LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
්ගේ සිරුරේ දැවටියහැකි කෙඳි කොකු වැනි උපාංග දරයි.වාතය මගින්වාතය මගින් ව්‍යාප්තවන බීජ සැහැල්ලුය.සුලගේ පහසුවෙන් පාවී යාහැකිවන සේ සැකසුන පියාගත් කෙඳි වැනි උපාංඟ දරයි.උදාහරණ ලෙස මහෝගනී හොර ගම්මාලු වරා අදී දැක්වය හැක.ජලය මගින්ජලය මගින් ව්‍යප්තවන බීජ වාතය පිරි කෙඳි සහිත ඵලාවණනයක් දරයි.එසේම සෑහෙන දවසක් බීජය කුණු නොවී ජලයේ රැඳී පැවතිය හැක.උදාහරණ ලෙස පොල් පුවක් ආදී තාල වර්ගයේ ශාක බීජ හා කදුරු නෙළුම් දැක්විය හැක.ස්ඵොටනය මගින්ස්ඵොටනය හෙවත් පිපිරීමෙන් ව්‍යාප්තවන බීජ වල ඵලාවරණය වියලීමෙන් පසු වේගයෙන් පිපිරීමට ලක්වේ.එවිට ඵලාවරණයෙහි රැදී තිබුන බීජ වේගයෙන් ඉවතට විසිවේ.රබර් කූඩළු ආදිය මේවාට උදාහරණවේ.සංකේතලිලී මලක්බොහෝ මල් වර්ග විවිධ සංකේත ලෙස විවිධ සංස්කෘතිය තුල භාවිතා කරයි.මෙවන් සංකේත සදහා උදාහරණ කිහිපයක් මෙසේය.රතුරෝස මල- ආදරය රාගය හා සුන්දරත්වයේ සංකේතය ලෙස.පොපිමල - මරණයේ සංකේතය ලෙස.රණබිමේ මියගිය රණවිරුවන් සැමරීමට ද පොපිමල යොදාගනී.ලිලී මල -  මිහිදන් කිරීම හා ජීවිතයේ සංකේතය ලෙස.මීට අමතරව හිරු සඳු තරු වැනි දිදුලන ආකාශ වස්තු සංකේතවත් කිරීමට.
ඩේසි මල - අවිහිංසකත්වයේ සංකේතය ලෙස.සුදු නෙළුම් මල - සාමයේ සංකේතය ලෙස.මීට අමතරව විවිධ ජාතීන් විසින් තම ජාතියකත්වය සංකේතවත් කිරීමට ජාතික පුෂ්පයක් යොදාගනී.තවද විවිධ පලාත් ප්‍රදේශ නියෝජනය කිරීමටත් මල් යොදාගනී. මල් බොහෝ සංස්කෘතීන් තුල ස්ත්‍රිය හා ස්ත්‍රීත්වය සංකේතවත් කිරීමට යොදාගනී.බොහෝ කලා කෘතීන් තුල මල් විවිධ දේ සංකේතවත් කිරීමට යොදාගෙන ඇත.විශේෂයෙන් කව්‍යයන් හි ස්ත්‍රිය සංකේතවත් කිරීම සදහා උපමාවක් හා රූපකයක් ලෙස යොදාගෙන ඇත.ගද්‍ය හා පද්‍ය කාව්‍යයන් තුල මෙන්ම විවිද දෘශ්‍ය කලාවන්හිද මල් භාවිතා කරයි.විවිධ විත්‍ර හා සැරසිලි නිර්මානයට මල් යොදාගැනීම දක්නට ලැබේ.විවිධ උස්සව අවස්ථාවලදී සැරසිලි අලංකරණ කටයුතුවලට මල් යොදාගනී.භාවිතයන්මල් වෙළදසැලක්.දෙවියන් උදෙසා මල් පූජා කිරීමමිනිසුන් විසින් තම ගෙවතු අලංකාරකර ගැනීම සදහා මල් වගාකරනු ලබයි.මල් වලින් අලංකාරය මෙන්ම මිහිරි සුවඳක්ද ලැබේ.ගෙවත්තේ මෙන්ම නිවෙස් අභ්‍යන්තරයේද අලංකාරය සදහා මල් බඳුන් තැබීම සිදුකරයි.ගෙවතු අලංකරණය සඳහා වගාකරනු ලබන මල් බදුන්ගතව හා භුමියමතද වගාකරනු ලබයි.විවිධ උස්සව අවස්තා වලදී සැරසිලි අලංකරණ කටයුතු සදහාද මල් භාවිතා ක
රයි.ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල මල් කළඹක් තෑගි දීම මගින් සුහදත්වය ප්‍රකාශ කරයිඅවමංගල්‍ය වැනි අවස්තාවලදී ශෝකය පළකිරීම සදහා සුදු පැහැති මල් මාලා භාවිත කරයි.මීට අමතරව මල්වඩම් දේහය අසල රඳවා තබයි.හින්දු හා බෞද්ධ ආගමිකයන් තම ශාස්තෘෘවරයාට හා දෙවියන් හා දෙවඟගනන් උදෙසා මල් පූජා කරනු ලබයි.බෞද්ධයෝ ඇසතු වෘක්ෂයට හා චෛත්‍යවලටද මල් පූජා කරති.ඇතැම් පුද්ගලයන් ව්‍යාපාරයක් ලෙස මල් වගාකර එම මල් විකුණා ආදායම් ලබති.මල් වගාව මගින් විවිධ වාසි ලබාගත හැක.ඇතැම් මල් වර්ග සුවඳ විලවුන් වර්ග නිෂ්පාදනයසදහා යොදාගනී.උදාහරණ ලෙස පිච්ච මල් දැක්විය හැක.බෞද්ධ හා හින්දු ආගමික ස්ථාන අසල බැතිමතුන්ට මල් අලෙවිකරන වෙළඳුන් පෙරදිග රටවල ඇකිය හැකිය.මෙහිදී විශේෂයෙන් නෙළුම් මානෙල් ඕලු වැනි මල් බහුලව බැතිමතුන් සදහා අලෙවි කෙරේ.අලංකාරය සදහා මල් වගා කරන පුද්ගලයන් සදහා මල් පැල විකිණිමද සිදුවේ. ඇතුම් මල් වර්ග ආහාර ලෙස අලෙවිකිරීමද සිදුවේ.ආහාර නිෂ්පාදනයට යොදා ගන්නා තෙල් නිපදවීමටද ඇතැම් මල් යොදාගනී.උදාහරණ ලෙස සූරියකාන්ත මල් දැක්විය හැක..ඇතැම් මල් වර්ග ඖෂධීය පානයන් සාදාගැනීමටද යොදාගනී.ඇතැම් මල් වර්ග හරිත තේ සමග මිශ්‍ර කොට ඖෂධිය පානයන් සාදාගනී.
