LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ය වෙත ප්‍රවේශයක් විශේෂයෙන් අරමුණු වී ඇති බවක් පෙනේ. පූජනීය වර්ණනයන් හා වෙළෙමින් ඇටමැස්සාගේ ඉරණම පිළිබඳ ආවර්ජනයන් සිදුකෙරෙන පොතෙහි කූටප්‍රාප්තිය තුලදී මෙය වෙසෙසින් සුප්‍රකාශ වෙයි. ඇටමැස්සා හා ජේසුස් වහන්සේ අතර රූපික සැසඳුමක් කෙතෙක් දුරට සිදු කල හැකිදැයි යන්න විවාදයට තුඩු දෙන කරුණකි.ඉතාලියේ, විශේෂයෙන්ම  ඇල්ප්ස්හි භූ දර්ශනය, පොත පුරාවටම පැතිර ඇති ප්‍රධාන මාතෘකාවක් වන අතර,  ඒ පිළිබඳ අලංකාර විස්තරය, පාත්‍ර වර්ගයාගේ අදහස් හා මනෝභාවයන් මොනවට විදහා දක්වයි.පසුබිමඉතිහාසඥ රොබින් බෲස් ලොක්හාට් පවසන පරිදී, සිඩ්නි රියෙලි — බ්‍රිතාන්‍ය රහස් තොරතුරු සේවය විසින් සේවයට යොදා ‍ගෙන තිබූ රුසියානු-ජාතික වික්‍රමකියෙකු හා රහස් ඔත්තුකරුවෙකු  — හට 1895දී ලන්ඩනයේදී එතල් වොයිනිච් මුණගැසුණි. අවසන් භාගික වික්ටෝරියානු සාක්ෂරතා කරලියයෙහි මෙන්ම රුසියානු විප්‍රවාසි කවයන්හිද, එතල් වොයිනිච් වැදගත් තැනැත්තියක වූවාය. ලොක්හාර්ට් පවසන පරිදී, රියෙලි හා වොයිනිච් අතර ලිංගික සම්බන්ධතාවයක් පැවැති අතර, දෙදෙනා එක්ව ඉතාලියෙහි සංචාරයක යෙදුනහ. මෙම සොබාසෞන්දර්යීය චාරිකාවෙහිදී, රියෙලි "ඔහු‍ගේ පෙම්වතියට සිය හද ගැබ විවර කොට,"
රුසියාවෙහි ඔහුගේ අපූර්ව යෞවනය පිළිබඳ කතාන්තරය හෙළිකල බවක් පෙනේ. ඔවුන්ගේ කෙටි හාදකම කෙළවරවූ විට, 1897දී වොයිනිච් විසින් විචාරාත්මක ප්‍රසාදයට පාත්‍ර වු ඇයගේ නව කතාව, ද ගැඩ්‍ෆ්ලයි (ඇට මැස්සා) ප්‍රකාශයට පත් කල අතර, එහි ප්‍රධාන චරිතය වූ ආතර් බර්ටන්, සිඩ්නි රියෙලි ගේ දිවියේ මුල් අවදිය මත පදනම් ව ඇති බව පෙනේ.[1] කෙසේවෙතත්, ලොක්හාට් ගේ විචිත්‍රාද්භූත විස්තරය අඩමාන යැයි බැහැර කරන රියෙලි ගේ නමගිය චරිතාපදාන කතෘ ඇන්ඩෘ කුක්,  ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධ අදහසක් දක්වමින් කියා සිටින්නේ, ඒ වෙනුවට රියෙලි විසින් වොයිනිච් ගේ අන්තගාමී, ප්‍ර-විප්‍රවාසි අදහස් ‍නාගරික පොලිසියේ විශේෂ ඒකකයෙහි විලියම් මෙල්විල් වෙත සමහරවිට දන්වා යවන්නට ඇති බවය.[2]ජනප්‍රසාදයපොතෙහි ප්‍රධාන මාතෘකාව සැබෑ  විප්ලවවාදියෙකුගේ වීමත් හා, එහි එන ආගම සහ අරගලය පිළිබඳ ආවර්ජනාවන්ද මතවාදී ලෙසින් සුදුසු හා සාර්ථක බවක් පෙන්නුම් ක‍රයි. ද ගැඩ්ෆ්ලයි (ඇට මැස්සා),  සෝවියට් සංගමය හා චීන මහජන සමූහාණ්ඩුව තුල අත්‍යන්ත ජනප්‍රසාදයට පාත්‍ර වූ අතර විශාල සංස්කෘතික බලපෑමක් එල්ල කෙරුමට සමත් විය. සෝවියට් සංගමය තුල ද ගැඩ්ෆ්ලයි (ඇටමැස්සා) අනිවාර්ය කියවීම් පොතක් ව
ූ අතර වැඩියෙන්ම අ‍ලෙවි වූ පොත වෙමින්, වොයිනිච් ‍ගේ මරණය සිදුවන විට, සෝවියට් දේශය තුල පමණක්   ද ගැඩ්‍ෆ්ලයි පිටපත්  2,500,000 ක් විකිණී තිබූ  බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත [3].1955 දී, සෝවියට් අධ්‍යක්‍ෂක ඇලෙක්සැන්ඩර් ෆැජ්න්ට්ස්සිමර් විසින් ග්‍රන්ථය (රුසියානු: [Овод, Ovod] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)) යන එම නමම දැරූ චිත්‍රපටයකට අනුවර්තනය කරන ලදි. රචක ඩිමිට්‍රි ෂොස්ටාකොවිච් විසින් සංගීත විහ්නය රචනය කරන ලදි ( ද ගැඩ්ෆ්ලයි සූට් බලන්න). මෙම සංගීත විහ්නයෙහි  රොමෑන්ස් කොටස ඉමහත් ජනාදරයට පාත්‍ර විය.  අසූ ගණන් වලදී, රියෙලි, ඒස් ඔෆ් ස්පයිස්  බී.බී.සී. රූපවාහිණී  කතා මාලාවෙහිද  ෂොස්ටාකොවිච් ගේ ගැඩ්ෆ්ලයි තේමා සංගීතය භාවිතා වුනි.චිත්‍රපට අනුවර්තන1928.  සෝවියට් ජෝර්ජියානු චිත්‍රපටය (ක්‍රාසානා) අධ්‍යක්‍ෂණය කොටේ මාඩ්ජානිෂ්විලි.1955. සෝවියට් අධ්‍යක්‍ෂක ඇලෙක්සැන්ඩර් ෆැජ්න්ට්ස්සිමර් විසින් ග්‍රන්ථය (රුසියානු: [Овод, Ovod] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)) යන එම නමම දැරූ චිත්‍රපටයකට අනුවර්තනය කරන ලදි. ද ගැඩ්ෆ්ලයි සූට් නම ලද සංගීත විහ්නය රචනය කරන ලද්දේ ඩිමිට්‍රි ෂොස්ටාක
