LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
් කොට නැති බවත්, ඒ අනුව තම ශාස්තෘවරයාගේ සම තත්ත්වයෙහිලා සැලකෙන ධර්ම විනය ආරක්ෂා කර තැබීම සඳහා ධර්ම සංගායනාවක් වැනි ඉක්මන් පියවරක් ගැනීමේ අවශ්‍යතාව ශාසන භාරධාරී මහ තෙරවරුන් තුළ තිබුණා විය හැකි බව ගෝපක මොග්ගල්ලාන සූත්‍රයට අයත් කරුණු වලින් සනාථ වෙයි.ඉක්බිති මහා කාශ්‍යප හාමුදුරුවෝ ‘සුනාථ මේ ආවුසො සංඝො යදි සංඝස්ස පත්තකල්ලං, අහං උපාලිං විනයං පුච්ජෙය්‍යං...’ යනුවෙන් සංඝයාට දන්වා, පළමුවම උපාලි හිමියන්ගෙන්විනය ප්‍රශ්න විචාලහ. නිදාන, පුග්ගල, වස්තු, ප්‍රඥප්ති, අනුප්‍රඥප්ති, ආපත්ති, අනාපත්ති ආදී සියුම් විස්තර සහිතව භික්ෂු, භික්ෂුණි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ, ශික්ෂාපද සියල්ලම පුච්ඡා විස්සජ්ජන ක්‍ර‍්‍රමයෙන් විනය සංගායනා කළහ.‍මේ කරුනු පදනම් කරගෙන ලංකාවේ භික්ෂු සමාජය ගොඩනගා තිබේ.ශ්‍රී ලංකාවේ භික්ෂු සාසනයලංකාවට බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශිත  ධර්ම විනය රැගෙන ආවේ මිහිදු මහරහතන් වහන්සේය.ඉන්පසු ධර්ම විනය නොයෙක් විට වෙනස්කම් වලට භාජනය වූහ.එතැන් සිට අපේ සංස්කෘතිය, හැදියාව, අධ්‍යාපනය, ජීවන ක්‍රමය, සමාජ රටාව, ආර්ථිකය, පාලන ක්‍රමය මහත් වූ පෙරළියකට ලක් වෙයි. ක්‍රමවත් වෙයි. සුචරිත, සදාචාර සම්පන්න පරමාදර්ශී සමාජ
යක උපත පොසොන් පොහොයත් සමඟ ආරම්භ වෙයි.මහින්දාගමනය ලක් වැසි ජනතාවගේ භෞතික හා අධ්‍යාත්මික දිවි පෙවෙත කෙරෙහි අතිශය ප්‍රබල බලපෑමක් ඇති කළේ ඒ අයුරිනි.පොසොන් පොහොය” ශ්‍රී ලංකාවාසී බෞද්ධයන්ට වෙසක් පොහොය තරම් ම නොඑසේ නම් ඊටත් වැඩි පමණින් වැදගත් වන්නේ එබැවිනි.ආදි මිනිසා විමුක්තිය අරමුණු කර ගනිමින් විවිධ අදෘශ්‍යමාන බලවේගයන්ට හා විශ්වාසයන්ට නැඹුරු වුවත් ඉන් ඔවුන් ලත් විමුක්තියක් නොමැත්තේය. සැබෑ විමුක්තිය ළඟා කර ගන්නට නිවැරදි දර්ශනයක් හා පැහැදිලි චින්තනයක් අවැසිය.මිහිඳු හිමියන් ලක්දිවට වැඩම කරන්නට පෙර යුගයේ ඇදහිලි පිළිබඳව සළකා බලන කල්හි පෙනී යන්නේ නිවැරදි මඟ නොදැන මං මුළාවූ පිරිසක් ලෙසින් මිනිසුන් ගස්, ගල්, ජලය, සඳ, හිරු, සතුන් ආදිය වන්දනා මාන කළ බවයි.මේ පිරිසට නිවැරදි මාර්ගය පෙන්වමින් සමාජය වඩා යහපත් එකක් කරනු වස් මිහිඳු හිමියන් අප වෙත පෑ දයානුකම්පාව ඉමහත්ය.පොසොන් සඳ උදාවත් සමඟින් සිදු වූ මිහිඳු හිමියන්ගේ ලංකා ගමනය මෙරට සමාජ පුනරුදයකට සවිමත් අඩිතාලමක් දැමුවේය යන්න අතිශයෝක්තියක් නොවේ.එතැනින් පටන් ගත් සමාජ ශෝධන ක්‍රියාවලිය බොහෝ පුළුල් වී ගල්ලෙන් පරිශ්‍රයන් විහාරාරාම බවට පත් විය. ලක්දිව මහා විහාර බි
හිවීම ඇරඹිණි. ගම කේන්ද්‍ර කොට ගත් සංවර්ධනය ඇරඹිණි. මේ අනුව සමාජ, ආර්ථික, ආගමික, සංස්කෘතික හා දේශපාලන ප්‍රගමනයක් ඇති විය. මහාවංශය ඇතුළු පොත පත ලිවීම ආරම්භ වෙමින් පොදු ජනයා වඩ වඩාත් ධර්මය වෙත නැඹුරු කිරීමේ ප්‍රවාහයට පදනම වැටුණි.වෙහෙර විහාර , මහ දාගැබ් ඉදිවෙමින් සාමාන්‍ය ජනතාව හා සංඝරත්නය අතර සමීප සබැඳියාවක් ඇති විය. “වැවයි දාගැබයි - ගමයි පන්සලයි” යන සංස්කෘතික සංකල්පය බිහි වූයේ එතැන් සිටය.සැඟවී තිබූ සිංහල බෞද්ධ ලකුණ මෙය යැයි අපට පෙනෙන්නට විය. ආර්ථික වශයෙන් ස්වයංපෝෂිත කෘෂිකාර්මික ජීවන රටාවකට මිනිසා ක්‍රමයෙන් හුරු විය. බෞද්ධ දර්ශනයෙන් මිනිසා තුළ මානසිකව ඇති වූ සංවර්ධනාත්මක පිබිදීම සංවේදී මිනිස් සමාජය බිහි කිරීමට සමත් විය.රළු කළු ගලෙකින් අතිශය ගුණ බර කරුණාබර ජීවමය බුදු රුවක් නිර්මාණය කරන්නට තරම් ඒ සංවේදී මිනිසා අධ්‍යාත්මික සංවර්ධනය ළඟා කර ගෙන තිබුණි. ප්‍රතිභාවෙන් යුක්ත මිනිස් අත්වලින්, සංයමය, ඉවසීම පුහුණු කළ සිත්වලින් වඩ වඩා විශිෂ්ට කලා නිර්මාණ බිහි වි මෙසේ නව නිර්මාණ කෙරෙහි මිනිසා යොමු වූයේත්, සමාජ සංවර්ධනය උදෙසා වූ නව ප්‍රවේශයකට මිනිසා ගේ විඥානය යොමු වූයේත්, අපට උරුම වූ නව සංස්කෘතිය හේතුව
