LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
නුමුහුම් රෝපණයකින් බැක්ටීරියාවන් වෙන්කරගන්නා ලද ප්‍රථම විද්‍යාඥයින් අතරට කෝක්ද ඇතුලත්ය.එමෙන්ම ඔහු විසින් ක්ෂය රෝග කාරක බැක්ටීරියාවක් වූ Mycobacterium tuberculosis බැක්ටීරියාව සොයා ගන්නා ලදී.පාස්චර් සහ කෝක් ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාවේ ප්‍රාරම්භකයන් ලෙස හැඳින්වුවද ඔවුන් අවදානය යොමු කරනු ලැබුවේ රෝග කාරක ක්ෂුද්‍ර ජීවින් පිළිබඳ පමණක් වූ හෙයින් ඔවුන්ට ක්ෂුද්‍ර ජීවි විවිධත්වය නියම ලෙස විග්‍රහ කිරීමට නොහැකි විය.සත්‍ය වශයෙන්ම සාමාන්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාව පිළිබඳ පුළුල් දැනුමක් අනාවරණය කරන ලද්දේ 19වන ශත වර්ශයේ අගභාගයේදී මාර්ටිනස් බෙයිජෙරින්ක් සහ සර්පි විනෝග්‍රැඩ්ස්කි විසිනි.ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාවේදී වයිරස් සොයා ගැනීම සහ රෝපණ මාධ්‍ය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ප්‍රධාන දායකත්වයෙන් බෙයිජෙරින්ක් විසින් ලබා දෙන ලදී.දුම්කොල විචිත්‍ර වෛරසය පිළිබඳ වූ ඔහුගේ පරීක්ෂණ මඟීන් වෛරස පිළිබඳ මූලික දැනුමක් ලබා ගත හැකි විය.ඔහු විසින් වැඩිදියුණු කරන ලද රෝපණ මාධ්‍යය යොදාගනිමින් පුළුල් පරාසයක වූ විවිධ කායික ලක්ෂණ වලින් යුත් ක්ෂුද්‍ර ජීවින් වගා කරන ලදී.විනෝග්‍රැඩ්ස්කි විසින් විසින් ප්‍රථම වරට රසායනාවර්තී ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළි
බඳ සංකල්පය ඉදිරිපත් කරනු ලැබූ අතර ඔහු විසින් මෙම ජීවීන් ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලීන් සඳහා වැදගත් වන අන්දම ද අනාවරණය කරන ලදී.එමෙන්ම නයිට්‍රිකාරි සහ නයිට්‍රිහාරි බැක්ටීරියාවන් ප්‍රථම වශයෙන් වෙන්කර හඳුනාගෙන විස්තර කරනු ලැබුවේද මොහු විසිනි.තාක්ෂණවේදයපොලිමරේස් දාම ප්‍රතික්‍රියාව (PCR) තනි DNA අනුපිළිවලක් කිහිප සංඛ්‍යාවකින් වැඩි කර ගැනීමට ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ දී මෙය භාවිත වේ. අවශ්‍ය නම් කලින් තීරණය කර ගත් ආකාරයට මෙය වෙනස් කර ගත හැක. නියම වේලා PCR (Real-time) ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඉතා වේගවත්ව හඳුනාගැනීමට යොදා ගැනුණු අතර දැනටත් ශාසනික ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යා රසායනාගාරවල රෝග විනිශ්චය සඳහා යොදා ගනී. එමෙන්ම පාරිසරික විශ්ලේෂණය, ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව හා අනෙකුත් බොහෝ ක්ෂේත්‍රවල ද යොදා ගනී. ඊට සමාන තාක්ෂණයක් වූ සංඛ්‍යාත්මක PCR (qPCR) DNA, RNA අණුවල සංඛ්‍යාත්මක මැනීම්වල යොදා ගැනේ. ජෙලි ඉලෙක්ට්‍රොෆොරෙසිස්, ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ එදිනෙදා, DNA, RNA , ප්‍රෝටීන අණු ඒවායේ ප්‍රමාණය, හැඩය හා විද්‍යුත් ආරෝපණය අනුව විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් යොදා වෙන් කිරීමට යොදා ගනී. සොද්රග් බ්ලාටින්, නොදර්න් බ්ලොටින්, වෙස්ට
න් බ්ලොටින් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ DNA (සෙදර්නි), RNA අනුපිළිවෙල (නොදර්න්) ප්‍රෝටීන (වෙස්ටන්) තිබේදැයි හඳුනාගැනීමට යොදා ගනු ලබන අණුක තාක්ෂණයකි. DNA ක්ෂුද්‍ර හැසිරීමේ (මයික්‍රොආරේස්) මෙම බ්ලෝටින් තාක්ෂණය වෙනුවට නවතම විකල්පයකි. මෙහි දී යම් කිසි දෙනු ලබන කාලයක් තුළ අනුපිළිවෙලවල් දහස් ගණනක් සොයා ගැනීමට / හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වේ. මෙම ක්‍රමයෙන් සාම්පලයක (වාතය, ජලය, ඉන්ද්‍ර පටක, ආදී) ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්/ ව්‍යාධිජනකයින් සිටි ද යන්න සොයා ගැනීමට යොදා ගනී. DNA වෙන් කිරීම DNA අනුක්‍රමිකගත කිරීම. ගෙනෝම ප්‍රවේණික විද්‍යාව අණුක ජීව විද්‍යාව ප්‍රමාණය නිසා වෛරස හා බැක්ටීරියා ජිනෝම ප්‍රථමයෙන්ම DNA අනුපිළිවෙල අනුව විශ්ලේෂණය කළේය. දැන් විශාල අනුපිළිවෙල් රැසක් හා ජිනෝම දත්ත සංඛ්‍යාවක්, විශේෂ ක්ෂුද්‍ර ජීවී වර්ග රැසක් සඳහා ඇත.ක්ෂේත්‍රක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව පහත සඳහන් ක්ෂේත්‍ර වලට බෙදා දැක්විය හැක.ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ භෞත වේදය :- ක්ෂුද්‍ර ජීවි සෛලයක ජීව රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වය, වර්ධනය සහ පරිවෘත්තිය ක්‍රියා මෙන්ම ක්ෂුද්‍ර ජීවි සෛල ව්‍යුහය පිලිබඳ අධ්‍යනයයි.ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ ජාන ව්‍යුහය :-ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ ස