ොවිච් විසිනි. මෙම සංගීත විහ්නයෙහි  රොමෑන්ස් කොටස ඉමහත් ජනාදරයට පාත්‍රවූ අතර, ඔත්තුකරු සිඩ්නි රියෙලි පිළිබඳව තැනුනු රියෙලි, ඒස් ඔෆ් ස්පයිස් කතා මාලාවෙහි තේමා සංගීතය ලෙසින් භාවිතා වුනි .1980. නිකොලයි මැෂ්චෙන්කො තැනූ හා ඇව්ඩ්‍රෙයි කාරිටොනොව්, සර්ගෙයි බොන්ඩාර්චුක් සහ  ඇකටාසියා වර්ටින්ස්කායා දායකත්වය සැපයූ චිත්‍රපටය.ආශ්‍රීත↑ රොබින් බෲස් ලොක්හාර්ට්, රියෙලි: ඒස් ඔ‍ෆ් ස්පයිස්; 1986, හිපොක්‍රීන් බුක්ස්, ISBN 0-88029-072-2.↑ පිටුව 39, ඇන්ඩෲ කුක්, ඒස් ඔෆ් ස්පයිස්: ද ට්‍රෑ ස්ටෝරි ඔෆ් සිඩ්නි රියෙලි, 2004, ටෙම්පස් පබ්ලිෂින්, ISBN 0-7524-2959-0.↑ සීමස් ඔ ‍කොයිග්ලිග් විසින් රුසියානු බසින් පරිවර්තනය කරන ලද,  එව්‍ජෙනියා ටරාටුටා ‍ගේ 1957 චරිතාපදාන පොත්පිංච අවර් ෆ්‍රෙන්ඩ් එතල් ලිලියන් බූල් /‍වොයිනිච්, බාගතහැකි PDF[permanent dead link] ‍ගොනුවක් ලෙසින් කෝර්ක් සිටි ලයිබ්රරීස් සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-11-18 at the Wayback Machine වෙතින් සැපයෙයි. වොයිනිච් වෙත සෝවියට් ආකල්පය ගැන යම් අදහසක් මෙම පොත් පිංච වෙතින් ලබා ගත හැක.බාහිර සබැඳි ද  ගැඩ්ෆ්ලයි ගුටෙන්බර්ග් ව්‍යාපෘතිය  හිදීශ
්‍රී ලංකාවේ දැදිගම පිහිටි පුරාණ ස්මාරකයකි. මහා පරාක්‍රමබාහු රජ උපන් ස්ථානය ලෙස සැලකේ.පුරා වස්තුඇත් පහන ලෙසින් හැඳින්වෙන එල්ලෙන පහන, මෙතැනින් හමුවූ විශේෂම පුරාවස්තුවයි.National Museum of Colombo - The oil lamp found in dadigama kotawehera- sri lankaදැදිගම කොටවෙහෙර නමින් ප්‍රකට මෙම ස්තූපයම සූතිඝර චෛත්‍ය වශයෙන් ද හඳුන්වනු ලැබේ. කොටවෙහෙර වෙත ළඟා විය හැක්කේ කොළඹ නුවර මාර්ගයේ නෙළුන්දෙනිය හන්දියෙන් ගලපිටමඩ මාර්ගයේ කි.මීටර් 3 ක් පමණ ගමන් කිරීමෙනි. අවිස්සාවේල්ල කෑගල්ල මගෙහි පිටගල්දෙනිය හන්දියෙන් හැරී තුංතොට හරහා ද මෙතැනට පැමිණිය හැකි වෙයි.දැදිගම යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඓතිහාසික නගරයකි. අවම වශයෙන් මධ්‍ය ශිලා යුගයේ දී මෙම ප්‍රදේශය ජනාවාසව පැවැති බව නිශ්චය කර ගැනීමට හැකි සාධක ප්‍රදේශයෙන් හමු වී තිබේ. පුරාතනයේ මෙම ග්‍රාමය හඳුන්වා ඇත්තේ ‘පුංඛගාම’ යනුවෙන් ය. එසේම ජාතගාම, දැතිගම, පිලගම ආදී නම් වලින් පැරැණි ලේඛනයන්හි මෙන්ම වංශ කතාවන්හි දී ද හැඳින්වෙන්නේ අද අපට හමුවන මේ දැදි- ගම නම් ග්‍රාමය ය. පාලි භාෂාවෙන් ‘පුංඛ’ යන්නෙහි අර්ථය ඊතලයෙහි පිටුපස නොහොත් පිහාටුව නම් කොටස ය. එය දැත්ත ලෙසින් ද සිංහලෙ
න් හඳුන්වන අතර ‘පුංඛගාම’ නොහොත් දැතිගම දිගු ගමනක් ආ කට වහර විසින් දැදිගම බවට පත්කර තිබෙයි.මානාභරණ නම් යුවරජතුමා දොළොස්වන ශත වර්ෂයේ දී දක්‍ෂිණ දේශයේ පාලකයා ලෙස දැදිගම කේන්ද්‍රස්ථානය කර ගනිමින් ප්‍රදේශය පාලනය කළේ ය. එතුමාගේ බිසව වූයේ රත්නාවලී නම් කුමරියයි. රත්නාවලී බිසව දැදිගම, යම් ස්ථානයකදී පින්වත් කුමරකු බිහි කළා ය. දරුවකු බිහිකරන තැනට අප වහරන්නේ ‘තිඹිරිගෙය’ වශයෙනි. මෙසේ මෙම තිඹිරිගෙය තුළ දී බිහිවන කුමරා, එසේ මෙසේ කෙනකු නොවන බව පසක් වන්නේ කාලයාගේ ඇවෑමෙනි.ලංකා රාජ වංශයේ ශ්‍රේෂ්ඨ රජවරයකු වශයෙන් ත්‍රි සිංහලයම එක්සේසත් කරමින් මහත් කීර්තියක් ඉසිලූ මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා (ක්‍රි.ව. 1153 – 1186 ) ලෙස රාජාභිෂේක ලබන්නේ මෙසේ උපදින පුත් කුමරුවා ය.කුමරා උස් මහත් වී කලක් මායා රටේ ප්‍රාදේශීය පාලකයා බවට පත් වෙයි. එතුමා යුව රජු වශයෙන් සිටි කාලයේ දී තමා උපන් ස්ථානය සිහිවීම පිණිස තිඹිරිගෙය තිබූ තැන කුඩා ස්තූපයක් ගොඩනඟයි. පසුව මුළු රටම එක්සේසත් කරන මෙම මහීන්ද්‍රයාණන් ඉන් අනතුරුව එම කුඩා ස්තූපය මැදිකොට මහා ස්තූපයක් ගොඩනංවනු ලබන අතර දැදිගම කොටවෙහෙර නොහොත් සූතිඝර චෛත්‍ය වශයෙන් ප්‍රකට වන්නේ එයයි. කොටවෙහෙර
