LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
් කැත්‍රිනා කුණාටු හා ගංවතුර නිසා ඛේදනීයව බිඳ වැටුණු අතර නැගෙනහිර මෙට්ට්‍රොපොලිටන් ප්‍රදේශයන් වල 50%කට ආසන්න ප්‍රදේශයක් ගංවතුරින් පිඩාවට පත්විය. එහිදී මීටර් 8.2ක් (අඩි 27 ට ආසන්න) පමණ මුහුදු ජනාවාසයන් ජලයෙන් යට විය. ගංවතුර වැළැක්වීමේ පනතට අනුව ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් රජය විසින් ස්වභාවික ව්‍යසනයන් ඇති වීම වළක්වා ගැනීමට පියවර ගනු ලැබ ඇත. තෙත් බිම් කුණාටු සඳහා ජලමාත්තුවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. 1995 වනවිට තෙක් බිම් සංරක්ෂණයට කටයුතු කිරීම නිසා ගංවතුර හටගත්විට අනෙකුත් ප්‍රදේශවල සම්පත් භාවිතා කිරීමට ඇමෙරිකානු රජයට සිදු නොවීය.ආසියාවේ ගංවතුරින් ඇතිවු බලපැම්ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය හා චීනය (චීන අධිරාජ්‍යයේ විශාල උමං මාර්ගය) යන රටවල් වල අනෙකුත් නගර සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා ගංවතුර ගලා යාම් පිටිසර ප්‍රදේශයන් වෙත අරමුණුගතව මුදා හරිනු ලැබේ.අප්‍රිකාවේ ගංවතුරින් ඇතිවු බලපැම්ඊජිප්තුවේ අස්වාන් වේල්ල මෙන්ම අස්වාන් ඉහළ වේල්ල (1976) නයිල් ගංඟාව පිටාර ගැලීම නිසා ඇතිවන ගංවතුර තත්ත්වයන් ඇති වීමේ මට්ටම පාලනය කරනු ලබයි. පිරිසිදු කිරීමේදී ආරක්ෂාවගංවතුරට පසුව සිදු වන පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාකාරකම්
තුළින් නිතරම එම උත්සහයට සම්බන්ධ වන වැඩකරුවන් හා ස්වාධීනව ඉදිරිපත් වන්නන් කරදර වලට මුදුණපායි. වැසිකිලි අපද්‍රව්‍ය පිටාර ගැලීම නිසා ජලය සමඟ මිශ්‍ර වීමෙන් ඇතිවන ජල දූෂණය, විද්‍යුත් අනතුරු, කාබන් මොනොක්සයිඩ් අනාවරණය වීම, මාංශ පේශීවලට ඇති වන අනතුරු, උණුසුම් හෝ ශීතල පීඩනය, යතුරු පැදි අනතුරු, ගිනිගැනීම්, ජලයේ ගිලීම් හා කරදරකාරී අමුද්‍රව්‍යයන්ට අනාවරණය වීම වැනි තර්ජන නිගමනයන් ඇතුළත් වේ. ගංවතුර ඇති වන ප්‍රදේශවල අස්ථීරතාවය නිසා පිරිසිදු කිරීමේ කාර්යයන්හි නිරත කම්කරුවන්හට තියුණු කඩතොළු සහිත සුන්බුන්වලින්, ගංවතුර නිසා ඇතිවිය හැකි ජීව විද්‍යාත්මක අනතුරුවලින්, විද්‍යුත් රැහැන් කඩා වැටීමෙන්, ලේ සහ අනෙකුත් ද්‍රව වලින් හා සත්ව හා මානව සුන්බුන්වලින් කරදර වලට මුහුණපාන්නට සිදු වේ. සැලසුම් කිරීම මඟින් හා ගංවතුර විනාශයට නිසි ප්‍රතිචාර දැක්වීම මඟින් මේ තත්ත්වය මග හැරවිය හැකිය. ඒ සඳහා කළමනාකරුවන් විසින් සේවකයන්ට ආරක්ෂිත හිස් වැසුම්, දූවිලි ආරක්ෂිත කණ්ණාඩි, ආරක්ෂිත වැඩ අත්මේස්, ජීවිත ආවරණ හා යකඩින් තැනූ ජලය නොයන සපත්තු සැපයුම කරනු ලැබේ.ගංවතුර පිළිබඳ විස්තරයක්මානව සකසා ගැනීම් හා ආර්ථිකක්‍රියාකාරකම
් කඩාකප්පල් කිරීමට ගංවතුරට බලයක් තිබේ. කෙසේ වුවත් ගංවතුර බොහෝ වාසිදායක තත්ත්වයන්ද ළඟාකරවයි. එනම් බිම් වතුර නැවත පිරවීම්, පස පොහොර සහිත කිරීම්, ඌන පෝෂණ සැපයීමයි. විශේෂයෙන් වියළි හා අර්ධ වියළි කලාපයන්හි වර්ෂාපතනය වර්ෂය පුරා සම අයුරින් නොලැබෙන නිසා ගංවතුර ඉතාමත් අවශ්‍ය ජල සම්පතක් ලෙස සලකයි. නැවුම් ජලය ඇඳ හැලීම විශේෂයෙන් පරිසර පද්ධතිය පවත්වාගෙන යාම සඳහා වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කරන අතර එය ගංවතුර ඇතිවන කලාපයන්හි ජෛව විවිධත්වය පවත්වාගෙන යයි. Tigris-Euphrates ගංඟා ආශ්‍රිතව, නයිල් ගඟ ආශ්‍රිතව, ඉන්ඩාස් ගඟ ආශ්‍රිතව, ගැන්ගාස් හා කහ ගඟ, ආශ්‍රිතව ජනාවාසයන්හි යහපත් පැවැත්ම සඳහා කාලානුකූල ගංවතුර අත්‍යාවශ්‍ය විය.ගංවතුරට ගොදුරුවන ප්‍රදේශ පරිගණක ඇසුරින් සිතියම් ගත කිරීමගංවතුරට ගොදුරුවන ප්‍රදේශ සිතියම්ගත කොට අඳිනු ලබන ආකෘති මෑතකදී වඩා ප්‍රකට විය. ගංවතුර සහිත ප්‍රදේශවල එනම් මීට පෙර අවම වශයෙන් සියවස් 6ක පමණ පෙර ඇතිවූ ගංවතුර තත්ත්වයන්හි යාන්ත්‍රණය තේරුම් ගැනීමට හා අවබෝධ කර ගැනීමට මේවා උපකාරිවේ. මෑතකදී දියුණු වු මෙම පරිගණක සිතියම් ආකෘති මගින් ඉංජිනේරුවන්ට සුපරික්ෂාකාරී තත්වයන් පවත්වා ගැනීමට හා අනාරක්
