LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
නවාර්ගික භාෂාව කතා කරයි.[102][104] බොහෝ පෘතුගීසි සහ මෙස්ටිකෝස් කථිකයන්ට අප්‍රිකානු භාෂාවන්ගෙන් එකක් සහ අමතර භාෂා ලෙස ක්‍රියෝල් ඇත. ජනවාර්ගික අප්‍රිකානු භාෂා ඔවුන්ගේ අඩු කීර්තිය තිබියදීත්, ඕනෑම තත්වයක් තුළ අධෛර්යමත් නොවේ. මෙම භාෂා එකම ජනවාර්ගික පසුබිමක පුද්ගලයින් අතර සම්බන්ධකය වන අතර දිනපතා ගම්වල, අසල්වැසියන් හෝ මිතුරන් අතර, සාම්ප්‍රදායික හා ආගමික උත්සවවලදී මෙන්ම නාගරික සහ ග්‍රාමීය ජනතාව අතර සම්බන්ධතා සඳහාද භාවිතා වේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම භාෂා කිසිවක් ගිනි-බිසවුහි ප්‍රමුඛ නොවේ.[102]ගිනි-බිසවු ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන ජාතීන්ගෙන් වට වී ඇති නිසා ප්‍රංශ භාෂාව පාසල්වල විදේශීය භාෂාවක් ලෙස උගන්වයි.[98] ගිනි-බිසවු යනු ෆ්‍රැන්කොෆෝනි හි පූර්ණ සාමාජිකයෙකි.[105]ආගම්ගිනි බිසවු හි ආගම් (CIA, 2020 est.)[106]ආගමප්‍රතිශතයඉස්ලාම්  46.1%ජන ආගම්  30.6%ක්‍රිස්තියානි  18.9%වෙනත්/අනුබද්ධ  4.4%විවිධ අධ්‍යයනවලින් පෙනී යන්නේ ගිනියා-බිසාවු හි ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා මඳක් අඩු ප්‍රමාණයක් මුස්ලිම් වන අතර සැලකිය යුතු සුළුතරයක් ජන ආගම් හෝ ක්‍රිස්තියානි ආගම අනුගමනය කරන බවයි. CIA World F
actbook හි 2020 ඇස්තමේන්තුවට අනුව ජනගහනය 46.1% මුස්ලිම්, 30.6% ජන ආගම් අනුගමනය කරන, 18.9% ක්‍රිස්තියානි, 4.4% වෙනත් හෝ අනුබද්ධ නොවන බව සඳහන් කර ඇත. 2010 දී, Pew පර්යේෂණ සමීක්ෂණයකින් තීරණය වූයේ ජනගහනය 45.1% මුස්ලිම් සහ 19.7% ක්‍රිස්තියානි, 30.9% ජන ආගම සහ 4.3 වෙනත් ඇදහිලි අනුගමනය කරන බවයි..[107][108] 2015 Pew-Templeton අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ ජනගහනය 45.1% මුස්ලිම්, 30.9% ජන ආගම් අදහන, 19.7% ක්‍රිස්තියානි සහ 4.3% අනුබද්ධ නොවන බවයි.[109] ARDA විසින් 2020 දී මුස්ලිම් ජනගහනයේ කොටස 44.7% ක් වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත. ජනගහනයෙන් 41.2% ක් ජනවාර්ගික ආගම් අදහන අය ලෙස ද 13% ක් ක්‍රිස්තියානීන් ලෙස ද ඇස්තමේන්තු කර ඇත.[110]ඉස්ලාමීය ඇඳුමින් සැරසී සිටින පිරිමින්, බෆාටා, ගිනි බිසවුමුස්ලිම්වරුන් අතර ආගමික අනන්‍යතාවය සම්බන්ධයෙන්, Pew වාර්තාවක් ගිනි බිසවුහි පවතින නිකායික අනන්‍යතාවයක් නොමැති බව තීරණය කළේය. ගිනි බිසවු ටැන්සානියාව, උගන්ඩාව, ලයිබීරියාව, නයිජීරියාව සහ කැමරූන් වැනි අනෙකුත් උප සහරානු රටවල් සමඟ මෙම වෙනස බෙදාහදා ගත්තේය.[111] මෙම Pew පර්යේෂණය ද ප්‍රකාශ කළේ මෙම නිශ්චිත අධ්‍යයනයේ කිසිදු පැහැදිලි ආධිපත
්‍ය නිකායික අනන්‍යතාවයක් නොමැති බව ප්‍රකාශ කරන ලද රටවල් වැඩි වශයෙන් සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත්තේ උප සහරා අප්‍රිකාවේ බවයි.[112] තවත් Pew වාර්තාවක්, ලෝක ආගම්වල අනාගතය, 2010 සිට 2050 දක්වා ඉස්ලාම් භක්තිකයින් ගිනි බිසවු හි ජනගහනයෙන් ඔවුන්ගේ කොටස වැඩි කරනු ඇතැයි පුරෝකථනය කරයි.[109]බොහෝ නිවැසියන් සාම්ප්‍රදායික අප්‍රිකානු විශ්වාසයන් සමඟ ඔවුන්ගේ පිළිවෙත් ඒකාබද්ධ කරමින් ඉස්ලාමීය සහ ක්‍රිස්තියානි ඇදහිලිවල සමමුහුර්ත ආකාර භාවිතා කරයි.