යනුවෙන් වහරන්නේ කොත් කැරැල්ලක් රහිත විශේෂ දාගැබ් ආකෘතියක් බව ඇතැම් පුරා විද්‍යාඥයෝ හඳුන්වනු ලබති.1947 වසරේ සිට ආචාර්ය චාල්ස් ගොඩකුඹුරේ මහතා විසින් කළ කැණීම්හිදී කොටවෙහෙර සම්බන්ධව තොරතුරු රාශියක් අනාවරණය කරගනී. දැනට චෛත්‍යයේ වට ප්‍රමාණය අඩි 804 ක් ද උස අඩි 47 ක් ද වෙයි. 1951 වසරේ දී චෛත්‍ය තුළ වූ ධාතු ගර්භ 10 ක් තහවුරු කර ගන්නා ලදී. මෙම පුරාවිද්‍යාත්මක ගවේෂණයන්හිදී රජතුමා ප්‍රථමයෙන් ගොඩනැඟූ ස්තූපයත් ඒ තුළ මෙන්ම මහා ස්තූපයේ වූ ධාතු ගර්භ කීපයක් නිරාවරණය කර ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.එක් ධාතු ගර්භයක තිබී හමු වූ දැදිගම ලෝකඩ ඇත්පහන අද ලෝක ප්‍රසිද්ධ වී තිබෙයි. මෙම බුහුටි පහන හෙළ කලාකරුවාගේ අභිමානයේ ආලෝකය දියත පුරා විහිදුවීමට සමත් වූ විශිෂ්ට නිර්මාණයකි. විශ්මිත නූතන තාක්‍ෂණික ලෝකය පවා මවිත කරවන සුළු මෙම ඇත් පහන කොළඹ කෞතුකාගාරයේ මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා තැන්පත් කර ඇත. එය දම් වැලකින් එල්ලා තැබිය හැකිසේ නිමවූවකි. තෙල් පුරවනු ලබන්නේ ඇතාගේ කුසටය. ඇතා සිටගෙන සිටින වෘත්තාකාර තැටිය වටේට තිර යොදනු ලැබෙයි. තෙල් ගලාගෙන එන්නේ එහි දැවෙන තෙල් ප්‍රමාණය අනුවය. තැටියේ තෙල් පිරෙන විට වැඩිපුර තෙල් ගලා ඒම ස්වයංක්‍රීයව නව
තියි. එය එසේ වීමට උපයෝගී කරගෙන ඇත්තේ වායු පීඩනය නම් න්‍යායයි. මේ නිසා පහනේ තෙල් උතුරා යාමක් සිදු නොවේ. පහන එල්ලා තැබීමට යොදා ගත් දම්වැල පවා නැට්ටුවන්ගේ සහ බෙරවාදකයන්ගේ රූප දම්වැල් පුරුක් සේ සාදා ඇතා පිටෙහි ඇත්ගොව්වකු හිඳවා සම්පූර්ණ ඇතා මැදි- වන සේ මකර තොරණක් ද යොදා පහනට ඉතා විචිත්‍රවත් පෙනුමක් ලබා දී තිබෙයි. මෙවන් සුළු දෙයක් පවා ඉතාමත් ආකර්ෂණීය ලෙස නිර්මාණය කිරීමට පෙළඹීමෙන් එදා ශිල්පියා සතු විද්‍යාත්මක ඥානය මෙන්ම කලාත්මක නිමැවුම් ගුණය එකසේ සංකලනය වී ඇති බව මෙවන් පුරාවස්තූන් තුළින් කදිමට සනාථ වෙයි.එසේම රන් තහඩුවෙන් කළ බුද්ධ ප්‍රතිමාව පොළොන්නරු යුගයේ කාසි, පද්මාකාර දා ගැබේ ආකෘතිය, මැණික් ගිල් වූ ධාතු කරඬුවක්, ලෝකඩ සහ මැටි පහන්, වටිනා පාෂාණ ආදී නිධන් වස්තූන් ද ධාතු ගර්භයෙන් හමු වී තිබේ. මේ සියල්ල පරයන අපූරුම දෙය වන්නේ කුඩා ස්තූපයේ දා ගැබ තුළ තිබී හමු වූ තරමක් විශාල මැටි කොරහ ය. පුරා විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරන්නේ කිරිකැටි කුමරු නෑවීම සඳහා මෙම කොරහ උපයෝගී කර ගන්නට ඇති බවය. කුමරා උපන් තිඹිරිගෙය මත මෙවන් මහා ස්තූපයක් ගොඩනංවා ඒ තුළ මැටි කොරහද නිධන් කරමින් රජතුමා තිඹිරිගෙයත් නෑවූ කොරහත් පූජනීය ස්ම
ාරකයන් වශයෙන් සලකා ඇති බව පෙනෙයි.පරාක්‍රමබාහු යුගයේ දී මෙම චෛත්‍යය කළ බවට සාධක තහවුරු කරගත හැකි පොළොන්නරු යුගයේ රේඛාමය ලක්‍ෂණ සහිත සිතුවම් දොළොස්වන සියවසට අයත් අක්‍ෂර සහිත ගල් පුවරුව ආදි දෑ ඉතිහාසයේ නිශ්චිත සලකුණු වෙනුවෙන් සාක්‍ෂි සපයනු ලබයි.මෙසේ කිරිසුවඳැති මතකයට පූජනීයත්වයක් එක් කළ මිනිසා බෞද්ධ සංස්කෘතිකාංගයන්ගෙන් පෝෂණය ලබමින් සුන්දර නිර්මාණයන්ගෙන් ශිෂ්ටාචාර ගමන් මඟ සරසමින් ශ්‍රේෂ්ඨත්වයත් විශිෂ්ටත්වයත් දැදිගම කොටවෙහෙර තුළ සදානුස්මරණීය ලෙස තැන්පත් කර තිබේ.කැලිෆෝනියා ලොස් ඇන්ජලීහි මවුන්ටන් විල්සන් නිරීක්ෂණාගාරය අඟල් 100 (2.5m) හුකර් පරාවර්තින දුරේක්ෂය.දුරේක්‍ෂයක් යනු විද්‍යුත් චුම්බක විකිරණයන් ඒකරාශි කිරීම අනුසාරයෙන් දුරස්ථ වස්තූන් නිරීක්ෂණය ඉවහල් වන පරිදී තනා ඇති උපකරණයකි. මුල්ම ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරී දුරේක්ෂය නිර්මාණය කර ඇත්තේ ජර්මන් - ලන්දේසි කාච නිපදවන්නෙකු වු හැන්ස් ලිප්ශි විසින් 1608 දීය. මෙහිදී ඉංග්‍රීසි වචනය වු Telescope = (ග්‍රීක බසින් tele = දුර හා Skopein =දැකීම” එමනිසා telescope = දුර දැකීම ) යන නම දී ඇත්තේ ගැලිලියෝ ගැලිලිගේ දුර දකින උපකරණය වෙනුවෙනි. මෙම නම මුලින්ම