ෂිත තත්ත්වයන් හඳුනාගෙන එම තත්ත්වයන් මගහැර ඉවත් කර නව ඉංජිනේරු ප්‍රවණතාවයක් වෙත ළඟා විය හැකිය. බොහෝ පරිගණක ගංවතුර ආකෘති නිර්මාණය කර ඇත්තේ මෑත අවුරුදු 10 ඇතුළත වන කාලය තුළ වන අතර එය 1D (ගංවතුර මට්ටම් ඇසුරින් මිනුම් ලබාගැනීම) හා 2D ආකෘතිය (ගංවතුරේ ගැඹුර ගංවතුරට ගොදුරු වූ ප්‍රදේශ මට්ටම් අනුව මනිනු ලැබීම) ලෙස වේ. HEC-RAS,  ආකෘතිය දැනට වඩාත් ජනප්‍රිය වන අතර එය නොමිලේ ලබා ගත හැකිය. අනෙකුත් ආකෘති වන, TUFLOW ගංවතුරේ ගැඹුර මැනීම සඳහා 1D සහ 2 D හි එකතුවක් ලෙස සෑදී ඇත. දැනට වඩදිය බාදිය සිතියම් කිරීම, ගංඟා ආශ්‍රිතව ගං වතුරට ගොදුරුවන ප්‍රදේශ පිළිබඳව අවධානය යොමු කර ඇති අතර 2007දී ඇමරිකාවේ ඇති වු සිද්ධින්වලදී ගංවතුර මට්ටම ජල මට්ටමේ බලපෑම වෙත මාරු විය. මරණීය ගංවතුරමරණීය ගංවතුර වල ලයිස්තුවපහත ඇත්තේ ලෝකය පුරා ඇතිවූ දරුණු ගංවතුර තත්ත්වයන්හි ලයිස්තුවක් වන අතර මෙහිදී මරණයට ගොදුරු වූවන්ගේ ගණන 100,000 ට අධික ප්‍රමාණයක් වේ.මරණ ප්‍රමාණයසිද්ධියස්ථානයදිනය2,500,000–3,700,0001931 චීනයේ ගංවතුරචීනය1931900,000–2,000,0001887 කහ ගඟ (Huang He) floodචීනය1887500,000–700,0001938 කහ ගඟ (H
uang He) floodචීනය1938231,000Typhoon Nina. 86,000 ට ආසන්න මිනිසුන් පිරිසක් ගංවතුර නිසා මිය ගිය අතර තවත් 145000 පමණ පසුව ඇතිවූ වසංගත රෝග නිසා මරණයට පත් විය.චීනය1975230,000ඉන්දියන් සාගරයේ සුනාමිඉන්දුනීසියාව2004145,0001935 යන්ග්ටෑස් ගංවතුරචීනය1935100,000+සෙන්. ෆෙලෙක්සීගේ ගංවතුර , කුණාටු සහිත දියවැල්නෙදර්ලන්තය1530100,000යානෝයි සහ රතු ගඟ ඩෙල්ටාවේ ගංවතුරඋතුරු වියට්නාමය1971100,0001911 යන්ග්ටෑස් ගංවතුරචීනය1911මේවාද බලන්නව්‍යසන සඳහා පෙර සූදානමගංවතුර අවදානම් නියම කිරීම්නෙදර්ලන්තයේ ගංවතුර පාලනයන්නෙදර්ලන්තයේ ඇතිවූ ගංවතුරඑක්සත් ජනපදයේ ඇතිවූ ගංවතුරගංවතුර වල ලැයිස්තුවඋතුරු මුහුදේ වඩදිය බාදිය කුණාටුගංවතුර මගපෙන්වීම්Dozens of villages were inundated when rain pushed the rivers of northwestern Bangladesh over their banks in early October 2005. The Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) on NASA’s Terra satellite captured the top image of the flooded Ghaghat and Atrai Rivers on October 12, 2005. The deep blue of the rivers is spread
across the countryside in the flood image.මූලාශ්‍ර↑ MSN Encarta Dictionary. Flood. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-02-04 at the Wayback MachineRetrieved on 2006-12-28. 2009-10-31.↑ Directive 2007/60/EC Chapter 1 Article2↑ Glossary of Meteorology (June 2000). Flood. Retrieved on 2009-01-09.ආශ්‍රේයග්‍රන්ථO'Connor, Jim E. and John E. Costa. (2004). The World's Largest Floods, Past and Present: Their Causes and Magnitudes [Circular 1254]. Washington, D.C.: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.Thompson, M.T. (1964). Historical Floods in New England  [Geological Survey Water-Supply Paper 1779-M]. Washington, D.C.: United States Government Printing Office.Powell, W. Gabe. 2009. Identifying Land Use/Land Cover (LULC) Using National Agriculture Imagery Program (NAIP) Data as a Hydrologic Model Input for Local Flood Plain Management. Applied Research Project. Texas State University - San Marcos. http://ecommons.txstate.edu/arp/296/ සංරක්ෂණය
