටිනි හි විධිමත් හස්ත කර්මාන්ත ව්‍යාපාරවල පුද්ගලයින් 2,500 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සේවය කරන අතර ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් කාන්තාවන් වේ.[140] නිෂ්පාදන අද්විතීය වන අතර ගෘහ භාණ්ඩ, කලාත්මක සැරසිලි, සංකීර්ණ වීදුරු, ගල් හෝ ලී කලා නිර්මාණ දක්වා එස්වාටිනි සංස්කෘතිය පිළිබිඹු කරයි.ක්‍රීඩාඑස්වාටිනි 1972 වසරේ සිට ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලට ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් යවා ඇති නමුත් තවමත් පදක්කමක් දිනාගෙන නොමැත. පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේදී බොක්සිං සහ මැරතන් ඉසව්වලින් රට පදක්කම් දිනාගෙන තිබේ. එස්වාටිනි හි ජනප්‍රිය කණ්ඩායම් ක්‍රීඩා අතර පාපන්දු, ක්‍රිකට් සහ රග්බි සංගමය ඇතුළත් වේ. සොම්ලෝලෝ ජාතික ක්‍රීඩාංගනය විශාලතම ක්‍රීඩා ස්ථානයයි.යොමු කිරීම්↑ "The 2017 Population and Housing Census Volume 3" (PDF). Central Statistics Office. සම්ප්‍රවේශය 15 June 2021.↑ "Laws" (PDF). wipo.int. සම්ප්‍රවේශය 27 December 2019.↑ "Archived copy" (PDF). 29 September 2019 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සං
රක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 29 September 2019.{{cite web}}:  CS1 maint: archived copy as title (link)↑ "Constitution" (PDF). gov.sz. සම්ප්‍රවේශය 27 December 2019.↑ "Population, total – Eswatini". The World Bank Group. සම්ප්‍රවේශය 11 July 2021.↑ "Swaziland Releases Population Count from 2017 Census". United Nations Population Fund. 7 August 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 7 August 2018.↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Eswatini)". IMF.org. International Monetary Fund. 10 October 2023. සම්ප්‍රවේශය 20 October 2023.↑ "Gini Index coefficient". CIA Factbook. සම්ප්‍රවේශය 17 July 2021.↑ UNDP (8 September 2022). "Eswatini (Kingdom of) – Human Development Index". Human Development Reports. UNDP. සම්ප්‍රවේශය 13 September 2022.↑ "Swaziland king changes the country's name". BBC News. 19 April 2018. සම්ප්‍රවේශය 19 April 2018.↑ 11.0 11.1 "Kingdom of Swaziland Change Now Official". Times Of Swaziland. 18 May 2018. සම්ප්‍