LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
. මෙම ගැමි ප්‍රධානියා ඒ වන විට අනුරාධපුරයේ එළාරට තුටු පඩුරු යවමින් සිටි කෙනෙකි. රජුගේ උපාය ශිලි බවත් කණ්ඩුලගේ නිර්භීත භාවයත් යුද්ධයේ ජයග්‍රහණයට ඉවහල් විය. යුද්ධය උච්චස්ථානයට පැමිණියේ අනුරාධපුරයේ නැගෙන හිර දොරටුවේදීය. එහිදි කණ්ඩුල ඇතු අරා සිටි දුටුගැමුණු මහාපබ්බත නම් ඇතු අරා සිටි මහළු එළාර සමග සටන් කොට අවසා‍නයේ හෙල්ලකින් ඇන එළාර ජිවිතක්ෂයට පත් කළේය. මෙම සටන ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීම් වලින් එකකි.අනුරාධපුරයේදී ලත් දුටු ගැමුණුගේ ජයග්‍රහණය පෙර නොවු විරූ තත්ත්වයකට පත්වුයේ සම්පුර්ණයෙන් වාගේ ශ්‍රී ලංකාවේ පාලනය ඔහුට නතු වීම නිසයි. එසේ වුවත් එපමණකින් ඔහුගේ දුෂ්කර තත්වය නිම නොවිනි. ඔහු පරාජයට පත් කල එළාර චෝල අධිරාජ්‍යයෙන් පැමිණි රජ කෙනෙකු වුවත් ඔහු ඉතා යුක්ති ගරුක ධාර්මික රජේකු ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්වී තිබිණ. දුටු ගැමුණු වෙනත් අයට වඩා වෙනස් මගක් ගෙන මියගිය එළාර රජුට පුජනීයත්වයක් දෙනු පිණිස එළාරගේ දේහය ආදාහනය කර සොහොන් ගෙයක් තනවා එම සොහොනට ගරු කළ යුතු බවට නියෝග පැනවීය. තවදුරටත් කියතොත් ඔහුගේ කීරිතිමත් ජයග්‍රහණය ගැන මෙනෙහි කරද්දි ඔහුට සතුටක් නොදැනුනේ ලක්ෂ ගාණක් ජීවිත විනාශ වු හෙයිනි. මෙය සන
ාථ වන්නේ වංශ කථා වලට අනුව (68 සහ 69 අතර) ඔහු විසින් කළා ගේ සැළකෙන ස්ථුප, විහාර ආරාම, පුජනීය ස්ථාන ඇතුලු අප්‍රමාණ වු ආගමික ගොඩනැගිලි ගැන කල්පනා කරන විටය.පාලනය සහ ඉදිකිරීම් වැඩදුටුගැමුණු රජතුමාගේ කාලයේ ඔහු විසින් කරවන ලද අප්‍රමාණ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති හැරුණු විට ඔහුගේ පුතා සහ ඔහු අතර තිබුණු භේදය ද සැළකිය යුතු කරුණක් විය. ඔහුගේ පුතා සාලිය නොහොත් සාලිරාජකුමාර අශෝකමාලාදේවී නොහොත් අශෝකමාලා නම් රොඩී කුල තරුණියක හා පෙමින් වෙළුණේය. මෙම තරුණිය සිංහල සමාජය විසින් පහත් යයි සළකන රොඩී කුලයේ තරුණියකි. සාලිය ඇයගෙන් වෙන්වීමට අකමැති වී සිහසුන ද ප්‍රතික්ෂේප කළේය. රජු සහ පුතා අතර ඉන් පසු සිදු වූ සමගියක් ගැන මහා වංශයේ සඳහන් නොවෙතත් ජන කථාවල කියැවෙන්නේ රජතුමාගේ ආශීර්වාදය දෙදෙනාට ලැබුණු බවයි.ලක්දිව දුටුගැමුණු රජතුමාගේ රාජ්‍ය කාලය තුළ අරාබිය, පර්සියාව සහ සමහර බටහිර රටවල් සමග වෙළඳ සබඳතා ඉතා හොඳින් තිබුණු බව සඳහන් වේ. මෙයට රෝම රාජ්‍යය ද ඇතුළත් වූයේ යැයි කිව හැක. තමන්ගේ රාජ්‍ය බලය හොඳින් තහවුරු කර ගත් පසු දුටුගැමුණු රජතුමා විශාල ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති ආරම්භ කළේය. එයින් බොහොමයක් අද ද අනුරාධපුරයේ සුරැකිව
තිබේ. දුටුගැමුණු රජුගේ ජීවිතයේ සෑම දෙයක්ම මෙන් සෑම ඉදිකිරීමකම ආරම්භය හා සම්බන්ධ ඓතිහාසික ප්‍රබන්ධයක් තිබේ.  එයින් බොහොමයකින් පුරාණ සිංහල සමාජයේ තොරතුරු හා අභිලාෂයන් හෙළි වේ. මහාවංශයේ සඳහන් වන ප්‍රථම ගොඩනැගිලි අත්තිවාරම වන්නේ වර්තමාන මිරිසවැටිය ලෙසින් හැඳින්වෙන මරිචවට්ටි ස්ථූපයේ පාදමයි. ඓතිහාසික පුරාවෘත්තයන්හි දැක්වෙන පරිදි දුටුගැමුණු රජු තම අන්තඃපුර බිසවුන් සමඟ දිය කෙළි සඳහා තිසා වැවට යාමට ප්‍රථම ඔහුගේ කුන්තය වැව් වෙරළේ සිටුවා ඇත. (මෙම කුන්තයේ සර්වඥධාතු අඩංගුව තිබුණා යයි කියැවේ) ආපසු මාළිගාවට යාමට සුදානම් වී කුන්තය ආපසු ගැනීමට තැත් කළ නමුත් රජුට හෝ එතැන සිටි පිරිසගෙන් කිසිවෙකුට එය ආපසු ගැනීමට නොහැකි විය. මෙය විශේෂ ලක්ෂණයක් ලෙස සළකා කුන්තය වසා ස්ථූපයක් තැනීමට රජතුමා නියම කරන ලදී. දුටුගැමුණු රජතුමා ලෝහ ප්‍රාසාදය තැනීමට ද නියෝග කළේය. එය මහල් නමයකින් යුක්තව සංඝයා වහන්සේලා උදෙසා ඉදිකරන ලදී. තඹ තහඩු සහිත වහලකින් යුත් නිසා එයට ඒ නම ලැබිණ. භික්ෂුන් වහන්සේලා පිරිසක් එක් දෙව්ලොවකදී දුටු ප්‍රාසාදයක හැඩය ගෙන එය නිර්මාණය කරන ලදැයි කියවේ. එම භික්ෂූහු සැළසුම රතු ආසනික් වලින් ලිනන් රෙද්දක ඇඳ රජු වෙ
