LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ත් වෙතින් පෙළපොත්කොළඹ නගරයට මග පෙන්වීමක්කොළඹ ඩිජිටල් සිතියමvteකොළඹඉතිහාසයකොළඹ නගරයේ ඉතිහාසයකොළඹ කොටු‍වපෘතුගීසි ලංකාවලන්දේසි ලංකාවබ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවපරිපාලනයකොළඹ මහනගර සභාවකොළඹ නගර ශාලාවකොළඹ නගරාධිපතිභූගෝලයකොළඹ නගරයකොළඹ දිස්ත්‍රික්කයබස්නාහිර පළාතබේරෙ වැවකොළඹ වරායවිශේෂ ගොඩනැගිලි සහ ප්‍රමුඛස්ථානගොඩනැගිලිජනාධිපති මන්දිරයපැරණි පාර්ලි‌‌මේන්තුවඅරලියගහ මන්දිරයගාලු මුවදොර හෝටලයපැරණි කොළඹ ලන්දේසි රෝහලඋද්‍යාන සහ පිට්ටනිගාලු මුවදොර පිටියහැව්ලොක් උද්‍යානයවිහාරමහාදේවී උද්‍යානයසංස්කෘතියකොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයනෙළුම් පොකුණ කලා රඟහලකොළඹ ලන්දේසි කෞතුකාගාරයක්‍රීඩාSSC ක්‍රීඩාංගනයආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණයකොළඹ ක්‍රිකට් සමාජයරාජකීය කොළඹ ගොල්ෆ් සමාජයකොළඹ ක්‍රීඩා සමාජකොළඹ තුරඟ තරඟ පිටියසුගතදාස  ක්‍රීඩාංගණයඅධ්‍යාපනයකොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයකොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයකොළඹ වෛද්‍ය විද්‍යාලයශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලයකොළඹ රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුවvteකොළඹ උප නගරඇතුල් කොළඹබම්බලපිටියබ්ලූමැන්ඩල්බොරැල්ලකුරුඳු වත්තදෙමටගොඩකොළඹ කොටු‍වතොටළඟතිඹිරිගස්යායඅලුත්කඩේකිරුළපනකොල්ලුපිටියකොටහේන
කොහුවලමාදම්පිටියමාලිගාවත්තමරදානමට්ටක්කුලියමෝදරනාරාහේන්පිටපාමංකඩපංචිකාවත්තපිටකොටුවකොම්පඤ්ඤ වීදියයූනියන් පෙදෙසවැලිකඩවැල්ලවත්තශ්‍රී ජයවර්ධනපුර-කෝට්ටේඇතුල් කෝට්ටේනාවලනුගේගොඩපිට කෝට්ටේරාජගිරියවැලිකඩදෙහිවල-ගල්කිස්සඅත්තිඩියදෙහිවලකළුබෝවිලකොහුවලගල්කිස්සනැදිමාලරත්මලානපිටත කොළඹබත්තරමුල්ලහෝමාගමජා-ඇළකඩවතකඩුවෙලකඳානකිරිබත්ගොඩකොළොන්නාවකොස්වත්තකොට්ටාවමහරගමමාලබේමොරටුවපන්නිපිටියපෑලියගොඩපිළියන්දලරාගමතලවතුගොඩවත්තලවික්‍රමසිංහපුරvteශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් අගනගරකොළඹමහනුවර(සෙංකඩගල)ගාල්ලයාපනයත්‍රිකුණාමලයකුරුණෑගලඅනුරාධපුරබදුල්ලරත්නපුරයvte50,000කට වැඩි ජනග‍හනයක් සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ නගර500,000ට වැඩිකොළඹ200,000–499,999දෙහිවල-ගල්කිස්සමොරටුව50,000–249,999ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේමීගමුවමහනුවරකල්මුණේවවුනියාවගාල්ලත්‍රිකුණාමලයමඩකලපුවයාපනයකටුනායකදඹුල්ලකොළොන්නාවඅනුරාධපුරරත්නපුරvteශ්‍රී ලංකාවේ මහ නගරජාතික අගනගරශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ (පරිපාලන අගනගරය)කොළඹ (වාණිජ අගනගරය)මහනගර ප්‍රදේශමහනුවරඅනුරාධපුරගාල්ලයාපනයරත්නපුරබදුල්ලකුරුණෑගලකඩුවෙලදෙහිවල-
ගල්කිස්සමොරටුවමීගමුවකල්මුණේමඩකලපුවමාතරගම්පහමාතලේඅක්කරපත්තුවබණ්ඩාරවෙලනුවරඑළියදඹුල්ලහම්බන්තොටනගර සභා වලට අයත් නගර සීමාත්‍රිකුණාමලයඅම්බලන්ගොඩඅම්පාරබලංගොඩබේරුවලබොරලැස්ගමුවචාවකච්චේරිහලාවතඇඹිලිපිටියඑරාවුර්ගම්පොළහපුතලේහැටන්-දික්ඔයහික්කඩුවහොරණජා-ඇළකඩුගන්නාවකළුතරකාත්තන්කුඩිකටුනායක-සීදූවකෑගල්ලකැස්බෑවකින්නියාකොළොන්නාවකුලියාපිටියමහරගමමන්නාරමමිනුවන්ගොඩනාවලපිටියපානදුරපෑලියගොඩපේදුරු තුඩුවපුත්තලමසීතාවකපුරතලවාකැලේ-ලිඳුලතංගල්ලවැල්වැටිතුරෙයිවවුනියාවවත්තලවත්තේගමවැලිගමගවේශණයලුනා 3 මගින් ගන්නා ලද සඳෙහි ඈත පැත්තේ ප්‍රථම ඡායා රූප වලින් එකක්, දකුණු උඩ කෙලවරේ වන අදුරු පැහැති පැල්ලම් මාරේ මොස්කොවින්ස් වන අතර කේන්ද්රනය‍ට පහළින් හා වමෙන් වු අදුරු පැහැති ප්රලදේශ මාරේ මාගිනස් හා මාරේ සිමිති ලෙස හැදින්වෙයි.ස‍ඳෙහි දුර පැත්තේ ප්‍රථම ඡායාරූප සිහිගන්වමින් නිකුත් කරන ලද 1959 USSR‍ මුද්දරය.1950 පසු බාගය වන තෙක් සදෙහි දුර පැත්තෙහි වූ ගති ගුණ ගැන දැන සිටියේ ඉතාමත් අල්ප ප්‍රමාණයකි. සඳ පිලිබදව වු දත්ත එකතු ස‍ඳෙහි දුර පැත්තෙහි චන්ද්‍ර බාහුව අසල වු ලක්ෂණ ප