මේවාත් බලන්නමානෙල්යොමුවEames, A. J. (1961) Morphology of the Angiosperms McGraw-Hill Book Co., New York.Esau, Katherine (1965) Plant Anatomy (2nd ed.) John Wiley & Sons, New York.flower , යන්න නිදහස් ශබ්දකෝෂය වන වික්ෂනරිය දී සොයා බලන්න.සැකිල්ල:Commons-galleryමල් හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.බාහිර සබැදුම්Native Plant Information NetworkGarden Guide UK - Information on Flowers and ColoursIsraeli researchers bring scent back to our flowers [VIDEO]vteඋද්භිදවේදය (Botany)උද්භිදවේදයේ උප ක්‍ෂේත්‍ර(Subdisciplines of botany)Ethnobotany · Paleobotany · Plant anatomy · Plant ecology · Plant evo-devo · Plant morphology · Plant physiologyPlantsEvolutionary history of plants · Algae · Bryophyte · Pteridophyte · Gymnosperm · AngiospermPlant partsFlower · Fruit · Leaf · Meristem · Root · Stem · Stoma · Vascular tissue · Woodශාක සෛලයසෛල බිත්තිය · Chlorophyll · Chloroplast · Photosynthesis · Plant hormone · Plastid · Transpirationශාක ප්‍රජ
නනයAlternation of generations · Gametophyte · Plant sexuality · Pollen · Pollination · Seed · Spore · Sporophyteශාක නාමකරණයBotanical name · Botanical nomenclature · Morphology and Botanical glossaries · Herbarium · IAPT · ICBN · Species PlantarumCategory · Portalසැකිල්ල:Link FAසැකිල්ල:Link FAසැකිල්ල:Link FAමොරොක්කෝවේ පිහිටි එල් අඩිඩා පෘතුගීසි ජල කුණ්ඩයනවීන ජල කුණ්ඩයක්කාර්තේජ්හී පිහිටි ලා මල්ගා ජල කුණ්ඩය, 1930ජල කුණ්ඩයක් (මධ්‍යයුග ඉංග්‍රීසි සිස්ටෑන්, ලතින් භාෂාව සිස්ටර්නා වෙතින්, "පෙට්ටිය" යන අරුත් දෙන  සිස්ටා වෙතින්, ග්‍රීක κίστη, සිස්ටෙ, "පෙට්ටිය" වෙතින්)[1] යනු ද්‍රව, සාමාන්‍යයෙන් ජලය,  ධාරණය සඳහා වන ජලරෝධක ග්‍රාහකයකි.  වැසි ජලය ධාරණය කොට ගබඩාකෙරුමටද ජල කුණ්ඩයන් බොහෝ විට තනනු ලැබේ. ජලකුණ්ඩයක් ළිඳකින් වෙනස් වන්නේ එහි ඇති ජලරෝධක අතුරුණු නිසාය. නූතන ජල කුණ්ඩ ලීටර කිහිපයක සිට ඝන මීටර් දහස් ගණනක් දක්වා  ධාරිතාවක් සහිත වන අතර ආවරිත  ජලාශ සඳහා භාවිතා වෙයි.ආශ්‍රිත↑ වෙබ්ස්ටර්ස් නයින්ත් නිව් කොලිජියේට් ඩික්ෂනරි, 1990 සංස්කරණය, එටිමොලොජි ඔෆ් "සිස්ටර්න්".මෙම ලිපිය
හෝ ලිපි කොටස ශ්‍රී ලංකාවේ වී ගොවිතැනේ වල් පැලෑටි වෙතට ඒකාබද්ධ කෙරුමට යෝජිතය. (සංවාදය)ශ්‍රී ලංකාවේ වගාකර තිඛෙන බිම් ප්‍රමාණයෙන් වැඩි කොටසක ඇත්තේ වී ය. එය අප රට ප්‍රධාන ආහාර භෝගයද වේ ජලාශ්‍රිත තැනිතලා බිමි හා දියළු පසක් ද පැළ වැඩෙන කාලයේ අඟල් 60ක පමණ වාර්ෂික වර්ෂාපතනයක් ද කරල් පැසෙන කාලයේ පැරන්හයිට් 80ක සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයක් ද තිබිම වී වගාවට අවශ්‍ය ප්‍රධාන භූගෝලීය සාධක ෙවි. මෙයින් ද වී පැළයේ වැඩිමට අවශ්‍ය ප්‍රධාන සාධකය වන්නේ හොදින් පැතුරුණු වර්ෂාපතනයයි. වර්ෂාපතනය අඩු ඇතැමි ප්‍රදේශයන්හි වී වගාව සඳහා නෙයෙක් ජල සම්පාදන ක්‍රම උපයෝගි කරගෙන ඇත්තේ මේ නිසාම වේ.ශ්‍රී ලංකාවේ වී වගාවට බලපාන වල් පැලැටි	වී වගාවට අවශ්‍ය ඉහත කී භූගෝලිය සාධකයන් අඩු වැඩි වී පැවතුන ද මෙරට ප්‍රධාන ආහාරමය භෝගය වන බැවින් අප රට සෑම දිස්ත්‍රික්කයකම වාගේ වී වගාව පැතිරී ඇත. මෙයින්ද වැඩිම අක්කර ප්‍රමාණයක් වී වගාවට යෙදවී ඇත්තේ කුරුණැගල, පොළොන්නරුව, හම්බන්තොට හා මාතර දිස්ත්‍රික්කයන්හිය. නුවර එළිය හා මෙණරාගල දිස්ත්‍රික්කයන්හි වී වගාවට යොදවා ඇති බිම් ප්‍රමාණය මෙයට වඩා ඛෙහෙවින් අඩුය. දේශගුණය අනුව සළකා බලන කල ලංකාෙවි වී ව
