LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
තර කාලයක් පැවති ආකෘති තරඟය පාරිභෝගිකයන් ව්‍යාකූල කරන ලදි. කෙසේ වුවත් මෙම ආකෘති සටන B/u-ray Disc ආකෘතිය සම්මතය බවට පත්වීමෙන් සමතයකට පත්වී ඇත.පටිගත කිරීම හා සම්පීඩනයHDTV, D – VHS (data VHS)ට, W – VHS (ප්රතිසම පමණි) ට, HDTV සහිත ඩිජිටල් වීඩියෝ පටිගත කිරීම් යන්ත්ර වලට (උදාහරණ ලෙස DirecTV ගේ HD ඩිජිටල් වීඩියෝ පටිගතකරණය, Sky HD'ගේ set-top box, Dish ජාලයේ VIP 622 හෝ VIP 722 HD ඩිජිටල් වීඩියෝ පටිගතකරණ ආදායක, හෝ TiVoගේ 3 ශ්රේණිය හෝ HD පටිගතකරණ යන්ත්ර),හෝ HDTV-සහිත HTPC වලට පටිගත කළ හැක. සමහරක් රැහැන් පෙට්ටි HD TV ආකාරයෙන් විකාශන 2ක් එකවර පටිගත කිරීමේ පහසුකම්වලින් යුක්ත වේ. තවද ඒවා HDTV ක්රමලේඛනය කිරීම්වලින් යුක්ත වේ. සමහරක් ඒවා නිදහස් වන අතර සමහරක් ඒවා යම් මුදලකට මිළ දී ගත යුතු අතර ඒවා රැහැන් සමාගමේ ඉල්ලුම මත සැපයීමේ අංගය යටතේ ධාවනය කිරීම සිදු කළ හැක. සම්පීඩනය නොවූ ප්රවාහ ලබා ගැනීම සඳහා අවශ්ය අතිශය විශාල දත්ත ගබඩා ප්රමාණය, පාරිභෝජක වෙළඳ පොළ තුළ සම්පීඩනය නොවූ ගබඩා කිරීමේ ක්රමය තවත් කාලයක් යනතුරුත් දක්නට නොලැබීමට හේතුවක් වනු ඇත. සම්පීඩනය නොවූ ඩිජිටල් HDTV සංඥාවක රියල් ටයිම් MPEG-2 සම
්පීඩනයක් වර්තමානයේ පාරිභෝජක වෙළඳ පොළට නොගැලපෙන තරම් මිළකින් යුක්ත වේ. නමුත් වසර කිහිපයක් තුළ මෙහි මිළ අඩු විය යුතුය. (කෙසේ නමුත් මෙය පටිගත කිරීමේ HDTV වලට වඩා HD කැම් කෝඩරවලට අදාල වූ) W-VHS පටිගත කිරීමේ යන්ත්ර වැනි ප්රතිසම HD සංඥා පටිගත කිරීම් කලාප පළල පහසුකම්වලින් යුත් ප්රතිසම පටිගත කිරීමේ යන්ත්ර තවදුරටත් පාරිභෝජක වෙළඳ පොළ සඳහා නිෂ්පාදනය සිදු නොවන අතර ද්විතීක වෙළඳ පොළෙහි මිළෙන් වැඩි හා දුර්ලභ වේ. එක්සත් ජනපදයේ FCCයේ plug and play එකඟතාවයේ කොටසක් ලෙස රැහැන් සමාගම් ගැණුම්කරුවාගේ ඉල්ලුම මත ඔවුන් විසින් මිළඳී ගන්නා HD Set-top බොක්ස් එකක් සමඟ ක්රියාකාරී Firewire (IEEE 1394) ලබා දිය යුතුය. ඍජු චන්ද්රිකා විකාශකයන් එක් අයෙක් වත් මෙම අංගය ඔවුන්ගේ බොක්ස්වල ලබා දිය නොමැති නමුත් සමහරක් රැහැන් රූපවාහිනී ආයතන එය ලබා දී තිබේ. 2004 ජූලි මාසයේ දී මෙන් FCC මැන්ඩේටේන් එම බොක්ස් ඇතුළත් වී නොතිබිණි. මෙම අන්තර්ගතය 5C ලෙස හැඳින්වෙන සංකේතනයක් මඟින් ආරක්ෂා කර ඇත. එම සංකේතනය මඟින් අන්ගතය පිටපත් කිරීම වැළැක්වීම හෝ අනුමත පිටපත් කිරීම සීමා කළ හැකිය. එමනිසා මෙමඟින් කාර්යක්ෂමව අන්තර්ගතයේ සාධාරණ භාවිතයබොහෝ දුරට හෝ
සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප කරයි.තාක්ෂණික නොවන පදවලින් කරන HDTVඅධි අර්ථ සහිත  රූපවාහිනිය (HDTV) මගින් සම්මත රූපවාහිනියට වඩා හොද තතත්වයේ ප්‍රතිබිම්බ ලබා දෙයි. මක් නිසාද යත් එයට වැඩි විභේදන රේඛන සංඛ්‍යාවක් තිබිමයි. දෘෂ්‍ය තෙරතුරූ සමහර විට 2-5 ගුණයක් තිබුණු වේ. එයට හේතුව ස්කෑන් රේඛා අතර පරතරය පටු විම හෝ පියවි ඇසකට දෘශ්‍ය නොවිමයි.යටිකුරූ ද මගින් සංඛ්‍යා එකතු කර ගොනුකර දක්යයි. යටිකුරු ක්‍රමයෙන් වැඩි විමි පෙන්වයි. ගානුකර දක්වන ස්කෑන් ක්‍රමයම මගින් 1080 වු විභේදන රේඛන දෙකට බෙදන අතර මුල් රේඛිය 54 රාමුවකි. සිතුවම් කරනු ලැබේ. දෙවැනි රේඛන 540 දෙවන රාමුවකි සිතුවම් කර සංඛ්‍යාත පරාසය අඩු කරනු ලැබේ. ප්‍රගහනය ස්කැන් ක්‍රමය මගින් සමගාමි සියලු විභේදනය රේඛාවද 1080 පෙන්නුම් කරන අතර තත්පරයට රාමු 60 සහිතව වැඩි සංඛ්‍යාවක පරාසයකින් පෙන්නුම් කරයි. (බලන්න HDTV අංක පැහැදිලි කිරිම් සහ ගිහි බද්ධ කෝෂ්‍ය) බොහෝ HDTV ප්‍රචාරයේ දි විඩියෝ සංඥා ධ්වනි පථය ඩොල්පි සංඛ්‍යක 51 අවට ශබ්දය බලය වැඩිපුර ඇති අතර ශබ්ද හැකියාවක් වටවි ඇත. STBC රූපවාහිනි සංඡාවල ඒකනාලික හෝ ස්ථිර හෝ ශ්‍රව්‍ය හෝ දෙවර්ගයම භාවිතා කරයි. ස්ටිරියෝනො
