LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
.ca. සම්ප්‍රවේශය 21 March 2021.Barker, Tho.; Stukeley, W. (1760). "Remarks on the Mutations of the Stars". Philosophical Transactions. 51: 498–504. doi:10.1098/rstl.1759.0049. JSTOR 105393.ද්වාර: Stars Outer space Astronomyvte    Celestial objects within 0–10 light-years →Primary member typeCelestial objects by systems.Main-sequencestarsA-typeසැකිල්ල:NsxG-typeSun (0 ly)rest of Solar SystemAlpha Centauriසැකිල්ල:NsxM-type(red dwarfs)සැකිල්ල:Nsxසැකිල්ල:Nsxසැකිල්ල:Nsxසැකිල්ල:Nsxසැකිල්ල:NsxBrown dwarfsL-typeසැකිල්ල:NsxSub-brown dwarfsand rogue planetsY-typeසැකිල්ල:NsxvteConstellation of Canis MajorCanis Major in Chinese astronomyList of stars in Canis MajorStarsBayerα (Sirius)β (Mirzam)γ (Muliphein)δ (Wezen)ε (Adhara)ζ (Furud)η (Aludra)θικλμν1ν2ν3ξ1ξ2ο1ο2πσ (Unurgunite)τωFlamsteed10111215172627VariableRWZUW (29)VYCXEZFNFSFYLSNRHR23182437244724502758276427662812HD43197 (Amadioha)451844536447186OtherRX J0720.4
−3125WASP-64 (Atakoraka)WISE 0713−2917WR 7Exoplanetsν2 Canis Majoris bHD 47536 bcHD 47186 bcHD 45364 bcHD 43197 bStarclustersNGCNGC 2204NGC 2354NGC 2360NGC 2362NGC 2374OtherGaia 1Messier 41NebulaeNGC 2359NGC 2361Sh2-297GalaxiesNGC2207221722272280OtherCanis Major OverdensityIC 2163Astronomical eventsSN 1999ecSN 2003H Categoryඅධිකාරී පාලනය සාමාන්‍යVIAFWorldCat (via VIAF)ජාතික පුස්තකාලSpainFrance (data)GermanyIsraelUnited StatesJapanCzech Republicවෙනත්FASTCoordinates:  06h 45m 08.9173s, −16° 42′ 58.017″මුල්‍යමය ආර්ථිකය යනු ආර්ථිකයේ ශාඛවකි. සම්පත් කාලයක් සමඟ පරිපාලනයකින් භාවිතය මෙමඟින් සිදුවේ. තවදුරත් පැහැදිලිව ගතහොත් එමගින් ප්‍රධාන වශයන් "මුල්‍යමය කටයුතු" පිළිබඳ අවධානය යොමු කරයි, එනම් වෙළඳාමකදි දෙපාර්ශවය්ම කුමන වර්ගයේ හෝ මුදල් පිළිබඳ මෙහි අවදානය යොමු වේ.මෙහිදි මතුවන ප්‍රශ්නය නම් "කාලය අවිනිශ්චිත බව, විකල්පය හා තොරතුරැ " පිළිබඳවයි.1.කාලය - මුදල් වර්තමනයේ ගනුදෙනු කරන්නේ ආනාගතයේ ලැබෙන මුදලටයි.2.අවිනිශ්චිත බව - අනාගතයේ ලැබෙන මුදල් ප්
‍රමාණය නිශ්චිත නොවේ3.විකල්පයන් - ගණුදෙනුවේ එක් පාර්ශවයක් ගන්නා තිරණයක් ලැබෙන මුදලට බලපෑම4.තොරතුරැ - අනාගතයේ ලැබෙන මුදල අඩුවීම, මුදල් නොලැබිම, මුදලේ අගය විචලනයවිෂය කරැණුඉහත දක්වා ඇති පරිදි මුලපට ආර්ථික පද්ධතිය, කොටස් වෙළඳපොල, ව්‍යාපාරයන්ගේ මුලපටය කටයුතු වැනි මුලපටලය වෙළඳපොල පිළිබඳ අවධානය දක්වයි. මෙහිදි පහත දැක්වෙන කරැණුද මුලාපටය ආර්ථිකයේ කොටසක් වේ. අයවැය සැකසීම, ඉතිරිය , ආයෝජනය, ණයගැනීම, ණයදීම, රක්ෂණය , ඉතුරැම් රැකුම් (Hedging) ව්‍යාපාරයේ විවිධ කර්මාන්ත වල යෙදීම  (Diversification) හා දේපළ කළමණාකරනය අඩංගු වේ. අනාගතය අස්ථිර බැවින් සම්පත් ආයෝජනයේදී මුල්‍ය ආර්ථික අදහස බලපායි.මුල්‍යමය ආර්ථික විශේෂඥයන් පහත ප්‍රශ්න සලකයි.මුප්‍යමය දේපළයන්ගේ අගය තක්සේරැ කරන්නේ කෙසේද?(කොටස්, බැඳුම්කර, මුදල් හ පාරිභෝගික භාණ්ඩ)ව්‍යාපාර ආයතන වෙනස් ආකායන්ගෙන් මුල්‍යමය ක්‍රියාකාරකම් පවත්වා ගැනීමේ බලපෑම් (කොටස් හා ණය වැනි)ආයෝජකයාගේ පරමාර්ථ හොඳින් ඉටුවන පරිදි දේපල ආයෝජනය කල යුතු ආකාරය?සටහන්| Financial Economics|}රසායන විද්‍යාවේදී සංයුජතාව  , සංයුජතා වීම හා සංයුජතා අංකය ලෙස හදුන්වන අතර එය ම
