LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
යාවලීන් සඳහා ද නාමකරණය සඳහා මෙය උපකාරී විය.  රසායනික භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ ප්‍රකාශයට පත් කළ ප්‍රථම විද්‍යාත්මක සඟරාව  Zeitchrift für physikalische Chemie නම් ජර්මානු සඟරාවයි.මෙය ප්‍රකාශයට පත් කරන කද්දේ 1887 විලෙම් ඔස්ක්වෝල්ඩ් සහ ජැකොබොස් හෙන්රිකස් නැමති පුද්ගලයින් දෙදෙනෙක් විසිනි. 19 වන ශත වර්ෂයේ අග භාගය සහ 20 වන ශත වර්ෂය සළකන විට මෙම කාර්යභාරයන් ඉතාමත් වැදගත් වු අතර 1901 - 1909 පමණ කාලයෙදී රසායන විද්‍යාව සඳහා වු නොබෙල් ත්‍යාගයෙන්ද පිදුම් ලැබීය. රසායන විද්‍යාවට අදාල වු පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් තාක්ෂණයේ දියුණුවන් සමග වඩාත් සාර්ථක ලෙස දියුණුවට පත් විය.වර්ණාවලීක්ශවේදයේ විවිධ වු ක්‍රමයන් භවිතයට එක් වු අතර අධෝරක්ත වර්ණාවලීක්ශවේදය , ක්ෂුද්‍ර තරංග වර්ණාවලීක්ශවේදය ආදිය ඉන් ප්‍රධාන තැනක් ගනී.භෞතික රසායන විද්‍යාවේ වැඩි දුර සංවර්ධනයත් න්‍යෂ්ටික රසායන විද්‍යාවේ දියුණුවත් සමග සිදු විය.විශේෂයෙන් දෙවන ලෝක යුධ සමය ආශ්‍රිතව දියුණු වු සංස්ථානික විඛණ්ඩනය , අභ්‍යවකාශ රසායන විද්‍යාවේ නුතන සොයාගැනීම්, ගණනය කරන ක්‍රමවෙදයන්ගේ සිදුවු නුතන සොයාගැනීම් නුතන භෞතික රසායන විද්‍යාවේ ඉදිරි ගමනට විශාල ලෙස පාදක වී ඇත.ආශ්
‍රිතරසායන විද්‍යාවපළමුවන  විමලධර්මසූරිය රජසිංහලේ රජ රාජ්‍ය සමය1590–1604පූර්වප්‍රාප්තිකයාසීතාවක රාජසිංහ රජුඅනුප්‍රාප්තිකයාසෙනරත් රජුඋපත1591  සෙංකඩගල, ශ්‍රී ලංකාවමරණය1604  ශ්‍රී ලංකාවභූමදානයසෙංකඩගලවල්ලභයාකුසුමාසන දේවිය හෙවත් දෝන කැතරිනා රැජිණභාර්යාවන්කුසුමාසන දේවිය හෙවත් දෝන කැතරිනා රැජිණදෝන අමේලියා දේවිය(මතභේදාත්මකයි)දරුවන්මහඅස්ථාන කුමරු සූරිය ‍දේවිසාම දේවීවංශයදිණරාජරාජවංශයදිණරාජපියාවීරසුන්දර බණ්ඩාරආගමබුද්ධ ධර්මයපළමුවන විමලධර්‍මසූරිය ( ක්‍රි.ව. 1591-1604 ) මහනුවර රාජධානියේ රජු වි මුළු දිවයිනම ප්‍රථම වතාවට මහනුවර රාජධානිය යටතේ පාලනය ගෙන යන ලදි.උපතින් කොනප්පු බණ්ඩාර ලෙස හැඳින්වුනු මෙතුමාගේ පියා පළමුවැනි රාජසිංහ රජුගේ රාජ්‍යයට එරෙහිව කැරලි ගැසුවේ යැයි සැකයට ලක්වී බොරුවලකට වට්ටවා මරවනු ලැබීය. ඉන්පසු ආරක්ෂාව පතා පෘතුගීසීන් වෙත ගොස් කතෝලික දහමද වැළඳගෙන දොන් ජෝන් (දොන් ජෝන් ඔෆ් ඔස්ට්‍රියා, Don John of Austria) නමින් බෞතීස්ම ලබා සිටියේය. උඩරට යටත් කරගෙන සීතාවක සිට රජකම් කළ පළමුවන රාජසිංහ රජු පරාජය කිරීමට දොන් පිලිප් (යමසිංහ බණ්ඩාර) නම් රජකමට උරුමකම් කියන කුමාරයෙක් සමඟ පෘතුගීසීන
්ට උදව් කළේය. නමුත් පෘතුගීසින් රජකමට පත්කළේ ඔහුව නොව දොන් පිලිප් නම් කුමාරයාවය. මීට එරෙහි වූ දොන් ජෝන් පෘතුගීසින් ඉවත්ව යනතෙක් සිට දොන් පිලිප් ට වස දී මරා දැමීය. පෘතුගීසින්ට තර්ජනය කොට මහනුවරින් එළවා දැමුවේ යැයි කියවේ. ඉන්පසු ප්‍රසිද්ධියේම කතෝලික දහම අතහැර බුදු දහම වැළඳ ගත්තේය. පළමුවන විමලධර්මසූරිය ලෙසින් සෙංකඩගල රජ විය.මේ අසා පෘතුගීසීන් ඉන්දියාවේ ගෝවෙන් උපකාර ලබා නැවත සංවිධානය වී  දෝන කැතරිනා (කුසුමාසන දේවිය) ද සමඟ 1594 ( උඩරටට විරුද්ධව සටනට පැමිණි නමුත් දන්තුරේදී ඉන් පැරද පළා ගියෝය. දෝන කැතරිනා විමලධර්මසූරිය රජුගේ සේනාවට අසුවුන අතර රජු ඇයව විවාහ කරගත්හ.විමලධර්මසූරිය රජු සිදුකල ශාසනික සේවය කෙසේද යත් රත්නපුර කුරුවිට දෙල්ගමුවේ කුරහන්ගලක සඟවා තිබූ දන්ත ධාතූන් වහන්සේද සෙංකඩගලට වැඩමවා රාජ්‍යත්වයට නියම හිමිකම ඇති කරගත්තෙන් නිල වශයෙන් මුළු ලංකාවටම රජ විය. (නමුත් වෙරළබඩ තවමත් පෘතුගීසීන් සතු විය)බුරුමයෙන්  උපසම්පදාව ගෙන්වීමට කටයුතු කළහ. ගඩලාදෙණිය රිදී විහාරය ලංකාතිලකය ආදි වෙහෙර විහාරස්ථාන අලුත්වැඩියා කළේය.ලංකාවේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමට ගොවාතැන හා කපුවගාව දියුණුකිරීම, කොත්මලේ වලපනේ නගරවල යකඩ