හඳුන්වා දෙන ලද්දේ හඳුනා නොගත් කවියකු විසින් ෆෙඩ්රියෝ කේසි නම් කුමා‍රයා විසින් ගැලිලියෝ ගැලිලි ඇකඩමියා ඩී. ලින්ස් හි සාමාජිකයෙක් බවට පත් කිරීම උදෙසා පැවැත්වු විශේෂ භෝජන සංග්‍රහයකදීය. දුරේක්ෂය (telescope) යන්න විද්‍යුත් චුම්භක වර්ණාවලිය සම්බන්ධ අංශවල ක්‍රියාත්මක වන උපකරණ හැඳින්වීමටද යොදා ගනී.දශක කිහිපයක් තුළ පරාවර්තන දුරේක්ෂය හදුන්වා දෙන ලදී. මෙ හිදී ආලෝකය එකතු කිරීම හා නාභිගත කිරීම සදහා දර්පණ භාවිතා විය. 20 වන ශතවර්ෂයේ දී, එනම් 1930 දී පමණ රේඩියෝ තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමග රේඩියෝ දුරේක්ෂ හා 1960 දී අධෝරක්ත දුරේක්ෂ ද සොයාගැනිණි.Telescope හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.මෙම ලිපිය the plants පිලිබඳ වේ.  වෙනත් භාවිතා සඳහා, ලූනු (බහුරුත්හරණය) බලන්න.ළූනුවිද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය Unrecognized taxon (fix):Alliumවිශේෂය:Template:Taxonomy/AlliumA. cepaද්වීපද නාමයTemplate:Taxonomy/AlliumAllium cepaL.පර්යාය නාම(ය)[1]Species synonymyAllium angolense BakerAllium aobanum ArakiAllium ascalonicum auct.Allium ascalonicum var. condensum Millán 	Allium
ascalonicum var. fertile MillánAllium ascalonicum f. rotterianum Voss ex J.BeckerAllium ascalonicum var. sterile MillánAllium cepa var. aggregatum G.DonAllium cepa var. anglicum Alef.Allium cepa var. argenteum Alef.Allium cepa var. bifolium Alef.Allium cepa var. crinides Alef.Allium cepa var. flandricum Alef.Allium cepa var. globosum Alef.Allium cepa var. hispanicum Alef.Allium cepa var. jamesii Alef.Allium cepa var. lisboanum Alef.Allium cepa var. luteum Alef.Allium cepa var. multiplicans L.H.BaileyAllium cepa var. portanum Alef.Allium cepa var. praecox Alef.Allium cepa var. rosum Alef.Allium cepa var. sanguineum Alef.Allium cepa var. solaninum Alef.Allium cepa var. tripolitanum Alef.Allium cepa var. viviparum (Metzg.) Alef.Allium cepaeum St.-Lag.Allium commune NoronhaAllium cumaria Buch.-Ham. ex Wall.Allium esculentum Salisb.Allium napus Pall. ex KunthAllium nigritanum A.Chev.Allium pauciflorum Willd. ex Ledeb.Allium salota DostálAscalonicum sativum P.Re
naultCepa alba P.RenaultCepa esculenta GrayCepa pallens P.RenaultCepa rubra P.RenaultCepa vulgaris GarsaultKepa esculenta Raf.Porrum cepa (L.) Rchb.ලූනු "ඇලියුම් සීපා" (Allium cepa) (ලතින් 'cepa' = ලූනු), බල්බ ලූනු හෝ සාමාන්‍ය ලූනු ලෙසද හඳුන්වන අතර, එළවළුවක් වශයෙන්ද භාවිත කරයි. තවද ඇලියුම් ගණයට අයත් බහුලව වගාකරන ප්‍රභේදයකි. මෙම ගණයට අයත් විශේෂ ගණනාවක්ම ලූනු ලෙස හඳූන්වන අතර මේවා ආහාර සඳහා වගා කෙරේ. උදාහරණ ලෙස, ජපන් බන්චිං ලූනු (Japanese bunching onion) (A. fistulosum),  ඊජිප්තු ලූනු (A. ×proliferum), හා කැනේඩියානු ලූනු (A. canadense) හැඳින්විය හැක. ඇලියුම් ප්‍රභේද ගණනාවක්ම "වල් ලූනු" නමින් හැඳින්වුවත්,  A. cepa ප්‍රභේදය වගා කිරීම නිසා සුවිශේෂී වේ. එහි මුල් ප්‍රභවය කුමක්දැයි හඳුනාගෙන නොමති නමුත් වගාවන්ගෙන් මිදුනු ඒවා ඇතැම් ප්‍රදේශයන්හි වර්ධනය තහවුරු කර ඇත. [2] ලූනු බොහෝවිට ද්විවාර්ශික හෝ බහුවාර්ශික ශාකයක් වුවත්, සාමාන්‍ය‍යෙන් වාර්ශික ශාකයක් ලෙස පිළිගැනේ.තවද ලූනු එහි ප්‍රථම වගා කන්නයේදී වගා කරනු ලැබේ.ලූනු පැළෑටියෙහි අවාන් හැඩැති කුහර හා නිල්-කොළ පැහැති පත්‍ර ඇති අතර නියමිත දි