[113][114] උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල මුස්ලිම්වරුන් ආධිපත්‍යය දරන අතර ක්‍රිස්තියානුවන් දකුණේ සහ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල ආධිපත්‍යය දරයි. රෝමානු කතෝලික පල්ලිය බොහෝ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාවට හිමිකම් කියයි.[115]ජාත්‍යන්තර ආගමික නිදහස පිළිබඳ 2021 එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්තාවේ[116] සඳහන් වන්නේ විවිධ ආගමික ප්‍රජාවන්ගේ නායකයින් දැනට පවතින ප්‍රජාවන් අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම ඉවසා සිටින බව විශ්වාස කරන නමුත් රට තුළ නැඟී එන ආගමික මූලධර්මවාදය පිළිබඳ යම් කනස්සල්ලක් ප්‍රකාශ කරන බවයි. 2022 ජුලි මාසයේ දී, වැඩි වශයෙන් මුස්ලිම්වරුන් වෙසෙන ගැබු ප්‍රදේශයේ කතෝලික දේවස්ථානයක් විනාශ කරන ලද සිද්ධියක්,
ඉස්ලාමීය අන්තවාදය රට තුළට රිංගා ගත හැකි බවට ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාව අතර කනස්සල්ලක් ඇති කළේය. කෙසේ වෙතත්, තවත් එවැනි සිදුවීම් සිදුවී නොමැති අතර, ඉස්ලාමීය අන්තවාදීන් සමඟ සෘජු සම්බන්ධතා මතුවී නොමැත.[117]සෞඛ්‍ය2008 දී ගිනි බිසවු හි උපත ලද ගැහැණු දරුවෙකුගේ ආයු අපේක්ෂාව පිළිබඳ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ ඇස්තමේන්තුව අවුරුදු 49 ක් සහ පිරිමි ළමයෙකු සඳහා අවුරුදු 47 ක් විය.[118] 2016 දී ආයු අපේක්ෂාව පිරිමින් සඳහා 58 ක් සහ කාන්තාවන් සඳහා 61 ක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත.[119]වැඩිහිටි ජනගහනය අතර HIV ආසාදනය පැතිරීම 1.8%කි.[120] අලුත උපන් බිළිඳුන් වෙත සම්ප්‍රේෂණය වීම වැලැක්වීම සඳහා ආසාදිත ගර්භනී කාන්තාවන්ගෙන් 20%කට පමණක් ප්‍රතිවෛරස් ආවරණයක් ලැබේ.[121]මැලේරියාව තවත් පදිංචිකරුවන් මරා දමයි; ජනගහනයෙන් 9%ක් ආසාදන වාර්තා කර ඇත,[122] එය ඒඩ්ස් මෙන් තුන් ගුණයක මරණ ඇති කරයි.[123] 2008 දී, මැලේරියා නාශක දැල් යට හෝ මැලේරියා මර්දන ඖෂධ සඳහා ප්‍රවේශය තිබුණේ පහට අඩු දරුවන්ගෙන් අඩකටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයකි.[124]අවට රටවල අනුපාතය අඩු වුවද, 2012 නොවැම්බර් මාසයේදී කොලරා අනුපාතය ඉහළ යන බව වාර්තා වූ අතර, රෝගීන් 1,500 ක් සහ මර
ණ 9 ක් වාර්තා විය. 2008 දී ගිනි බිසවු හි කොලරා වසංගතයක් 14,222 ක් පීඩාවට පත් වූ අතර 225 ක් මිය ගියේය.[125]අධ්‍යාපනයබිසවු හි යුනිවර්සිඩේඩ් ලුසෝෆෝනා (ඉහළ). ගිනි බිසවු හි බිබ්ලියෝටෙකා ජොවෙම්, බයිරෝ ද අජුඩා හි ශිෂ්‍යයින්. (පහළ)වයස අවුරුදු 7 සිට 13 දක්වා අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය වේ.[126] වයස අවුරුදු තුනත් හයත් අතර ළමුන් සඳහා පෙර පාසල් අධ්‍යාපනය වෛකල්පිත වන අතර එහි මුල් අවධියයි. අධ්‍යාපනයේ මට්ටම් පහක් ඇත: පෙර පාසල්, මූලද්‍රව්‍ය සහ අනුපූරක මූලික අධ්‍යාපනය, සාමාන්‍ය සහ අනුපූරක ද්විතීයික අධ්‍යාපනය, සාමාන්‍ය ද්විතීයික අධ්‍යාපනය, තාක්ෂණික හා වෘත්තීය ඉගැන්වීම සහ උසස් අධ්‍යාපනය (විශ්ව විද්‍යාල සහ විශ්ව විද්‍යාල නොවන). මූලික අධ්‍යාපනය ප්‍රතිසංස්කරණයට ලක්ව ඇති අතර, දැන් වසර හයක අධ්‍යාපනයෙන් සමන්විත තනි චක්‍රයක් සාදයි. ද්විතීයික අධ්‍යාපනය බහුලව පවතින අතර චක්‍ර දෙකක් ඇත (7 සිට 9 දක්වා පන්ති සහ 10 සිට 11 දක්වා). Centro de Formação São João Bosco (2004 සිට) සහ Centro de Formação Luís Inácio Lula da Silva (2011 සිට) ඇතුළුව පෞද්ගලික පාසල් පිරිනැමීම් විවෘත කර ඇති නමුත්, රාජ්‍ය ආයතනවල වෘත්තීය අධ්‍යාප