හා වානේ කර්මාන්ත දියුණු කිරීම, ලුණුවෙඩි කර්මාන්තය දියුනු කිරීම සිදු කළහ.ලන්දේසි ගවේශකයෙකු වූ ජොරිස් වැන් ස්පිල්බර්ජන් පෘතුගීසීන් පලවා හැරීම සඳහා සටන් කිරීමට සන්ධානයක් ඇති කර ගැනීමේ අදහසක් ඉදිරිපත් කළේය. එම සාකච්ඡාවලින් පසු අද්මිරාල් වයිබ්‍රැන්ඩ් වෑන් වොර්විජෙක් විසින් ඒකාබද්ධ ප්‍රතිප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීම සඳහා සෙබෝල්ඩ් ඩි වීර්ට් එවනු ලැබීය. මෙම සන්ධානය ශෝකාන්තයකින් කෙළවර විය. මත්පැන් සාදයකදී අවිනීත ලෙස හැසිරුණු ලන්දේසීහු රජුට අපහාසය කිරීමේ ප්‍රථිඵලයක් ලෙස ඒ සියලු දෙනා මැරුම් කෑහ. නැවත 1612 දක්වා සන්ධානයක් බිහිවීම අවස්ථාවක් උදා නොවිණි. 1612 දී නව ලන්දේසි නියෝජිතයා වූ මර්සෙලිස් බොස්චවුචර් විමලධර්මසූරිය රජුට පසුව රජ පැමිණි සෙනරත් රජු සමග ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්තේය. මෙහි ප්‍රථිඵලය වූයේ පෘතුගීසීන් ලංකාවෙන් ඉවත් කිරීමේ සිට ඉංග්‍රීසීන් මෙහි පැමිණ යටත් කර ගන්නා තෙක් පැවති ලන්දේසි පාලනය යුගයක් ආරම්භ වීමයි.1604 දී මෙතුමා උණ රෝගයකින් මිය ගියේය. ඔහු ලංකා ඉතිහාසයේ විශිෂ්ට රජ කෙනෙකි.පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු බලයට පත් වීමත් සමඟ මුහුණ දුන් අභියෝග කිහිපයක්යමසිංහ බණ්ඩාරගෙන් පසු උඩරට රජ බවට පත් පළමුවන විම
ලධර්මසූරිය රජු වීරසුන්දර බණ්ඩාරගේ පුතා විය. මෙතුමා උඩරට නව රාජවංශයක ආරම්භකයා වේ.පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු බලයට පත් වීමත් සමඟ මුහුණ දුන් අභියෝග කිහිපයක් විය.නීත්‍යනුකූල රාජ්‍ය උරුමයක් නොවීම.(දෝන කතරිනා හෙවත් කුසුමාසන දේවිය සරණපාවා ගැනීම)උඩරට රාජධානිය පෘතුගීසි ග‍්‍රහණයෙන් බේරාගත යුතු වීම.(දන්තුරේ හා බලන සටන් මගින් පෘතුගීසීන් පරාජය කිරීම)උඩරට රාජ්‍ය සීතාවක බලපෑමෙන් මුදාගත යුතු වීම.(ගනේතැන්න සටන)පරිහානියට පත් බුදු සසුන නගා සිටු විය යුතු වීම.(බුරුමයෙන් උපසම්පදාව ගෙන ඒම)මහනුවර රාජධානියේ ආර්ථික කටයුතු දියුණු කළ යුතු වීම.(කොත්මලේ , වලපනේ යකඩ කර්මාන්තය දියුනු කිරීම)උඩරට රාජ්‍ය ආශ‍්‍රිත වෙඩි ලූණු කර්මාන්තයේ දියුණුවට පියවර ගැනීමමෙසේ විවිධ මාර්ගයන්ගෙන් උඩරට රාජධානිය ආරක්ෂා කර ගැනීමට කටයුතු කළ පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු හදිසියේ වැළඳුණු දරුණු උණ රෝගයකින් ක‍්‍රිස්තු වර්ෂ 1604 දී මරණයට පත් විය. මේවාද බලන්නසිංහලේ රාජාවලියමහනුවර රාජාවලියමහනුවර රාජධානියමෙය ශාකවල පවතින විෂේශ හැකියාවකි. ශාක සෛල විභාජනයෙන් පසු විභේදනය වුවද එම සෛලයේ විභේදන හැකියාව ආරක්ෂිතව පවති.මෙම ලිපිය කිසිදු මූලාශ්‍රයක්
උපුටා දක්වන්නේ නැත. විශ්වාස කළ හැකි මූලාශ්‍ර වෙත වන උපහරණ එක් කිරීමෙන් මෙම ලිපිය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත ප්‍රකාශ අභියෝගයට ලක්වීමට සහ ඉවත් කිරීමට ඉඩ ඇත.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම" – news '• පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)ලිපි මාලාවක කොටසක් වනථෙරවාද බුදු දහමරටවල්බංගලාදේශයකාම්බෝජයඉන්දියාවලාඕසයමියන්මාරයනේපාලයශ්‍රී ලංකාවතායිලන්තයවියට්නාමයචීනයග්‍රන්ථපාලි ත්‍රිපිටකයඅට්ඨකථාටීකාවිසුද්ධිමග්ගඅභිධම්මත්ථ-සංගහඉතිහාසයපූර්ව-නිකායික බුද්ධාගමමුල්කාලීන ුගරුකුලස්ථවිරමොග්ගලීපුත්ත-තිස්සතෙවන සංගායනාවවිභජ්ජවාදමහින්දසංඝමිත්තාසිව්වන ධර්ම සංගායනාවබුද්ධඝෝෂපරාක්‍රමබාහු Iඅනගාරික ධර්මපාලතුමාබෞද්ධ නූතනවාදයලේදි සයාදව්සයවන ධර්ම සංගායනාවවිපස්සනා ව්‍යාපාරයධර්මයඅභිධර්මයඅරහත්කම්මත්ථානසංසාරයනිර්වාණයමධ්‍යම ප්‍රතිපදාවආර්යාෂ්ටාංගික මාර්ගයචතුරාර්ය සත්‍යයEnlightenment Stagesසිල් පදත්‍රිරත්නයවිනයවිපස්සනාvteශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ආගම ථෙරවාදයට ඇතුළත් වන අතර ජනගහනයෙන් 70% ක්ම බෞද්ධ ආගමිකයන්ය.