න ගණන ළඟා වන විට ක්‍රමක්‍රමයෙන් තරව වර්ධනය වන බල්බ ශාකයේ මුල පිහිටයි. හේමන්ත කාලයේදී පත්‍ර මියයන අතර බල්බයේ පිට පොත්තද වියලී ගොස් කැඩෙන සුළු ස්වභාවයක් ගනී.  අස්වැන්න නෙළාගෙන වියලා ගත් පසු එය පරිභෝජනයට හෝ ගබඩා කිරීමට සුදුසු වේ. මෙම අස්වැන්න කෘමීන්ට හා රෝග වලට ගොදුරු වීමේ ප්‍රවනතාවක් ඇත. විශේෂයෙන්,  ලූනු නරක්වීම සිදුකරවන  ලූනු මැස්සා,  ලූනු ඊල්වෝම් (onion eelworm) හා විවිධ දිලීර වර්ග මේ අතර වේ.  ශැලොට් (shallot) හා අර්තපල් ලූනු (potato onion) වැනි ඇ. සීපා හි ඇතැම් විශේෂ වල එකම ශාකයේ බල්බ කිහිපයක් හටගනී.  ලූනු ලොව පුරාම වගා කරන හා භාවිතා කරන ශාකයකි. ආහරයක් ලෙස භාවිතා කිරිමේදී, මෙය එළවළුවක් ලෙස පිස ගැනීමට හැකි අතර තවද ආහාර රසවත් කරගැනීම පිණිස දමන්නාවූ ද්‍රව්‍යයක් ලෙසද භාවිත කෙරේ. මේවා අමුවෙන්ද ආහාරයට ගත හැකි අතර, අච්චාරු සහ චට්නි සැදීමටද යොදාගනී.  මේවා පෙති ගැසූ විට තියුණු සැරක් නිකුත් වෙන අතර ඒවායේ අඩංගු එක්තරා රසායනික ද්‍රව්‍යයක් නිසා ඇස්වල දැවිල්ල, වේදනාව ඇතිවේ. ලූනු වල අඩංගු ෆීනෝලික් (phenol) හා ෆ්ලොවොනොයිඩ්ස් (flavonoid), ප්‍රති-සාත්මිකතා, ප්‍රති-කොලෙස්ටරෝල්,  පිළිකා-ප්‍රතිරෝධක හා ප්
‍රති-ඔක්සිකාරක ගුණ පෙන්වයි. මුල්, පත්‍ර හා වර්ධනය වන බල්බලූනු මලෙහි ඡත්‍රයවර්ගීකරණය හා නිරුක්තියලූනු ශාකය (Allium cepa), බල්බාකාර ලූනු [3]  හෝ සාමාන්‍ය ලූනු,[4] ලෙස හැඳින්වෙන අතර Allium ගණයට අයත් බහුල ලෙස වගා කරන විශේෂය වේ. [5][6]  මෙය ප්‍රට්ම වරට ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවේ කාර්ලෝස් ලිනොයුස් විසින් 1753දී රචිත "Species Plantarum" මගිනි.[7] මෙමගින් වර්ගීකරණයේදී බොහෝ පර්යාය පද ඉදිරිපත් කර තිබුණි: Allium cepa var. aggregatum - G. DonAllium cepa var. bulbiferum - RegelAllium cepa var. cepa - LinnaeusAllium cepa var. multiplicans - L.H. BaileyAllium cepa var. proliferum - (Moench) RegelAllium cepa var. solaninum - AlefAllium cepa var. viviparum - (Metz) Mansf.[8][9]Allium cepa වගා කිරීම මගින්ම දැනගත්තාවූ සුවිශේෂී වර්ගයකි. [10] නමුත් මෙය මධ්‍යම ආසියාතික වල් ලූනු විශේෂ වලට සම්බන්ධකම් පවතින බවට සැලකේ. මීට වඩාත් සමීපතම විශේෂ ලෙස ඉරානයේ Allium vavilovii   (Popov & Vved.) හා Allium asarense  (R.M. Fritsch & Matin) ය.[11] කෙසේවුවත්, සොහාරි සහ හොෆ් කියා සිටිනුයේ A.  vavilovii කාණ
්ඩයේ එකතුවට අයත්වන ලූනු වල රසය මේවායේ මූලික ප්‍රභවයන් වූ ඇත්ත වල් ලූනු වල රසයම නියෝජනය වන්නේද යන්න සැක සහිත බවත්, නැතහොත් අස්වැන්නෙන් ව්‍යුත්පන්න ව පවතින්නා වූ නොදැමුණු විශේෂයක් බවයි.[12]බොහෝ බෝකරන A.  cepa වර්ග අයත් ශාක "සාමාන්‍ය ලූනු කාණ්ඩය"ට (A. cepa වvar. cepa) අයත්වන අතර සාමාන්‍යයෙන් "ලූනු" ලෙස හඳුන්න්වයි. ඇග්‍රිගේටම් කණ්ඩායමේ (The Aggregatum Group) බෝකරන ශාක වලට (A. cepa var. aggregatum) ශැලොට් හා අර්තපල් ලූනු යන දෙවර්ගයම අයත්ය.[13]Allium ගණයට අයත් තවත් විශේෂ ගණනාවක් ලූනු ලෙස හඳුන්වන අතර, ආහාර සඳහා වගා කරයි. ජපන් බන්චිං ලූනු ('A. fistulosum), ඊජිප්තු ලූනු (A. ×proliferum), හා කැනේඩියානු ලූනු (A. canadense) මේ අතර වේ.[4]හැඳින්වීමලූනු ශාකය (Allium cepa), වනගතව දකින්නට නොලැබේ. එනමුත් මේවා වගා කෙරේ. මේවා අඩුතරමේ වසර 7000කට පෙර සිටම තෝරාගත් විශේෂයෙන් උපදවා ගනිමින් වගා කර ඇත. මේවා ද්වී-වාර්ශික ශාකයන් වන නමුත්, ඒක වාර්ශික ශාකයක් ලෙස වගා කෙරේ. මේවායේ නවතම විශේෂයන් සෙ.මී. 15 සිට 45 (අඟල් 6 සිට 18) දක්වා උසින් වැඩේ. පත්‍ර නිලට හුරු කොළ පැහැය දරන අතර එක් පැත්තක් පැතලි අවානක හ