කළ පිටපත 2012-03-05 at the Wayback Machineබාහිර සබැඳිFlood හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.Wikinews has related news:ජලගැල්මWebsite on the Great Flood of Paris in 1910U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Healthy Water - Flood Water Exposure Health risks, cleanup of flood waters, and links to flood resourcesAmerican Water Resources AssociationAssociated Programme on Flood Management from World Meteorological OrganizationDartmouth Flood Observatory සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2009-08-08 at the Wayback MachineDecision tree to choose an uncertainty method for hydrological and hydraulic modelling, Choosing an uncertainty analysis for flood modeling.DeltaWorks.Org Flood protecting dams and barriers project in the NetherlandsVideo: Monsoon flooding, in Phnom Penh, Cambodia[permanent dead link]Europe floods 2006Flood Risk Management Research ConsortiumFlooding Risk and warning for Emergency Rescue ServicesInternational Flood InitiativeInterna
tional teaching module "Integrated Flood Risk Management of Extreme Events" (Floodmaster)Predictions Off for Global Warming Flood Risk - Study.Protecting against the Next Katrina - Scientific American Magazine (October 2005)Related articles at Appropedia, a wiki for non-Wikipedia (projects & practical "how to") content.Safecoast Knowledge exchange on coastal flooding and climate change in the North Sea regionSocial & Economic Benefits/Costs of Heavy Rain & Flooding සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-07-25 at the Wayback Machine NOAA Economics[1] සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-03-30 at the Wayback Machine Rivers Agency of Northern Irelandහිම වලසාවිද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයරාජධානිය:Animaliaවංශය:Chordataවර්ගය:Mammaliaගෝත්‍රය:Carnivoraකුලය:Ursidaeගණය:'Ursus'විශේෂය:U. maritimusද්වීපද නාමයUrsus maritimusෆිප්ස්, 1774[1]හිම වලසුන් පරාසපර්යාය නාම(ය)Ursus eogroenlandicusUrsus groenlandicusUrsus jenaensisUrsus labradorensisUrsus marinusUrsus pol
arisUrsus spitzbergensisUrsus ungavensisThalarctos maritimusහිම වලසා (Ursus maritimus) වනාහි වලස් පවුලට අයත් උත්තර ධ්‍රැවය ආශ්‍රීතව වාසය කරන සත්ව විශේෂයකි. හිම වලසා ලෝකයේ විශාලතම වලස් විශේෂය වන අතර, ගොඩබිම වාසය කරන විශාලතම මාංශ භාක්ෂකයන්ද වේ.[2]  වැඩුණු පිරිමි වලසෙකු බරින් 350–700 කිලෝග්‍රෑම් (රාත්තල් 770–1,500) පමණද,[3] වැඩුණු වලහින්නියක එම බරින් බාගයක් පමණද වේ. හිම වලසා හා දුඹුරු වලසා අතර ඉතා සමීප සම්බධතාවයක් පවතියද, හිම වලසුන් සීත දේශගුණයට සරිලන පරිදි පරිණාමය වී ඇත. ඔවුන්ගේ දේහයන් සීත දේශගුණය දරාගැනීමට, හිම මත ඇවිදීමට, පිහිනීමට හා සීල් මත්ස්‍යයින් දඩයම් කිරීමට අනුවර්තනය වී ඇත.[4] හිම වලසුන් ගොඩබිමේ උපත ලැබුවත්, ඔවුන් ජලයේ වාසය කිරීමට ප්‍රිය කරති. ඔවුන්ගේ විද්‍යාත්මක නාමයේ අර්ථය වන්නේද ‘මුහුදුබඩ වලසා’ යන්නයි.[5] හිම වලසුන්ට සීල් මත්ස්‍යයින් දඩයම් කල හැක්කේ මුහුදු ජලය මිදුන කාල වලදී පමණි. අනෙක් කාල වලදී ඔවුන් ජිවත් වන්නේ ශරීරයේ මේද තැන්පතු වලිනි.ස්වභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය පිලිබඳ ජාත්‍යන්තර සංගමය (IUCN) මගින් හිම වලසුන් ‘අන්තරායට ලක්විය හැකි’ ගණයට වර්ගීකරණය කර ඇත. දැනට හිමවලසුන්ග