ිලිබදව සීමා සහිත තොරතුරු ප්‍රමාණයක් දැක්වීය. කෙසේ නමුත් මෙම අංග එතරම් පුළුල් කෝණයකින් නිරීක්ෂණය නොකරන ලද අතර එය වැදගත් නිරීක්ෂණ වලට බාධාවක් විය. ස‍ඳෙහි දුර පැත්තේ ඉතිරි 82% නොදන්නාසේ පැවතුණු අතර එහි ගුණ වඩාත් සාකච්ඡාවට  (speculation) බදුන්විය. දත්ත එකතුව හරහා දැකිය හැකි සදෙහි දුර පැත්තෙහි වු අංග වලට උදාහරණයක් වන්නේ මාරේ ඔරියන්ටෙල්ය. ගැටුම් බේසමක් වන මෙය කිලෝමීටර් 1000 ක් පමණ විහිදී පවතී. කෙසේ නමුත් මෙය 1906 දී ජුලියස් ෆ්‍රෑන්ක් මගින් නම් කරන තෙක් නම් කරවත් නොතිබිණි. බේසමෙහි සත්‍ය ස්වභාවය සොයා ගනු ලැබුවේ 1960 දී නිවැරදි කරන ලද ඡායාරූප හරහාය. මෙය බොහෝ විස්තර සහිතව 1967 දී ලුනා ඕබිටර් 4 මගින් ඡායාරූප ගත කෙරිණි. 1959 ඔක්තෝබර් 7 වන දා ලුනා 3 සෝවියට් රෝබය මුල්වරට සඳෙහි දුර පැත්තේ ඡායාරූප ගන්නා ලදී. එයින් 18 ක් සදෙහි නොපෙනෙන පැත්තෙන් 1/3 ක් ආවරණය කරයි. එම ඡායාරූප විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් පසු සදෙහි දුර පැත්තෙහි ප්‍රථම සිතියම USSR විද්‍යාව පිළිබදව වු ඇකඩමිය මගින් 1960 නොවැම්බර් 06 වන දා නිකුත් කරන ලදී. එයට භූ විෂමතාවේ විශේෂිත අංග 500 කින් යුත් අත්පොතක්ද ඇතුළත් විය. වසරකට පසුව පෘතුවියට නොපෙනෙන සදෙහි
අංග ඇතුළත් ගෝලයක් USSR මගින් නිකුත් කරන ලදී. ඒ සදහා යොදා ගත්තේ ලුනා 3 මගින් ගන්නා ලද ඡායා රූපයි.  1965 ජුලි 20 වනදා තවත් සෝවියට් ප්‍රෝබයක් වන සොන්ඩ් 03 මගින් ලුනා 03 ට වඩා වැඩි විභේදක බලයකින් හා තත්ත්වයකින් යුත් සදෙහි දුර පැත්තේ ඡායා රූප සම්ප්‍රේෂණය කරන ලදී. එම ඡායාරූප මගින් 100 km සිය ගණන් දිග ආවාට දාම නිරූපණය කරන ලදී.  1967 දී සදෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ සිතියමෙහි දෙවන කොටස මොස්කවුහිදී සොන්ඩ් 03 හි දත්ත මත පදනම්ව නිකුත් කරන ලදී. එහි අළුතින් සොයාගත් සදෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ වු විශේෂ භූ ලක්ෂණ 4000 ක් අඩංගු වේ. එම වසරේදීම චන්ද්‍රයාගේ සම්පුර්ණ සිතියමක් හා චන්ද්‍රමතුපිටින් 95% ක් දක්වන සම්පුර්ණ ගෝලයක් සොවියට් එකමුතුවේදී නිකුත් කරන ලදී.සදෙහි නොපෙනන පැත්තේ වු බොහෝමයක් වැදගත් භූ ලක්ෂණ සෝවියට් අභ්‍යවකාශ ප්‍රෝබ මගින් සොයාගන්නා ලද නිසා සෝවියට් විද්‍යාඥයන් ඒවා සදහා නම් තෝරාගන්නා ලදී. මෙය යම්තරමක සංවාදයකට බදුන් වු අතර අන්තර් ජාතික තාරකා විද්‍යා එකමුතුව එම නම් නොයිදුල්ව පැවතෙන ලෙස එම අර්ධ ගෝලයෙහි වු භූ ලක්ෂණ නම් කිරීමට ක්‍රමයක් හදුන්වා දෙන ලදී. සදෙහි දුර පැත්ත ප්‍රථම වරට මිනිස් ඇසකින් නිරීක්ෂණය කරනු ලැබුව
ේ 1968 දී ඇපලෝ 08 මෙහෙයුම අතරතුරදීය ගගන ගාමී විලියම් ඇන්ඩර්ස් දර්ශණය විස්තර කළේ The backiside looks like a sand pile my kids have played in for sometime. It is all beatup, no definition, Just a lot of bumps and Holes (එම පැත්ත මාගේ ළදරුවන් සෙල්ලම් කල වැලි පිට්ටෙනියක් මෙන් විය. එය කතිසිදු තේරුමක් නොතිබු ගැටිහා සිදුරුවලින් යුක්ත විය.)එයින් පසු එය ඇපලෝ 08 හි සියළු කාර්යය මණ්ඩල සාමාජිකයන් විසින් හා ඇපලෝ 10 සිට 17 දක්වා වු මෙහෙයුම් සාමාජිකයින් විසින් දැක ඇත. තවද ලුනා ප්‍රෝබ කිහිපයක් මගින් ඡායාරූප ගත කර ඇත. සදට පිටුපසින් ගමන් ගන්නා අභ්‍යවකාශ යානයක් පෘතුවිය සමග සෘජු රේඩියෝ සන්නිවේදනයෙන් ඉවත් වන අතර කක්ක්ෂය සන්නිවේදනයට ඉඩ දෙන තෙක් බලාසිටිය යුතුය. ඇපලෝ මෙහෙයුම් අතර තුරදීත් සොවා මොඩියුලයේ එන්ජිම ආරම්භ කරනු ලැබුවේ එය සදෙහි පිටුපස ඇති විටය. මෙය යානය නැවත පෙනෙන තෙක් මෙහෙයුම් පාලන මධ්‍යස්ථානයෙහි අපහසු කාල පරිච්ඡේදයක් ඇති කරන ලදී.මේවාත් බලන්නචන්ද්‍ර ගවේශණයබම්බාව රජමහා විහාරය මධ්‍යම පළාතේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ පිහිටා ඇති විහාරස්ථානයකි.ලක්දිව වංශකථාවේ