ෙන් නොවේද?සිරිලක පුරා අස්සක් මුල්ලක් නෑර ධර්මය පැතිරවීමට කේන්ද්‍රස්ථානය වූ “මිහින්තලාව” හෙවත් මිස්සක පව්ව අද වන විටත් දෙනෝ දහක් සැදැහැතියන්ගේ උපහාරයට, වන්දනාවට පාත්‍ර වන්නේය. එය එසේ වන්නේ අපට අපේ සිංහල බෞද්ධ ලකුණ හෙළි කර දුන් කේන්ද්‍රස්ථානය එය වූ නිසාමය.අහස සිඹින මහ දාගැබ්, මහ සයුර පරදවන මහ වැව්, බුදු ගුණ ජීවමානව සටහන් වූ මහ බුදු පිළිම, සරු සාර කෙත් වතු, දම්පද රැගත් පත පොත, අතීතයේ ලොව පිළිගත් විශ්වවිද්‍යාල ආදී වූ එකී නොකී මෙකී සියලු දෑ පොසොන් උදාවත්, මහින්දාගමනයත් සමඟින් සිදු වූ ප්‍රාතිහාර්යය දක්වන ජීවමාන සාධකයෝ වෙත්.බෞද්ධ සමාජයේ ගිහි පැවිදි සියලු දෙනාගේම ප‍්‍රධානම අරමුණ වන්නේ සසර දුකින් මිඳීමය. නමුත් ඊට පළමුව මෙලොව ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමට ගිහියා උත්සාහ කළ යුතු ය. ඒ සඳහා ඔහුට අවශ්‍ය ධර්මානුකූල මඟ පෙන්වීම ලබාදීම, පැවිද්දාගේ යුතුකම වෙයි. පැවිද්දා විසින් ලබා දිය යුතු මෙම මඟ පෙන්වීම කුමක්දැයි, බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වා දුන් අයුරු, සිඟාලෝවාද සූත‍්‍රයෙහි දැක්වෙයි. ඒ අනුව ගිහි ජනයා වෙනුවෙන් අනුකම්පාවෙන් යුතුව පැවිද්දකු විසින් ඉටු කරනු ලබන, ඉටු කළ යුතු, සේවා මෙසේ ය.පවෙන් වැළැක්වීමකුසළ කර්මයන
්හි යෙදවීසෙත් පැතීමනොදන්නා දෙය ඉගැන්වීමදැන සිටින දෙය පුහුණු කරවීමසුගතියට මග කියා දීමගිහියාට පස්පව්, දස අකුසල් ආදියෙහි අනිසි විපාක පෙන්වා දෙමින්, ඔහු දන් දීම, සිල් රැකීම, භාවනා කිරීම, ආදී පුණ්‍ය කටයුතු වල යොදවනු ලබන්නේ භික්‍ෂූන් වහන්සේ ය. එසේම උපතේ පටන් මරණය දක්වාම ජීවිතයේ විවිධ අවස්ථාවන්හිදී තම දායකයන්ට සෙත් පැතීම උන්වහන්සේගේ සිරිතකි. දරුවකු මවුකුසින් බිහිවීමට ආසන්න වන විට සෙත් පිරිත් කියවා ගන්නා අතර, පසුව නම් තැබීම, ඉඳුල් කට ගෑම, කන් විදීම, අකුරු කියවීම, විවාහය, නව නිවෙසකට ගෙවැදීම, රැකියා සඳහා පිටත්වීම, නව ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීම, ආදී බොහෝ වැදගත් අවස්ථාවන්හිදී ආගමික චාරිත‍්‍ර වලට මුල්තැන දෙමින් ඒවා සිදුකිරීම, වර්තමානයේ වූවද දැකගත හැකි ය. එසේම මෙම අවස්ථාවන්හිදී භික්‍ෂූන් වහන්සේගේ ආශිර්වාදය ලබාගැනීම බොහෝ සෙයින්ම සිදු වෙයි. උන්වහන්සේ ද එවැනි අවස්ථාවන්වලදී දායකයන්ට සෙත් පැතීම තම යුතුකම සේ සලකති. ඈත අතීතයේ සිටම ගිහි ජනයාට ලෝකය, ජීවිතය පිළිබඳ ;මන්ම හොඳ නරක පිළිබඳද කියාදෙනු ලැබුයේ, පැවිදි උතුමන් විසිනි. එසේම ලාංකික සමාජයේ නූතන බටහිර අධ්‍යාපන ක‍්‍රමය ආරම්භ වීමට පෙර අධ්‍යාපනික මධ්‍යස්ථානය වූ
යේ ද පන්සලයි. ගුරුවරයාගේ කාර්යය ද භික්‍ෂූන් වහන්සේගෙන් ඉටු වූ නිසා උන්වහන්සේට ලැබුණු සමාජ ගෞරවය තව තවත් වැඩි විය. මෙලොව ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමේ මාර්ගය මෙන්ම පරලොව ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමේ මාර්ගය ද ගිහි සමාජයට කියාදීම ලංකාවේ භික්ෂු සමාජ‍යේ වගකීමයි.මූලාශ්‍රහාභික්ෂු සමාජය මූලික කරුණු කිහිපයක්.පොතින් ලබාගත් තොරතුරු:- දේවාලේගම මේධානන්ද හිමිසානුවක ‍හෝ උස්බිමක නෙත්තියෙන් පහළට ඇදහැළෙන ජල ධාරාවක් දිය ඇල්ල යනුවෙන් හැඳින්වේ.ලොකු උසක සිට පතිතවන විට ප්‍රමාණයෙන් විශාල එකක් නම් එය දහර ඇල්ලකි. ඇල්ලක් නිර්මාණය වීමට නම් ගල් සහිත උස් භූමියක් ඔස්සේ ලොකු ජලකඳක් පහලට ගලා යායුතුය. එම ගලන මග වඩා බෑවුම් සහිත වෙත්ම එහි වේගය ද වැඩිවේ.භූමි නිර්මාණය අනුව පොළොවේ යම් යම් ස්ථාන ගල් සහිත උස් බිම් සහ සානු සේ නැගී සිටී. එවන් භුමි ඔස්සේ ගැලූ දිය දහර උස් බිමේ හෝ සානුවේ ගැටියට පැමිණි විට එක්වරම පහල භූමිය වෙත කඩා හැලේ.මෙම ජලධාරාවේ ඉස්මත්තට තද වැහි ලැබෙන විට ඇල්ල ජලයෙන් පිරීයයි. ඉස්මත්ත හරස් කොට බැම්මක් බැඳි විට හෝ එම පෙදෙසට වැස්ස අඩු වු විට ඇල්ල සිහින් වෙයි. කාලයාගේ ඇවෑමෙන් භූමියේ සිදුවන විපර්යාස නිසා ඇල්