ේ උපසංගහන 19 ක් අතරින් 8 ක ගහනය හීනවෙමින් පවතී.[6] මීට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇත්තේ පසුගිය දශකය තුල හිම වලසුන් මහා පරිමානයෙන් දඩයම් කිරීමයි. මේ පිලිබදව ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමුවීමත් සමග හිම වලසුන් සංගහනය සංරක්ෂණය උදෙසා නොයෙකුත් පාලනවිධි හා කොටාවන් ක්‍රියාත්මකවීමෙන් අද වන විට හිම වලසුන් සංගහනය ආරක්ෂා කිරීමට හැකිවී ඇත. වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ හිම වලසුන් ස්වදේශීය ආක්ටික් ජනතාවගේ ජිවිතවල භෞතික, අධ්‍යාත්මික හා සංස්කෘතික සලකුණක් බවට පත්වී ඇත. නම් තැබීමප්‍රථම වරට හිම වලසුන් ස්පෂ්ට සත්ව විශේෂයක් ලෙස හදුනාගත්තේ කොන්ස්ටන්ටයින් ජෝන් ෆිප්ස් (Constantine John Phipps) විසින් 1774 වර්ෂයේදීය.[7] ඔහු විසින් හිම වලසුන් Ursus maritimus (ලතින් භාෂාවෙන් “මුහුදුබඩ වලසා”) යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හදුන්වනු ලැබි ය. පෙරාතුව හිම වලසුන් Thalarctos[8]  නම් සත්ව ගණයක් ලෙස හැදුන්වූ අතර පසුව එය නිෂ්ප්‍රභා කෙරුණි. හිම වලසා හා දුඹුරු වලසා අතර ඉතා සමීප සම්බධතාවය පිලිබදව සාක්ෂි සොයාගැනීමෙන් අනතුරුව, හිම වලසුන් සත්ව 'ගණයක්' නොවනබවත්, දුඹුරු වලසා පරිණාමික අපසරණයෙන් ඇතිවූ ස්පෂ්ට සත්ව 'විශේෂයක්' බවත් සොයාගන්නා ලදී.[9]වර
්ගීකරණය හා පරිණාමයUrsidae වලස් පවුල අනෙකුත් මන්ෂබක්ෂකයන්ගෙන් වසර මිලියන 38 කට පමණ පෙර වෙන්වී ගොස් ඇත. Ursinae උපකුලය වසර මිලියන 4.2 කට පමණ පෙර ආරම්භ වී ඇත. ලෝකයේ දැනට හදුනාගෙන ඇති පැරණිතම හිම වලස් ෆොසිලය වසර 130,000-110,000 ක් පමණ පැරණි උඩු හනුවකි. මෙය 2004 වර්ෂයේදී Prince Charles Foreland නම් දුපතෙන් හමුවිය.[10] මෙම ෆොසිලය මගින් හදුනාගත් සාධක අනුව හිම වලසුන්ගේ චාර්වක දත් මීට අවුරුදු දසදහසකට හෝ විසිදහසකට පමණ පෙර දුඹුරු දත් වලින් අපසරණය වූ බවට සාක්ෂි ඇත. හිම වලසුන් Pleistocene යුගයේ ග්ලාසියරණ අවස්ථාවේ දුඹුරු වලසුන්ගෙන් පරිනාමිකව අපසරණය වූ බවට දැනට පිළිගනී.[11]DNA පරීක්ෂණවලින් හමුවන සාක්ෂි මීට වඩා සංකීර්ණ වේ. හිම වලසුන්ගේ මයිටකොන්ඩ්‍රිය DNA (mtDNA) දුඹුරු වලසුන්ගෙන් Ursus arctos, විභේදනය වුයේ මීට වසර 150,000 කට පමණ පසුවය.[10] එමෙන්ම සමහර දුඹුරු වලසුන්ගේ mtDNA, අනෙක් දුඹුරු වලසුන්ට වඩා හිම වලසුන්ට කිට්ටු සම්බන්ධතාවක් දක්වති.[12] මේ නිසා සමහර සංකල්පවලට අනුව හිම වලසුන් ස්පෂ්ට සත්ව විශේෂයක් ලෙස හදුන්වනු නොලබති.[13] අයර්ලන්තයේ වෙසෙන දුඹුරු වලසුන්ගේ mtDNA හිම වලසුන්ට ඉතා සමාන වේ.[1
4] හිම වලසුන්ගේ න්‍යෂ්ඨික ජෙනෝමය දුඹුරු වලසුන් හා සංසන්දනයේදී වෙනස් රටාවන් පෙන්නුම් කරති. මොවුන් ජානමය වශයෙන් වෙනස් ජීවින් විශේෂ 2ක් බවට විභේදනය වී ඇත්තේ වසර 603,000 ට පමණ පෙරදී ය.[15] නුතන පර්යේෂණවලදී හිම වලසුන්ගේ, දුඹුරු වලසුන්ගේ හා කළු වලසුන්ගේ සම්පුර්ණ ජෙනෝමය පරික්ෂා කරන ලදී(අතීතයේදී සිදු කරනු ලැබූ මයිටකොන්ඩ්‍රිය හා පාර්ශ්වික ජෙනොම පරික්ෂා පමණි). එහිදී හිම වලසුන් මීට වසර මිලියන 4-5 ට පමණ පෙර දුඹුරු වලසුන්ගෙන් පරිණාමය වූ බවට හදුනාගෙන ඇත.[16]හිම වලසුන් හා දුඹුරු වලසුන් අතර අන්තර් අභිජනනයෙන් පැටවුන් බිහි කල හැක. ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී හිම වලසුන් ගොඩබිම ප්‍රදේශයටද, දුඹුරු වලසුන් උතුරු දෙසටද සංක්‍රමණය වන අවස්ථාවලදී මොවුන් සංසර්ගයේ යෙදෙති. බොහෝ දුඹුරු වලසුන් හට 2% පමණ හිම වලසුන්ගේ ජාන ඇති නමුත් ඇලෙක්සැන්ඩර් කොදෙව් දුපත් ආශ්‍රිතව වාසය කරන දුඹුරු වලසුන් සංගහනයෙන් හිම වලස් ජාන 5% ත් 10% ත් අතර ප්‍රමාණයක් දක්නට ලැබේ. මින් පෙන්නුම් කරන්නේ එම ප්‍රදේශවල දුඹුරු වලසුන් හා හිම වලසුන් අතර අන්තර් අභිජනනයන් බහුලව සිදුවන බවය.[17] මෙම අන්තර් අභිජනන මගින් සරු දෙමුහුම් වලසුන් බිහි වේ.[11][18]  නවතම සාක්ෂි යෝජ
