LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
එංගලන්තය මගින් 1999 ගිවිසුම් පනත හඳුන්වා දීම මෑත කාලීනව සිදුවු ඊට උචිත උදාහරණයක් ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය.ගිවිසුමක අවිනිශ්චිතබව, අසම්පූර්ණබව සහ විභේදනයනීතියේ ඇසට අනුව ගිවිසුමක් අවිනිශ්චිත හෝ අසම්පූර්ණ නම් පාර්ශවයන් හට සම්මුතියකට එලඹීමට නොහැකි වේ.එමෙන්ම එවිට පාර්ශ්වයන් අතර එකඟවීමේ සම්මුතියකට එලඹීමේ නීතියට අනුව ගිවිසුමක් ඇතිකිරිමටද නොහැකිය. අගය සහ ආරක්ෂාව වැනි මූලික වාද පදවලට එකඟවීමට නොහැකිවීම නිසා සම්පූර්ණ ගිවිසුම අසාර්ථක වීමට පුළුවන. කෙසේ වුවද උසාවිය මඟින් වෙළෙඳ ගිවිසුම් වලට බලපෑමක් ඇතිකිරීමට තැත් කරයි. මේ සඳහා උසාවිය මඟින් ගිවිසුමකට සාධාරණ විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. එමෙන්ම උසාවිය පිටස්තර ප්‍රමිතීන්ද සලකනු ලබයි. මේවා එම ගිවිසුම්වල සවිස්තරව සඳහන්ව ඇත.එසේ සඳහන් වී නැතිනම් අදාල විෂයෙහි සාමාන්‍යයෙන් අඩංගු වන පරිදි සිදුවේ. මීට අමතරව උසාවිය මඟින් පදමාලාවක් අනුදේශනය කරයි. වටිනාකමක් පෙන්වා නැත්නම් උසාවිය මඟින් සාධාරණ සහ අනන්‍ය අගයක් නියම කරයි. මෙය ඉඩමට සහ පාවිච්චි කළ භාණ්ඩවලට එකඟ නොවේ.ගිවිසුමක විභේධීය අන්තර්වාක්‍යයක් අඩංගු වේ නම්, ගිවිසුමේ අඩංගු විකෘත, අවිනිශ්චිත හා අසම්පූර්ණ අන්තර්ව
ාක්‍යයන් කපා ඉවත් කල හැක. අන්තර්වාක්‍ය විභේද්‍ය දැයි බැලීමට කරන පරීක්ෂණය "වාස්ථවික පරීක්ෂාව" නම් වේ. මෙහිදී සාධාරන පුද්ගලයෙකුට ගිවිසුමේ වලංගුතාව, අන්තර්වාක්‍ය  නොමැතිව දෘශ්‍යමානවේ දැයි පරීක්ෂා කරයි.ගිවිසුම්කර සිද්ධාන්තයගිවිසුම්කර සිද්ධාන්තය ගිවිසුම් නීතියේ ප්‍රධානතම නිතිමය සිද්ධාන්තය වන අතර එමඟින් ගිවිසුම් නීතියේ නියමයන් හා සංකල්පිත සැකයන් පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.මෙහිදී නැගෙන වැදගත්ම ප්‍රශ්නය වන්නේ ගිවිසුම බලාත්මක කළ යුත්තේ ඇයි ද යන්නයි. මෙම ප්‍රශ්නයට  වඩාත් පිළිගත හැකි පිළිතුරු ලෙස දිය හැක්කේ, ඉන් ලැබෙන ආර්ථික වාසි හා පොරොන්දු බලාත්මක කිරීමයි.මෙම සිද්ධාන්තික විවාදයේ තවත් පැතිකඩක් වන්නේ ගිවිසුමෙහි බැඳීම්  නීතිය හා පවතින පුළුල් සබඳතාවයි. බැඳීමක් සාම්ප්‍රදායිකව ගිවිසුම් දෙකකට බෙදා වෙන්කර ඇති අතර එකක් ස්වේච්ඡාවෙන් ම වගකීම බාරගන්නා අතර එය එක් පුද්ගලයෙකු‍ට  හෝ කීපදෙනකුට සීමා වේ. සිවිල් වැරදි (fort) නීතිය මඟින් පනවනු ලැබූ අයිතිවාසිකම් වැරදිසහගත ලෙස කඩකිරීම් වලින් ආරක්ෂා කිරීම පදනම් කර ගනිමින් වන අතර එහිදී බහුතරයකට වගකිව යුතු වේ.මෑතකදී ප්‍රතිෂ්ඨාපන බැඳීම් ලෙස තුන්වන ආකාරයක බැඳීම්
ආකාරයක් හඳුනා ගන්න ලැබූ අතර එය අසාධාරණ ධනාරෝපනය මත පදනම් වේ. (වග උත්තරකරු පැමිණිළිකරුගේ වියදමින්) සාමාන්‍යයෙන් ගිවිසුමක වගකීම වන්නේ ගිවිසුම මඟින්  බලාපොරොත්තු  වන කාර්යයන් හොඳින් ඉෂ්ට කිරීමට නොහැකිවීම ය. නමුත් සිවිල් වැරදිවල ක්‍රියාවෙන් (පැහැර හැරීම නොව) තත්ත්වය නරක අතට හැරීම සහ අසාධාරණ ලෙස පැමිණිළිකරුගේ මූල්‍යමය ලාභය ගැනීම හෝ ලබා නොදී සිටීම පදනම් වේ. ඒ සඳහා වගකීම වන්නේ ඒවා ප්‍රතිස්ථාපනයයි.එක්සත් ජනපද නීතියට අනුව ගිවිසුමක් යනු පාර්ශවයන්ගේ එකඟත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතිවූ පූර්ණ නීතිමය බැඳීමයි. නමුත් පොරොන්දුවක් ඉටු කිරීම තුලින්  නෛතික යුතුකමක් ඇති කිරීම සඳහා අනිවාර්යයෙන්ම කල යුත්තේ කුමන ආකාරයේ ක්‍රියාවන් දැයි දක්වා නොමැත. අයිතිවාසිකම්වල පැවත්ම, වරප්‍රසාද හා පොරොන්දුවකින් පැවරූ බලය නීතිය විසින් හඳුනා ගන්නා අවස්ථා පොදු නීතියේ විස්තර කර ඇත.ගිවිසුම් ඉදිරිපත් කිරීම සහ පිළිගැනීමකොන්ත්‍රාත්තුවක ඉතා වැදගත් ලක්ෂණය නම් මෙම ගිවිසුම් එක් පාර්ශවයක් විසින්, පිළි ගන්නා අනෙක් පාර්ශවය උදෙසා කේවල් කිරීම පිණිස ඉදිරිපත් කෙරෙන්නකි. මෙය පාර්ශවයන් දෙකක 'අභිප්‍රායන්ගේ සමගාමීත්වය' නැතහොත් 'අදහස් එක