මුලින්ම ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාපිත වුයේ ථෙරවාදී බුදු දහමය. ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගනයෙන් 70% ථෙරවාදී බුදුදහමේ අනුගාමිකයෝ වෙති. දීපවංශය වැනි වංශකතාවල සදහන් පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා‍ගේ කාලයේ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ පුත් මහින්ද තෙරුන්  ක්‍රි.පු. 2 වැනි සියවසේදි ලංකාවට බුදු දහම ගෙන එන ලදී. මෙම කාලය තුලදිම ශ්‍රී මහා බෝධි අංකුරයද ලංකාවට වැඩම කරන ලද අතර රජුගේ අනුග්‍රහය ඇතිව ප්‍රථම ආරාමයන් පිහිටුවන ලදී. එතෙක් පාලි භාෂාවෙන් කට පාඩමින් රැක ගෙන ආ ධර්ම කරුණු ක්‍රි.පු. 30 දී පමණ ලේඛණාරූඪ කරන ලදී.දෙවැනි සියවසේ ශ්‍රී ලංකාවට බුදු දහම හදුන්වා දිමෙන් පසුව, අඛණ්ඩව පැවති ගෙන ආ සඟ පරපුර  හේතු කොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ බුදු සසුන බොහෝ කාලයක් පවතින්නේය. මෙය වෙනත් ඕනෑම බෞද්ධ රටක නොමැති තත්වයක්. බුද්ධාගම පිරිහීමට ලක්වු ඇතම් අවස්ථාවල ශ්‍රී ලාංකිය සඟ සසුන, මියන්මාරය  සහ තායිලන්තය වැනි රටවල් සමග පැවති සම්බන්ධතා උපයෝගි කරගෙන නැවත පුනර්ජීවනය ලැබීය. මහායානය බලවත් වු කාලවලදි මෙන්ම යටත් විජිතවාදී රාජ්‍ය නිලධාරීන් බුද්ධාගම නොසළකා හැරි අවස්ථාවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ ථෙරවාදී බෞද්ධ සමාජයට විශාල අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට  සිදු විය. ‍එහෙත් නැ
වත නැවත (විශේෂයෙන් 19 ශත වර්ෂය තරම් මෑත කාලය තුළදී ) ලැබු පුනර්ජීවනයන් නිසා ථෙරවාදී බුදු දහම වසර 2000ක පමණ කාලයක් ජීවමානව පැවතුණි.ඉතිහාසයඅවුකන බුදු පිළිමයසාම්ප්‍රදායික වංශ කථාවන්ට අනුකූලව  ලංකාවට බුදු දහම හඳුන්වා දී ඇත්තේ දෙවන සියවසේ ඉන්දියාවේ විසූ අශෝක අධිරාජයාගේ ගේ පුතුන් වූ මහින්ද මහා රහතන් වහන්සේය.   එවකට ලංකාව පාලනය දේවානම්පියතිස්ස රජුන් හට භාර වී තිබිණි. මේ කාලය තුළදී ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ ශාකාවක් ද වැඩම කරන ලදී. ශ්‍රී ලංකා රජුන්ගේ අනුග්‍රහය ඇතැතිව මුල්ම ආශ්‍රමය බිහි විය. ඒ වාගේම පාලි පොත් පත් ලියවීම ආරම්භ විනි. දෙවන සියවසේදී බුදු දහම හඳුන්වා දීමෙන් අනතුරුව එය වැඩිම කාලයක් ව්‍යාප්ත වූයේත්  සහ සංඝයා වහන්සේලා වැඩි ප්‍රමාණයක් බිහි වූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ පමණි. එම තත්වය හීන වූ අවස්ථාවල මියන්මාරයෙන් සහ තායිලන්තයෙන් පැවිදි පෙලපත් ඈඳ ගන්නා ලදී. මාහායාන ධර්මය ඇති වීමත් සමග ථෙරවාද බුදු දහමේ පැවැත්මට යම් කිසි බලපෑමක් ඇතිවූ නමුත් ථෙරවාද ධර්මය අවුරුදු 2000 කටත් වඩා ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රචලිත වී ඇත. මුලින්ම ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාපිත වුයේ ථෙරවාදී බුදු දහමය. ලංකාවේ ජනගහනයෙන් 70% ථෙරවාදී බුදුදහමේ අනුගා
මිකයෝ වෙති. දීපවංශය වැනි වංශකතාවල සදහන් පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා‍ගේ කාලයේ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ පුත් මහින්ද තෙරුන් ක්‍රි.පු. 2 වැනි සියවසේදි ලංකාවට බුදු දහම ගෙන එන ලදී. මෙම කාලය තුලදිම ශ්‍රී මහා බෝධි අංකුරයද ලංකාවට වැඩම කරන ලද අතර රජුගේ අනුග්‍රහය ඇතිව ප්‍රථම ආරාමයන් පිහිටුවන ලදී. එතෙක් පාලි භාෂාවෙන් කට පාඩමින් රැක ගෙන ආ ධර්ම කරුණු ක්‍රි.පු. 30 දී පමණ ලේඛණාරූඪ කරන ලදී.දෙවැනි සියවසේ ශ්‍රී ලංකාවට බුදු දහම හදුන්වා දිමෙන් පසුව , අඛණ්ඩව පැවති ගෙන ආ සංඝපරපුර හේතු කොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ බුදු සසුන බොහෝ කාලයක් පවතින්නේය. මෙය වෙනත් ඕනෑම බෞද්ධ රටක නොමැති තත්වයක්. බුද්ධාගම පිරිහීමට ලක්වු ඇතම් අවස්ථාවල ශ්‍රී ලාංකිය සංඝ සසුන , මියන්මාරය සහ තායිලන්තය වැනි රටවල් සමග පැවති සම්බන්ධතා උපයෝගි කරගෙන නැවත පුනර්ජීවනය ලැබීය. මහායානය බලවත් වු කාලවලදි මෙන්ම යටත් විජිතවාදී රාජ්‍ය නිලධාරීන් බුද්ධාගම නොසළකා හැරි අවස්ථාවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ ථෙරවාදී බෞද්ධ සමාජයට විශාල අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය. ‍එහෙත් නැවත නැවත (විශේෂයෙන් 19 ශත වර්ෂය තරම් මෑත කාලය තුළදී ) ලැබු පුනර්ජීවනයන් නිසා ථෙරවාදී බුදු දහම වසර 2000ක