ෛල ක්‍රියාකාරිත්වය කෙරෙහි ජාන ව්‍යුහයේ සැකැස්ම සහ ජාන නියාමනය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ.මෙම ක්ෂේත්‍රය අණුක ජීව විද්‍යාවටද සම්බන්ධ වේ.සෛලීය ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව සහ සෛල ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ අධ්‍යන ක්ෂේත්‍රයකි.වෛද්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-ව්‍යාධිජනක ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් මිනිසාට ඇතිවන රෝග පිළිබඳව මෙන්ම වසංගත රෝග සහ ප්‍රතිශක්තිකරණය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ.රෝග ව්‍යාධි විද්‍යාව සහ ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍ර සමග සම්බන්ධතාවයක් දක්වයි.සත්ව ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-පශු වෛද්‍ය විද්‍යාව හෝ සත්ව රෝග සම්බන්ධව ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ.පාරිසරික ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ විව්ධත්වය සහ ස්වභාවික තත්ව යටතේදී ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ.පරිණාමවාදී ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ පරිණාමය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ.මෙයට බැක්ටීරියාවන්ගේ වර්ගීකරණයන් පිළිබඳව අධ්‍යනයන් ද ඇතුලත්ය.කාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-කාර්මික ක්‍රියාව්ලීන් සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භා
විතය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ.උදාහරණ ලෙස පැසවීම සහ අපවිත්‍ර ජලය පිරිපහදු කිරීම දැක්විය හැක.කාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ජෛව තාක්ෂණ කර්මාන්ත සඳහාද භාවිතා කරනු ලබන අතර මෙම ක්ෂේත්‍රය යටතට පැසවීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව අධ්‍යනයන් ද ඇතුලත්ය.ස්වායු ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-වාතකාමී ක්ෂුද්‍ර ජීවින් පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ.ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-ආහාර නරක් වීම සහ විෂවීම පිළිබඳව ක්ෂුද්‍ර ජීවී බලපෑම පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ.ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යොදාගනිමින් සිදු කරනු ලබන ආහාර නිපදවීම් ක්‍රම සඳහා උදාහරණයක් ලෙස පැසවීම දැක්විය හැකි අතර එම ක්ෂේත්‍ර පිළිබඳව් ද මෙහිදී අවධානය යොමු කෙරේ.ඖෂධ ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-ඖෂධ දූෂණය සහ සම්බන්ධ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරනු ලැබේ.කෘෂිකාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-කෘෂිකාර්මික වශයෙන් වැදගත් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යනයයි.(රෝග පාලනය සහ වැලැක්වීම මත පදනම් වන රැකියා අවස්ථා බොහොමයක් සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව ආශ්‍රිත උපාධියක් අවශ්‍ය වේ.)පාංශු ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-පසේ ජීවත් වන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යනයයි.ජලජ ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද
්‍යාව :-ජලයේ ජීවත් වන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යනයයි.ප්‍රවේණීය ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-මාතෲ ජීවීන්ට සමාන ගති ලක්ෂණ සහිත ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය සිදු කරනු ලබයි.නැනෝ ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව :-නැනෝ තත්වයේ ඇති ක්ෂුද්‍ර ජීවින් පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය සිදු කරනු ලබයි.අණුක ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ ශාඛාවකි. ප්‍රෝකැරියෝටාව, ඉයු‍කැරියෝටාව, ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් (බැක්ටීරියා වෛරස, එක් සෛලික ඇල්ගී, දිලීර, ප්‍රොටෝසෝවාවන් වැනි) ජීව සංවිධානවල ජීව මාත්‍රයේ කායික විද්‍යා ක්‍රියාවලි අණුක මූලධර්ම පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. ජාන ප්‍රකාශනය, නියාමනය ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍ය මාරුවීම, මහා අණු නිෂ්පාදනය, උප සෛලිය සංවිධානගත වීම, සෛලයට සෛලයේ ඇති පණිවිඩ හුවමාරු, ව්‍යාධි ජනනයේ හා ප්‍රචණ්ඩත්වයේ අණුක පැතිකඩයන් ද මිට අදාලය. අණු ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව මූලිකවම නොයෙක් සෛල පද්ධති (ක්ෂුද්‍ර ජිවීන්ගේ) අතර ඇති අන්තර් ක්‍රියා (DNA, RNA , ප්‍රෝටීන නිෂ්පාදනය ඇතුලුව) අධ්‍යයනය හා ඒවායේ පාලනය සිදු වන ආකාරය ද බැලීමට මූලිකව සිදු කෙරේ. ප්‍රතිලාභයීස්ට් භාවිතයෙන් බියර නිෂ්පාදනය.බොහෝ දෙනෙක් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්
යනු රෝග වාහකයන් පමණක් ලෙස සැලකුවද ඔවුන් අතැම් කර්මාන්ත වලදී ප්‍රයෝජනවත් කාර්යයන් රාශියක් සඳහා යොදාගනු ලැබේ.(උදහරණයක් ලෙස මධ්‍යසර නිපදවීම,විනකිරි නිපදවීම සහ කිරි ආහාර නිපදවීම සඳහා)එමෙන්ම ප්‍රතිජීවක ලෙස සහ උසස් ශාක ක්ලෝනීකරණයේදී වාහකයෙක් ලෙසද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යොදාගනු ලැබේ.විද්‍යාඥයන්ගේ සොයා ගැනීම් වලට අනුව ජෛව විද්‍යාත්මකව වැදගත් වන එන්සයිම නිපදවීම සඳහාද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කල හැකි බව අනාවරණය වී ඇත.ඇමයිනෝ අම්ල ආශ්‍රිත කර්මාන්ත වලදී Corynebacterium glutamicum නම් බැක්ටීරියා වැදගත් දායකත්වයක් දරනු ලබයි.එමඟින් වාර්ෂිකව ටොන් මිලියන 2ක් පමණ ඇමයිනෝ අම්ල නිපදවිය හැක.L-glutamate සහ L-lysine යනු එසේ නිපදවනු ලබන ඇමයිනෝ අම්ල වර්ග දෙකකි.විවිධාකාර වූ බයෝපොලිමරේස් එනම් පොලිසැකරයිඩ, පොලීඑස්ටර් සහ පොලීඒමයිඩ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විසින් නිපදවනු ලැබේ.අත්‍යවශ්‍ය ලක්ෂණ සහිත බයෝපොලිමරේස නිපදවීම සඳහා ද ජෛව ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කරනු ලබයි. මෙම නිෂ්පාදන පටක ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ ඖෂධ නිෂ්පාදනය වැනි ඉහල වටිනාකමකින් යුත් වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක යෙදීම් වලදී භාවිතා වේ.තවද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සැන්තන්, ඇල්ගි
නේට්, සෙලියුලෝස්,සයනොෆයිසීන්, පොලි(ගැමා ග්ලුටමික් අම්ලය ),ලෙවන්,හයලුරොනික් අම්ල,කාබනික අම්ල,ඔලිගොසැකරයිඩ, පොලිසැකරයිඩ,පොලිහයිඩ්‍රොක්සි ඇල්කනොඒට්ස් ජෛව සංශ්ලේෂණයන්හිදී වැදගත් වේ.ජෛව ප්‍රතිකර්මකරණය සඳහාද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිත වේ.එනම් ගෘහාශ්‍රිත, කෘෂිකාර්මික,කාර්මික අපද්‍රව්‍ය සහ පස මතුපිට පවතින අපද්‍රව්‍ය දිරාපත් කිරීම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විසින් සිදුකරනු ලබයි.විෂ සහිත අපද්‍රව්‍ය දිරාපත් කිරීම සඳහාද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කරනු ලබන අතර ඔවුන් සතු දිරාපත් කිරීමේ හැකියාව අපවිත්‍රකාරකයේ ස්වභාවය මත රඳා පවතී.විවිධාකාර වූ දූෂකාරක පවතින නිසා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ජෛව හායනය සඳහා යොදාගැනීමේදී බැක්ටීරියා විශේෂ කීපයක් යොදා ගත යුතුය.නූතන පර්යේෂණ වලට අනුව ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිකා සඳහා ප්‍රතිකාර ලෙස යොදාගත හැකි බව තහවුරු වී ඇත.ව්‍යාධිජනක නොවන Clostridium බැක්ටීරියා විශේෂ වලට සෛල අර්බුධ තුල වර්ධනය සහ ගුනණය වෙමින් පැතිරී යාමට හැකි බවත් මෙම බැක්ටීරියාවන්ගේ ප්ලාස්මිඩ අවශ්‍ය පරිදි සකස් කර ගැනීමෙන් රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර ලෙස යොදා ගත හැකි බව සොයාගෙන ඇතමේ අඩවිත් බලන්නජීව රසායන විද්‍යාවජෛව තාක්ෂණයvteBranches of