නික ප්‍රචාරණය බෝලපි වටපිටාවේ ශ්‍රව්‍ය සංඛ්‍යා වල කේතනය කල හැක. බුසිල W ISDB-T AVCMP4 Part 10දෘශ්‍ය සම්පිඩනය ‍සදහා තෝරාගන්නා ලදි.  HE-AAC ශ්‍රව්‍ය සම්පිඩන සදහා යොදා ගන්නා ලදි. . එයට හේතු ඩොල්පි විවාත නොවවත් කිර්නාමය සදහා මුල Hppg p1264 වඩා වැඩි විමයි.  උසස් කල සවිමාන නාවන නම් තුල අතර තබ්ලව නමින්  ISDB වැඩි දියුණු කරන ලදි.තිනක්කුරල්වර්ගයදිනපතා පුවත්පතඅයිතිකරුසීමාසහිත තිනක්කුරල් ප්‍රකාශන (පුද්) සමාගමඇරඹුනේ1997භාෂාවදෙමළමූලස්ථානයඅංක. 68, එලී හවුස් පාර, කොළඹ, ශ්‍රී ලංකාවනිල වෙබ්අඩවියthinakkural.comතිනක්කුරල් යනු,  ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන දෙමළ පුවත්පතකි.  වීරකේසරී පුවත්පතෙහි හිටපු සංස්කාරකයෙක් වූ, පොන් රාජගෝපාල් විසින් 1997 දී එය ආරම්භ කරන ලදි. [1] මෑත කාලයේදී පුවත්පතෙහි බෙදාහැරීම බලහත්කාරයෙන් නතරකිරීමට ගත් තැත් කිහිපයක් පිළිබඳ වාර්තා වෙයි.[1]මෙයද බලන්නශ්‍රී ලංකාවේ පුවත්පත් ලැයිස්තුවආශ්‍රිත↑ 1.0 1.1 "ශ්‍රී ලංකා: ටැමිප් ලැන්වේජ් ඩේලි කෝල්ඩ් "තිනක්කුරල්"; නේම් ඔෆ් ඉට්ස් එඩිටර් -ඉන්-චීෆ්; වෙදර් හී ඇන්ඩ් හිස් ෆැමිලි එක්ස්පීරියන්ස්ඩ් හැරස්මන්ට්, ඩිටෙක්ෂන්ස
් ඇන්ඩ් ඇබියුස් බයි සෙකියුරිටි පර්සනෙල්". UNHCR. 14 මැයි 2003. සම්ප්‍රවේශය අප්‍රේල් 27, 2012.බාහිර සබැඳිතිනක්කුරල් නිල වෙබ් අඩවිය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2013-03-10 at the Wayback Machineශ්‍රී ලංකාව-ආශ්‍රිත මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteආසියානු පුවත්පත්-ආශ්‍රිත මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)1005 ඇරගෝ යනු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි. 1923 සැප්තැම්බර් 5 දිනදී, එය සර්ගී ඉවෑනවිච් බෙල්යාව්ස්කි විසින් සොයා ගැණුනි. එහි තාවකාලික නාමකරණය වූයේ 1923 OT යන්නයි. එය නම් කෙරුනේ ගණිතඥ ෆ්‍රාන්සුවා ඇරගෝ අනුව යමිනි.බාහිර සබැඳිJPL ස්මෝල්-බොඩි ඩේටාබේස් වෙත වන 1005 Aragoසොයාගැනුම · කක්ෂ සටහන · කක්ෂ මූඛ්‍යාංග · භෞතික පරාමිතිකvteසුළු ග්‍රහයෝ සංචාලකය1004 බෙලොපොල්ස්ක්යා1005 ඇරගෝ1006 ලග්‍රන්ජිය
ාvteසෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ කුඩා වස්තූන්සුළු ග්‍රහයෝDesignationGroupsMoonsMeanings of namesPronunciation of namesAsteroidsAten asteroidFamiliesJupiter TrojansMain-beltNear-EarthSpectral typesDistant minor planetsCentaursDamocloidsNeptune trojansTrans-Neptunian objectsDetachedKuiper beltOort cloudScattered discCometsExtinctGreatLostMain-beltNon-periodicPeriodicSungrazingMeteoroidsBolideDustFireballMeteorMeteoriteTektiteLists / categoriesAsteroid groups and familiesAsteroid moonsBinary asteroidsMinor planetsක්ෂුද්‍ර ග්‍රහ වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙක් පිළිබඳ මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteදයාසිරි ජයසේකරගරු6th මහ ඇමති, ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹ පළාතතනතුර දරමින්ක්‍රි.ව. 2013 ඔක් 3 – වත්මන්පූර්වප්‍රාප්තිකයාඅතුල විජේසිංහපුද්ගලික තොරතුරුඋපතජයසේකර පතිරන්නැහැලාගේ දයාසිරි පද්මකුමාර12 June, 1969 ජූනි 12ලංකාවCitizenshipශ්‍රී ලාංකිකජාතියශ්‍රී ලාංකිකදේශපාලන පක්ෂයශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්‍ෂයවෙනත් දේශපාලන සබැඳිය
