LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
‍යාවසුචියවටසනඉතිහාසයKey componentsBiomoleculesEnzymesGene expressionMetabolismList of biochemistsBiochemistList of biochemistsGlossariesGlossary of biologyGlossary of chemistry ප්‍රවර්ගයvteජීව රසායන විද්‍යාව[1], ජෛව රසායන විද්‍යාව එසේත් නැත්නම් ජෛව රසායනවේදය[2][3] යනු ජීවින්ගේ සිරුර තුළ සිදුවන රසායනික ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව සිදුකරන අධ්‍යයනයයි. මෙහිදී ප්‍රෝටීන, කාබෝහයිට්‍රේට, ලිපිඩ, න්‍යෂ්ටික අම්ල සහ වෙනත් ජෛව අණු වැනි සෛලීය ද්‍රව්‍යවල ව්‍යුහය හා කෘත්‍ය පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. රසායනික ජීව විද්‍යාව (Biochemistry)  මගින් ජෛව රසායනික විද්‍යාවේ  ඇති වන යම් යම් ගැටළුවලට රසායනික සංස්ලේෂණය මගින් විසදුම් ලබාදේ. විවිධ ආකාරයේ ජෛව අණු විශාල ප්‍රමාණයක් තිබුණද ඒවායින් බොහෝමයක් සංකීර්ණ විශාල බහු අවයවික  අණු වන අතර (Polymers) මේවා සෑදි ඇත්තේ ඒ හා සමාන පුනරාවර්ථනය වන ඒක අවයවික  කුඩා උප ඒකක මගිනි. (Monomers) ඉහත සදහන් කළ බහු අවයවික  ජෛව අණු සදහා විවිධ ආකාරයේ උප ඒකක වර්ග ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ප්‍රෝටීන යනු ඇමයිනෝ අම්ල 20 ක් ‍හෝ වැඩි ප්‍රමාණයකින් සෑදි ඇති බහු අවයවිකයකි. ජෛව රසායනික විද
්‍යාවේදී ප්‍රෝටීන වැනි වැදගත් ජෛව අණුවල රසායනික ගුණාංගයන් පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස එන්සයිම මගින් උත්ප්‍රේරණය වන ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව මෙහිදී අධ්‍යයනය කරයි.සෛල පර්වෘත්තියෙහි සහ අන්තරාසර්ග පද්ධතියෙහි ජෛව රසායනික විද්‍යාව පිළිබද වඩාත් පුළුල් ලෙස විග්‍රහ කර ඇත. ජෛව රසායනික විද්‍යාවේ වෙනත් ක්ෂේත්‍රයන් වනුයේ ඩී.එන්.ඒ සහ ආර්.එන්.ඒ වැනි ජාන කේත , ප්‍රෝටීන් සංස්ලේෂණය, සෛල පටලවල පරිවහණය සහ සංඥ‍ා ගමනා ගමනය පිළිබදව කරන අධ්‍යයනයන්ය.Woohler යූරියා වල සංයෝගය අධ්‍යයනය කරමින්ජෛව රසායන විද්‍යාව (ග්‍රීක භාෂාවෙන් βίος, bios, ‘ජීවිතය’ හා ඊජිප්තුව භාෂාවෙන් kēme , ‘පෘථිවිය’) යනු සජීවී පටකවල රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වය අධ්‍යයනය කිරීමයි. ප්‍රෝටීන , කාබොහයිඩ්‍රේට් , ලිපිඩ , න්‍යෂ්ටික අම්ල හා අනෙකුත් ජෛව අණු වැනි සෛලික අංගවල ක්‍රියාකාරිත්වය හා ව්‍යුහය පිළිබදව කටයුතු කරයි. ජෛව රසායනය තුළින් නැගෙන බොහෝ ප්‍රශ්නවලට රසායනික විශ්ලේෂණ තුළින් දියුණු කරන ලද මෙවලම් භාවිතයෙන් පිළිතුරු සැපයීමට රසායනික ජිව විද්‍යාව උත්සාහ දරයි.විවිධ ජෛව අණු විශාල සංඛ්‍යාවක් තිබුණ ද බොහොමයක් එක සමාන පුනරාවර්තී උප ඒකක (ඒක අවය
වක ලෙස හදුන්වන) විශාල සංඛ්‍යාවක එකතුවෙන් ඇතිවන විශාල හා සංකීර්ණ අණු වෙයි. (බහු අවයවක ලෙස හදුන්වන) සෑම බහු අවයවක ජෛව අණු කණ්ඩායමකටම වෙනස් උප කොටස් කාණ්ඩ ඇත. උදාහරණ ලෙස ප්‍රෝටීන් යනු ඇමයිනෝ අම්ල 20 ක් දක්වා හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයකින් සෑදී ඇති බහු අවයවයකි. ජෛව රසායනය ප්‍රෝටීන් වැනි වැදගත් ජෛව අණුවල රසායනික ගුණ අධ්‍යයනය කරයි. විශේෂයෙන් එන්සයිමීය උත්ප්‍රේරක ප්‍රතික්‍රියාවල රසායනය.සෛල පරිවෘත්තීය හා අන්තරාසර්ග පද්ධතියෙහි ජෛව රසායනය පුළුල් ලෙස විස්තර කර ඇත. ජෛව රසායනයේ අනෙකුත් අංශවලට ප්‍ර‍ෙව්ණි කේත (DNA , RNA)  , ප්‍රෝටීන් සංස්ලේෂණය , සෛල පටල ප්‍රවාහනය  හා සංඥා සම්ප්‍රේෂණය ඇතුළත් වේ.මෙම ලිපියෙන් සාකච්ඡා කෙරෙන්නේ භෞමික ජෛව විද්‍යාව පිළිබදව පමණි. කාබන් සහ ජලය පදනම් කරගත් දැනට පවතින සියලු ජීවී ප්‍රභේද පැවැත එන්නේ එකම පොදු පූර්වජයාගෙන් නිසා ඒවාට පවතිනුයේ සමාන ජෛව රසායනයි. වෙනස් ජෛව අණුවල අත්පුරුව වැනි මූලිකවම පදනමක් නොමැති දේවලට පවා එය එසේමය. විකල්ප ජෛව රසායනයක් පැවතීම හෝ එහි ප්‍රායෝගික බව නොදන්නා කරුණකි.ඉතිහාසයෆෙඩ්රික් වෝලර්මුල් කාලයේදී , ජීවය පවතින දෑ නවීන විද්‍යාවේ නියමයන්වල විෂයක