අභිමානවත් යුගයක් සනිටුහන් කරන ලද වට්ඨගාමිණී අභය නොහොත් වළඟම්බා රජ සමයෙහි ඓතිහාසික සංසිද්ධීන් රැුසක් ඉස්මතු කරන, පුරාණ ඓතිහාසික බම්බාව රජමහා විහාරය ප‍්‍රදේශය පුරා සිය කිරණ විහිදුවාලන මිණක් ලෙස හඳුන්වාදිය හැකිය. ඓතිහාසික මාතලේ දිස්ත‍්‍රීක්කයේ ගලේවෙල පුරවරයේ සිට 1නප පමණ මාතලේ දෙසට පැමිණෙන විට රමණීය කඳුවැටියකින් මෙන් ම අලංකාර වූ වැව් තාවුල්ලකට මායිම් ව මනරම් පරිසරයකින් වට වූ මෙම ඓතිහාසික පුණ්‍ය භූමිය දැකගත හැකි ය. ආර්යයන් මෙරටට පැමිණීමට පෙර මෙරට විසූ යක්ඛ ගෝත‍්‍රික කුවේණියගේ උපන් ගම ලෙස සැලකෙන මෙම බම්බාව ගම්මානය පසුව වළගම්බා රජ දවස ලක්දිව ආක‍්‍රමණය කළ ඉන්දීය ද්‍රවිඩයන්ට එරෙහිව ගල්ලෙනෙහි සැඟවී රජුන් විසින් සේනා සංවිධානය කළ බවටත් පසුව කාලාන්තරයක් මුළුල්ලේ වනගතව තිබූ මෙම විහාරය කන්ද උඩරට රාජධානියේ රජු වූ කීර්ති ශ‍්‍රී රාජසිංහ රජ විසින් නැවත ප‍්‍රතිසංස්කරණය කර, සම්බුද්ධ ශාසනයේ චිරස්ථිතිය උදෙසා සංඝයා වහන්සේලා හට පූජා කරන ලද බවටත් පුරාවඃත ජනශ‍්‍රැති ජනකතා මඟින් සාධක හමුවේ. එසේම ගල් ගුහාව ආශ‍්‍රය කර ඉදි වූ විහාර භූමිය, ගල් පර්වතය හා ශිලා ලිපිය, ගලින් නිමකොට ඇති ගල් ළිඳ, සඳකඩපහණ, ගල් ඇඳ මෙන්ම අලං
කාරවත් ගල් පඩිපෙළ එකල රජ දවස පිළිබඳ ජීවමාන සාක්ෂි සපයයි. එසේම ප‍්‍රදේශයට අධිපති ගලේබණ්ඩාර දේව අනුහස පෙරදැරිකරගත් ගලේබණ්ඩාර, විෂ්ණු, පත්තිනි හා කතරගම දේවාල හතරකින් මෙන් ම මෑතක දී ඉදිකරන ලද අභිමානවත් තොරණ හා සත් බුදුවරුන් වැඩ හිඳින්නා වූ රණවිරු මහා සෑය ද මෙම ඓතිහාසික රජමහා විහාරය තුළට පැමිණෙන සැදැහැවතුන්ට දැකබලා ගත හැකි ය. වසරක් පාසා පවත්වනු ලබන පෙරහැර මංගල්‍යය කන්ද උඩරට රාජධානියේ අතීත ශ‍්‍රී විභූතිය මනාව විදහාපායි. එසේ ම සම්බුද්ධ ශාසනයේ උන්නතිය උදෙසා විහාරස්ථානයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ශ‍්‍රී ධම්මානන්ද දහම් පාසල ද ගම්මානයේ දරු දැරියන්ට අමිල මෙහෙයක් සපයනු ලැබේ. වළගම්බා රජ දවස ඉදි වූ මෙම ඓතිහාසික බම්බාව රජමහා විහාරය පසුව කන්ද උඩරට රාජධානියේ රජු වූ කීර්ති ශ‍්‍රී රාජසිංහ රජ දවස සිට උරුලෑවත්තේ මහනායක මාහිමියන්ගෙන් පසු විහාරයේ ආධිපත්‍යය අස්ගිරි මහා විහාර සංඝ සභාව දරණ අතර 1998 වර්ෂයේ සිට අතිගෞරවණීය ලේනව මංගල හිමිපාණන්ගේ භාරකාරත්වය යටතේ පවතී.ඓතිහාසික වටිනාකම්වලගම්බා මහරජතුමා සොළීන්ට විරුද්ධව සේනා සංවිධානය කිරීමේදි බම්බා රාජමහා විහාරයේ පිහිටි ගල් ලෙනද රජුට නවාතැන
් ගැනීමට සුදුසු ස්ථානයක් ලෙස තෝරා ගෙන තිබේ.පසුව සොළීන් පැරද වූ වලගම්බා රජතුමා තමන් ආරක්ෂාවට යොදාගත් ගල්ලෙන විහාරයක් බවට පත් කළේය. බම්බාව රජමහා විහාරය යනු එසේ ඇති වූ ගල් ලෙන් විහාරයයි. බම්බාව යනු කුවේණි රැජිනගේ උපන් ගමය.ආශ්‍රිත ලිපිකුවේණි කුමරිය‎සිංහලයාගේ සාම්ප්‍රදායික ජන ජීවිතය සමඟ විවිධ උත්සව සම්බන්ධ වේ. එකී බොහෝ උත්සව වලදී බුලතට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි වේ. මංගල අවමංගල උත්සවවලදී පමනක් නොව වැඩිහිටියත්, ගුරුවරුන්, භික්ෂුන් පිදීමේදී. බුලත් භාවිතා වනු  පෙනේ සිංහල සංස්කෘතියෙහි පමණක් නොව ඉන්දියාව, බුරුමය, පිලිපිනය, පකිස්ථානය, බංගලාදේශය යන වෙනත් රටවලද බුලත් කැමට පමනක් නොව වෙනත් විවිධ අවස්ථාවලදි ද එය භාවිත කරයි. සිංහල සමාජයේ බුලත් යනු විට කැමට ගන්නා කොළ විශේෂයක් පමනක් නොව ඊට වඩා ගැඹුරු අර්ථ ගෙන දෙන දෙයක් බව පෙන්නුම් කෙරේ.බුලතේ උපතබුලතේ උපත පිළිබදව විමසිමට මේ ලිපිය දිශාගත නොවුන ද ඒ පිළිබදව යම් අදහසක් හෝ දැන සිටිම වැදගත්ය. බුලත් ඉන්දියා සංස්කෘතියෙන් අපට ලැබුනක් සේ සලකති. හින්දු විශ්වාසයට අනුව බුලත් දිව්‍ය ලෝකයෙන් ලැබුනක් වේ. එය මනු ලොවට ගෙන ලද්දේ "අර්ජුන්" නම් දිව්‍