ාඑක්සත් ජාතික පක්‍ෂය (2001-2013)වෘත්තියනීතිඥජයසේකර පතිරන්නැහැලාගේ දයාසිරි පද්මකුමාර ශ්‍රී ලාංකික නීතිඥයෙක් සහ දේශපාලකයෙකි.අධ්‍යාපනය:-නාරම්මල මයුරපද  මධ්‍ය මහා විදුහලේ අධ්‍යාපනය ලබා, නීතිවේදී උපාධිය ලබා ඇත.දේශපාලනය:-2010 මැතිවරණයෙන් ඡන්ද 132,949 ලබා රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතාට පමනක් දෙවැනි විය. පඩුවස්නුවරආසනයේ 43.42% ප්‍රතිශතයක් එ.ජා.පයට ලබාදීමට ඔහුට හැකිවිය.පසුව ඔහු 2013 වසරේදී එ.ජා.පයෙන් ඉවත් වී එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය වෙත එක් විය.2015 අගෝස්තු මහ මැතිවරණයෙන් කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයෙන් මනාප ඡන්ද 133,832 ලබාගනිමින් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වුනු අතර මේ දක්වා රජයේ ක්‍රීඩා ඇමති ධූරය දරයි.කුර් - ආනයේ සමුලාරම්භය හා විකාශය - වර්තමනයේ හදුනාගෙන ඇති පැරණිතම පිටපතමෑතකදී යේමනයෙන් කුර් - ආන අත්පොත් වල කොටස් විශාල ප්‍රමාණයක් සොයාගෙන ඇත. මේවා සනාහි "අත්පිටපත් මන්දිරයේ" තැන්පත් කර ඇත. මෙම අත්පිටපත් වලට C - 14 පරීක්ණය සිදුකළ විට ඒවා  645 -690 CE දක්වා පැරණි බව කිව හැක. සානාහි ඇති කුර් - ආනයේ කොටස් වලින් හතළිහක් පමණ 1 වන සියවස (622-711CE) තෙත් පැරණි වේ.තවත් වැදගත් සොයාගැනීමක් නම්, ජෙරැසලමේ
ශිලාමය ගෝලාධර්යෙන් සොයාගත් මීටර් 240 ක් පමණ දිගැති කුර් - ආනීය ශිලා ලිපි.	සමර්කන්ද් අත්පිටපත වැනි අත්පිටපත් සමුහයක් උස්මාන් විසින් යවනු ලැබු මුල් අත්පිටපත් ලෙස සැලකේ.	ජෝන් ගිල්ක්‍රිස්ට් ට අනුව වර්තමානයේ හදුනාගෙන ඇති පැරණිතම පිටපත, මුහම්මද් නබිතුමාගේ වියෝවෙන් සියවසකට පමණක් පසු නිර්මාණය කළ ඒවායි. ඔහු මෙම නිගමනයට පැමිණ ඇත්තේ සුමර්කන්ද් හා ටොප්කපි වැනි පැරණිතම පිටපත් ලියා ඇති සුවිශේෂී කුෆික් අත් අකුරැ හේතුවෙනි.	කුර් - ආනයේ සමහර පිටපත් විනාශ කළ ද අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මසුද්, උඹේ ඉබ්නු කාබ් සහ අලි විසින් උස්මානිය ලේඛනයට වඩා වෙනස් වු පිටපත් සංරක්ෂණය කළ බවට සමහැන්ගේ විශ්වාසයක්පවතී. මෙම පිටපත හා සම්මත අල් කුර් - ආනය අතර වෙනස්කම් හැටියම සොයාගෙන ඇත්තේ අක්ෂර විනායාසය, එකම තේරැම සහිත වෙනස් වචන භාවිතය හා පද්‍යයන්ගේ එකතුව වෙනස් විමයි.	උස්මානීය අනුවාදය ලියා ඇත්තේ ඉතා පැරණි ස්වර ලක්ෂණ නොමැති අත් අකුරැ විශේෂයකින් වන බැවින් එම ලේඛණ නොයෙක් විදියට කියවා තේරැම් ගත හැකි. මෙම අනුවාදය රසම් ලෙස හදුන්වන අතර එය නොයෙක් වාචික ගායන සාම්ප්‍රදායන් බිමි වීමට හේතු විය. වචන වල නිවැරදි උච්ඡාරණය සදහා විද්වතුන් විසින් උස්ම
ානීය අනුවාදයට  7000 CE -900CE කාලය තුල ස්වර ලක්ෂණ එකතු කරන ලදී. වර්තමානයේ භාවිතා වන කුර්  - ආනය උස්මානීය රසම් කුමනයෙන් ලියැවී ඇති අතර හෆ්ස් කියවීමේ සම්ප්‍රදායෙන් ගායනා වේ. මෙය 1922 දි කයිරෝහි අල් - අස්හාරා විශ්ව විද්‍යාලයෙන් සම්මත කර ඇත.බර්මියුඩා ත්‍රිකෝණ ප්‍රදේශයේ පිහිටීමබර්මියුඩා ත්‍රිකෝණය යනු උතුරු අත්ලාන්තික් සාගරයේ බටහිර කොටසෙහි පිහිටි නැව් සහ අහස් යානා අභිරහස් ලෙස අතුරුදහන් වී ඇතැයි පැවසෙන මුහුදු ප්‍රදේශයක් පිළිබඳ ජනප්‍රවාදයකි. මෙම ප්‍රදේශය අතුරුදන්වීම්වලට අනන්‍ය වූ ප්‍රදේශයක් යන මතය බිහිවන්නට ඇත්තේ 20 වෙනි ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ පමණ බවට සැළකේ. එහෙත් බොහෝ පිළිගත් මූලාශ්‍ර මෙහි කිසියම් අභිරහසක් පවතින බව ප්‍රතික්‍ෂේප කරයි. බර්මියුඩා ත්‍රිකෝණය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශය ලෝකයේ විශාලතම මගී ප්‍රවාහන මාර්ගයක් වන අතර, ඇමෙරිකාවේ, යුරෝපයේ හා කැරිබියන් දූපත් වල වරායන් සඳහා එය නිතරම නැව් හරහා ගමන් කරයි. විවිධ නැව් කලාපය හරහා නිතිපතා ගමන් කරන අතර වාණිජ හා පෞද්ගලික ගුවන් යානාද සාමාන්‍යයෙන් එයට ඉහලින් පියාසර කරයි.විවිධාකාර අතුරුදන්වීම් නිසා පරාග ක්‍රියාකාරීත්වයට හේතු වී තිබේ. ලේඛනගත සාක්ෂි මගින් පෙනී