නිනු ලබන්නේ දෙන ලද මූලද්‍රව්‍යයක පරමාණුවක් විසින්  සාදාගන්නා භෞතික බන්ධන ගණනින්ය.  පසුගිය ශතවර්ෂය පුරාවට සංයුජතාවය යන සංකල්පය රසායනික බන්ධන විග්‍රහ කිරීමේ ක්‍රමයන් ගණනාවකටම යොදා ගන්නා ලදී. ලුවිස් ව්‍යුහය (1916) සංයුජතා බන්ධනවාදය (1927) , අණුක කාක්ෂික (1928) හා ක්වොන්ටම් රසායන විද්‍යාවේ සියලු දියුණු ක්‍රම‍ෙව්දයන් මේ සදහා ඇතුළත්ය.1425 සිටම  ’සංයු‍ජතාව’  යන්නෙහි නිරුක්ති ශාස්ත්‍රය තේරුම උරාගැනීම සකස් වීම වේ. ලතින් භාෂාවෙන් සංයුජතාව (Valentia) යනු ශක්තිය ධාරිතාව වන අතර රසායනිකව එහි තේරුම ‘මූලද්‍රව්‍යයක සම්බන්ධ වීමේ හැකියාවයි’.විලියම් හිගින්ස්ගේ සංයුජතා බන්ධන මූලධර්මය(1789)1789 දී විලියම් හිගින්ස් විසින් සංයුජතා බන්ධන මූලධර්මයේ අදහසම ඇති මූලික අංශුවල සම්බන්ධය පිළිබද ඔහුගේ මතය ප්‍රකාශ කරන ලදී. උදාහරණයක් ලෙස හිගින්ස්ට අනුව ඔක්සිජන්හි මූලික අණුව හා නයිට්‍රජන්හි මූලික අණුව අතර බලය 6 ක් වූ අතර බලයේ ශක්තිය අංශු අනුව බෙදිය යුතුවේ. අනෙකුත් මූලික අංශුවල සම්බන්ධවී‍ම ද මේ ආකාරයටම සිදුවේ.විලියම් හිගින්ස් විසින් සංයුජතා බන්ධන මූලධර්මයේ අදහසම ඇති මූලික අංශුවල සම්බන්ධය පිළිබද ඔහුගේ මතය ප්‍රකාශ කරන
ලදී. උදාහරණයක් ලෙස හිගින්ස්ට අනුව ඔක්සිජන්හි මූලික අණුව  හා නයිට්‍රජන්හි මූලික  අණුව අතර බලය 6 ක් වූ අතර බලයේ ශක්තිය අංශු අනුව බෙදිය යුතු වේ. අනෙකුත් මූලික අංශුවල සම්බන්ධවීම ද මේ ආකාරයටම සිදුවේ.විලියම් හිගින්ස්ගේ මූලික අංශුවල සම්බන්ධවීම (1789)රසායනික බන්ධනවාදයේ ආරම්භය සිදු වූයේ 1852 දී එඩ්වර්ඩ් ෆ්රෑන්ක්ලන්ඩ්ගේ ප්‍රකාශනයක් සමගය. මෙම ප්‍රකාශනයේදී ඔහු නිදහස් ඛණ්ඩක පිළිබද ආදී මූලධර්ම හා ‘වර්ග වාදය’ රසායනික ආකර්ෂණය මත පදනම්ව සමහර මූලද්‍රව්‍ය අනෙකුත් මූලද්‍රව්‍ය සමග සම්බන්ධව ආකර්ෂණය වූ මූලද්‍රව්‍ය ගණන 3ක් වන සංයෝග (NO3 , NH3 , NI3)  හෝ මූලද්‍රව්‍ය ගණන 5ක් වන සංයෝග (NO3 , NH4O , PO4….)  සෑදීමේ අවශ්‍යතාවක් ඇති බව සදහන් කරන ලදී. ෆ්රැන්ක්ලින්ට අනුව මෙම ආකර්ෂණයන් ඇති වන්නේ එම පරමාණුවල ස්ථායී වීම සදහාය. මෙම උදාහරණ හා උපග්‍රහනයන් අනුගමනය කර පරමාණු සම්බන්ධ වීම පිළිබද පහත ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී. මෙහි පවත්නා ප්‍රවණතාව හෝ නීතිය වනුයේ එක් වීමේ පරමාණුවල ලක්ෂණ නොව ආකර්ෂණය වන මූලද්‍රව්‍යවල සංයෝග වීමේ බලය වන අතර කෙ‍ාපමණ වේලාවක් තැබුවත් ස්ථායි වන්නේ එම පරමාණුවල එකම සංඛ්‍යාවකි. මෙම සංයෝගවීමේ බලය පසු කාලීනව ප්
‍රමාණාත්මක සංයුජතාව ( සහ ඇමරිකානු ‍රසායන විද්‍යාඥයන් විසින් ‘සංයෝජන’) වශයෙන් හදුන්වන ලදී.දළ විශ්ලේෂණයමෙම සංකල්පය දහ නව වන සියවසේදී විවිධ  රසායනික සංයෝගවල සමීකරණ සැසදීම අනුව දියුණු විය. 1919 දී අයිවින්ග් ලැන්ග්මූර් විසින් අනුයාත පරමාණුව සමග හුවමාරු කරගන්නා ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල් ගණන එම පරමාණුවේ සහ සංයුජතාවයන් පහදා දීමට ගිල්බර්ට් එන් . ලුවිස්ගේ  ඝණ පරමාණුක ආකෘතිය යොදා ගන්නා ලදී. ‘සහ’ යන උපසර්ගය වන්නේ එකට එකතු‍වීම සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම සහයත්වය වැනි තේරුම් ලබා දේ. එයින් සහසංයුජ යන්නෙහි තේරුම සංයුජතාව හුවමාරු කරගන්නා පරමාණු යන්නයි. එනම් උදාහරණයක් ලෙස යම් පරමාණුවක +1 සංයුජතාවයක් යන්නෙන් අදහස් කරනු ලබන්නේ එහි ඉලෙක්ට්‍රෝනයක ඌණ  බවය. එසේම -1 යන්නෙන් අදහස් වන්නේ ඉලෙක්ට්‍රෝනයක අතිරික්ත බවය. මෙවැනි +1 හා -1 සංයුජතාව ඇති පරමාණු දෙකක බන්ධනයක් ඇති වන්නේ පරමාණුවල අසංතුලිත සංයුජතාව සංතුලනය කිරීමට ඇති ප්‍රවණතාව නිසාවෙනි. එනිසා මේ සදහා  මූලද්‍රව්‍ය අධ්‍යයනයේදී යොදා ගන්නා මුත් රසායනික බන්ධනවාදය පිළිබද උසස් තත්වයේ අධ්‍යයනයන්හි භාවිතයට නොගන්නා සංයුජතාව වෙනුවට සහ - සංයුජතාව යන පදය යොදා ගනී.‘බන්ධන ගණන’ අර්ථ දැ