නය ක්‍රියාත්මක නොවේ.[102]උසස් අධ්‍යාපනය සීමා සහිත වන අතර බොහෝ දෙනා විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබීමට කැමැත්තක් දක්වන අතර සිසුන් පෘතුගාලයට ඇතුළත් වීමට කැමැත්තක් දක්වයි.[102] කියුබාව විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන සහ විවිධ නගරවල ක්‍රියාත්මක වන ආයතනික වශයෙන් ස්වාධීන නීති පීඨයක් මෙන්ම වෛද්‍ය පීඨයක් ද ඇති විශ්ව විද්‍යාල ගණනාවක් ඇත.ළමා ශ්‍රමය ඉතා සුලභ වේ.[127] පිරිමි ළමයින් බඳවා ගැනීම ගැහැණු ළමයින්ට වඩා වැඩි ය. 1998 දී, දළ ප්‍රාථමික බඳවා ගැනීමේ අනුපාතය 53.5%ක් වූ අතර, කාන්තාවන් (40%) හා සසඳන විට පිරිමි (67.7%) සඳහා ඉහළ බඳවා ගැනීමේ අනුපාතයක් විය.[127]නොවිධිමත් අධ්‍යාපනය ප්‍රජා පාසල් සහ වැඩිහිටියන්ගේ ඉගැන්වීම් මත කේන්ද්‍රගත වේ.[102] 2011 දී සාක්ෂරතා අනුපාතය 55.3% (පිරිමි 68.9% සහ ගැහැණු 42.1%) ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත.[128]ගැටුම්සාමාන්‍යයෙන්, ගිනියා-බිසාවු හි විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් සාමකාමීව සහජීවනයෙන් ජීවත් වන නමුත් ගැටුම් ඇති වූ විට, ඔවුන් ගොඩබිමට ප්‍රවේශ වීම වටා කැරකීමට නැඹුරු වෙති.[129]සංස්කෘතියගිනියා-බිසාවු හි දෙවන විශාලතම නගරය, ගැබුබිසවු වරායකැචු හි සාඕ විසෙන්ටේ පාලමබිසග
ෝස් දූපත් වල හෝටල්බිසවු හි සැණකෙළියක්ජාතික ගායක මැනේකාස් කොස්තාමාධ්‍යගිනි බිසවු හි ජනමාධ්‍ය මුද්‍රණ, ගුවන්විදුලිය, රූපවාහිනිය සහ අන්තර්ජාලය ඇතුළත් වේ. "Conselho Nacional de Comunicação Social පුවත්පත් නියාමනය කරයි."[130] රජය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ගිනි බිසවු ජාතික ගුවන් විදුලිය 1973 දී ආරම්භ වූ අතර ගිනි බිසවු රූපවාහිනිය 1987 දී ආරම්භ විය.සංගීතයගිනි බිසවු හි සංගීතය සාමාන්‍යයෙන් රටේ ප්‍රාථමික සංගීත අපනයනය වන බහු රිද්මයානුකූල ගුම්බේ ප්‍රභේදය සමඟ සම්බන්ධ වේ. කෙසේ වෙතත්, සාමාන්‍යයෙන් සමමුහුර්තවාදී අප්‍රිකානු රටවල පවා ප්‍රධාන ධාරාවේ ප්‍රේක්ෂකයන්ගෙන් ගුම්බේ සහ අනෙකුත් ප්‍රභේදයන් ඉවත් කිරීමට සිවිල් නොසන්සුන්තාව සහ අනෙකුත් සාධක එකතු වී ඇත.[131]කබාසා යනු ගිනියා-බිසාවු හි ප්‍රාථමික සංගීත භාණ්ඩය වන අතර,[132] එය අතිශය වේගවත් හා රිද්මයානුකූලව සංකීර්ණ නර්තන සංගීතයේ භාවිතා වේ. පෘතුගීසි පාදක වූ ක්‍රියෝල් භාෂාවක් වන ගිනි බිසවු ක්‍රියෝල් භාෂාවෙන් සෑම විටම පාහේ පද රචනය වන අතර, එය බොහෝ විට හාස්‍ය සහ මාතෘකා, වර්තමාන සිදුවීම් සහ මතභේද වටා කැරකෙයි.[133]ගුම්බේ යන වචනය සමහර විට සා
මාන්‍ය ලෙස භාවිතා වේ, රටේ ඕනෑම සංගීතයක් හැඳින්වීමට, එය විශේෂයෙන් සඳහන් කරන්නේ රටේ ජන සංගීත සම්ප්‍රදායන් දහයක් පමණ ඒකාබද්ධ කරන අද්විතීය ශෛලියකට ය.[134] ටීනා සහ ටින්ගා වෙනත් ජනප්‍රිය ප්‍රභේද වන අතර, ජන සම්ප්‍රදායන් තුළ අවමංගල්‍ය, ආරම්භ කිරීම් සහ වෙනත් චාරිත්‍ර වාරිත්‍රවල භාවිතා වන චාරිත්‍රානුකූල සංගීතය මෙන්ම බලන්ට බ්‍රොස්කා සහ කුසුන්ඩේ, මැන්ඩිංගා ජම්බඩොන් සහ බිසගෝස් දූපත් වල කුන්දරේ ශබ්දය ඇතුළත් වේ.[135]සාමාන්‍ය කෑම අතර සුප් සහ ස්ටූ ඇතුළත් වේ. සාමාන්‍ය අමුද්‍රව්‍ය වන්නේ අල, බතල, මඤ්ඤොක්කා, ළූණු, තක්කාලි සහ කෙසෙල්. කුළුබඩු, ගම්මිරිස් සහ මිරිස් ආහාර පිසීමේදී භාවිතා වේ, Aframomum melegueta බීජ (ගිනියා ගම්මිරිස්) ඇතුළුව.