biologyAerobiologyAnatomyAstrobiologyBiochemistryBioengineeringBiogeologyBiogeographyBiohistoryBiomechanicsBiophysicsBioinformaticsBiostatisticsBiotechnologyBotanyCell biologyCellular microbiologyChemical biologyChronobiologyComputational biologyConservation biologyCryobiologyCytogeneticsDevelopmental biologyEcologyEcological geneticsEmbryologyEpidemiologyEpigeneticsEvolutionary biologyFreshwater biologyGeobiologyGeneticsGenomicsHerpetologyHistologyHuman biologyImmunologyMarine biologyMathematical biologyMicrobiologyMolecular biologyMycologyNeontologyNeuroscienceNutritionOrigin of lifePaleontologyParasitologyPathologyPharmacologyPhycologyPhylogeneticsPhysiologyQuantum biologySociobiologyStructural biologySystematicsSynthetic biologyXenobiologySystems biologyTaxonomyTeratologyToxicologyවෛරසවේදයVirophysicsZoologySee alsoHistory of biologyNobel Prize in Physiology or MedicineTimeline of biology and organic chemistryv
teක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය: බැක්ටීරියාවෛද්‍යක්‍ෂුද්‍රජීවවේදයInfectionExotoxinLysogenic cyclePathogenic bacteriaරෝගජනක බැක්ටීරියාප්‍රතිරෝධයBiochemistryand ecologyOxygenpreferenceසවායුObligateනිරිවායුFacultativeObligateMicroaerophileNanaerobeAerotolerantOtherExtremophileHuman flora GutLungMouthසමVaginal (In pregnancy)PlacentalUterine SalivaryMicrobial metabolismNitrogen fixationMicrobial ecologyPrimary nutritional groupsSubstrate preferenceLipophilicSaccharophilicShapeBacterial cellular morphologiescell structureplasticityCocciBacilliCoccobacilliSpiralStructureCellenvelopeCell membraneCell wall: PeptidoglycanNAMNAGDAPGram-positive bacteria only: Teichoic acidLipoteichoic acidEndosporeGram-negative bacteria only: Bacterial outer membranePorinLipopolysaccharidePeriplasmic spaceMycobacteria only: ArabinogalactanMycolic acidOutsideenvelopeBacterial capsuleSlime layerS-layerGlycocalyxPilusFimbriaNon-motile bacteriaCompositeBiofilmTaxon
omyand evolutionBacteria (classifications)Bacterial phylaFormer groupings: SchizomycetesMoneraProkaryotaGracilicutesFirmicutesMollicutesMendosicutes පොත ප්‍රවර්ගය කොමන්ස්vteMicrobiology: FungusOutline of fungiBranchEthnomycologyLichenologyMarine fungiMedicinal fungiMycologyMycosisMycotoxicologyStructureReproduction/sporeteleomorph/sexual: ZygosporeAscospore/AscusBasidiospore/Basidium/Teliosporeanamorph/asexual: SporangiumConidiumChlamydosporeOidiumPycniosporeOtherHyphaHaustoriumMyceliumCell wallSporocarpGrowth patternsDimorphic fungiMoldYeastMushroomListList of fungal ordersList of mycologistsList of mycology journals Category Commons WikiProjectvteMicrobiology: Protistology: ProtistsFormerclassificationsProtozoaMastigophora/FlagellatesSarcodina/AmoeboidsTestateHeliozoaInfusoria/CiliatesSporozoaAlgaeCryptogamsThallophytesFungus-like organismsSlime moldsAmbiregnal protistsMorphologyArchaeplastidaChloroplastida"green alga