ල පිහිටි ස්ථානය වෙනස් වී යාහැකිය. ගඟ හෝ ඔයවෙනත් දිශාවකට යොමු වී ගැලීම හෝ එයට ජලය ලැබීම නතර වුවහොත් ඇල්ල වියලී යයි.අපි ඒ නිසා අපේ දියඇලි  සම්පත සැමදා සුරකිමු.I love you we waterfallsබඹරකන්ද ඇල්ලමෙය ශ්‍රි ලංකාවේ පිහිටි උසින් වැඩිම දි‍යඇල්ලයි. හෝර්ටන් තැන්නෙන් ඇරඹෙන මෙය මී‍ටර් 265කි. බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ කළුපහන ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත. දියලුම ඇල්ලලංකාවේ ඇති උසින් දෙවන තැන ගන්නා දිය ඇල්ලවේ. උස මීටර් 220 කි.[1] බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ හපුතලේ ඡන්ද කොට්ඨාසයේ කොස්ලන්ද නගරයට නුදුරින් වැල්ලවාය පාරේ පිහිටා මුල් . මෙම ඇල්ල හා සබැඳි ජනප්‍රවාද කිහිපයකි. ඉතා ඈත කාලයේ කුලවත් තරුණයෙක් හා කුල හීන තරුණියක් පිළිබඳව ශෝකාන්තමය පෙම් පුවත ඉන් ප්‍රධාන වේ.ලක්ෂපාන ඇල්ලගොනුව:Lakshapanafall.jpgනුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහි‍ටා ඇත.උස මීටර් 125කි. සමනළ කන්දෙන් ඇරඹී ‍කැළණි ගඟට වැටෙන මස්කෙළිය ඔය මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරයි. ලක්ෂපාන ජල විදුලි බලාගාරය ක්‍රියාත්මක වන්නේ මෙම ඇල්ලේ ආධාරයෙනි. දඩයමේ ගිය වැදි නායකයෙකු විසින් මේ ඇල්ල සොයාගන්නා ලදැයි ජනප්‍රවාදයේ ඇත. එහෙයින් එය වැද්දාගේ ඇල්ල නමින
් ද හැඳින්වේ.ඩන්සිනන් ඇල්ල(පුඩළුඔය ඇල්ල)ශ්‍රී ලංකාවේ, මධ්‍යම පලාතේ, නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ, කොත්මලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය තුල පූඩළුඔය-නුවරඑළිය මාර්ගයේ කිලෝමීටර දෙකහමාරක් පමණ ගිය පසු මෙම මනරම් ඩන්සිනන් දිය ඇල්ල හමුවේ. කොටස් දෙකක් වශයෙන් ගලා හැලෙන මෙහි මුළු උස අඩි 328(මීටර 100) පමණ වේ.ඇබර්ඩින් ඇල්ලගොනුව:Aberdine.jpegනුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. උස මීටර් 100 පමණ වේ. කැලණි ගඟේ අතු ගංගාවක් වන කෙහෙල්ගමු ඔය මේ ඇල්ල නිර්මාණය කරයි. මෙම ඇල්ලට ඇබර්ඩීන් නම ලැබී ඇත්තේ ස්කොට්ලන්තයේ ඇබර්ඩීන්හි සිට පැමිණි සුදු ජාතිකයෙකු ඇබර්ඩීන් යනුවෙන් නම තැබු ඔහුගේ තේ වත්ත ඒ අසල තිබූ නිසා යැයි කියයි.රම්බොඩ ඇල්ලමධ්‍යම පළාතේ නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පුස්සැල්ලාව ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත. උස මීටර් 109 ක් පමණ වේ. කොත්මලේ ඔයේ අතු ගංගාවක් වන පන්න ඔයෙන් හට ගනියි.නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. උස මීටර් 97 පමණ වේ. මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරන්නේ කොත්මලේ ඔය විසිනි. එඩ්වඩ්බාන්ස් නම් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුකාරවරයා 1823 දී ගන්නොරුව ප්‍රදේශයෙන් මෙරට කෝපි වගාව ආරම්භකළ සමයේ එංගලන්තයේ ඩෙවෝන්ෂ
යර් හි සිට ලංකාවට පැමිණි ඔහුගේ හිතවතකු වැවු ඩෙවෝන් නම් කෝපි වතු යාය අසල මෙම ඇල්ල පිහිටා ඇත. මෙනිසා මෙම නම ලැබුණි.♥️♥️♥️ශාන්ත ක්ලෙයාර් ඇල්ලනුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. උස මීටර් 80 පමණ වේ.කොත්මලේ ඔයෙන් නිර්මාණය වේ. මෙම ප්‍රදේශයේ විසු ඉංග්‍රිසි කෝපිවතු හිමියෙකු එංගලන්තයේ විසු ‍ජෙනි‍ෆර් ක්ලෙයා නම් පෙම්වතිය සිහිවීම පිණිස නම තබා ඇත. දුන්හිඳ ඇල්ලබදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. මීටර් 63 පමණ උසය. බදුලු ඔය මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරයි. කඳුමුදුනේ සිට පහලට වැටෙන ජල බිඳු ගල් කුලවල හැපි වාතය සමග මුසුව මීදුමක් සේ විසිරෙන බැවින් මී‍ට, දුම්හිඳ නම ලැබුණු බවත් පසුව කටවහරේ දී දුන්හිඳ ‍ලෙස නම ලැබුණු බවත් පැවසේ. කාලයාගේ ඇවෑමෙන් සිදු වු භූ ගෝලීය විපර්යාසයක් නිසා හෝ බදුලු ඔයේ ගමන් මග වෙනස්වී‍ම තුළ මෙම ඇල්ල නිර්මාණය වන්නට ඇත.රාවණා ඇල්ලසුන්දරත්වයෙන් පරිපූර්ණ  රාවණා ඇල්ල,  ඇල්ල - වැල්ලවාය මාර්ගයේ ගමන් කරනවිට හමුවන සොබාදහමේ විශිෂ්ඨ නිර්මාණයකි. මෙකී සුන්දරත්වය හා සබැදි පුරාවෘත්ත රාශියකුත් ඇත. එයින් රාවණා රජු සම්භන්ධ කතා පුවත් රැසකි.වාල්මිකී විසින් රචිත රාමායණයේ කියැවෙන රාම - රාවණා ක