් නොවන අතර අජීවී දෑ නවීන විද්‍යාවේ නියමයන්වල විෂයක් යන්න පොදු මතයක් විය. එය එසේ ප්‍රකාශ වූයේ ජීවිකොටස් වලට පමණක් තවත් ජීවි අණු බිහිකළ හැක යන මතයේ සිටියි. ඉන් පසු 1828 දී ෆෙඩ්රික් වෝලර් (Fredrich Wohler) විසින් යූරියා  සංස්ලේෂණය නමින් ලිපියක් පල කරන ලද අතර එහිදී ඔහු විසින් කාබනික ‍සංයෝගයන් කෘතීමව නිපදවිය හැකි බව ඔප්පු කර පෙන්වන ලදී. ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාවේ උදාව ලෙස සලකනුයේ ප්‍රථම එන්සයිමය වන ඩයස්ටේස් යලි සොයා ගැනීමයි.  (diastase) (අද එය හදුන්වන්නේ ඇමයිලෙස් නමිනි.) එය 1833 දී ඇන්ඩෙස්මේ පේයන් විසින් සොයා ගන්නා ලදී.  ඉන්පසු 1896 දී එඩ්වර්ඩ් බුච්නර් (Eduard Buchner) විසින් සෛලයක් පිටත සිදුවන ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලියක් ආදර්ශනය ‍කළේය. ඒ යීස්ට් සෛල මගින් මධ්‍යසාර සෑදෙන පැසවීමේ ක්‍රියාවලියයි. එසේ වුවත් “ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව” වචනය මූලිකව භාවිතා වී ඇත්තේ 1882 දීය. කෙසේ වෙතත් එය සාමාන්‍ය පිලිගැනීමට ලක්වූයේ ජර්මන් ජාතික රසායන නවීන විද්‍යාඥයෙකු වූ කාලර් නෙයුබර්ගේ යටතේ 1903 දීය. මෙයට පෙර එම කාලයේදී එය හැදින්වූයේ කායික රසායන නවීන විද්‍යාව වශයෙනි. ඉන්පසුව 20 වන සියවසේ මැද භාගය වන තුරු එය එතරම් උසස්
තත්ත්වයකට නොපැමිණි අතර 20 වන සියවසේ මැද භාගයේදී සොයාගත් නවීන විද්‍යාත්මක උපකරණයක් වන වර්ණ ඡායාරූපකරණයන්, X කිරණ විවර්තනය, NMR වර්ණාවලීක්ෂයන්, විකිරණ හා සමස්ථානික නාමකරණයන්, ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයන් හා අණුකමය ගති ආදර්ශකය (Molecular Dynamic Simulation) වැනි උපකරණවල උදවුව හරහා විවිධවූ අණු හා සෛලවල පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලීන් පිළිබදව සවිස්තරාත්මක විශ්ලේෂණයන් කිරීමට හැකියාව ලැබුණි. එහිදී ග්ලයිකෝසිස් හා කර්බ් චක්‍රය (ස්ට්‍රික් අම්ල වක්‍රය) උදාහරණ වේ. ජෛව රසායන ඉතිහාසයේ අද්විතීයිය යොදාගැනීමක් වන්නේ ජානය සොයා ගැනීමක් එය මගින් සෛල තුළ  තොරතුරු හුවමාරු වන අයුරු හඳුනාගැනීමත් ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාවේ මෙම කොටස අණුක ජීව නවීන විද්‍යාව ලෙස හදුන්වයි. 1950 දී ජේම්ස් ඩී. වොට්සන්, ෆ්රැන්සිස් ක්‍රික්, රොසැලින්ඩ් ෆ්රැන්ක්ලින් හා මයුරිස් විල්කින්ස් යන පුද්ගලයන් විසින් DNA වල ව්‍යුහය හා එහි තොරතුරු හුවමාරුව සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකාරී වු වැදගත්  පුද්ගලයන් වේ. ජෝර්ජ් බීඩ්ල් හා එඩ්වඩ් ටැටුම් විසින් දිලීර වල එක්  එන්සයිමයක් එක් ජානයක් ක්‍ නිපද වීම ආදර්ශනය කිරීම නිසා 1958 දී නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ගන්නා ලදී. 1988 දී කොලින්
පිත්ෆෝක්  DNA සාක්ෂි තුලින් අණාවරණය  කරගත් දත්ත හේතුවෙන් වරදකරු වු ප්‍රථම පුද්ගලයා වූ අතර එය අධිකරණ වෛද්‍ය නවීන විද්‍යාවේ නව කොටසක් විය. ඉතා මෑතදී ඇන්ඩෘ z ෆයර් හා ක්රෙයිග් සී.මෙලොයි (Craig C. Mello) විසින් 2006 දී RNA නිරෝධනය (RNA interference [RNA I ]) සොයා ගැනීම වෙනුවෙන් 2006 වසරේ නො‍ෙබල් ත්‍යාගය ද හිමි වුණි.අද මයිකල් ඊ. සුගාර් විසින් පිහිටුවන ලද පරිදි ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව කොටස් තුනකි. ශාක ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව තුලින් ස්වයංපෝෂී ජීව කොටස්  ප්‍රභාසංස්ලේෂණය   පිළිබදව හා වෙනත් ශාකවල විශේෂිත ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලි අධ්‍යයනයත් , සාමාන්‍යය ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව තුලින් සත්ව හා ශාකවල ජෛව රසායන ක්‍රියාවලින් හා මනුෂ්‍ය/ වෛද්‍ය/ ඖෂධ ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව තුලින් මිනිසුන්ගේ හා විවිධ වූ රෝගාබාධවල ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලිය අධ්‍යයනය කෙරේ.අනෙකුත් අණුක මට්ටමේ ජෛව විද්‍යාවලට ඇති සම්බන්ධයජෛව රසායනය , ප්‍රවේණි විද්‍යාව හා අණුක ජීව විද්‍යාව අතර ක්‍රමානුරූප  සම්බන්ධයකිජෛව රසායනයේ පරීක්ෂණයන් ජෛව රසායනයටම අදාල විශේෂ තාක්ෂණික ක්‍රම භාවිතයට ගනී. නමුත් දැන් වැඩි වශයෙන් මේවා ප්‍රවේණි විද්‍යා