ත එවා ඇත. සමහර විට ඔහුගේ ඉතාම ප්‍රසිද්ධ නිර්මාණය මහාථූපය නොහොත් ස්වර්ණමාලී චෛත්‍යය ලෙසින් ද හැදින්වෙන රුවන්වැලි සෑය විය හැක. එය තනන ලද්දේ බුදුන්ගේ ද්‍රෝනයක් ධාතුන් වහන්සේලා නිදන් කිරීම පිණිසයි. එය තැනීම ආරම්භ කරන ලද්දේ වෙසක් මස පුර පසලොස්වක දිනකයි. (බුදුන්ගේ ඉපදීම, බුදුවීම හා පිරිනිවන්පෑම සිදු වූයේ වෙසක් පුර පසලොස්වක දිනයේදී ය.) කුඩු කරන ලද ගලක් අත්තිවාරම ලෙස යොදා ගැනුණි. ගල් නියම ස්ථානයට ඇතුළු කිරීමට ඇතුන්ගේ සහය ලබා ගැනුණි. මේ සඳහා යෙදූ ඇතුන්ගේ පාදවලට සම් ආවරණ යොදා තිබුණි. දුටුගැමුණු රජු තමාම ගොස් මෙම කාර්යයන් අධීක්ෂණය කළේය. ගොඩනැංවීම් කෙරෙන තැන්වල හිඳ ධාතු ගර්භය නිම කරන අයුරු සහ අසිරිමත් පෙළහර මැද ධාතුන් වහන්සේලා තැන්පත් කරන අයුරු ද බලා සිටි බව කියැවේ. ථූපයක් පිළිගැන්වීම පිළිබඳ විස්තර මහාවංශයේ 29 වෙනි පරිච්ඡේදයේ විස්තර කර ඇත. එහි සඳහන් වන අන්දමට ඉන්දියාවේ නොයෙක් ප්‍රදේශවලින් පැමිණි මහරහතන් වහන්සේලා ද ඉන්දු - ග්‍රීක භික්ෂූ නමක් වූ මහාධර්මරක්ෂිත හිමි යටතේ කොකේසස් හි ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවෙන් 30000 ක් වූ මහරහන්වහන්සේලා ඇතුළු ලක්ෂ ගණනින් ගිහි පැවිදි සැදැහැවත් පිරිස් පැමිණි බව මහාවංශයේ සඳහන්
වේ.තවත් සැළකිය යුතු කාර්යයන් අතරට (වර්තමාන බිහාරය) මුන්ඩේස්ශ්වරී හි ස්ථූපයක් තැනීම ද සඳහන් වේ.රජ තුමාගේ  නිර්මාණය න් සදහා දායකත්වය සැපයූ අය අතර දසමහ යෝධයන් ඉතා වැදගත් වේ.අනර්ඝ නිර්මාණ දායකත්වයඅනුරාධපුරය අලංකාර මෙන්ම ඵෙතිහාසික වටිනාකමක් ඇති නගරයක් ලෙස දියුණු කිරී‍‍මට දුටුගැමුණු රජතුමාගෙන් සිදුවුනු මෙහෙය ඉතා වැදගත්ය. මෙතුමා ඉදිකල පළවෙනි නිර්මාණය වන මිරිසවැටිය ‍ඉතා වැදගත්ය. ලෝවාමහාපාය නම් වූභික්ෂූන් වහන්සේලා උදෙසා ඉදිවුනු ලැගුම්ගෙය ද මෙතුමාගේ වැදගත් නිර්මාණයකි. තවද මෙතුමා ඉදිකළ රුවන්වැලිසෑය අග්‍රගන්‍ය නිර්මාණයකි. අනුරාධපුර නගරයෙ‍‍හි ‍පිහිටි පූජනීය දාගැබකි, රුවන්වැලිසෑය දාගැබ. ජනතා වන්දනා මානයට‍ ලක්වන මෙම පුජනීය ‍ස්ථූප, ගෘහ නිර්මාණ සහ ඉදිකිරීම් කර්මාන්තය අතින් පළමු ස්ථානයට‍ පත්ව ඇත.දුටුගැමුණු රජතුමා  නිර්මාණය කළ මෙම අනර්ඝ දාගැබ මහාථුප, ස්වර්ණමාලි ‍දාගැබ සහ රත්නමාලි මහ දාගැබ යන නම් වලින් ද ‍හැදින්වෙයි. රුවන්වැලිසෑ  ‍දාගැබ බුද්ධ පාදස්පර්ශයෙන් නැහැවුන සොලොස්මස්ථාන වලින් එකක් වන අතර අනුරාධපුර පුජනීය නගරයට අයත් අටමස්ථාන‍ වලින් ද එකකි. රුවන්වැලි ස්ථූපය උසම දාගැබ් වලින් එකක් වන අතර 20 වන සිය
වසේ ප්‍රතිසංස්කරණයෙන් පසුව උසින් අඩි 338 ක් වේ. වට ප්‍රමාණය (මුල් පේසාවේ) අඩි 942 ක් වෙයි. වට ප්‍රමාණය (ගර්භයේ මුල) අඩි 807 කි. රුවන්වැලිසෑයේ විවිධ අංගයන් වල උස,පළල,දිග ආදිය මෙසෙයි.(20 වන සියවසේ ප්‍රතිසංස්කරණයෙන් පසුව) (මිනුම් ඒකකය - අඩි)පාදම - 01එක් පේසා වළල්ලක් - 04තුන් මහල් පේසාව - 12ගර්භය - 150හතරැස් කොටුව - 37පැත්තක දිග -72දේවතා කොටුව (කොටස් දෙකකින් යුක්තයි) - 26කොත් කැරැල්ල (වළලු 44 ක් කැටයම් කර ඇත.) - 87කොත - 24චූඩා මාණික්‍යය - 1සලපතල මළුව (දිග) - 472ගජන් මළුව (වැලි මළුව) - 676පළල - 662ඇත් පවුරේ ඇති ඇතුන් ගණන - 338රුවන්වැලිසෑය ගොඩනැගීමමේ පිළිබඳව දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා විසින් වෙසක් දිනයක ලියන ලද ශිලා ලේඛනයකට අනුව දුටුගැමුණු රජතුමා විසින්  රුවන්වැලිසෑය දාගැබ නිර්මාණය කරන ලදි.පළමුව භූමිය මනින ලදි.රියන් 7ක් බිම හාරන ලදි.ගල් අඩිතාලමක් යොදන ලදි.මිටියෙන් තලා ගල් කඩන ලදි.ගල් බිම අතුරා අලින් ලවා පාගවා බිම සකසන ලදි.හිමාලෙයන් මැටි ගෙන්වා ගොඩනැගීම අරඹන ලදි.දාගැබ අංග නිර්මාණය ඇරඹුනි. ඉන්දියාවෙන් පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලාගේත් ලාංකීය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේත් පූර්ණ මගපෙන්වී