e": PhycoplastPhragmoplastFlagellar apparatusGlaucophytes:CyanellesPhycobilisomesRed algae:Pit connectionPhycobilisomesHacrobiaCryptophyta:MastigonemesPeriplastHaptophyte:CoccolithHaptonemaStramenopilesGeneral:MastigonemesDiatoms:FrustuleBrown algae:LaminaPneumatocystAlveolataGeneral: AlveoliTrichocystDinoflagellates:DinokaryonDinocystThecaCiliates:CiliumCirrusMacronucleusMicronucleusApicomplexans:RhoptryApicoplastMicronemeRhizariaPhytomyxeaCruciform divisionExcavateKinetoplastids:KinetoplastGlycosomeEuglenoidea:Periplast/pellicleAmoebozoaDictyostelids:MacrocystSorocarpOpisthokontaChoanoflagellates:Collar of microvilliGeneralLevels oforganizationUnicellularMonadoidAmoeboidCoccoidColonial s.s.Colonial flagellatedTetrasporal/capsal/palmelloidSarcinoidCoenobialFilamentous/trichal/hyphalParenchymatousPseudoparenchymatous/plektenchymaticMembranous/thalloid/foliaceousMultinucleatedSyncytialCoenocyticSiphonousSiphonocladousM
ulticellular s.s./tissular/histonalCell surfacestructuresSimple cell membraneMucilageScaleFrustuleCell wallLoricaSkeletonTestThecaPeriplast/pellicleLocomotionFlagellumCiliumPseudopodiaGliding motilityMitochondriaHydrogenosomeMitosomeNucleusNucleomorphMultinucleate cellsPlasmodiumDikaryonHeterokaryonMitosis in protistsOpenClosedOrthomitosisPleuromitosisMeiosis in protistsGameticZygoticSporicOtherCystCytostomeFimbriaeExtrusomeContractile vacuoleEyespot apparatusPyrenoidAxostyleMastigont systemEcology andphysiologyMicrobial ecologyMicrobial biogeographyBaas-Becking hypothesisDevelopment/ReproductionLife cyclesFertilizationNutrition: AutotrophyPhototrophyHeterotrophyPhagotrophyOsmotrophySaprotrophyParasitismBiotrophyNecrotrophyMixotrophyAuxotrophyvteක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය: වෛරසහැඳින්වීමඉතිහාසයSocial history of virusesComponentsViral envelopeCapsidViral proteinViral life cycleViral entryViral replicationViral sheddingViru
s latencyViroplasmGeneticsReassortmentAntigenic shiftAntigenic driftPhenotype mixingBy hostBacteriophageVirophageMycovirusPlant virus (Plant to Human)Animal virusHuman viromeOtherViral diseaseHelper virusLaboratory diagnosis of viral infectionsViral loadVirus-like particleVirus quantificationAntiviral drugNeurotropic virusOncovirusSatellitesGiant virusVirus classification ප්‍රවර්ගය ද්වාරය කොමන්ස් WikiProjectvteMicroorganismsGroupsArchaeaBacteriumCyanobacteriaFungiNanobacteriumProkaryoteProtistProtozoaVirusMicrobiologyMicrobial biogeographyMicrobial geneticsMicrobial intelligenceMicrobial metabolismMicrobial phylogeneticsMicrobial population biologyMycologyVirologyEcologyBiofilmMicrobial consortiumMicrobial cooperationMicrobial biodegradationMicrobial ecologyMicrobial cystMicrobial food webmicrobial loopviral shuntMicrobial matMicrobial synergyMicrobiomemicrobiotaholobiontQuorum sensingHost microbe interactions in Caeno
rhabditis elegansPlantsPlant microbiomeRoot microbiomeSeagrass microbiomeSoil microbiologySpermosphereMarineMarine microorganismMarine virusesMarine prokaryotesMarine protistsMicroalgaeAntarctic microorganismCoral microbiomeHydrothermal vent microbial communitiesMarine microbial symbiosisMicrobial oxidation of sulfurPhycospherePicoeukaryoteInternational Census of Marine MicrobesHuman relatedMicrobes in human cultureMicrobiomes of the built environmentFood microbiologyMicrobial oilMicrobial symbiosis and immunityNylon-eatingHuman microbiomeasthmadysbiosisfecalHuman Microbiome Projectgutlungmouthskinvaginain pregnancyplacentauterusProtein productionSynthetic microbial consortiaTechniquesDark field microscopyDNA sequencingImpedance microbiologyMicrobial cytologyMicrobial DNA barcodingMicrobiological cultureStainingOtherBioremediationDeep biosphereMicrobial dark matterLines on the Antiquity of MicrobesMicrobially induced sedimentary s