ව , අණුක ජීව විද්‍යාව හා භෞතිකයේ තාක්ෂණික ක්‍රම හා අදහස් සමග සම්බන්ධ වේ. ඒවායේ තාක්ෂණික ක්‍රම හා අන්තර්ගතය අතින්  කොටස් අතර කිසිම විටෙක පැහැදිලි වෙන් කිරීමක් නොතිබුණි. නමුත් අතීත‍යේ මෙම අංශවල සාමාජිකයන් විශාල ලෙස වෙන් කර තිබිණි. වර්තමානයේ අණුක ජීව විද්‍යාව හා ජෛව රසායනය යන අංශ එකිනෙක හුවමාරු කළ හැකි තරම්ය. පහත දැක්වෙන්නේ එම ක්ෂේත්‍ර අතර සබඳතාව දක්වන පටිපාටිකයකි.·	ජෛව රසායනය යනු ජීව පටක තුළ සිදුවන රසායනික ද්‍රව්‍ය හා ජෛව ක්‍රියාවලි පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. ජෛව රසායනඥයන් ජෛව අණුවල ව්‍යුහය හා ක්‍රියාව පිළිබඳ ප්‍රභලව අවධානය යොමු කරයි. ජෛව ක්‍රියාවලි පිටුපස රසායනය අධ්‍යයනය හා ජීවීය ලෙස සක්‍රීය අණු සංස්ලේෂ්ණය ජෛව රසායනයේ උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක.·	ප්‍රවේණි විද්‍යාව පටකවල ප්‍රවේණි වෙනස්කම් මගින් ඇතිවන ප්‍රතිඵල නොසිත්ත දර්ශය පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. සාමාන්‍ය සංරචකයක නොමැති වුවද මෙය තාර්කිකව නිගමනය කළ හැක. (උදා - ජානය) නොහික්ත දර්ශ සමග හෝ ස්වාභාවික රූපානුදර්ශය සමග සංසන්දනය කළහ. ක්‍රියාකාරී කොටස් එකක් හෝ කිහිපයක් නොමැතිවීමෙන් ඇතිවන විකෘති දර්ශ පිළිබඳව - අධ්‍යයනය ද මෙහිදී සිදු කෙරේ. එවන් අධ්‍යයන වලින් සිදු ක
රන සරල අර්ථ  දැක්වීම් ජාන අන්තර්ක්‍රියා මගින් ව්‍යාකූලත්වයකට පත් කළ හැකි වේ.·	අණුක ජීව විද්‍යාව යනු ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය ගුණනය වීම, පිටපත් කිරීම හා පරිවර්තනය කිරීම වැනි ක්‍රියාවලිවලට ආධාර දෙන අණු පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. අණුක ජීව විද්‍යාවේ ප්‍රධානම පදනම වන්නේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යය  RNA  බවට පිටපත් වී ප්‍රෝටීන බවට පරිවර්තනය වීමයි. මෙමගින් වඩාත් සරලව  ක්ෂේත්‍රය හඳුනාගැනීමට හොඳ ආරම්භයක් සපයයි. මෙමගින් RNA වල නව කෘත්‍ය පිළිබඳව වඩා හොඳින් අවබෝධ කරගත හැකි වී ඇත.·	රසායනික ජීව විද්‍යාවේදී ජෛව පද්ධතිවලට අඩුම බලපෑමක් ඇති කරන කුඩා අණු මත පදනම් වූ නව මෙවලම් දියුණු කිරීම හා ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ විස්තරාත්මක තොරතුරු සැපයීම සිදු කරයි. තව දුරටත් රසායනික ජීව විද්‍යාව මගින් ජෛව අණු හා කෘත්‍රීම උපකරණ අතර කෘත්‍රීම මුහුම් සිදු කිරීමට ජෛව පද්ධති යොදවනු ලැබේ.ආශ්‍රිතප්‍රධාන ලිපිය: Outline of biochemistryලැයිස්තුImportant publications in biochemistry (chemistry)List of biochemistry topicsList of biochemistsList of biomoleculesආශ්‍රිතAstrobiologyBiochemistry (journal)Bi
ological Chemistry (journal)BiophysicsChemical ecologyComputational biomodelingDedicated bio-based chemicalEC numberHypothetical types of biochemistryInternational Union of Biochemistry and Molecular BiologyMetabolomeMetabolomicsඅණුක ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවMolecular medicinePlant biochemistryProteolysisSmall moleculeStructural biologyTCA cycleසටහන්a. ^  Fructose is not the only sugar found in fruits. Glucose and sucrose are also found in varying quantities in various fruits, and sometimes exceed the fructose present. For example, 32% of the edible portion of a date is glucose, compared with 24% fructose and 8% sucrose. However, peaches contain more sucrose (6.66%) than they do fructose (0.93%) or glucose (1.47%).[4]මූලාශ්‍ර↑ "ජීව රසායන විද්‍යාව (Biochemistry)". සිංහල විශ්වකෝෂය. සම්ප්‍රවේශය 2023-05-31.↑ "වාර්ෂික වාර්තාව - 2021" (PDF). ජෛව රසායන, අණුක ජෛව වේද හා ජෛව තාක්ෂණ ආයතනය, කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය. සම්ප්‍රවේශය 2023-05-31.↑ "වාර්ෂික වාර