තු වීමක්' ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මේ සඳහා දෙපාර්ශවයම එක් අභිප්‍රායක සිටින වගට එකඟත්වය පල කරන සාක්ෂි තිබිය යුතු වීම අනිවාර්ය වේ. මෙහිදී අභිප්‍රාය ලෙස හැඳින්වෙනුයේ යමෙක් සාධාරණ නිරවද්‍ය දෘෂ්ඨිකෝණයෙන් උපස්ථිතික වශයෙන් ඉදිරිපත් කිරීමක් හෝ පිළි ගැනීමක් ප්‍රමාණවත් බවයි.කාර්ලිල් එදිරිව කාබොලික් ස්මෝක් බෝල් සමාගම නඩු තීන්දුව 'ඒක පාර්ශවීය ගිවිසුමක්' සඳහා හොද උදාහරණයකි. එනම් බැඳී සිටීමක් බලපැවැත්විය හැක්කේ එහි දක්වා ඇති කොන්දේසියක අනුයංජනය එක් පාර්ශවයක් විසින් අනුමත කළහොත් පමණකි. එක්සත් ජනපදයේ පොදු නියමය නම් "සංශාය විතාර්කික අවස්ථාවකදී ඉදිරිපත් කිරීමක් යනු, අපර්ණලාභියා හට ඔහුගේ/ඇයගේ තෝරා ගැනීම මත ප්‍රාප්‍රේක්ශව ඉදිරිපත් වූ ඉල්ලීම ඉටු කිරීමට හෝ ක්‍රියාකාරීත්වය ප්‍රවාරණය කිරීමට ලබා දුන් ආරාධනාවක් වීමයි."ඉදිරිපත්කිරීම සෑම විටම වාචිකව හෝ ලිඛිතව ප්‍රකාශ කිරීම අනිවාර්‍ය නොවේ. ව්‍යංගයෙන් ගිවිසුමක් යනු කොන්දේසි වචනයෙන් විස්තර නොකරන ලද එක් අවස්ථාවකි. ව්‍යංගයෙන් කොන්ත්‍රාත්තුවක පාර්ශවයන් එහි අඩංගු දෑ සදහා විශේෂයෙන්ම අධ්‍යයනය නොකර වූවද සම්මුතියකට පැමිණ සිටීමට ඉඩ ඇත. උදාහරණයක් වශයෙන් වෛද්‍ය පරීක්ෂාවක් සඳහා ව
ෛද්‍ය වරයෙකු වෙත යන රොගියෙකු එම ලබාගත් සේවාව සඳහා වූ සාධාරණ මිලක් ගෙවීමට එකඟ වේ. යම් හෙයකින් ඔහු/ඇය එම ගෙවීම පැහැර හැරීම ගිවිසුම් කඩ කිරීමකි. ව්‍යංග ගිවිසුමක් අර්ධ ගිවිසුමක් වශයෙන්ද හැඳින්විය හැකිය. මක් නිසාද යත් එය කොන්ත්‍රාත්තුවක පාරිසිද්දියක් නොවේ. එනම් එවැනි අවස්ථාවලදි අධිකරණයට පිළියම් යෙදීමට හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස පයිප්ප වැද්දුම්කරුවෙක් වතුර මලක් වැරදි තණකොල පිටියක සවි කළහොත්, නිවසේ හිමිකරු ඔහුගේ අසල්වාසියා නව වතුර මල් පද්ධතියක ලැබූ බව දැකීමෙන් දැන ගනී. එම දින උදයේ වැද්දුම්කරු විසින් වැරදීමකින් එය ඔහුගේ තණකොළ පිටියේ සවි කරනු දකී. නමුත් ඔහු ඒ ගැන කිසිවක් නොපවසා සිටියි, එසේම වැද්දුම්කරු බිල්පත ඔහු අතට පත් කළ විට එය ගෙවීම පැහැර හරියි. එම පුද්ගලයා ගෙවීම සඳහා බැඳී සිටීද? ඇත්ත වශයෙන්ම අධිකරණය හමුවේ ඔහු/ඇය වෑද්දුම්කරු විසින් අතපසුවීමකින් එය සවි කරන බව දැන සිටි බව ඔප්පු කළහොත් ඔහු/ඇය එම ගෙවීම සඳහහා බැඳී සිටී. එසේ ඔප්පු කළ නොහැකිනම් ඔහු ඒ සඳහා බැඳීමක් නොමැත. මෙවැනි හිමිකම් පෑමක් " සේවා ප්‍රමාණික" ලෙස හැඳින්වේ.ගිවිසුම් ප්‍රතිෂ්ඨාව පරිබාධකයගොනුව:Scale of justice 2.svg.pngගිවිසුම්
ප්‍රතිෂ්ඨාව පරිබාධකයප්‍රතිෂ්ඨාව යනු පොදු නීතිය යටතේ ගිවිසුමක අන්තර්ගත වන එහෙත් විවාදයට බඳුන් වූ කාරණයකි. මෙහි මූලික අදහස නම් ගිවිසුමට අදාල පාර්ශවයන් විසින් කේවල් කිරීම සඳහා වටිනාකමක් ඇති යමක් ඉදිරිපත් කළ යුතු වීමයි. එම තත්ත්වය එක් පාර්ශවයකට වාසිදායක වීම හෝ හානිදායක විය හැකි ප්‍රතිෂ්ඨා රීතින් තුනක් මඟින් පාලනය වේ. ප්‍රතිෂ්ඨාව 1.	ප්‍රතිෂ්ඨාව සරිලන ප්‍රමාණයට විය යුතු අතර ප්‍රමාණවත් වීම අත්‍යාවශ්‍ය නොවේ. උදා: පැන්සයකට කාරයක් මිලදී ගැනිම සඳහා නෛතිකව  බැඳීසිටින ගිවිසුමක් ඇතිකර ගත හැකිය. මෙහිදී ප්‍රතිෂ්ඨාව ප්‍රමාණවත් නොවීම අත්‍යාවශ්‍ය කාරණයක් නොවීම, එක් පාර්ශ්වයක ප්‍රතිෂ්ඨාවට අනෙක් පාර්ශ්වයේ ප්‍රතිෂ්ඨාව  වඩා විශාල වශයෙන් වැඩි වීම එම  ගිවිසුම අවලංගු වීමට බලපෑ හැකි හේතු වීමට ඉඩඇත. එවැනි ගිවිසුම් වංචාව, බලකිරීම හෝ අසමාන කේවල් කිරීමේ බලය හෝ මහජන ප්‍රතිපත්ති වලට පටහැනි වීම හෝ යනාදි හේතූන් නිසා අවලංගු කළ හැකිය. තවත් අවස්ථාවක දී සමපාර්ශ්වීය ගිවිසුම් පැවතිය හැකි අතර එහි දී එක් ගිවිසුමක් තවත් ගිවිසුමක් සඳහා ප්‍රතිෂ්ඨාවක් වේ. කෙසේ වෙතත් ප්‍රතිෂ්ඨාව අර්ථ විරහිත දෙයක් බවට පවතින විවේචන ඉතාමත් අල්පය.