පමණ කාලයක් ජීවමානව පැවතුණි.ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරී ආක්‍රමණ සහ ය‍ටත්විජිතවාදය16වන සියවසයේ සිට ක්‍රිස්ත්‍රියානි මිෂනාරීවරු සහ පෘතුගීසි, ලන්දේසි, බ්‍රිතාන්‍ය යන ජාතීන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනතාව කතෝලික, රෙපරමාදු ක්‍රිස්ත්‍රියානි භක්තිකයන් කිරීමට උත්සාහ දැරූහ. 19වන සියවසයේ අග භාගයේදී ජාතික බෞද්ධ ව්‍යාපාරය ඇමරිකානු ජාතික කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් අනුග්‍රහයෙන් සහ පානදුරාවාදයේ (ක්‍රිස්තියානි පූජකයකු සහ මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමියන් අතර පැවති) ජයග්‍රහණයෙන් නැවතත් බලාත්මක වෙන ලදී.බුදුදහ‍මේ ව්‍යාප්තියශ්‍රී ලංකාවේ බුදු දහමේ ව්‍යාප්තිය (2001 ජන සංගනන වාර්තාව)ශ්‍රි ලංකාවේ බුදුදහම වූයේ මහින්ද මහරහතන් වහන්සේගේ වැඩම කිරීමෙන් පසුව 2 වන සියවසේදීය.  දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා ඇතුළු බොහෝදෙනා බෞද්ධයින් බවට පත් වූවේය. මහා විහාර නම්වූ පූජාශ්‍රමය බිහි වූයේද මේ යුගයේදීය. ශ්‍රිලංකා වේ පාලි ග්‍රන්ථයන් බිහි වූයේ වට්ටගාමිනී රජුන්ගේ සමයේදීය. ඒ වාගේම ථේරවාද බුදු දහමේ පටන් ගැන්මද මේ යුගයේදී ආරම්භ විය. පසු කලෙක විවරණ ලියන්නන් මඟින් බුදු දහම පිලිබඳව පොත් පත් ලියවුනි. එවන් විශිෂ්ඨ කතෘන් වන්නේ බුද්ධඝෝස (4-5 වන සියවස)සහ ධම්ම
පාල (5-6 වන සියවස)වැනි රජවරු. එවකට මහායාන ධර්මය දේශයට බලපෑමක් වූ නමුත් කාලයාගේ ඇවෑමේන් ථේරවාදය ප්‍රචලිත විය. ඉන් පසුව අග්නිදිග ආසියාවේම 11 වන සියවස වනවිට ථේරවාදී බුදු දහම ප්‍රචලිත විය.ඉන්දියානු උප මහද්වීපයේ  පෙරදිග ප්‍රදේශයේ මොන් නමැති ජනවාර්ගික කොටස අතර ඉන්දීයානු සංස්කෘතිය තදින්ම ව්‍යාප්ත වී තිබුණි. 3 වැනි සියවසේදී මෙම ජන වාර්ගික කොටස බෞද්ධාගම වැළඳ ගෙන ඇති බවට සඳහන් වේ. එසේ සිදු වූයේ මහා අෂෝක නම් වූ ඉන්දියානු අධිරාජයාගේ සමයේදීය. මධ්‍යම බුරුමයේ පිහිටි පීක්තානෝ නම් වූ මොන් ජනයාගේ බෞද්ධ පන්සල නිමවා ඇත්තේ 1වන සහ 5වන සියවස් අතර යැයි සඳහන් වේ.මොන් ජනවාර්ගිකයන් ගේ බෞද්ධ සිතුවම් හා ඉන්දියානු ගුප්තා සිතුවම් වලට සංස්කෘතිය මුසු වී ඇත. මොන් රාජධානිය ප්‍රචලිත වනවාත් සමග 5 වැනි සහ 6 වැනි සියවස්වලදී අග්නිදිග ආසියාවේ මෙම සිතුවම් කලාව ප්‍රචලිත විය. ඒ වාගේම මොන් වරුන්ගේ බලපෑමත් සමග ථේරවාද දහම ප්‍රචලිත වූ නමුත් උතුරු ප්‍රාන්තයේ 6වන සියවසින් පසුව මහායානය මුලුමනින්ම ප්‍රචලිත විය. අශෝකවාදයේ ඇතුළත් වී ඇති පරිදි  හිමාල ප්‍රදේශය තුළින් අශෝක රජුන් ධර්මදූතයින් යවා ඇති බවට සඳහන් වී ඇත.සංඝ සමාජයශ්‍රී ලංකාවේ
බෞද්ධ සංඝ සමාජයේ "නිකාය" ලෙසින් හඳුන්වන එකිනෙකට වෙනස් සම්ප්‍රදායයන් පවතින අතර ඉන් ප්‍රධාන නිකයයන් 3 පහත දැක්වේ.සියම් නිකාය – කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු සහ වැලිවිට සරණංකර හිමියන්ගේ ආරාධනය පරිදි ලංකාවට වැඩම කළ තායි ජාknතික උපාලි හිමියන් විසින් 18 වන සියවසේදී ආරම්භ කරන ලදී.අමරපුර නිකාය – 1800 වර්ෂයේ ආරම්භ කර ඇත්තේ මියන්මාරයෙන් ලැබුණු ඉහළත්වයෙන් සලකන පැවිදි පෙලපතකින්ය.රමාඤ්ඤ නිකාය – අඹගහවත්ත සරණංකර හිමියන් විසින් 1864 දී ආරම්භ කර ඇත.ඉහත නිකායන් අතරත් වෙනස් ආකාරයේ කුලයන් අනුකූලව තවත් බෙදීම් ඇත. එහෙත් ධර්මයෙහි කිසිදු වෙනසක් නැත.බාහිර සබැඳිමහාචාර්ය අතිපූජ්‍ය රේරුකානේ චන්දවිමල මාහිමිපාණන් වහන්සේ ගේ ථෙරවාදී දර්ශණය ඇතුලත් දහම් පොත්  සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2016-02-06 at the Wayback Machineමහමෙව්නා බෞද්ධ ආරාමය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2017-07-11 at the Wayback MachineBuddhactivity Dharma Centres databaseThe Mahavamsa History of Sri Lanka The Great Chronicle of Sri LankaColonel Olcott and the Buddhist Revival In Sri Lanka සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-12-12 at the Wayback Machineකැළණිය රජමහා විහාරය  සංරක්ෂ