්තාව - 2018" (PDF). ජෛව රසායන, අණුක ජෛව වේද හා ජෛව තාක්ෂණ ආයතනය, කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය. සම්ප්‍රවේශය 2023-05-31.↑ Whiting, G.C. (1970), p. 5.භාහිර සබැඳිLibrary resources about  ජෛව රසායන විද්‍යාව Resources in your libraryResources in other librariesWikibooks has more on the topic of: ජෛව රසායන විද්‍යාවජෛව රසායන විද්‍යාව හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.At Wikiversity, you can learn more and teach others about ජෛව රසායන විද්‍යාව at the Department of ජෛව රසායන විද්‍යාව"Biochemical Society".The Virtual Library of Biochemistry, Molecular Biology and Cell BiologyBiochemistry, 5th ed. Full text of Berg, Tymoczko, and Stryer, courtesy of NCBI.SystemsX.ch – The Swiss Initiative in Systems BiologyFull text of Biochemistry by Kevin and Indira, an introductory biochemistry textbook.vteBiochemistry topicsScience  fieldsList of life sciencesChemistryBiologyChemistry fields:Analytical chemistryInorganic chemistryMedicinal chemistryOrganic chemistry
Physical chemistryTheoretical chemistryBiochemistry  fieldsMolecular biologyCell biologyChemical biologyBioorthogonal chemistryMedicinal chemistryPharmacologyClinical chemistryNeurochemistryBioorganic chemistryBioorganometallic chemistryBioinorganic chemistryBiophysical chemistryBacteriologyparasitologyvirologyimmunology.General  chemistryChemical reactionsChemical synthesisMoleculeOrganic reactionsCatalystReagentReaction mechanismConceptsStructural biologyEnzymologyMetabolismBiomoleculeCellsCell theoryRibosomeNucleusPeptideAmino acidsProteinPeptideHormoneEnzymeMetabolic pathwayGenetics:ChromosomesRNADNAGenetic codeBiomolecule  familiesCarbohydrates:AlcoholsGlycoproteinsGlycosidesLipids:EicosanoidsFatty acidsFatty-acid metabolismGlyceridesPhospholipidsSphingolipidsCholesterolSteroidsNucleic acids:NucleobasesNucleosidesNucleotidesNucleotide metabolismProteins:Amino acidsAmino acid metabolismOther:TetrapyrrolesHeme
Chemical  synthesisArtificial gene synthesisBiomimetic synthesisBioretrosynthesisBiosynthesisChemosynthesisConvergent synthesisCustom peptide synthesisDirect processDivergent synthesisElectrosynthesisEnantioselective synthesisFully automated synthesisHydrothermal synthesisLASiSMechanosynthesisOne-pot synthesisOrganic synthesisPeptide synthesisRadiosynthesisRetrosynthesisSemisynthesisSolid-phase synthesisSolvothermal synthesisTotal synthesisVolume combustion synthesisTemplates{{Branches of chemistry}}{{Cellular structures}}{{Organic reactions}}{{Chemical synthesis}}{{Amino acids}}{{Chemical bonds}}{{Protein primary structure}}{{Amino acid metabolism enzymes}}{{Life on Earth}}{{Botany}}{{Zoology}}RelatedOccupationsBiologistChemistBacteriologistMicrobiologistMicroscopyConcepts:Scientific methodPeriodic tableExperimentsNotable scientists:Robert HookeAntonie van LeeuwenhoekFrancesco RediCategory CommonsPortalvteBranches of biologyAe