ක්වීමදෙන ලද පරමාණුවක් සදහා සෑදෙන බන්ධන ගණන නොවෙනස්වන රසායනික ගුණයක් වන අතර බොහෝ අවස්ථාවල මෙය වැදගත් සන්නිකර්ශනය කිරීමකි. උදාහරණයක් ලෙස කාබන්, ඔක්සිජන් හා හයිඩ්‍රජන්වල බොහෝ සංයෝගවල පිළිවෙලින් බන්ධන 4 , 2 හා 1ක් බැගින් සාදයි. කෙසේ නමුත් බොහෝ මූලද්‍රව්‍යවල සංයුජතාව විවිධ සංයෝග අනුව වෙනස් වන බව දක්නට ලැබිණි. පළමු උදාහරණය වශයෙන් සමහර විට සංයුජතාව 3 ලෙස ද සමහර විට සංයුජතාව 5 ලෙසද පෙන්වන පොස්පරස් හදුනාගනු ලැබිණි. මෙම ගැටළුවට එක් පිළිතුරක් ලෙස සෑම සංයෝගයකම සංයුජතාව විශේෂණය කළ හැක. මෙය සංකල්පයේ  සරළ බව ඉවත් කරනු ලැබූවත් මෙම ලබා ගැනීම , ඔක්සිකරණ අංකයේ (ස්ටොක් නාමකරණයේ භාවිතා වන පරිදි) අදහස ලබා ගැනීම සහ අකාබනික රසායනයේ  IUPAC  නාමකරණයට අනුව  ලැම්ඩා නාමකරණය සදහා ප්‍රයෝජනවත් විය.IUPAC අර්ථ දැක්වීමශුද්ධ හා ව්‍යවහාරික රසායන විද්‍යාව පිළිබද වූ අන්තර්ජාතික සංගමය (IUPAC) විසින් කිහිපවිටක්ම  සංයුජතාව සදහා නිසැක අර්ථ කථනයක් ලබා දීමට උත්සාහ දරා ඇත. 1994  දී ලබා ගත් නව  අර්ථ දැක්වීම.යම් සලකන ලද පරමාණුවක හෝ අංශයක් සහිත පරමාණුවක් හෝ ඒක සංයුජ පරමාණුවක් සමගම ආදේශනය විය හැකි උපරිම ඒක සංයුජ පරමාණු (මුලිකය හය
ිඩ්‍රජන් හා ක්ලෝරීන් පරමාණු) ගණන ලෙස සැලකිය හැක.මෙම අර්ථ දැක්වීම රසායන විද්‍යාවේ බොහෝ ප්‍ර‍දේශයක බොහෝමයක් අවස්ථාවල මූලද්‍රව්‍යවලට නියමිත සංයුජතාවක් බැගින් පනවා ඇත.හයිඩ්‍රජන් හා ක්ලෝරීන්ගේ  සදහන් කිරීම සිදුවූයේ අතීතයේ හේතු නිසාවෙනි. ප්‍රායෝගිකය හයිඩ්‍රජන් හා ක්ලෝරීන් පවතින්නේ එම පරමාණු සමගම ඒක බන්ධනයක් සහිත සංයෝග ලෙසිණි. මෙහිදී  [HF2]-  අයනයේ අන්තර්ගත අයනය හා ඩයිබෝරේන් වැනි විවිධ බෝරෝන් හයිඩ්‍රයිඩයන්හි වූ හයිඩ්‍රජන්  අත් හරින ලදී. මෙම අයනයන් ලක්ෂ්‍ය තුනක් හා ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධන දෙකක් සදහා උදාහරණ වේ.  ක්ලෝරීන් , ෆ්ලෝරයිඩ ගණනාවක් සාදයි - ClF , ClF3  සහ ClF5 - එහි IUPAC අර්ථ දැක්වීමට අනුව සංයුජතාව 5ක් වේ. ෆ්ලෝරීන් යනු තවත් මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවක් හා වැඩිම ‍ගණනක්ම සම්බන්ධ වන මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවයි.[HF2]-  හි හැර එය සෑම සංයෝගයකම ඒක සංයුජ වේ. එනිසා IUPAC අර්ථ දැක්වීම ඉදිරිපත් කිරීමේදී හයිඩ්‍රජන් හා ෆ්ලෝරීන්ගේ සංයුජතාව එක ලෙස සැලකිය යුතුය.මුල ද්‍රව්‍යවල සංයුජතාවබොහෝ මූල ද්‍රව්‍යවල සංයුජතාව එහි ඉහළම ෆ්ලෝරයිඩය අනුවයි. කාණ්ඩය →	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17	18			   ↓ ආවර්තය1	1
H		2He			   2	3Li	4Be		5B	6C	7N	8O	9F	10Ne			   3	11Na	12Mg		13Al	14Si	15P	16S	17Cl	18Ar			   4	19K	20Ca	21Sc	22Ti	23V	24Cr	25Mn	26Fe	27Co	28Ni	29Cu	30Zn	31Ga	32Ge	33As	34Se	35Br	36Kr			   5	37Rb	38Sr	39Y	40Zr	41Nb	42Mo	43Tc	44Ru	45Rh	46Pd	47Ag	48Cd	49In	50Sn	51Sb	52Te	53I	54Xe			   6	55Cs	56Ba	*	72Hf	73Ta	74W	75Re	76Os	77Ir	78Pt	79Au	80Hg	81Tl	82Pb	83Bi	84Po	85At	86Rn			   7	87Fr	88Ra	**	104Rf	105Db	106Sg	107Bh	108Hs	109Mt	110Ds	111Rg	112Uub	113Uut	114Uuq	115Uup	116Uuh	117Uus	118Uuo			   Lanthanides	57La	58Ce	59Pr	60Nd	61Pm	62Sm	63Eu	64Gd	65Tb	66Dy	67Ho	68Er	69
Tm	70Yb	71Lu		   Actinides	89Ac	90Th	91Pa	92U	93Np	94Pu	95Am	96Cm	97Bk	98Cf	99Es	100Fm	101Md	102No	103Lr		   Valences of chemical elements     None      One      Two      Three      Four      Five      Six      Sevenපරමාණුක අංකය සදහන් කර ඇත්තේ සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩනයට අනුවය (0C හා 1atm)ඝනද්‍රවවායු
නොදන්නා	   සීමා මගින් ස්වාභාවික සිදුවීම පෙන්වයිමූලාවස්ථිකක්ෂයවීම මගින්කෘත්‍රීමසොයා නොගන්නා ලදසංයුජතා සංකල්පය කෙරෙහි අනෙකුත් විවේචන·	යම් මූලද්‍රව්‍යයක සංයුජතාව සැමවිටම එහි උපරිම ඔක්සිකරණ අංකය මත රදා නොපවතී. රුතේනියම් (Ruthenium)  , ඔස්මියම් (Osmium)  හා සෙනෝන් (Xenon) හා සංයුජතාව හයක් වුවද (hexafluoride) ඒවා ඔක්සිජන් සමග 18 ඔක්සිකරණ තත්වයේ සංයෝග සාදන අතර ‍එසේම ක්ලෝරීන්හි සංයුජතාව 5 වුවද උපරිම ඔක්සිකරණ අංකය +7 වේ. (ප’ක්ලෝරේට්)·	‘සංයෝජනය’ යන සංකල්පය පරමාණුවක බන්ධන ගණනට සමාන විය නොහැක. ලිතියම් ෆ්ලෝරයිඩ්හි (NaCl ආකෘතියම සහිත) එක් ලිතියම් පරමාණුවක් වටා  ෆ්ලෝරයිඩ් පරමාණු හයක් ඇත. නමුත් ලිතියම් සංයුජතාව එහි සමීකරණය වන LiF  මගින් තෘප්ත වන පරිදි එකක් වේ.මුලද්‍රව්‍ය කීපයක සංයුජතාමුලද්‍රව්‍යසාදන අයනසංයුජතාසොඩියම් NaNa+1හයිඩ්‍රිජන් HH+1පොටැසියම් KK+1රීදී AgAg+1ක්ලොරීන් ClCl-1බ්‍රොමින් BrBr-1අයඩින් II-1කැල්සියම් CaCa2+2සින්ක් ZnZn2+2මැග්නීසියම් MgMg2+2ඔක්සිජන් OO2-2සල්ෆ SS2-2(සල්ෆ්යිඩ් අයන)(සල්ෆ්යිඩ් අයන)(සල