ණය කළ පිටපත 2018-10-17 at the Wayback MachineReligious protector from Ethnic Strifesri Lankan Buddhist Associationkatawala hemaloka himige budu sasuna wanasana kadapanuwovte← අනුරාධපුර යුගය මාතෘකා →අනුරාධපුර රාජධානිය ක්‍රි.පූ. 377 – ක්‍රි.ව. 1017පසුබිමOutlineIndexBibliographyTimelineYearsPre Anuradhapura periodඉතිහාසයEarly period (377 BC–463 AD)Arrival of BuddhismඑළාරDutugamunu Campaignවිජිතපුර සටනපංච ද්‍රවිඩයන්සිව්වන ධර්ම සංගායනාවත්‍රිපිටකයGajabahu's invasion of Cholaබැමිණිතියා සායදන්ත ධාතුවදීපවංශයෂඩ් ද්‍රවිඩයන්Middle period (463–691)මහාවංශයSigiriyaLate period (691–1017)Chola conquest of AnuradhapuraGovernmentMonarchyMonarchsVijayaLambakanna IMoriyaLambakanna IIMilitaryTamil mercenariesLawCapital cityPolitics and peopleForeign relationsඅශෝකMahindaසංඝමිත්තා තෙරණියGeographyAdministrative divisionsMalaya Rataමායා රටරජරටRuhunaCitiesපොළොන්නරුවසීගිරියSitesඅභයගිරි විහාරයඅනුරාධපුර මහා විහාරයඅටමස්ථානජය ශ්‍රී මහා බෝධියමහමෙව්නා උයනMapag
ala fortressEconomyGemsIvoryPearlsKahapanaKahavanuPort of GokannaPort of JambukolaPort of MahatitthaRajakariyaSociety and cultureArchitectureCaste systemConstructionsImmigrationirrigation networkPeraheraPopular cultureReligionBuddhismBrahmanismTantric Buddhism Book ප්‍රවර්ගය Portal විකිව්‍යාපෘතියආර්ථික විද්‍යාඥයාආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු යනු ආර්ථිකය පිලිබද වු සමාජ විද්‍යාවේ ප්‍රවීණයෙකි. මොහු ආර්,ිත පිළිබද හදාරා ක්‍රමයන් උත්පාදනය කර ඒවා යොදාගත් හා ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති පිලිබඳ ලිවු පුද්ගලයෙකු විය හැකිය. මෙම ක්ෂේත්‍රයේ අනුකේෂ්ත්‍ර ගණනාවකි. පුළුල් වු දර්ශනවාදි න්‍යායාන් හෝ විශේෂ වෙළඳපොලක්, සාර්ව ආර්ථික විශ්ලේෂනය, ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විශ්ලේෂණය හෝ ආර්ථික විශ්ලේෂනය වැනි ක්සේත්‍ර ඇත. මෙම විශ්ලේෂණයේහිදී, විශේෂ විශ්ලේෂ ක්‍රම හා ආර්ථික හිතිය, සංඛ්‍යාතය, ආර්ථික සංඛ්‍යාත්මක ක්‍රම (Economic Computational Models) මුල්‍යමය ආර්ථිකය,මුල්‍යමය ගණිත ක්‍රම හා ගණිතමය ආර්ථික වැනි මෙවලම් භාවිතා කළ හැකිය.ශාස්ත්‍රික ක්‍රමයේදීආර්ථික විද්‍යාවේ වෘත්තිමය පැතිකඩ අධ්‍යපනය තුලට ආර්ථික වි
ද්‍යාව ඇතුළුවිමට හේතු වේ. මෙය 1955 සිට ආර්ථිකයේ වු ප්‍රධාන වෙනස ලෙස හදුන්වා ඇත. බොහෝ ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාල වල ආර්ථික විද්‍යා අංශයන් ඇත. එහි උපාධි පිරිනමනු ලැබේ. එනමුත් බෙහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් ගණිත, ඉංජිනේරැ, ව්‍යාපාර නිති, සමජ විද්‍යා හා ඉතිහාසය විෂයන් හැදෑරුවන්ය.ආර්ථික විද්‍යාවට ඇති නෙබෙල් අනුස්මරණ ත්‍යගය 1968 Serviges Rikconk විසින් ඇරඹු අතර, ආර්ථික විද්‍යාවට විශිෂ්ට බුද්ධිමය හදුන්වාදිමක් කරන තැනැත්තාට වාර්ෂිකාව පිරිනැමිය ඔක්තෝම්බර් මස ජයග්‍රහකයා නම් කරන අතර දෙසැම්බර 10 ට යෙදි ඇත.Alfred Nobel අනුස්මරණ දිනයේ ත්‍යාගය පිරිනමයි (ත්‍යාග මුදල, රන්පදක්කම හා ඩිප්ලෝමාවක් )රැකියාආර්ථික විද්‍යාඥයින් අධ්‍යාපනික රාජ්‍ය හා පුද්ගලික අංශ ආදි විවිධ ක්ෂේත්‍රයන්හි රැකියාවල නියැලේයි. ආර්ථික ක්‍රියාවලි, පාරිභෝගික උවමනා, රහස්‍ය තොරතුරු ආදිය සංඛ්‍යාත්මක දත්ත ඇසුරින් විශ්ලේෂණය කරයි. ඔවුන් මේ විස්තර දියුණු සංඛ්‍යාත්මක විශ්ලේෂණ ක්‍රම ගණිතය හා පරිගණක වැඩසටහන් වලින් සිදු කර ඒවායේ අඩුපාඩු හදුනාගෙන ඒවා නැතිකරන අයුරු ප්‍රකාශ කරයි.ආර්ථික විද්‍යාඥයන් යන නිර්වචනය ඉංජිනේරු නීතිය යන විෂයන්ට වඩා අපහසුය. නීතිඥයා යනු