robiologyAnatomyAstrobiologyBiochemistryBioengineeringBiogeologyBiogeographyBiohistoryBiomechanicsBiophysicsBioinformaticsBiostatisticsBiotechnologyBotanyCell biologyCellular microbiologyChemical biologyChronobiologyComputational biologyConservation biologyCryobiologyCytogeneticsDevelopmental biologyEcologyEcological geneticsEmbryologyEpidemiologyEpigeneticsEvolutionary biologyFreshwater biologyGeobiologyGeneticsGenomicsHerpetologyHistologyHuman biologyImmunologyMarine biologyMathematical biologyMicrobiologyMolecular biologyMycologyNeontologyNeuroscienceNutritionOrigin of lifePaleontologyParasitologyPathologyPharmacologyPhycologyPhylogeneticsPhysiologyQuantum biologySociobiologyStructural biologySystematicsSynthetic biologyXenobiologySystems biologyTaxonomyTeratologyToxicologyවෛරසවේදයVirophysicsZoologySee alsoHistory of biologyNobel Prize in Physiology or MedicineTimeline of biology and organic chemistryvteජෛව තාක්ෂ
ණය (Biotechnology)ඉතිහාසයHistory of biotechnologyTimeline of biotechnologyCompetitions and prizes in biotechnologyශාකාColors of biotechnologyIndustrial biotechnologyBiological conceptsAlleleසෛලDNA/RNAFermentationGenePlasmidප්‍රෝටීන්Selective breedingGeneral conceptsBiotechnology industrial parkBiotechnology productsBiotechnology lawGreen RevolutionHuman Genome ProjectPharmaceutical companyBasic techniques and toolsBiology fieldBioreactorCell cultureFlow cytometryHybridoma technologyHPLCNMRSpectroscopyChemical fieldCentrifugationCSTRDSTRCrystallizationChromatographyDialysisElectrophoresisExtractionFed BatchFiltrationPFRSedimentationApplicationsAnimal cell cultureBioinformaticsBiosynthesisBionic architectureCell immunityCloningReproductive cloningTherapeutic cloningEmbryologyEnvironmental biotechnologyGenetic engineeringGenetically modified organismMolecular geneticsGene therapyMicrobial biodegradationOmicsPharmacogenomicsStem
cellsTelomereTissue cultureInterdisciplinary fieldsBioeconomyBioelectronicsBioengineeringජීව විද්‍යාවBiopharmacologyBiomedical engineeringBiomedicineBiomimeticsBiochemicalsBioroboticsChemical engineeringMicrobiologyMiningMolecular biologyNanobiotechnologyවෛරසවේදයලැයිස්තුIndex of biotechnology articlesList of biotechnology articlesList of biotechnology companies ප්‍රවර්ගය කොමන්ස්vteරසායන විද්‍යාවේ ශාඛාGlossary of chemical formulaeList of biomoleculesList of inorganic compoundsආවර්තිතා වගුවAnalyticalInstrumental chemistryElectroanalytical methodsSpectroscopyIRRamanUV-VisNMRMass spectrometryEIICPMALDISeparation processChromatographyGCHPLCCrystallographyCharacterizationTitrationWet chemistryCalorimetryElemental analysisTheoreticalQuantum chemistryComputational chemistryMathematical chemistryMolecular modellingMolecular mechanicsMolecular dynamicsPhysicalElectrochemistrySpectroelectrochemistryPhotoelectrochemistryThermochemi