නා කරන්නේ හිම වලසුන්ගේ හා දුඹුරු වලසුන්ගේ අතර ජානමය සමානභාවයට හේතුව ඔවුන් දිගු කාලයක් තිස්සේ අන්තර් අභිජනනය කිරීමය.[17] එනමුදු මෙම විශේෂයන් ජිවත් වන පරිසරය, රූපකාය, පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලි, සමාජ චර්යා, භෝජන රටා හා අනෙකුත් රුපනුදර්ශිය ලක්ෂණ එකිනෙකාගෙන් වෙනස් වන නිසා ඔවුන් ජීවින් විශේෂ 2ක් ලෙස වර්ගීකරණය කරනු ලබති.[19]හිම වලසුන් ප්‍රථමවරට ලේඛනගත කිරීමේදී උපවිශේෂ 2ක් හදුනාගනු ලැබිණි. 1774 වර්ෂයේදී කොන්ස්ටන්ටයින් ජෝන් ෆිප්ස් (Constantine John Phipps) විසින් Ursus maritimus maritimus එක් උපවිශේෂයක් ද, පීටර් සයිමන් පැලස් (Peter Simon Pallas) විසින් 1776 වර්ෂයේදී Ursus maritimus marinus නම් උපවිෂේශයක්ද හදුනා ගන්නා ලදී.[20] නමුත් පසු කාලයක මෙම උපවිශේෂයන් නිෂ්ප්‍රභා විණි. අද වනවිට එක් හිම වලස් උපවිශේෂයක් පිලිබදව පමණක් සාක්ෂි ලැබී ඇත. Ursus arctos විශේෂයෙන් පැවතෙන Ursus  maritimus tyrannus නම් උපවිශේෂය Pleistocene යුගයේදී වදවී ගියහ. මෙම උපවිශේෂය දැනට වෙසෙන හිම වලසුන්ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස විශාලත්වයෙන් වැඩි වේ.[11]සංගහනය හා ව්‍යාප්තියකුතුහලයෙන් යුතු හිම වලසුන් USS Honalulu සබ්මැරීනය පරි
ක්ෂා කරමින්.හිම වලසුන් ආක්ටික් වෘත්තය හා ඒ ආශ්‍රීත භුමි කලාපවල ව්‍යාප්තව ඇත. උත්තර ධ්‍රැවයයේ ජනශුන්‍යබාවය හේතුකොට ගෙන හිම වලසුන්ට තම ජන්මභුමි රදවාගැනීමට හැකියාව ලැබී ඇත.[21]කටුක දේශගුණය නිසා හිමවලසුන්ගේ ජන්ම භුමි පරික්ෂා කිරීම අපහසු කටයුත්තකි. මේ නිසා හිමවලසුන්ගේ සංගහනය නිසැක වශයෙන් ඇස්තමේන්තු කිරීම අපහසු වේ. ජීව විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරන අන්දමින් දැනට ලොව වටා හිම වලසුන් 20000-25000 පමණ ජීවත් වේ.[22][23]හිම වලසුන්ගේ උපසංගහන 19 ක් දැනට හදුනාගෙන ඇත.[23][24] මෙම උපසංගහන අතර අන්තර් අභිජනනයෙන් පැටවුන් බිහිකල හැක.[25] හිම වලසුන්ගේ සංගහනයෙන් 70% ක් උතුරු ඇමරිකාවේ වාසය කරන අතර ඊට උපසංගහන 13 ක් අයත් වේ. බ්යුෆෝර්ට් මුහුදේ සිට දකුණු දිශාවට හඩ්සන් බොක්ක දක්වාද, නැගෙනහිර දිශාවට ග්‍රීන්ලන්තයේ බැෆ්ෆින් බොක්ක දක්වාද, උතුරු ඇමරිකාවේ හිම වලසුන් ව්‍යාප්තවී ඇත. ආසියානු-යුරෝපිය ප්‍රදේශයේ ග්‍රීන්ලන්තය, බරෙන්ට්ස් මුහුද, කාරා මුහුද, ලප්ටෙව් මුහුද හා චුක්චි මුහුද ලෙස උපසංගහන 5 ක් දැනට හදුනාගෙන ඇත. සීමිත දත්ත නිසා මෙම උපසංගහන පිලිබදව වැඩිදුර විස්තර තවමත් සොයාගෙන නොමැත. හිම වලසුන්ගේ නිජබිම් ප්‍රධාන වශයෙන් ඩෙන්ම
ාර්කය, නොර්වේ, රුසියාව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා කැනඩාව නම් රටවල් පහක් පුර ව්‍යාප්ත වී ඇත. මෙම රටවල් පහ අන්තර්ජාතික හිම වලසුන් සංරක්ෂණය කිරීමේ සම්මුතියට අත්සන් තබා ඇත. මෙම සම්මුතිය හරහා ඔවුන් හිම වලසුන් පිලිබදව පර්යේෂණ හා සංරක්ෂණ කටයුතු වලට අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගිතාව පලකර ඇත. හිම වලසුන් නිරීක්ෂණය සදහා 1980 දශකයේ මැද භාගයේ සිට නවීන මිල අධික උපක්‍රම භාවිතවේ.[26] හෙලිකොප්ටර් යානා මගින් හා හිම වලසුන්ගේ වාසභුමි නිරීක්ෂණය කිරීම හා හිම වලසුන්ගේ කනේ ඉලෙක්ට්‍රොනික හදුනාගැනීමේ සම්බන්ධකයක් සවිකිරීම මෑත කාලයේදී හිම වලසුන් නිරීක්ෂණයට යොදාගන්න ප්‍රචලිත ක්‍රම වේ.[26] මෑතක සිට සාගින්නෙන් පෙලෙන හිම වලසුන් ජනාවාස අසලට සංක්‍රමණය වී ඇත. මෙම කරුණ නිසා ‘හිම වලසුන්ගේ ගහනය වැඩි වී ඇතැයි’ විශ්වාස කිරීම නිවැරදි නොවේ.[26] ඔවුන් මෑත කාලයේ වැඩිපුර ජනාවාස අසල දක්නට ලැබෙන්නේ ඔවුන්ගේ ගහනය වැඩිවීමක් නිසා නොව, ඔවුන්ට ප්‍රමාණවත් ආහාර නොමැති නිසාවෙනි. 2009 වර්ෂයේදී හිම වලස් උපසංගහන 19න්, 8 ක ගහනය ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින්ද, 3 ක ගහනය ස්ථාවර මට්ටමකද, 1 ක ගහනය ක්‍රමයෙන් වැඩි වෙමින්ද පවතින අතර, උපසංගහන 7 ක් පිලිබදව ප්‍රමාණවත් දත්ත වාර්ත