ය කුමාරයෙකු විසිනි. නමුත් සිංහලයාගේ විශ්වාසයට අනුව බුලත් නාග ලොවේ සිට ලැබුනකි. එය නාගයන් විසින් මනු ලොවට මුකයෙන් අල්ලා රැගෙනවිත් ඇත. ඒ නිසා බුලත් සැපිමේදි කොළයේ අග්ගිස්ස කඩා දමනු ලබන්නේ නයි විෂ දුරු විම සදහාය.අතිත කැලණි ප්‍රදේශයේ සිංහලයා මෙම ජනප්‍රවාදයට ගරු කරනු බුලත් කොටුවකින් ලබා ගන්නා මුල්ම බුලත් කොළ ටික පුවක් මලක් සමඟ කැලණි වෙහෙරට පුජා කර ඇත."දළු මුර උපත " නම් ශාන්ති කර්මයේදි ද සිංහල තොවිල් කවි වලින්ද බුලතේ උපත ගැන කියවේ. කෙසේ වෙතත් බුලත් නිවර්තන කලාපීය ශාඛයකි. ලංකාවේ සෑම ප්‍රදේශයකම බුලත් වගා කළ හැකිය. මේ නිසා අතීතයේ සිටම සෑම සිංහල නිවසකම බුලත් වැලක් පුවක් ගස් කිහිපයක් සිටුවා ගැනීම සිදුකෙරේ.ගෙමිදුල මැද සාරවත් බුලත් කොටුවක් තිබීම උතුම් සිංහල කරුණක් ලෙස සලකා ඇත.බුලත් හරුල්ලක් හෙවත් බුලත් අතකට පහත රට ප්‍රදේශවල කොළ 40ක් ගනු ලැබේ. නමුත් උඩරට ප්‍රදේශවලදි ගොන්නක් හෝ මිටියක් වශයෙන් ගෙන බුලත් අත පිළිගැන්වීම සිදුවේ.බුලත් අතට කොළ 40ක් යොදා ගැනීම පිළිබඳව විවිධ මත පවති.චුලෝධර මහෝධර ගැටුම සමථයකට ලත් කිරිමේදි දෙපාර්ශවයම නියෝජනය වන පරිදි බුලත් කොළ 20 බැගින් ගෙන ඇත. එක්  පාර්ශවයකින් බුලත් 20ක් ග
නු ලැබුවේ නාග රාජයා හා සේනාධිවරු 19දෙනා ගේ එකතුව,පදනම් කරගනිමිනි. ඒ අනුව චුලෝධර මහෝධර යන ප්‍රධානින් දෙදෙනාගේ අත් පාවල ඇඟිලි ගණන බුලත් කොළ 40 මඟින් පෙන්නුම් කරයි. ඒවා එකට තැබීමෙන් සමගිය හා සහජීවනය සංකේතවත් කරයි.බුලත් වර්ගප්‍රධාන ලිපිය: බුලත්නාගවල්ලීමහ මානේරු (කහ මානේරු)රටදළු බුලත් (රට බුලත්)ගල්දළු බුලත්වැල් බුලත්මැටි පලා බුලත්කහ කීරිය බුලත්ගැට කෝටු බුලත්ගස් බුලත් (ගස් දළු බුලත්)ගැරඬි මානේරුබුලත් හැපීමප්‍රධාන ලිපිය: බුලත් විටමහාවංශයට අනුව සිංහල ආහාර රටාවේ අමතක කල නොහැකි අංශයක් වනුයේ බුලත් කෑමය.පෙර පටන් පැවති චාරිත්‍රයක් වු බුලත් කෑම රජුගේ සිට සාමාන්‍ය වැසියා දක්වාම ප්‍රචලිත වුවකි.වැඩෙහි යෙදෙන අතර මෙන්ම විවේකීව සිටින විටෙක සිංහලයා ස්ත්‍රි පුරුෂ භේදයකින් තොරව බුලත් නිරතව ඇත. වැඩිහිටියන්ගේ බුලත් කෑමේ සිරිත එවක පරපුරෙන් පරපුරට මෙරට තුළ පැවති ඇත.ආහාර අනුභවයෙන් පසුව බුලත්, පුවක්, හුණු, දුම්කොළ සමඟ කට සුවඳ කරන කුළුබඩු වර්ග ද හැපිමට පුරුදුව වි ඇත. නමුත් මහියංගනය බිම් තැන්න වැනි දුෂ්කර වියළි කළාපීය පදේශවල ජනතාව බුලත් කෑමට අවශ්‍ය දව්‍ය සපයා ගැනීමේ අපහසුතාව නිස
ා බුලත් කොළ වෙනුවට රට හිගුරු කොළද පුවක් වෙනුවට කහට පොතුද ඊට අමතරව තලා කොළ පන්නන් නැටි ගිනි හැලි දෙමට ගෙඩි යනාදි යත් භාවිතා කර තිබෙ.බුලත් හා සිරිත් විරිත්වැඩිහිටියන්ට ගරු බුහුමන් දැක්වීම, ගුරු දෙගුරුන්ට ආචාර කිරීම, බුලත්දීම, සමාව ඉල්ලීම, සමාව දීම, බොහෝ චාරිතු වාරිත්‍ර අතර ප්‍රධාන තැනක් ගනියි.  සිරිත් විරිත් වලදී බුගත් අත ප්‍රබල තැනක් ගන්නා දෙයකි. දුම්කොළයක් සහිත බුලත් දෙවිස්සක් දී ගුරුන් දෙගුරුන් නැමදීම, සමාව ගැනීම, එදා පටන්ම පැවැතුණු සිරිතකි. පින්කමට භික්ෂූන්වහන්සේට ආරාධනා කිරීමට පෙරටු කොට ගන්නේ බුලත් පසයයි. මඟුල්තුලා වලට, ගෙට ගෙවැදීමට, ආරාධනා කිරීමට උපයෝගී කරගත්තේද බුලත් හෙප්පුවයි. බුලතට වෙනත් නම්මල් බුලත්, නාගවල්ලි, ගැටතවාලු, හීන් තවාලු, දලු බුලත්, කොරිකං ආදී නම් වලින් ගැමියෝ බුලත් හඳුන්වති.බුලත් පිළිගැන්විමේ ක්‍රමබුලත් පිළිගැන්විමේ රටාවන් කිහිපයක් දක්නට ලැබේ.බුලත් කොළයේ නැට්ට කොටස පිළිගනු ලබන්නා දෙසට හරවා පිළිගැන්වීමමෙම ක්‍රමය අනුගමනය කරනු ලබන්නනේ උතුමන්ට වියතුන්ට හා වෙනත් ගෞරවනීය පුද්ගලයන්ට බුලත් පිරිනැමිමේදිය.භික්ෂුවක් , වෙදමහතෙක්, මුලා