tructureOmicsPhysical factors affecting microbial lifeSiderophore Category CommonsvteAntonie van LeeuwenhoekMicroscopic discoveries 1Microscopic organismsBacteriaCiliateGiardiaInfusoriaProtistProtozoaRotiferVolvoxOthersSpermatozoa (sperm cells)Red blood cellsCrystals in gouty tophiGeneral topicsVan Leeuwenhoek's microscopesVan Leeuwenhoek's microscopic experiments and discoveriesVan Leeuwenhoek's microscopic discovery of microbial lifeVan Leeuwenhoek's letters to the Royal SocietyRelated topicsBacteriologyProtozoologyProtistologySpontaneous generationPreformationismAnimalculeMicroscopic scaleMicroscopic discovery of microorganismsMicroscopic discovery of bacteriaHistory of microbiologyOptical microscopyHistory of microscopyHistory of the microscopeInvention of the optical microscopeTimeline of microscope technologyGolden Age of Dutch exploration and discovery (c. 1590s–1720s)Golden Age of Dutch science and technologyScience and technology in
the Dutch RepublicBiology and natural history in the Dutch RepublicRoyal SocietyScientific RevolutionRelated peopleClifford Dobell (Leeuwenhoek scholar)Brian J. Ford (Leeuwenhoek scholar)William DavidsonHenry OldenburgRegnier de GraafRobert Hooke (author of Micrographia)Nicolaas HartsoekerNicolas StenoJan SwammerdamJohannes VermeerRecognitionsAntoni van Leeuwenhoek ZiekenhuisLeeuwenhoek (crater)Leeuwenhoek LectureLeeuwenhoek MedalAntonie van Leeuwenhoek (journal)LeeuwenhoeckiaLevenhookiaLeeuwenhoekiellaInternational Microorganism DayList of people considered father or mother of a scientific fieldList of people considered father or mother of a technical field1 First observed, described, and studied by van Leeuwenhoek. Categoryvteබෝවන රෝග සහ ක්‍ෂුද්‍රජීව විද්‍යාවක්ෂේත්‍ර(ව්‍යාධිජනකයන්)Major diseasesබැක්ටීරියාවේදය (බැක්ටීරියා)කොලරාවඩිප්තීරියාවලාදුරුඋපදංශය (සිෆිලිස්)ක්‍ෂය රෝගයවෛරසවේදය (වෛරස, ප්‍රියෝන)ඒඩ්ස්ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාසරම්පපෝලියෝවසූරියදිලීරවේදය (දිල
ීර)AspergillosisCandidiasisTineaපරපෝෂීවේදය (ප්‍රොටෝසෝවා, helminths)ඇමීබික අතීසාරයකොකු පණුමැලේරියාවSchistosomiasisEntomology (බහිෂ්පරපෝෂිතයන්)LiceScabiesවැදගත් පුද්ගලයින්ඇලෙක්සැන්ඩර් ෆ්ලෙමිංඑඩ්වඩ් ජෙනර්Robert Kochලුවී පාස්චර්ඉග්නස් සෙමල්වයිස්අදාළ මාතෘකාප්‍රතිජීවකEradicationමහා වසංගත (Pandemic)සම්ප්‍රේෂණයhorizontalverticalඑන්නත්කරණයZoonosisඅධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලFrance (data)GermanyIsraelUnited StatesLatviaJapanCzech Republicවෙනත්Historical Dictionary of Switzerlandද්වාරය: ජීව විද්‍යාවහින්දුසමය අනුව සන්‍යාස යනු ගෘහස්ත ජීවිතය අතහැර දැමීමේ ප‍්‍රතිපදාවය. මෙය වර්ණධර්ම හා ආශ‍්‍රම ධර්ම පද්ධතියේ උසස්තම සහ අවසන් අදියර වෙයි. සාම්ප‍්‍රදායිකව මෙම තත්වයට පත්වනුයේ වයස අවුරුදු පනහක් හෝ එයට වඩා වයස්ගත වූ පුද්ගලයෝ ය. නොඑසේ නම් සිය ඉදිරි ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන් ම අධ්‍යාත්මික ගවේෂණය සදහා කැප කිරීමේ අභිප‍්‍රායයෙන් යුතු තරුණ තවුසෝ ය. සන්‍යාස දිවියට පත්වන පුද්ගලයින් සන්‍යාසී ලෙස හෝ සන්‍යාසින් යනුවෙන් හදුන්වනු ලැබේ.සන්‍යාස යන සංස්කෘත වදනෙහි අරුත වනුයේ ගිහිගෙය අතහැ