ම ලැබිණි. බුද්ධපරිනිර්වාණයෙන් පසු උන්වහන්සේගේ ධාතු රටවල් අටකට පිටත්කර අතර මෙම රටවල දාගැබ් තනවා ධාතු තැන්පත් කරන ලදි. ඉන් ලැබුන ධාතු රුවන්වැලිසෑය දාගැබ තුළ ද තැන්පත් කර ඇත.රජුගේ මරණයරුවන්වැලි මහා සෑය සාදා නිම කිරීමට පෙරාතුව දුටුගැමුණු රජතුමා රෝගාතුර විය. නමුත් රජුගේ ආශාව වූයේ වැඩ අවසන් වු දාගැබට වන්දනා කොට තම අවසන් හුස්ම හෙලීමයි.‍ මෙය දන්නා රජුගේ සොයුරු සද්ධාතිස්ස රජතුමා ගොඩනගමින් සිටි දාගැබ සුදු රෙදිවලින් වටකර වැඩ නිමකරන ලද අලංකාර රුවන්වැලිසෑය දාගැබ සේ දුටුගැමුණු රජතුමාට පෙන්වන ලදි. සත්‍ය වශයෙන්ම මෙය තමා නිර්මාණය කරන ලද රුවන්වැලිසෑය දාගැබ යැයි සිතූ රජු කිරි පැහැයෙන් බබළන දාගැබ දෙස බලාගෙනම ඵයට වදිමින්ම තම අවසන් හුස්ම පොද වා තලයට මුදා හැරියේය. පසුව තුසිත දෙව්ලොව දිව්‍ය රජකුව ඉපදුනා යැයි කියැවේ. පසුව සද්ධාතිස්ස රජතුමා විසින් වැඩනිමවා රුවන්වැලිසෑය දාගැබ වන්දනාමානයට පූජා කරන ලදි. අවසානයේදී සද්ධාතිස්ස රජතුමා ද තුසිත දෙව්ලොවම ඉපදුනු බව සදහන් වෙයි.අනාගත මෛත්‍රී බුදුන් කල උන්වහන්සේගේ දකුණත් සව්ලෙස දුටුගැමුණු රජතුමා ද වමත් සව්ලෙස සද්ධාතිස්ස රජතුමා ද කාවන්තිස්ස රජතුමා සහ විහාරමහා දේවිය අනාගත
මෛත්‍රී බුදුන්ගේ මව සහ පියා බව ද සදහන් වෙයි. කාවන්තිස්ස රජතුමාගේ බාලම සොයුරිය අනුලා කුමරිය මෛත්‍රී බෝධිසත්වයන්ගේ බිසව වන අතර දුටුගැමුණු රජතුමාගේ පුත් සාලිය කුමරා මෛත්‍රී බෝධිසත්වයන්ගේ පුතු බව ද සදහන් වෙයි. අනාගත මෛත්‍රී බුදුන්ගේ අග උපස්ථායිකාව වෙනු යැයි සැලකෙන්නේ  දුටුගැමුණු රජතුමාගේ මෙහෙසිය වූ රංමැණිකා දේවියයි. ශෝභා දේවියගේ දියණිය මෛත්‍රී බුදුන්‍ගේ උපස්ථායිකාවක් වන බව මහාවංශයේ ද සදහන් වෙයි‍.දුටුගැමුණු මුලාශ්‍ර වලින් සදහන් වන අකාරයට, වමත් ශාඛාව ඔහුගේ සහොදරයා යැයි සදහන් වේ. කෙසේවුවත් අග්‍ර ශාවකයන් බිහි විම එකම ස්ථානයකින් සහා එකම පවුලකින් සිදු නොවන බවත්, එය පෙර ආත්මභාව වල සිට පැමිනෙන බවත්, පරමි සම්පුර්ණ වීම සදහා යම් තැනක දකුණු ශඛාව පහල වේද, එම රටේ දකුනේ පලාත විය යුතුය. වම් ශාඛාව රටේ වම් පලාතෙන් විය යුතු යැයි, එසේම, මහා බොසතාණන් වහන්සේද වම් ශාඛාව; දකුණු ශාඛාව පහල වෙත්ම උන්වහන්සේද පහල වෙන බවත්,  ලංකාවෙ වෙසු මුනිවරු රිශිවරු සදහන් කරයි. නමුත් මෙය මහාවංශයේ සදහන් නොවේ.විශිෂ්ටත්වයතුන්සිංහලය ම ඵක්සේසත් කල පළමු මහා නිරිදාණන් වනුයේ දුටුගැමුණු රජතුමාය. මහා වංශයේ වීරයා ලෙස සිංහල වංශ කථා‍වෙහි මෙත
ුමා හැදින්වෙයි. විදේශීය ආක්‍රමණ වලින් රට ආරක්ෂා කර ගනිමින් සශ්‍රික රාජ්‍යයක් බිහිකිරීමෙහිලා මෙතුමා විශාල කාර්යක්  ඉටු කරන ලදි.මෙවාද බලන්න[[පලායෑම්]]<සීසර් කේතාංකයේ ක්‍රියාව වන්නේ සාමාන්‍ය අක්ෂර පෙළේ ඇති අකුරක් නියමිත ස්ථාන ගණනක් පහළින් ඇති අක්ෂරයකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමයි. මෙහි දක්වා ඇති උදාහරණයේ ප්‍රතිස්ථාපනය තුන්වන අකුර භාවිතයෙන් සිදුකර ඇත. සාමාන්‍ය අක්ෂර පෙළේ ඇති B අකුර E ලෙස කේතාංකයේ සටහන් වේ.ගුප්ත කේතකරණයේ (cryptography) එන ඉතාම ප්‍රසිද්ධ හා පහසුම ක්‍රමයක් ලෙස සීසර් කේතාංකය හෙවත් සීසර්ගේ කේතාංකය හැඳින්විය හැක . මෙහිදි හුදු පෙළෙ ඇති සෑම අකුරක්ම නියත අකුරු ගණනකට පසුව හෝඩියෙ ඇති වෙනත් අකුරකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස, ප්‍රතිස්ථාපනය ඉදිරියේ ඇති  තුන්වන අකුර මගින් නම් සිදුවන්නේ A අකුර Dමගින් ද B අකුර E මගින් ද ප්‍රතිස්ථාපනය වේ. ජුලියස් සීසර්, ඔහුගේ සේනාධිපතිවරු සමඟ සන්නිවේදනය කිරීම සඳහා මෙම ක්‍රමය යොදා ගෙන ඇති නිසා එම නමින් හඳුන්වනු ලැබේ. සීසර්-කේතාංකයේ භාවිතා වන ක්‍රමය ඉතාම පහසුවෙන් බිඳ දැමිය හැකි නිසා, වර්තමානයේ මෙමගින් ලබාදෙන සන්නිවේදන සුරක්ෂිත බාවය ඉතා