තා පුවතත් සමග මෙම අලංකාර දිය ඇල්ලත් සම්බන්ධතාවයක් පවතී. රාවණා රජතුමා විසින් සීතා කුමරිය රැගෙන විත් රදවා තැබුවායි සැළකෙන්නේ පෙර කී රාවණා ඇල්ල සමීපයේය. ඒ පිළිබද ඕනෑ තරම් ජනප්රනවාද අප අසා ඇත. සීතා කුමරිය රැගෙන විත් ආරක්ෂා සහිතව රදවා තැබීමට සුදුසුම ප්‍රදේශය ලෙස රාවණා රජු මෙම රාවණා ඇල්ල අවට තෝරා ගත් බව පෙනෙයි. එයට සාධකයක් ලෙස රාවණා ඇල්ල පුරාණ රජමහා විහාරය ( මෙම විහාරය ක්රි .පූ. 2 සියවසේ දී වළගම්බා රජු විසින් කරවන ලද්දකි ) ආසන්නයේ පිහිටා ඇති රාවණා ගුහාව පෙන්වා දිය හැක. මෙම රාවණා ගුහාව, රාවණා රජු විසින් සීතා කුමරිය රදවා තැබූ ගුහාව යැයි ජනවහරේ කියැවේ.දුවිලි ඇල්ලගොනුව:Duvili waterfall.jpgරත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. උස මීටර් 39 පමණ වේ. පළල් දියඇල්ලකි.දුවිලි ඇල නම් කුඩා ඔය මේ ඇල්ල නිර්මාණය කරයි. පහළට ඇදවැටීමේදී සියුම් දුවිල්ලක් හෝ මීදුමක් මෙන් ජල බිඳිති විසිරයාමත් සිදුවන නිසා මෙම නම ලැබී ඇත. බලංගොඩ නගරයේ සිට කිලෝමීටර් 30 පමණ දුරින් පිහිටා ඇත.බෝපත් ඇල්ලරත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. උස මීටර් 30 පමණ වේ. දුර සිට බැලු විට බෝකොළයක දළ හැඩයෙන් පෙනෙන නිසා මෙයට මෙම න
ම ලැබී ඇත. කුරු ගඟ මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කර‍යි.බේකර්ස් ඇල්ලගොනුව:Bakerswaterfall.jpgනුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයට අයත්ය. උස ‍මීටර් 20 පමණ වේ. බෙලිහුල් ඔයේ ශාකාවකින් ‍නිර්මාණය වේ. නුවරඑළියේ සැමුවෙල් බේකර් නම් ඉංග්‍රිසි ජාතිකයෙකු මෙය සොයාගෙන ඇත.සැකිල්ල:Clearlyකිතුල්ගල ඇල්ලකෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ කිතුල්ගල නගරයට නුදුරුව මෙය පිහිටා ඇත. උස මිටර් 15කි. උනාලු කන්දේන් පටන්ගෙන කැළණි ගඟට එක්වන ගරන්කිති ඔය මේ ඇල්ල නිර්මාණය කරයි. කිතුල්ගලට සමීප බැවින් මේ නමින් හැඳින්වේ.===මානාවෙල ඇල්ල බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. උස මීටර් 23කි. මානාවෙල ඔය හා බුවැලිපොළ ඔය යන නම්වලින් හැඳින්වෙන ඔයවල්වලින් මේ ඇල්ල නිර්මාණය වේ.        ===ඒල්ජින් ඇල්ල===නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයට අයත් උස මීටර් 25කි. දඹගස්තලාව ඔය මේ ඇල්ල නිර්මාණය කරයි. මෙම ඇල්ලට ඒල්ජින් නම ලැබුනේ අසල තේ වත්තක නම හෙයිනි. තලවකැලේ බදුල්ල දුමිරිය මාර්ගයේ යන විට මේ ඇල්ල දර්ශනය වේ .ගැරඬි ඇල්ලරත්තනපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. උස මීටර් 46කි. ජලය හිඟ කාලයට දුර සිට බැලුවිට මේ ඇල්ල පෙනේන්නේ බෑවුම් ගල් තලාවක් දිගේ පහළට බහින ගැ
රඬියෙකු ලෙසනි.නානු ඔය ඇල්ලනුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. උස මීටර් 60ක් පමණි. නානු ඔයේන් මෙම දිය ඇල්ල නිර්මාණය වේ මෙහි විශේෂත්වය නම් හෙල්මළු හෙවත් ලියදි සහිත බෑවුමක් ඔස්සේ ගලාහැලෙන බැවිනි යකා ඇඬු ඇල්ලනුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. මීටර් 61ක් පමණ උසය. බුදුන්වහන්සේ ශ්‍රි පාද ලාංඡනය පිහිටු විම සඳහා සමනල කන්දට වැඩි අවස්ථාවේ මේ ජල දහරාව ඇරඹෙන ස්ථානයේ මිත්‍යා දෘෂ්ටික යක්ෂයෙක් අසතුටට පත්ව හඬාවැටුනු නිසා ඊට මෙම නම ලැබි ඇත.නවරත්තන ඇල්ලබදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වේ. උස මීටර් 110කි. වෙලන්ගල්ල නමින් හැඳින්වෙන කන්දෙන් ආරම්භ වී මහවැලි ගඟට එක්වෙන හසළක ඔය මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරයි. මේ ඇල්ලට මෙම නම ලැබි ඇත්තේ මැණික් වර්ග නවයක් සහිත රන් සෙම්බු කිහිපයක් ඇතුළත් පැරණි රාජනිධානයක් මේ ඇල්ල අසළ ඇතැයි යන විශ්වාසය නිසයි.මාපනාන ඇල්ලරත්තනපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත එළිඔයෙන් මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරයි. ඇල්ල හාත්පස මාපනාන, මාවනාන යන නම් වලින් විශාල තේ වතු යායක් ඇත.කුරුදු ඇල්ලනුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කයේ,වලපනේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ  පිහිටා ඇත.එය මු
හුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1103ක උසකින් පිහිටා ඇති අතර එම දියඇල්ලේ උස අඩි 676 (206m) කි.එය ලංකාවේ උසින් දෙවන ස්ථානයට පත් වන දිය ඇල්ලද වේ.මෙය කුරුදු ඔයෙන් නිර්මාණය වන අතර එමගින්මහවැලි ගග හා රංදෙනිගල ජලාශය ද පෝෂණය කරණු ලබයි..කුරුදු ඔය බෑවුම් බිමක් ඔස්සේ වේගයෙන් පැමිණ ඇල්ල සාදමින් පහළ ගැඹුරු දෝණිකාවකට කඩා හැලේ.මනං ඇල්ලරත්තනපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත. කොළඹ රත්නපුර මාර්ගයේ  ඇහැලිය ගොඩ පසු කර රත්නපුර දෙසට යනවිට කිලෝමීටර 1 1/2 පමන යනවිට රත්නපුර පනදුර මාර්ගයට පිවිසිය හැකි පිවිසුම් මාර්ගයක් හමුවේ එම මාර්ගයේ කුරුගම්මොදර දෙසට කිලෝමීටර 4 යනවිට ඉහල කන්ද ග්‍රාමය හමුවේ එම ඉහල කන්ද ග්‍රාමය කුරුදු තානායම ඉදිරියෙන්  අති මාර්ගයේ ගියවිට  ඉහල කන්ද වතු යායෙන් මෙමෙ සුන්දර දිය ඇල්ලට පිවිසිය හැක..මේ අඩවිත් බලන්නශ්‍රී ලංකාවේ නදී ලැයිස්තුවශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රධාන ගංගාආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ01)ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි ගංගා සහ වනාන්තර-සරත් රණවීරආශ්‍රිත↑ "දියලුම සුරකිමු". දිවයින ඔන්ලයින් එඩිෂන්. 2010/05/11. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)ඉතාලියේ, වැනිසියේ,
ඇල මාර්ගයක පිහිටුවා ඇති ලන්තෑරුමක්ලන්තෑරුමක් යනු තැනින් තැන ගෙන යා හැකි ආලෝකකරණ උපකරණයක් හෝ පුළුල් ප්‍රදේශයක් ප්‍රදීපනය කිරීමට සවි කොට ඇති ආලෝකකරණ සවිකුරුවකි.බෙලීස්කොඩියCoat of armsඋද්යෝග පාඨය: Sub umbra floreo  (ලතින්)"Under the shade I flourish"ජාතික ගීය: "Land of the Free" Location of  බෙලීස්  (dark green)in the AmericasඅගනුවරBelmopan﻿ / ﻿17.250°N 88.767°W﻿ / 17.250; -88.767විශාලතම නගරයBelize City﻿ / ﻿17.483°N 88.183°W﻿ / 17.483; -88.183නිල භාෂා(ව)EnglishRegional and minority languagesSpanishBelizean CreoleMayanGermanGarifunaChinese[1]ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්  (2010)[1][2][lower-alpha 1]42.9% Mestizo35.9% Creole11.3% Maya6.1%  Garifuna3.9%  Indian3.6%  Mennonite1.2%  White1.0%  Chinese1.5%  Otherආගම  (2010)[1][2]74.3% Christianity15.6% No religion9.6% Other0.3% Not statedජාති නාම(ය)BelizeanරජයUnitary parliamentary constitutional monarchy• Monarch Charles III• Governor-General Dame Froyla Tzalam• Prime Minister Johnny Briceñoව්‍යවස්ථාදායකයNati
onal Assembly• උත්තර මන්ත්‍රී මණ්ඩලයSenate• පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයHouse of RepresentativesIndependence from the United Kingdom• Self-governance January 1964• Independence 21 September 1981වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ22,966 km2 (8,867 sq mi)[3][4] (147th)• ජලය (%)0.8ජනගහණය• 2020 ඇස්තමේන්තුව419,199[5] (176th)• 2010 ජන සංගණනය324,528[6]• ඝණත්වය17.79/km2 (46.1/sq mi) (169th)දදේනි (ක්‍රශසා)2019 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$3.484 billion[7] (177th)• ඒක පුද්ගල$9,576[7] (133rd)දදේනි (නාමික)2019 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$1.987 billion[7]• ඒක පුද්ගල$4,890[7]ගිනි (2013)53.1[8]ඉහළ · 10thමාසද (2019)▼ 0.716[9]ඉහළ · 110thව්‍යවහාර මුදලBelize dollar (BZD)වේලා කලාපයUTC-6 (CST (GMT-6)[10])දින ආකෘතිdd/mm/yyyyරිය ධාවන මං තීරුවrightඇමතුම් කේතය+501අන්තර්ජාල TLD.bzබෙලීස් යනු,  මධ්‍යම ඇමරිකාවේ ඊසාන දිග වෙරළ තීරයේ පිහිටි රටකි. ඉංග්‍රීසි ක්‍රියෝල් භාෂාවක් (ක්‍රියෝල්) සහ ස්පාඤ්ඤ වඩාත් බහුල ලෙසින් භාෂිත වුවද, මෙම පෙදෙසෙහි, නිල භාෂාව වශයෙන් ඉංග්‍රීසි භාවිතා වන්නාවූ එකම රට මෙයයි. බෙලීස් වෙතට උතුරු දිශාවෙන් මායිම් වන්නේ මෙක්සිකෝව වන අ