ගාව යෝග්‍ය ප්‍රධාන ප්‍රදේශය වියළි කලාපයයි. වර්ෂාපතනය මඳකම මෙහි වී වගාව කෙරෙහි බලපා ඇති ප්‍රධාන බාදකයන් වේ. මෙහි මහ කන්නයේ වී වාගව කෙරෙන්නේ ඊසාන දිග මෝසම් සුළගින් ලැඛෙන වැසි ජලයෙනි. යල කන්නයේ වී වගාව වැවි හාඇල මාර්ගවලින් සපයන ජලයේ ආධාරයෙන් කරගෙන යයි. මේ නිසා මෙම කන්නයේ වී වගාවෙන් එතරම් අධික අස්වැන්නක් ලබාගැනිමට වියළි කලාපයේ ගොවියාට නුපුළුවන් වේ. එහෙත් මෑතක සිට මෙයට පිළියම් වශයෙන් රජය විසින් ලංකාෙවි වියැළි කලාපය පුරා පිහිටි පැරණි වැවි හා වාරි මාර්ග ප්‍රතිසංස්කරණය කොට නව වාරිමාර්ග ව්‍යාපාර රාශියක් ම ආරම්භ කර ඇත.	වරින්වර ඇතිවන ගංවතුර, කෘමි රෝග හා කෘමි වසංගත යනාදිය තෙත් කලාපයේ වී ගොවිතැන කෙරෙහි බලපා ඇති ප්‍රධාන බාධකය වේ. එහෙත් අවුරුද්ද මුළුල්ලේ අධික වර්ෂාපතනයක් ලැඛෙන හෙයින් මෙහි ඉහත කී කන්න දෙකම වැඩ කරන්නේ වැසි ජලයෙනි. කෙසේ වුවද දේශගුණික අයෝග්‍යතාවන් නිසා මෙහි වී ගොවිතැනින් ලැඛෙන අස්වැන්න වියළි කලාපයේ වී අස්වැන්නට වඩා සාපේක්ෂ වශයෙන් අඩුව ඇත.	ශ්‍රී ලංකාවේ පහත රට තෙත් කලාපය හා වියළි කලාපය හැරුණු විට මහත් පරිශ්‍රමයක් යොදා වී වගාව කරගෙන යනු ලබන අනෙක් ප්‍රදේශය නම් මෙරට කදු රටයි. මෙහි වී වග
ාව කරගෙන යනුයේ කදු බෑවුම් කපා සාදාගන්නා ලද හෙල්මලූ නැතහෙත් පඩි පෙළක ආකාරයේ ලියදිවලය. ජල හිගය පිළිබඳව කිසිදු ප්‍රශ්නයක් ඇතිනොවන මෙහි වී වගාෙවි සාර්ථකත්වය කරා වර්ෂා ජලය හා උල්පත් ජලය මහත්පිටුවහලක්ව පවති. 	මේ සමග ශ්‍රී ලංකාවේ වී වගාකරන ප්‍රදේශ දැක්වෙන සිතියමක් දක්වා ඇත. ගංගා පිටාර තැනි හා වැවි ආශ්‍රීත ප්‍රදේශ වී ගොවි තැන සඳහා වැඩියෙන් යොදා ගෙන ඇති බව ඉන් පැහැදිලි වේ. එයට හේතුව අවුරුදුපතා ගංගා පිටාර ගැලීමෙන් පස සාරවත් වීමත් ජල පහසුව සැලසීමත්ය.  වී වගාව කෙරෙහි බලපෑම් ඇති කරන වල් පැළෑටි        වී වගාවේ දී ගොයම් පැළයට අමතරව කුඹුරෙහි දක්නට ලැඛෙන ඕනෑම පැළෑටියක් වල් පැළෑටියක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ . වල් පැළ පාලනය සිදු කිරීම පිළිබඳ සැලකිලිමත් විය යුත්තේ වී වගාව ආරම්භක අවස්ථාවේ සිටමය. එබැවින් වගා ආරම්භයට පෙර සිටම සාර්ථක වල් පැළ පාලනයක් සිදු කර ගැනීමට නම්  කුඹුරෙහි ඇති විවිධ වල් වර්ග කුමන ප්‍රමාණයකින් තිබේද යන්න පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් තිබිය යුතුය. වී වගාවේ බලපෑම් ඇති කරන වල් පැළෑටි ද ප්‍රධාන කාණ්ඩ 03 ක් හඳුනා ගත හැක. එනම් ,තෘණ වර්ගයේ වල් පැළෑටිපන් වර්ගයේ වල් පැළෑටිපළල් පත්‍ර වර්ගයේ ව
ල් පැළෑටිතෘණ වර්ගයේ වල් පැළෑටි1.   අශ්ව වලිග    (Red  sprangletop)විද්‍යාත්මක නම     :  Leptochloa  chinensisකුලය             :  Gramineaeලක්‍ෂණ   :  මෙය වාර්ෂික පඳුරු සහිත තෘණ ශාකයකි. සෙ.මී. 30-100 උසට ශක්තිමත් පඳුරක් ලෙස වැඩෙන ජලජ හෝ අර්ධ ජලජ ශාකයකි . ශාකනය වන පාදයෙන් සිහින් දිග කඳන් හට ගනී. මෙහි මි.මී. 0.8 ක් පමණ දිග ඉලිප්සාකාර හැඩයෙන් යුතු ධාන්‍යයකි. මේවා බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. මෙම වල් පැළෑටිය තෙත් කලාපයේ කුඹුරුවල බහුලව දැකිය හැක.2.   ඇටවරා / ඇටෝරා  (Torpedo  grass)විද්‍යාත්මක නම     :  Panicum  repens  linnකුලය    :  Gramineaeලක්‍ෂණ      : මෙය බහු වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි. මෙහි පත්‍ර තලය සුළු වශයෙන් කෙඳි ඇති අතර පාදස්ථයේ සිනිඳු ශල්ක පත්‍ර ඇත. භූගත කඳන් ලෙස පවතින රයිසෝම මඟින් මේවා ප්‍රචාරණය වේ. මෙම වල් පැළෑටි ජල හිඟ කුඹුරුවල බහුලව දැකිය හැක.3.    බැල තණ  (Goose  grass)විද්‍යාත්මක නම     :   Eleusine  indicaකුලය             :  Gramineaeලක්‍ෂණ     :  සෙ.මී. 30-60 දක්වා උසට වැඩෙන පඳුරු සහිත පාදස්ථයෙන් අධික ලෙස ශාකනය වන්නා වූ වාර්ෂික තෘණ ශාකයක් ලෙස මෙය හැඳින
්විය හැක . මේවා බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ .4.     බටදැල්ලමූලාශ්‍රය :   ක්‍ෂේත්‍ර සමීක්‍ෂණයේදී ඡායා රූපගත කරන ලදී . (2008)විද්‍යාත්මක නම     :   Isachne globoa okuntzeකුලය         :  Gramineaeලක්‍ෂණ    :  මෙය බහු වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි. මෙයට බිම දිගේ පැතිර වැඩෙන ධාවක කඳක් සහිතය. මේවා බීජ සහ ධාවක කොටස් මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. ජලය හොඳින් බැස නොයන අධික මඩ සහිත කුඹුරුවල මේවා දැකිය හැක.5.    මාරුක් / බජිරි  (Water grass)මූලාශ්‍රය :   ක්‍ෂේත්‍ර සමීක්‍ෂණයේදී ඡායා රූපගත කරන ලදී . (2008)විද්‍යාත්මක නම     :   Echinochloa  glabrescens  munroකුලය             :  Gramineaeලක්‍ෂණ      : මෙය වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි. සෙ.මී. 50-100 අතර උසට ඍජු සවිවර පඳුරක් ලෙස වැඩේ. මේවා කුඹුරුවල පඳුරක් ලෙසින් වැඩේ. මෙය බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. මේවා මඩ සහිත කුඹුරුවල බහුලය.6.    ගොජරවාලූ / ගොම තණ / කුඩු කේඩු  (Wrinkle  duck  beak)විද්‍යාත්මක නම     :   Ischaemum  rugosum  saisbකුලය             :  Gramineaeලක්‍ෂණ     :  මෙහි කඳ කොළ පැහැයක් ගන්නා අතර ගැටවල රෝම පිහිටයි. මේවා බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. මෙය ජලය අඩු වීමත්
සමඟ කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ලැඛෙන වල් පැළෑටියකි.7.    හීන් මාරුක්   (Jungle  rice / Bird rice)විද්‍යාත්මක නම    	:  Echinochloa  colonumකුලය            	:  Gramineaeලක්‍ෂණ      :  මෙය වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි. පැතලි වී ගිය කඳේ පාදය කොටස දම් පැහැයක් ගනී. මෙහි පත්‍ර තලය සිහින්ය. මෙය ලාබාල අවධියේ දි ගොයම් පැළයට සමානය. මෙනිසා හඳුනා ගැනීමට අපහසුය. මෙම වල් පැළෑටිය බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. මේවා ජලය හොඳින් බැස යන කුඹුරුවල දක්නට ලැබේ.පන් වර්ගයේ වල් පැළෑටි හඳුනා ගැනීම1.   මහ කුඩමැට්ට  (Tall  fringe  rush)විද්‍යාත්මක නම    	:   Fimbristylis  dichotomaකුලය            	:  Cyperaceaeලක්‍ෂණ   :  මෙය වාර්ෂික පන් ශාකයක් ලෙස හැඳින්වේ. ඍජු පඳුරු සෙ.මී. 30-50 පමණ උසට වැඩෙන පැළෑටියකි. මෙහි පත්‍ර රේඛීය භාවයේ සිට පත්‍රාකාර විය හැක. තවද මෙහි පුෂ්ප මංජරිය විවෘත හෝ ලඟින් ඇසිරුණු එකකි. මෙම වල් පැළෑටිය බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. මෙය තෙත් පරිසරය සහිත ගොඩබිම් සහ කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ලැබේ.2.    හීන් කුඩමැට්ට  (Tall  fringe  rush)විද්‍යාත්මක නම    	:  Fimbristylis  miliaceaකුලය            	:  Cype
raceaeලක්‍ෂණ      :  මෙය වාර්ෂික පන් ශාකයකි. සෙ.මී. 20-70 පමණ උසට ඍජුව මෙම පැළෑටිය පඳුරක් ලෙස වැඩේ. මෙහි කඳ දුර්වලය අතර පාදස්ථයේ හට ගන්නා පත්‍ර සෙ.මී. 3.5 ක් දක්වා දිග වන අතර මි.මී 1-2.5 ක් පළලය. තවද මෙහි පත්‍ර කොපු එකිනෙකට පුළුල් ලෙස වසාලමින් පිහිටයි. කෙඳන් හට ගන්නා පත්‍රතල ඉතා කෙටිය. මේවා බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. කුඹුරෙහි වැඩෙන ප්‍රධාන ඝනයේ වල් පැළෑටියකි.3.  කුඩමැට්ට  (Finge rush)විද්‍යාත්මක නම      	:  Scirps supinus L. Narකුලය            	: Cyperaceaeලක්‍ෂණ    :  මෙය වාර්ෂික පන් ශාකයකි. ඍජුව සෙ.මී. 10-30 ක් උසට වැඩෙන ශාකයකි. කඳ සිලින්ඩරාකාරය. මෙහි පත්‍ර සියල්ලම පාදස්ථයෙන් පටන් ගනී. මේවා බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. මේවා කුඹුරු ආශ්‍රිතව ඉතා බහුලව වැඩේ. මෙම වල් පැළෑටිය වී අස්වැන්න අඩු වීම අධික ලෙස බලපායි. මෙය වියළි සහ තෙත් කලාපවල දක්නට ඇත.4.    කලාදුරු   (Purple nutsedge)මූලාශ්‍රය :   ක්‍ෂේත්‍ර සමීක්‍ෂණයේදී ඡායා රූපගත කරන ලදී . (2008)විද්‍යාත්මක නම    	:  Cyperus rotundus L.කුලය         :  Cyperaceaeලක්‍ෂණ : මෙය බහු වාර්ෂික පන් ශාකයකි . සෙ.මී. 15-20 පමණ උසට වැඩේ . කඳ ඍජුය .
අතු ඛෙදී නොමැත . කඳ ත්‍රිකෝණාකාර හැඩයක් ගනී . මෙහි පත්‍ර තද කොළ පැහැයක් ඇති රේඛීය පත්‍ර වේ . ප්‍රධාන වශයෙන් මේවා ආකන්ධ මඟින් ප්‍රචාරණය සිදු කරයි.  බීජ මඟින් ද කලාතුරකින් ප්‍රචාරණය සිදු වේ . ගොඩබිම සහ ජල හිඟ කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ලැබේ .5.     තුණැස්ස  (Umabella sedge)මූලාශ්‍රය :   ක්‍ෂේත්‍ර සමීක්‍ෂණයේදී ඡායා රූපගත කරන ලදී . (2008)විද්‍යාත්මක නම    	:  Cyperus iria Linnකුලය            	:  Cyperaceaeලක්‍ෂණ    : මෙය වාර්ෂක පන් ශාකයකි . පඳුරක් ලෙස වැඩෙන මෙම වල් පැළෑටිය තන්තුමය , රතු පැහැයට හුරු මූල පද්ධතියක් ඇත . මෙහි කඳ පැහැඳිලි පැතලි ත්‍රිකෝණාකාර හැඩයක් ගනී . බීජ මඟින්  ප්‍රචාරණය සිදු වේ . මඩ සහිත කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ලැබේ .5.     මොට්ලූ    (Small flower umbrella plant)විද්‍යාත්මක නම    	:  Cyperus difformis Linnකුලය            	:  Cyperaceaeලක්‍ෂණ      :  මෙය වාර්ෂක පන් ශාකයකි. මි.මී. 1-4 ක් පමණ මෙහි කඳ මහත්වන අතර මෘදුය. බීජ මඟින්  ප්‍රචාරණය සිදු වේ. මඩ සහිත කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ලැබේ.පළල් පත්‍ර වර්ගයේ වල් පැළෑටි හඳුනා ගැනීම1.    දිය හබරල  (Monochoria picker
el weed)මූලාශ්‍රය :   ක්‍ෂේත්‍ර සමීක්‍ෂණයේදී ඡායා රූපගත කරන ලදී . (2008)විද්‍යාත්මක නම    	:  Monochoria vaginalisකුලය            	:  Pontederiaceaeලක්‍ෂණ    : මෙය මාංශල, අර්ධ ජලජ, පළල් පත්‍ර සහිත ඒක බීජ පත්‍රි වාර්ෂික හෝ ඇතැම් විට බහුවාර්ෂික ශාකයකි. කඳ ඍජුය. සිනිඳුය. ඇතැම් විට ෙරෙසෝමය සහිතය. මෙහි ඇත්තේ කෙටි මාංශලමය කඳකි. එමෙන්ම වෘන්තයේ පාදස්ථ කොටස පුෂ්ප මංජරිය ශාකයකි. මෙය නිල් පැහැති පුෂ්ප දරයි. මෙහි ප්‍රචාරණය සිදු වන්නේ බීජ මඟිනි. තවද ඇල දොල ගංගා ආශ්‍රිතව නිශ්චල ජලයේ සහ මඩ අධික කුඹුරුවල දක්නට ලැබේ.2.     දිය ගෝවා   (Yillow water littuce)විද්‍යාත්මක නම    	:  Limnocharis foava busheanauකුලය            	:  Limnocharieacaeලක්‍ෂණ   :  වාර්ෂික / බහුවාර්ෂික  ජලජ පළල් පත්‍ර ශාකයකි. ෙරෙසෝමය සහිතය. ධාවක කෙඳන් මුල් ඇති වී අළුත් පැළ ඇත වේ. මෙම වල් පැළෑටිය මීටර 0.5-1 පමණ උසට වැඩේ. මෙහි පත්‍ර පළල්, අණ්ඩාකාර, තරංගී නාරටි වින්‍යාසයක් සහ දිග ත්‍රිකෝණාකාර වෘන්තයක් සහිතය. එමෙන්ම පාදස්ථයේ පත්‍ර කොපු ඇත. මෙහි ප්‍රචාරණය සිදු වන්නේ ධාවක කෙඳන් සහ බීජ මඟිනි. තවද තෙත පරිසරයක් ඇති කුඹුරුවල, නොගැඹ
ුරු ඇල දොල, වගුරු බිම් ආශ්‍රිතව දැකිය හැක.3.     දිය සියඹලා  (Joint vetch)විද්‍යාත්මක නම    	:  Aeshynomene indica Linnකුලය            	:  Leguminosae ලක්‍ෂණ    :    වාර්ෂික ඇතැම් විට බහුවාර්ෂික පළල් පත්‍ර ගණයෙහි ගැනෙන පඳුරක ආකාරයට බොහෝ සෙයින් අතු ඛෙදී වැඩෙන පැළයක් ලෙස මෙය හඳුනාගත හැක. මෙහි කඳ බොහෝ දුරට සිලින්ඩරාකාර හැඩයකින් යුතු වේ. මෙහි පත්‍ර ආයත හැඩයෙන් යුතුවන අතර පත්‍ර සෙ.මී. 3-10 දිගකින් යුතු වේ. මෙම පත්‍රිකා යුගල් ලෙස පිහිටයි.4.      මහ ගිරාපලා  (Preading dayflower)මූලාශ්‍රය :   ක්‍ෂේත්‍ර සමීක්‍ෂණයේදී ඡායා රූපගත කරන ලදී . (2008)විද්‍යාත්මක නම 	:  Commelina diffusa Burm. fකුලය          	:  Commelinaceaeලක්‍ෂණ  :   මෙය බිම දිගේ පැතිරී වැඩෙන වාර්ෂික සහ බහුවාර්ෂික යන දෙකොටසම අයත් මාංෂල පළල් පත්‍ර ශාකයකි. මෙහි පුෂ්ප මංජරිය නිල් පැහැති පුෂ්ප හට ගනී. මෙහි ප්‍රචාරණය සිදු වන්නේ කඳේ ගැටවලින් හට ගන්නා මුල් සහ බීජ මඟිනි. ජල මාර්ග අසල ජලය එකතු වී පවතින කුඹුරුවල නියරවල් වල දක්නට ලැබේ.5.      හීන් ගිරාපලා  (Murdannia  nudiflora)කුලය            	:  Commelinaceaeලක්‍ෂණ    :
මෙය සිනිඳු අතු ඛෙදුනු බිම දිගේ පැතිරී පඳුරක් ලෙස වාර්ෂික සහ බහුවාර්ෂික යන දෙකොටසම ගැනෙන පළල් පත්‍ර ශාකයක් ලෙස හැඳින්විය හැක. මෙහි කඳ නැවෙන සුළුය. අතු ඛෙද පවතින අතර කඳේ ගැටවලින් මුල් හට ගනී. පත්‍ර තරමකA ඝනය. මෙහි ප්‍රචාරණය සිදු වන්නේ කඳේ ගැටවලින් හට ගන්නා මුල් සහ බීජ මඟිනි. මේවා ජලය රදා පවතින කුඹුරුවල නියරවල ඇල මාර්ගවල බහුලව දක්නට ලැබේ.6.     ජපන් ජබර  (Water  orchid)විද්‍යාත්මක නම    	:  Eichhomia  crassipesකුලය            	:  Pontenderiaceaeලක්‍ෂණ    :   මෙය බහුවාර්ෂික ජලජ පත්‍ර ශාකයකි. මේවායේ පාවෙන පඳුරු සහිත වන අතර දිගට වැඩෙන මූල පද්ධතියක් ඇත. මේවා මඩ සහිත කුඹුරුවල මඩට සවි වී පවතී. පත්‍ර සම්පූර්ණ,අණ්ඩාකාර හෘදයාකාර සහ වෘත්තාකාර හැඩයක් ගනී.7.     වෙල් කරාඹු  මුලාශ්‍රය :  ක්‍ෂේත්‍ර සමීක්‍ෂණයේදී ඡායා රූපගත කරන ලදී . (2008)විද්‍යාත්මක නම    	:  Ludwigia octovalisකුලය            	:  Onagraceaeලක්‍ෂණ     :  මෙය ඍජුව පඳුරක් ලෙස වැඩෙන වාර්ෂික ජලජ පළල් පත්‍ර ශාකයකි  මෙය සෙ.මී. 10-30 පමණ උසට බොහෝ විට දම් පැහැයකට හුරු අධික ලෙස අතු ඛෙදෙමින් කාෂ්ටීයව වැඩෙන කඳකින් යුතුය . පත්‍ර සරල
සහ හැඩය ලාන්සාකාර වේ . මෙහි පුෂුප මංජරිය කහ පැහැතිය . මෙහි ප්‍රචාරණය සිදු වන්නේ බීජ මඟිනි . මේවා ජලය සහිත කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ඇත .වල් පැළෑටි මඟින් ගොයමට සිදුවන හානියේ ස්වරූපය හඳුනා ගැනීමබිම් සකස් කරන අවස්ථාවේ දී ඇති වන අපහසුව නිසා අධික වියදමක් 	දැරීමට සිදුවීම . කුඹුරට යොදන පොහොර , ජලය , ලැඛෙන ආලෝකය වැඩි තරඟකාරීත්වයකින් වල් පැළ ලබා ගැනීම නිසාත් ගොයම් ගසේ වර්ධනය බාල වීම . වී වගාවට හානි කරන කෘමීන් , දිලීර , රෝගකාරකයන් සහ නෙමටෙඩාවන්ට ධාරක ශාකයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමෙන් අස්වැන්නට සිදු කරන හානිය වඩාත් වැඩි කිරීම .කුඹුරේ වැඩෙන වල් පැළවල බීජ සහ වර්ධක කොටස් ජලය මඟින් අවට ඇති ඇල , දොල සහ ගංගාවලට එකතු වී වාරි මාර්ගවලට අවහිර වීම .වී අස්වැන්නට හානි කරන මීයන් බෝවීමට හොඳ පරිසරයක් ලබා දීම .වල් පැළෑටි බීජ සමඟ මිශ්‍ර වීම නිසා වීවල ගුණාත්මක අගය අඩු වීම .ඉහත කරුණු සියල්ලම හේතු කොට ගෙන අස්වැන්න සහ එහි ගුණාත්මක සහ ආර්ථික අගය අඩු වීම.අඩවියෙන් පිටත පිටුDepartment of Agriculture සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2009-03-04 at the Wayback Machineමේ අඩවියත් බලන්නවී වගාවවී බිස්සසිරිලක
වී වගාවේ ඉතිහාසයවී වගාවේ කෘමීන්මුලාශ්‍රපැරෂුට විවෘත වෙමින්පැරෂුටයක් යනු, රෝධයක් නිමැවීමෙන් හෝ, වායු-පහර පැරෂුට වලදී වායුගතික ආරෝහය තුලින් හෝ වායුගෝලයක් ඔස්සේ වස්තුවක් සෙමෙන් චලනය කිරීමට භාවිතා කරන මෙවලමකි . පැරෂුට සාමාන්‍යයෙන් තනනුයේ සැහැල්ලු, දැඩි රෙදි වලින් වන අතර, මෙම රෙදි පෙලරදී සේද වූ අතර, වර්තමානයේ බහුල ලෙසින් නයිලෝන් වලින් සමන්විත වෙයි. පැරෂුටයක් එසේ හැඳින්වීමට නම්, වස්තුවක අන්ත සිරස් ප්‍රවේගය, අවම ලෙසින් 75%කින් හෝ මන්දගාමී කිරීම ආවශ්‍යක වෙයි.[උපහරණ ඇවැසිය]අවස්ථෝචිත පරිදී, මිනිසුන්, ආහාර, උපකරණ, අභ්‍යාවකාශ කැප්සියුල සහ, බෝම්බ ආදී විවිධාංග භාරයන් සමගින් පැෂුට භාවිතා වෙයි .එතුණු කඩුව අතදරා සිටින සටන්කාමියෙක්අංගම්පොර කලාවේ විවිධාකාර ආයුධ රාශියක් ඇති අතර එතුණු කඩුව නම් වූ ආයුධය විශේෂ තැනක් ගනී. කසයක හැඩය ගත් මෙම ආයුධය තියුණු මුවහත් ඇති මිනිස් උසට වඩා වැඩි උසකින් යුත් නම්‍යශීලී ලෝහ පළු 32කින් යුක්ත වෙයි. අංගම්පොර සටන් කලාව හා බැඳුනු ආයුධ අතර සමූලඝාතන ආයුධයක් වන මෙය වඩා දියුණු හා සංකීර්ණ  සටන් හරඔ සදහා, දෑතට දෙකක් භාවිතා කරයි. දිගුකාලීනව පුහුණුවී දියුණු කරගත
යුතු ඉතා සංකීර්ණ ශිල්ප ක්‍රමවේද රාශියක් එතුණු කඩු හරඹය තුල ගැබ්ව පවතී. එතුණු කඩුවෙන් සටන් කිරීමත් සමඟ ක්ෂණිකව පිනුම් කරණම් ගැසීම, විදුලි වේගයෙන් එතුණු කඩුව හැසිරවීම, එකවර ප්‍රතිවාදීන් කිහිපදෙනෙකුට පහරදීම ආදිය ඒ අතරින් ප්‍රධාන වේ. මෙම ආයුධය භාවිතයෙන් ප්‍රතිවාදියාට එල්ලකරන පහරක් හරියාකාරව සිදුනොවුණහොත් එය තමාටම වැදිය හැක.මෙය ඉතා ප්‍රවේශමෙන් පරිහරණය කළ යුතුය. එබැවින් මෙම ආයුධය අත්දැකීම් ඇති ප්‍රවීන සටන් ශිල්පීහු භාවිතා කරයි[1].බාහිර සබැඳුම්↑ හෙළයේ සටන් රහස අංගම් සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2013-10-18 at the Wayback Machine,  පැතුම් පැස්කුවල්ජනාධිපති හමිඩ් කර්සේයි,  කාබුල්හී පැවැති 2011  ඇෆ්ගන් නිදහස් දිනයේදී  ඇෆ්ගන් සන්නද්ධ හමුදාවන්හී ආචාර පෙළපාලියක් නිරික්ෂණය කරමින්.ඇෆ්ගනිස්තානයෙහි ඇෆ්ගන් නිදහස් දිනය සැමරෙනුයේ අගෝස්තු 19 දිනදී වන අතර එහිදී 1919 එංගලන්ත-ඇෆ්ගන් ගිවිසුම සිහි කෙරෙයි. [1] ඇෆ්ගනිස්තානය කිසිවිටෙක බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයෙහි කොටසක්ව නොපැවතුනද, මෙම ගිවිසුම මගින් බ්‍රිතාන්‍යය වෙතින් පූර්ණ නිදහස පිරිනැමිණි. බ්‍රිතාන්‍යයෝ ඇෆ්ගනිස්තානය සමග යුද්ධ තුනක් සටන් කළහ.ආශ්‍රිත[
සංස්කරණය]↑ "ද වර්ල්ඩ් ෆැක්ට්බුක්: ඇෆ්ගනිස්තානය". මධ්‍යම තොරතුරු කාර්යාංශය. 2009-09-07. සම්ප්‍රවේශය 2009-08-18.මෙම ලිපිය විකිපීඩියාවෙහි ගුණාත්මක භාවය පිළිබඳ ප්‍රමිතිය සපුරාලීම සඳහා ශුද්ධ පවිත්‍ර කිරීම අවශ්‍ය විය හැක. මෙහි ශුද්ධ පවිත්‍ර කිරීම අවශ්‍ය කාරණය දක්වා නොමැත. ඔබට හැකි නම් මෙම වැඩි දියුණු කිරීමට ලිපිය කාරුණික වන්න. (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)ව්‍යාකරණ, ‍ශෛලිය, සංගතිය, ස්වාස්ථය හෝ අක්ෂර වින්‍යාසය අරභයා මෙම පිටුව විෂයයෙහි පිටපත-සංස්කරණය සිදු කිරීම අවශ්‍ය බව පෙනේ. එය සංස්කරණය කිරීමෙන්  ඔබ හට උපකාර විය හැක. (2015 ජනවාරි) (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)සමස්ත ඕසෝන් ප්‍රමාණයේ ගෝලීය මාසික සාමාන්‍ය අගයඕසෝන් ස්ථරයේ ක්ෂය වීම(Destruction of Ozone layer) වෙනස්කම් දෙකක් මත විස්තර කරන අතර නිරීක්ෂණ වලින් පැවසෙන්නේ ඉතා සෙමින්, 1970 පටන් පෘථිවි අපරිවර්තී ගෝලයේ මුළු ඕසෝන ප්‍රමාණය දශකයකට 4% බැගින් ස්ථායි අවපාතයකට ලක් වී ඇති බවයි. මෙම කාලය තුළ දී ම මෙයට වඩා මඳක් වැඩියෙන් වාරිකව (සෘතුමයව) අපරිවර්තී ගෝලයේ ඕසෝන අවපාතනය පෘථිවියේ ධ්‍රැව ප්‍රදේශවලද සිදු වී ඇත. මෑත කාලීනවම එය
බොහෝ විට ඕසෝන සිදුර ලෙසට හැඳින්වේ.මෙම අපවර්තී ගෝලීය ඕසෝන අවපාතනයට (බොහෝ දෙනා දන්නා) එකතු කිරීමක් දැක්විය හැකිය.ඒ වසන්ත සෘතුවේ දී ධ්‍රැව ප්‍රදේශවල පෘෂ්ට ආසන්නයේ  සිදුවන පරිවර්තී ගෝලීය ඕසෝන අවපාතනයයි.ධ්‍රැවීය ඕසෝන සිදුරුවීමේ සවිස්තරාත්මක යාන්ත්‍රණය, මධ්‍ය අක්ෂාංශවල සිහින් වීමෙන් වෙනස් වෙයි. මෙම නැඹුරුවීම් දෙකෙන් වඩා වැදගත් වන්නේ එම ක්‍රියාවලියේ දී ඕසෝන විඝටනයේ උත්ප්‍රේරක ලෙස පරමාණුක ක්ලෝරීන් සහ බ්‍රෝමින් ක්‍රියා කිරීමයි. පරිවර්තී ගෝලය තුළ ඇති මෙම හැලජන පරමාණුවල ප්‍රධාන ප්‍රභවය වන්නේ ක්ලෝරෝෆ්ලෝරෝකාබන් සංයෝගවල ඇති ආලෝක විඝටන භාවයයි. එය බොහෝ දෙනා ෆ්‍රියෝන ලෙස හදුන්වයි. ක්ලෝරෝෆ්ලෝරෝකාබන (CFC) හැලෝන ලෙසද හදුන්වයි. මේ වායු පරිවර්තී ගෝලය තුළට ගමන් කරන්නේ පෘෂ්ටයට විමෝචනය වූවාට පසුවයි. ඕසෝන ක්ෂය වීමේ යාන්ත්‍රණ දෙක ශක්තිමත් වන්නේ CFC සහ හැලෝනවල විමෝචනය වීම ඉහළ ගිය විටයි.CFC සහ මීට දායක වන අනෙක් ද්‍රව්‍යයන් ඕසෝන් ක්ෂය කරවන ද්‍රව්‍යයන් ලෙස හදුන්වයි. (ODS) පෘථිවි වායු ගෝලය තුළින් ගමන් කරන පාරජම්බූල කිරණ වල ඇති UVB සංඛ්‍යාතය (270 – 315 mm) ඉතා අහිතකර වන අතර ඉන් ඕසෝන් ස්ථරය ආරක්ෂා කිරීමට පියවර ගැනිණ
ි. ඕසෝන අඩුවීම නිරීක්ෂණය කර ව්‍යාපෘතියක් සකසා මොන්ට්‍රියොල් සම්මුතියට අනුව CFC සහ හැලෝන නිපදවීමද, ඕසෝන ක්ෂය කරන රසායන ද්‍රව්‍යයක් වන කාබන්ටෙට්රා ක්ලෝරයිඩ් සහ ට්රෝයික්ලෝරෝඊතේන් නිපදවීමද තහනම් කරන ලදී. මෙම ක්ෂය වීම හේතුවෙන් වායුගෝලයේ ඇති පාරජම්බූල කිරණවලට විවෘත වීම (අනාවරණය වීම නිසා) ජීව විද්‍යාත්මක විපාකයන් වන චර්ම පිළිකා වලට ගොදුරුවීම,ශාක වලට හානි වීම සහ සාගරයේ ආලෝකමත් කලාපයේ ජලවාංග ගහනයේ අඩුවීම සිදුවේයැයි සැක කෙරේ.ඕසොන් සිදුර හා එය ඇතිවිමට බලපාන හේතු2006 සැප්තැම්බර් මස වාර්තා වු පෘථිවියේ විශාලතම ඕසෝන් සිදුරඇන්ටාක්ටික් ඕසන් සිදුර යනු ඇන්ටාක්ටික් අපවර්තී ගෝලයේ ඕ‍සොන් මට්ටම 1975 දී තිබු මට්ටමට වඩා 33% පහත වැටුනු වායුගෝලීය ප්‍රදේශයකි. ඕසොන් සිදුර ඇතිවන්නේ සැප්තැම්බර් සිට දෙසැම්බර් මුල් කාලය දක්වා පවතින ඇන්ටාක්ටික් වසන්ත සමයේය. බටහිරින් හමන වේගවත් සුළං මහද්වීපය වටා චලනය විමෙන් ඇතිවන වායුගෝලීය වැස්ම මෙයට හේතුවයි. ඇන්ටාක්ටික් වසන්ත සමය තුළ පහළ අපවර්තී ගෝලයේ ‍ඕසෝන් ප්‍රමාණය 50% පමණ මෙම ධ්‍රැවක ප්‍රදේශයේදි විනාශ වේ. ඉහත පැහැදිලි කල ආකාරයට ඕසොන් ප්‍රමාණය අඩු විමට ප්‍රධාන වශයෙන්
බලපාන්නේ ක්ලෝරින් අඩංගු වායුන්ය. (ක්ලෝරෝෆ්ලෝරෝ කාබන් CFC) හා ඒ ආශ්‍රිත හයිඩ්‍රෝකාබන් පාරජම්බුල කිරණ හමුවේ මෙම වායු වියෝජනය වි මුදා හරින ක්ලෝරින් පරමාණු ඕසොන් විනාශවිමේ ක්‍රියාවලිය උත්ප්‍රේරණය කරයි.  මෙම ක්‍රියාවලිය සිදුවන්නේ වායු අවස්ථාවේ වුවද ධ්‍රැවක අපවර්තී වලා හමුවේ මෙය වඩා උත්සන්න වේ.ධ්‍රැවක අපවර්තී වලා ඇති වන්නේ ශීත සෘතුවේදි අදික සීතලක් යටතේය. ධ්‍රැවක ශීත සෘතුව තුන්මසක් පවතින අතර, එම කාලය සුර්ය විකිරණ නොලැබෙන අඳුරු සමයකි. උෂ්ණත්වය පහල වැටිම හේතුවන්නේ සුර්යාලෝකය හිඟ විම පමණක් නොවේ. සිසිල් වාතය ධ්‍රැවක ප්‍රදේශ මඟින් රඳවා තබා ගැනිමද මෙයට හේතුවකි. මෙම කාලයේදි සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 80 ක් හෝ ඊට වඩා අඩු අගයකි. මෙම අඩු උෂ්ණත්වය මඟින් වලා අංශු සෑදෙන අතර මෙවා සෑදි තිබෙන්නේ නයිට්‍රජන් අම්ලය (1 වන වර්ගය) හෝ අයිස් (2 වන වර්ගය) වලිනි. මෙම දෙවර්ගයට ඕසොන් විනාශ විමේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව සිදු විමට අවශ්‍ය වටපිටාව සලසා දේ. මෙහි සිදුවන ප්‍රකාශ රසායනික ක්‍රියාවලිය සංකීර්ණ වුවද, සම්පුර්ණ අධ්‍යයනයට ලක්ව ඇත. මෙහි වැදගත්ම නිරීක්ෂණය නම් අපවර්තී ගෝලයේ ඇති CCl වලිනි. බහුතරයක් ස්ථිර සංයෝග ලෙ
ස එක් රැස්ව පැවතිමයි. ප්‍රධාන වශයෙන් 4Cl හා ClONO2 ලෙස මේවා පවතී. ඇන්ටාර්ක්ටික් ශිත හා වසන්ත සෘතු වලදි ධ්‍රැවක අපවර්තී වලට අංශු මත ඇතිවන ප්‍රතික්‍රියා මෙම සංයෝග ප්‍රතික්‍රියක (Cl  හා ClO) බවට පත් කරයි. මෙම වලා මඟින් NO2 ඉවත් වේ. මේ නිසා අලුතින් හටගත් ClO, ClONO2 බවට පරිවර්තනය විම වැලකේ.ඇන්ටාර්ක්ටික් ඕසොන් විනාශය වසන්ත සෘතුවේදි බහුලව විමට හේතුව වන්නේ ඕසෝන් විනාශයට සූර්යයාගේ දායකත්වයයි. ශිත සෘතුවේ ධ්‍රැවක අපවර්තී වලා බහුල වුවද රසායනික ප්‍රතික්‍රියා සිදුවිමට අවශ්‍ය හිරු එළිය මෙම සමයේදි ධ්‍රැවයට නොලැබේ. වසන්තයේදි හිරුඑළිය ලැබීමෙන් ප්‍රකාශ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා සිදුවිමට අවශ්‍ය ශක්තිය ලැබී ධ්‍රැවක අපවර්තී වලා වියෝජනය වීමෙන් ඒවා තුළ සිරවු අංශු මුදා හැරේ. ඕසෝන් විනාශය සිදුවන්නේ පහළ අපවර්තී ගෝලයේ දී ය. වායු ප්‍රතික්‍රියා මඟින් සිදුවන ඕසෝන් විනාශය ඊට වඩා අඩුවන අතර එය හටගන්නේ පහළ අපවර්තී‍ගෝලයේය. වසන්ත සෘතුව අවසානයේ උෂ්ණත්වය වැඩිවිමත් සමඟම දෙසැම්බර් මැදදි වා සුළි තත්වය ඉවත් වේ. පහළ අක්ෂාංශ වලින් ඕසෝන් සපිරි උණුසුම් වායුන් ඇදී ඒමත් සමඟම ධ්‍රැවක අපවර්තී වලා නැතිවන අතර ඕසොන් විනාශ විමේ ක්‍රියාවලි
ය නැවතීමෙන් ඕසෝන් සිදුර යථා තත්වයට පත්වේ.ඕසෝන් විනාශය කෙරෙහි අවධානය·	1980 දශකය මුල් භාගයේදි ඕසොන් වියන තුනී වීම ඉදිරි අවුරුදු 60 ඇතුළදී 7% පමණ වන බවට අනාවැකි පල කර තිබුණි.·	1985 දී ඕසෝන් සිදුර සැලකිය යුතු තරම් විශාල බවට මාධ්‍ය වාර්තා කළේය. ඊට පෙර ඇන්ටාර්ක්ටික් ඕසෝන් ප්‍රමාණය අඩුවීම මිනුම් දෝෂයක් බවට නොසලකා හැර තිබුණි.·	ඕ‍සෝන් සිදුරු මුළු පෘථිවිය වටාම ඇතිවේ යයි බියක් පැවතුනද, අද දක්වාද වැඩිපුර ඕසෝන් විනාශයක් සිදු වන්නේ ඇන්ටාර්ක්ටිකා වසන්ත සමයේ උත්තර ධ්‍රැවයේ ඇතිවන කුඩා සිදුරෙනි. මධ්‍ය අක්ෂාංශ වලද ඕසෝන් ප්‍රමාණය අඩු වී ඇති නමුත් එය 4% - 5% පමණ වු සුළු අගයකිනි.·	ඕසෝන් විනාශයට අවශ්‍ය සාධක වර්ධනය වුවහොත් (අපවර්තී ගොලයේ උෂ්ණත්වය අඩුවිම, ධ්‍රැවක අපවර්තී වලා ප්‍රමාණය වැඩි විම, ක්‍රියාකාරි Cl අංශු වැඩි වීම) ගෝලීය ඕසොන් ප්‍රමාණය වඩා වේගයෙන් පහත බැසිය හැක. ගෝලීය උණුසුම පිළිබඳ සම්මත මතය අනුව අපවර්තී ගෝලයේ උෂ්ණත්වය පහත බසිනු ඇත.·	ඇන්ටාර්ක්ටික් ඕසෝන් සිදුර ඇති වු විට ඕසෝන් රහිත වාතය අවට ප්‍රදේශ වෙතට ගලා එයි. මෙම සිදුර ඇතිවීමෙන් මසක කාලයක් තුළ නවසිලන්තයේ ඕසෝන් ප්‍රමාණය 10% කින් පමණ