ැඩැති වෙළුම් සහිතව වැඩේ.  මේවා මාංශල, කුහර සහිත හා සිලින්ඩරාකාර වන අතරම එක් පැතලි පැත්තක් සහිත වේ.  එම් පත්‍ර වල දිගින් 1/4ක ප්‍රමාණයක් පත්‍රයේ මහත වන අතර ඉන්පසු ක්‍රමයෙන් අග්‍රස්ථය කරා සිහින්වී ගොස් කෙළවර මොට තුඩක් බවට පත්වේ. මෙය සම්බන්ධ වන්නේ සුදු පැහැති කොපුවකින් පාදස්ථ පැතලි මඩලකටය. මෙම මඩලේ යටි පැත්හ්තෙන් කෙඳි සහිත මුල් (fibrous roots) රැසකි. මේවා පසට කෙටි දුරක් කාවැදී ඇත. මෙම ශාක මෝරාගෙන එන විට ශාක පත්‍රවල මුල ආහාර රැස් කිරීම පටන් ගනී. [14]සරත් සමයේදී ශාක පත්‍ර වියළී යන අතර පිට පොත්ත වියළී කැබලි වලට කැඩෙන සුළු ස්වභාවයකට පත්වේ. මෙම කාලය අස්වනු නෙලීමේ සුදුසුම කාලය වෙයි. මේවා සීත කාලයේ පසෙහිම තිබෙන්නට හැරියොත් බල්බයේ මැද ඇති අංකුර වසන්ත කාලයේදී වැඩෙන්නට පටන් ගනී. අළුත් පත්‍ර වැඩෙන්නට පටන් ගන්නා අතර මේවා දිගු, මහත හා කුහර සහිත වේ. අග්‍රස්ස්ථව නිපත්‍රවලින් ආරක්ෂාවූ පුෂ්ප මංජරියක් ඇත. මෙම පුෂ්ප මංජරිය ඡත්‍රාකාර හැඩයක් ගනී. ගෝලාකාර සුදු පැහැති පුෂ්ප හයකින් පමණ සමන්විතය. බීජ දිලිසෙන සුළු කළු පැහැති වන අතර හරස්කඩ ත්‍රිකෝණාකාරය. [14]ප්‍රයෝජනඓතිහාසික භාවිතයන්රතු ලූ
නු.ලූනු කුලයට අයිති බල්බ, වර්ෂ දහස් ගණනකට පෙර සිටම ආහාරයක් වශයෙන් භාවිතයේ පැවති බව සිතනු ලැබේ. ලෝකඩ යුගයේ (Bronze Age) නශ්ඨාවශේෂ අතරද ලූනු වල කොටස් තිබී සොයා ගැනීමට ලැබී ඇත. මෙම නශ්ඨාවශේෂ අවුරුදු ක්‍රි.පූ. 5000 අතීතයකට නෑකම් කියන බව තහවුරු වී ඇත.[15] කෙසේ නමුත් මේවා වගා කරන ලද ලූනුද යන්න පැහැදිළි නැත. පුරාවිද්‍යාත්මක හා සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ, සමහරවිට ලූනු ක්‍රි.පූ. 2000 වන විට පුරාණ ඊජිප්තුවේ වගා කරනු ලැබ ඇති බවට සාක්ෂි දරණ බව සඳහන් කර ඇත. මේ කාලයේ, මේ සමගම වවන ලද තවත් ද්‍රව්‍ය දෙකක් වනුයේ ලීක්ස් සහ සුදු ලූනුය. ඊජිප්තු පිරමිඩ සාදන මෙහෙකරුවන්හට ආහාර වශයෙන් රාබු සහ ලූනු ලබා දෙනු ලැබ ඇති බව සිතිය හැක.[15] ලූනු ප්‍රචාරණය, ප්‍රවාහනයසහ ගබඩා කිරීම පහසුවෙන් කළ හැක. පුරාණ ඊජිප්තුවරුන් එයට පූජෝපහාර කළහ.ගෝලාකාර හැඩය සහ ඒක කේන්ද්‍රිය රවුම් හැඩය සදාකාලික ජීවිතය නියෝජනය කරන බව විශ්වාස කරන හෙයින්ය.[16] ඊජිප්තියානුවෝ, ලූනු, මිහිඳන් කිරීමේදීද භාවිතා කරන ලද බවට ද සාක්ෂි IV වන රැම්සෙස්ගේ (Ramesses IV) ඇස් කුහරවල තිබූ ලූනුවල ශේෂ මාත්‍රයන්ගෙන් ලබාගෙන ඇත.[17]පුරාතණ ග්‍රීසියේ (ancient Greece) , ක්‍රීඩකයෝ වැඩිප
ුර ප්‍රමාණයක් ලූනු ආහාරයට ගත් බව සැලකේ. රුධිරයේ සමබරතාව රැක ගැනීමට මෙසේ කළ යුතුයැයි මොවුන් විශ්වාස කළ හෙයිනි.[16] ඓතිහාසික රෝමානු අවිසුරුවන් (gladiator) ලූනු තමාගේ ශරීරයේ මස් පිඬුවල අතුල්ලා ගන්නා ලද්දේ ඒවා ශක්තිමත් කිරීමටයි.[16] මධ්‍යතන යුගයේදී ලූනු වැදගත් ආහාරයක් සේ සැළකූ අතර ඔවුන්ගේ කුලී පවා ලූනු වලින් ගෙවන ලදි. මේවා ත්‍යාග ලෙසද ප්‍රදානය කරනු ලැබ ඇත.[16] වෛද්‍යවරු, මළ පහ කිරීම පහස්සු කිරීමටත්, උද්දීපනය සඳහාත්, කැස්ස, හිසරුදාව සමනය කිරීමටත්, සර්පයන් සපාකෑමේදී සහ හිසකේ වැටීමටත් ඖෂධයක් වශයෙන් නියම කරන ලදි.[16]තවද උතුරු ඇමරිකාවේ ප්‍රථම විදේශික පදිංචි කරුවන් ලූනු වලට තදින් ඇලුම් කිරීමට පටන් ගති. මේ වනවිටද ස්වදේශිකයන් වල් ලූනු අමුවෙන් හෝ විවිධ ආහාර වලට දමා පිසගෙන හෝ පරිභෝජනය කරන ලදි. තවද ඔවුන් මේවා සිරප් සෑදීම පිණිසද යොදාගනු ලැබීය. මේවා පැලස්තර හෝ පත්තු සෑදීමටද, ඩයි වර්ග සෑදීමටද පාවිච්චි කරන ලදි. 1648 දී කොළනිවල පදිංචිකරුවන් තබාගෙන තිබූ දිනපොත් අනුව මිෂනාරිවරුන් විසින් කරන ලද ප්‍රථම කාර්‍යය වනුයේ, වගාවන් සඳහා පිළියෙල කරගන්නා ලද භුමිභාග වල බල්බ ලූනු වගා කිරීමයි.[16] 16 වන සියවසේදී සිටින ල