තර, දකුණු සහ බස්නාහිර දිශා වලින්   ගෞතමාලාවද සහ නැගෙනහිර දිශාවෙන් කැරිබියානු මුහුද වෙයි. එහි ප්‍රධාන භූමි ප්‍රදේශය  290 කිමී (180 සැත) පමණ දිගු වන අතර 110 කිමී (68 සැත) පමණ පළල වෙයි.22,800 square කිලෝmetres (8,800 වර්ග සැතපුම්) භූමි ප්‍රමාණයක් සහ  334,297 ක් පමණක්වූ ජනගහණයක් සහිතවීම (2013 ඇස්ත.[11]),[12] නිසාවෙන්, මධ්‍යම ඇමරිකාවේ අඩුම ජනගහණ ඝණත්වය සහිත රට වන්නේ බෙලීස් වෙයි. [13]රටෙහි ජනගහණ වර්ධන අනුපාතය වන  වසරකට 1.97% (2013)[11] යන අගය, ප්‍රදේශයේ දෙවන විශාලතම වන අතර බටහිර අර්ධගෝලයෙහි වැඩිම අගයයන් අතුරින් එකකි. භෞමික සහ සාමුද්‍රිය ජීවි විශේෂයන් බෙලීස්හී සුලභව පැවතීම නිසා සහ එහි පරිසර පද්ධතීන්ගේ විවිධත්වය නිසා, ගෝලීය වශයෙන් සුවිශේෂ  මධ්‍යඇමරිකානු ජීවවිද්‍යාත්මක බරාඳයෙහි වැදගත් තැනක් එයට හිමිවෙයි. [14]ආශ්‍රිත↑ 1.0 1.1 1.2 "Belize Population and Housing Census 2010: Country Report" (PDF). Statistical Institute of Belize. 2013. 13 November 2018 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 4 January 2019.↑ 2.0 2.1 "Belize, People and Society, The World Factboo
k". CIA. 14 August 2019.↑ "Belize, Geography, The World Factbook". CIA. 14 August 2019.↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;censusarea නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ "Population and Population Density 2010, Postcensal estimates". Statistical Institute of Belize. සම්ප්‍රවේශය 18 August 2019.↑ "Belize Population and Housing Census 2010: Country Report" (PDF). Statistical Institute of Belize. 2013. 27 January 2016 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 11 December 2014.↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 "Belize". International Monetary Fund.↑ "Income Gini coefficient". United Nations Development Programme. 2 July 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 7 July 2019.↑ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. සම්ප්‍රවේශය 16 December 2020.↑ Belize (11 March 1947). "Definition of Time Act" (PDF)
. සම්ප්‍රවේශය 11 September 2020. Unusually, the legislation states that standard time is six hours later than Greenwich mean time.↑ 11.0 11.1 උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;cia නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ "සෙන්සස් 2010 ප්‍රොවිෂනල් පොපියුලේෂන් ඇන්ඩ් හවුසෝල්ඩ්ස්, බයි සෙක්ස් ැරන්ඩ් මේජර් ජියෝග්‍රැෆික් ඩිවිෂන්ස්" (PDF). බෙලීස් සංඛ්‍යාන ආයතනය.↑ "වර්ල්ඩ් පොපියුලේෂන් ප්‍රොස්පෙක්ට්ස්: ද 2008 රිවිෂන් පොපියුලේෂන් ඩේටාබේස්". එක්සත් ජාතීන්. 11 මාර්තු 2009. 19 අගෝස්තු 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 29 අගෝස්තු 2010. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)↑ "Ecosystem Mapping.zip". සම්ප්‍රවේශය 3 ජූලි 2012.උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: "lower-alpha" නම් කණ්ඩායම සඳහා <ref> ටැග පැවතුණත්, ඊට අදාළ <references group="lower-alpha"/> ටැග සොයාගත නොහැකි විය.මෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස ත්‍රිමාණ ආකෘති නිර්මාණකරණය සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)ත්‍රිමාණ සජීවිකරණයපසුතල සැකසීම යනු (Virtual Objects) කැමරාව, ආලෝකකරණ