2.	ප්‍රතිෂ්ඨාව අතීත දෙයක් නොවිය යුතුය. Eastwoos Vs Kengon නඩුවේ දී තරුණියකගේ භාරකරු විසින්, ඇගේ අධ්‍යාපනය හා අනාගත දියුණුවටත්, විවාහය සඳහාත්, ණයක් ලබාගත් අතර විවාහයට පසුව ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා එම ණය ගෙවා දැමීමට එකඟ විය. අධිකරණ තීන්දුව වූයේ භාරකරුට එම පොරොන්දුව බලාත්මක කළ නොහැකි බවත් ඇගේ අධ්‍යාපනයට ණය ලබා ගැනීම අතීත ප්‍රතිෂ්ඨාවක් බවත් එය ඇගේ සැමියා ගෙවීමට පොරොන්දු වීමට පෙර සම්පූර්ණ වූ බවත් ය.3.	ප්‍රතිෂ්ඨාව පොරොන්දුව ලැබූ තැනැත්තාගෙන් විය යුතුය. A පුද්ගලයා විසින් C පුද්ගයාට B පුද්ගයා කළ සේවයට ගෙවීමට පොරොන්දු වීම එවැනි පොරොන්දු ලාභීන් කිහිපයන් සිටින වටයක දී ප්‍රතිෂ්ඨාව ඉන් එක් අයෙකුගෙන් පමණක් විය යුතුය.සිවිල් නීති සම්ප්‍රදායේ දී නම් පොරොන්දු හුවමාරු කර ගැනීම  හෝ ඒකමතිකව සිටීම හෝ වටිනා දේවල් හුවමාරු කරගැනීම හෝ වඩා නිවැරදි ක්‍රමයක් බව පිළිගැනේ. ඔබ ම‍ට පොතක්  දීමට පොරොන්දු වුවහොත් මම ඔබට කිසිවක් ආපසු නොදී එම ත්‍යාගය පිළිගන්නේ නම් මට ඒ පොත සඳහා නීතිමය අයිතිවාසිකමක් ඇති අතර ඔබ මට පොත ත්‍යාගයක් වශයෙන් දුන්නාය යන සිතුවිල්ලද මාහට වෙනස් කළ නොහැකිය.පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ පූර්ව ගිවිසුම් ගණුදෙනු
වලදී කුල්බා සංකල්පය (Culpa) නමින් පරිබාධකය ප්‍රභේදයක්  භාවිතයට ගැනීම මේ වනවිට ඉහළ යමින් පවතී. පරිබාධකය සාධාරණත්වය මත පදනම් වූ මතවාදයකි. එහි දී එක්පාර්ශ්වයක් අනෙක් පාර්ශ්වයට සහතික වන අතර එම පාර්ශවය  එම සහතික වීම මත රඳාපැවතීමෙන් හානිදායක අවස්ථාවන් වලදී නෛතික බැඳීම ඇති කරයි. විශ්ලේෂණයන් ගණනාවක් පරිබාධකය වෙනුවට භාවිත කළ හැකි බවට ද යෝජනා කරයි. කෙසේ වෙතත් අධිකරණ තීන්දුවලට වඩා මෙම සංකල්පය ඉවත් කිරීමේ හැකියාව  ඇත්තේ ව්‍යවස්ථාදායකයට ය. ගිවිසුමක් නිශේධනය කිරීමගිවිසුමක් නිශේධ කරන ප්‍රධාන ක්‍රම 3ක් පවතී. ගිවිසුමක් ශූන්‍ය ( බල රහිත ) කිරීම, අත්හළ හැකි වීම හෝ බලාත්මක කළ නොහැකි වීම එම අවස්ථා 3 යි. බල රහිත කිරීම මගින් ගිවිසුම කිසිලෙසකින් භාවිතයට නොගත් ලෙස සැලකෙයි. අත්හැරීම මගින් දෙපාර්ශවයම ගිවිසුම තම තමාගේ සිතැඟි අනුව නොවන නිසා අත්හැරීම දක්වයි. බලාත්මක කළ නොහැකි වීම කිසිදු පාර්ශවයකට අධිකරණයට යාම මග අහුරුවාලයි. මන්ධාවදමනය යන්නෙන් ගිවිසුමක් හකුලා ගැනීම දක්වාලයි. සාවද්‍ය නිරූපණය සාවද්‍ය නිරූපණය යනු එකපාර්ශවයක් විසින් අනෙක් පාර්ශවය ගිවිසුමට ඈඳා ගැනීම සඳහා ඒ පිළිබඳව වැරදි අර්ථකථනයක් ලබා දී
මුලා කරනු ලැබීමයි. උදාහරණයක් ලෙස යම් යම් අවස්ථාවලදී වෙළඳුන් විසින් භාන්ඩවල තත්ත්වය සහ ස්වභාවය පිළිබඳ ලබා දෙන වැරදි පොරොන්දු දැක්විය හැකිය. සාවද්‍ය නිරූපණයක් හඳුනාගත් අවස්ථාවකදී ඒ සඳහා වන්දි ලබා ගනීමට හෝ මන්ධාවදමනය කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ඇත.ගිවිසුම් නීතියට අනුව සාවද්‍ය නිරූපණ ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකි. සිද්ධියක ප්‍රෝඩාව සහ ප්‍රේරිත ප්‍රෝඩාව යනු ඒවායි. සිදුවීමක ප්‍රෝඩාව මගින් ප්‍රධාන වශයෙන් අනෙක් පාර්ශවය ගිවිසුමට බැඳීමට යන වග දැන සිටියේද යන්න පිළිබඳව සලකා බලයි. එසේ නොදැන සිටියේ නම් එම ගිවිසුම බල රහිත එකකි.ප්‍රේරිත ප්‍රෝඩාවකදී අනෙක් පාර්ශවය ගිවිසුමට පෙළඹ වූ නිරූපණය පිළිබඳව සලකා බලයි. එය එම පාර්ශවය මගින් දැන සිටියේ නම් ගිවිසුම ප්‍රතික්ෂෙප කිරීමට තිබූ අවස්ථාවකදී ගිවිසුම අත් හල හැකිය.ගෝර්ඩන් එදිරිව දුන් සෙලිකෝ තීන්දුවට අනුව සාවද්‍ය නිරූපණය කියනලද හෝ කරන ලද සියල්ල මතම සිදු නොවන නමුදු එය වචනයෙන් හෝ පැවැත්ම මගින්ද සිදු කළ හැකිය. පොදුවේ මතයක් ප්‍රකාශ කිරීම හෝ අභිප්‍රායක් දැක්වීම මේ යටතට නොවැටේ. නමුත් එක් පාර්ශ්වයක් විසින් ඒ සඳහා ඔහුගේ විශේෂ දැනුමට අය කරයි නම් එය සාවද්‍ය නිරූපණයකි. අතපසුවීම අ