stryChemical thermodynamicsSurface scienceInterface and colloid scienceMicromeriticsCryochemistrySonochemistryStructural chemistryChemical physicsFemtochemistryChemical kineticsSpectroscopyPhotochemistrySpin chemistryMicrowave chemistryEquilibrium chemistryInorganicCoordination chemistryMagnetochemistryOrganometallic chemistryOrganolanthanide chemistryCluster chemistrySolid-state chemistryCeramic chemistryOrganicStereochemistryAlkane stereochemistryPhysical organic chemistryOrganic reactionsOrganic synthesisRetrosynthetic analysisEnantioselective synthesisTotal synthesis / SemisynthesisFullerene chemistryPolymer chemistryPetrochemistryDynamic covalent chemistryBiologicalBiochemistryMolecular biologyCell biologyChemical biologyBioorthogonal chemistryMedicinal chemistryPharmacologyClinical chemistryNeurochemistryBioorganic chemistryBioorganometallic chemistryBioinorganic chemistryBiophysical chemistryInterdisciplinarityNuclear chemistry
RadiochemistryRadiation chemistryActinide chemistryCosmochemistry / Astrochemistry / Stellar chemistryGeochemistryBiogeochemistryPhotogeochemistryEnvironmental chemistryAtmospheric chemistryOcean chemistryClay chemistryCarbochemistryFood chemistryCarbohydrate chemistryFood physical chemistryAgricultural chemistrySoil chemistryChemistry educationAmateur chemistryGeneral chemistryClandestine chemistryForensic chemistryForensic toxicologyPost-mortem chemistryNanochemistrySupramolecular chemistryChemical synthesisGreen chemistryClick chemistryCombinatorial chemistryBiosynthesisChemical engineeringMaterials scienceMetallurgyCeramic engineeringPolymer scienceආශ්‍රිතHistory of chemistryNobel Prize in ChemistryTimeline of chemistryof element discoveries"The central science"Chemical reactionCatalysisChemical elementChemical compoundAtomMoleculeIonChemical substanceChemical bondAlchemyQuantum mechanics ප්‍රවර්ගය කොමන්ස්ද්වාරය WikiProject
vteGlossaries of science and engineeringAerospace engineeringAgricultureArchaeologyArchitectureArtificial intelligenceAstronomyBiologyBotanyCalculusCell biologyChemistryCivil engineeringClinical researchComputer hardwareComputer scienceDevelopmental and reproductive biologyEcologyEconomicsElectrical and electronics engineeringEngineeringA–LM–ZEntomologyEnvironmental scienceEvolutionary biologyGenetics0–LM–ZGeographyArabic toponymsHebrew toponymsWestern and South AsiaGeologyIchthyologyMachine visionMathematicsMechanical engineeringMedicineMeteorologyMycologyNanotechnologyOrnithologyPhysicsProbability and statisticsPsychiatryQuantum computingRoboticsScientific namingStructural engineeringVirologyද්වාර: ජීව විද්‍යාව රසායන විද්‍යාවඅධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලSpainGermanyIsraelUnited StatesJapanCzech Republicවෙනත්Historical Dictionary of SwitzerlandNARAThis article is about "නිදහස් මෘදුකාංග" as defined by the sociopolitical
නිදහස් මෘදුකාංග ව්‍යාපාරය; for information on software distributed without charge, see freeware. For other uses, see නිදහස් මෘදුකාංග (disambiguation).GNU නිදහස් මෘදුකාංග ලාංඡනයනිදහස් මෘදුකාංග පදනම මගින් අර්ථ දක්වා ඇති අන්දමට නිදහස් මෘදුකාංග යනු බාධාවකින් තොරව භාවිතා කිරීමට, පිටපත් කිරීමට, අධ්‍යායනය කිරීමට, වෙනස් කිරීමට හා යලි බෙදා හැරීමට හැකි මෘදුකාංග  වේ. මෘදුකාංගයක්, නිදහස් මෘදුකාංගයක් ලෙස බෙදා හැරීමේ සාමාන්‍ය ක්‍රමය වනුයේ මෘදුකාංගය එය ලබන්නා වෙත නිදහස් මෘදුකාංග බලපත්‍රයක් සමග ලියාපදිංචි කිරීම (හෝ Public domain තුළ වීම) සහ මෘදුකාංගයෙහි මූල කේතය මුදා හැරීම වේ. (for a compiled language).භාවිතයමෙම ඡේදය පුළුල් කිරීම අවශ්‍යයි. කරුණු එකතු කර ඔබට ද සහාය විය හැකිය.1960 දශකයේ නිර්මාණය වූ විශාල ප්‍රමාණයේ වානිජ පරිගණක වෙළෙඳපොළට පැමිණියේ ඊට අවශ්‍ය පරිගණක වැඩසටහනද සමඟිනි. එම මෘදුකාංග වල ප්‍රභව කේතයද රහස් ඒවා නොවුණි. නමුත් 70 දශකය වන විට මෙම සම්ප්‍රදාය නැතිවී ගියේය. එයට හේතුව වූයේ මිලදී ගතයුතු, බුද්ධිමය දේපළ අයිතියක් ඇති පරිගණක  වැඩසටහන් වෙළෙඳපොළට නිකුත්වීමයි.එකල තිබූ යුනික්ස් (