ය වැනි විවිධ උපාංග යොදා ගෙන පසුතලයන් සැකසීමයි.  ඉන්පසුව ඡායාරූපගත කිරීමට හෝ සජීවිකරණයට එම පසුතලය භාවිතා කළ හැකිය.ආලෝකකරණය යනු පසුතල සැකසීමේ ඉතා වැදගත් අංගයකි. සාමාන්‍ය ලෝකයේ ‍මෙන්ම සජීවිකරණයේ ද ආලෝකකරණය දර්ශන මට්ටමේ තත්ත්වය සඳහා විශාල ලෙස බලපායි. එමෙන්ම එය ප්‍රවීණ මට්ටමට ගැනීමට අසීරූ කලාවකි. ආලෝකකරණය මඟින් දර්ශනයේ හැඟීම් පෙන්වීමට වඩාත් හොඳින් යොදාගත හැකිය. මෙය ඡායාරූප ශිල්පින් හා දර්ශනතල සකසන්නන් හොඳින් දන්නා දෙයකි.සමාන්‍යයෙන් චරිතයේ මතුපිට වර්ණ ගැන්වීම ප්‍රථමයෙන් සිදුකරනු කෙරේ. බොහෝ ත්‍රිමාණ ආදර්ශ මෘදුකාංග හසුරවන්නාට සජීවිකරණ චරිතයේ (Vertices) වර්ණ ගැන්වීමට ඉඩ ලබා දේ. පසුව එම වර්ණ චරිතයේ මතුපිටි පුරාම අළුතෙන් එක් කිරීමක් සිදු කරයි. බොහෝ විට චරිතයේ වර්ණ ගැන්වීමට වඩාත්ම භාවිතා කරන ක්‍රමය වන්නේ 2D (texture) ඡයාරූපයක් චරිතයේ මතුපිටට (texture mapping) ක්‍රමය ඔස්සේ යොමු කිරීමයි. (Digital image ) බොහෝ විට සාමාන්‍ය ඡායාරූප වලට සමාන වේ. නමුත් (texture mapping) ක්‍රියාවලියේදී විශේෂ දත්ත හා තොරතුරු (texture coordinator or UV coordinates) ඇතුලත් කිරීම නිසා කවරයක (texture) ත්‍රිමාණචරිතයේ මතුපිට
කිනම් ආකාරයේ යොමු කිරීමක් කරනවා දැයි දැක්වීමත් කළ හැකිය. (texture) මඟින් ත්‍රිමාණ චරිත වලට අතිරේක තොරතුරු අඩංගු කර වඩාත් ජීවමාන ලෙස දැක්වීමට අවස්ථාව ලබා දේ.ආලෝකකරණයට අමතරව වෙනත් සැරසිලි එනම් (texturing) කිරීම තුළින් ත්‍රිමාණ චරිතය තවත් ජීවමනා කළ හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස මතුපිට සියුම් සකස් කිරීම තුළින් ඒවා ආලෝකමත් වී ඇති ආකරය බොහෝ විට ප්‍රායෝගිකව භාවිතා කළ හැකිය.ත්‍රිමාණ ආදර්ශය බොහෝ විට සජීවිකරණය කරන්නේ භාවිතා කරන්නන් කිහිපදෙනෙකු සඳහාය. ඒවායින් සමහර විට ත්‍රිමාණ ආදර්ශ වැඩසටහන් නිපදවිය හැකි අතර නැතහොත් වෙනත් සටහනකින් අපනයන (exported) කිරීමටද හැකියාව ඇත. සජීවිකරණයේදී මේ සඳහා යොදා ගන්නේ (Key forming) නැමැති ක්‍රියාවලියයි. මෙය සංකීර්ණ චලන නිර්මාණයට සහය වේ. මෙම වැඩසටහනේ සහය ඇතිව භාවිතා කරන්නෙකුට අවශ්‍ය අංශය නැවැත්වීමට තමන් කරන දිශාව ‍වෙනස් කිරීම, භ්‍රමණය  කිරීම වැනි දෑ සෑම රාමුවක් අතර තුර දී (interpolated) කළ හැකිය . (Key frames)ලෙස හැදින්වේ. බොහෝ විට සජිවිකරණය පහසු කිරීමට අමතරව තොරතුරු ඇතුලත් කිරීම සිදු කරයි. උදාහරණයක් ලෙස බොහෝ ත්‍රිමාණ මිනිස් හා සත්ව ආදර්ශ වල ඇති සැකිලි පද්ධතිය නිසා එම ආදර්
ශ සජීවිකරණයේදි ජීවමාන ස්වරූපයක් ගනී. මෙම ක්‍රියාවලිය  (Skeletal animation) ලෙස හැදින්වේ.සටහන්3D_modeling#Scene_setupමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.රවුම් පින්සලයක් භාවිතා කරන සිත්තරෙක් දියසායම් භාවිතා කරමින් චිත්‍රකරණයෙහි යෙදෙමින්දියසායම් යනු සිත්තම් ක්‍රමයකි. දියසායම් යනු වර්ණක යොදාගෙන නිපදවන චිත්‍ර මාධ්‍යයක් වුවද එයට ජලය එකතු කරගනිමින් අවශ්‍ය ලෙස සාදාගත යුතුය. සාම්ප්‍රධායිකව මෙන්ම සාමාන්‍යව දියසායම් සිතුවම් කඩදාසි මත ඉදිරිපත් කරයි. එසේම පැපිරස්, ප්ලාස්ටික්, මෙවලම් හෝ ලෙදර්, රෙදි, ලී, කැන්වස් වැනි මාධ්‍ය මතද දියසායම් චිත්‍ර ශිල්පය ඉදිරිපත් කරයි. පෙරදිග ආසියාවේ දියසායම් චිත්‍ර ශිල්පය පින්සල්කරණය සමග ද සම්බන්ධව ඇති අතර චීනයේ සහ ජපානයේ චිත්‍ර ක්‍රමයේදී භාවිතාවන ප්‍රධානතම මාධ්‍ය වන්නේද මෙම දියසායම්ය. ඉන්දියාව, ඉතියෝපියාව සහ අනෙක් බොහෝ රටවලද ඉතා දිගු ඉතිහාසයකට මෙම ක්‍රමය නෑකම් කියයි. එසේම චීනයේ සාම්ප්‍රධායික ඇඟිලි සලකුණු චිත්‍ර ශි
ල්පයේද ප්‍රධාන මාධ්‍ය වන්නේ මෙම දියසායම් මාධ්‍යයයි.මෙම ශෛලිය සංයුක්ත සෑම ආකාරයකම නර්තනයන්ට රංග ප්‍රයෝගික නිර්මාණයට පහ මුලිකව විනෝදය ඇති කරන අර්ධකාලීන දර්ශනයන්ට උපයෝගි වේ. පොඩි මිනිසුන් 6 සිට 45 දක්වා දර්ශනයන්ට උපයෝගි වේ. පොමි මිනිසුන් 6 සිට 45 දක්වා යුත් න‍රාඩයම් ලෙස ගෙදක්වන අතර ' පොදු රගදැක්විම්' අතර මුලික රංගනයකි. තරගකාරිත්වය දරැණු ලෙස මෙම නිෂෙත්‍රය තුළ තිබෙන අතර රග දක්වන්නේ ආකාරය විනිශ්චය මත ම නොව නමුත් කරාඩයම් සමානන්තවය, අලංකාර කොට දැක්විමේ සමාර්ථය, නිරවද්‍යවතාවය සහ නැටුම් ‍ශාස්ත්‍රය මත පදනම් වේ.විජයග්‍රහණ දිනය    বিজয় দিবস 2012 විජයග්‍රහණ දින පෙළපාලිය. බංග්ලාදේශයෙහි, ඩැකා නගරයෙහි, ජාතික පෙළපාලි අංගණය.Official nameබෙංගාලි: [বিজয় দিবস (Bijôy Dibôs)] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)Also calledවිජයායි දිවාස් (ඉන්දියාව)Observed byබංග්ලාදේශයඉන්දියාවCelebrationsධජය එසවීම, හමුදා පෙළපාලි, දේශමාමක ගීත සහ ජාතික ගීය ගායනය , ජනාධිපතිවරයා විසින් සහ අග්‍රාමාත්‍යවරයා විසින් කථා පැවැත්වීම, විනෝද උත්සව සහ සංස්කෘතික වැඩසටහන්.Date16 දෙසැම්බර්Frequencyවාර්ෂිකවිජයග්‍රහණ දිනය