තපසුවීමක් යනු පාර්ශවයක් හෝ පාර්ශව කීපයක් මගින් ලබා ගන්නා ලද වැරදි අවබෝධයකි. පොදු නීතිය මගින් ප්‍රධාන වශයෙන් වරද 3 ක් හඳුනාගෙන ඇත. ඒවා නම් ඒකපාර්ශවික වරද, අන්‍යෝන්‍ය වරද සහ පොදු වරදයි.ඒකපාර්ශවික වරදක් යනු ගිවිසුමට අදාල එක් පාර්ශවයක් පමණක් එහි විෂය පථයට අනුකූලවූ වරදක් සිදු කළ අවස්ථාවකි. මෙවැනි අවස්ථාවකදී අධිකරණය විසින් වරද සිදු කළ පාර්ශවය එය දැනුවත්ව වංචනීය අදහසින් සිදු නොකරන ලද්දක් නම් එය පිළි ගනී.අන්‍යෝන්‍ය වරදකදී ගිවිසුමේ දෙපාර්ශවයම වරද සිදු කර ඇත. ඔවුන් තම යම් කිසි අනෙකකට ගිවිසුන බව විශ්වාස කරයි. අධිකරණය මගින් සාමාන්‍යයෙන් නිරවද්‍ය හේතුවක් දැක හැකි නම් එය පිළිගනී. නමුත් මෙමගින් අහිතකර ලෙස බලපැවතුණු පාර්ශවය හට ගිවිසුම අත්හළ හැකිය.පොදු වරද යනු දෙපාර්ශවයම එකම කරුණ පිළිබඳව වැරදි අවබෝධයකින් සිටීමයි. මෙය බෙල් එදිරිව ලිවර් සහෝදරයෝ සහ සමාගම තීන්දුව මගින් දක්වාලනු ලබයි. උත්තර්ජනය සඳහා අයථා බලපෑම් සිදුකිරීම උත්තර්ජනය යනු "පුද්ගලයෙකුට යම් කිසිවක් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ සිතැඟිවලට හෝ තීන්දුවට හෝ එරෙහිව සිදු කිරීම සඳහා සිදු කරන හානිකර බලපෑම" ලෙස හඳුන්වා ඇත.උදාහරණයක් ලෙස් බාර්ටන් එදිරිව ආම්ස්ට්‍රෝන
්ග් තීන්දුව, එනම් ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් විසින් බාර්ටන්ට මරනීය තර්ජන එල්ල කර ගිවිසුමට අත්සන් ගැනීම. අධිකරණය විසින් අයථා බලපෑම යටතේ ගිවිසුම නිශේධ කරන ලදී. මෙහිදී වැරදි නොකළ පාර්ශවයට ගිවිසුම නිශේධ කිරීම සඳහා ඔප්පු කළ යුත්තේ අනෙක් පාර්ශවය විසින් ගිවිසුමට එළඹීමට බලපෑමක් එල්ල කළ බව හා එනිසාම ගිවිසුමට බැඳුනු බව පමණි.අයථා බලපෑම යනු යමෙකු විසින් තම තත්ත්වය නොහොත් තරාතිරම  භාවිතා කොට අනෙක් පාර්ශවයකට  බලපෑම් කිරීමයි. නමුත් නීතිය මගින්  දෙමාපිය දූදරු නීතීඥ සේවාදායක වැනි සමහරක් විශේෂ සබඳතා මත සිදු කරන එවැනි බලපැවැත්වීම් අනුමත කර ඇත. මක් නිසාදයත් මෙහිදී එක් පාර්ශවයක් විසින් අනෙකාගේ සුභසිද්ධිය උදෙසා විශේෂ අවධානමක් ගන්න බැවිනි. නමුත් මෙවැනි සාධාරණ තත්ත්වයක් සාධනය කළ නොහැකි විට අධිකරණය මගින් එවැනි ගිවිසුම් අවලංගු කරයි. ඔඩොරිස්සි එදිරිව බ්ලූම්ෆීල්ඩ් පාසල් දිස්ත්‍රික්කය බලන්න. සීමිතභාවය සමහර අවස්ථාවලදී සාමාන්‍ය හෝ කෘත්‍රිම පුද්ගලයන්ගේ ගිවිසුම් බලාත්මක කිරීමේ හෝ එවැනි බලාත්මක කළ ගිවිසුම් තබා ගැනීමේ හැකියාව සීමිත වේ. එනම් ළදරුවෙකුට හෝ කුඩා ළමයෙකුට ඔවුන් සතු කේවල් කිරීමේ බලය භාවිත කළ නොහැකිය. එසේම විධායක නොවන
අධ්‍යක්ෂවරුන් ඔවුන්ගේ සමාගම වෙනුවෙන් ගිවිසුම්වලට එළඹීමෙන් වලක්වයි. මක් නිසාදයත් එය ඔවුන්ගේ බලතල වලින් එපිටව පවතින්නක් බැවිනි. තවත් උදාහරණයක් නම් අබාධිතව හෝ බීමත්කම නිසා විකෘති හෝ මන්ද මානසිකභාවයෙන් පෙළෙන්නන් දැක්විය හැකිය. එවැන්නන් හා බැඳුණු ගිවිසුම් හෝ පොරොන්දු ශුන්‍ය හෝ අත්හළ හැකි වේ. සීමිතභාවයට අදාල නීතිය පළිහක් ලෙස හෝ පුද්ගලයන්ව ඒජන්තවරුන් ලෙස ක්‍රියා කිරීමට ප්‍රතිභාධනයක් ලෙසද ක්‍රියා කරයි. නීති විරෝධී ගිවිසුම් යම් ගිවිසුමක් නීතිවිරෝධී ක්‍රියාවකට හෝ පොදු පිළිවෙතකට එරෙහිව පාදක වූවක් නම් එවා ශුන්‍ය ගිවිසුම් වේ. මේ සඳහා කැනේඩියානු උදාහරණයක් ඇත.එය නම් රාජකීය කැනේඩියානු බැංකුව එදිරිව නෙවිල්, කාන්තාවක් තම සැමියාගේ අත්සන අයථා ලෙස වංචනිකව යොදා බැංකුවෙන් $58000ක් වටිනා චෙක් පත් 40ක් මාරු කරගන්නා ලදී. නමුත් ඇයව අපරාධයෙන් බේරා ගැනීමට සැමියා විසින් බැංකුව මගින් නිර්මිත "එම චෙක් පත් සඳහා වූ සියලු වගකීම් සහ බැරකම් ඔහු සතුය" යනුවෙන් දැක්වෙන ලියවිල්ලකට අත්සන් තබන ලදී. නමුත් ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි වූ අතර අධිකරණය මගින් එය නිශේධ කරන ලදී. මක්නිසාදයත් එහි ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ අපරාධයක් වසන් කිරීම