අල්පය.  නමුත් මෙහි ඇති පියවර විජනර-කේතාංකය වැනි වෙනත් සංකීර්ණ ක්‍රමවල අන්තර්ගතකර ඇත. වර්තමානයේ ROT13 පද්ධතියේ ඇතුලත් කර තිබේ.උදාහරණඅක්ෂර මාලාවන් දෙකක් පෙළට ගන්නවා අකුරු පරිවර්තනය වන ආකාරය පැහැදිලි කිරිය හැක. සාමාන්‍ය අක්ෂර මාලාව නියමිත ස්ථාන ගණනකින් වම් හෝ දකුණු පසට ඇති අකුරක් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමෙන් කේතාංක අක්ෂර මාලාව සාදා ගත හැක.සරල පාඨය:	ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZකේතනය: DEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZABCසාමාන්‍ය අකුරු පෙළේ ඇති සෑම අකුරක්ම අදාළ අක්ෂරය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමෙන් කේතාංක පෙළ සෑදිය හැක. කේතාංකය කියවා තේරුම් ගැනීම මෙහි විරුද්ධ ක්‍රියාවයි.කේතාංක අක්ෂර පෙළ:	WKH TXLFN EURZQ IRA MXPSV RYHU WKH ODCB GRJසරල අක්ෂර පෙළ: the quick brown fox jumps over the lazy dogමාපාංක ගණිතය භාවිතයෙන් ද කේතාංකනය කිරිය හැක. පළමුව අක්ෂර, ඉලක්කම් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වේ (A = 0, B = 1, ..., Z = 25). [1]  x අක්ෂරය n මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වී කේතාංකනය වන අයුරු පහත පෙන්වා ඇත. [2]En(x)=(x+n)mod26.{\displaystyle E_{n}(x)=(x+n)\mod {26}.}ප්‍රතිකේතනය වන අයුරු,
Dn(x)=(x−n)mod26.{\displaystyle D_{n}(x)=(x-n)\mod {26}.}(ඉහත පිළිතුර 0...25 යන පරාසය තුළ පිහිටයි. x+n හෝ x-n එම පරාසයේ නොපවතී නම් එයට 26 ක් එකතු හෝ අඩු කිරිය යුතුයි. මෙම මාපාංකය සෙවීම සඳහා විවිධ අර්ථ දැක්වීම් ඇත.)ඉහත දැක්වූ ප්‍රතිස්ථාපන ක්‍රමය සම්පූර්ණ පණිවුඩය පුරාම එලෙසම පවතී. එම නිසා සීසර් කේතාංකනය ඒකීය අක්ෂර මාලා ආදේෂනය ලෙස හඳුන්වයි. බහු අක්ෂර මාලා ආදේෂනය මෙහි විරුද්ධ ක්‍රියාපටිපාටිය වේ.ඉතිහාසය සහ භාවිතයසීසර් කේතාංකය නම් කර ඇත්තේ ජුලියස් සීසර් වෙනුවෙනි, ඔහු විසින් වම් අත මාරු තුනකින් යුතු අක්ෂරමාලාවක් භාවිත කෙරිනි.සීසර් කේතාංකය යන නාමය ලැබී ඇත්තේ ජුලියස් සීසර්ට ගෞරවයක් වශයෙනි. ඔහු විසින් මෙය ප්‍රතිස්ථාපනය ස්ථාන තුනක් මගින් සිදුකර යුධ හමුදා බට පිරිස් වලට පණිවුඩ යැවීම සඳහා භාවිතා කරන ලදි. ප්‍රථම වාර්තාගත කේතාංක ක්‍රමය මෙය වූවත් මීට පෙර ද වෙනත් ආදේශන කේතාංක ක්‍රම භාවිතා කර ඇත. ඔහුගේ බෑනා ඕගස්ටස්ද මෙම ක්‍රමය දකුණු පැත්තට එක් ප්‍රතිස්ථාපනයක් යොදගෙන භාවිතා කර ඇත (අක්ෂර මාලාවේ ආරම්භයට නොපැමිණේ ). කේතාංකනය කිරීමේදී A වෙනුවට B, B වෙනුවට C ලෙසටද X
වෙනුවට AA ද යොදා ගැනේ. එම දිනවල සීසර් කේතාංකය කොතරම් දුරට බලවත්ව තිබුනාදැයි පැවසීමට අපහසු වූවත් සීසර්ගේ බොහෝ එදිරිකාරයන් අකුරු නොදත් අය නිසත්, සමහරුන් එම පණිවුඩය වෙනත් නුපුරුදු බසකින් ලියා ඇති බවට අනුමාන කළ නිසත්  සෑහෙන දුරට සුරක්ෂිතව තිබූ බවට සිතිය හැක. කිසිම වාර්තාවක මෙම සරල ප්‍රතිස්ථාපන කේතාංකන ක්‍රමයට විසඳුමක් සඳහන් නොවේ. දැනට හමු වී ඇති පුරාණතම වාර්තාව වන්නේ නව වන සිවසේ අල්-කින්ඩි නම් අරාබි ජාතිකකු විසින් සංඛ්‍යාත විශ්ලේෂණය සොයා ගැනීමේදී ඉදිරිපත් කර වාර්තාවයි.[3]මෙසූසාහි පිටුපස, දේවතාවන්ගේ නම් කේතාංකනය කිරීම සඳහා එක් ප්‍රතිස්ථාපනයක් සහිත සීසර් කේතාංකය භාවිතා කර ඇත. ජූස් පුද්ගලයින්ට මෙසූසා තබා ගැනීමට අවසර නොතිබූ කාලයේ සිට පැවත ආ දෙයක් ලෙසට මෙය සැලකිය හැක.19 වන සියවසේ සරල කේතාංක ක්‍රම ආශ්‍රයෙන් පණිවුඩ හුවමාරු කිරීම සඳහා පුවත්පත් වල පුද්ගලික දැන්වීම් කොටස යොදා ගෙන ඇත. කාන් (1967) ද ටයිම්ස් [4] සඟරාවේ පෙම්වතුන් සන්නිවේදනය කරනවිට මෙම කේතාංක ක්‍රමය යොදාගන්නා බවට නිදර්ශන දක්වා ඇත. 1915 කාල වකවානුවේදී රුසියානු යුධබටයින්ට පුහුණු කිරීමට අපහසු ඉතා සංකීර්ණ කේතාංක ක්‍රම සඳහා විකල්පයක් ලෙසට