(බෙංගාලි: বিজয় দিবস Bijôy Dibôs) යනු, බංග්ලාදේශ විමුක්ති සටන අතරතුර 1971දී,   පකිස්තාන හමුදා පරදවා, මිත්‍ර හමුදා ප්‍රධාන ආඥාපතිත්වය විසින් ජයග්‍රහණය කිරීම සිහිකිරීමට බංග්ලාදේශයෙහි පවත්වනු ලබන, ජාතික නිවාඩු දිනයකි. පකිස්තානු හමුදාවන්ගේ අණදෙන නිලධාරි ජනරාල් ඒ ඒ කේ නියාසි විසින් තම හමුදාවන්  මිත්‍ර හමුදාවන්ගේ ආඥාපති ලුතිනන් ජනරාල් ජාගිත් සිං අවුරෝරා වෙත යටත්වීම හා සමගම, 9 මස-දිගැති[1] බංග්ලාදේශ විමුක්ති සටන සහ 1971 බංග්ලාදේශ වර්කසංහාරය කෙළවර වූ අතර, නැගෙනහිර පකිස්තානය නිල වශයෙන් බංග්ලාදේශය බවට අපක්‍රමණය වීම  සනිටුහන් විය.ආශ්‍රිත↑  සංරක්ෂිත පිටපත, http://liberationwarmuseum.org/about-us, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2013-12-16 "2011 මියාගි භූමිකම්පාව"  මෙතැනට යළියොමුවෙයි.  අප්‍රේල් 7 දින සිදුවු පසුකම්පනය සඳහා, 2011 අප්‍රේල් මියාගි භූමිකම්පාව බලන්න.2011 තෝහොකු භූමිකම්පාව සහ සුනාමියනිපෝන් ඔයිල් සෙන්ඩයි තෙල් පිරිපහදුවෙන් කළු දුමාරය නිකුත් වීමද දක්වමින්  සෙන්ඩයි පෙදෙසෙහි  හානිය අහසින් පෙන්වන දසුනක්උච්ච සුනාමි තරංග උස මස්තකයන්, රතු වර්ණයෙන් අතිශයින් දරුණු ඒවා පෙන්වන පරිදී වර්ණ-කේත කරමි
න්දිනය11 මාර්තු 2011සම්භව වේලාව14:46:23 JST (UTC+09:00)පැවතුම් කාලය6 විනාඩි[1]විශාලත්වය9.0 (Mw)[2][3]ගැඹුර32 කිමී (20 සැත)අපිකේන්ද්‍රය﻿ / ﻿38.322°N 142.369°E﻿ / 38.322; 142.369ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿38.322°N 142.369°E﻿ / 38.322; 142.369වර්ගයමහෝතෙරපුම් භූමිකම්පාවරටවල් හෝ ප්‍රදේශජපානය (ප්‍රාථමික)ශාන්තිකර ගැටිය (සුනාමි, ද්විතීයික)මුළු විනාශයසුනාමි තරංගය, ජල ගැලීහ, නාය යෑම්, ගිනි ගැනීම්, ගොඩනැගිලි සහ  යටිතල ව්‍යුහ හානි, විකිරණ නිකුතු සහිත න්‍යෂ්ටික සිද්ධිඋපරිම තීව්‍රතාවයIXඋච්ච ත්වරණය2.99 gසුනාමිදක්වා  මියාගෝ,  ඉවතේ,  තෝහොකු හිදී 40.5 m (133 අඩි)නාය යෑම්ඔව්පූර්ව කම්පන7අපර කම්පන1,236ආපතිකයන්15,870 මරණ,[4] 6,114 තුවාල ලද,[5] 2,814 ජනතාව ආගිය අතක් නැත[6]東北地方太平洋沖地震[7][8][9]（කියවන්නේ:තෝහොකු චිහෝ තයිහෙයියෝ ඔකි ජිෂින්）යනු、2011 මාර්තු මස 11වන දින ප.ව 2:46 ට පමණ ජපානයේ 、ශාන්තිකර සාගර ප්‍රදේශයේ සන්‍ රිකු  අපිකේන්ද්‍රය කරගත් විශාල භූමිකම්පාවයි.විපත ඇතිවූ මාර්තු 11 වන දින ජපාන කාලගුණ විද්‍යා කාර්යාංශය විසින්, මෙම භූමිකම්පාව 「平成23 年（2011 年）東北地方太平洋沖地震」ලෙස නම් කරන
ලදී.එලෙසම, ඉංග්‍රීසි බසින් 「The 2011 off the Pacific coast of Tohoku Earthquake」ලෙස හැඳින්වේ[10].භූමිකම්පාවේ පරිමාණය ලෙස 1923 වසරේ ඇතිවූ කන්තෝ භූමිකම්පාවෙහි හි M7.9 ඉක්මවාගිය, මෙතෙක් ජපානය තුල ඇතිවූ විශාලම භූමිකම්පාවයි.මෙතෙක් ඉතිහාසයේ ලෝකය තුල වාර්තාවූ 5 වැනි විශාලතම භූමිකම්පාවයි[11]。තෝහොකු ප්‍රදේශය තුල විශාල හානියක් වූ අතර, කන්තෝ ප්‍රදේශයෙහි ද ජීවිතහානි ඇතිවිය.භූමිකම්පාව නිසා ඇතිවූ විනාශයන්ට අමතරව සුනාමි රළ සහ ගිනිගැනීම් නිසාද හානි සිදුවිය.පූර්ව කම්පන සහ ප්‍රේරිත භූකම්පන ලෙස හැඳින්වෙන භූචලන ද ඇතිවිය.සුනාමි රළ තත්වය පිළිබඳව හොක්කයිදෝ සිට ෂිකොකු දක්වා ශාන්තිකර වෙරළ තීරයෙහි අනතුරු ඇඟවීම් කරන ලදී.මෙම විපත සම්බන්ධයෙන් එදින , සන්කෙයි පුවත්පත, අසහි පුවත්පත, ක්යෝදෝ ප්‍රවෘත්ති සේවය, යොමිඋරි පුවත්පත, නිහොන් කෙයිzaයි පුවත්පත වැනි මාධ්‍යවල [නැගෙනහිර ජපානයේ විශාල භූමිකම්පාව] යන මාතෘකාව යටතේ පුවත් පළකරන ලදී.භූමිකම්පාවභූමිකම්පාවේ අපිකේන්ද්‍රය සන්රිකු沖 වෙරළාශ්‍රිත මුහුදයි.මියගි දිස්ත්‍රික්කයේ කුරිහර නගරයේ දී කම්පන ප්‍රබලතාවය 7, උපරිම ත්වරණය 2933 Gal ක කම්පනයක් නිරීක්ෂණය කල අතර මෙම කම