ද වෛද්‍යවරු ස්ත්‍රීන්ගේ නිසරුබව තුරන් කිරීම සඳහා ලූනු නියම කරන ලදි. මීට සමානවම මේවා බල්ලන්ගේ, බළලුන්ගේ හා ගවයන්ගේ සරුබව වඩි කිරීමට යොදාගන්නා ලදි. නමුත් මෑත කාලයේ කරන ලද පර්‍යේෂණයන් මගින් පෙන්නුම් කරනු ලැබ ඇත්තේ මෙය වැරදි මතයක් බවත්, බල්ලන්, බළලුන්, හා රට හාවුන් මෙන්ම තවත් බොහෝ සතුන්ටද විශ සහිත බවත්ය.[18][19][20]සූපවේදී ප්‍රයෝජනලූනු බැදුමලූනු, කැබලි වලට කපා සැරට (දැවිල්ලට) සාදන ආහාර වර්ග වලට යොදා ගනී. බොහෝ අවස්ථාවල ප්‍රධාන ආහාර ද්‍රව්‍ය ලෙස මේවා පමණක්ම භාවිතා කරයි. උදාහරණ වශයෙන්, ප්‍රංශ ලූනු සුප් (French onion soup) හෝ ලූනු ච්ට්නි හැඳින්විය හැක. මේවා ආහාරයක් ලෙස සර්ව සම්පූර්ණ වන අතර පුළුස්සා ගැනීමටත්, තම්බා ගැනීමට හෝ බාගෙට තම්බා ගැනීමටත්, දැල මත පුළුස්සා ගැනීමට (grill), තෙලේ බැද ගැනීමට හා රෝස්ට් කර ගැනීමටත්, ඉක්මනින් බැදගෙන (තෙම්පරාදු) හෝ අමුවෙන් ආහාරයට ගැනීමටත් සුදුසුය.[21] මෙහි ඇති තට්ටු වැනි ස්වභාවය නිසා පිසගත් පසු මේවා බික් වශයෙන් ගලවා ගැනීමට පහසු වන අතර පිරවීමට බඳුන් කිරීමද පහසුය. ලූනු ඉන්දිය ආහාර වට්ටෝරුවල ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනී. මේවා හොදි ඝන හෝ ගොරෝසු කිරීමටත් භවිතා ක
රයි. විනාකිරෙහි දමාගන්නා ලද ලූනු, සැහැල්ලු ආහාරයක් ලෙසත් භාවිතා කෙරේ. මේවා එක්සත් රාජධානියේ හා පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල අතුරු ආහාරයක් වශයෙන් නිතරම ප්‍රසිද්ධ ආපනශාලා (pubs) වලත්, මාළු හා චිප්ස් වෙළඳ සැල් (fish and chip shops) වලත් බහුලව සපයනු ලැබේ. බොහෝවිට එක්සත් රාජධානියේදී චීස් හා/හෝ බීර (ale) සමග සපයනු ලැබේ. උතුරු ඇමරිකාවේ ලූනු, පිටි වැස්මකින් තවරා ගැඹුරු තෙලේ බැද ලූනු වළලු (onion rings) ලෙස පිළිගන්වනු ලබයි.[22]ලූනු වර්ග හා නිශ්පාදනලියන ලද රතු ලූනුලූනු අච්චාරු සහිත බරණියක්සාමාන්‍ය වර්ගයේ ලූනු වර්ණ තුනකින් දැකගත හැක. කහ හෝ දුඹුරු ලූනු (සමහර යුරෝපීය රටවල රතු ලූනු ලෙස) රසවත් භාවය නිසා එදිනෙදා ජීවිත්යේ භාවිතා කරයි. කහ ලූනු කැරමල් කල විට තද දුඹුරු පැහැ වන අතර ප්‍රංශ ලූනු, සුප්වල ඇති රසවත් බව ලබාදෙයි. රතු ලූනු (සමහර යුරෝපීය රටවල දම් පැහැති) නැවුම් බවක් හා ආහාර වලට ලස්සන පෙනුමක් ලබා දෙන බැවින් මෙය හොඳ තේරීමක්ද වෙයි. මෙය දැලක දමා බැද ගෙනද (grilling), අඟුරු මත තබා පුළුස්සාගෙනද (char-broiling) පරිභෝජනය කරනු ලැබේ. සුදු ලූනු සාම්ප්‍රදායික ලූනු වන අතර මෙක්සිකානු සම්භවයක් ඇති ඉවුම්
පිහුම් ක්‍රම වලදී භාවිත කරයි. මේවා පිසගැනීමේදී රන්වන් පැහැ වන අතර ගැඹුරු තෙලේ බැදීමේදී ප්‍රනීත බවක් ලැබේ.[23][24]සාමාන්‍යයෙන් මෝරන ලද ලූනු ආහාරයට ගැනීමේදී විවිධ අවදිවල නොමේරූ ලූනුද පරිභෝජනයට ගනු ලබයි. බල්බ හටගැනීමට පෙර කුඩා අවදියේදීද ලූනු නෙළා ගැනීමට ඉඩකඩ ඇති අතර පැනනඟින (වසන්ත ලූනු) ලූනු ලෙස හෝ scallions ලෙස සම්පූර්ණයෙන්ම යොදා ගනී.[25]  බල්බය හටගත් පසු, නමුත් මේරීමට පළමු නෙළාගත්විට ඒවා ගිම්හාන ලූනු (summer onion) ලෙස හඳුන්වයි. [26]මීට අමතරව, ලූනු අභිජනනය කළ හැකි අතර කුඩා වයසකදීම මේරීමට ලක් කළ හැකිය. මේවායේ විවිධ මේරීමේ අවධි අනුව හා ප්‍රයෝජනයට ගන්නා විවිධ ආකාර අනුව පර්ල් (pearl), බොයිලර් (boiler), පික්ලර් (pickler) ලූනු වශයෙන් විවිධ නම් වලින් හඳුන්වනු ලැබේ.[26] පර්ල් හා බොයිලර් ලූනු, එළවළුවක් ලෙස පිසීමට භාජනය කරන අතර පික්ලර් ලූනු, කල්තබා ගන්නා වූත්, රසවත්වූත් ආහාරයක් වශයෙන් සැලකේ. කල්තබා ගැනීමට විනාකිරි වල බහා සකස්කර ගනී.[27]ලූනු, නැවුම්ව, ශීත කරන ලද, ටින්වල අසුරන ලද, කැරමල් කරන ලද, අච්චාරු වශයෙන් හෝ කුඩා කැබලි වලින් හෝ ලබා ගත හැකිය. විජලනය කරන ලද නිශ්පාදන, කිබ්ලෙඩ් යනුවෙන් හඳුන්වන