ර යාම හෝ අතහැර දැමීම ය.සමාජ ආගමික සන්දර්භය තුළ සන්‍යාසී වර්ග ගණනාවක් ඇත. සාම්ප‍්‍රදායිකව විවිධ මට්ටමේ පිළිවෙත් පුරණ ආරණ්‍යවාසී තවුසන් සතර වර්ගයකි. මෑත ඉතිහාසය තුළ ඒකදණ්ඩ සහ ති‍්‍රදණ්ඩ යනුවෙන් හැදින්වෙන කහ සිවුරු හැදගත් තවුසන් වර්ග දෙකකි. මෙයින් පළමුවැන්න ශංඛකරාචාර්ය සම්ප‍්‍රදායට අයත් වන අතර  දෙවැන්න විවිධ වෛශ්නව සම්ප‍්‍රදායවලට අයත් වූවෝ වෙති. ප‍්‍රතිසංස්කරණවාදියෙකු වූ සිද්ධාන්ත සරස්වතී විසින් මෙකී සම්ප‍්‍රදායයන් බටහිර ලෝකයට හදුන්වා දෙනු ලැබ ඇත.සන්‍යාසී ජීවිතය කිසිදු වස්තුවක් හිමිකරගැනීමෙන් තොරව යෝග භාවනා ප‍්‍රගුණ කිරීමෙන් ගතවෙයි. කෙසේවෙතත් ඇතැම් සම්ප‍්‍රදායනට අනුව තෝරාගත් දෙවි කෙනෙක් විෂයයෙහි යාඥාකිරීම මගින් භක්තිය හෙවත් භක්ති භාවනාව ප‍්‍රගුණ කිරීමෙන් ගතකරනු ලැබේ. භක්තිපූර්වක සම්ප‍්‍රදායයන්හි විමුක්තිය ලැබෙනුයේ දෙවියන් හා එක්වීමෙන් වන අතර යෝග පූර්වක සම්ප‍්‍රදායයන්හි විමුක්තිය වනාහි ඉහල ම චිත්ත සමාධිය පිළිබද අනුභූතිය යි. අද්වෛත සම්ප‍්‍රදාය අනුව සියලූ ම අවිද්‍යා දුරලීම සහ බ‍්‍රහ්මන් හා ආත්මන් එකක් ම බව අවබොධ කර ගැනීම විමුක්තිය වන්නේ ය.කි‍්‍රෂ්ණ විසින් භගවද්ගීතාවේදී සනයාස යන
්න විස්තර කරනු ලබනුයේ මෙසේ ය.ලෞකික ආශා පදනම් කරගත් සියලූම කි‍්‍රයා අතහැර දැමීම ප‍්‍රාඥයෝ සන්‍යාස යනුවෙන් හදුන්වති. සියලූ ම කි‍්‍රයාවන්ගේ ප‍්‍රතිඵල අතහැර දැමීම ත්‍යාග යනුවෙන් ද ප‍්‍රඥාවන්තයෝ හදුන්වති.ගොනුව:Geta beraya.jpgගැට බෙර වාදකයෙක්*උඩරට නැටුම්වලදී බෙහෙවින් භාවිතා කෙරෙන, (කොන් දෙකට වඩා මැද මහත බෙරය[1]) යනුවෙන් අර්ථකථනය කළ හැකි, උඩරට ප්‍රදේශයේ චිරාත් කාලයක් ප්‍රචලිත ව තිබීම නිසා වර්තමානයේ  උඩරට බෙරය නමින් ද හැඳින්වෙන ගැටබෙරය නම් වූ ලොව මවිත කළ දෙඅතින් තැලීමෙන් හමින් ශබ්ද උපදවන මේ අවනධ්‍ය භාණ්ඩය කවදා කෙසේ ප්‍රභවය වූවක් ද, විදේශයකින් මෙහි ආදේශ වූවක් ද, එසේ විදේශයකින් ආදේශ වූයේ නම් ලොව වෙනත් කොතනකදී හෝ අනුරුවක් හෝ ඉතිරි ව තිබේ ද, එසේ නැතිනම් අපේ ම මුතුන් මිත්තන්ගේ නිර්මාණයක් ද, ලොව අන් රටවල මෙන් මුල් අවස්ථාවේ සරල ව නිර්මාණය වී ක්‍රමයෙන් සංවර්ධනය වී මේ තත්ත්වයට පැමිණි එකක් ද, නිගමනයකට එළඹීම අසීරු ය.හැඳින්වීමඋඩරට බෙරය හෙවත් ගැට බෙරය දීර්ඝ කාලයක සිට ලංකාවේ වාදන භාණ්ඩ අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගත් ආතත භාණ්ඩයක් වේ.  උඩරට නර්තනයේදී භාවිතා වන මෙම බෙරය දේශීය සංගීතයේ දී
වැදගත් සංගීත භාණ්ඩයකි. උඩරට නැටුම් සම්ප්‍රදායේ දී සුවිශේෂීව භාවිතා වන නිසාත්, උඩරට නැටුම් ඉතිහාසයට උරුමකම් කියන නිසාත් මෙයට උඩරට බෙරය යන නාමය භාවිතා කරයි.ඉතිහාසයඉතිහාසයේදී මෙන්ම අද ද උඩරට නැටුම සඳහා ගැටබෙරය මහත් සේවයක්‌ කරයි. ධාතු වංශයේ මෙය "දෙණ්‌ඩිම" හා සමාන යෑයි කීව ද අද භාවිත වන ගැටබෙරය ඊට වෙනස්‌ ය.[2] ථූපවංශය, දඹදෙණි අස්‌න, සද්ධර්මාලංකාරය ආදී ග්‍රන්ථ කීපයක සඳහන් වන බෙර සංඛ්‍යාව අති විශාලය. සිංහල යුද්ධ හමුදාවේ ගැටබෙරය ද ඇතුළත් වන මෙම බෙර සියල්ලම වාදනය කළ බව ඉහත කී ග්‍රන්ථ සාක්‌කි දරයි. අදද හෙළ සටන් කලාව වන අංගම්පොර සටන් කලාව තුළ මෙම ගැට බෙරය භාවිතා වන බව කොරතොට අංගම්පොර සම්ප්‍රදායේ ශිල්පීන් දක්වයි. ලංකාවේ ඉතිහාස ග්‍රන්ථවල පවා සඳහන් වන මෙම බෙරය ලංකාවට ආවේණික වූ සුවිශේෂි වූ බෙරයකි. වෙස්සන්තර ජාතක කාව්‍යයේ එන පහත කවිය එයට හොඳව උදාහරණයයි.ගැට බෙර පනා බෙරදවුල් තමිමැට්ටම් බෙරමිහිගුද එකැස් බෙරමොරහු සක්සින්නන් නලා බෙරඑපමණක් නොව පහත සඳහන් වන තෙලපත්ත ජාතක කාව්‍ය තුළ දක්නට ලැබෙන කවිය ද මෙහි ඉතිහාසයට තවත් ප්‍රභල උදාහරණයකි.එකැස්පනා බෙර ගැට බෙර කාහලදසතොස්වනා විණා සහ ගිහඬද
නොලස්කනා ලියවෙස් ගෙන වයමින්දසුබස්දෙනා යක් අඟනන් ඇතතවදගැටබෙරයේ සැකැස්මගොනුව:ගැට බෙරය.jpgගැට බෙරයකොහොඹ, ගං සූරිය, දේවදාර, ඇසල වැනි තද අරටු සහිත දැව වර්ග ගැටබෙර සකස් කිරීමේදී කඳ සඳහා යොදා ගනිමින් මෙම ගැටබෙරය නිර්මාණ කෙරේ.  දිග සාමාන්‍යයෙන් අඟල් 28ක් පමණ වන ගැටබෙරයේ වම්පස මුහුණට වඩා දකුණු පස මුහුණත ප්‍රමාණයෙන් තරමක් කුඩා වනසේ සකස් කරනු ලැබේ. වම් පසට ඝන වූ ගව හම්ද,  දකුණු පස බෙර ඇසට වඳුරු හමක් හෝ තලගොයි හමක් ‍යොදා ගනියි. ගැටබෙරයේ කොටස්බෙරයේ කඳ "බෙරකඳ" නමින් හැඳින්වේබෙරයේ මැද මහත් වූ කොටස ‍"බෙර පුහුල" නම් වේබෙරයේ දෙපස ඇති හම තද කිරීම හා බුරුල් කිරීම සඳහා එම තට්ටු බෙර කඳට සවිකර ගැනීම සඳහා උපයෝගී වන්නේ "වරපට" යිබෙර ඇසට උඩින් එහි ආරක්ෂාවට යොදා ඇති හම් කොටස "කැපුම් හම" වේබෙරය වාදනයට ඉනේ බැඳගනු ලබන්නේ "බෙර ලනුවෙනි"ගැට බෙරයේ දකුණු පස ආවරණය කළ රවුමේ මැද කොටස "දකුණු ඇස" වේගැට බෙරයේ වම් පස ආවරණය කළ රවුමේ මැද කොටස "වම් ඇස" වේබෙරය ඉනේ බැඳගත් විට ආවරණය කළ රවුමේ මැද කොටස "වම් ඇස" වේ.බෙරය ඉනේ බැඳ ගැනීමට යොදනු ලබන ලනුව බෙරය හා සම්බන්ධ කරන්නේ "කන් වරය" මගිනිබෙරයේ දකුණු ඇ
සට සම්බන්ධ කන්වරයට යා කෙරෙන මෙය පිත්තලෙන් සාදන ලද ගිගිරි වලල්ලකි. එය "කයිපුඩි වලල්ල" නමින් හැඳින්වේඑකට වෙලා ඇති සිහින් හම් එකතුවෙන් බෙරයේ ගැටිය සකස් කරනු ලැබේ. එයට "වෙනිවර කැරැල්ල "යැයි කියනු ලැබේ.ශාස්ත්‍රීය හා සාම්ප්‍රදායික භාවිතයගොනුව:Angampora traditional drums.jpgගැටබෙරය හා වෙනත් දේශීය බෙර භාවිතයෙන් රණ බෙර වැයෙද්දී අංගම් මඩුවක් තුළ පැවැත්වෙන හරඹයක්...ගැටබෙරයේ වාදනය කරන පද කිහිපයක් මේ ආකාරයට දැක්විය හැකියතක් දොං තකු කිට තක දොං තකු කිටතෙහිං තකු තෙහිං තකු තෙහිං ජිංතකු ජිං ජිං තත් ජිං තක ජිං කුඳමඟුල් බෙර වාදනය සුභ කටයුතු, මංගල අවස්ථාවන්හිදී සහ ත්‍රිවිත රත්නයේතී, දෙවියන්ගේත්, ආශිර්වාදය පතා කරන වැදගත් වාදන අංගයකි. ගැටබෙරයේ වම් ඇසින් දොං තොං, කුඳ ආදී අකෂරද, දකුණු ඇසින් ජිං තං ජිත්, ආදී අක්ෂර ද වාදනය කරනු ලැබේ. උඩරට පළාත් වලටත් වන්නියටත් සතර කෝරළේ ඇතැම් පෙදෙස් වලටත් සීමාවු ගැමි නාට්‍ය විශේෂයක් වන සොකරි නාටකය තුළ භාවිතා වන්නේ ගැට බෙරයයි.[3] එසේම උඩරට නැටුමේ ප්‍රධාන ශාන්තිකර්මය වන කොහොඹා කංකාරියේ දී ගැට බෙරය ප්‍රධාන වාද්‍ය භාණ්‌ඩය වේ. [4]දේශීය සටන් කලාව වන අංගම් ශිල්පය
ේ දී බෙර රාශියක් භාවිතා වූ බව සඳහන් වන අතර ඒ අතර ගැට බෙරය ද වේ. එසේම පෙර යුද භූමියට හමුදාව පිටත්ව ගියේ බෙර වයමින්,  නළා පිඹිමින් ය. යුද ජයග්‍රහණය බෙර වාදනයෙන් පළ කළ අතර යුද පරාජය ද බෙරයෙන්ම දන්වන ලදී. එනම් බෙර යුද පිටියේ දමා ඒමෙනි. එපමණක් නොව අපරාධකරුවන් වධක භූමිය වෙත කැඳවා ගෙන ගියේ වධ බෙර ගසමින් ය.ආශ්‍රිත ලිපිශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික සංගීතයනර්තනයශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රාස්ත්‍රීය නැටුම්ජන නාට්‍යබාහිර යොමුශ්‍රී ලංකීය බෙර - පින්තූර හා ශබ්ද  සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-06-24 at the Wayback Machineපියසර ශිල්ප දීප්තිගෙ බෙර සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-07-28 at the Wayback Machineනිවැරදි ව බෙර වැයීමට උගනිමු ද? සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2013-11-16 at the Wayback Machineඅධෝලිපි↑ http://www.sinhaladictionary.org/index.php/term/11,26590.xhtml↑  සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.sinhalaya.com/network/index.php?topic=4447.0, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2011-06-10 ↑ http://rupana.blogspot.com/2008/04/blog-post_04.html↑ නර්තනයvte ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වාද්‍ය භාණ්ඩඅාතත භාණ්ඩගැට බෙරයයක් බෙරයඋඩැ
ක්කියඩැක්කියරබානබුම්මැඩියවිතත භාණ්ඩතම්මැට්ටමතම් බෝරුදඬු බෙරයවිතතාතත භාණ්ඩදවුලමහ දවුලඝණ භාණ්ඩකයිතාලමපා සළංගිගිරි වළලුතාලම්පටපන්තේරුවසුසිර භාණ්ඩනලාවබටනලාවකොම්බුවහොරණෑවතන්ත්‍රී භාණ්ඩවීණාවමෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස ආයුර්වේදය වෙතට ඒකාබද්ධ කෙරුමට යෝජිතය. (සංවාදය)ආයුර්වේදය (සමස්ත විග්‍රහය)ආයුර්වේදාවත්වරණයට අනුව ආයුර්වේදය බිහිවී ඇත්තේ බ්‍රහ්ම නම් හින්දු දෙවියෙකු විසින් විශ්වය මැවීමේදී සිදු කරන ලද දිව්‍යමය හෙළිදරව්වකට අනුවය.  මෙය අනෙකුත් දෙවියන් වෙත හෙළිදරව් කරන ලද්දේ දිව්‍යමය සාගරය කලඹමින් පැමිණි දිව්‍යමය චිකිත්සක වරයෙකු වු ධන වන්තරී විසිනි. බ්‍රහ්ම දේවියන් විසින්  ආයුර්වේදය පිළිබද දැනුම ‍ශ්ලෝක ආකාරයට ගායනා කොට සෘජුවම දක්ෂ ප්‍රජාපතී වෙත යවන ලද අතර ධර්මයෙහි ආරක්ෂක දෙවියන් ලෙස හැදින් වෙන ඉන්ද්‍ර දෙවියන් හට අවසානයේදී එම දැනුම ලබාදෙන ලදී. මෙම ලේඛනයන්ට අනුව ප්‍රථම වරට ආයුර්වේදයෙහි නිපුණත්වයක් දක්වන ලද මානවයා වුයේ ඉන්ද්‍ර දෙවියන්ගෙන් ආයුර්වේදය උගත් බාරද්වාජයි. බාරද්වාජ විසින් ඉන්පසු ප්‍රාඥයින් කණ්ඩායමක් වෙත ආයුර්වේදය පිළිබද දැනුම ලබාදුන් අතර ඉන්පසු ඔවුන් විසින් තම