දෑන්වරයෙක් , ගුරුවරයෙක් , වැඩිහිටි ඥාතියෙක් හෝ වෙනත්  ප්‍රභූවරයෙකුට බුලත් දිමෙදි මේ ක්‍රමය අනුගමනය කරයි.efeබුලත් කොළය හරහට තබා පිළිගැන්වීමමෙම ක්‍රමයට බුලත් පිළිගන්වනු ලබන්නනේ වයසින් සමකාලීන හෝ වෙනත් කරුණකින් සමාන අය සඳහාය.බුලත් කොළය හරහට තැබිමෙන් සමාන්තර බව කිය වේ.බුලත් කොළයේ වලිගය නැතහොත් සිහින් කොටස පිළිගනු ලබන්නා දෙසට හරවා පිළිගැන්වීමමෙම ක්‍රමයට බුලත් පිළිගන්වනු ලබන්නනේ තමන්ට වඩා කුලයෙන් අඩු අයටය.බුලත් පිළිගැන්විමේ මෙම රටාවන් 3 පිළිබඳ පහත ජන කවියෙන්ද ප්‍රකාශ වේ.බුලත් දීම දෙන් පෙර සිරිත        අනුවමමහත්මනට දෙන් නැටි කොණ හරවාමසමත් අයට බුලතේ                 හරහටමපහත් අයට දෙන් වලිගය          හරවාමමංගල ආරාධනාව හා බුලත්සිංහලයා තම ඥාති හිත මිත්‍රාදින්ට විවාහ මංගල්‍යයන්ට ආරාධනා කරනු ලැබුවේද "බුලත් දීම" මඟින්ය.ඇවැස්ස විවාහ හා බුලත්සිංහල සමාජයෙහි ඥාති ක්‍රමය අනුව මස්සිනා නැනා විවාහය සිදුවෙයි.නැනා අයිති මස්සිනාටය.ඒ නිසා පිටස්තර පුද්ගලයෙක් තම නැනා විවාහ කර ගනීනම් මස්සිනාගෙන් කැමැත්ත ගත යුතු වේ. ඒ සඳහා කඩුලු බුලත් වශයෙන් බුලත් ලබා දීම සිදුවෙයි.නාග ලොවේ වද බ
ුලත්           උපන්නේනා රජුහුය ඒ ගෙනවිත්              දුන්නේඇවැස්ස මස්සිනා මමයි     බොලන්නේකඩුලු බුලත් මට දීලයි              යන්නේබුලත් හා රොබට් නොක්ස්රොබට් නොක්ස් බුලත් මෙසේ හඳුන්වයි. අන් සැම දෙයකටම වඩා ඔවුහූ බුලත් හැපීමට ආශා ඇත්තෝය. නින්දට යන විට බුලත් විටකින් කට පුරවාගන්නා ඔවුහූ අවදි වන විටත් එහි හපය සුරැකිව මුව තුළ අඇත්දැයි පරික්ෂාකාරීව බලති. නොකා නොහැඳ සිටියත් බුලත් විටක් නොකා නම් සිටින්නට නොහැකිය යනු ඔවුන්ගේ කතාවකි.බුලතින් ආ ආම්පන්නබුලත් කෑමට ලාංකිකයන් ඇබ්බැහිවීම නිසා එදා අමුතු උපකරණ නිපදවිණි. බුලත් හෙප්පුව, හුණු කිල්ලෝටය, ගිරය, පඩික්කම, මේ අතර වේ. නිවසක සාමාන්‍යයෙන් තිබෙන බුලත් හෙප්පුව ලීයෙන් තැනූ පෙට්ටියකි. පිත්තලෙන් තැනූ ඉලත් තට්ටුද දැකිය හැකිය. පඩික්කමක් නිර්මාණය වූයේද මේ බුලත්විට කෑම නිසාය.බුලත් විටවර්තමානයේ අංග සම්පූර්ණ බුලත් විටකට බුලත්, පුවක්, හුණු, දුම්කොළ තිබිය යුතුවේ. එහෙත්, පුරාණ සිංහලයෝ දුම්කොළ භාවිතා නොකළහ. ලන්දේසින් මෙරටට දුම්කොළ ගෙන ඒමෙන් පසුව බුලත් විටට දුම්කොළ එකතු විය.  පුවක්, කරදමුංගු, ඉඟුරු පියළි, වැල්මී, හුණු, කස්ත
ුරි යන මේවා එදා ආර්‍ය්‍යයන් බුලත් සැපීමේදී භාවිතා කල බව පෙනේ. බුලත් විටට එනතුවූ තවත් විශේෂාංගයක් නම් කයිප්පුය.  බුලත් විටක් කෑමෙහිදී උදේ වරුවේ වැඩිපුර පුවක් සමගද, මද්දහනේ කයිප්පු වැඩි කොටසක් සමගද, රාත්‍රී කාලයේදී හුණු වැඩිපුර ද සංයෝගය කොට බුලත් සැපිය යුතු බවට භාව ප්‍රකාශනයේ සඳහන්ව තිබේ. යෝග රත්නකාරයේ සඳහන් වන පරිදි බුලතට එක්වූ පස් පලවන මෙසේය. සාදික්කා, තකුල්, හීන් එනසාල්, අරළු, සහ පුවක්ය. තකුල් යනු කපුකිනිස්සය.  කයිප්පු සාදන්නේ රත්කීරිය අරටු කකාරා ගත් ජලය උණු කිරීමෙන්ය. පසුව ඒවා හිඳවනු ලැබේ.මේ අඩවියත් බලන්නමංගල චාරිත්‍රමලයාසියානු දිනයOfficial nameහරී මලේසියාAlso calledමලේසියාObserved byමලයාසියානුවෝTypeජාතිකSignificanceමලයාසියානු සන්ධීය රාජ්‍යය පිහිටුවීම සමරනු ලැබේDate16 සැප්තැම්බර්සෑම වසරකදීම සැප්තැම්බර් 16 වන දිනදී  මලයාසියානු දිනය පවත්වන්නේ,  1963දී  මෙම දිනයේදී මලයාසියානු සන්ධීය රාජ්‍යය පිහිටුවීම සමරනු සඳහාය. මලයාව, උතුරු බෝර්නියෝව, සාර්වක් , සහ සිංගප්පූරුව එකට එක්වී මලයාසියාව බිහිකිරීම මෙදිනදී සැමරෙයි. නව සන්ධීය රාජ්‍යය බිහිකිරීම, 1963 ජූනි 1 වන දි සිදු කිරීමට නිය
මිතව තිබුණද, හයවන හරී මර්ඩේකා උත්සවය හා ඒකීභූත වීම සඳහා 1963 අගෝස්තු 31 දක්වා කල්තැබුණි. මලයාසියාව තැනීම පිළිබඳව ඉන්දුනීසියානු සහ පිලිපීන විරෝධතා නිසා, නව රාජ්‍යය ප්‍රකාශයට පත් කිරීම එම වසරෙහිදීම සැප්තැම්බර් 16 වන දින දක්වා ප්‍රමාද කෙරිණි. මෙම කල්තැබීමට තවද හේතුවක් වූයේ, උතුරු බෝර්නියොවෙහි (වර්තමානයේ සාබා) සහ සාර්වක් යන රාජ්‍යයන් නව සන්ධීය රාජ්‍යයෙහි කොටස්කරුවන් වනවාද යන්න පිළිබඳව එක්සත් ජාතීන්ගේ  කණ්ඩායම විසින් සිදුකල ජනමත විමසුමට ඉඩ සැලසීම සඳහාය. [1]මලයාසියාව බිහිකිරීමට හැකිවූයේ, 1963 ජූලි 9 දිනදී, මලයානු පාර්ලිමේන්තුව වෙත  මලයාසියා පණත ඉදිරිපත් කිරීම නිසා වන අතර, 1963 අගෝස්තු 29 දිනදී, යං ඩී-පර්ටුවං අගොං වෙතින් අනුමැතිය ලබාගන්නා ලදි.[1]මලයාසියාව බිහිවීමට පෙර, 1963 ජූලි 22 දිනදී, සාර්වක් විසින් අන්තරවාර පරිපාලන තත්වය හිමිකරගත් අතර,[2] 1963 අගෝස්තු 31 දිනදී, සිංගප්පූරුව සහ (සාබා ලෙසින් යළි-නම් ලද) උතුරු බෝර්නි‍යෝව යන රාජ්‍යයන් එක්සත් රාජධානිය වෙතින් අන්කරවාර පරිපාලන තත්වයන් භුක්ති විඳීම ඇරඹුවේ,[3] මලයානු නිදහසෙහි සයවන සංවත්සරය හා ඒකීභූත වන පරිදීය.2010 වසරෙහි සිට, මලයාසියානු දිනය රජ