ාවී නොමැත.[6][23]වාසභූමියනිදැල්ලේ වෙසෙන හිම වලසෙක්.හිම වලසුන් මුහුදු ක්ෂීරපායි විශේෂයකි.[27] ඔවුන්ගේ සුපුරුදු වාසභූමීන් ආක්ටික්හී අයිස් මිදුණු මහද්වීපික තටාක හා කුඩා දුපත් සමුහයන් වේ. මෙම ප්‍රදේශ “ආක්ටික්  ජෛව වළල්ල” නමින් හැදින්වෙන අතර මෙහි ජෛව ක්‍රියාකාරිත්වය ආක්ටික්හී අනෙකුත් ප්‍රදේශ හා සැසදීමේදී ඉතා ඉහල අගයක් ගනී.[21][28]  හිම වලසුන් බොහෝවිට හැසිරෙන්නේ අයිස් තට්ටු, මුහුදු ජලය හා ගැටෙන ස්ථානවලය.[29] එයට හේතුව මෙම ස්ථානවල හිම වලසුන්ගේ ප්‍රියතම ආහාරය වන සීල් මත්ස්‍යයින් බහුලව ගැවසිමයි. හඩ්සන් බොක්ක හා ජේම්ස් බොක්ක ආශ්‍රීතව අයිස් කුට්ටි ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී සම්පුර්ණයෙන් දියවී යයි. මේ නිසා මෙම කාලයේදී හිම වලසුන් ගොඩබිම දෙසට සංක්‍රමණය වේ.[28]ජීව විද්‍යාව හා චර්යාවභෞතික ලක්ෂණහිම වලසා ලෝකයේ විශාලතම භෞමික මාංශ භක්ෂකයා වන අතර, සයිබිරියානු ව්‍යාඝ්‍රයාට වඩා දෙගුණයකින් විශාල වේ.[30] වැඩුණු පිරිමි වලසකු සාමාන්‍යයෙන් බරින් කිලෝග්‍රෑම් 350 - 700 (රාත්තල් 770 – 1500) හා දිගින් මීටර 2.4 – 3 (අඩි 8 – 10) ක් පමණද වේ.[31] වැඩුණු වැලහින්නියක් බරින්  කිලෝග්‍රෑම් 150 – 25
0 (රාත්තල් 330 - 550) හා දිගින් මීටර 1.8 – 2.4  (අඩි 6 – 8) පමණද වේ. ගර්භනී වැලහින්නියක් බරින් කිලෝග්‍රෑම් 500 (රාත්තල් 1100) පමණ වේ.[31] එමෙන්ම වැඩුණු හිම වලසෙකු උසින් සෙන්ටිමීටර 122 – 160 (අගල් 48 – 63) පමණ වේ.[32][33]දුඹුරු වලහා සමග සැසදීමේදී හිම වලහාට දිගටි සිරුරක්, දිගටි හිස්කබලක් හා දිගටි නාසයක්ද ඇත.[19] හිම වලසුන්ගේ පාද විශාල වන අතර මෙය හිම හා තුනී අයිස් තට්ටු මත ඇවිදීමට හා පිහිනීමේදී ඉදිරියට තල්ලු කිරීමටද උපකාරී වේ. ඔවුන්ගේ පාද කුඩා ගැටිති වලින් සම්න්විත වේ. මෙම ගැටිති මගින් හිම මත ඝර්ෂනය වැඩිකිරීම හේතුවෙන් ඇවිදීමට පහසු වේ.[19] හිම වලසුන්ගේ කෙටි හා ශක්තිමත් නිය ගොදුරු අල්ලාගැනිමට උපකාරී වේ.[19] ඔවුන්ගේ යටි අතට වක්වූ නිය අයිස් හැරීමට උපකාරී වේ. හිම වලසුන්ට දත් 42 ක් පිහිටයි.[19] ඔවුන්ගේ රදනක දත් විශාල හා මුවහත් වන අතර එමගින් ඔවුන්ගේ මාංශ භක්ෂකතාව මැනවින් පිළිබිඹුවේ.[19] හිම වලසුන්ගේ උඩු ඇන්දේ දන්ත සුත්‍රය 3.1.4.2 වන අතර පහත ඇන්දේ දන්ත සුත්‍රය 3.1.4.3 ක් වේ.හිම වලසුන්ට ඝන මේද තට්ටුවක්, සමක් හා ලෝම ස්තරයක් ඇත. මේවා ශරීරයේ තාප හානිය අවම කර ශරීරය උණුසුම් කිරීමට උපකාරී වේ. හිම වලස
ුන්ගේ ශරීර උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 10 (ෆැරන්හයිට් අංශක 50)ක් අභිබවා ගියහොත් ශරීරය අධික ලෙස රත් වේ. මොවුන්ගේ ශරීර උෂ්ණත්වය කෙතරම් කුඩාද යත්, අධෝරක්ත ඦායාරුපවලට ඔවුන්ගේ ශරීර උණුසුම හසුවන්නේ නැත.[34]  හිම වලසුන්ගේ ඝන ලෝම ස්තරය සුදු පාටට හුරු වේ. මැයි සිට අගෝස්තු මාසය දක්වා ඔවුන්ගේ ලොම් සැලීම සිදුවේ.[35] අනෙකුත් ආක්ටික් ක්ෂීරපායින් මෙන් හිම වලසාගේ ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී ලෝම වේශාන්තරණය උදෙසා තද පැහැයට හැරීමක් සිදුනොවේ.පිහිනමින් සිටින හිම වලසෙක්.හිම වලසුන්ගේ සුදු පැහැති ලොම් වැස්ම කාලයත් සමග කහ පැහැයට හැරේ. කූඩුගත කර සිටින හිම වලසුන්ගේ ලෝම සමහර අවස්ථා වලදී ලා කොළ පැහැයට හැරේ. මීට හේතුව ඇල්ගී විශේෂයක් ලෝම අතර වැඩීමයි.[36] පිරිමි වලසුන්ගේ ඉදිරිපස ගාත් වල ලෝම දිගට වැඩෙන අතර, මෙය වැලහින්නියන් ආකර්ෂණයට උපකාරී වේ.[37]හිම වලසුන්ට ගද සුවද හදුනාගැනීමේ තීව්‍ර හැකියාවක් ඇත. ඔවුන්ට කිලෝ මීටර 1.6 ක් දුරින් ඇති හෝ මීටරයක් ගැඹුරින් පිහිටි සීල් මතස්‍යයින් හදුනාගත හැක.[38] ඔවුන්ට මිනිසාට සමාන ශ්‍රවණ සංවේදනයක් ඇති අතර, හොදින් දුර පෙනීමේ හැකියාවක්ද ඇත.[38]හිම වලසුන් ඇති දක්ෂ පිහිනුම් කරුවන් වන අතර ගොඩබිම සිට කි
