LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ීසි රජය විසින් එතුමාට මහර් හමුදාවේ ඉතා සුළු තනතුරක් ලබාදුන්නා. ඒද අධ්‍යාපනය නිසා නොව ශරීර ශක්තිය හා නිර්භීතභාවය නිසයි. හමුදා සොල්දාදුවකු වුවත් එදා සාමාන්‍ය සම්ප‍්‍රදායට අනුව දරුවන් 14 දෙනකුගේ පියා වූ අතර ඔහුගේ බොහෝ දරුවන් ඉතා කුඩා කාලයේදීම මියගියා. අවසාන දරුවා වූ අම්බෙඞ්කාර් කුඩා කාලයේ සිටම යම් යම් දක්ෂතා දැක්වූ නිසා පාසල් යැවීමට අදහස් කොට මුලින්ම ගම් ප්‍රදේශයේ කුඩා පාසලකට යැවීය.එදා අත නොගැසිය යුතු කුලයකට අයිති වූ මේ දරුවාට අධ්‍යාපනය ලැබීමේදී මහත් හිරිහැරවලට මුහුණදීමට සිදුවිය. පාසලේදී පංතියට ඇතුළුවීමට තහනම් වූ අතර අනෙක් ළමයින් පාවහන් ගලවන තැන බිම ඉඳගැනීමට සිදුවිය. අනෙක් දරුවන් වතුර බොන කරාමය ඔහුට පාවිච්චි කිරීමට තහනම් විය. නිතරම අනෙක් ළමයින් ක්‍රීඩාකරන විට ඔහු හුදකලාව බලාසිටියා. එහෙත් පාසලේ කෙතරම් ගැහැට ලැබුණත් අධ්‍යාපන කටයුතුවලදී ඉතාමත් ඉදිරියෙන් සිටීමට මේ දරුවාට අවස්ථාව ලැබුණි.පාසලෙන් පිටත දී ද නිතරම අතරවරවලට ලක්වූයේ මේ කුලහීන දරුවාගේ දක්ෂතාව ගමේ කුලවතුන් අතරද ක්‍රමයෙන් ප්‍රසිද්ධ වීම නිසායි. වැසිදිනක ගෙයක අගුවක නොතෙමී සිටි අතර එය දුටු ගෙහිමි ස්වාමිදුව ඔහු එතැනින් එලවා ගත්හ. දිනක් ත
ම සහෝදරයාත් සමග කුලී කරත්තයකින් දුම්රිය පලේ සිට ගමන් කරමින් සිටි අවස්ථාවේ මේ රාම ජී සක්පාල්ගේ දරුවන් බව දැන කරත්ත හිමියා ඔවුන් කරත්තයෙන් පෙරලා දැමීය. මනුස්මෘතිය නම් ග්‍රන්ථයේ දැක්වෙන ආකාරයට පහත් කුලයක අයෙක් වේදය හදාරයි නම් දිව ඇද කැපිය යුතුයි. වේදය අසයි නම් කනට ලාකඩ උණුකර වක්කළ යුතුයි. කුඩා කාලයේ ලැබුණ දහසකුත් ඊර්ෂ්‍යාව පදනම් වූ ගැහැට නිසා පසුබට නොවීමට දිරිගැන්වූයේ තම පියාත් එක් කරුණාබරිත එම පාසලේම ගුරුවරයෙකි.අම්බෙඞ්කාර් නම් එම ගුරුවරයා එතුමාගේ නම පාවිච්චි කිරීමට මේ කුඩා දරුවාට අවසරදීමෙන් මේ භීමරාව් අම්බෙඞ්කාර් විය. මෙතුමා පියාට අවවාද කළේ මේ දරුවා අනාගතයේ ඉතා දක්ෂයකු වන බවත් මොහුට කෙසේ හෝ ඉගැන්විය යුතු බවත්ය.මේ වනවිට මව මියගොස් සිටි නිසා පියා දරුවාට ඉගැන්වීමේ අභිලාෂයෙන්ම මුල් ගම් ප්‍රදේශය අත්හැර බොම්බායේ පදිංචියට ගොස් දරුවා බොම්බායේ එල්ෆින්ස්ටන් විද්‍යාලයට ඇතුළත් කළා. තමාට කුලයෙන්ම ඉගෙනීමට තහනම් වූ වේදය ඉගෙනීමට කැමැත්ත දැක්වුවත් බමුණු ගුරුවරු මොහුට සංස්කෘත භාෂාව ඉගැන්වීමට ඉඩ නොදුන්නේය. පසුකලෙක ජර්මනියේදී සංස්කෘත ඉගෙන ගෙන බමුණන් ඉදිරියේ සංස්කෘත භාෂාවෙන් කතා කළේය.මහත්මා ගාන්ධි අවසාන 2
එකේ ඉස්සරහ එක1920 ජනවාරි 31 “මුකනායක”පුවත්පතට අම්බෙඩ්කාර් කළ ප්‍රකාශය.... “මේ රට අසමානතාවයේ නිවාසස්ථානයයි.බලය හෝ ඥානය නොමැතිව බ්‍රාහ්මණ නොවන පීඩිත පංතිවලට කිසි ලෙසකත් ප්‍රගතියක් ලැබිය නොහැක”.1918 පැවති පීඩිත දළිත පංති සම්මේලනය,ඊනියා ස්පර්ශ නොකළ යුතු ජනයා නගා සිටු වීම සඳහා ගන්නා ලද ප්‍රථම පියවර විය.අධ්‍යාපනය හුදෙක් බ්‍රාහ්මණයින්ට පමණක් දිය යුතුද? යන්න අම්බෙඩ්කාර් ප්‍රශ්න කළේය.පහළ පාන්තික ජනතාවගේ ආරක්ෂා්ව සඳහා ආරක්ෂමක ක්රබමයක් ලෙස ඔවුන්ට අධ්යාසපනය ලබා දිය යුතු බව ප්රාකාශ කළේය.කාන්තා විමුක්තිය සඳහා සමාජ රීතීන් වර්ධනය කිරීමට සමාජ අසාධාරණය ඉවත් කළ යුතු බව පෙන්වා දෙන ලදී.සිවිල් සේවය හා ත්‍රිවිධ හමුදා සේවය සැමට විවෘත විය යුතු අතර ඡන්ද ක්‍රමය තුළ එක් එක් ජනවර්ග උදෙසා සම්පූර්ණ පළාත් ස්වයංපාලන අයිතිය තිබිය යුතු බව අම්බෙඩ්කාර් යෝජනා ක‍ළේය.ඉගනීමේ දැක්වූ දක්ෂතාඉතා අභියෝගකාරී ලෙස ඉගෙනගත් මේ දරුවා එල්ෆින්ස්ටන්හි එම වර්ෂයේ මැට්‍රිකියුලේෂන් විභාගයෙන් ප්‍රථමයා වීමෙනි. මේ නිසා හරිජනයන් විසින් අති විශාල හරසර දැක්වීමක් සිදුකිරීමට උත්සවයක් සංවිධානය කළා. එම උත්සවයට එදා සමාජ ප‍්‍රතිසංස්කරණවාදිය
කුවූ කේ.ඒ. කේළුස්කර් මහතා හා එස්.කේ. බෝලේ වැනි සමාජ ප්‍රධානීහුද සහභාගි වූහ. මේ උත්සවයෙන් දැඩි උත්තේජනයක් ලැබූ භීමරාව් අම්බෙඞ්කාර්ට කේළුස්කාර්තුමා විසින් බුද්ධ චරිතය පොතක් පරිත්‍යාග වශයෙන් ලබාදුන්නා. සමාජ සම්මතයේ බොහෝදේට එරෙහි වුවත් කුඩා කාලයේදීම තම සමාජය විසින් ඔහුට බලකළ ආකාරයට විවාහවීමට සිදුවුණා. මෙම විවාහ උත්සවය පැවැත්වූයේ බෝම්බායේ එළවළු මාර්කට් එකේ එදින සෙනඟ පැමිණීමට කලිනි. ශාලාවක් ලබාගැනීමට වියදම දැරීමට ඒ සමාජයට හැකියාවක් නොවුණි.විවාහ වුවද අධ්‍යාපන කටයුතු කරගෙන යෑම ඔහුගේ එකම උනන්දුව වූ නිසා පියාටත් ඔහුටත් ඒ සඳහා ගෙවා ගැනීමට නොහැකි වූ මුදල ලබාදීමට ඉදිරිපත් වූයේ කේළුස්කාර්තුමාය. එතුමා විසින් බැරෝඩා මහාරාජාගේ සහායෙන් මසකට රුපියල් 25ක ශිෂ්‍යත්වයක් අම්බෙඞ්කාර්ට ලබාදුන් අතර 1921 වර්ෂයේ බී.ඒ. විභාගය ඉහළින් සමත් විය. වැඩිදුර අධ්‍යාපනයට ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයට යාමට ආසා කළ එතුමාට බැරෝඩාවට අවුරුදු 10ක් සේවය කිරීමේ පොරොන්දුව මත මහාරාජා විසින් ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට ශිෂ්‍යත්වයක් ලබාදුන්නා. 1913 වර්ෂයේ ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ නිව්යෝර්ක් නුවර බලා ගිය අතර එහි ජනතාව විඳින නිදහසත් සම
ානාත්මතාවයත් දැක භාරතය ගැන තව තවත් කළකිරුණ මෙතුමා තම වර්ගයාගේ විමුක්තිදායකයකු වීමේ අදිටනින්ම පැය 18ක් අධික ලෙස වෙහෙස වී 1916 වර්ෂයේදී එම්.ඒ. උපාධියද 1919 වර්ෂයේ ආචාර්ය උපාධියද ලබාගත්තේය.බැරෝඩා මහාරාජා ආපසු කැඳවූ අතර බැරෝඩාවේ සේවය සඳහා නැවතීමට තැනක් නොවුණි. ඔහුගේ උගත්කම නිසාම ඊර්ෂ්‍යා කළ බමුණෝ එතුමාව මහත් ගැහැටට පත් කළේය. සේවය කළ කාර්යාලයේ කුලවාදී සුළු සේවකයන්ගෙන් පවා සමච්චලයට ලක්වුණි. එකල එවැනි තනතුරක අඩුකුලයේ අයෙක් භාරතය තුළ නොවූ අතර කුලවාදී බමුණන්ගේ ඊර්ෂ්‍යාව එන්න එන්නම වැඩිවුණේය. පසුව බරෝදාවෙන් අස් වූ අම්බෙඞ්කාර්තුමා තමාගේම ආර්ථික උපදේශ කාර්යාලයක් ආරම්භ කළත් එයද අසාර්ථක වූයේ කුලවතුන් අඩුගානට වුවත් ඔහුගෙන් සේවය ලබාගැනීමට අකමැති වූ නිසයි. පසුව බොම්බායේ විද්‍යාලයක කථිකාචාර්ය තනතුරක් ලැබ ගියද විවිධ බාධක ආවත් ඉගැන්වීමේ හැකියාව හා දක්ෂතාව ඒවා මැඩපැවැත්විය. පසුව ලන්ඩනයේ ඉගෙනීම සඳහා ශිෂ්‍යත්වයක් ලැබුණ අතර එහිදී නීතිය ඉතා උසස් අයුරින් හදාරා බැරිස්ටර්වරයෙකු ලෙස සිය රට පැමිණ නීතියේත් ආර්ථික විද්‍යාවේත් උසස් විද්වතකු ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්විය.කුලවාදයට එරෙහි සටනමේ වනවිට වේදය, උපනිශද්
, බුදු දහම හා අනෙකුත් ආගම්ද හදාරා තුලනාත්මක දැනුමක් තිබුන අතර බුදු දහමේ සමාජ සංශෝධනයට අවශ්‍ය මූලධර්ම දැඩි විමසුමට ලක් කළේය.ප්‍රථමයෙන් හින්දු කුලවාදයෙන් පීඩාවට පත්වූ තම ජනතාව නගාසිටුවීමට පාසල් පුස්තකාල හා නේවාසිකාගාර පිහිටුවීමට සංගමයක් ආරම්භ කළේය. රජයේ පොදු අරමුදල් වලින් පිහිටුවන ආයතනවලට තම ජනතාවට ඇතුළුවීමට ඉඩ ලබාගත හැකි පනතක් රජය මගින් සම්මත කර ගත්තේ එතුමාගේ දැඩි උද්යෝගය නිසයි.1927 දී අහිංසක ජනතාවට ඇති සමාජ හිරිහැර ගැන ප්‍රසිද්ධ දේශනයක් පැවැත්වූ එතුමා නගර සභාව විසින් හරිජනයන්ට තහනම් කර තිබූ ජලාශයකින් ජලය බීමට එම රැස්වීමේ ජනතාවත් සමග පැමිණුනා. හින්දු කුලවාදීන් මෙයින් මහත් කලබලයට පත්වූ අතර එම ජලාශයේ ජලය පවිත්‍ර කිරීමට මහා යාගයක් ද පැවැත්වූවා. දෙවියන් සාමාන්‍ය ජනතාවටත් අයිති බව කියා කෝවිල්වලට ඇතුළුවීමට ගිය අතර සමහර අවස්ථාවල මහා අරගල ඇතිවුණා. සාමාන්‍යවූත්, හරිජනවූත්, අවර්ණවූත්, අජූත වූ මේ ජනතාව වෙනුවෙන් පාර්ලිමේන්තු ආසනයක් ලබාගැනීමට දැඩි වෙහෙසක් ගත් අතර ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුව කැමැත්තද ප‍්‍රකාශ කළා. මුස්ලිම්වරුන්ට පාකිස්තානය වෙන්කර දීමටත්, බංග්ලාදේශය දීමට කැමති වූ මහත්මා ගාන්ධි හරිජනයන් වෙනුවෙන
් අම්බෙඞ්කාර්තුමා ගෙන ගිය සටනට සම්පූර්ණයෙන්ම විරුද්ධ විය. ඉංග්‍රිසින් රටින් පලවා හැරීම සඳහා සත්‍යග්‍රහ ආරම්භ කළ මහත්මා ගාන්ධිතුමා හරිජනයන්ට නිදහස ලැබෙන කිසිදු පනතකට කැමැත්ත නොදැක්වීය.අම්බෙඞ්කාර්තුමා කළ සටනට අනුව හරිජන ගිවිසුම ඉංග්‍රිසි රජයෙන් ලබාදීමට තීරණ ගත් අවස්ථාවේ එම පනත අස්කරගන්නා තෙක් පූනා නගරයේ ගාන්ධිතුමා විසින් ආරම්භ කළ උපවාසය අත් නොහළේය.දේශපාලන ජීවිතයකම්කරුවන් වෙනුවෙන් මහා සටනක් ගෙන ගිය අම්බෙඞ්කාර්තුමාව 1946 දී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව කෙටුම්පත් කිරීමේ කමිටුවේ සභාපති පදවියට නේරුතුමාගේත් ඉංග්‍රිසීන්ගේත් කැමැත්ත ඇතිව පත්කරන ලදී. විශේෂයෙන් අද ඉන්දියාවේ හරිජනයන් කිසියම් ආකාරයක නිදහසක් භුක්ති විඳී නම් ඒ මේ ව්‍යවස්ථාවේ මිනිස් අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අම්බෙඞ්කාර්තුමා ඇතුළත් කළ ව්‍යවස්ථාවන් නිසාය. අද මේ ව්‍යවස්ථාවට විරුද්ධව කුලවාදි හින්දූන් සටනක් ගෙන යන බව පෙනේ. මේ වනවිට පහත් කුලයේ යැයි සම්මත අය ඉතා ඉහළ තත්ත්වයන්ට පත්වී ඇත. පසුගිය කාලයේ ජනාධිපති ධුරයට පත්වූ කේ.ආර්. නාරායන්ද අඩු කුලයේ අයෙකි. ඉන්දීය රාජ්‍ය ලාංඡුනය සඳහා සාරානාථයේ සිංහ හිසත්, ජාතික ධජයට ධර්ම චක්‍රයත් යෙදීමට හැකියාව
ලැබුණේද මෙතුමාගේ උත්සාහයෙනි. මේ සංකේත පැහැදිලිවම බෞද්ධ බව දැනගත් වජ්පායි රජය මේවා ඉවත් කිරීමේ උත්සාහයක යෙදුණි.1956 ඔක්තෝබර් 14 වැනිදා එතුමා වටා සිටි ලක්ෂ ගණනාවක් ජනතාවත් සමග නාග්පූර් නගරයේදී බුදුදහම වැළඳ ගනිමින් මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය.භාරතය ලොව තුළ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට පත් කළ ශ්‍රේෂ්ඨයාණන්ගේ ධර්මය නැවත භාරතයට ගෙන ඒමට අවස්ථාව ලැබීම භාග්‍යයක් වන අතර මා හින්දුවෙක් ලෙස ඉපදුනත් හින්දුවෙක් ලෙස මිය නොයමිජවහර්ලාල් නේරුතුමා මෙතුමා ගැන ප්‍රකාශ කරමින් ඊනියා අජූතයින් අම්බෙඞ්කාර්තුමාට තමන්ගේ විමුක්තිදායකයා ලෙස සැලකූ අතර ඊශ්‍රායලයේ මෝසෙස් මෙන් මේ ජනතාව වහල්බවින් මුදවා ගැනීමට උත්සාහ ගත්තා.වරක් මහත්මා ගාන්ධිතුමා එතුමා ගැන කීවේ මෙසේය. වර්තමාන ඉන්දියාවේ නවීන ”මනු” ලෙස සැලකිය හැකි ආචාර්ය අම්බෙඞ්කාර් අපට අලූත් ව්‍යවස්ථාවක් නිර්මාණය කළේය. අම්බෙඞ්කාර්ගේ ජීවිතය අපට පාඩමක් වන්නේ අපේ සමාජයේ තිබුණ බොහෝ දුර්ගුණ දුරු කිරීමට ඔහු මහන්සි ගත් නිසයි.බුදු දහම වැළඳ ගැනීමෙන් පසු වසරින් වසර සංඛ්‍යාත්මක වශයෙන් බෞද්ධ පිරිස වර්ධනය වූ අතර මේ වසරේ[කවදාද?] ඔක්තෝබර් 14 අති විශාල ප්‍රමාණයක් බුදුදහම වැළඳගත්හ. විශේෂයෙන් බුදුදහම එතරම
් ප්‍රකට නැති පංජාබයේ අති විශාල බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් විවෘත කිරීමට මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ අම්බෙඞ්කාර් අනුස්මරණ කමිටුව සූදානමින් සිටී.වැඩිදුරට කියවීම සඳහාIndian Buddhist leader Dr. B.R. Ambedkar deserves to be honored with a commemorative Postage Stamp in Sri Lanka සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2020-09-30 at the Wayback MachineRajapaksa lauds Ambedkar's service to BuddhismMahar, Buddhist. Religious Conversion and Socio-Political Emancipation by Johannes Beltz, 2005, New Delhi, Manohar.Reconstructing the World: B.R. Ambedkar and Buddhism in India edited by Johannes Beltz and S. JondhaleNew Delhi: OUP.Dr. Ambedkar and Untouchability: Analyzing and Fighting Caste by Christophe Jaffrelot (2005) ISBN 0-231-13602-1Ambedkar and Buddhism by Urgyen Sangharakshita ISBN 0-904766-28-4Ambedkar: Towards an Enlightened India by Gail Omvedt ISBN 0-670-04991-3Life of Babasaheb Ambedkar by C. Gautam, Published by Ambedkar Memorial Trust, London, Milan House, 8 Kingsland Road, London E2 8DA Second Editio
n, May 2000Thus Spoke Ambedkar Vol-I* (Selected Speeches of Dr. B.R. Ambedkar) Compiled and edited by Bhagwan Das, published by Dalit Today Parkashan,18/455,Indira Nagar, Lucknow (U.P.)India-226016Revival of Buddhism in India and Role of Dr. BabaSaheb B.R. Ambedkar by Bhagwan Das, published by Dalit Today Prakashan,18/455,Indira Nagar, Lucknow (U.P.)India-226016Dr. Ambedkar: A Critical Study by W.N. Kuber, published by People's Publishing House, New Delhi, India.Dr. Ambedkar: Life and Mission by Dhananjay Keer published by Popular Prakashan, Bombay, India.Economic Philosophy of Dr. B.R. Ambedkar by M.L. Kasare published by B.I. Publications Pvt. Ltd.,New Delhi, India.The Legacy Of Dr. Ambedkar by D.C. Ahir published by B.R.Publishing Corporation, Delhi-110007,India. (ISBN 81-7018-603-X Code No. L00522)Ajnat, Surendra: Ambedkar on Islam. Buddhist Publ., Jalandhar 1986.Fernando, W. J. Basil: Demoralisation and Hope: Creating the Social Foundation for Sustaining Democracy -- A com
parative study of N. F. S. Grundtvig (1783 -1872) Denmark and B. R. Ambedkar (1881-1956) India. AHRC Publication., Hong Kong 2000. (ISBN 962-8314-08-4)සටහන් සහ ආශ්‍රිත↑  අයිබීඑන් (15). "ද ග්‍රේටස්ට් ඉන්ඩියන් ආෆ්ටර් ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ස්: බීආර් අම්බේඩ්කර්" (ඉංග්‍රීසි බසින්). අයිබීඑන්ලයිව්. {{cite web}}: Check date values in: |date= and |year= / |date= mismatch (help); Unknown parameter |month= ignored (help) ↑  හිස්ට්‍රිඉන්ඩියා. "ද ග්‍රේටස්ට් ඉන්ඩියන්" (ඉංග්‍රීසි බසින්). හිස්ට්‍රිඉන්ඩියා. ↑ "ලිස්ට් ඔෆ් රෙසිපියන්ස්ට්ස් ඔෆ් භාරත් රත්න" (PDF). ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය ඉන්දියානු රජය. සම්ප්‍රවේශය 1 අප්‍රේල්  2013.↑ https://theprint.in/opinion/why-ambedkar-chose-buddhism-over-hinduism-islam-christianity/237599/↑ https://indianexpress.com/article/explained/buddha-purnima-special-why-ambedkar-coverted-to-buddhism-6397742/↑ https://www.thequint.com/news/india/br-ambedkar-conversion-to-buddhism↑ Christopher Queen (2015). Steven M. Emmanuel (ed.). A Companion to Buddhist Philos
ophy. John Wiley & Sons. pp. 529–531. ISBN 978-1-119-14466-3.↑ Joshi, Barbara R. (1986). Untouchable!: Voices of the Dalit Liberation Movement. Zed Books. pp. 11–14. ISBN 9780862324605. 29 ජූලි 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.↑ Keer, D. (1990). Dr. Ambedkar: Life and Mission. Popular Prakashan. p. 61. ISBN 9788171542376. 30 ජූලි 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.↑ http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf සංරක්ෂණය කළ පිටපත 5 අප්‍රේල් 2015 at the Wayback Machine Ambedkar Jayanti from ccis.nic.in on 19 March 2015↑ http://persmin.gov.in/ Webpage of Ministry of Personnel and Public Grievance & Pension↑ 125th Dr. Ambedkar Birthday Celebrations Around the World. mea.gov.in↑ "Ambedkar Jayanti celebrated for the first time outside India as UN organises special event - Firstpost". firstpost.com. සම්ප්‍රවේශය 2018-11-09.↑ "UN celebrates Ambedkar's legacy 'fighting inequality, inspiring inclusion'". The New In
dian Express. සම්ප්‍රවේශය 2018-11-09.↑ "संयुक्त राष्ट्र में मनाई गई डॉ. बाबासाहेब भीमराव आंबेडकर जयंती - News State". newsstate.com (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2018-11-09.බුල් ඩ ස්වියිෆ් හී මුහුණත් පිටුව.බුල් ඩ ස්වියිෆ් ( "පිටි ගුලිය", "වෙඞරු ගුලිය", හෝ "ඌරු කෙල් ගුලිය" ලෙසින් විවිධාකාරයෙන් පරිවර්තනය කොට ඇත) යනු  19වන සියවසෙහි අගභාගයෙහි වූ  ප්‍රංශ ලේඛක ගී ද මෝපසාං විසින් 1880දී ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු කෙටි කතාවකි. එය නියත වශයෙන්ම ඔහුගේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය කෙටි කතාව වන අතර ප්‍රංශ-ප්‍රශියානු යුද්ධය පිළිබඳ ඔහුගේ කෙටි කතා එකතුව වන, "බුල් ඩ ස්වියිෆ් එට් ඕතා කෝන්ට් ඩි ලා ගෙයාරා" ("පිටි ගුලිය සහ යුද්ධය පිළිබඳ අනෙකුත් කතා") හී මාතෘකා කතාවද වෙයි.කථා වස්තුවකථාන්තරය දිග හැරෙනුයේ ප්‍රංශ-ප්‍රශියානු යුද්ධය පැවැති කාලයේදී වන අතර, කතාවෙහි මෑත කාලයේදී  ප්‍රශියානු හමුදාව යටතට පත්වූ රුවොන් නගරයේ ප්‍රංශ ජාතික වැසියන් කණ්ඩායමක් වටා ගෙතෙයි. ගමිකයෝ දසදෙනා විවිධවූ හේතූන් නිසා රුවොන් නගරය අතහැර  අශ්ව කෝච්චියකින්, ලෙ හාව්ර නගරය වෙත පලා යෑමට තීරණය කර සිටිති. අස්  රිය මැදිරිය හවුලේ භාවිතා කරන්නේ
, නියම නම  එලිසබෙත් රූසේ වන ගණිකාවක්වූ  බුල් ඩ ස්වියිෆ් (හරක් තෙල් ගුලිය,  මේද ගුලිය ලෙසද පරිවර්තනය කෙරෙයි); දැඩි ඩිමොක්‍රට් පාක්ෂික කෝනුඩට්වරයෙක්; සුළු බූර්ජුවෂී සමාජ පංතියට අයත් වෙළෙඳ සැල්-හිමි යුවලක් වූ , ලුවැසෝ මහතා හා එම මහත්මිය; ධනවත් ඉහළ- බූර්ජුවෂී කම්හල්-හිමියෙකු සහ ඔහුගේ බිරිය වූ, කැරේ-ලැමඩෝන් මහතා හා එම මහත්මිය; බ්‍රිවිල් හී වංශාධිපතියා සහ  එම වංශාධිපතිනිය; සහ  කන්‍යා සොහොයුරියන් දෙදෙනා යන්නෝ වෙති. මෙලෙසින්, අස්රියෙහි සිටි පරිස සමන්විත වූයේ ප්‍රංශ සමාජය සමස්තයක් ලෙසින් ගත් කල එහි  ක්ෂුද්‍රවිශ්වයක් ලෙසිනි.දරුණු කාලගුණය නිසා, අස් රිය සෙමින් ගමනේ යෙදෙමින් මැදියම් දිනය වන විට සැතපුම් කිහිපයක් පමණක් ඉදිරියට ඇදී තිබුණි. අස්රියේ සිටියවුන් මුලදී බුල් ඩ ස්වියිෆ්  වෙත ඇනුම් පද එල්ල කලද ඔවුන්ගේ  ආකල්ප වෙනස් වන්නේ ඇය විසින් මනරම් ආහාරයන්ගෙන් පිරි  විනෝද චාරිකාවන්හි ගෙන යන මල්ලක්  පිටතට ගෙන එහි වූ දෑ බෙදා ගැනුමට බඩගින්නෙහි සිටි ගමිකයන්ට ඇරයුම් කල විටය.ටෝට් ගම්මානයේදී, ප්‍රදේශයේ අස්රිය තානායමෙහි අබියස නතරවත්ම, අස්රියෙහි  සිටියවුන් සවනත ජර්මානු කටහඞ වැකෙත්ම,  ඔවුන් තේරුම්ගන්නේ  පමා දොසකින
් ප්‍රශියානු-බලය යටතේ පවතින පෙදෙසකට ඔවුන් සැපත්ව ඇති බවකි. ප්‍රශියානු නිලධාරියා විසින් කණ්ඩායම දින නියමයක් නොමැතිව රඳවා තබා ගැනෙන අතර එයට හේතු නොදක්වයි. ඊළඟ  දින දෙක තුලදී, ගමිකයෝ අධික ලෙසින් නොඉවසිලිමත් වන අතර, අවසානයේදී  බුල් ඩ ස්වියිෆ්  විසින් ඔවුන් වෙත දන්වා සිටිනුයේ නිලධාරියා සමග සැතපීමට ඇය එකඟ වන තුරු ඔවුන් රඳවා තබා ගනු ලබන බවයි. නිලධාරියා අභිමුඛයට ඇය පුන පුනා කැඳවෙන අතර, ඇය සැමවිටම පෙරලා එන්නේ  අතිශයින් කැළඹුනු ආවේගශීලි විලාශයකිනි. මුලදී, ගමිකයෝ ඇය වෙත සහාය පල කළ අතර නිලධාරියාගේ ගර්වය පිළිබඳ කෝපාවිෂ්ට වූ නමුත්, ඔවුන්ගේ කෝපය විගසින් අතුරුදහන් වන්නේ නිලධාරියා සමග බුල් ඩ ස්වියිෆ් යහන්ගත නොවීම නිසා ඔවුන්ට යළි ගමනෙහි යෙදීම‌ට නොහැකි වීම හේතුවෙන් ඇය හා සමග විරසක බවක් වර්ධනය වීම සමගය. සටහන්vteගී ද මෝපසාං (Guy de Maupassant)චරිතාපදානයනවකතාUne VieBel-AmiSur l'eau (1886)Pierre et JeanLe Rosier de Madame Hussonකතා එකතුLes Soirées de MédanLa Maison Tellier (1881)Mademoiselle Fifi (1882)Contes de la bécasse (1883)Clair de lune (1883)Miss Harriet (1884)Les Sœurs Ron
doli (1884)Yvette (1884)Contes du jour et de la nuit (1885)Monsieur Parent (1885)Toine (1886)La Petite Roque (1886)Le Horla (1887)Le Rosier de madame Husson  (1888)La Main gauche (1889)L'Inutile Beauté  (1890)Le Père Milon (1900)Le Colporteur (1900)Misti (1912)කෙටිකතා"À vendre""Le Baptême""La Bête à Maît' Belhomme""බුල් ඩ ස්වියිෆ්""La Confidence""Deux Amis""Un fou""The Horla""Imprudence""L'Inconnue""Mademoiselle Fifi""La Maison Tellier""Mother Savage""The Necklace""La Peur""The Piece of String""Pierrot""Suicides""Tribunaux Rustiques""Useless Beauty""A Vendetta"ආශ්‍රිතThe Affairs of Maupassant (1935 film)Katha Sagar (1986 series)vteගී ද මෝපසාං ගේ "බුල් ඩ ස්වියිෆ්" (1880)චිත්‍රපටThe Woman Disputed (1918 silent)බුල් ඩ ස්වියිෆ් (1934 සෝවියට්)Mademoiselle Fifi (1944)The Escape (1944)බුල් ඩ ස්වියිෆ් (1945 ප්‍රංශ)වෙනත්The Greater Good, or the Passion of Boule de Suif (2006 opera)අධිකාරී පාලනය: ජාතික පුස්තකාල France (data)Germanyමෙම ලිපිය අ
නාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)මෙම ලිපිය වැඩිදියුණු කළයුතුව ඇත. ඔබ මෙම මාතෘකාව පිලිබඳව දැනුවත්නම්, නව කරුණු එක්කිරීමට දායකවන්න.ගොක් කොළ නිර්මාණළපටි පොල් කොළය - ගොක් කොළය යනුවෙන් හැඳින්වේ. ගොබයේ ඇති කොළ: ගොබ කොළ: ගොප් කොළ: ගොක් කොළ වූ බව පැහැදිලියසශ‍්‍රීකත්වය සංකේතවත් කරන පුන්කලස, පිරිත් මණ්ඩප සදහා යොදා ගන්නා සැරසිලි, ගොක් ගෙඩි, තොවිල් පවිල් ආදියට යොදාගන්නා පහන් පැළ, තවත් තොවිල් භාණ්ඩයක් වූ කිරුළු තොප්පිය, සාම්ප‍්‍රදායික පොල්තෙල් පහනක හැඩරුව ගත් ගොක් පහන, වෙසක් පහන, මඟුල් පෝරුව, මුතු කුඩය, අනුරාධපුර, පොළොන්නරු පෙදෙස්වල බෙහෙවින් ප‍්‍රචලිත තනිමාලේ තොරණ, තොවිල්වලට යොදාගන්නා පිදවිලි සැරසිලි, ගම්මඩු - දෙවොල් මඩුවලදී දැකිය හැකි බිසෝකප, වෙසමුණි රජුගේ ආයුධයක් සේ සලකන ඊ-ගහ, ශාන්තිකර්ම සඳහා යොදාගන්නා කුමාර කළය මේ නිර්මාණ අතරට අයත්ය. මේ හැරුණු විට කුඩා දරු දැරියන් විනෝදය සදහා සකස් කරන නිර්මාණ ද විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත. හුලංපෙත්ත, ගොක් කොළ ඔරලෝසුව, නෙළුම් මල,
නයා, පත්තෑයා, ඉස්සා, ගිරවා වැනි නිර්මාණ රැසක් ගොක් කොළ ආශ්‍රිතව සිදු කරයි.ගැමි ජනයා තොවිල් - පවිල්වලට, පිරිත් මණ්ඩපයට, තොරණට, මඟුලට, මරණෙට ගොක් කොළ සැරසිලි යොදාගත්හ.ගැලරියගොක් කොල සහ කුරුම්බැට්ටි සැරසිල්ලක්ආශ්‍රිතසංස්කෘතික අමාත්‍යංශය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2016-04-07 at the Wayback Machineදෙහිවල අරියධම්ම තෙරණුවෝඋපතශ්‍රී ලංකා වාසස්ථානයසිරි වජිරඥාන ධර්මායතනය මහරගමජාතිකත්වය ශ්‍රී ලාංකිකඅධ්‍යාපනයනාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ ආගමබෞද්ධදෙහිවල අරියධම්ම තෙරණුවෝ යනු බෞද්ධ භික්ෂුවක් වන්නාහ. සිරි වජිරඥාන ධර්මායතනය මහරගමහි වැඩවසයි.චරිතාපදානයසංක්‍ෂිප්ත විස්තරයදෙහිවල අරියධම්ම තෙරණුවෝ කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි. ආශ්‍රිතකොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු බෞද්ධ භික්ෂූන්මදුරායි නායක්කාරවරු, මදුරායි ඔවුන්ගේ අගනුවර ලෙස පවත්වා ගනිමින්, ඉන්දියාවේ, වර්තමාන තමිල් නාඩුව අඩංගු ප්‍රදේශයෙහි, ක්‍රිව  1529 සිට ක්‍රිව 1736 දක්වා, පාලකයෝ වූහ.ටිම්බර් ජැක් වර්ගයේ හාවෙස්ටරයකැපූ ගස් එකතු කරන යන්ත්‍රය (Harvester) බර වාහන ආකාරයේ යන්ත්‍රයකි.
මෙය අස්වනු කැපීමේ විවිධ අවස්ථා වන ගස්කැපීම ඉවත් කිරීම ආදිය සඳහා යොදා ගනී. මෙය forwarder නැමති යන්ත්‍රය සමඟ එක්ව උදුරන ලද කොටන් ප්‍රවාහනයට පහසු මාර්ග ආසන්නයට ඇදගෙන යාමට ද යොදා ගනී.අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රය පින්ලන්තයේ සහ ස්වීඩනයේ නිපදවා දියුණු කරන ලද අතර වර්ථමානයේ සියලුම වානිජමය ශාක කැපීමේ නිරතවන රටවල් විසින් භාවිතා කරයි. අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිස (head) පළමුව හඳුන්වා දෙන ලද්දේ අසූව දශකයේ මුල්භාගයේදී ස්වීඩන සමාගමක් වන SP Maskiner සමාගමයි . මෙම උපකරණ උතුරු යුරෝපයේ වගා කරන ලද වනාන්තර කැපීමට බහුලව භාවිතා කරයි.අස්වනු නෙලන යන්ත්‍ර ඵලදායී ලෙස සාමාන්‍ය බෑවුම් සහිත භූමිවල ගස් කැපීමට යොදා ගනී. නමුත් ඉතා තීව්‍රර බෑවුම් සහ කඳු සහිත හෝ තනි. ශාක ඉවත් කිරීමට දම්වැල් කියත් (Chain saws) භාවිතා කිරීමට සමහර රටවල් කැමැත්තක් දක්වයි. උතුරු යුරෝපයේ කුඩා සහ විධිමත් අස්වනු නෙළන යන්ත්‍ර ඉදිරූ ගස් කැබලි කිරීමට යොදා ගනී. සමහර අවස්ථාවන්හි මිනිස් ශ්‍රමය යොදාගෙන ගස් කපයි. බොහෝ විට ශාක වල  වට ප්‍රමාණය අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිසට වඩා විශාල විට සහ ස්වයං රුකියා ලෙස වනාන්තර වගා කරන්නන් මිනිස් ශ්‍රමය යොදා ගෙන ගස් කැපීම සිදු ක
රයි. යාන්ත්‍රකව වනාන්තර කැපීමේදී භාවිත වන මූලධර්ම “වනාන්තර බිමෙහි පය නොතබමු” යන්නයි. අස්වනු නෙලන යන්ත්‍රය සහ forwarder මෙම මූලධර්මය අනුගමනය කිරීමට පහසුකම් සලසා දෙයි. මෙහිදී යන්ත්‍රය හසුරවන්නාට පහසුවෙන් මෙන්ම ආරක්ෂිතව වැඩ කිරීමේ පරිසරයක් යන්ත්‍රය හසුරවන කොටසේ ඇත. මෙය කර්මාන්තයක් ලෙස වනාන්තර කැපීම Kielder වනයේ Valmet 941 වැඩකරන ආකාරය අස්වනු නෙළන යන්ත්‍ර  නිපදවන ප්‍රමුඛතමයන් වනුයේ  Timberjack (John Deere සතුය) Valmet (Komatsu සතුය) සහ Ponsse ය. අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රය භූමියේ ගමන් ගන්නා සෙසු වාහන වලට වඩා දැඩිව සකසා ඇති රෝද හෝ රෝද පද්ධතියක් සහිත යන්ත්‍රයකි. මෙය විවිධ බාධක වලට සාර්ථක විසඳුමකි. ඩීසල් එන්ජිම වාහනයට සහ අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයට ජලය හෝ තෙල් මගින් ශක්තිය/ බලය සපයයි. (hydraulic power) පොළව කණින යන්ත්‍රයට සමාන පැහැදිලි දෝංකාරයක් වාහනයෙන් පිටවී අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිස වෙත යයි. සමහර අස්වනු නෙළන උපකරණ සම්බන්ධකර ඇත. අනෙක්වා කණිනයක් සම්බන්ධ නොකර අස්වනු නෙළන උපකරණ ලෙස ඇත.කොම්බි යන්ත්‍ර අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රවල ගස් පෙරළීමේ හැකියාව සහ forwarder  හි කපන ලද දැව ගෙනයාමේ හැකියාව එකට එක්කර සාදා ගස
් ‍ෙපරලීමට හා පෙරලු ගස් ප්‍රවාහනය කළ හැකි තනි යන්ත්‍රයක් ලෙස සාදා ඇත. මෙම නවීන යන්ත්‍ර ගස් කපන ස්ථානය හා අසුරන ස්ථානය ආසන්න විට යොදා ගනී.බාහිර සබැඳිHarvester on the Ritchiewikiආශ්‍රිතඅඟහරු ගවේෂණ රෝවරය මගින් ගන්නා ලද මෙම ඡායාරූපය කේප් වර්ඩ (Cape verde) සිට වික්ටෝරියා ක්‍රාටර් (Victoria Crater)  දර්ශන පෙන්වයි. මෙය ඡායාරූප ගත කිරීමට 2006 ඔක්තෝබර් 16 සිට නොවැම්බර් 6 දක්වා සති තුනක කාල පරිච්ඡේදයක් ගත වී ඇත.ජොහැන් හෙන්රිච් මාඩ්ලර් (Johann Heinrich Madlar) හා විල්හෙල්ට් බියර් (Wilhelm Beer) චන්ද්‍රයා සිතියම් ගත කිරීම නිසා ප්‍රසිද්ධ වුවත් මුල්ම එරියෝග්‍රැෆර්ස්ලා (aerographer) වන්නේද  ඔවුන් දෙදෙනාය. අඟහරු හි මතුපිට වූ බොහෝමයක් ලක්ෂණ ස්ථිර ඒවා බව ඔවුහු පැවසූහ. තවද ග්‍රහලෝකයේ භ්‍රමණ කාලයද ඔවුන් විසින් නිර්ණය කරන ලදී. 1840 දී මාච්ලර් වසර 10 ක ගවේෂණ එකතු කර අඟහරුහි ප්‍රථම සිතියම අඳිනු ලැබීය. විවිධ නම් වලින් නම් කරනවා වෙනුවට ඒවා අකුරුවලින් හැඳින්වීය. මෙරිඩියන් (Meridian) බේ (සයිනස් මෙරිඩියාන්) “a”අකුරින් හැඳින්විණි.වර්තමානයේ අඟහරු මත වූ වැදගත් අංග නම් කර ඇත්තේ ප්‍රභව ගණ
නාවක් යොදා ගනිමිනි. විශාල ඇල්බෙඩෝ (albedo) , පැරණි නම් බොහෝමයකට උරුමකම් කියයි. නමුත් එම නම් නව දැනුම සමග නිතරම යාවත්කාලීන වේ. උදාහරණයක් ලෙස නික්ස් ඔලිම්පියා, (ඔලිම්පස්හි හිම) ඔලිම්පස් මොන්ස් (ඔලිම්පස් කන්ද) බවට පත් වී ඇත.අඟහරුහි සමකය එහි භ්‍රමණය මගින් අර්ථ දක්වා ඇත. නමුත් එහි ප්‍රධාන මධ්‍යහ්න රේඛාවෙහි පිහිටීම අහඹු ලෙස යම් ස්ථානයක් තෝරා‍ෙගන සලකුණු කර ඇත. 1830 දී මාඩ්ලර් හා බියර් ඔවුන්ගේ ප්‍රථම අඟහරු සිතියම්වලදී රේඛාවක් තෝරා ගනු ලැබීය. 1972 දී මැරිනර් 9 ගගන  යානය අඟහරු වඩා විස්තීර්ණ ඡායාරූප ලබාදීමෙන් පසු සයිනස් මෙරිඩියානි (“මිඩ්ල්බේ” හෝ “මෙරිඩියන් බේ”) හි ඇති කුඩා ආවාටයක් (අයිරි - 0 ලෙස පසුව හැඳින් වූ) 0.00 අර්ථ දැක්වීම තෝරා ගැනුනි.ඔලිම්පස් මොන්ස්අඟහරුහි සාගර නොමැති නිසා මුහුදු මට්ටමක් ද නැත. එම නිසා උස ශූන්‍ය මට්ටමක් හෝ මධ්‍යන්‍ය ගුරුත්වජ තලයක් තෝරා ගත යුතු විය. උස ශූන්‍ය මට්ටම වායු ගෝලීය පීඩනය 610.5pa (6’105mbar) වන ස්ථාන යොදා ගෙන අර්ථ දක්වන ලදී. මෙම පීඩනය ජලයේ ත්‍රික ලක්ෂ්‍යයට අනුරූපී වෙයි. තවද පෘථිවියේ මුහුදු මට්ටමේ පීඩනයෙන් 0.6% ක් පමණ වේ.අඟහරු භූ විස්තරයෙහි ද්විධාකරණය දැඩි අවධ
ානයට ලක්වන්නකි. ලාවා ගැලීම නිසා සමතල වූ උත්තර තැනිතලා ආදි කාලීන බලපෑම්වලින් වලවල් හා ආවාට නිර්මාණය වී ඇති දකුණු උස්බිම් සමග අසාමාන්‍යතාවක් පෙන්ණුම් කරයි. පෘථිවියේ සිට නිරීක්ෂණය කළ විට වෙනස් වන ඇල්බෙඩෝ (albedo) සමග ප්‍රදේශ දෙකකට වෙන්වී ඇත. දුවිලි හා වැලිවලින් ආවරණය වී ඇති රතු පැහැති යකඩ ඔක්සයිඩ්වලින් පොහොසත් පාලර් තැනිතලා වරක් මාර්ටියන් “මහද්වීප” ලෙස සලකා ඇරුබියා ටෙරා (අරාබි භූමිය) හෝ ඇමසෝනිස් ප්ලැනිටියා (ඇමසෝනියානු තැනිතලා) යන නම්වලින් හඳුන්වන ලදී. අඳුරු පැහැති අංග මුහුදු ලෙස සැලකූ අතර මාරේ එජිත්‍රියම්, මාරේ සිරේනියම් හා අවුරෝරා සයිනස් වේ. පෘථිවියේ සිට බැලු විට දක්නට ලැබෙන විශාලම අඳුරු කොටස සයි(ර්)ටිස් මේජර් නම් වේ. 26km වූ ඔලිම්පස් මොන්ස් (ඔලිම්පස් කන්ද) යමහළ, සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ දැනට දන්නා උසම කන්දයි. එය තවත් විශාල යමහල් ගණනක් පිහිටි තාසිස් නැමැති විශාල උස් භූමි ප්‍රදේශයේ වූ අභාවයට ගිය යමහළකි. එය 8.848 km පමණක් උස වූ එවරස්ට් කන්ද මෙන් තුන් ගුණයකටත් වඩා උසය. ගැටුම් නිසා ඇති වූ ආවාට විශාල සංඛ්‍යාවකින් ද අඟහරු සමන්විත වේ. මුළු ආවාට ගණන 43000 පමණ වන අතර විහ්කම්භය 5 km ට වැඩි ආවාට ද හමු වී
ඇත. මෙයින් විශාලතම ආවාටය හඳුන්වන්නේ හෙලක්ස් ඉම්පැක්ට් බේසින් ලෙසය. එය පෘථිවියට පැහැදිලිවම පෙනෙන කුඩා ඇල්බෙඩෝ අංගයකි. අඟහරුහි කුඩා ස්කන්ධය නිසා වස්තුවක් එහි ගැටීමේ අවස්ථාව පෘථිවියෙහි මෙන් භාගයක් පමණ වේ. එසේ නමුත් අඟහරු ග්‍රාහක වළල්ලට සමීපයෙන් ඇති නිසා එහි ඇති වස්තු සමග ගැටීමේ ඉඩ කඩ වැඩිවී ඇත. අඟහරු කෙටි කාලීන ධූම කේතු සමග ගැටීමේ ඉඩ කඩ වැඩි වී ඇත. (බ්‍රහස්පති කක්ෂයේ පවතින) මේවා හැරුණු කොට චන්ද්‍රයා සමඟ සැසඳීමේදී අගහරු මත ඇත්තේ වඩා අඩු ආවාට සංඛ්‍යාවකි. එයට හේතුව අඟහරුගේ වායු ගෝලය කුඩා ග්‍රාහකවලට විරුද්ධව ආරක්ෂාව සැපයීමයි. සමහරක් ආවාටවල ග්‍රාහකය පවතින විට අදාල ප්‍රදේශ තෙත්ව තිබූ බව උපකල්පනය කළ හැකි ලකුණු තිබේ.විශාල කැනියම, චැලස් මැරිනේරිස් (මැරිනර් නිමිතය යන්න ලතින් වලින් පැරණි සිතියම්වල අගනා ඩෑමන් ලෙසද හඳුන්වයි) 4000 km ක දිගකින් යුක්ත වන අතර 7 km පමණ ගැඹුරකින් යුක්ත වේ. එහි දිග යුරෝපයේ දිගට සමාන අතර අඟහරුහි පරිධියෙන් පහෙන් එකක් පුරා විහිදී පවතී. සසඳා බලන කළ, පෘථිවියේ ඇති මහා කැනියම 446km පමණක් දිග අතර 2 km පමණ ගැඹුරු වේ. වැලස් මැරිනේරිස් ඇතිවූයේ තාරිස් ප්‍රදේශයේ වූ ඉදිමීම නිසාය. එමනිසා