්ෆ්යිඩ් අයන)ඇලුමිනියම් AlAl3+3ආශ්‍රිතAbegg's ruleOxidation stateමූලාශ්‍රvalence or valency , යන්න නිදහස් ශබ්දකෝෂය වන වික්ෂනරිය දී සොයා බලන්න.vteආවර්තිතා වගුව (Periodic table)PeriodictableformsStandard18-column18-column, large cells32-column, large cellsAlternativeAlternativesChemical GalaxyJanet's left step tableExtendedExtension beyond the 7th periodFricke modellarge cellsPyykkö modelSets ofelementsByperiodictablestructureGroups1 (Alkali metals)2 (Alkaline earth metals)3456789101112131415 (Pnictogens)16 (Chalcogens)17 (Halogens)18 (Noble gases)Periods12345678+AufbauFrickePyykköBlockss-blockp-blockd-blockf-blockg-blockAufbau principleBymetallicityMetalsAlkali metalsAlkaline earth metalsLanthanidesActinidesSuperactinidesEka-superactinidesTransition metalsPost-transition metalsMetalloidsLists of metalloids by sourceDividing lineNonmetalsPolyatomic nonmetalsDiatomic nonmetalsNoble gas
esOthersetsNutritional elementsPlatinum-group metals (PGM)Rare-earth elementsRefractory metalsPrecious metalsCoinage metalsNoble metalHeavy metalsNative metalsTransuranium elementsTransactinide elementsMajor actinidesMinor actinidesElementsListsBy: Abundance (in humans)Atomic propertiesNuclear stabilityProductionSymbolPropertiesAtomic weightCrystal structureElectron affinityElectron configurationElectronegativityAllenPaulingGoldschmidt classificationMaximum valenceDatapagesAbundanceAtomic radiusBoiling pointCritical pointDensityElasticityElectrical resistivityElectron affinityElectron configurationElectronegativityHardnessHeat capacityHeat of fusionHeat of vaporizationIonization energyMelting pointOxidation stateSpeed of soundThermal conductivityThermal expansion coefficientVapor pressureHistoryElement discoveriesMendeleev's predictionsNamingEtymologycontroversiesplacesscientistsin East AsiaSee alsoIUPACnomenclaturesystem
atic element nameTrivial nameDmitri Mendeleev Book Category Chemistry Portalඅධිකාරී පාලනය: ජාතික පුස්තකාල GermanyIsraelUnited StatesLatviaJapanCzech Republicලිපි මාලාවක කොටසක් වනමහායාන බුද්ධාගමසම්ප්‍රේෂණයපොදුIndia †Eastern TransmissionXinjiang (original) †හන්ජපානයKoreaVietnamIndonesian ChineseMalaysiaSingaporeNorthern TransmissionChinaTibetNeo-XinjiangGansu UyghurInner MongolianBhutanMongoliaNepalRussiaWestern TransmissionWestern countriesUSAReintroduction to Indiaඉගැන්වීම්බෝධිසත්ත්වසමාධිප්‍රඥාශූන්‍යතාත්‍රිකායමහායාන සූත්‍රප්‍රඥාපාරමිතා සූත්‍රමහාරත්නකූට සූත්‍රයපද්ම සූත්‍රයවිමලකීර්ති සූත්‍රයඅවතංශක සූත්‍රයබ්‍රහ්මජාල සූත්‍රයදශභූමික සූත්‍රයසන්ධිනිර්මෝචන සූත්‍රයතථාගතගර්භ සූත්‍රශූරංගම සමාධි සූත්‍රයලංකාවතාර සූත්‍රයමහායාන ගුරුකුලමාධ්‍යමකයෝගාචාරTiantaiHuayanZenසුඛාවතීEsoteric BuddhismNichirenවෙනත් සම්ප්‍රදායයන්හීනයානථෙරවාදවජ්‍රයානටිබෙට්Newarනවයාන මහායාන බුද්ධාගමvteමෙම ලිපියබුද්ධ ධර්මය සහ බුද්ධාගමපිළිබඳ ලිපි