යන්නේ එම සිද්ධීන්ගෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රතිශතයක් පසු කාලීන කතුවරුන් විසින් ව්‍යාජව වාර්තා කරන ලද හෝ අලංකාර කර ඇති බවයි.ප්‍රදේශයේ පිහිටීම1964 දී වින්සන්ට් ගාඩීස් බර්මියුඩා ත්‍රිකෝණයෙහි මායිම් පිළිබඳව පල්ප් සඟරාවෙහි ලිපියක් ලියූ අතර එහි සදහන් වූයේ මියාමි, සැන් ජුවාන්, පෝටෝ රිකෝ සහ බර්මියුඩාව ලෙස ය.[1]මූලාරම්භය19 වන ගුවන් යානයෙන් එක්සත් ජනපද නාවුක ආරක්ෂකයන් පියාසර කරන ආකාරයබර්මියුඩා ප්‍රදේශයේ අසාමාන්‍ය අතුරුදන් කිරීම්වල මුල්ම ප්‍රවෘත්තිය 1950 සැප්තැම්බර් 17 වනදා එඩ්වඩ් වින්කල් ජෝන්ස් විසින් මියාමි හෙරල්ඩ් පුවත්පතේ පල කරන ලදී. වසර දෙකකට පසු, ෆේස් සඟරාවෙහි එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ බෝම්බකරුවන් පුහුණු අභ්‍යාසයක යෙදී සිටියදී අනතුරකට පත්වූයේ දැනට හඳුනාගෙන ඇති ත්‍රිකෝණාකාර පෙදෙසේදීය. 1964 පෙබරවාරියේ දී වින්සන්ට් ගාඩීස්ගේ ලිපියෙහි සඳහන් මාරාන්තික බර්මියුඩා ත්‍රිකෝණය, 19වන ගුවන් යානය සහ අනෙකුත් අතුරුදහන් කිරීම් මෙම ප්‍රදේශයේ අමුතු සිදුවීම්වල කොටසක් විය. ඊළඟ අවුරුද්දේ දී ගාඩීස් මෙම ලිපිය නොපෙනෙන දෘෂ්ටි කෝණය නමින් පොතක් ලෙස පුළුල් කළේය.මුලාශ්‍ර↑ "Frequently Ask
ed Questions: Bermuda Triangle Fact Sheet" (PDF). US Department of Defense. 1998.හරිතලව වනාහි ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සිදුකරන සූන්‍යෂ්ටික සෛලවල පමණක් දැකිය හැකි ද්විපටලමය ඉන්‍ද්‍රිකා ය.හරිතලව අධිව්‍යුහය: 1. පිටත පටලය 2. අන්තර් සෛලීය අවකාශය 3. ඇතුලත පටලය 4. පංජරය  5. තයිලකොයිඩ කුහරය (තයිලකොයිඩයක ඇතළ) 6. තයිලකොයිඩ පටලය 7. පංජර කණිකා (ග්‍රැනා) 8. තයිලකොයිඩය (කුහරය) 9. පිෂ්ටය 10. රයිබොසෝම 11. චක්‍රීය DNA 12. ලිපිඩ ගෝලිකා (ප්ලාස්ටග්ලොබියුල)ව්‍යුහමය ලක්‍ෂණසිනිඳු ද්විපටලයකින් යුතුය. එම පටල අතර අන්තර් සෛලීය අවකාශය නමැති කුඩා අවකාශයක් වේ. අභ්‍යන්තර පටලයෙන් ඇතුලට නෙරායාමක් සේ ඇතිවන තරලමය හා කුහරමය නාල ‘සූස්තර‘ නමින් හඳුන්වයි. මෙම සූස්තරවල සමහර ස්ථාන විශාලවී කැටි බඳු ව්‍යුහ සාදයි. ඒවා ‘තයිලකොයිඩ‘ නම් වේ. තයිලකොයිඩ එකක් මත එකක් පිහිටා ‘පංජරකණිකා‘ සෑදේ. ක්ලෝරෆීල් ආදී වර්ණක එතුල ගිලී පවතී.සෑම හරිතලවයක ම, ක්ලෝරෆීල් a පවතී. එසේ ම ක්ලෝරෆීල් b, කැරොටිනයිඩ හෙවත් කැරටීන් හා සැන්තෆීල් ආදිය ද හරිතලව තුල පවතී.හරිතලවය ද්විකරණය වියහැකි ඉන්ද්‍රිකාවකි. හරිතලවයක පූරකයෙහි චක්‍රීය DNA අණුවක්, 70 s රයිබ
සෝම , ප්‍රභාසoස්ලෙෂණයේ එන්සයිම , ජලය දක්නට ලැබේ.තවදකෘත්‍යප්‍රභාසංස්ලේෂණයේදී සූර්ය ශක්තිය රසායනික ශක්තිය බවට පත්වන්නේ හරිතලව තුලය. මෙහි ඇති රයිබසෝම මගින් ප්‍රෝටීන සංස්ලේෂණය කෙරෙන අතර හරිතලව තුළ ප්‍රභාසංස්ලේෂණ එන්සියම ගබඩා කෙරේ. හරිතලව කොපුවෙන් ආරක්‍ෂාව ද පංජර කණිකා මගින් ආලෝක ප්‍රතික්‍රියාව ද පංජරයෙන් අඳුරු ප්‍රතික්‍රියාව ද පිෂ්ට කණිකා හා තෙල් බිඳු මගින් ආහාර සංචිත කිරීම ද චක්‍රීය DNA මගින් ආවේණික ලක්‍ෂණ පාලනය ද සිදු වේ.වියළි කාබේරිය කුංකුම කලංකදිග 20 mm (0.79 in) පමණ වේ.කහ කීලයන් සමඟ මුසු වූ රතු කලංකකුංකුම සියවස් ගණනාවක සිට ප්‍රධාන කුළුබඩුවක්, සුවඳ ද්‍රව්‍යක්, සායම් ද්‍රව්‍යක් සහ  ඖෂධිය ද්‍රව්‍යක් ලෙස ප්‍රචලිතව ඇත[1]. මෙය බර අනුව ලොව මිල අධිකම කුළු බඩු අතුරින් එකකි[2]. එය  කුංකුම නමින් හැඳින්වෙන කාබේරිය ගස් වර්ගයක් වන, වඳ කුඩා මල් සහිත සහ පැලෑටියකින් බෝ වන ශාකයකින් නෙලාගත් කලංක වලින් සමන්විත වේ. එසේ ලබා ගත් කලංක වියලීමෙන් ලැබෙන කෙඳි ඒවායේ කහට රසය, සුවඳ සහ සුළු ලෝහක ගතියට අනුව වර්ගීකරණයට ලක් කෙරේ. වනාන්තරයේ කුංකුම ශාකය අප්‍රකටය; එය ක්‍රීට් හෝ මධ්‍යම