අතර, පෙති කපන ලද, වළලු අඹරන ලද චොප්ඩ්, කණිකාමය හා පිටි ආකාරයෙන්ද ලබා ගත හැක.[28] අළුත් ලූනු වෙළඳපොලෙන් ලබාගත නොහැකි අවස්ථා වලදී, ලූනු කුඩු කුළු බඩුවක් වශයෙන් බහුල ලෙස භාවිතා කෙරේ. ඇර රසක්, තද ගන්ධයක් ඇති බල්බ ලූනු මේ සඳහා භවිතා කෙරේ. මෙසේ විජලනය කරන ලද ලූනු, දිගු කලක් සාමාන්‍ය උශ්නත්වයේ තබාගෙන භාවිත කළ හැකි අතර මේවා  කහ, රතු, සුදු යන විවිධ වර්ග වලින් වෙළඳ පොලට පැමිණේ.[29]සූපවේදී නොවන ප්‍රයෝජනලූනුවල සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා විශාල සෛල ඇත. මේවා පියවි ඇසින් අත් කාච භාවිත කර බලාගත හැක. ලූනු පටලය (සිවිය), විද්‍යාව අධ්‍යනය කිරීම සඳහා නිතරම භාවිත කෙරේ. අන්වීක්ෂ භාවිත කර සෛලයක ව්‍යුහය පෙන්වාදීමේදී හා ඒ ගැන අධ්‍යනය කිරීම සඳහා භාවිත කරනු ලබයි. [30]කටුක සැරක් ඇති ලූනු නිස්සාරණය, සළබයන් (moth) විකර්ශකයක් ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. තවද හිසේ සම මත ආලේපනයෙන්, හිසකෙස් වර්ධනය වීම සිදුවන බවද, මුහුණේ ආලේප කිරීමෙන් සම මත ඇති ලප කැලැල් අඩුවන බවද කියනු ලැබේ. තවද මෙය වීදුරු හා තඹ භාජන ඔප කිරීම සඳහාද, යකඩ මළකඩ කෑම වැලැක්වීම සඳහාද භාවිත කරනු ලැබේ. කැබලි කරන ලද ලූනු මතට උණු වතුර දමා එය සිසිල් වීමට හැර ලබා
ගන්නා දියරය ශාක මතට ඉසීමෙන් ඒවා හට ඇති කෘමි උවදුරු මැඩලීමේ ශක්තිය වැඩි කරගත හැක. ලූනු ශාකය වැඩෙන විට එයට කෘමි සතුන් විකර්ශනය කිරීමේ හැකියාවක්ද ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ.[31] ලූනු වල පිට පොත්තද කහ දුඹුරු ඩයි වර්ගයක් සෑදීම සඳහා භාවිත කෙරේ.[32]පෝෂනය හා සෞඛ්‍යයඅමු ලූනුපෝෂණ අගය 100 g (3.5 oz) සඳහාශක්තිය166 කිජූ (40 කිකැලරි)කාබොහයිඩ්‍රේට9.34 g- සීනි4.24 g- භෝජන තන්තු1.7 gමේද0.1 gප්‍රෝටීන්1.1 gWater89.11 gතයමින් (විටමින් B1)0.046 mg (4%)රයිබෝප්ලේවින් (විටමින් B2)0.027 mg (2%)නයසින් (විටමින් B3)0.116 mg (1%)Pantothenic acid (B5)0.123 mg (2%)Vitamin B60.12 mg (9%)Folate (vit. B9)19 μg (5%)Vitamin C7.4 mg (9%)කැල්සියම්23 mg (2%)Iron0.21 mg (2%)Magnesium10 mg (3%)Manganese0.129 mg (6%)Phosphorus29 mg (4%)Potassium146 mg (3%)Zinc0.17 mg (2%)Fluoride1.1 µgLink to USDA Database entryප්‍රතිශතයන්, වැඩිහිටියන් සඳහාඑජ නිර්දේශ අනුව වෙයි.මූලාශ්‍රය: USDA නියුට්‍රියන්ට් ඩේටාබේස්වග
ාවේදී නිපදවා ගන්නා බොහෝ විවිධ 89% ජලය, 4% කාබෝහයිඩ්‍රේට්, 1% ප්‍රෝටීන්, 2% තන්තු හා 0.1% මේදය අඩංගුය. මේවායේ විටමින් C, B, ෆෝලික් ඇසිඩ්ඩ් හා නොයෙකුත් ආකාරයේ පෝෂක ද්‍රව්‍ය සුළු වශයෙන් අඩංගුය. මෙහි අඩු මේද ප්‍රමාණයක් ඇති අතර සෝඩියම්ද අඩංගුය. ශක්තිය ග්‍රෑම් 100කට ජූල් 166 (කැලරි 40) අගයක් ලබා දෙයි.මේවා රස ආහාරවල රසවත් භාවයට අඩංගු කැලරි ප්‍රමාණය වැඩි නොකර එකතු කළ හැක.[24]ෆිනෝලික් හා flavonoids වැනි රසායනික වර්ග මෙහි ඇති බව පෙන්වා දී ඇති අතර මේවා ප්‍රති-ආසාත්මික, ප්‍රති-කොලෙස්ට්‍රෝල්, ප්‍රති-පිළිකාකාරක හා ප්‍රති-ඔක්සිකාරක ගුණයන් ඇති බව පෙන්වා දෙයි. Quercetin [33] සහ එහි glycosides quercetin 3,4'-diglucoside හා quercetin-4'-glucoside අන්තර්ගතය.[34][35] තවද සැලකිය යුතු වෙනස්කම් විවිධ වර්ග වල අඩංගු ප්‍රති-ඔක්සිකාරක විභවයන්ගේ ඇති ශැලොට් වල අධික මට්ටමක ඇත. මෙය ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් ඇති vidalia ලූනු වලට වඩා හය ගුණයකින් වැඩිය.[36]සමහර පුද්ගලයින් ලූනු භාවිත කිරීමේදී ආසාත්මිකතාව ඇතිවේ. රෝග ලක්ෂණ විය හැක්කේ, චර්ම රෝග, කැසීම්, සච්ච්ජ ප්‍රදහය, ඇස් පෙනීම බොඳවීම, ස්වාස නාල ඇදුම, දහඩිය දැමීම,anaphylaxis ව