Unix) මෙහෙයුම් පද්ධතියද එවැනි පරිගණක වැඩසටහනකි.පරිගණක වැඩසටහන් පරිගණක භාවිත කරන්නාට අවශ්‍ය සේ වෙනස් කරගත හැකි සහ නොමිලයේ ලබාදෙන මෘදුකාංග වියයුතු බවට මතයක් 80 දශකයේදී ව්‍යාප්ත වී ගියේය.මේ බව දැනගත් එවකට මැසවුසෙට්ස් තාක්ෂණ ආයතනයෙහි (MIT) ක්‍රමලේඛ ශිල්පියෙකු ලෙස කටයුතු කළ ස්ටොල්මාන් තමා සේවය කළ තාක්ෂණ ආයතනයෙන් ඉවත් වී කාටත් නිදහසේ භාවිතයට ගත හැකි පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියක් තැනීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය. මෙසේ තැනූ මෙහෙයුම් පද්ධතිය ග්නූ (GNU) ලෙස නම් කරන ලදි.ග්නූ යන්නෙහි තේරුම එන මෙහෙයුම් පද්ධතිය වැඩසටහන් ගණනාවක එකතුවක් ලෙස ඉදිරිපත් කරන ලද බවයි. මෙහෙයුම් පද්ධතියක අත්‍යවශ්‍ය අංගයන් වන කර්නලය හෙවත් ප්‍රධාන මෙහෙයුම් කේත පද්ධතිය, ඩ්‍රයිවර්ස් වැඩසටහන්, යූසර් ඉන්ටර් ෆේස් මෙන්ම සිස්ටම් යුටිලිටීස්ද එහි අන්තර්ගත වීම විශේෂත්වයකි. ඒවාට අදාළවන කේත ලියමින් ග්නූ ව්‍යාපෘතිය (www.gnu.org) ඔහුවිසින් ආරම්භ කළේ 1983 දීය.තවද බලන්නනිදහස් මෘදුකාංග ද්වාරයසැකිල්ල:WikinewscatDADVSIDual licenseFree software magazineFree audio softwareFree file formatනිදහස් හා විවෘත මූලාශ්‍ර මෘදුකාංගFLOSS Concept
Booklet on Wikibooksනිදහස් මෘදුකාංග පදනමනිදහස් මෘදුකාංග බලපත්‍රGNU General Public LicenseGNU ProjectList of free software packagesList of liberated softwareවිවෘත මූලාශ්‍රවිවෘත මූලාශ්‍ර vs. නිදහස් මෘදුකාංගවිවෘත ප්‍රමිතියOpen formatSoftware Freedom DayvteSoftware distributionLicensesBeerwareFloating licensingFree and open-sourceFreeOpen sourceFreely redistributableProprietaryPublic domainSource-availableCompensation modelsAdwareCommercial softwareRetail softwareCripplewareCrowdfundingFreemiumFreewarePay what you wantCarewareDonationwareOpen-core modelPostcardwareSharewareNagwareDelivery methodsDigital distributionFile sharingOn-premisesPre-installedProduct bundlingRetail softwareSneakernetSoftware as a serviceDeceptive and/or illicitUnwanted software bundlingMalwareSpywareTrojan horseWormRansomwareScarewareShovelwareVaporwarelistSoftware release life cycleAbandonwareEnd-of-lifeLong-term supportSoftware maintenanceSoftware m
aintainerSoftware publisherCopy protectionDigital rights managementSoftware protection dongleHardware restrictionsLicense managerProduct activationProduct keySoftware copyrightSoftware patentTorrent poisoningwww.ubuntu.com,www.shipit.ubuntu.comඋදාහරණSome examples of FOSS include: the ලිනක්ස් kernel, the KDE and GNOME desktops, BIND and Firefox.බලපත්‍රThe most well known and popular F/OSS licenses include: GNU General Public License (GPL), GNU Lesser General Public License (LGPL), BSD license, Apache License, MIT License and Mozilla Public License.There are a number of endorsed F/OSS definitions, and related lists of licenses. The above licenses are approved by all definitions.F/OSS definitions and guidelines:විවෘත මූලාශ්‍ර Definition , from the විවෘත මූලාශ්‍ර InitiativeFree software definition, from the නිදහස් මෘදුකාංග පදනමඩේබියන් නිදහස් මෘදුකාංග GuidelinesLists of licenses:OSI අනුමත කළ බලපත්‍රනිදහස් මෘදුකාංග පදනමේ  නිදහස් සහ නොනිදහස් බ