යේ නිවාඩු දිනයක් විය. [4] 2009 ඔක්තොම්බර් 19 දිනදී, මලයාසියානු පාර්ලිමේන්තුවේ වාචික-ප්‍රශ්න-හා-පිළිතුරු සැසියට පසුව, මලයාසියාවේ අග්‍රාමාත්‍යය නජීබ් රසාක් විසින් මෙම තීරණය ගන්නා ලදි. මෙයින් ගම්‍ය වන්නේ, මලයාසියාවේ නිදහස හා බැඳි සංවත්සර දෙකක් මලයාසියානුවන් සතු වන බවයි.මෙයද බලන්නමලයාසියාව පිළිබඳ එකඟතාවය හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.මලයාසියාවේ ඉතිහාසයමලයාසියාව තුල සිංගප්පූරුව20-කරුණු එකඟතාවය (සාබා)18-කරුණු එකඟතාවය (සාර්වක්)ආශ්‍රිත↑ 1.0 1.1 අ මැරේජ් දැට් වෝස් ඩූම්ඩ් ෆ්‍රොම් ද ස්ටාර්ට්. නිව් ස්ට්‍රේට් ටයිම්ස්. අගෝස්තු 4, 2007.↑ ෆ්‍රාන්ස් වෙල්මාන්. බෝර්නියෝ ට්‍රියෝලජි සාර්වක්: වෙළුම 2. Booksmango. පිටු. 134–. ISBN 978-616-245-089-1. http://books.google.com/books?id=A-H-O8pxUnMC&pg=PA134. Retrieved 31 අලෝස්තු 2013. ↑ ෆ්‍රාන්ස් වෙල්මාන්. බෝර්නියෝ ට්‍රියෝලජි වෙළුම 1: සාබා. Booksmango. පිටු. 159–. ISBN 978-616-245-078-5. http://books.google.com/books?id=glG-WBH8hkQC&pg=PA159. Retrieved 31 අගෝස්තු 2013. ↑ "මලේසියා ඩේ නවු අ පබ්ලික් හොලිඩේ, සේස් ප
ීඑම්". thestar.com.my. ඔක්තොම්බර 19, 2009. සම්ප්‍රවේශය 2012-09-16. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)අමීර් ඛාන්අමීර් ඛාන් 2010 ටොරන්ටෝ ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙලේ දීඋපතේදී නමඅමීර් හුසේන් ඛාන්උපත1965 මාර්තු 14මුම්බායි, මහරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාවක්ෂේත්‍රයසිනමාවකෘතීන්තාරේ සමීන් පර්(අධ්‍යක්ෂක), හම් හේන් රහී ප්‍යාර් කේ(තිර නාටකය), මංගල් පාණ්ඩේ: ද රයිසිංග්(රංගනය) ඇතුළු චිත්‍රපට ගණනාවක්වෙබ්අඩවියhttp://www.aamirkhan.com/1964 මාර්තු 14 වන දින අමීර් හුසෙන් ලෙස උපත ලද අමිර් ඛාන් ඉන්දියානු චිත්‍රපට නළුවෙක්, නිෂ්පාදකයෙක් සහ අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි. ඔහු විසින් වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක වු චිත්‍රපට විශාල ප්‍රමාණයකට සහභාගි වෙමින් හින්දි සිනමාවේ ප්‍රමුඛ නළුවෙකු බවට පත් වී ඇත "අමීර් ඛාන් නිෂ්පාදන"වල අයිතිකරු වන්නේද,ඔහූය. අමීර් ඛාන් තම සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කලේ  නළුවෙකු ලෙස තම මාමා වු "නසීර් හුසෙන්" ගේ "යාදොන් කි බාර්සාත්(1973)චිත්‍රපටයෙනි. ඔහු තම සිනමා ජීවිතය නිල වශයෙන් ආරම්භ කලේ අවුරුදු එකොලහකට පසුව "හොලි" චිත්‍රපටයෙනි(1984).  ඔහුගේ ප්‍රථම වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක වු චිත්‍රපටය වුයේ, ඔහුගේ ඥාතියෙකු වන "මන්සූර
් ඛාන්' ගේ "කියා මත්සෙ කියා මත් තක්.."(1988) ය. ඒ සඳහා ඔහුට "ෆිල්ම් ෆෙයාර්" උළලේදී "හොදම ප්‍රථම දර්ශන නළුවට” හිමි සම්මානය ප්‍රධානය කරන ලදි. 1980  හා 1990 දී සත් වතාවක් නම් යෝජනා වීමෙන් පසුව, ඔහුට "ෆිල්ම් ෆෙයාර්" උලෙළදී ඔහුගේ ප්‍රථම සම්මානය වන "හොඳම නළුවාට" හිමි සම්මානය "රාජා හින්දුස්තානි"(1976) චිත්‍රපටය වෙනුවෙන් ලැබුනි. 2001 දී  "ලගාන්" චිත්‍රපටය සඳහා "විද්වත් පර්ශද සම්මානය " සඳහා නම යෝජනා වු අතර එතුලින් ඔහු චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස ප්‍රථම වතාවට දර්ශනය විය. එහි ඔහු ප්‍රධාන චරිතය රඟපාමින්, ඒ සඳහා තම දෙවනි "හොඳම නළුවට" හිමි සම්මානය ලබන ලදී. අවුරුදු හතරක විරාමයකින් පසුව, ඔහුගේ ආගමනය නැවත සිදු වුයේ "කෙතන් මෙහෙත" ගේ "මන්ගල් පාන්ඩේ :The rising(2005)" චිත්‍රපටයෙනි. පසුව ඔහු විසින් "ෆිල්ම් ෆෙයාර්" උලෙළදි "හොඳම රඟපෑමට හිමි සම්මානය "රන්ග් දෙ බසන්ති"(2006) චිත්‍රපටය සඳහා ලැබුනි. 2007 දී, අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු වශයෙන් ප්‍රථම දර්ශනය සිදු කලේ "තාරෙ සමීන් පර්"(like stars on earth)චිත්‍රපටයෙනි. ඒ සඳහා ඔහුට "හොඳම අධ්‍යක්ෂකවරයාට හිමි සම්මානය ද ලැබුනි. ඊට පසුව ඔහු විසින් නිෂ්පාදිත ගජිනි(2008) එම වසරේ වැඩිම ලා
භ ඉපැයු චිත්‍රපටය විය.   2009 දී තිරගත වු "ත්‍රි ඉඩියට්ස්" වාණිජමය වශයෙන් වැදගත් වන අතර මේවන තුරු වැඩිම ලාභ ලැබු චිත්‍රපටය විය.2010 දී ඔහු ඉන්දීය සිනමාවට සිදු කල දායකත්වය වෙනුවෙන් "පද්ම භූශන්"නම් සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය.ඔහු 2013 වසරේදී රඟපෑ ඩූම් 3 (Dhoom 3) චිත්‍රපටය ලෝකය තුල විශාල පෙරලියක් ඇති කරමින් ප්‍රදර්ශනය විය.අමීර් ඛාන් එම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය වන සහීර් ඛාන් (Sahir Khan) චරිතයට පන පොවයි.  2013/12/20 දින සිට ලොව පුර තිරගතවන මෙම චිත්‍රපටය , ඔහුගේ "ත්‍රි ඉඩියට්ස්" චිත්‍රපටයට පසු සාර්ථකම හා ජනප්‍රියම වූ චිත්‍රපටියයි. 2013 වර්ෂයේ අප්‍රේල් මාසයේදී, සුප්‍රසිද්ධ ටයිම්ස් සඟරාව (Times Magazine) විසින් ලොවට වැඩියෙන්ම බලපෑම් කළහැකි පුද්ගලයන් 100 දෙනාගේ නම් ලැයිස්තුවට එක කර තිබිණි.ඔහුගේ පියාවන තාහීර් හුසේන් 2010 පෙබරවාරි මස 2 ද අප අතරින් සමු ගත්තේය.ඔහු චිත්‍රපට රචක, නිෂ්පාදක, හා අධ්‍යක්ෂ නසීර් හුසේන්ගේ සොහොයුරායි.1894 මාර්තු 22 දින සිදුවූ බුද සංක්‍රාන්තිය ස්ටෙලාරියම් වෙතින් විඩම්බනය කොටසූර්ය මණ්ඩලය හරහා සිදුවන හා සිකුරු සිට දිස්වන බුද සංක්‍රාන්තියක් සිදු වන්නේ,   සූර්යයා සහ සිකුර
ු අතරින් බුද ග්‍රහයා සෘජු ලෙසින් ගමන් කරමින්, සිකුරු ග්‍රහයා මත සිටින නිරීක්ෂකයෙකුට සූර්ය මණ්ඩලයෙහි කුඩා කොටසක්  සඟවන විටදීය.  සංක්‍රාන්තියක් සිදුවන විට, සිකුරු මත සිට බුද දිස්වන්නේ සූර්ය පෘෂ්ඨය මත ගමන් කරන කුඩා කළු පැහැ කවයක් ලෙසිනි. මධ්‍යය හරහා සිදුවන සංක්‍රාන්තියක් පැය  8 ක් පුරා පැවතිය හැකි වුවද, වර්තමානයේ සිදුවන සංක්‍රාන්තීන් පැය  7 ක් ඉක්වන්නේ කලාතුරකිනි (අවසන් වරට එය සිදු වූයේ 1899 දී වන අතර, ඊළඟට සිදුවන්නේ 2064 වසරෙහිදීය).සිකුරු සිට දිස්වන බුද සංක්‍රාන්තීන් සිදුවන්නේ අක්‍රමවත් ආකාරයෙනි: සමහරවිට දශකයකට කිහිපයක් සිදුවන අතර, අනෙකුත් අවස්ථා වලදී විශාල පරතරයන් දක්නට ලැබේ.  සමස්ත වාර ගණන  පෘථිවිය සිට දිස්වන බුද සංක්‍රාන්තියේ වාර ගණනට වඩා අඩු වෙයි.[1]විය යුතු ලෙසින්ම, සිකුරු සිට දිස්වන බුද සංක්‍රාන්තියක් කිසිවකු විසින් කිසි කළෙක දැක නැත.බුද-සිකුරු සංගම  කාලාවර්තය දින 144.5662 කි. 1/(1/P-1/Q) යන සූත්‍රය භාවිතයෙන් එය ගණනය කළ හැකි අතර, මෙහි P යනු බුද ග්‍රහයාගේ  කක්ෂීය කාලාවර්තය (දින 87.968435) වන අතර  Q යනු සිකුරු ග්‍රහයාගේ කක්ෂීය කාලාවර්තය (දින 224.695434) වෙයි.සිකුරු ග්‍රහයාගේ කක්ෂ
තලයට  සාපේක්ෂව බුද ග්‍රහයාගේ කක්ෂයේ  ආනතිය 4.33° වන අතර, පෘථිවියෙහි කක්ෂතලයට සාපේක්ෂ එහි අගය වන 7.00° ට වඩා එය අඩු වෙයි.1894, මාර්තු 22 දිනදී සිදුවුනු සංක්‍රාන්තිය, විශේෂ වැදගත් කමක් උසුලනුයේ, 21 දිනදී එය ඇරඹෙන විට,  සෙනසුරු සිට දිස්වන සිකුරු සහ බුද සංක්‍රාන්තීන්ද දර්ශනය වෙමින් පැවැති නිසාය. කෙසේවෙතත්, සංක්‍රාන්තීන් තුන අතර උපරිපතනයක් සිදුනොවීය.ආස්පර්ශ සංක්‍රාන්තිසමහරවිට සංක්‍රාන්තියකදී බුද විසින් සූර්යයා විෂයයෙහි ආස්පර්ශයක් පමණක් සිදු කරයි. මෙම අවස්ථාවෙහිදී සිකුරු ග්‍රහයා මත සමහර ප්‍රදේශ වලදී සම්පූර්ණ සංක්‍රාන්තියක් නැරඹීමටද අනෙකුත් ප්‍රදේශ වලදී අර්ධ සංක්‍රාන්තියක් නැරඹීමටද හැකිවනු ඇත (දෙවන හෝ තෙවන ස්පර්ශවීම් නොමැත).  1344 ඔක්තොම්බර් 25 දින සිදුවූ සංක්‍රාන්තිය එවැන්නකි. ඊළඟ එවැනි සංක්‍රාන්තිය සිදුවන්නේ  2387, ජනවාරි 1 දිනදීය. සිතුරු ග්‍රහයා මත සමහර කොටස් වලදී බුද සංක්‍රාන්තිය අර්ධ සංක්‍රාන්තියක් ලෙසින්ද, අනෙකුත් කොටස් වලදී බුද විසින් සූර්යයා අතහැරෙන ලෙසින්ද සිදු විය හැක. එවැනි සංක්‍රාන්තියක් අවසන් වරට සිදුවූයේ  1027, මැයි 21 දිනදීය. ඊළඟ එවැනි සංක්‍රාන්තිය සිදුවන්නේ  3