ආසියාවේ ජනිත වුණු පුර්වග කාබේරිය වර්ගයකි[3]. කුංකුම ශාකයේ නිජ භූමිය නිරිත දිග ආසියාව වන අතර ප්‍රථම වරට වර්තමානයේ ග්‍රීසිය නමින් හැදින්වෙන ප්‍රදේශයේ කුංකුම වගා කොට ඇත[4][5][6].පුරාණයේ සිට නූතන කාලය දක්වා කුංකුම වල ඉතිහාසය සලකා බැලීමේදී එය ආහාර, පාන, සහ සාම්ප්‍රදායික ශාකමය ඖෂධ සඳහා බහුලව යොදගෙන ඇත. අප්‍රිකාව සහ ආසියාවේ සිට යුරෝපය සහ ඇමරිකාව වෙත එවන දීප්තිමත් රතු පැහැති කුංකුම කෙඳි ආහාර පිළිස්සීම්, ව්‍යංජන සහ මත්පැන් වලට යොදා ගැනීමේදි ප්‍රමුක ස්ථානයක් ලබා ගෙන ඇත. ඒවා රෙදිපිලි  සහ අනෙකුත් භාණ්ඩ වර්ණ ගැන්වීම සදහා යොදා ගන්නා අතර දේශපාලන ප්‍රභූන්ට සහ ආගමික ප්‍රවීණයන්ට සමාජයේ උසස් බවක් පිරිනැමීමට උපකාරී වේ. ආදි මිනිසුන් උදරාබාධ, කුද්දෙටි නිසා ඇති වන වේදනාව, මසූරිය වැනි රෝග සදහා ප්‍රතිකාර කිරීමට කුංකුම යොදාගෙන ඇත. නවීන පර්යේෂණාත්මක අධ්‍යනයන්ට අනුව එය සතුව පිළිකා නිෂේධනය[7], ආසාත්මිකතා මර්දනය[8], මානසික අවපාතයට එරෙහිව සටන් කල හැකි බව[9] හා තෘප්තිමත් භාවය වැඩි දියුණු කළ හැකි බව [10]වැනි සෞඛ්‍යමය වාසි ‍රැසක් පවතින බව  හෙලි වී ඇත.කුංකුම ශාකයේ වගාව දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ඉන්දියාවට  නිරිත දෙසින් හා ච
ීනයට ඊශාන දෙසින් වූ මධ්‍යධරණී මුහුදෙන් මායිම් වූ පුළුල් යුරෝ- ආසියානු කලාපයට මධ්‍යගතව පවතී. ඉරාණය, ස්පාඤ්ඤය, ඉන්දියාව සහ ග්‍රීසිය පුරාණ කාලයේ සිටම කුංකුම නිෂ්පාදනයේ ප්‍රමුඛත්වයක් ඉසිලූ අතර වර්තමානය වන විටද ලෝක වෙළඳ පොල අභිභවා සිටී. එක්සත් රාජධානියේ “සැෆ්‍රන් වෝල්ඩන්” හිද සාර්ථක ලෙස කුංකුම වගා කර ඇත. ඇමෙරිකාවේ කුංකුම වගා කිරීම ආරම්භ කරන ලද්දේ පෙනිසිල්වේනියාවේ ස්වෙන්ක්ෆෙල්ඩර් පල්ලියේ සාමාජිකයින් විසිනි. මෑත කාලීන දශක වන විට නවසීලන්තය, ටැස්මේනියාව සහ කැලිෆෝනියාව පුරා ද කුංකුම වගාව පැතිරී ඇත. මෑත කාලිනව වාර්ෂික ලෝක නිෂ්පාදනයෙන් 90-93%  අතර ප්‍රමාණයක් ඉරාණය සතුව පවතී[11].නවීන වෙළඳාම  නිෂ්පාදනය කරන ප්‍රදේශ :    ප්‍රධාන    සුළු   නිෂ්පාදනය කරන ජාතීන් :    ප්‍රධාන    සුළු   වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන :    වත්මන්    අතීත කුංකුම මුළුමනින්ම පාහේ, බටහිරින් සුව පහස් දෙන මධ්‍යධරණීයෙන් සහ නැගෙනහිරින් කඳු සහිත කාශ්මීරයෙන් වට වුණ කලාපයෙහි වැවේ. ඇන්ටාටිකාව හැර අනෙත් සියළුම මහද්වීප ද සුළු ප්‍රමාණ වලින් නිපදවයි. වර්ෂ 1991 දී ,ටොන් 300 ක කුංකුම කෙඳි සහ කුඩු එකතු කර ගන්නා අතර එයින් ටොන් 50 ක් සුපිරි ගන
යේ 'කුපේ' කුංකුමය[12]. බොහෝ දුරට ලෝකයේ වැදගත්ම හා විශාලම කුංකුම නිෂ්පාදකයා ඉරාණයයි: වර්ෂ 2005 දී ඉරාණයේ ටොන් 230 ක් වියලි කෙඳි නිපදවන ලදි, එය ලෝකයේ  නිපදවූ මුළු කොටසෙන් 93.7%  කි; ඉරාණ ඵලදාවෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් අපනයනය සදහා වෙන් කොට ඇත. එම වර්ෂයේම වෙළද පොළෙහි දෙවන ස්ථානයේ පසු වූ ග්‍රීසිය ටොන් 5.7ක් නිෂ්පාදනය කරන ලදි. මොරොක්කෝව සහ තරගකාරී කාශ්මීරය මීළග වැඩිම නිෂ්පාදකයන් ලෙස හඳුනා ගෙන ඇති අතර ඔවුන් ටොන් 2.3 බැගින් නිෂ්පාදනය කරයි. ලෝකයේ අස්වැන්න නිෂ්පාදනය කරන ප්‍රමාණය අඩු වන පිළිවෙලට සලකා බැලූ විට ඉරාණය, ග්‍රීසිය, මොරොක්කෝව, කාශ්මීර ප්‍රාන්තය, ඇසර්බයිජන්, ස්පාඤ්ඤය සහ ඉතාලිය ලෝක වෙළද පොළෙහි ආදිපත්‍ය පතුරුවා සිටී. ලෝකයේ ප්‍රධාන නිෂ්පාදකයා වන ඉරාණයේ, කුංකුම නිෂ්පාදනයෙන් 95%ක් පමණ නිපදවන පුරාණ ඊශාන දිග ඛෝරසන් පළාත වර්ෂ 2004 දී බිර්ජාන්ත්, ගායෙන් හා ෆර්ඩෝව්ස් ලෙස වෙන් කරන ලදි. මෙම පළාත් සහ රෂාවි ඛෝරසන් පළාතේ ගෝනාබාද් අවට පිහිටි ප්‍රදේශ සහ ටොර්බට්-ඉ හෙයිදාරි ඉරාණයේ ප්‍රධාන වගාබිම් අයිති ප්‍රදේශ වෙයි[13]. මෑත කාලීනව ඇෆ්ගනිස්ථානය කුංකුම වගා කිරීම නැවත අරඹන ලද අතර කාශ්මීරයේ එය හායනය වී ඇත[14]. උතුරු