ලපත්‍ර  ලැයිස්තුවසංස්කෘතියThe F/OSS සංස්කෘතිය and F/OSS community stem from hacker සංස්කෘතිය.අඩවියෙන් බැහැර පිටුThe Free Software Definition - published by FSFFoundation for a Free Information Infrastructure (FFII) සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2006-07-19 at the Wayback Machine.Free Software and Open Source software (Where to find) - from WikisolutionsFSF's list of free software licenses, including clarifications on often confused non-free licensesFSF/UNESCO directory of free software packagesThe GNU philosophy pagesFSF's comparison of "Open Source" and "Free Software"Why Open Source Software / Free Software (OSS/FS)? Look at the Numbers! — David Wheeler's analysis of the advantages of OSS/FS.Free software transcripts by Ciaran O'Riordan සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-08-09 at the Wayback MachineThe best free softwares for Windows XP and Windows Vistaනිදහස් මෘදුකාංග ද්වාරයrelated to a type of software මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට
එය විහිදුවාලිය හැක.vteමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)1702 වසර  (MDCCII) යනු  ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන  අනුව  ඉරුදිනකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය වසරක් (බැඳිය විසින් සම්පූර්ණ දින දසුන පෙන්වනු ලැබේ) වන අතර දින 11 කින් මන්දගාමී ජූලියානු දිනදසුන අනුව   බ්‍රහස්පතින්දාවකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය වසරකි. ජූලියානු දින දසුනට දිනකින් ඉදිරියෙන් සිටින හා ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනට වඩා දින දහයකින් පසු පසින් සිටින ස්වීඩන දින දසුන අනුව එය  බදාදාවකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය වසරකි.අඩු-නෙරුම්-පේකඩ අදියර දෙකක් ලෙසද විස්තර කල හැකි,  ඉරානයේ,  ටන්ගෙ සවාෂි හී පිහිටි,  කජාර් යුගයේ  පර්සියානු මධ්‍යම-නෙරුම්-පේකඩක් (mezzo-rilievo).පේකඩ යනු මූර්ති ශිල්පමය තාක්ෂණික ක්‍රමයකි. මෙයට යෙදෙන ඉංග්‍රීසි වදන වන රිලීෆ් යන්න නෙරීම හෙවත් උලුප්පා දැක්වීම යන අර්ථය දෙන  ලෙවෝ යන ලතින් ක්‍රියාපදයෙන් බිඳී ඇත. මේ අනුව,  කිසියම් මූර්තියක් පේකඩක් ලෙසින් තැනීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ,  පසුතලය ලෙස ක්‍රියාකරන
තලයෙන් ඉහලට, ඇඹීම ඔසවා තැබීමක් වෙයි.නාගරීකරණය රටක සමාජ ආර්ථික සංවර්ධනයෙහි කැඩපතයි.ශ්‍රී ලංකාව සමාජ සංවර්ධනයෙහිලා ඉහළ ස්ථානයක පසු වුවද වාර්තාගත දත්ත වලට අනුව නාගරීකරණය ආශ්‍රීතව මන්දගාමී වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි.නමුත් පසුගිය දශකය අවසානයේ පමණ සිට රට තුල සිදුවෙමින් පවත්නාවු නොයෙකුත් සංවර්ධන ක්‍රියාදාම මෙන්ම ප්‍රජා විද්‍යාත්මක හා සමාජීය වෙනස්කම් නිසා 21 වන සියවස ආරම්භයේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ නාගරීකරණ රටාවේ ශීඝ්‍ර වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි.විදුලිය,ගමනාගමනය,සන්නිවේදනය,සෞඛ්‍ය කටයුතු හා අධ්‍යාපන ක්‍ෂේත්‍රවල වර්ධනය මෙන්ම කර්මාන්ත වෙළඳම් වැනි ක්‍ෂේත්‍ර පුළුල් වීම සමග නාගරීකරණය වේගවත් වී ඇත.විවිධ සාධකවල බලපෑම හේතුවෙන් වැඩි පහසුකම් වලින් යුත් ප්‍රදේශ වලින් ජනයා සංක්‍රමණය වීම නිසා මෑතකාලීනව නාගරීකරණයට ලක් වු ප්‍රදේශ රාශියක් රට තුල වර්ධනය විය.නමුත් සැබවින්ම රට තුල පවතින නාගරීක වර්ධනය වාර්තාගත දත්ත මගින් පිළිබිඹු නොවීමේ ගැටලුවක් ද පවතී.නගර හඳුනාගැනීමශ්‍රී ලංකාවේ නාගරීකරණය පිළිබඳ අධ්‍යනය කිරීම ඉතාමත් අපහසු කාර්යයක් වී ඇත.නාගරික ප්‍රදේශ නිවැරදිව අර්ථ දක්වා නොමැතිවීම හා නාගරික ප්‍රදේශ හඳුනාගත් නි