නිති උපාධියක් ඇති, උසාවියේ නඩු කීමට හැකි අයෙකි. එනමුත් ආර්ථික විද්‍යාඥයාට එසේ අවශ්‍ය වන සුදුසුකමක් නැත. සමහර අවස්ථාවල ආර්ථික විද්‍යවේ උසස් උපාධියක් තිබිම ආර්ථික විද්‍යාඥ‍යෙකු වීමට අවශ්‍ය අවට සුදුසුකමක් ලෙස සලකයි. සමහර ඇමෙරිකානු ප්‍රාන්තවල ආර්ථික විද්‍යාවට අදාළ උපාධි 4 ක් පමණ ඇත. පුද්ගලයෙකුට සංඛ්‍යානය, ව්‍යවහාරික ගණිතය, ගණිතමය ආර්ථිකය Game theory ආදිය හදාරා ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු විමට අවශ්‍ය දැනුම ලබා ගත හැකිය.ආර්ථිකයට අදාළ ක්ෂේත්‍රයක නියැලෙන්නෙකු හෝ උපාධියක් ඇත්තෙකු හෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු ලෙස හැඳින්විය හැකි. ආර්ථික විද්‍යාඥයන් බැංකු, මුලපටලය, ගණකාධිකාරි, වානිජ , ව්‍යාපාර පාලනය, සහකාරක්ෂ මණ්ඩල, ලාභ පරමාර්ථ කරගත් හා නොකරගත් ආයතනවල සේවය කරයි.දේශපාලකයින්ට ප්‍රතිපත්ති සැකසිමට පෙර ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ගේ අදහස් ලබා ගත හැකි අතර බොහෝ උසස් රාජ්‍යතන්ත්‍රිකයන් ආර්ථික විද්‍යාඥයන් වේ.සටහන්වළම්බා රජශ්‍රී ලංකාවේ රජ රාජ්‍ය සමයක්‍රි.පු. 103, ක්‍රි.පු. 89 සිට ක්‍රි.පු. 77පූර්වප්‍රාප්තිකයාමහාරට්ඨකඅනුප්‍රාප්තිකයාමහකුලි මහතිස්සවල්ලභයාඅනුලාදේවියසෝමාදේවියසම්පූර්ණ නාමයවට්ඨගාමිණී අභයපියාසද්ධාතිස්ස
රජුවළගම්බා හෙවත්  වට්ඨ ගාමිණී අභය(වළගම්බාහු) ක්‍රි.පු. 103 සිට 77 දක්වා අනුරාධපුරය අග නගරය කර රාජ්‍ය කර වු සිංහල රජ කෙනෙකි.  එතුමා රාජ්‍යයත්වයට පත් වි මාස 5 කට පසු කැරළි හා දකුණු ඉන්දිය ආක්‍රමණ හමුවේ පරාජයට පත් වි සිහසුන අහිමිවිය[1].  නමුත් වසර 14 කට පසු ආක්‍රමණිකයන් පරාජය කර නැවත සිහසුන ලබාගැනිමට එතුමාට හැකි විය.මාතලේ අළුවිහාරයේදි  මුල්වරට ත්‍රිපිටකය ග්‍රන්ථාරූඪ කිරිම එතුමාගේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ඇතිව සිදුවු මහඟු ක්‍රියාවලියකි(මේ සදහා ප්‍රාදේශීය පාලකයෙක් සහය වූ බව සදහන් වෙතත් වළගම්බා අනුග්‍රහය දැක්වූබවක් මහා වංශයේ නොදැක්වේ). ඒමෙන්ම විශාල වෙහෙර විහාර කරවිමටද එතුමා කටයුතු යොදන ලදි.  ඒයින් අභයගිරි විහාරය හා ස්ථූපය, රන්ගිරි දඹුළු රජමහා විහාරය ප්‍රධාන තැනක් ගනී.සද්ධාතිස්ස රජු දුටුගැමුණු රජුගේ සහෝදරයා වේ. ඔහුට පුතුන් සිව් දෙනෙකු සිටියේය. එම පුතුන් පිළිවෙළින් ලජ්ජිතිස්ස, ථුලත්තන,ඛල්ලාඨනාග හා වට්ට ගාමිණී අභය (වළගම්බා) විය. සද්ධාතිස්ස රජු ක්‍රි.පූ.137 සිට 119 දක්වා වසර 18ක් රාජ්‍ය පාලනය කළේය. ඔහුගෙන් පසු ථුලත්තන රජු දින 40ක්, ලජ්ජිතිස්ස රජු වසර 10ක් බැගින් පාලනය කිරීමෙන් පසු ඛල්ලාඨනාග රජුට රජකම
හිමිවිය.වට්ට ගාමිණී අභය රජු " වළගම්බා " නමින් රජ වීමඛල්ලාඨනාග රජුගේන් පසුව රජකම හිමිවිය යුත්තේ වළගම්බා රජුට වුවද මහාරට්ඨ නැමැති සෙනෙවි කෙනෙකු විසින් ඛල්ලාඨනාග රජු මරා රාජ්‍ය පැහැර ගන්නා ලදි. දින කිහිපයක් තුළ තම සොහොයුරා මැරූ පලිය ගත් වට්ඨ ගාමිණී අභය කුමරු මහාරට්ඨ සෙනෙවි මරා දමා වළගම් අභා හෙවත් වළගම්බා නමින් ක්‍රි.පූ. 103 දී පළමු වරට රජකමට පත් විය. වළගම්බා රජුගේ අගමෙහෙසිය වූයේ සෝමා දේවියයි. පුතා මහානාග කුමාරයා වේ. සොමදෙවිය සිහි විමට වලගම්බා රජු විසින් සොමවතිය නිර්මාණය කරන ලදි.`1==සිහසුනට පත් වීම ==වළගම්බා රජු , සද්ධාතිස්ස රජුගේ හතර වෙනි පුතුයි. එතුමාගේ වැඩිමහල් සහෝදයන් වු ථුලත්තන , ලජ්ජිතිස්ස ( ලැමිණිතිස් ) , බල්ලාඨනාග යන රජවරුන් මෙතුමාට කලින් රාජ්‍යයත්වය දැරීය. බල්ලාඨනාග රජු මරා දමා මහාරක්කත නම් රජුගේ සෙනවියා සිහසුන පැහැරගෙන තිබුණි.වළගම්බා රජු සිහසුනට පත්වූයේ මහාරක්කත ඝාතනය කිරීමෙනි.කැරළි හා ආක්‍රමණවළගම්බා රජු සිහසුනට පත්වන විට රටතුළ පැවතියේ ව්‍යාකූල දේශපාලන වතාවරණකි.රජුගේ පළමු රාජ්‍ය වර්ශය තුල රෝහණයේ නකුල ග්‍රාමයේ ථිය හෙවත් තිස්ස නම් බ්‍රහ්මණ වංශිකයකු  ස