හා මධ්‍යම යුරෝපයේ ඕස්ට්‍රියාව, එන්ගලන්තය, ජර්මනිය සහ ස්විස්ටර්ලන්තය වැනි රට වල බොහෝ වගා උත්සාහයන් අතහැර, ‍තෝරාගත් ස්ථාන කිහිපයක පමණක්  කුංකුම වගා කිරීම නොකඩවා සිදු කරයි. මේවා අතර වෙලිස් කැන්ටන්හි පිහිටි කුඩා ස්විස් ගම්මානයක් වන මුන්ඩ් වාර්ෂිකව කුංකුම කිලෝ ග්‍රෑම් කිහිපයක් පමණක් නිපදවයි[15]. ටැස්මේනියාව[16], චීනය, ඊජිප්තුව, ප්‍රංශය, ඊශ්‍රායලය, මෙක්සිකෝව, නවසීලන්තය, තුර්කිය (විශේෂයෙන්ම සැෆ්‍රන්බොලුහි) , කැලිෆෝනියාව සහ මධ්‍යම අප්‍රිකාව යන ප්‍රදේශ වලද සුළු වශයෙන් කුංකුම වගා කිරීම සිදු කරයි[5][17].වපුරන ලද කුංකුම.කුංකුම වල සුගන්ධය සහ රසය සහිත කොටස වන ඉතා සියුම් කලංක අතින් එකතු කර ගැනීම සදහා ඉතා විශාල පිරිවැයක් දැරීමට සිදු වේ. වෙළද පොලට යැවිය හැකි කුංකුම ප්‍රමාණයක් නිපදවා ගැනීම සදහා මල් ඉතා විශාල සංඛ්‍යාවක් අවශ්‍ය වේ. වියලි කුංකුම කිලෝ ග්‍රෑම් 0.45 ක් නිපදවා ගැනීමට ඇතැම් විට මල් 50,000ක් පමණ අවශ්‍ය වේ. එනම් සාමාන්‍යයෙන් පාපන්දු පිටියක වර්ග ප්‍රමාණයට තුල්‍ය වන ප්‍රදේශයක හෝ දළ වශයෙන් වර්ග මීටර් 7,140 ක වර්ග ප්‍රමාණයක මල් අවශ්‍ය වේ[5]. තවත් තක්සේරු කිරීමකට අනුව වියලි කුංකුම රාත්තලක් නිපදවීම
සඳහා මල් 75,000ක් පමණ අවශ්‍ය වේ[18]. මෙය එක් එක් කුංකුම පුෂ්පයේ කලංකයේ සාමාන්‍ය ප්‍රමාණය මත රදා පවතී. මල් හා සම්බන්ධව පැන නගින තවත් ආකූලත්වයක් වන්නේ මල් වල පිපීම එක විට හා අස්ථිරව සිදු වීමයි. ඵලදාව සදහා ඉතා විශාල මල් සංඛ්‍යාවක් අවශ්‍ය නිසා අස්වැන්න ලබා  ගැනීම තීවෘ ලෙස වැඩ කරන කම්කරුවන්ගේ පැය හතලිහක පමණ  වියරු කටයුත්තක් විය හැකිය. කාශ්මීරයේ වගාබිම් වල දහස් ගණන් වගා කරන්නන් සතියක් හෝ සති දෙකක් පමණ දිවා රෑ දෙකෙහිම අඛන්ඩව වැඩෙහි නියැලීම අවශ්‍ය වේ[19].නෙලා ගත් විගස කලංක ඉක්මනින්ම වියලීමට ලක් කළ යුතුය. නො එසේනම් ඒවා කුණු වීම හෝ පුස් බැඳීම නිසා සියල්ලම නොවිකිණිය හැකි තත්වයට පත් විය හැක. වියලා ගැනීම සඳහා යොදා ගන්නා සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමය වන්නේ නැවුම් කලංක හොද දැලක් මත අතුරා ඉන් පසුව ගල් අගුරු වලින් හෝ දර වලින් හෝ උදුන් මගින් රත් වන කාමර තුල බහා හෝ පැය 10 -12 අතර කාලයක් 30-35 °C උෂ්ණත්වයකට රත් කිරීමයි. එයින් පසුව එම සුගන්ධ ද්‍රව්‍ය හෝ කුළු බඩුව වායු රෝධී වීදුරු බහාළුම් තුල වඩාත් හොඳින්  අසුරයි[12] . තත්වයෙන් බාල වර්ගයේ කුංකුම තොග ප්‍රමාණ වශයෙන් ලබා දීමේදි රාත්තලක මිල ඇමෙරිකානු ඩොලර් 500 ඉක්මවිය
හැක. ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක සිල්ලර මිල එමෙන් දස ගුණයක් පමණ විය හැකිය. බටහිර රටවල රාත්තලක සාමාන්‍යය සිල්ලර මිල ආසන්න වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1000 ක් පමණ වෙයි[5].මින් ඔබ්බට මිල විශාල ලෙස වෙනස් විය හැකි නමුත් වෙනස් වන සාමාන්‍ය අගය අඩු අගයක් විය හැක. කුංකුම මිලෙන් අධික වුවත් මුළුතැන් ගෙවල් සඳහා හා කෑම පිසීම් සඳහා ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක්  සහ ඖෂධීයම ප්‍රයෝජන සඳහා ද සුළු ග්‍රෑම් ප්‍රමාණයක් සහ කෙඳි කිහිපයක් යොදා ගන්නා බැවින් එය හිලව් වීමක් සිදු වේ. කුංකුම රාත්තලක කෙඳි 70,000 ත් 200,000 ත් අතර ප්‍රමාණයක් තිබේ.පළපුරුදු ගැනුම් කරුවන් කුංකුම මිල දී ගන්නා විට ඇතැම් කරුණු පිළිබඳව විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් වෙයි. ප්‍රදර්ශනය කර ඇති කෙඳි වල දීප්තිමත් තද රතු පැහැය, මද තෙත් ගතිය සහ ප්‍රත්‍යස්ථතාව පිළිබඳව ඔවුන් අවධානය යොමු කරයි.දීප්තියෙන් අඩු ගඩොල්- දුඹුරු පැහැති, පරණ තොග වලට අයිති බව හැ‍ඟෙන, බහාළුම් වල අඩියෙන් එකතු කර ගත් කැඩී බිදී ගිය සුන්බුන්, පහසුවෙන් බිදෙන සුළු බව හැ‍ඟෙන කෙඳි මිල දී ගැනීම ඔවුන් ප්‍රතික්ෂේප කරයි. බොහෝ විට මෙවැනි සාම්පල ජුනි මාසයේදී එනම් අස්වනු නෙලීම ආරම්භ කරන කාලයේදී හමු වේ.ඊට හේතුව නව අස්වැන්න සඳ