යි. මෙනිසා බැංකුවට එම සැමියා විසින් ගෙවූ මුදල නැවත ගෙවීමට නියෝග කරන ලදී.එක්සත් ජනපදයේ ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි ගිවිසුම් වන්නේ චර පුරුෂයෙකු හෝ රහස්‍ය ඒජන්තවරයෙකු ලෙස සේවයට බැඳුණු ගිවිසුම්ය. මක් නිසාද යත් අතිශය රහස්‍යභාවය ගිවිසුමේ කොන්දේසියක් වන බැවිනි. යම්හෙයකින් චරපුරුෂයා රජයට එරෙහිව වැටුප හෝ වරප්‍රසාද පිළිබඳව නඩු පවරයි නම් එය ගිවිසුමේ කොන්දේසි කඩ කිරීමකි. මෙනිසා එය මෙය පාදක කොටගෙන මෙන්ම රාජ්‍ය ආරක්ෂාව පිළිබඳ පොදු සම්මුතීන් යටතේ  බලාත්මක කළ නොහැකිය. අනෙක් මෙවැනි ගනයේ ගිවිසුම් නම් නියමිත අවම වැටුපට වඩා අඩුවෙන් සේවය කිරීමට එළඹෙන ගිවිසුම්ය. මෙහිදී සේවකයාගේ වන්දි ලබා ගැනීමේ අයිතිය ඔහුද වරදකට යටත්වීම නිසා අහෝසි වී යයි.ගිවිසුම් කඩකිරීම් සඳහා පිළියම්ගිවිසුම් කඩකිරීමක් යනු එය ගිවිසුමේ සඳහන් වූ පරිදි ක්‍රියාත්මක කිරීමට අපොහොසත් වීමකි. ගිවිසුමක් කඩ වූ පසු එය අත්හැර නොදැමූ බව සලකා පිළියම් කළ හැකි ක්‍රම රැසක් පවතී. දර්ශීය වශයෙන් ගිවිසුම් කඩවීමකට යෙදිය හැකි පිළියම නම් මුදල්මය අලාභහානි ප්‍රදානය කිරීමයි. නමුත් යම් අනන්‍ය විෂයානුබද්ධ අවස්තාවක් සමග ගනුදෙනු කිරීමේදී විශේෂ කාර්‍යසාධනයක් නියෝග
කළ හැකිය.බොහෝ රාජ්‍යන්ට අනුව එක්සත් රාජධානියේ කිරුළ දරන්නා හට 1948 ට පෙර ගිවිසුම් කඩ කිරීම් වෙනුවෙන් දඩුවම් කිරීම කළ නොහැකි විය. නමුත් ගිවිසුම්කරුවන් එවන් අවස්ථාවලදී ගිවිසුම්වලට එළඹීමට අදිමදි කිරීමක් කළහැකිය. එසේම අයිතිවාසිකම් පෙත්සම් යටතේ වූ වන්දි ගෙවීම්ද ස්වදේශ කටයුතු භාර ලේකම්වරයා හෝ ඇටෝනි ජෙනරාල් විසින් හෝ පිටසන් කළ යුතු විය.ක්‍රව්න් ප්‍රොසීඩිං ඇක්ට් නම් 1947 කිරුළ දරන්නාද අනෙක් ඕනෑම අයෙකු මෙන් උසාවිය ඉදිරියේ ගිවිසුම් කඩවීම් සඳහා වන්දි ගෙවීමට මග විවර කරන ලදී. අලාභහානි ප්‍රධාන වශයෙන් අලාභහානි ආකාර හතරකි.ගිවිසුම කඩවීම සිදු වූ පාර්ශවයට වන්දි ගෙවිමට සිදුවන අලාභ හානි. මෙම අලාභ හානි ප්‍රධාන වශයෙන් දෙකොටසකි, එනම් අලාභ හානි සහ ඍජු අලාභහානි වේ.අවම මූල්‍යමය වටිනාකමක් සහිත නාමමාත්‍රික අලාභහානිවරද සිදු කළ පාර්ශවයට දඬුවම් අත් කළ හකි දණ්ඩණීය අලාභහානි. මේව බොහෝ විට වංචාකරීව හැසිරුණු අවස්ථාවලදී භාවිතා වේ.අනාගතයේදී එම වරදම සිදු කරන්නන් හට එය සිදු කිරීම අධෛර්‍ය කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා නිදර්ශනීය අලාභ හානි.වන්දි ගෙවිය යුතු අලාභහානි ප්‍රධානය කෙරෙනුයේ පාර්ශවයක් ගිවිසුම නිසිලෙස ක්‍රියාත්මක කිරී
මට සමත්වී නම් ඔහු වඩා යහපත් තත්ත්වයට රැගෙන ඒම සඳහාය. මේ සඳහා ඔවුන් ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කළේ නම් ලැබීමට තිබූ ප්‍රතිලාභය පිළිබඳ නිෂ්චිත ඇඟයීමක සිටිම අනිවාර්‍ය වේ. තවද ගිවිසුම් කඩවීමක් සිදුවූ විට එම කඩකිරීම සිදු නොකළ පාර්ශවයට අලාභහානිය අවම කිරීමට හෝ එය ආවරණය කිරීමට අනෙක් පාර්ශවයට වගකීමක් ඇත්තේය. එසේ දූරදර්ශිතව හඳුනාගෙන අමතර අවදානමක් හෝ වියදමක් හෝ අමානුශිකත්වයක් නොමැතිව වළක්වාගත හැකිව තිබූ කඩකිරීම් සඳහා වන්දි අය කිරීමක් සිදු කළ නොහැකිය.හාර්ඩ්ලි එදිරිව බැක්සන්ඩේල් තීන්දුවෙන් පොදු සහ ආනුභාවිත අලාභහානි සංස්ථාපිත කෙරිණි. පොදු අලාභහානි යනු ගිවිසුමක් කඩවීමකදී ස්වභාවිකව උපදින අලාභහානි වේ. ආණුභාවිත අලාභහානි යනු එසේ ගිවිසුම් කඩ වීමකදී සාමාන්‍යයෙන් ඇති නොවන නමුත්, ගිවිසුමට එළඹෙන අවස්ථාවේදී දෙපාර්ශවය විසින්ම එකඟ වූ අලාභහානි වේ. උදාහරණයක් වශයෙන් යම් පුද්ගලයෙකු ව්‍යාපාරික හමුවක් සඳහා යාමට කාරයක් කුලියට ගෙන එම හමුව සඳහා යාමට පැමිණි විට කාරය නොමති වුවහොත්, පොදු අලාභහානිය වනුයේ වෙනත් කාරයක් කුලියට ගැනීම සඳහා යන වියදමයි. නමුත් දෙපාර්ශවයම කාර්ය කුලියට ගැනීමේ සැබෑ හේතුව දන සිටි නිසා ආනුභාවිත අලාභහානිය වනුයේ