168, අප්‍රේල් 30 දිනදීය.අතීත සහ අනාගත සංක්‍රාන්තිසිකුරු සිට දිස්වන බුද සංක්‍රාන්ති1971, ජූනි 111976, දෙසැම්බර් 252005, නොවැම්බර් 172007, ජූනි 42011, ජූනි 3[2]2012, දෙසැම්බර් 182016, දෙසැම්බර් 172022, ජූලි 22028, ජනවාරි 162033, අගෝස්තු 12058, ජූනි 242062, ජූනි 242064, ජනවාරි 92068, ජනවාරි 82069, ජූලි 252073, ජූලි 232079, පෙබරවාරි 62084, අගෝස්තු 22මෙයද බලන්නතාරකා විද්‍යාත්මක සංක්‍රාන්තියආශ්‍රිත↑ වෝකර්, ජෝන්. "ක්වාටර් මිලියන් ඉයර් කැනන් ඔෆ් සෝලර් සිස්ටම් ට්‍රාන්සිට්ස්". සම්ප්‍රවේශය 9 දෙසැම්බර් 2011.↑ "ට්‍රාන්සිට් ඔෆ් ද සන් බයි මර්කරි ෆ්‍රොම් ද සෙන්ටර් ඔෆ් වීනස්". ජේපීඑල් සෝලර් සිස්ටම් සිමියුලේටර්. 2011-ජූනි-03 08:37 UT (SOT=0.192). සම්ප්‍රවේශය 2008-06-09. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help); External link in |publisher= (help) (සංක්‍රාන්තියේ කෙළවර)ඇල්බට් මාර්ත්, නෝට් ඔන් ද ට්‍රාන්සිට් ඔෆ් මර්කරි ඕවර් ද සන්ස් ඩිස්ක්, විච් ටේක්ස් ප්ලේස් ෆෝ වීනස් ඔන් 1894 මාර්ච් 21, ඇන්ඩ් ඔන්
ට්‍රාන්සිට්ස් ඔෆ් වීනස් ඇන්ඩ් මර්කරි, විච් ඔකර් ෆෝ සැටර්න්’ස් සිස්ටම් ඔන් ද සේම් ඩේ, රාජකීය තාරකා විද්‍යාත්මක සංගමයෙහි මාසික සටහන්, 54 (1894), 172–174. [1]මීයස්, ජීන් (1989). ට්‍රාන්සිට්ස්. රිච්මන්ඩ්, වර්ජීනියා: විල්මාන්-බෙල්. ISBN 0-943396-25-5. බාහිර සබැඳිට්‍රාන්සිට්ස් ඔෆ් මර්කර් ඔන් වීනස් - ෆිෆ්ටීන් මිලේනියම් කැටලොග්: 5 000 බීසී - 10 000 ඒඩීප්රංාශ ගුවන් හමුදාවේ ක්රෝ ටේල් කණ්ඩායමජර්මානු හමුදාවේ Wiesel AWC – LeFlaSys හි ගුවන් යානා නාශක ozelot ආකාරයෙන්භූමියේ සිට ගුවනට වන මිසයිල (SAM හෝ GTAM) යනු ගුවන් යානා විනාශ කිරීම සඳහා භූමියේ සිට නිකුත් කළ හැකි මිසයිල වර්ගයකි. එය ගුවන් යානා නාශක පද්ධති වර්ගයකි. භූමිය මත පදනම් වූ SAM ස්ථිර සවි කිරීම් හෝ ජංගම නිකුත් කිරීම් රඳවන ලෙස සේවයෙහි යෙදවිය හැක. SAM වල කුඩාතම ආකාරය තනි මිනිසෙකු මඟින් රැගෙන ගොස් නිකුත් කිරීමට හැකි ආකාරයෙන් නිපදවා ඇත. මෙම වර්ගයේ SAM මිනිසා මඟින් චලනය කළ හැකි ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධති (MANPADS) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. සෝවියට් රුසියාවේ MANPADS ලෝකය පුරාම විසිරී ඇති අතර තවමත් ඒවා පෙර සේවා තත්වවලින් ද සොයා ගත හැක. අනෙකුත් ජ
ාතීන් තමන්ගේම MANPADS නිපදවා ගෙන ඇත. භූමිය මත පදනම් වූ SAM මිසයිල රෝද මත හෝ දම්වැල් මත ධාවනය වන ජංගම නිකුත් කිරීම් රඳවන මත සේවයෙහි යොදවා ඇත. මේවායින් දම්වැල් මත ධාවනය වන වාහන සාමාන්‍යයෙන් සන්නාහ රථ වන අතර ඒවා විශේෂයෙන්ම SAM රැගෙන යාම සඳහා නිපදවා ඇත. වඩා විශාල SAM ස්ථිර නිකුත් කිරීම් රඳවන මත සේවයෙහි යොදා ඇති නමුත් ඒවා කැමැත්ත පරිදි නැවත සේවයෙහි යෙදවිය හැක. නෞකා මත පදනම් වූ SAM දැනට බහුලව භාවිතයේ යෙදේ. සෑම යුධ නැවක්ම පාහේ SAM මඟින් සන්නද්ධ කළ හැක. (පහත ලයිස්තුව බලන්න) එමෙන්ම නාවුක SAM  සියළු ඉදිරි ආරක්ෂක වළළුවල සේවයෙහි යෙදෙන යුධ නෞකාවලට අත්‍යවශ්‍ය ආයුධයකි. සමහරක් යුධ නැව් වර්ග ප්‍රති ගුවන් යුධ ගැටුම් සඳහා විශේෂයෙන්ම නිර්මාණය කර ඇත. උදා- Ticonderoga වර්ගයේ කෘසර් ඒගිස් යුධ පද්ධතියක් සමඟ හෝ Kirov වර්ගයේ කෘසර් S-300PMU මිසයිල පද්ධතියක් සමඟ සන්නද්ධ වී ඇත. මිනිසුන් මඟින් ක්‍රියාත්මක නොවන SAM සඳහා ඉලක්ක ලබා ගනු ලැබෙන්නේ ගුවන් නිරීක්ෂණ රේඩාර් මඟිනි. මිසයිලය විසින් ඉලක්කය අගුල් ලා ගැනීමෙන් පසු ප්‍රහාරය එල්ල කරනු ලැබේ. එම ගුවන් යානය යුධ ගුවන් යානාවක් නම් ඉලක්කය අගුල් ලා ගැනීමට පෙර පද්ධතිය විසින