ලෝමීටර 300 (මීටර 200)ක් පමණ දුර ආක්ටික් මුහුදේ පිහිනමින් සිටින හිම වලසුන් සොයාගැනීමට ලැබී ඇත. හිම වලසුන්ගේ ශරීරයේ තැන්පත් වී ඇති මේද තට්ටුව උත්ප්ලාවකතාවයක් ලබාදෙමින් පිහිනීමට උපකාරී වේ.[39] හිම වලසුන්ට පැයට කිලෝමීටර 10 (පැයට හැතැප්ම 6) ක වේගයෙන් පිහිනිමටද, පැයට කිලෝමීටර 5.6 (පැයට හැතැප්ම 3.5) ක වේගයෙන් ඇවිදිමටද,[39] පැයට කිලෝමීටර 40 (පැයට හැතැප්ම 25) ක වේගයෙන් දිවිමටද හැකියාවක් ඇත.[40]දඩයම් කිරීම හා ආහාර පරිභෝජනයහිම වලසුන්ගේ දිගු හොස්ස හා ගෙල සීල් මතස්‍යයින් සිටින ගුහා පරික්ෂා කිරීමට උපකාරී වන අතර, ඔවුන්ගේ ශක්තිමත් ඉදිරි ගාත් ගොදුරු ඇදගෙන යාමටද උපකාරී වේ.[41]හිම වලසා යනු වලස් පවුලට අයත් අතිශයින්ම මාංශ භක්ෂක සාමාජිකයාය. ඔවුන්ගේ ප්‍රියතම ආහාරය සීල් මතස්‍යයින්ය.[42] සීල් මතස්‍යයින් හුස්ම ගැනීමට හෝ අයිස් මත විවේක ගැනීමට ගොඩබිමට පැමිණීමේදී හිම වලසුන්ගේ ගොදුරු බවට පත්වේ.[41] හිම වලසුන් වැඩිපුරම දඩයම් කරන්නේ අයිස් තට්ටු ජලය හා මුසුවන කෙලවරවල් වලය.[43]හිම වලසුන් විශිෂ්ට ගන්ධ සංවේදනය මගින් සීල් මතස්‍යයින් සිටින ස්ථාන හදුනාගත හැක.ඔවුන් නිසොල්මන්ව ගොදුර ලං වනතුරු ජල තටාක අසල බලාසිට
ිති.[44] සීල් මතස්‍යයින් හුස්ම ගැනීමට ජාල පෘෂ්ටය අසලට පැමිණීමේදී ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්වාස වාතය හිම වලසාට හදුනාගත හැක. එවිට හිම වලසුන් ඔවුන්ගේ ඉදිරිගාත් ජාල තටාකයට දමා සීල් මතස්‍යයින් ගොඩබිමට ඇද දමති. ඉන්පසුව ඔවුන්ගේ ශක්තිමත් දත් මගින් සීල් මතස්‍යයින් හිස සපා කුඩු කර මරා දමති. මීට අමතරව ගොඩබිම විවේක ගන්නා සීල් මතස්‍යයින් ලුහුබදිමෙන්ද,  සීල් මතස්‍යය කැදලි වලට කඩා පැනිමෙන්ද සීල් මතස්‍යයින් ගොදුරු කරගැනීමට හිම වලසාට හැකිය.[44]තල්මසෙකුගේ මළකුණක් අසල සිටින හිම වලසෙක්වැඩුණු වලසුන් කැමට ප්‍රිය කරන්නේ සීල් මතස්‍යයින්ගේ කැලරි පිරි මාංශ හා මේද තැන්පතු ය. නමුත් කුඩා වලසුන් ප්‍රෝටීන් අනුන රතු පැහැති මාංශ කැමට ප්‍රිය කරති.[41] මීට අමතරව හිම වලසුන් කුරුළු පැටවුන් හා කුරුළු බිත්තරද ආහාරයට ගනිති.[45] මවගෙන් වෙන්වූ යොවුන් හිම වලසුන් හට තනිව දඩයම් කිරීම ඉතා පහසු කටයුත්තක් නොවේ. මේ නිසා ඔවුන්ට අනිකුත් හිම වලසුන් කා දමා අත්හැර දැමු මළකුණු වල කොටස් ආහාරයට ගැනීමට සිදුවේ. එසේම යොවුන් හිම වලසුන් දඩයම් කිරීමට සාර්ථක වුවද, සමහර අවස්ථාවලදී වැඩුණු හිම වලසුන්ගෙන් දඩයම බේරා ගැනීමට අසමත් වේ. එවිට ඔවුන්ට සිදු වන්නේ වැඩුණු
වලසුන්ගෙන් ආහාර ගෙන හමාර වනතුරු බලාසිටිමටය. ආහාර ගැනීමෙන් පසු හිම වලසුන් හිම හෝ ජලය උපයෝගයෙන් තම ශරීරය පිරිසිදු කරගනිති.[39]හිම වලසුන්ගේ ලාක්ෂණික ඉරියව්:1. - විවේකයෙන් සිටින විට;2. - විමසිල්ලෙන් සිටින විට;3. - දඩයම් කිරීමේදීහිම වලසුන් ඉතා දක්ෂ මෙන්ම ශක්තිමත් විලෝපිකයන් වෙති. හිම වලසකුට තම දේහ ස්කන්ධය මෙන් දෙගුණයක් බරින් යුතු මුහුදු ඇතෙකු දඩයම් කලහැක.[46] එසේම මුහුදු ඇතාට සමාන ස්කන්ධයෙන් යුතු බෙලුගා තල්මසුන් දඩයම් කිරීමටද හිම වලසුන්ට හැකියාව ඇත. නමුත් ඔවුන්ගේ සිරුරු ඉතා ඉක්මණින් රත්වන නිසා හිම වලසුන්ට වැඩිදුර දිවීමේ හැකියාවක් නොමැත. ගැබිණි වලහින්නියන් හැරෙන්නට අනෙකුත් වලසුන් අවුරුද්ද පුරාම ක්‍රියාශීලි වෙති.[47] කළු වලසුන් (black bear) හා දුඹුරු වලසුන් (brown bear)මෙන් නොව, හිම වලසුන් හට කෑම නොමැතිව මාස කිහිපයක් වුවද සිටිය හැක. මීට හේතුව ග්‍රීෂ්ම ඍතුව හා සරත් ඍතුව මුලදී අයිස් දියවී යාමෙන් හිම වලසුන් හට සීල් මතස්‍යයින් දඩයම මගහැරිමය.[47] මෙම කාල වලදී ඔවුන් තම සිරුරුවල මේද තැන්පතු දහනයෙන් ශක්තිය ලබා ගනිති.[34] හිම වලසුන් සීල් මතස්‍යයින්ට අමතරව පිනි මුවන්, කුරුල්ලන්, බිත්තර, සිප්පි බෙල