එම ව්‍යාපාරික අවස්ථාව මගහැරීමෙන් වන පාඩුවයි. කෙසේ නමුත් මෙම පාඩුව වළක්වාගත හැකිව තිබූ පාඩුවකි. මක්නිසාදයත් කාරය එම ස්ථානයේ නොතිබීම එම පුද්ගලයාට වෙනත් කාරයක් කුලියට නොගැනීමට අයිතියක් නොදෙන බැවිනි.ඔබ ගිවිසුමකින් බැඳී ඇති ඕනෑම අවස්ථාවක එය යමක් සම්පූර්ණ කිරීමට ඉල්ලා සිටී, සහ යමෙකු ඔබට එය ඔබගේ ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ වීමට පෙර සම්පූර්ණ කිරීමට දන්වා සිටී නම්, මෙය පූර්වාපේක්ශිත ගිවිසුම් කඩ කිරීමක් ලෙස හැඳින්වේ. එසේම එය අනපේක්ෂිත හෝ ගෙවිය යුතු වන්දි මුදල නිෂ්චිතව ගණනය කළ නොහැකි අවස්ථා වලදී අධිකරණය විසින් හානි ඌ පාර්ශවය ගිවිසුමට එළඹීමට පෙර සිටි තත්ත්වයට පත් කිරීමට උවමනා තරම් වන්දි මුදලක් ගෙවීමට නියෝග කළ හැකිය.නිශ්චිත කාර්ය සාධනයඑක්සත් ජනපදයේදී ගිවිසුමක් කඩවීම නිසා වන්දි ලැබීමට හෝ නිශ්චිත කාර්ය සාධනය ලබා ගැනීමට හානි වූ පාර්ශවය විසින් සිවිල් නඩුවක් පැවරිය යුතු වේ. යම් හෙයකින් ගිවිසුමෙහි සමථකරණ වගන්තියක්/ඡේදයක් ඇතුළත්ව තිබේ නම් පීඩාවට පත් වූ පාර්ශවය ගිවිසුමේ එකඟ ඌ වගන්ති ප්‍රකාරව සමථකරන වන්දියක් ඉදිරිපත් කළයුතු වේ.බොහෝ ගිවිසුවලට එළඹීමෙන් පසුව ඇතිවන ආරවුල් අධිකරණයට යාම වෙනුවට සමථකරණයෙන් විස
ඳිය යුතු බවට දක්වා ඇත. සුරකුම්පත් තැරව්කරුවන් සහ වෙළෙන්දන්ට එරෙහිව ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන් එල්ලවන වන්දි අය කරගැනීම් බොහෝවිට හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ සමථකරණයෙන් විසඳෙනු ලැබේ. මක්නිසාදයත් ඔවුන්ගේ NASD හෝ NYSE වැනි ස්ව-යාමක ආයතන සමග ඇති සාමාජිකත්ව වගන්ති හා කොන්දේසි වලට අනුව එම තැරව්කාර ගිවිසුම්වල සමතකරණ වගන්ති තිබීම අනිවාර්‍ය වේ. එසේම සමහර වන්දි අය කිරීම් ඒවායේ සාමන්‍ය පොදු පිළිගැනීම ඉක්මවා යන විට (උදාහරන ලෙස එක් පාර්ශවයක් නීති විරෝධී ක්‍රියාවක යෙදීම හේතුවෙන් ඇති වන අලාභහානි වලදී) සමතකරණ වගන්ති ඇතුළත් කළ නොහැකිය.  සාමන්‍ය අධිකරණ තීන්දුවක් ආකාරයෙන්ම බලපවත්වනු ලබන බවයි. කෙසේ නමුදු වංචාවකට අදාළ නොමැතිනම් සමතකරණ තීන්දුවෙන් නිදහස් කරනු ලැබේ.එංගලන්තයේ සහ වේල්සයේ, ගිවිසුමක් කඩකිරීම වැළැක්වීමට වන්දියක් බලපැවැත්විය හැකිය. එසේ නැතහොත් හදිසි අවස්ථාවකදී අතුරු තහනම් නියෝගයක් මගින් බලපැවැත්විය හැකිය. පීඩාවට පත් වූ පාර්ශවය ගිවිසුම කඩවීම සහ එහි අනිටු ඵලවිපාක සැලකිල්ලට ගෙන එවැනි කඩවීමකදී මූල්‍යමය වශයෙන් මිළ කළ නොහැකි නම් එය වැළැක්වීම සඳහා තහනම් නියෝගයකට අයදුම් කළ හැකිය.මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපී
ඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vte1898 වසර (MDCCCXCVIII)සෙනසුරාදා දිනයකින් පටන්ගන්නා සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි.නිවුස්ටඩ් බාලිකා විද්‍යාලය, මීගමුව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට පවතින පැරණිතම[තහවුරු කර නොමැත] පොදු පාසැල වන අතර, වෙස්ලියානු දේවගැතිවරුන් විසින් 1815-1816 අරඹා ඇත.ඉතිහාසයමෙතෝදිස්ත මිෂනාරිහු, 1815 දී  වෙස්ලියානු මෙතෝදිස්ත ඉරිදා පාසැල ඇරඹු අතර, මුහන්දිරම් එල්.ඊ.පෙරෙයිරා මුල් ගුරු වශයෙන් පත් කෙරුණි.මහජනයාගේ සෞඛ්‍යයට බලපාන ප්‍රබලතම කරුණු වන්නේ ජනාවාර්ගිකත්වයයි. විකිපීඩියාවෙහි අන්තර්ගත "ජනවාර්ගිකත්වය" යන සටහන යටතේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වලට අයත් ජාතීන් අතර ඇති වෙනස්කම් පැහැදිලි කර ඇත. තවද ජනවාර්ගිකත්වය යනු මිනිසුන්ගේ චර්යාව හා ස්වාභාවය මනින කරුණක් නොව එය සමාජය විසින් ගොඩනගා ගත් අර්ථකතනයක් බවත් පෙන්වා දී ඇත. එමෙන්ම ජනවාර්ගීක කණ්ඩායමක සමාජිකත්වය තුළින් එම කණ්ඩායමට ආවේණික සෞඛ්‍ය අවශ්‍යතා සහ අවධානම් ගැන ව්‍යංගනය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස “Ashkenazi jewish” යන නමින් තමන් හඳුන්වන මිනිසුන්ගේ ජන්ම උරුමයක් ලෙස සැලකෙන, කුඩා අවධියේ වැළදෙන tay - sache රෝගය පෙන්වා දිය හැකිය. එම