්නාමයවටසන ආගම් ද්වාරයvteමහායාන බෝධිසත්ව සංකල්පයබෝධිසත්ත්ව සංකල්පයට හා බෝධි චිත්තයට මහායාන බෞද්ධ චින්තනයෙහි සුවිශේෂී තැනක් හිමිවේ. පාලි පෙළ දහමේ මෙන් ම සංස්කෘත සාහිත්‍යයේ ද බෝධි සත්ත්වයන්ට අර්ථ සපයා ඇති ආකාරය විමසා බැලීම වැදගත් වේ. ‘බෝධි’ යනු අවබෝධය යි. නිවන අවබෝධ කිරීම බෝධිය නම් වේ. ‘සත්ත’ යන්නට පාලි පෙළ දහමේ අර්ථ කිහිපයක් දක්වා ඇත. සංජ් ධාතුවෙන් ඇලීම් අර්ථයෙහි අතීත කෘදන්ත පදයක් ලෙසත් යෙදී ඇති අතර ‘සද්’ ධාතුවෙන් භාව තද්ධිත පදයක් වශයෙන්ද භාවිත වේ. විද්‍යමානවන පෙනෙන යන අර්ථ ඒ අතර වේ. බෝධිසත්ව යන අර්ථය ඒ අනුව සම්බෝධිය පෙනෙන, විද්‍යමාන වන අර්ථයෙන් විග්‍රහ කළ හැකිය.සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යවහාරයේදී ‘’බෝධි සත්ත්වයා’’ යන්න සර්වඥතා ඥානය ලැබීමට නියත විවරණ ලැබූ උතුමා අදහස් කරයි. හෙතෙම බුද්ධාංකුර වශයෙන් සලකා ඇති අතර බුද්ධත්වය උදෙසා පාරමී ධර්ම පූරණය කරන තැනැත්තා ද බෝධිසත්ව නාමයෙන් සලකයි.පාලි අට්ඨ කතාවන්හි විවරණයන්ට අනුව අවබෝධ නොකළ චතුරාර්ය සත්‍යය ඇත්තා අනභිසම්බුද්ධ යනුවෙන් හඳුන්වයි. ‘බෝධිසත්ත’ යනු අවබෝධ කරන්නා වූ පුද්ගලයා ය. සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධය කිරීම සඳහා උත්සාහ වන වීර්ය වඩන සිහි නුවණ
සහිත උතුමා බෝධිසත්ත්ව වේ. එමෙන් ම බෝධියෙහි ඇලුණු ලැඟුණු තැනැත්තා ‘සත්ත’ නම් වේ.‘සත්ත’ යන්න විග්‍රහකරන පාලි පෙළ දහම ‘සතෙතා’ ඇලුණේ, ‘ආසතෙතා’ වඩාත් ඇලුණේ ‘විසතෙතා’ තරයේ ඇලුණේ සත්ත නාමයෙන් හඳුන්වා ඇත. එහෙත් ඇලීම් අර්ථයෙන් බෝධිසත්ත්වයන් හට අර්ථ දැක්වීම මගින් එහි සැබෑ අර්ථය උද්දීපනය නො වේ.සම්බෝධිය විද්‍යාමාන කර ගැනීම උදෙසා වීර්ය වඩන නැතහොත් බෝධිය සාරය කොට ගත් උතුමා බෝධිසත්ත්ව ලෙසින් සැලකීම වඩාත් යෝග්‍ය වේ. සංස්කෘත ‘සත්ත්ව‘ යන පදයෙහි සාරය, සාත්වික ගුණය යන අර්ථය මතුකර දැක්විය හැකිය. නිවනේ් සාරය ප්‍රකට වන්නේ බෝධි චිත්තයෙනි. බෝධිචර්යාවතාරය අනුව කරුණාව හා ප්‍රඥාව සාරය කොට ගත් සකල සත්ත්වයන් සංසාරයෙන් ගොඩගනු පිණිස බුද්ධත්වය අවබෝධ කරමියි යන අධිෂ්ඨානයෙන් බුද්ධත්වය කෙරෙහි අරමුණ වූ සිත බෝධි චිත්තය වේ. බුද්ධත්වය උදෙසා ප්‍රථම මාර්ගය වන්නේ ද බෝධි චිත්තය යි. ධර්මකායෙහි සහ බෝධිචිත්තයෙහි ප්‍රධානම ලක්ෂණය නම් කරුණාව හා ප්‍රඥාවයි. බෝධිචිත්තයෙන් සමන්විත බෝසතුන්ට කළ නොහැකි කිසිවක් නැත.ආචාර්ය නාගර්ජුන  බෝධි චිතබෝධි චිත්තය විස්තර කරන ආකාරයට අනුව නම්,‘බෝධිචිත්තය වනාහී පඤ්චස්ඛන්ධය, ද්වාදසායනනය, අෂ්ඨාදශ ධාතු අන්තර
්ගත නොවන ස්වභාවයයි. එය ස්පර්ශ කළ නොහැකි ස්වභාවයකි. එය අනාත්මය. සර්ව සාධාරණය. අනිර්මිතය. ශූන්‍යය. බෝධිචිත්තයෙහි ප්‍රධානම අංගය නම් කරුණාව හෙයින් එහි ස්වභාවය අවබෝධ කර ගත් තැනැත්තා කරුණා චිත්තයෙන් ම සියල්ල දකියි.පරමෝත්කෘෂ්ට ධර්මතාවය බෝධි චිත්තය වේ. එසේ හෙයින් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මහා කරුණාවෙන් ම යුක්තව භව ගමනට ප්‍රධාන හේතුව වූ ප්‍රතීත්‍ය සමුත්පාදය සොයා ගනිත් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ බෝධිචිත්තය සමානාත්මතාව නමැති හෘදයෙහි වාසය කරමින් විමුක්තිය උදෙසා උපායයන් නිර්මාණය කරයි. බෝධිචිත්තය අවබෝධ කළ තැනැත්තේ ජාති ජරා මරණ යන්ගෙන් විනිර්මුක්තව ආත්මාර්ථ පරාර්ථ සාධනයට හේතු වූ කර්ම සම්පූර්ණ කිරීමෙහි නිරත වේ.මහායාන දර්ශනය තුළ බෝධිසත්ත්ව චරිතය නිරූපණය කර ඇත්තේ කරුණාවේ හා ප්‍රඥාවේ ප්‍රතිමූර්තිය ලෙසිනි. ප්‍රතීත්‍ය සමුප්පාද අවබෝධය උදෙසා කර්ම සම්පූර්ණ කරන පරමෝත්කෘෂ්ට චරිතයක් වශයෙනි. ඒ සඳහා අවැසි කරුණාවෙන් ප්‍රකට වන්නේ අප්‍රමාන සත්ත්ව සංහතිය වෙනුවෙන් ම ප්‍රගුණ කළ යුතුª ආකල්පයි. තුන්ලෝකයෙහි ම සත්ත්ව ප්‍රජාව විෂයෙහි පිහිටිය යුතු ස්වභාවය යි. එම කරුණාව ප්‍රකට කළ යුතු ආකාරය නම් අනන්ත අපරිමිත සත්ත්වයන් විෂයෙහි සත්ත්ව