ිහසුන පතා කැරැල්ලක් ඇතිකොට තිබේ.එම කාලයේදීම පංච ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණය හෙවත් සප්ත ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණය සිදුවිය.ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණිකයන් හත් දෙනකුගේ නායකත්වයෙන් යුතු හත්දහසක සේනාවක් ලක්දිව ආක්‍රමණය කර තිබේ.මොවුන් වළගම්බා පරාජය කොට අනුරාධපුරයේ බලය අල්ලාගෙන තිබේ.  සත් ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණය සහ තීය බ්‍රාහ්මණයාගේ කැරැල්ලවළගම්බා රජු රාජ්‍යත්වයට පත්වී මාස 5ක පමණ කාලයක් ගතවූ පසු තිස්ස හෙවත් තීය නම් බ්‍රාහ්මණයෙකු විසින් රජුට එරෙහිව රුහුණු ප්‍රදේශයේ නකුල ග්‍රාමයේ කැරැල්ලක් ඇති කොට විශාල ව්‍යසනයක් සිදු කරන ලදි.  පැරණි ඉතිහාස ග්‍රන්ථවලට අනුව ඒ වන විටත් තීය බ්‍රාහ්මණයා විසින් වසර 16ක් ලංකාවේ රුහුණු ප්‍රදේශය පාලනයට නතු කරගෙන තිබුණි.  සත්ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණයතීය බ්‍රාහ්මණයාගේ කැරැල්ල අතරතුර ලංකාව ආක්‍රමණය කළ සත්ද්‍රවිඩයින්ගෙන් රජුට මහත් හිරිහැරයක් විය.රජු තීය බ්‍රාහ්මණයට සත් ද්‍රවිඩයින් පරාජය කළහොත් තම රාජ්‍යය ඔහුට දෙන බවට පවසා සිටියේය.රජුගේ සැලසුම වූයේ තීය බ්‍රාහ්මණයා මගින් සත් ද්‍රවිඩයින් පරාජය කොට ඉන්පසු තමා විසින් තීය බ්‍රාහ්මණයා මරා රජකම ගැනීමයි.( ඒ වන විට සත් ද්‍රවිඩයින් සහ ඔවුන්ගේ සත් දහසක හමුදාව පරාජය කිරීමට තරම
් යුධ ශක්තියක් නොතිබූ බව රජුගේ මෙම උපායෙන් අපට පැහැදිලි වේ.) නමුත් රජුගේ උපාය අසාර්ථක වන්නේ සත් ද්‍රවිඩයින් විසින් තීය බ්‍රාහ්මණයා මරා තමාවද සිරගත කර රජකම අයිති කර ගැනීමට රජරට ප්‍රදේශයට පැමිණෙන බව රජුට දැනගැනීමට ලැබීමත් සමඟය.          වළගම්බා රජුගේ පසුබැසීමමේ අනුව රජු ඇතුළු පිරිස අනුරාධපුරය අතහැර කන්ද උඩරටට පලා යද්දී පණ්ඩුකාභය රජු තැනවූ උතුරු දොරටුව අසල ආරාමයේ සිටි ජෛන ආගමික පූජකයකු වන ගිරි නම් නිඝණ්ඨයා රජු දැක "මහා කළු සිංහලයා පලා යනවා" යයි කෑ ගැසීය. එකෙනෙහිම රජු මෙසේ සිතුවේ ය. "මගේ රාජ්‍ය මට නැවත ලැබුණොත් මෙතැන විහාරයක් කරමි" අදිටන් කර ගත්තේ ය.පස්සෙන් පන්නා ගෙන එන දෙමළ හමුදාවෙන් බේරීම පිණිස වළගම්බා රජු, එවකට ගැබ්බරව සිටි අනුලා බිසව, සෝමා දේවිය, මහානාග කුමරු, මහාචූලි මහාතිස්ස කුමරු හා රථය පදවන්නා යන සියළු පිරිස මලය දේශයට හෙවත් කන්ද උඩරටට පලා යන්නට විය.රථයේ පිරිස වැඩි නිසා රථය සෙමෙන් ගමන් ගන්නට විය. මහාචූලි මහාතිස්ස කුමරු හා මහානාග කුමරු ආරක්ෂා කළ යුතුය. ගැබ්බරව සිටි අනුලා බිසව රථයෙන් බැස්සවිය නොහැක. සෝමා දේවිය බැස්සවීමට ද රජුට නොහැකිය. දෙමළ හමුදාව ලග ලගම එයි. රජු ව්‍යාකූලත්වයට පත්
විය. ඒ බව වටහා ගත් සෝමා දේවිය රථයෙන් බැසීමට ඉදිරිපත් විය. සෝමා දේවිය රථයෙන් බැස්සා ය. රථය වේගයෙන් ගමන් කරන්නට විය. සොළී හමුදාවේ සත් ද්‍රවිඩයින්ගෙන් එක් අයෙක් සෝමා දේවියද තවත් අයෙක් පාත්‍රා ධාතුවද රැගෙන යළි ඉන්දියාවට ගියෝ ය.                               ඉන් පසු නැවත සත් ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් ඉතිරි වී සිටින පස් දෙනා වන වූ පූලහත්ථ, බාහිය, පනයමාර, පිලියමාර හා දාඨික වළගම්බා රජුගේ පළා යාමෙන් පසු හිස් වූ රජකම සඳහා එකිනෙකා මරා ගනිමින් පිළිවෙළින් වසර 14කුත් මාස 7ක් මෙරට පාලනය කළෝය.නැවත සේනා සංවිධානය කිරීමවළගම්බා රජු ඇතුළු පිරිස නිරුපද්‍රිතව වෙස්සගිරි විහාරය අසල ඇති වනයට ඇතුළු විය. [ වෙස්සගිරි පුදබිම තවම නියමාකාරයෙන් හදුනා ගෙන නොමැති අතර රැස්වෙහෙර පුදබිම එම ස්ථානය වන්නට පුළුවනැයි කියා අනුමාන කරයි. ] එහිදී කුපික්කල තිස්ස තෙරුන් වහන්සේ වළගම්බා රජුට හමුවූ අතර උන්වහන්සේ විසින් පිණ්ඩපාතයෙන් රජු ඇතුළු පිරිසට ආහාර ලබා දෙන ලදි. එතැනින් පලාගොස් සල්ගල අසල මාතුවේලංග නැමැති ස්ථානයේ තනසීව නම්  ජන ප්‍රධානියකුගේ නිවසේ සැඟවී සිටියේ ය. කුපික්කල තිස්ස තෙරුන් වහන්සේ එතැනටද පැමිණ රජුට උපස්ථාන