හා ගබඩා වල ඉඩ ලබා ගැනීමට වෙළඳුන්ට අවශ්‍ය වීමයි. වර්තමාන කන්නයේ අස්වැන්න පමණක් භාවිතා කිරීමට ගැනුම් කරුවන් නිර්දේශ කර ඇත.වෙළඳ පොළ නම් දරා ඇති තොග සහ සිල්ලර කුංකුම වෙළෙන්ඳන් අස්වැන්නේ වර්ෂය සඳහන් කිරීම හෝ අස්වැන්නේ කාලය සඳහන් වන පරිදි වර්ෂ දෙකක් සඳහන් සිදු කිරීම කරයි;එනම් 2002 වසරේ අවසාන භාගයේ අස්වැන්නෙහි 2002/2003 ලෙස පෙන්විය හැකිය[5].ඉවීම සඳහා භාවිතයකුංකුම මිශ්‍ර, බත් තුනීව සාදා ගත් මස් සුප් සහ කුංකුම සමග.කුංකුම, පෙල්ලා වැලෙන්සිනා හි අඩංගු මූලික ද්‍රව්‍ය තුනෙන් එකකි.චාරිත්‍රානුකූලව නත්තලට පෙර අහාරයට ගන්නා ස්වීඩන් ආකාරයේ කුංකුම මිශ්‍ර බනිස්.කුංකුම යුරෝපීය, උතුරු අප්‍රිකානු සහ ආසියානු ඉවුම් පිහුම් වලදී එහි ගති ගුණ පෙන්වා ඇත. රස පරීක්ෂකයන් කුංකුම වල සුවඳවත් බව විස්තර කරනුයේ එහි මිහිරි බව සමග තණ වැනි ස්වභාවය, වියළි තෘණ භාවය  සහ ලෝහමය ස්වභාවය වැනි කරුණු සැලකිල්ලට ගෙනය. තවත් ඇගයීමකට අනුව, එහි වියළි තෘණ රසය කහට රසයත් සමග පමණක් සලකා බලනු ලබයි.මක් නිසාද යත් ඒවා දීප්තිමත් කහ-තැඹිලි පැහැයක් බෙදා හරින අතර ‍ ලොව පුරා සෑම ආහාරයකම පාහේ  එනම් කේජු, රසකැවිලි වර්ග
සහ මත්පැන් නිෂ්පාදනයේ සිට පිළිස්සූ ආහාර ද්‍රව්‍ය,ව්‍යංජන, මාංස ආහාර හා සුප් පිසීම සඳහා ද කුංකුම භාවිතා කරයි. පසු ගිය වකවානු වලදී කෑම වර්ග විශාල ප්‍රමාණයක් මිල අධික කුංකුම බහුලව භාවිතා කළ අතර මෙය අහාර වල රසය සඳහා අපහසු වුවද මනා සෞඛ්‍ය තත්වයක් පිළිඹිඹු කිරීමට ඉවහල් විය[5].කුංකුම වල මිල අධික භාවය නිසා එය නිතරම සැෆ්මල් (කාර්තමස් ටින්ක්ටෝරියස්) හෝ වියලි කහ(කර්කියුමා ලොන්ගා) සමග ප්‍රතිස්ථාපනයට ලක් කිරීම හෝ තනුක කිරීම සිදු කර ආහාර පිසීමට භාවිතා කරයි. මේ දෙවර්ගයම කුංකුම වල වර්ණය හොදින් අනුකරණය කරන අතර වෙනස් රස වලින් යුක්ත වේ.ඉතාලියේ කුංකුම බහුල ලෙස රස කැවිලි  හා මත්පැන් යන කර්මාන්තවලදී භාවිතා කරයි[12]. චැට්‍රියස්,ඉසර්රා සහ ස්ට්‍රෙගා යන මධ්‍යසාරීය පාන වර්ග කුංකුම ඒවායේ රසය හා වර්ණවත් භාවය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාරී වන බව විශ්වාස කරයි. ආහාර රස විඳින්නන් නිතරම, කුංකුම කෙඳි ඔවුන්ගේ කෑමට එකතු කිරීමට මිනිත්තු කිහිපයකට පෙර සිට ඒවා  කැබලි කිරීම හා පොඟවා ගැනීම සිදු කරයි. ඔවුන් එය ජලයට හෝ ෂෙරි නැමැති වයින් වර්ගය පිරි බදුනකට දමා මිනිත්තු 10 ක් පමණ පොඟවා ගැනීම සිදු කරයි. මෙම ක්‍රියාවලිය කුංකුම කෙඳි වල ඇත
ි රසය හා පැහැය ද්‍රව අවස්ථාවට පත් කරයි. කුඩු කරන ලද කුංකුම සඳහා මෙම පියවර අවශ්‍ය නොවේ[20] . පොඟවා ගත් ද්‍රාවනය මීලගට පිසින උණු ආහාරයට එක් කරන අතර එය කුංකුම වල පැහැය හා රසය ආහාරය පුරා ව්‍යාප්ත කිරීමට උපකාරී වේ. මෙය පිළිස්සූ ආහාර නිෂ්පාදනයේදී සහ ඝන සෝස් වර්ග සෑදීමේදී ඉතා වැදගත් වේ[5].කුංකුම කෙදි ස්පාඤ්ඤය සහ ඉරාණය, ඉන්දියාව සහ පාකිස්තානය සහ අනෙකුත් රටවල් වල බත් සඳහා යොදා ගන්නා ප්‍රකට කුළු බඩුවකි. කුංකුම මිශ්‍ර බත් සඳහා උදාහරණ ලෙස සර්සියුලා මාළු-මුහුදු ආහාර ස්ටූ සහ ප්‍රණීත බත් සහ මස් මිශ්‍රනයක් වන පෙල්ලා වැලෙන්සිනා ගත හැක.  එය ප්‍රංශයේ මර්සේල්ලෙ ප්‍රදේශයේ රසවත් මාළු ස්ටූ වර්ගයක් වන (bouillabaisse)  සාදා ගැනීමේදී සහ බත්, මස් හා එළවළු අඩංඟු වන ඉතාලියානු ආහාර වර්ගයක් වන රොසිටො අල්ලා මිලනිස් (risotto alla milanese) පිසීමේදී අත්‍යාවශ්‍ය වේ. . කුංකුම මිශ්‍ර බනිස් වල ස්වීඩන් සහ කෝනිෂ් ප්‍රභේද පවතින අතර ඒවා ස්වීඩනයේදී ලුසිකට් (lussekatt) හෝ ලුසිබල් (lussebulle) ලෙස හැඳින්වේ. මෑතදී යීස්ට් සහ හොඳින් ඇනූ පාන් පිටි වැඩිපුර යොදා සාදා ගන්නා බනිස් වලට කුංකුම සමග කුරුඳු, සාදික්කා සහ වියළි මිදි යොදයි. මේව