්ලන්, කකුළුවන්, කාන්තකයන් හා හිම වලස් පැටවුන්ද ආහාරයට ගනිති. මීට අමතරව ඔවුන් ශාකමය ද්‍රව්‍ය, බෙරි වර්ග, මුල් වර්ග හා මුහුදු පැළෑටි සුළු වශයෙන් පරිභෝජනයට ගනිති.[46] හිම වලසුන් මාංශ භක්ෂක වීමට එක් හේතුවක් වන්නේ, ශාකමය ද්‍රව්‍යවලින් ඔවුන්ට ප්‍රමාණවත් කැලරි සංඛ්‍යාවක් ලබාගැනීමට නොහැකි වීමයි. ඔවුන්ගේ ශරීරය හැඩගැසී ඇත්තේ මේද තැන්පතු වලින් අධික මුහුදු ක්ෂීරපායින් ආහාරයට ගැනීමටය.[48][49]ජනාවාස අසල වාසය කරන හිම වලසුන් මිනිසුන් අපතේ දමන කැලි කසළ ආහාරයට ගැනීමට පුරුදුව ඇත.[46] මෙම කැලි කසළ අතර හිම වලසුන්ට අනතුරුදායක ද්‍රව්‍ය වන ස්ටයිරෆොම්, ප්ලාස්ටික්, වාහන වල බැටරි, ලිහිස්සු තෙල් හා එතිලින් ග්ල්යිකොල් අඩංගු වේ.[46][50] මේවා හිම වලසුන් පරිභෝජනයට ගැනීමෙන් විවිධ රෝගාබාධ මෙන්ම මරණයන්ද සිදුවිය හැක. මේ නිසා ජනාවාස අසල වෙසෙන ජනතාව කැලි කසළ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කර නිසි ලෙස බැහැර කිරීමට වග බලාගත යුතුය.හැසිරීමබොහෝවිට හිම වලසුන් අතර සෙල්ලක්කාරී ගැටුම් ඇති වේ. ඔවුන් අතර සැබෑ ගැටුම් ඇතිවන්නේ සංසර්ගයේ යෙදෙන සමයන්හිදී ය.අළු පැහැති වලසුන් (grizzly bear) මෙන් හිම වලසුන් දේශ සිමාවන් ආරක්ෂා කරන්නේ නැත. සා
මාන්‍යයෙන් හිම වලසුන් රණ්ඩු සරුවල් කිරීමට මැලිවන අතර බොහෝ අවස්ථාවලදී සටන් නොකර පලායාමට උත්සහ දරති.[51] සාගින්නෙන් පෙලෙන හිම වලසුන්ගේ හැසිරීම ඉතා අවිනිශ්චිතය. ඔවුන් මිනිසුන්ට පහරදි මරා දැමු හා ආහාරයට ගත් අවස්ථා කීපයක් දැනට වාර්තාවී ඇත.[52] නමුත් ආක්ටික් වෘත්තයේ මිනිස් ජනගහනය ඉතා පහල නිසා මෙවැනි අවස්ථා ඉතා දුර්ලභ වේ. වැඩුණු හිම වලසුන් සාමාන්‍යයෙන් හුදකලා ජිවිත ගත කිරීමට ප්‍රිය කරති. නමුත් බොහෝවිට හිම වලසුන් එකිනෙකා සමග සෙල්ලම් කරමින් හා එකිනෙකා සමග තුරුල් වෙමින් නිදාගන්නා අයුරු දැකගත හැක.[52] හිම වලසුන් පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍ය නිකීටා ඔව්සිඅනිකොව් (Nikita Ovsianikov) පවසන්නේ වැඩුණු හිම වලසුන් හොද සමාජ සබදතා පවත්වා ගෙන යන බවයි.[51] විශේෂයෙන්ම කුඩා පැටවුන් සමාජශීලි වන අතර ඔවුන් තම සහෝදර සහෝදරියන් සමග කෙළිදෙලෙහි යෙදෙමින් කාලය ගතකරති. යොවුන් පිරිමි වලසුන් අතර සෙල්ලක්කාරී ගැටුම් ඇති වේ. මෙම අත්දැකීම් ඔවුන්ට පසු කාලයේදී සංසර්ග වකවානු වල වැලහින්නියන් ආකර්ෂණය කරගැනීමට උපකාරී වේ.[53]ප්‍රජනනය හා ජිවන චක්‍රයහිම වලස් පැටවුන් අවුරුදු දෙකහමාරක් පමණ වන තුරැ මවගේ පිළිසරණයෙන් ජිවත් වේ.අප්‍රේල්
හා මැයි මාසවල හිම වලසුන් දඩයම් කිරීමට එක්රැස් වන ස්ථානවල සංසර්ගය සිදුවේ.[54] පිරිමි වලසෙකුට වැලහින්නියක් සොයා කිලෝමීටර 100ක් (සැතපුම් 60) හෝ ඊට වඩා චාරිකා කල හැක. ඇය සොයාගැනීමෙන් පසු පිරිමි වලසා වෙනත් වලසුන් සමග සටන් කිරීමෙන් ඇයව දිනාගත යුතුය. මෙම සටන්වල ප්‍රථිපලයක් වශයෙන් බොහෝ වලසුන්ට තුවාල සිදුවේ.[54] වැලහින්නියක් සාමාන්‍යයෙන් පිරිමි වලසුන් කීපදෙනෙකු සමග සංසර්ගයේ යෙදෙති. මෑත කාලයේ සිදුකරන ලද පරීක්ෂණ මගින් එකම මවට දාව වෙනස් පියවරුන්ගේ පැටවුන් සොයාගෙන ඇත..[55] මෙසේ හමුවන වලස් යුවලක් සතියක් පමණ කාලයක් එකට වසමින් කීපවරක් සංසර්ගයේ යෙදෙති. මෙය වැලහින්නියන්ගේ ඩිම්බනිහරණය උත්තේජනය කරයි.[56]සංසර්ගයෙන් පසු සාරවත් ඩිම්බ අගෝස්තු හෝ සැප්තැම්බර් මාසය වන තුරු සැලකිය යුතු වර්ධනයක් නොපෙන්වයි. මෙම මාස 4 තුල වැලහින්නියන් අතිවිශාල ආහාර ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනය කරමින් තම සිරුරේ බර ආසන්න වශයෙන් දෙගුණයකින් (කිලෝග්‍රෑම් 200 කින්) වැඩිකර ගනිති.[54]මාතෘ ගුහා තැනීම හා මුල් අවදියඅයිස් දියවිගෙන යන කාලයේදී ගැබිණි වැලහින්නියන් දඩයම අතහැර මාතෘ ගුහා සැදීම ආරම්භ කරති. මෙම ගුහා ඇතුල්වීම සදහා පටු උමගකින් හා ක