කළේය. වළගම්බා රජුගේ අනුලා බිසවත් තනසීව නම් ජන ප්‍රධානියාගේ බිරිඳත් අතර දිනක් ගැටුමක් ඇතිවිය. අනුලා බිසව ඒ අවස්ථාවේදී  තමා රජ බිසවක් බව අමතක නොකළා ය. මේ බැව් රජුට දැන ගැනීමට ලැබුණි. එම අවස්ථාවේදී එම ස්ථානයට රජු පැමිණි අතර එම සුළු ගැටුම දුරදිග යාමෙන් වළගම්බා රජුට 14 වසරක් සේවය කළ තනසීව නම් ජන ප්‍රධානියා රජු විසින් මරා දමන ලදි.ඉන්පසු රජු ලෙන් විහාරවල සැඟවී සිටිමින් සේනා සංවිධානය කළේය. රජු ඉතාමත් උත්සාහයෙන් සේනා සංවිධානය කරන අතරතුරේ රජු සිටි ලෙනේ එක් කොනක මකුළුවකු දැළක් වියනු රජු දුටුවේ ය. මකුළුවා කීප වතාවක් ම අසාර්ථක විය. නමුත් අවසානයේ ඌ සාර්ථක විය. එම දර්ශනයෙන් ප්‍රබෝධමත් වූ රජු වඩාත් මැනවින් සේනා සංවිධානය කරන්නට විය.බාහිර සබැදිKings & Rulers of Sri LankaCodrington's Short History of Ceylonමූලාශ්‍ර↑ රතනසාර හිමි, කවුඩාගම්මන, බැමිණිතියා මහාසාගතය, කොළඹ, ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 2021වඩේමෙඩු වඩේAlternative namesවඩ, වඩේPlace of originදකුණු ඉන්දියාවRegion or stateඅන්ද්‍රා ප්‍රදේශ්, කර්ණාටකා, කේරලය, මහාරාශ්ට්‍රා, තමිල් නාඩුප්‍රධාන කොටස්පරිප්පු හෝඅර්තාපල් , ළූණ
ුමසල වඩේතයීර් වඩේ මිරිස් කුඩු, චාට් සමල, සහ කොත්තමල්ලි කොළ සමග.උලුඳු වඩේ පිඟානක්ගුස්ටෆ් කර්චොෆ්ගුස්ටෆ් කර්චොෆ්උපතගුස්ටෆ් රොබර්ට් කර්චොෆ්12 මාර්තු 1824(1824-03-12)කියුනිස්බර්ග්, ප්‍රසියානු රාජධානියමිය යාම17 October 1887(1887-10-17) (වයස 63)බර්ලින්, ප්‍රසියානු රාජධානියනිවහනප්‍රසියාව/ජර්මන් අධිරාජ්‍යයජාතිකත්වයප්‍රසියානුඋගත් ශාස්ත්‍රාලයකියුනිස්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලයසංගණ්‍ය වන්නේකර්චොෆ්ගේ පරිපථ නියම  කර්චොෆ්ගේ තාපජ විකිරණ නියමය කර්චොෆ්ගේ වර්ණාවලීක්ෂණ නියමකර්චොෆ්ගේ තාපරසායනවිද්‍යා නියමයසම්මානරුම්ෆ්වඩ් පදක්කමScientific careerක්ෂේත්‍රයභෞතික විද්‍යාවආයතනබර්ලින් විශ්වවිද්‍යාලය  බ්‍රෙස්ලවු විශ්වවිද්‍යාලය  හයිඩ්ල්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලයආචාර්ය උපදේශකප්‍රන්ස් අර්න්ස්ට් නොයිමන්ආචාර්ය සිසුන්මැක්ස් නියුතාඅර්න්ස්ට් ෂ්‍රෑඩාගුස්ටෆ් රොබර්ට් කර්චොෆ් (12 මාර්තු 1824 – 17 ඔක්තොම්බර 1887) යනු විද්‍යුත් පරිපථ, වර්ණාවලීක්ෂණය, සහ රත්වූ වස්තූන්ගෙන් කෘෂ්ණ-වස්තු විකිරණය නිකුත්වීම පිළිබඳ මූලික වටහාගැනීම වෙනුවෙන් දායකත්වයක් සැපයූ ජර්මානු භෞතික විද්‍යාඥයෙකි.ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿7.367°N 80.550°E﻿ / 7.36
7; 80.550මාරුද්දනගමරට ශ්‍රී ලංකාවපළාතමධ්‍යම පළාතපරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයමහනුවරප්‍රා.ලේ. කොට්ඨාශයපූජාපිටියවේලා කලාපශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව (UTC+5:30)Maruddanaclass=notpageimage| Place called Maruddana in Sri Lanka.මාරුද්දන  ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි ගම්මානයකි .ඉතිහාසයමහනුවර රාජධානි සමය දක්වා ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන ගම්මානයකි. බෞද්ධාගම අදහන පිරිසක් සිටින මෙම ගම්මානයෙහි ගස්වැසියන් තම ආගමික කටයුතු සදහා ඒ අසලම පිහිටි දොඩම්ගස්තැන්න පුරාණ විහාරස්ථානය ගමන් කරයි. මෙම දොඩම්ගස්තැන්න පුරාණ විහාරයටද අවුරුදු 600 කට පමණ අධික ඉතිහාසයක් තිබේ.මහනුවර නගරයේ සිට මාරුද්දන ග්‍රාමයට ගමන් මාර්ගයකටුගස්තොට -  පුත්තලම AA10 මාර්ගයේ කි.මී. 10 ක් පමණ ගියවිට අරඹේකඩේ හන්දියට ලගාවේ. එතැනින් බොක්කාවල B15 මාර්ගයේ කි.මී. 04 ක් පමණ ගියවිට වලතැන්න මංසන්ධියෙන් දකුණට හැරී, දොඩම්ගස්තැන්න විහාරස්ථානය අසලින් මෙම ගම්මානයට පිවිසිය හැක.ආශ්‍රිත ලිපිList of towns in Central Province, Sri Lankaබාහිර සබැඳිජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවපූජාපිටිය ප්‍රා