ා සාමාන්‍යයෙන් ශාන්ත ලුසි දිනයේදි ආහාරයට ගනී. එංගලන්තයේදී කුංකුම මිශ්‍ර "ප්‍රීති උත්සව සඳහා යොදා ගන්නා බනිස්" වාර්ෂික ප්‍රීති උත්සව සඳහා හෝ පල්ලියේ පූජා සඳහා යොදා ගැනීමට පුළුස්සයි. කෝන්වෝල් හි බටහිර ප්‍රදේශයේ සාදන තේ සංග්‍රහ සඳහා යොදා ගන්නා කුංකුම මිශ්‍ර විශාල බනිස් වැසිලියන් සභික දහම් පාසල් වල විනෝද චාරිකා සහ ක්‍රියාකාරකම් සංකේතවත් කරයි.මොරොක්කෝනු ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ ටජිනි (tajine) නම් කෑම වර්ගයේ, කෙෆ්ටා (kefta, මීට් බෝල් සහ තක්කාලි අඩංඟු කෑමක් ), මැකුවලි (mqualli, සිදරං සහ කුකුළු මස් අඩංඟු කෑමක්), ම්රෝසියා (mrouzia, වියළි මිදි සහ ආමන්ඩ් යොදා සරසන ලද බැටළු මස්)  යන කෑම වර්ග වලට කුංකුම යොදා ගනී. බොහෝ මොරොක්කෝනු කෑම වර්ග රසවත් කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා ප්‍රධාන ද්‍රව්‍යක් වන කෙමියුලා (chermoula) නම් ඖෂධීයමය සංයෝගයෙ හි කුංකුම අඩංඟු වේ. උස්බෙකිස්තානුවන් ඔවුන්ගේ විවාහ උත්සව වලදී පිරි නමන මස්, එළවළු සහ මාළු සහිත විශේෂ බත් වර්ගයක් පිසීම සඳහා කුංකුම යොදා ගනී. ඉරාණයේ ජාතික ආහාරය වන චෙලෝ කබාබ් (chelow kabab) සඳහා කුංකුම යොදා ගනී. දකුණු ආසියානුවන් රසවත් එළවළු මිශ්‍ර බත් වර්ගයක් වන බුරියානි (biryanis) ප
ිසීම සඳහා ද කුංකුම යොදා ගනී(උදාහරණ ලෙස හයිද්‍රාබාඩ් බුරියානි වර්ගයක් වන "පාක්කි" ගත හැක). කුංකුම උප-මහාද්වීපික ගව මස් සහ කුකුළු මස් වලට යොදා ගන්නා අතර බොහෝ පැණි රස කෑම වලට ද (විශේෂයෙන්ම මුස්ලිම් සහ රාජ්ස්ථානී පැණිරස කෑම වල) යොදා ගනී. නවීන තාක්ෂණය කුංකුම "හිම කිරම" වැනි ප්‍රණීත ආහාර වර්ග ද සොයාගෙන ඇත. ප්‍රාදේශීය කිරි මිශ්‍ර පැණි රස කෑම වල ද කුංකුම යොදාගෙන ඇත[6].ඒවා අතර ගුලාබ් ජමුන් (gulab jamun), කුල්‍ෆි (kulfi), ඩබල් කා මීතා (double ka meetha), සහ කුංකුම-ලාසි (saffron lassi) ප්‍රධාන වේ. අවසානයේ සඳහන් වන්නේ සාමාජීය සංකේතයක් වන පැණි රසැති යෝගට් වැනි ජෝද්පූරි පානයයි.ඖෂධීය භාවිතයඇග්ෆනිස්තානයේ කුංකුම.කෙඳි ඉවීම් කටයුතු සඳහා භාවිතයට මිනිත්තු කිහිපයකට පෙර උණු නමුත් උතුරන්නේ නැති ජලයේ පොඟවයි.මෙය කෙඳිවල අඩංඟු වැදගත් කොටස් මුදා ගැනීමට උපකාරි වේ.කුංකුම පුරාණයේ සිට එන ජනප්‍රවාද වලට අනුව ඖෂධීය පැළෑටියක් ලෙස භාවිත කොට ඇත.එය එහි වාතාපහරණ හා ආර්තවගාලක (ශ්‍රෝණිය හා සම්බන්ධ රුධිර වහනය වැඩි දියුණු කරවන) ගුණ නිසා භාවිතයට ගෙන ඇත[21]. මධ්‍ය කාලීන යුරෝපීයයන් එය ස්වසන ආබාධ ,කැස්ස
, සෙම්ප්‍රතිෂ්‍යාව,කහ උණ, මසූරිය, පිළිකාව, ඇදුම ආදී රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිතා කර ඇත. එයට අමතරව එය ලේ කිපීම්, නින්ද නොයාම, අංශභාගය, හදවත් රෝග, උදරාබාධ, රක්තවාතය, බොහෝ කලක් සිට පවතින ගර්භාශයෙන් රුධිර වහනය, ඔසප් නොවීම, දුරාර්තවය,ළදරු උදරාබාධ සහ අක්ෂි රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට ද යොදා ගනී[17]. ආදී පර්සියානුවන් සහ මිසර දේශිකයින් කුංකුම කාම වර්ධකයක්, ප්‍රතිවිෂ නාශකයක්, ආහාර ජීර්ණය උත්ප්‍රේරණය කරන ද්‍රව්‍යක්,අතීසාරය හා සරම්ප සඳහා ඖෂධීය පානයක් ලෙස භාවිතා කර ඇත. පුරාණ යුරෝපීය වෘත්තිකයන් එහි කහ පැහැය සෙංගමාලයට එරෙහිව ප්‍රතිකාර කළ හැකි ගුණය පිළිඹිඹු කරන ලකුණක් ලෙස සලකන ලදි.මූලික පර්යේෂණ වලට අනුව කුංකුම වල ඇති කැරොටිනොයිඩ් වල පිළිකා මර්දක ගුණ[17],විකෘතිතාව මර්දක ගුණ සහ ප්‍රතිශක්තීකරණ ගුණ පවතින බව හඳුන්වා දී ඇත. මෙම ප්‍රතිවිපාක සඳහා හේතු වන්නේ යැයි සිතන ඩයිමෙතිල්ක්‍රොසිටින්, කාන්නක අර්බුදතාව හා ලියුකේමියාව වැනි රෝග සඳහා බොහෝ ලෙස බලපා ඇත. මීයෙකු යොදා සිදු කරන ලද පර්යේෂණයකට අනුව කුංකුම සාරය, ප්ලෝදර අර්බුදය වැඩි දියුණු වීම පමා කරයි, පැපිලෝමා පිළිකාකාරක වැඩීම් පමා කරයි, ශල්කමය සෛල පිළිකා නිෂේධනය