සංඥාවෙන් තොරව ය. බෝධිචිත්තය ඇති උතුමා තුළ සත්ත්ව සංඥාවක් හෝ පුද්ගල සංඥාවක් හෝ ජීව සංඥාවක් හෝ ආත්ම සංඥාවක් හෝ ධර්ම සංඥාවක් පැවතිය නො හැකිය යන්න මහායානික පිළිගැනීමයි.මහායාන බෞද්ධ දර්ශනයෙහි බෝධිචිත්තය සේම බෝධි සත්ත්වයන් ද උසස් වේ. එය අපරිමිත බලයකින්ද අපිරිමිත ගුණවලින් ද හෙබි පරමාදර්ශී උතුමෙකු වශයෙන් විග්‍රහකර ඇත. බෝධි චිත්තය පිළිබඳව මහායානික අදහස් විමර්ශනය කිරීමේ දී එතුළට ජනකාන්ත වූ ආගමික භක්තිය, දනවන ලක්ෂණ මෙන් ම දාර්ශනික ලක්ෂණ ද ඇතුළත් කර ඇති බව පෙනේ. මානුෂික චිත්තයෙහි මෙන් ම බෝධි චිත්තයෙහි වෙනසක් නැතැයි පෙන්වා දෙන මහායාන ග්‍රන්ථ ලෞකික සහ ලෝකෝත්තර වශයෙන් බලන විට ‘චිත්තය’ කොටස් තුනකට අනුව විග්‍රහ කළ හැකි බව දක්වයි.ලෞකික චිත්තයබෝධිසත්ත්ව චිත්තයබෝධි චිත්තය වශයෙනිලෞකික චිත්තය අසංඛ්‍ය වූ ආත්ම දෘෂ්ටිය සහිතව පාප ධර්ම හේතුවෙන් අපරිශුද්ධ වූ ස්වභාවයකින් යුක්තය. එබැවින් එය සදාතනිකව ම ජාති ජරා ව්‍යාධි මරණයන්ට භාජනය වෙමින් සංසාරයෙහි සැරිසරයි.මේ තත්ත්වය කෙරෙහි කලකිරී පාප ධර්මයන්ගෙන් බැහැරව පාරමිතා ධර්ම පූරණය කරමින් සම්බෝධිය සොයමින් සකල විධ පුණ්‍ය ධර්ම රැස් කිරීමේ උද්තුංග කාර්යයෙහි යෙදීමට පොළඹව
නු ලබන චිත්තය බෝධිසත්තව චිත්තයයි.සකල විධ වූ ක්ලේශ ධර්මයන්ගෙන් විනිර්මුක්තව සියලු දුක්ඛයන්ගෙන් දුරස්ථව පාප ධර්ම බාහිර කරමින් යහපත්ව මනා සේ යහපත් ව උසස් සේ යහපත් ව ධර්මාත්ම ව සියලු සත්ත්වයන් විෂයෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ ව අනුත්තර වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ තත්ත්වයට පත්ව මහා පුරුෂ ව සකල විධ බන්ධනයන්ගෙන් විනිර්මුක්තව නොනැවති ම ඉදිරියට ගමන් කරන්නා වූ උත්තම චිත්තය බෝධි චිත්තය යි. එය සම්මා සම්බුදුවරයන් වහන්සේට පමණක් සීමා වේ. බෝධිචිත්තය මෙන් ම බුද්ධ චිත්තය ලෝකෝත්තර වූවකි.මහායාන ධර්මයට අනුව සියලුම සත්ත්වයන් ගේ් චිත්තාභ්‍යන්තරයෙහි බෝධිචිත්තයේ මුල බීජ පවතී. එහෙත් එය විකසිත නොවී හැකිලී සැඟවී පවතී. එය මුළුමනින් ම විකසිතව පවතින්නේ් බුදුවරයන් තුළ පමණි. මිලිනව පවත්නා බෝධිචිත්තය සතරාකාරයකින් විකසිත කරගත හැකි බව මහායානිකයෝ පිළිගනිති.1. සම්මා සම්බුදුවරු මෙනෙහි කිරීමෙන්2. සසර දුක මෙනෙහි කිරීමෙන්3. සත්ත්වයා අනේක විධ දුකට පත් වීමට හේතු වූ කරුණු පිළිබඳව සිත යොමු කිරීමෙන්4. තථාගතයන් වහන්සේගේ් ගුණ සිහි කිරීමෙන්මෙලෙස විකසිත කරගත හැකි බෝධි චිත්තය බෝධිප්‍රණිධි චිත්තය හා බෝධි ප්‍රස්ථාන චිත්තය වශයෙන් උභයාකාරය. මෙය බෝධි චිත්ත
යෙහි කරුණාව මූර්තිමත් වන අවස්ථාවක් ලෙස සැලකේ. ‘බෝධි ප්‍රණිධිය’ නම් සකල ලෝකවාසී සත්ත්වයන් ගේ් අපේක්ෂාව උදෙසා තමා බුද්ධත්වයට පත්වන්නෙමියි යන චිත්තය යි. ථෙරවාද සම්ප්‍රදායෙහි මනෝප්‍රණිධාන යනුවෙන් හඳුන්වා ඇත්තේ මෙය යි. බෝධි ප්‍රස්ථාන ට්ත්තය නම් බෝධි ප්‍රණිධි චිත්තයෙන් යුක්තව බුද්ධත්වයෙන් අවබෝධ කිරීමට හැකි ව්‍රතයක් දරමින් යහපත් ක්‍රියාවන් සිදුකරමින් කටයුතු කරන සිතයි. බෝධිප්‍රණිධි චිත්තය සහ බෝධි ප්‍රස්තාන චිත්තය අතර වෙනස ගමනක් යෑමට සැරසෙන පුද්ගලයෙකු ඒ ගමන යාමට සිතීම සහ ඒ ගමන යාම හා සමාන ය.මහායානිකයන් පිළිගන්නා පරිදි බෝධිචිත්තය පහළ වීම යනු සිතෙහි කරුණාව හා ප්‍රඥාව ඇති වීම යි. එතැන් පටන් හෙතෙම බෝධි සත්ත්වයකු වේ. බෝධි චිත්තය පහළ වූ පසු බෝධිප්‍රණිධි චිත්තය සහිත වූ හෙතෙම තමාට ම ප්‍රතිඥාවක් ලබා දෙයි. යම්තක් කාම, රූප, අරූප යන තුන් ලෝක ධාතුවෙහි සත්ත්වයන් වාසය කරන්නේ ද අණ්ඩජ වේවා, ජලාබුජ වේවා, සංසේදජ වේවා, ඕපපාතික වේවා, දූර්ස්ථ වේවා, සමීපස්ථ වේවා, මහත් වේවා, කුඩා වේවා, ඒ සියලු සත්ත්ව සමූහයා සසර දුකින් එතෙර කරන තෙක් තමා ගේ නිර්වාණ ප්‍රාප්තිය ප්‍රමාද කරමියි ප්‍රණිධාන ඇති කර ගැනීම බෝධිචිත්තයේ සුවිශේෂී
ලක්ෂණයක් වශයෙන් සැලකේ. බුද්ධත්වයට පත් වෙමි යි යන බෝධි චිත්තය සහිත එතුමාට අවශ්‍ය ඕනෑ ම අවස්ථාවක නිවනට පත්වීමේ ශක්‍යතාවක් ඇත. ඒ සඳහා කාලය පතිරූප දේශය සොයා යාම අනවශ්‍ය ය. කරුණාව හා ප්‍රඥාව සාරය කොට ඇති එතුමාට අවශ්‍ය ඕනෑම විටෙක නිර්වාණ ප්‍රාප්තියට පත්විය හැකි ය.කරුණාව හා ප්‍රඥාව සාරය කොට ගත් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ පාරමිතා ධර්ම හයක් සම්පූර්ණ කළ යුතු වෙයි. හීනයාන සම්ප්‍රදායෙහි සඳහන් වන පරිදි බුද්ධත්වය අවබෝධ කිරීම සඳහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දස පාරමිතාවන් සම්පූර්ණ කළ යුතුªවේ. එහෙත් මාහායාන සම්ප්‍රදාය තුළ එබඳු දස පාරමිතාවන් නොමැත. ඒ වෙනුවට දක්වා ඇත්තේ පාරමිතා හයක් පමණි. එය පූරණය සඳහා අවතීර්ණ විය යුත්තේ බෝධිසත්ත්ව භූ®මිවල දූරංගම නම් සත්වෙනි භූ®මිය සම්පූර්ණ කිරීමෙන් අනතුරුව යි.සෑම මහායාන බෝධිසත්ත්වරයෙක් ම දශ භූ®මින් සම්පූර්ණ කළ යුතුªය. හීනයාන සම්ප්‍රදාය තුළ ඉගැන්වීම් වන දස පාරමිතා හා මහායානයේ දශ භූමි අතර සමානතාවක් නොමැත. දශ භූ®මි පිළිවෙළින් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් ක්‍රමයෙන් බුද්ධත්වයට සමීපවීමේ ශක්‍යතාව ලැබේ.අනතුරුව ධර්මකාය සමඟ සම්බන්ධ වී එහි ආස්වාදය ලැබීමේ අවස්ථාව උදාකර ගනී. ධර්මකාය පිළිබඳ පිළිගැනීමක
් හීනයානයේ නැත. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මෙම ධර්මකායයෙහි අවතාර වශයෙන් මහායානිකයෝ සලකති. දශභූ®මි පිළිබඳ ව මහායාන ග්‍රන්ථයන්හි විවිධ අදහස් දැක් වේ. මහා වස්තුවෙහි දැක්වෙන දශභූමි වලට වඩා වෙනස් වූ දශභූමියක් දශභූ®මි සූත්‍රයෙහි සහ අවතංසක සූත්‍රයෙහි දැක්වේ. මෙහි දැක්වෙන මෙම ග්‍රන්ථ දෙකට ම වඩා වෙනස් වූ විග්‍රහයක් බෝධිසත්ත්ව භූ®මි නම් ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. එහි දශ භූ®මිය වෙනුවට දක්වා ඇත්තේ සප්ත භූ®මියකි. එහෙත් ලංකාවතාර සූත්‍රයෙහි දශ භූ®මියට අමතර ව තථාගත භූමි නමින් එකොළොස්වන භූමියක්ද දක්වා ඇත. ධර්ම සංග්‍රහය නම් වූ කෘතියක නිරූපමා - සහ ඥානවතී වශයෙන් තවත් භූ®මි දෙකක් ද ඇති බව ‘හල් දයාල් මහතා පෙන්වා දෙයි. මේ සම්බන්ධයෙන් විවිධ වර්ගීකරණයන් පැවතිය ද සාමාන්‍යයෙන් මහායාන දර්ශනයෙහි දශභූ®මි වශයෙන් පිළිගෙන ඇත්තේ දශභූ®මි සූත්‍රයෙහි දක්වා ඇති දහය යි. එම දශ භූ®මි දශභූ®මික සූත්‍රය, මහා වස්තුව හා බෝධි සත්ත්ව භූ®මි යන ග්‍රන්ථයන්හි ‘පුමුදිතා’ වශයෙන් නම් කර ඇති අතර මහා වස්තුවේ ‘දුරුරෝහා’ යන නමින්ද බෝධිසත්ත්ව භූ®මි සූත්‍රයෙහි ගෝත්‍ර භූ®මි යන නමින්ද දක්වා ඇත. දශ භූ®මික සූත්‍රයෙහි එය දක්වා ඇත්තේ1. ප්‍රමුදිතා 2. විමලා 3. ප
්‍රභාකරී4. අර්චිස්මතී' 5. සුදුර්ජය'ා 6. අභිමුඛී7. දූරංගමා' 8. අචලා' 9. සාධුමතී10. ධර්මමේඝා වශයෙනි.මෙම දශභූ®මි වලින් ප්‍රකාශ වන්නේ මහායාන සත්ත්වයන් වහන්සේ බුද්ධත්වය අවබෝධ කිරීමට ප්‍රථම ක්‍රමයෙන් උදාකර ගත යුතු තත්ත්වයන් සහ අවස්ථාවන් දහයකි.බුද්ධත්වය සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ විසින් සම්පූර්ණ කළයුතු පාරමිතා දහයකි. මහායාන දර්ශනයට අනුව බෝධිසත්ත්වවරු කටයුතු කරන්නේ් ධර්ම සහ කර්ම දෙක පදනම් කරගෙන ය. මහායාන චින්තනයට අනන්‍ය වූ කර්ම පරිනාමනා සංකල්පයක් වේ. එය හීන යානිකයෝ ප්‍රතික්ෂේප කරති. බෝධිසත්ත්ව ප්‍රණීධියත්, චර්යා පරිනාමයත් නොමැති ව බෝධිසත්වයෙකු වීම අපහසු බව මහායානිකයන්ගේ මතය යි.මහායාන බෝධිසත්ව සංකල්පය පිළිබද සදහන් වැදගත් කෘතියක් වන්නේ ශන්තිදේවපාදයන්ගේ බෝධිචරයාවතාරයයි.මහායාන ධර්මයේ පිබිදීමමහායාන දර්ශනය පිලිඹිබු කරන බාමියන් බුදු පිළිමයක්. ‎මහායාන දර්ශනය පිලිඹිබු කරන බාමියන් බුදු පිළිමයක්. ‎චීන ජනරජයේ මහායන ධර්මය බොහෝ සේ ප්‍රචලිත වී ඇත. මහායාන ධර්මයේ භූගෝලීය මූලාරම්බය නොදත් නමුත් පලවැනි ශතවර්ෂයේ සිට එය පÜචලිත වී ඇත. නොයෙක් විද්වතුන් සඳහන් කරන්නේ මෙම ධර්මය බෞද්ධ ග
ිහියන් හඳුන්වා දී ඇති සංකල්ප ගොනු වී ඇති බවය. මෙය පිලිනොගත් කොට්ñ$ෂයක්ද ඇත්තේය. ඕනෑම දර්ශනයක් පිලිපදින පැවිදි නමක් බුදුන් වහන්සේ දේශනා වදාර විනය රීති පිලිපදින්නේද ඒ පැවිදි නම සංඝ වේ.මහායාන ධර්මයේ බෝදිසත්වයන් ගේ ජීවන මාර්ගයේ වැදගත් බව බොහෝ සේ කරුනු දක්වා ඇත. බෞද්ධාගමේ මෙය පැහැදිලි කර ඇති නමුත් මහායානයේ මෙය වඩාත් අවධාරණයට ලක් කොට ඇත. ඒ වාගේම එම ජීවන මාර්ගය සියලු දෙනා පිලිපැදිය යුතු බවත් අවධාරණය කොට ඇත. දෙවන සියවසේ කණිෂ්ක අධිරාජ්‍ය සමයේ හතරවැනි මණ්ඩලය හඳුන්වා දී ඇත. මෙම මණ්ඩලය ථේරවාද ධර්මයේ පිලිගෙන නැත. එයට හේතු වන්නේ මෙම මණ්ඩලය ත්‍රිපිටකයේ ඇති සංකල්ප යොදා ගැනීමෙන් වැලකී සිටීමය. මහායාන ධර්මය උගත් පඬිවරයෙක් වන නාගාර්ජුන, මහායාන ධර්මයට තර්කාත්මක සංස්ථාපනයක් ලබා දුන්නේය. ඔහුගේ දේශනාවන් ත්‍රිපිටකයේ පරාමිතියට ඇතුලත තර්ක කිරීමට ලක් විය. ඔහුගේ පාසල හඳුන්වන්නේ මාද්‍යමක යනුවෙන්ය. කුශාන් අධිරාජ්‍යයෙන් පසුව ඉන්දියාවේ මහායාන ධර්මය ප්‍රචලිත විය. තවද මෙම ධර්මය ඉගැන්වීමට නාලන්දා විශ්ව විද්‍යාලය වැනි කේන්ද්‍රස්ථාන ඉදිවිය. සටහන්|Rise of Mahayana Buddhism|}පාදක සටහන්බෝධිචර්ය්‍යාවතාරය -
ශ්‍රී ධම්මානන්ද හිමි සංස්කරණය මාධ්‍යමක දර්ශනය 1, 2 - මොරටුවේ සසනරතන හිමිමාධ්‍යමික කාරිකාරත්නාවලීලංකාවතාර සූත්‍රලක්දිව මහායාන අදහස් - මොරටුවේ ස’සනරතන හිමි 1999Mahayana Buddhism W. K WarderBodhisattva Doctrine in Sanskrit Literature - Hark Daya                 (අනුරංග)වික්ටෝරියා වේල්ලවික්ටෝරියා වේල්ල (2011 දී)වික්ටෝරියා වේල්ල Sri Lanka තුල පිහිටීමරටශ්‍රී ලංකාවතත්වයක්‍රියාත්මකඉදිකිරීම ඇරඹුවේ1978 අගෝස්තු 14වේල්ල සහ වාන් දොරටුවාන් දොරටු ධාරිතාවය8,200 m3/s (289,580 cu ft/s)වික්ටෝරියා වේල්ල, මහවැලි ගංගාවේ ඉහළ කොටසේ (කිලෝමීටර 209)  තෙල්දෙණිය නගරයට කිලෝමීටර 6ක් දුරින් පිහිටි දෙආරුක්කු වේල්ලකි. මෙය වික්ටෝරියා ජලාශය වෙනුවෙන් ඉදිකර ඇත. වේල්ල ඉදි කිරීමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ වාරි සම්පාදනය සහ ජල විදුලිය නිපදවීමයි. වික්ටෝරියා වේල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ උසම වේල්ල[තහවුරු කර නොමැත] වන අතර, එය ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ජල විදුලි බලාගාරයට (මෙගාවොට් 210) දායකත්වය සපයයි[තහවුරු කර නොමැත]. 1978 දී ඉදිකිරීම් කටයුතු ඇරඹූ මෙය 1985 අප්‍රේල් මස එවකට ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති ජේ.ආර්. ජයවර්ධන විසින් උත්සවාකාරයෙන් විවෘත කර
න ලදී.ඉතිහාසයවික්ටෝරියා වේල්ල කඩිනම් මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන යටතේ (Accelerated Mahaweli Development Programme (AMDP)) ඉදි කරන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය වසර ගණනාවක් සැලසුම් අදියරේ තිබුණු අතර 1977 දී රටේ පැවැති ආර්ථික දුෂ්කරතා සැලකිල්ලට ගෙන කඩිනම් වැඩසටහනක් ලෙස ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. හෙක්ටයාර 365,000 ක භූමි ප්‍රදේශයකට වාරි සම්පාදනය කිරීම හා මෙගාවොට් 600ක විදුලිය නිපදවීම වෙනුවෙන් මෙහි සැලසුම් නිර්මාණය කර තිබුණි. කැනඩාවේ Huntings Technical Services ආයතනය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ ආහාර හා කෘෂිකාර්මික සංවිධානයේ කණ්ඩායමක් විසින් එක්ව කරන ලද අධ්‍යයනයකින් අනතුරුව වික්ටෝරියා වේල්ල 1964 දී මුල් වරට යෝජනා විය.  [1]  1978 අගෝස්තු මස 14 වන දින හිටපු ජනාධිපති ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතා විසින් වික්ටෝරියා වේල්ලේ ඉදිකිරීම් කටයුතු ආරම්භ කරන ලද අතර, 1980 දී එහි ප්‍රධාන ව්‍යුහයන් දි කිරීම ක්‍රියාවට නංවන ලදී. එය සම්පූර්ණයෙන් නිම කිරීම 1985 අප්‍රේල් මස 12 දින උත්සවාකාරයෙන් සනි‍ටුහන් කෙරිණි. වේල්ල හා උමග ඉදිකිරීම බ්‍රිතාන්‍ය බද්ධ ව්‍යාපාරයක් වූ බැල්ෆෝර් බියැටි සහ එඩ්මන්ඩ් නටාල් (Balfour Beatty & Edmo