ෙන්ම බටහිර අප්‍රිකානුවන් දෑකැති සෛල රක්ත හීනතාව ( sickle) නැමති ජාන රෝගය ( Dyson s 1998, සමාජ විද්‍යාව සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව යටතේ ඇති ජනවාර්ගිකත්වය සහ හිමොග්ලොබින් - 37,1:121 -131 ) ට ගොදුරුව ඉපදිමේ ඉහළ ප්‍රතිශතය ඊට නිදසුනක් ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය. එමෙන්ම බ්‍රිතාන්‍ය වෛද්‍ය සඟරාවේ කතුවැකියේ දැක්වෙන පරිදි  "lactose intolerance" නම් රෝගය , 25% ක ප්‍රතිශතයක් සුදු යුරෝපියානුවන්ටද, 50% -80% ක පමණ ඉන්දියානුවන්ට ‍ද, ‍එමෙන්ම නැගෙනහිර යුරෝපිය යුදෙව්වන්ටද වැළදෙන අතර ඇමරිකානු ඉන්දියානුවන්ට වැළදිමේ ප්‍රතිශතය 100% කි. ජනවාර්ගික සෞඛ්‍ය පිළිබඳව වූ විද්‍යාව හෝ ජනවාර්ගිකත්වය  සහ සෞඛ්‍ය පිළිබඳ විශ්ලේෂණ සහ සුළු ජාතික ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වල සෞඛ්‍ය අවශ්‍යතා සපුරාලීමට ඇති සේවාවන්හි දියුණුව තාමත් ආරම්භක මට්ටමේ පවතී. (Jonoson MRD 'ජනවාර්ගිකත්වය'  (Eds killoran A swann c, Kelly M)  පොදු සෞඛ්‍ය සාධකය : පොදු ජනතාවගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය වෙනස් කිරීම oxford විශ්වවිද්‍යාලයේ මුද්‍රණාලය 2006)ඇමරිකාවේ සුළු ජන කොටස්වල අවශ්‍යතාවන් පිළිබඳව නවතම තොරතුරු, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සුළු ජාතීන්ගේ සෞඛ්‍ය කටයුතු පිළිබදව වූ කාර්යාලයෙන් ලබාදෙය
ි. සෞඛ්‍ය ආරක්ෂන කටයුතුවල නියැළෙන වෘත්තියවේදින්ට සහ ප්‍රජා කණ්ඩායම් වලට සේවාවන් සැපයීමට අවශ්‍ය සම්පත් සහ තොරතුරු ඇතුලත් විශේෂ පොත් සහිත පුස්තකාලයක් එක්සත් රාජධානියේ ජාතික සෞඛ්‍ය සේවාවන් මඟින්  ඉදිකර ඇත. මේ ආකාරයෙන් මෙවැනි සම්පත් මධ්‍යස්ථාන රාශියක් බිහිවෙමින් පවති. (බහු සංස්කෘතික මානසික සෞඛ්‍ය ඔස්ට්‍රේලියාව - වැනි )ගැබෝන් ජනරජයRépublique gabonaise  (ප්‍රංශ)කොඩියරාජ්‍ය ලාංඡනයඋද්යෝග පාඨය: "Union, Travail, Justice" (ප්‍රංශ)"සංගමය, වැඩ, යුක්තිය"ජාතික ගීය: "La Concorde" (ප්‍රංශ)"කොන්කෝඩ්"Show globeShow map of Africaඅගනුවරසහ විශාලතම නගරයලිබ්රවිල්﻿ / ﻿0.383°N 9.450°E﻿ / 0.383; 9.450නිල භාෂා(ව)ප්‍රංශ භාෂාවකලාපීය භාෂාListඉංග්‍රීසි භාෂාවස්පාඤ්ඤ භාෂාවප්‍රංශ භාෂාවපෘතුගීසි භාෂාවෆැන්ග් භාෂාවඑම්බෙටේ භාෂාවමයින් භාෂාවන්සෙබි භාෂාවපුනු භාෂාවටේකේ භාෂාවවිලි භාෂාවජනවාර්ගික කණ්ඩායම් ෆැන්ග්පුනුන්සෙබිටෙකේමයින්කොටාවිලිම්බමාසහ වෙනත් 42 ක්ආගම  (2020)[1]82.2% ක්‍රිස්තියානි12.2% ඉස්ලාම්5.7% සාම්ප්‍රදායික ඇදහිලිජාති නාම(ය)ගැබොනිස්රජයඒකීය, ජනාධිපති, ජනරජ, මිලිටරි ජුන්ටාවක් යටත
ේ[2]• සංක්‍රාන්ති සභාපති, සහ ආයතනවල සංක්‍රාන්ති සහ ප්‍රතිස්ථාපන කමිටුවේ සභාපති[3] බ්‍රයිස් ඔලිගුයි න්ගුමා• අන්තර්වාර අගමැති[4] රේමන්ඩ් එන්ඩොං සිමාව්‍යවස්ථාදායකයගැබොන් පාර්ලිමේන්තුව (අත්හිටුවා ඇත)ස්වාධීනත්වය ලැබුවේ ප්‍රංශය• ජනරජය පිහිටුවන ලද්දේ 1958 නොවැම්බර් 28• ප්‍රදානය කර ඇත්තේ 1960 අගෝස්තු 16-17• 2023 ගැබොනිස් කුමන්ත්‍රණය 2023 අගෝස්තු 30වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ267,668 km2 (103,347 sq mi) (76 වෙනි)• ජලය (%)3.76%ජනගහණය• 2023 ඇස්තමේන්තුව2,397,368[5] (146 වෙනි)• ඝණත්වය7.9/km2 (20.5/sq mi) (216 වෙනි)දදේනි (ක්‍රශසා)2023 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ ඇ. ඩො. බිලියන 41.922[6] (132 වෙනි)• ඒක පුද්ගල ඇ. ඩො. 19,165[6] (83 වෙනි)දදේනි (නාමික)2023 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ▼ ඇ. ඩො. බිලියන 19.319[6] (117 වෙනි)• ඒක පුද්ගල▼ ඇ. ඩො. 8,831[6] (75 වෙනි)ගිනි (2017)38[7]මධ්‍යමමාසද (2021)0.706[8]ඉහළ · 112 වෙනිව්‍යවහාර මුදලCFA ෆ්‍රෑන්ක් (XAF)වේලා කලාපයUTC+1 (WAT)දින ආකෘතිදිදි/මාමා/වවවවරිය ධාවන මං තීරුවදකුණඇමතුම් කේතය+241අන්තර්ජාල TLD.gaගැබොන් (/ɡəˈbɒn/ gə-BON; ප්‍රංශ උච්චාරණය: [ɡabɔ̃] ( අසන්න); සැකිල්ල:Lang-snq), නිල වශ