[136]සිනමාවෆ්ලෝරා ගෝමස් ජාත්‍යන්තර කීර්තිමත් චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරියකි; ඔහුගේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ චිත්‍රපටය වන්නේ Nha Fala (මගේ හඬ) ය.[137] ගෝමස්ගේ Mortu Nega (මරණය ප්‍රතික්ෂේප විය) (1988)[138] යනු ගිනි බිසවු හි මෙතෙක් නිපදවූ පළමු ප්‍රබන්ධ චිත්‍රපටය සහ දෙවන වෘතාන්ත චිත්‍රපටයයි.[138] (පළමු වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය වූයේ 1987 දී අධ්‍යක්ෂක Umban u'Kest (fr) විසින් N’tturudu වි
සිනි.) FESPACO 1989 දී මෝර්ටු නෙගා කීර්තිමත් ඔමරු ගණ්ඩා ත්‍යාගය දිනා ගත්තේය. 1992 දී ගෝමස් විසින් උඩ්ජු අසුල් ඩි යොන්ටා[139] අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද අතර එය 1992 කෑන්ස් සිනමා උළෙල[140] හි Un Certain Regard කොටසේ තිරගත විය. ගෝමස් අප්‍රිකාව කේන්ද්‍ර කරගත් බොහෝ සිනමා උළෙලවල මණ්ඩලවල ද සේවය කර ඇත.[141] නිළි බබෙටිඩා සද්ජෝ උපත ලැබුවේ ගිනි බිසවු හි බෆාටා හි ය.[142]ක්‍රීඩාපාපන්දු යනු ගිනි බිසවු හි වඩාත් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාවයි. ගිනි බිසවු ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම Federação de Futebol da Guiné-Bissau හි අධිකාරිය යටතේ පවතී. ඔවුන් අප්‍රිකානු පාපන්දු සම්මේලනයේ (CAF) සහ FIFA හි සාමාජිකයෝ වෙති.මේවාද බලන්නAfrica ද්වාරයOutline of Guinea-BissauIndex of Guinea-Bissau-related articlesසටහන්↑ Autonomous sector.යොමු කිරීම්↑ "Africa :: GUINEA-BISSAU". CIA The World Factbook. 12 July 2022.↑ https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/5bfee58e-abcd-5eca-87ef-5b56076382d1/content&ved=2ahUKEwjM48TG_-iCAxXSjqQKHQDECVgQFnoECCgQAQ&usg=AOvVaw0fI5yosicBe
4P3HctJZgHr↑ "Guinea-Bissau" – Field Listing: Nationality. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 26 ජූනි 2015 at the Wayback Machine The World Factbook 2013–14. Washington, DC: Central Intelligence Agency, 2013. Retrieved 15 July 2015.↑ "Guinea-Bissau". The World Factbook (2024 ed.). Central Intelligence Agency. සම්ප්‍රවේශය 22 June 2023.↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 "Guinea-Bissau". International Monetary Fund. 11 November 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 18 October 2018.↑ "Gini Index coefficient". CIA World Factbook. සම්ප්‍රවේශය 20 August 2021.↑ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. 2020-12-15 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 16 December 2020.↑ "Overview". World Bank. සම්ප්‍රවේශය 26 January 2021.↑ 9.0 9.1 9.2 "Guinea-Bissau – Country Profile – Nations Online Project". www.nationsonline.org. සම්ප්‍රව
ේශය 26 January 2021.↑ Bowman, Joye L. (22 January 2009). "Abdul Njai: Ally and Enemy of the Portuguese in Guinea-Bissau, 1895–1919". The Journal of African History. 27 (3): 463–479. doi:10.1017/S0021853700023276. S2CID 162344466.↑ Corbin, Amy; Tindall, Ashley. "Bijagós Archipelago". Sacred Land Film Project. සම්ප්‍රවේශය 2 November 2022.↑ "Guinea-Bissau: Swearing-in of new President unlikely to bring stability, says UN representative". UN News. 14 February 2020. සම්ප්‍රවේශය 23 September 2020.↑ Handem, Myrna (2015). Portuguese, Creole, or Both: The Problematic of Language Choice in the Republic of Guinea-Bissau. The Social, Political and Economic Implications of Language Choice (Ph. D. thesis). Howard University.↑ "Africa: Guinea-Bissau". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 22 October 2020 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 1 January 2020.↑ "Chapter 1: Religious Affiliation". Tolerance and Tension: Islam and Christianity in Sub-Saharan Africa (Re
port). Pew Research Center. 15 April 2010.↑ 16.0 16.1 16.2 "Early history". Encyclopedia Britannica. සම්ප්‍රවේශය 20 August 2023.↑ 17.00 17.01 17.02 17.03 17.04 17.05 17.06 17.07 17.08 17.09 17.10 17.11 17.12 17.13 17.14 17.15 17.16 17.17 17.18 17.19 Rodney, Walter Anthony (May 1966). "A History of the Upper Guinea Coast, 1545–1800" (PDF). Eprints. 2020-03-07 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 24 November 2022.↑ 18.0 18.1 18.2 18.3 18.4 Schoenmakers, Hans (1987). "Old Men and New State Structures in Guinea-Bissau". The Journal of Legal Pluralism and Unofficial Law (ඉංග්‍රීසි බසින්). 19 (25–26): 99–138. doi:10.1080/07329113.1987.10756396.↑ Nanque, Neemias Antonio (2016). Revoltas e resistências dos Papéis da Guiné-Bissau contra o Colonialismo Português – 1886–1915 (PDF) (Trabalho de conclusão de curso). Universidade da Integração Internacional da Lusofonia Afro-Brasileira. 2022-09-20 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 24 Novem
ber 2022.↑ 20.0 20.1 20.2 20.3 20.4 20.5 20.6 20.7 20.8 20.9 Lobban, Richard Andrew Jr.; Mendy, Peter Karibe (2013). Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau (4th ed.). Lanham: Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-5310-2.↑ Bowman, Joye L. (22 January 2009). "Abdul Njai: Ally and Enemy of the Portuguese in Guinea-Bissau, 1895–1919". The Journal of African History. 27 (3): 463–479. doi:10.1017/S0021853700023276. S2CID 162344466.↑ Mendy, Peter Karibe; Jr, Richard A. Lobban (17 October 2013). Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau (ඉංග්‍රීසි බසින්). Scarecrow Press. p. 160. ISBN 978-0-8108-8027-6.↑ Barry, Boubacar (1998). Senegambia and the Atlantic slave trade. Cambridge, UK: Cambridge University Press. p. 21.↑ 24.0 24.1 24.2 Wright, Donald R (1987). "The Epic of Kalefa Saane as a guide to the Nature of Precolonial Senegambian Society-and Vice Versa". History in Africa. 14: 287–309. doi:10.2307/3171842. JSTOR 3171842. S2CID 162851641.↑ Page, Willie F.
(2005). Davis, R. Hunt (ed.). Encyclopedia of African History and Culture. Vol. III (Illustrated, revised ed.). Facts On File. p. 92.↑ "Kaabu Oral History Project Proposal" (PDF). African Union Common Repository. 20 June 1980. සම්ප්‍රවේශය 24 November 2022.↑ Hair, P. E. H. (1994). "The Early Sources on Guinea" (PDF). History in Africa. 21: 87–126. doi:10.2307/3171882. JSTOR 3171882. S2CID 161811816 – via Cambridge University Press.↑ 28.0 28.1 28.2 "HISTORY OF GUINEA-BISSAU". www.historyworld.net. සම්ප්‍රවේශය 26 January 2021.↑ "British Library – Endangered Archive Programme (EAP)". inep-bissau.org. 18 March 1921. 4 March 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 22 June 2013.↑ Gale Group. (2017). Guinea-Bissau. In M. S. Hill (Ed.), Worldmark encyclopedia of the nations (14th ed., Vol. 2, pp. 379–392). Gale.↑ Brittain, Victoria (17 ජනවාරි 2011). "Africa: a continent drenched in the blood of revolutionary heroes". The Guardian. London. 17 ජනවාරි 2017 දින පැවති ම
ුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 දෙසැම්බර් 2016.↑ Benzinho, Joana; Rosa, Marta (December 2015). Discovering Guinea-Bissau (PDF). NGO afectos com Letra. p. 29. ISBN 978-989-20-6315-7. 2017-01-05 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 20 September 2019.↑ Johnson, Thomas A. (11 September 1974). "Portugal Formally Grants Guinea‐Bissau Freedom". The New York Times. සම්ප්‍රවේශය 26 June 2021.↑ Ratiu, Ion; Rațiu, Ion (1975). Ion Rațiu, Foreign Affairs Publishing Company, 1975, Contemporary Romania: Her Place in World Affairs, p. 90. Foreign Affairs Publishing Company. ISBN 9780900380167.↑ "RFE/RL, 1979. Radio Free Europe Research, Volume 4, Issues 15–27". April 1979.↑ Mourão, Daniele Ellery (April 2009). "Guiné-Bissau e Cabo Verde: identidades e nacionalidades em construção". Pro-Posições (පෘතුගීසි බසින්). 20: 83–101. doi:10.1590/S0103-73072009000100006. ISSN 1980-6248.↑ Agency, Central Intelligence (2013-01-04). The World Factbook 2012-13 (ඉංග
්‍රීසි බසින්). U.S. Executive Office of the President. p. 311. ISBN 978-0-16-091142-2.↑ Berg, Tiago José (2012-11-26). Hinos de todos os países do mundo (ඉංග්‍රීසි බසින්). Panda Books. p. 178. ISBN 9788578881917.↑ Diario, Nós (16 December 2016). "Literatura para a militância nacional: hinos da lusofonia". Nós Diario (ගැලීසියානු බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2022-01-24.↑ "Tobias Engel, A sina da instabilidade, biblioteca diplo". 3 March 2022 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 3 March 2022.↑ Uppsala Conflict Data Program Conflict Encyclopedia, Guinea Bissau: government, in depth, Negotiations, Veira's surrender and the end of the conflict සංරක්ෂණය කළ පිටපත 31 දෙසැම්බර් 2013 at the Wayback Machine, viewed 12 July 2013,↑ Guinea-Bissau's Kumba Yala: from crisis to crisis සංරක්ෂණය කළ පිටපත 16 ජූලි 2012 at the Wayback Machine. Afrol.com. Retrieved 22 June 2013.↑ Smith, Brian (27 September 2003) "US and UN give tacit backing to Guinea Bissau coup" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 27 ඔක්තෝබ
ර් 2012 at the Wayback Machine, Wsws.org, September 2003. Retrieved 22 June 2013↑ "Armed forces chief killed as soldiers mutiny over pay arrears". The New Humanitarian. 7 October 2004. සම්ප්‍රවේශය 28 October 2022.↑ GUINEA-BISSAU: Vieira officially declared president සංරක්ෂණය කළ පිටපත 25 අගෝස්තු 2012 at the Wayback Machine. irinnews.org (10 August 2005).↑ "Army man wins G Bissau election". BBC News. London. 28 ජූලි 2005. 27 ජූනි 2006 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 ජනවාරි 2010.↑ Guinea Bissau vote goes smooth amid hopes for stability. AFP via Google.com (16 November 2008). Retrieved 22 June 2013.↑ Balde, Assimo (24 November 2008). "Coup attempt fails in Guinea-Bissau". London: The Independent UK independent.co.uk. 15 May 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 28 June 2010.↑ "Soldiers kill fleeing President". Archived from the original on 8 March 2009. සම්ප්‍රවේශය 2 March 2009.{{cite web}}:  CS1 maint: bot: original URL status u
nknown (link). news.com.au (2 March 2009).↑ Elections, Guinea-Bissau (27 May 2009). "On the Radio Waves in Guinea-Bissau". swisspeace. 8 December 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 7 February 2010.↑ "Já foi escolhida a data para a realização das eleições presidenciais entecipadas". Bissaudigital.com. 1 April 2009. 21 January 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 26 June 2010.↑ Dabo, Alberto (29 July 2009). "Sanha wins Guinea-Bissau presidential election". Reuters. සම්ප්‍රවේශය 17 December 2020.↑ "Tiny Guinea-Bissau becomes latest West African nation hit by coup". Bissau. 12 අප්‍රේල් 2012. 13 අප්‍රේල් 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 14 අප්‍රේල් 2012.↑ Embalo, Allen Yero (14 April 2012). "Fears grow for members of toppled G.Bissau government". Agence France-Presse. Archived from the original on 3 March 2014. සම්ප්‍රවේශය 2 May 2012.{{cite news}}:  CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)↑ "Guinea-Bissau
opposition vows to reach deal with junta | Radio Netherlands Worldwide". Rnw.nl. 15 April 2012. 12 October 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2 May 2012.↑ Tasamba, James (29 November 2019). "Guinea-Bissau's leader concedes election defeat". Anadolu Agency. සම්ප්‍රවේශය 14 June 2021.↑ "Guinea-Bissau: Former PM Embalo wins presidential election". BBC news. 1 January 2020. සම්ප්‍රවේශය 14 June 2021.↑ "Fears of Guinea-Bissau coup attempt amid gunfire in capital". The Guardian. 1 February 2022. සම්ප්‍රවේශය 1 February 2022.↑ "Heavy gunfire heard near presidential palace in Guinea-Bissau". www.aljazeera.com. සම්ප්‍රවේශය 1 February 2022.↑ "Gunfire near government house in Guinea-Bissau". France 24. 1 February 2022. සම්ප්‍රවේශය 1 February 2022.↑ Dabo, Alberto (2 February 2022). "Six killed in failed coup in Guinea-Bissau". Reuters. සම්ප්‍රවේශය 2 February 2022.↑ "Guinea-Bissau president says 'many' dead after 'failed attack against democracy'". France 24. 1 Feb
ruary 2022. සම්ප්‍රවේශය 1 February 2022.↑ 63.0 63.1 Portugal, Rádio e Televisão de (7 February 2022). "Rádio Capital, na Guiné-Bissau, atacada por grupo de homens armados". Rádio Capital, na Guiné-Bissau, atacada por grupo de homens armados (පෘතුගීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 13 February 2022.↑ 64.0 64.1 "Guiné-Bissau vive 'clima de terror'". Jornal SOL (පෘතුගීසි බසින්). 13 February 2022. සම්ප්‍රවේශය 13 February 2022.↑ Staff writer (26 October 2022). "Ukraine interested in building multifaceted relations with African countries – Zelenskyy after meeting with President of Guinea-Bissau". President of Ukraine Official Website. සම්ප්‍රවේශය 3 September 2023.↑ 66.0 66.1 "Guinea-Bissau (09/03)". U.S. Department of State. සම්ප්‍රවේශය 26 January 2021.↑ Tasamba, James (29 November 2019). "Guinea-Bissau's leader concedes election defeat". Anadolu Agency. සම්ප්‍රවේශය 14 June 2021.↑ Guinea-Bissau Supreme Court සංරක්ෂණය කළ පිටපත 23 ජනවාරි 2012 at the Wayback Machine. Stj.pt. Retrieved 22 June
2013.↑ Guinea-Bissau Political Parties සංරක්ෂණය කළ පිටපත 9 මැයි 2013 at the Wayback Machine. Nationsencyclopedia.com. Retrieved 22 June 2013.↑ "CPLP – Comunidade dos Países de Língua Portuguesa – Histórico – Como surgiu?". www.cplp.org. සම්ප්‍රවේශය 26 January 2021.↑ "Guinea-Bissau – The World Factbook". www.cia.gov. සම්ප්‍රවේශය 26 January 2021.↑ "Chapter XXVI: Disarmament – No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons". United Nations Treaty Collection. 7 July 2017.↑ "Administrative Map of Guinea-Bissau 1200 pixel – Nations Online Project". www.nationsonline.org. සම්ප්‍රවේශය 26 January 2021.↑ 74.0 74.1 "Guinea-Bissau Maps & Facts". WorldAtlas. සම්ප්‍රවේශය 26 January 2021.↑ 75.0 75.1 75.2 "Guinea-Bissau Maps & Facts". WorldAtlas. සම්ප්‍රවේශය 26 January 2021.↑ "Coordinates of Guinea-Bissau". GeoDatos. 2021. සම්ප්‍රවේශය 25 February 2021.↑ 77.0 77.1 "Guinea-Bissau" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 28 දෙසැම්බර් 2010 at the Wayback Machine, CIA the World Factbook, Cia.gov. Retrieved
5 February 2012.↑ Nossiter, Adam (4 November 2009) "Bijagós, a Tranquil Haven in a Troubled Land", The New York Times, 8 November 2009↑ Dinerstein, Eric; Olson, David; Joshi, Anup; Vynne, Carly; Burgess, Neil D.; Wikramanayake, Eric; Hahn, Nathan; Palminteri, Suzanne; Hedao, Prashant; Noss, Reed; Hansen, Matt; Locke, Harvey; Ellis, Erle C; Jones, Benjamin; Barber, Charles Victor; Hayes, Randy; Kormos, Cyril; Martin, Vance; Crist, Eileen; Sechrest, Wes; Price, Lori; Baillie, Jonathan E. M.; Weeden, Don; Suckling, Kierán; Davis, Crystal; Sizer, Nigel; Moore, Rebecca; Thau, David; Birch, Tanya; Potapov, Peter; Turubanova, Svetlana; Tyukavina, Alexandra; de Souza, Nadia; Pintea, Lilian; Brito, José C.; Llewellyn, Othman A.; Miller, Anthony G.; Patzelt, Annette; Ghazanfar, Shahina A.; Timberlake, Jonathan; Klöser, Heinz; Shennan-Farpón, Yara; Kindt, Roeland; Lillesø, Jens-Peter Barnekow; van Breugel, Paulo; Graudal, Lars; Voge, Maianna; Al-Shammari, Khalaf F.; Saleem, Muhammad (2017).
"An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.↑ Guinea-Bissau Climate සංරක්ෂණය කළ පිටපත 9 මැයි 2013 at the Wayback Machine. Nationsencyclopedia.com. Retrieved 22 June 2013.↑ Grantham, H. S.; Duncan, A.; Evans, T. D.; Jones, K. R.; Beyer, H. L.; Schuster, R.; Walston, J.; Ray, J. C.; Robinson, J. G.; Callow, M.; Clements, T.; Costa, H. M.; DeGemmis, A.; Elsen, P. R.; Ervin, J.; Franco, P.; Goldman, E.; Goetz, S.; Hansen, A.; Hofsvang, E.; Jantz, P.; Jupiter, S.; Kang, A.; Langhammer, P.; Laurance, W. F.; Lieberman, S.; Linkie, M.; Malhi, Y.; Maxwell, S.; Mendez, M.; Mittermeier, R.; Murray, N. J.; Possingham, H.; Radachowsky, J.; Saatchi, S.; Samper, C.; Silverman, J.; Shapiro, A.; Strassburg, B.; Stevens, T.; Stokes, E.; Taylor, R.; Tear, T.; Tizard, R.; Venter, O.; Visconti, P.; Wang, S.; Watson, J. E. M. (2020). "Anthropogenic modification of forests means
only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material". Nature Communications. 11 (1): 5978. Bibcode:2020NatCo..11.5978G. doi:10.1038/s41467-020-19493-3. ISSN 2041-1723. PMC 7723057. PMID 33293507.↑ Bauer, H., Packer, C., Funston, P.F., Henschel, P. & Nowell, K. 2016. Panthera leo (errata version published in 2017). The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T15951A115130419. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T15951A107265605.en.↑ Breider, Menno J.; Goedmakers, Annemarie; Wit, Piet; Niezing, Gerco S.; Sila, Amadu (2016). "Recent records of wild cats in the Boé sector of Guinea Bissau" (PDF). CATnews. 63: 15–17.↑ World Bank profile සංරක්ෂණය කළ පිටපත 11 නොවැම්බර් 2012 at the Wayback Machine. World Bank.org (31 May 2013). Retrieved 22 June 2013.↑ "Guinea-Bissau country profile". BBC News. 2 March 2020. සම්ප්‍රවේශය 26 January 2021.↑ The Economist (2007). Pocket World in Figures (2008 ed.). London: Profile Books. ISBN 978-1861978448.↑ Guinea-Bis