යොදා ගෙන තිබේ. ජර්මානු හා ඔස්ට්‍රේලියානු වන්ට මෙය කියවා තේරුම් ගැනීම අසීරු කටයුත්තක් විය.[5]වර්තමානයේ කුඩා ළමුන්ගේ කෙළිබඩු වල රහස් විකේතන වළලුවල සීසර් කේතාංකය දැක ගැනීමට පුළුවන. ROT13 ඇල්ගොරිදමේ ( වචන කියවා තේරුම් ගැනීමට නොහැකිවන ආකාරයට පත් කිරීම. බොහෝ විට Usenet වල භාවිතා වේ. බරපතළ ලෙස කේතාංක ක්‍රමයක් මෙන් යොදා නොගනී. ) ප්‍රතිස්ථාපන 13කින් සිදුවන සීසර් කේතාංකය යොදාගෙන තිබේ.[6]සීසර් ක්‍රමයම විවිධ අකුරු සඳහා විවිධ ප්‍රතිස්ථාපන අගයන් යෙදූ විට විජනර කේතාංකය ලෙස හඳුන්වයි. එම අගය පුනරාවර්තන මූලික පදය මගින් සොයා ගනී. අහඹු ලෙස තෝරා ගන්නා එම වචනය නැවත භාවිතයට නොගැනේ. එමෙන්ම එය මුල් පණිවුඩය තරම්ම විශාල එකක් වූ විට කිසිවෙකුට සොයා ගැනීමට ද බිඳ දැමීමට ද නොහැකි වේ. ප්‍රායෝගිකව අවශ්‍ය කොන්දේසි සම්පූර්ණ කිරීමට නොහැකි තරම් අපහසුය. පණිවුඩයට වඩා කුඩා මූලික පදයක් ගත් විට එහි චක්‍රීය රටාව දියුණු සංඛ්‍යාත විශ්ලේෂණය මගින් සොයා ගත හැකි වේ.[7]2006 අප්‍රේල් මාසයේ මාෆියා නායක ' බර්නාඩෝ ප්‍රොවෙන්සානො ' අල්ලා ගැනීමට හැකි වූයේ ඔහුගේ සීසර් කේතාංකය මගින් ලියා තිබූ පණිවුඩ බිඳ දැමීමට හැකි වූ නිසයි ( A වෙනුවට 4, B
වෙනුවට 5 ආකාරයෙන් ).[8]2011 වසරේදී රජීබ් කරීම් එක්සත් රාජ්‍ය්යෙදී ත්‍රස්තවාද අපරාධ සඳහා වරදකරු බවට පත් විය. වරද වූයේ බංගලාදේශයේ ඉස්ලාමික ක්‍රියාකාරීන් පිරිසක් සමඟ බ්‍රිතාන්‍ය්ය ගුවන් තොටුපළ පුපුරා විනාශ කිරීමට හා එහි තොරතුරු තාක්ෂණ ජාලය කඩාකප්පල් කිරීමට සාකච්ඡා කිරීමය. ඔවුන්ට මීට වඩා දියුණු කේතාංක ක්‍රම භාවිතා කළ හැකි වූවත් ඒවායේ ආරක්ෂාව අඩුයි සිතා ඔවුන් ඔවුන්ගේ ක්‍රමයම යොදා ගෙන ඇත.[9]කේතාංකය බිඳදැමීමප්‍රතිකේතන මාරුවඅපේක්ෂිත සරල පාඨය0exxegoexsrgi1dwwdfndwrqfh2cvvcemcvqpeg3buubdlbupodf4attackatonce5zsszbjzsnmbd6yrryaiyrmlac…23haahjrhavujl24gzzgiqgzutik25fyyfhpfytshjකේතාංක පෙළ පමණක් ඇති අවස්ථාවේ වූවත්, මෙම සීසර් කේතාංකය බිඳ දැමීම පහසු වේ. මෙය ආකාර දෙකකින් විය හැක:හරියාකාරයෙන්ම සීසර් රීතිය යොදා ඇති බව නොදැන, නමුත් කිසියම් ආකරයේ සරල ප්‍රතිස්ථාපන කේතාංක ක්‍රමයක් යොදා ඇති බව දැන හෝ අනුමාන කර පද්ධතියට පහර දීම.සීසර් කේතාංකය භාවිතා කර ඇති බව දන්නා වූවත් එහි ප්‍රතිස්ථාපන අගය නොදැන පත්ධතියට පහර දීම.පළමු අවස්ථාවේදී, සංඛ්‍
යාත විශ්ලේෂණය හෝ රටා වචන වැනි ප්‍රතිස්ථාපන කේතාංකයක යොදා ගන්නා සාමාන්‍ය සරල ක්‍රමයක් භාවිතයෙන් බිඳ දැමිය හැක.[10] බොහෝ විට පහර දෙන්නා විසින් මෙහි ඇති සවිධිතාව බව ඉක්මණින් හඳුනා ගෙන, එහි සීසර් කේතාංකය යොදා ඇති බවට අනුමාන කරයි.ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ අකුරු සාම්පලයක ව්‍යාප්තියක් ගත් විට එයට කලින් අනුමාන කළ හැකි සුවිශේෂ හැඩයක් තිබේ. සීසර් මෙම ව්‍යාප්තිය අකුරුවල ස්ථාන මාරු කරමින් වෙනස් කරත් එම වෙනස් වීඑම ඉතා පහසුවෙන් අක්ෂරවල ව්‍යාප්තිය දැක්වෙන ප්‍රස්තාරය අධ්‍යයනයෙන් නිර්ණය කිරීමට පුළුවන.දෙවන අවස්ථාවේදී බිඳ දැමීම ඉහත අවස්ථාවට වඩා පහසු වේ. බෘට් ෆෝස් පහර දීමක්[11] මගින් විය හැකි සීමා සහිත ප්‍රතිස්ථාපන අවස්ථා(ඉංග්‍රිසි හෝඩියේ 26 යි ) හඳුනා ගත හැක. විය හැකි අවස්ථා සියල්ලටම කේතාංකයේ කුඩා කොටසක් වගු ගත කිරීමෙන් ද මෙය කළ හැක.[12] එම ක්‍රමය සාමාන්‍ය කොටස සම්පූර්ණ කිරීම ලෙස හැඳින්වේ.[13] මෙහි දක්වා ඇති කේතාංක පෙළේ කොටසේ "EXXEGOEXSRGI"; සාමාන්‍ය අක්ෂර පෙළ (ක්ෂණිකව ප්‍රතිස්ථාපන හතරක් මගින්) හඳුනාගත හැකි වේ. කේතාංක පෙළේ සෑම අකුරක් යටින්, එම අකුරින් පටන් ගන්නා ලෙසට මුළු අක්ෂර මාලාවම ආපසු අතට ලිවීමෙන් ද මෙය ස
ිදු කර ගත හැකි වේ. පෙර කියූ පරිදි අක්ෂර මාලාව ආපසු අතට ලියූ තීරු භාවිතාකර මෙම ක්‍රමය ඉක්මන් කර ගත හැකි වේ. කේතාංකයේ පිළිවෙලට එම තීරු තැබූ විට, පණිවුඩය වෙනත් පෙළක දැකගත හැකි වේ.අක්ෂරවල සංඛ්‍යාත ව්‍යාප්තිය ගැලපීම තවත් බ්රෘට් ෆෝස් ප්‍රවේශයක් ලෙස හඳුනා ගත හැක. සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකුට ඉතා පහසුවෙන් කේතාංකයේ අක්ෂරවල සංඛ්‍යාත වගුගත කිරීමෙන් සහ සාමාන්‍ය අක්ෂර පෙළේ එම අකුරුවල අපේක්ෂිත ව්‍යාප්තිය දන්නේ නම් වගුවේ සුවිශේෂ ලක්ෂණවල වෙනස් වීම් අධ්‍යයනයෙන් ද ප්‍රතිස්ථාපන අගය සොයාගත හැකි වේ. මෙය සංඛ්‍යාත විශ්ලේෂණය ලෙස හැඳින්වේ. උදාහරණයක් ලෙස ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ E, T (ඉතා බහුල ) සහ Q, Z(ඉතා අඩුවෙන්ම ) ව්‍යාප්තිය එකිනෙකට වෙනස් වේ.[14] කොතරම් දුරට අපෙක්ෂිත ව්‍යාප්තිය සහ සැබෑ ව්‍යාප්තිය ගැලපෙනවා දැයි සෙවීමෙන් පරිඝනකයකට වූවද මෙය සිදුකර හැක.උදාහරණයක් ලෙස 'කයි වර්ග ව්‍යාප්තියක්' මේ සඳහා යොදාගත හැක.[15]ස්වභාවික භාෂාවේ හුදු පෙළේ විය හැකි සෑම අවස්ථාවකටම වාගේ ඇත්තේ පිළිගත හැකි එක විකේතන ක්‍රමයයි. නමුත් අතිශයින් කුඩා හුදු පෙළ සඳහා ක්‍රම බොහෝ ගණනක් ඇත. උදාහරණයක් වශයෙන් MPQY කේතාංක පෙළ "aden" හෝ "know"(සාමාන්‍ය අක්ෂර පෙළ
ඉංග්‍රීසි ලෙස උපකල්පනය කිරීමෙන් ) ලෙසටද "ALIIP" "dolls" හෝ "wheel" ලෙසටද "AFCCP" "jolly" හෝ "cheer" ලෙසටද පැහැදිලිව තේරුම්ගත හැකිවේ.විවිධ කේතාංක හෝ විකේතන ක්‍රම භාවිතායෙන් අමතර ආරක්ෂාවක් සැලසිය නොහැකි වේ. එයට හේතුවනම් ප්‍රතිස්ථාපනය A අගයකින් ඉන්පසුව B අගයකින් ලැබෙන පිළිතුර A + B ප්‍රතිස්ථාපනයට සමාන වීමය. කේතාංකය විවිධ අගයන් මගින් ලබාගත් විට එම අගයන් සමූහව කණ්ඩායම් සාදයි.[16]සටහන↑ Luciano, Dennis (1987). "Cryptology: From Caesar Ciphers to Public-Key Cryptosystems". The College Mathematics Journal. 18 (1): 2–17. doi:10.2307/2686311. JSTOR 2686311. {{cite journal}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Unknown parameter |month= ignored (help)↑ Wobst, Reinhard (2001). Cryptology Unlocked. Wiley. p. 19. ISBN 978-0-470-06064-3.↑ Pieprzyk, Josef (2003). Fundamentals of Computer Security. Springer. p. 6. ISBN 3-540-43101-2. {{cite book}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ Kahn, David (1967). The Codebreakers
. pp. 775–6. ISBN 978-0-684-83130-5). {{cite book}}: Check |isbn= value: invalid character (help)↑ Kahn, David (1967). The Codebreakers. pp. 631–2. ISBN 978-0-684-83130-5). {{cite book}}: Check |isbn= value: invalid character (help)↑ Wobst, Reinhard (2001). Cryptology Unlocked. Wiley. p. 20. ISBN 978-0-470-06064-3.↑ Kahn, David (1967). The Codebreakers. ISBN 978-0-684-83130-5). {{cite book}}: Check |isbn= value: invalid character (help)↑ Leyden, John (2006-04-19). "Mafia boss undone by clumsy crypto". The Register. සම්ප්‍රවේශය 2008-06-13. {{cite news}}: Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (help)↑ "BA jihadist relied on Jesus-era encryption". The Register. 2011-03-22. සම්ප්‍රවේශය 2011-04-01. {{cite news}}: Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (help)↑ Beutelspacher, Albrecht (1994). Cryptology. Mathematical Association of America. pp. 9–11. ISBN 0-88385-504-6.↑ Beutelspacher, Albrecht (1994). Cryptology. Mathematical Association of America. pp. 8–
9. ISBN 0-88385-504-6.↑ Leighton, Albert C. (1969). "Secret Communication among the Greeks and Romans". Technology and Culture. 10 (2): 139–154. doi:10.2307/3101474. JSTOR 3101474. {{cite journal}}: Unknown parameter |month= ignored (help)↑ Sinkov, Abraham (1966). Elementary Cryptanalysis: A Mathematical Approach. Mathematical Association of America. pp. 13–15. ISBN 0-88385-622-0. {{cite book}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ Singh, Simon (2000). The Code Book. Anchor. pp. 72–77. ISBN 0-385-49532-3.↑ Savarese, Chris (2002-07-15). "The Caesar Cipher". සම්ප්‍රවේශය 2008-07-16. {{cite web}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ Wobst, Reinhard (2001). Cryptology Unlocked. Wiley. p. 31. ISBN 978-0-470-06064-3.ග්‍රන්ථ නාමාවලියDavid Kahn, The Codebreakers — The Story of Secret Writing, 1967. ISBN 0-684-83130-9.F.L. Bauer, Decrypted Secrets, 2nd edition, 2000, Springer. ISBN 3-540-66871-3.Chris Savarese
and Brian Hart, The Caesar Cipher, 1999බාහිර සම්බන්ධකWeisstein, Eric W. "Caesar's Method". MathWorld.The Caesar Shift සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-10-19 at the Wayback Machine discussed on The Beginner's Guide to Cryptography සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2012-01-11 at the Wayback MachineA simple approach to crack a Caesar cipherසැකිල්ල:Crypto navboxමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)වෛද්‍ය විද්‍යාවට අනුව ලෙප්ටදස්පයිරෝසස් (Leptospirosis) ලෙසින් හඳුන්වන මේ රෝගය “ලෙප්ටෝස්පයිරා” නම් ඉතාමත් වේගයෙන් චලනය වන බැක්ටීරියාවක් මගින් බෝවන රෝගයකි.මේ කාණ්ඩයට අයත් බැක්ටීරියා ප‍්‍රබේද දෙසීයක් (200) ක් පමණ අද වන විට ලෝකය පුරා රටවල් වලින් හඳුනාගෙන තිබේ.ලෝකය පුරා මේ බැක්ටීරියාවෙන් පතුරුවන රෝග තත්ත්වය වාර්තා වුව ද නිවර්තන හා උප නිවර්තන රටවලින් බහුලව මේ රොගීන් හමු වේ. ශ‍්‍රී ලංකාවේ ද මෙවැනි බැක්ටීරියා ප‍්‍රබේද හයක් සොයාගෙන තිබේ. ශ‍්‍රී ලංකාවට ආවේණික රෝගය
ක් වන ජනවහරේ මී උණ නමින් හඳුන්වන රෝග තත්ත්වය ද වැළඳෙන්නේ මේ බැක්ටීරියාකාරකය මගිනි.ශ‍්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ වැඩිම මී උණ රෝගීන් ප‍්‍රමාණයක් සහ මරණ ප‍්‍රමාණයක් සිදු වූ වර්ෂය වශයෙන් පසුගිය 2008 වර්ෂය වාර්තාගත වී තිබේ. පසුගිය වසරේ මී උණ රෝගයට හත් දහස් හාරසිය හය දෙනෙකු ගොදුරු වී තිබේ. ඉන් දෙසීයක් පමණ මිය ගොස් ඇත.ගොවිපළ සතුන්විශේෂයෙන් මේ රෝග කාරක බැක්ටීරියාව ගොවිපළ සතුන්,, සුනඛයන් , පූසන්, මීයන්, ඌරුමීයන් හා මුගටියන් ඇතුළු කැලෑබද ක්‍ෂිරපායී සතුන්ගේ වකුගඩුවලින් ස්වාභාවිකව හමු වේ.අලුත් ම සමීක්‍ෂණයකට අනුව මී ගවයන්ගේ මළ සහ මුත‍්‍රාවලද මේ බැක්ටීරියාකාරක විසබීජය පවතින බව ද ශ‍්‍රී ලාංකික වෛද්‍යවරුන් පිරිසක් විසින් හෙළිකැරගෙන තිබේ.ම් සතුන්ගේ මුත‍්‍රා මගින් දූෂිත වූ ජලය, පස් හා ආහාර මිනිස් ශරීරයට රෝග කාරක ඇතුළු වන වඩාත් සුලභ ම මාර්ගය වේ.සත්ත්ව පාලනය, කෘෂිකාර්මික කටයුතුවල නියුතු වූවන්ට රෝග වැළඳීමේ වැඩි අවධානමක් පවතියි.මෙවැනි කි‍්‍රයා හෝ එකී පරිසරය ආශ‍්‍රිත කටයුතු කරන්නන්ගේ සමේ පිපිරීම් තුවාල හෝ නාසයේ මුඛයේ හෝ ඇසෙහි “ශ්ලේෂමල” පටලවලින් ලෙපේටෝස්පයිරාවන් නැමැති මේ රෝග කාරක බැක්ටීරියාව ශරීර ගතවීමේ හැකියාව
ඉතා බහුලය.දූෂිත ජලය පානය කිරීමෙන්ද මේ විසබීජය ශරීර ගතවිය හැකිය. මේ බැක්ටීරියාව ශරීරගත වීමෙන් පසුව රුධිර සංසරණයට ඇතුළු වී සිරුරෙහි සියලුම අවයව හා පටල ආක‍්‍රමණය කරයි.රෝග ලක්ෂණරෝගකාරක බැක්ටීරියාව ශරීරගතවී දින පහත් දාහතරත් අතර කාලයක දී රෝග ලක්ෂණ පහළ වේ. අනිකුත් උණ රෝගවලට වඩාපුළුල් පරාශයක මේ රෝගයේ රෝග ලක්ෂණ පැතිරී පවතියි.එම රෝග ලක්ෂණ අතර මද උණ ගතියක සිට මරණය දක්වා ව්‍යාප්ත විය හැකිය.මෙහි රෝග ලක්ෂණ ඇතැම් විට ඩෙංගු උණ, ඉන්ෆ්ලූවන්සාව, මෙනින්ජිපටල ප‍්‍රදාහය හා අක්මා ප‍්‍රදාහය හෙවත් හෙපටයිටීස් වැනි රෝග ලක්ෂණ වලට ද සමාන විය හැකිය.එකවර හටගත් උණ, සීතල, ඇස් රතුවීම, හිසරදය, කොන්ද හා කෙන්ද ආශ‍්‍රිතව මස් පිඬු වේදනාව ඇතිවූ විට සැලකිලිමත් විය යුතුය.මේ රෝග ලක්ෂණ පහළ වූ විට රෝගය පිළිබඳ නිවැරැදි ම නිරීක්ෂණයකට එළඹීමට නම් රෝගීන්ගේ ප‍්‍රතිදේහ (MAT) පරීක්ෂාවක්, මුත‍්‍රා පරීක්ෂණයේ දී ඇල්බියුමින් පෝටීන් තිබීම රුධිර පරීක්ෂණයේදී සුදු රුධිරානු (WBC / DC) වැඩි වීම වෛද්‍ය වරුන්ට රෝගය පිළිබඳව නිෂ්චිත තීරණ ගැනීමට හැකියාව උදා කරති.වෛද්‍ය උපදෙස්වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව නියමිත ප‍්‍රතිකාර කිරීමෙන්
රෝගය පහසුවෙන් සුව කළ හැකි රෝගයකි. රෝග ලක්ෂණ පහළ වූ වහාම පලදායී ප‍්‍රතිජීවක භාවිතා කොට ප‍්‍රමාද නොකර ප‍්‍රතිකාර කිරීම ආරම්භ කළ යුතුය.කිසිවිටෙකත් පරීක්ෂණවල ප‍්‍රතිඵල ලැබෙන තුරු ප‍්‍රතිකාර ප‍්‍රමාද නොකළ යුතුය. ඊට හේතුව රුධිර පරීක්ෂණයෙන් මේ රෝගය වැළඳී තිබේදැයි හඳුනාගත හැක්කේ රෝග ලක්ෂණ පහළ වී සතියක් පමණ කාලයක් ගත වීමෙන් පසුව වීමයි.රෝග ලක්ෂණ ඇති වූ වහාම රෝගීන්ගේ ශරීරයේ තරල හා අයන සමතුලිතතාව පවත්වාගෙන යාමට කටයුතු කළ යුතුය. වකුගඩු අකී‍්‍රයවීමක් සිදුවූහොත් ඉතා ඉක්මනින්ම කෘතී‍්‍රමව රුධිරය පිරිසුදු කිරීම කළ යුතුය.මේ රෝගය සහ ඊට ප‍්‍රතිකාර ක‍්‍රම පිළිබඳ විවිධ ප‍්‍රදේශවල ඇතැම් පිරිස් මිථ්‍යා මත දරති. එවැනි තත්ත්වය හේතුවෙන් රෝගීන් අසාධ්‍ය තත්ත්වයට පත් වෙති. රෝගය පිළිබඳව ලක්ෂණ පහළ වූ වහාම රජයේ රෝහල් වෙත වාර්තා කරන ලෙස මෙහි දී සෞඛ්‍ය අංශ මහජනතාවට දැනුම් දෙති.කුඹුරු ගොවීන්ඒ අතර රටට බත සපයන ගොවියාත් සත්ත්ව නිෂ්පාදනය හා සත්ත්ව පාලනයෙන් කිරි හා සත්ත්ව නිෂ්පාදනය ආශ‍්‍රිත නිපැයුම්වල යෙදෙන පිරිස සඳහා වැඩි අවධානමක් එල්ල කර තිබීම ඉතා කනගාටුදායක කරුණකි.දැනට රෝගයෙන් මියගොස් ඇති පිරිසෙන් වැඩි කොටසක් මෙකී ක්ෂ
ේත‍්‍රවල නියලෙන අයයි.විශාල වගකීමක්කෙසේ වෙතත් දැයට බත සපයන ගොවියා ඇතුළු රටේ ශ‍්‍රම බළකායේ ශක්තිමත්ම පුරුක හා රටේ අනාගතය භාර ගැනීමට සැරැසෙන පිරිස රැක ගැනීම සඳහා ප‍්‍රායෝගිකව සාර්ථක කි‍්‍රයා මාර්ගයකින් රෝග මර්දනයට පිවිසිය යුතු කාලය එළඹ ඇති බව මෙරට සෞඛ්‍ය අංශ පමණක් නොව රටේ සියලු ජන කොටස් අවධාරනයෙන් සිහිකැඳවාගත යුතුය. එහිදී මේ රෝග මර්දනයේ දී මහජනතාවට ද විශාල වගකීමක් පවතින බවද කිවයුතු ය.මේ රෝගවලින් මිදීමට මහජනතාව විසින් අනුගමනය කළ යුතු කි‍්‍රයා මාර්ග රැසක් පවතියි.රෝගය වළක්වාගැනීම සඳහා මිනිස් වාසයට ආසන්න පරිසරය පිරිසුදුව තබාගැනීම හා රෝගකාරක විෂබීජ ඇතිවන ස්ථාන හා මාර්ග විනාශ කිරීමට පියවර ගැනීම, ගෙවතු, කී‍්‍රඩාපිටි ආදී ළමයින් කී‍්‍රඩා කරන ස්ථාන ආසන්නයේ රෝගකාරක විෂබීජය පතුරුවන සතුන් ගැවසීම වැළැක්වීම, ගොවිපළවල් හා සත්ත්ව පාලනයේ නියළෙන පිරිස් අවදානම් කටයුතු හා ස්ථානවලදී ආරක්ෂිත ඇඳුම් පැළඳීම, අපවිත‍්‍ර ජලය ඇතුළු නොවන පරිදි තුවාල ආවරණය කර ගැනීම, (විශේෂයෙන් මෙහිදී කුඹුරු ගොවීන් ඉතා සැලකිලිමත් විය යුතුය) උතුරුවාගත් ජලය පානය කිරීම, ගංවතුරෙහි ගමන් කිරීමෙන් වැළකීම ඇතුළු ආරක්ෂිත පියවර අනුගමනය කිරීමට ජ