යෙන් ගැබෝන් ජනරජය (ප්‍රංශ: République gabonaise), මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ පිහිටි රටකි. සමකය මත පිහිටා ඇති එය වයඹ දෙසින් සමක ගිනියාව, උතුරින් කැමරූන්, නැගෙනහිර සහ දකුණින් කොංගෝ ජනරජය සහ බටහිරින් ගිනියා බොක්ක මායිම් වේ. එහි වර්ග කිලෝමීටර් 270,000 (වර්ග සැතපුම් 100,000 ) ආසන්න ප්‍රදේශයක් ඇති අතර එහි ජනගහනය මිලියන 2.3ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත. වෙරළබඩ තැනිතලා, කඳු (ක්‍රිස්ටල් කඳු සහ චයිලු මැසිෆ් මධ්‍යයේ පිහිටා ඇත) සහ නැගෙනහිරින් සැවානා ඇත. ලිබ්‍රෙවිල් යනු රටේ අගනුවර වන අතර විශාලතම නගරයයි.ගැබොන්හි මුල් වැසියන් පිග්මි ජනයා වේ. 14 වැනි සියවසේ පටන් බන්ටු සංක්‍රමණිකයන් ද ප්‍රදේශයේ පදිංචි වීමට පටන් ගත්හ. 1960 අගෝස්තු මාසයේදී ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලැබූ දා සිට, ස්වෛරී රාජ්‍යයක් වන ගැබොන්ට ජනාධිපතිවරු තිදෙනෙක් සිටියහ. 1990 ගණන්වලදී, එය වඩාත් විනිවිද පෙනෙන මැතිවරණ ක්‍රියාවලියක් ඉලක්ක කරගත් බහු-පක්ෂ ක්‍රමයක් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යවස්ථාවක් හඳුන්වා දුන් අතර සමහර රාජ්‍ය ආයතන ප්‍රතිසංස්කරණය කළේය. එසේ තිබියදීත්, ගැබොනිස් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය (PDG) ප්‍රමුඛ පක්ෂය ලෙස පවතී.ගැබොන් යනු සංවර්ධනය වෙමින් ප
වතින රටකි, මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ 112 වැනි ස්ථානයයි. ඒක පුද්ගල ආදායම අනුව එය අප්‍රිකාවේ ධනවත්ම රටවලින් එකකි; කෙසේ වෙතත්, ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් ඉතා දුප්පත් ය. PDG හි ඕමාර් බොන්ගෝ 1967 දී නිලයට පැමිණ "බොන්ගෝ රාජවංශයක්" නිර්මාණය කළ අතර, එහි සහ ඔහුගේ කුඩා ප්‍රභූ බලය ඊනියා සේවාදායක ජාලයක් හරහා ෆ්‍රැන්කාෆ්‍රික් (ප්‍රංශයේ නව යටත් විජිතවාදය) ස්ථාවර කළේය..[9]නිල භාෂාව ප්‍රංශ වන අතර බන්ටු ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් රටේ ජනගහනයෙන් 95% ක් පමණ වේ. ක්‍රිස්තියානි ආගම ජාතියේ ප්‍රමුඛතම ආගම වන අතර එය ජනගහනයෙන් 76% ක් පමණ භාවිතා කරයි. ඛනිජ තෙල් සහ විදේශීය පුද්ගලික ආයෝජන සමඟ, එය කලාපයේ සිව්වන ඉහළම HDI (මොරිෂස්, සීෂෙල්ස් සහ දකුණු අප්‍රිකාවට පසුව) සහ මුළු අප්‍රිකාවේ (සීෂෙල්ස්, මොරිෂස්, සමක ගිනියා සහ බොට්ස්වානාට පසු) පස්වන ඉහළම ඒක පුද්ගල GDP (PPP) ඇත. .ඉතිහාසයපූර්ව ජනපදකරණයප්‍රදේශයේ පිග්මි ජනයා සංක්‍රමණය වීමත් සමඟ බන්ටු ගෝත්‍රිකයන් විසින් බොහෝ දුරට ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී. 18 වන ශතවර්ෂය වන විට, ඔරුංගු රාජධානිය ලෙස හඳුන්වන මයෙනි භාෂාව කතා කරන රාජධානිය වහලුන් මිල දී ගැනීමේ සහ විකිණීමේ හැකියාව ඇති
වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පිහිටුවා ගත් අතර 1870 ගණන්වල වහල් වෙළඳාමේ අභාවයත් සමඟ බිඳ වැටුණි.ප්‍රංශ පාලනය සහ ස්වාධීනත්වයගවේෂක පියරේ සවර්ගන් ද බ්‍රාසා 1875 දී ගැබොන්-කොංගෝ ප්‍රදේශයට ඔහුගේ පළමු මෙහෙයුම මෙහෙයවීය. ඔහු ෆ්‍රාන්ස්විල් නගරය ආරම්භ කළ අතර පසුව යටත් විජිත ආණ්ඩුකාරයා විය. 1885 දී ප්‍රංශය නිල වශයෙන් එය අත්පත් කරගත් විට සමහර බන්ටු කණ්ඩායම් ජීවත් වූහ.1910 දී, ගැබොන් ප්‍රංශ සමක අප්‍රිකාවේ භූමි ප්‍රදේශයක් බවට පත් විය,[10] 1958 දක්වා පැවති ෆෙඩරේෂන් එකක් විය. දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී, මිත්‍ර පාක්ෂිකයින් ගැබොන් ආක්‍රමණය කළේ විචි ප්‍රංශයට පක්ෂපාතී යටත් විජිත පරිපාලනය පෙරලා දැමීම සඳහා ය. 1958 නොවැම්බර් 28 දින, ගැබොන් ප්‍රංශ ප්‍රජාව තුළ ස්වයං පාලන ජනරජයක් බවට පත් වූ අතර, 1960 අගෝස්තු 17 දින එය සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන විය.[11]ස්වාධීනත්වයඑම්බා පාලනය1961 දී තේරී පත් වූ ගැබොන්හි පළමු ජනාධිපතිවරයා ලියොන් එම්බා වූ අතර ඔමාර් බොන්ගෝ ඔන්ඩිම්බා ඔහුගේ උප සභාපති විය. එම්බා බලයට පත්වීමෙන් පසු, පුවත්පත් මර්දනය කරන ලදී, දේශපාලන පෙලපාලි මර්දනය කරන ලදී, අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස