LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ළඟා වන විට තිරස් අතට සමීපව ගමන් කරන බැවින් දුරින් පිහිටි ගස් පෙරළේ.1960 ගණන්වල මැද භාගයේ සිදු කරන ලද සෝවියට් අත්හදා බැලීම්, ආකෘති වනාන්තර (කම්බි කූරු මත ඇති ගිනිකූරු වලින් සාදන ලද) සහ කුඩා පුපුරණ ද්‍රව්‍ය ආරෝපණ කම්බි මත පහළට ලිස්සා ගොස්, තුන්ගුස්කා අඩවියේ ඇති රටාවට සමාන සමනල හැඩැති පිපිරුම් රටා නිපදවන ලදී. පර්යේෂණවලින් යෝජනා වූයේ වස්තුව දළ වශයෙන් පොළවේ සිට අංශක 30 ක කෝණයකින් සහ උතුරේ සිට අංශක 115 ක කෝණයකින් ළඟා වී ඇති අතර එය අහසේ පුපුරා ගොස් ඇති බවයි.[61]ග්‍රාහකය හෝ වල්ගා තරුව1930 දී බ්‍රිතාන්‍ය කාලගුණ විද්‍යාඥ සහ ගණිතඥ එෆ්. ජේ. ඩබ්ලිව්. විප්ල් විසින් තුන්ගුස්කා, ශරීරය කුඩා වල්ගා තරුවක් බව යෝජනා කළේය. වල්ගාතරුවක් සමන්විත වන්නේ ජල අයිස් සහ ශීත කළ වායූන් වැනි දූවිලි හා වාෂ්පශීලී ද්‍රව්‍ය වලින් වන අතර පෘථිවි වායුගෝලය සමඟ ඇති වන බලපෑමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වාෂ්ප වී පැහැදිලි හෝඩුවාවක් ඉතිරි නොවේ. වල්ගාතරුවේ කල්පිතයට තවදුරටත් සහය දැක්වුයේ වල්ගා තරුවේ වලිගයෙන් ඉහළ කොටස හරහා විසිරී ගිය දූවිලි හා අයිස් මගින් වායුගෝලයට පැහැදිලි කළ හැකි බලපෑමෙන් පසු සන්ධ්‍යාවන් කිහිපයක් පුරා යුරේසියාව ප
ුරා නිරීක්ෂණය වූ දිලිසෙන අහසයි. (හෝ "ස්කයිග්ලෝස්" හෝ "දීප්තිමත් රාත්‍රී")[62] ධූමකේතු උපකල්පනය 1960 ගණන් වන විට සෝවියට් තුන්ගුස්කා විමර්ශකයන් අතර පොදු පිළිගැනීමක් ලබා ගත්තේය.[63]1978 දී ස්ලෝවැක් තාරකා විද්‍යාඥ ඉයුබෝර් ක්‍රෙසාක් විසින් මෙම සිරුර වල්ගා තරුවේ එන්කේ ගේ ඛණ්ඩයක් බව යෝජනා කළේය. මෙය බ්‍රහස්පතිගේ කක්ෂය තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම රැඳී සිටින වසර තුනකට වඩා කෙටි කාලයක් සහිත ආවර්තිතා වල්ගා තරුවකි. ජුනි 28-29 පමණ උපරිම ක්‍රියාකාරකම් සහිත වාර්ෂික උල්කාපාත වර්ෂාවක් වන බීටා ටෝරිඩ්ස් සඳහා ද එය වගකිව යුතුය.[64] තුන්ගුස්කා සිදුවීම එම වර්ෂාවේ උච්චතම ක්‍රියාකාරකම් සමග සමපාත වූ අතර තුන්ගුස්කා වස්තුවේ ආසන්න ගමන් පථය එන්කේ වල්ගා තරුව හි ඛණ්ඩයකින් අපේක්ෂා කළ හැකි දෙයට අනුකූල වේ.[65] පොළොවේ සිට කිලෝමීටර් දස දහස් ගණනක් ඉහළින් මෙවැනි දේහ නිතර නිතර පිපිරෙන බව දැන් දන්නා කරුණකි. හමුදා චන්ද්‍රිකා දශක ගණනාවක් තිස්සේ මෙම පිපිරීම් නිරීක්ෂණය කර ඇත.[66] 2019 වර්ෂයේදී තාරකා විද්‍යාඥයින් ජුලි 5-11 සහ ජූලි 21 - අගෝස්තු 10 අතර ටවුරිඩ් රංචුවේ සිට විෂ්කම්භය මීටර් 100 ක් පමණ වූ උපකල්පිත ග්‍රහක සෙවීය.[67] 2020 පෙබරවාරි වන
විට, එවැනි වස්තූන් සොයා ගැනීම් පිළිබඳ වාර්තා නොමැත.1983 දී තාරකා විද්‍යාඥ Zdeněk Sekanina වල්ගා තරු කල්පිතය විවේචනය කරමින් පත්‍රිකාවක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය. එවැනි නොගැඹුරු පථයක් ඔස්සේ වායුගෝලය හරහා ගමන් කරන ධූමකේතු ද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත ශරීරයක් විසුරුවා හැරිය යුතු බවත්, තුන්ගුස්කා ශරීරය පැහැදිලිවම පහළ වායුගෝලයට නොවෙනස්ව පැවති බවත් ඔහු පෙන්වා දුන්නේය. සෙකනිනා ද තර්ක කළේ සාක්ෂි මගින් ඝන පාෂාණමය වස්තුවක්, බොහෝ විට ග්‍රහක සම්භවයක් ඇති බව ය. 2001 දී ෆරිනෙල්ලා, ෆොස්චිනි සහ වෙනත් අය විසින් මෙම කල්පිතය තවදුරටත් ඉහළ නැංවීය. තුන්ගුස්කා වස්තුවේ වායුගෝලීය ගමන් පථ වලින් උපුටා ගන්නා ලද කක්ෂීය ආකෘති නිර්මාණය මත පදනම් වූ සම්භාවිතාව ගණනය කරන අධ්‍යනයක් නිකුත් කරන ලදී. ඔවුන් 83% ක සම්භාවිතාවකින් නිගමනය කළේ වස්තුව වල්ගා තරුවක් මත නොව, ග්‍රහක පටියෙන් ආරම්භ වන ග්‍රහක මාර්ගයක ගමන් කරන බවයි. (සම්භාවිතාව 17%)[68] වල්ගා තරු කල්පිතයේ යෝජකයින් යෝජනා කර ඇත්තේ මෙම වස්තුව වායුගෝලය විනිවිද යාමට ඉඩ සලසන ගල් ආවරණයක් සහිත වඳ වී ගිය වල්ගා තරුවක් බවයි.ග‍්‍රහක උපකල්පනයේ ඇති ප‍්‍රධාන දුෂ්කරතාවය නම්, ගල් සහිත වස්තුවක් පොළව
ේ ගැටෙන විශාල ආවාටයක් ඇති කළ යුතුව තිබුණත්, එවැනි ආවාටයක් හමු නොවීමයි. ග්‍රහකය වායුගෝලය හරහා ගමන් කිරීම නිසා විශාල පිපිරුමකින් ග්‍රහකය හදිසියේ විඝටනය වන ස්ථානයක් දක්වා පීඩනය සහ උෂ්ණත්වය ගොඩනැගීමට හේතු වූ බව උපකල්පනය කර ඇත. විනාශය කෙතරම් සම්පූර්ණ විය යුතුද යත්, සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයේ කිසිදු ශේෂයක් නොනැසී පවතිනු ඇති අතර, පිපිරීමේදී ඉහළ වායුගෝලයට විසිරී ගිය ද්‍රව්‍ය අහස දිදුලන වීමට හේතු වන්නට ඇත. 1993 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ආකෘති යෝජනා කළේ පාෂාණමය සිරුර මීටර් 60 (අඩි 200) පමණ හරස් අතට ඇති බවත්, සාමාන්‍ය කොන්ඩ්‍රයිට් සහ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් කොන්ඩ්‍රයිට් අතර භෞතික ගුණ ඇති බවත්ය.[තහවුරු කර නොමැත] සාමාන්‍ය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් කොන්ඩ්‍රයිට් ද්‍රව්‍ය ශීත කළ හොත් මිස ඉක්මනින් ජලය සමග දිය වීමට නැඹුරු වේ.[69]ක්‍රිස්ටෝපර් චයිබා සහ වෙනත් අය විසින් ගල් සහිත උල්කාපාතයක් තුන්ගුස්කා බලපෑම්කරුගේ හැසිරීම ප්‍රදර්ශනය කළ හැකි ක්‍රියාවලියක් යෝජනා කර ඇත. ඔවුන්ගේ ආකෘතීන් පෙන්නුම් කරන්නේ ශරීරයේ පහළට විරුද්ධ බලවේග එය එකට තබාගෙන සිටින සහජීවන බලයට වඩා විශාල වූ විට, එය පිඹින අතර, එහි ශක්තිය සියල්ලම පාහේ එකවර නිකුත් කරයි. එහි
ප්‍රතිඵලය වන්නේ ආවාටයක් නොමැති අතර, හානිය තරමක් පුළුල් අරයක් පුරා බෙදා හැර ඇති අතර, පිපිරුමෙන් මුදා හරින ලද තාප ශක්තියෙන් සිදුවන සියලුම හානියයි.[තහවුරු කර නොමැත]2008 දී උතුෂ්නිකොව් සහ රුඩෙන්කෝ විසින් සිදු කරන ලද තුන්ගුස්කා බලපෑමේ ත්‍රිමාන සංඛ්‍යාත්මක ආකෘති නිර්මාණය වල්ගා තරු කල්පිතයට සහය දක්වයි.[70] ඔවුන්ගේ ප්‍රතිඵල අනුව, වල්ගා තරුව වායුගෝලය තුළ විසුරුවා හරින ලද අතර, වනාන්තරයේ විනාශය කම්පන තරංගය මගින් සිදු විය.1990 ගණන් වලදී, බොලොග්නා විශ්ව විද්‍යාලයේ භෞතික විද්‍යාඥ ගුසෙප් ලෝන්ගෝ විසින් සම්බන්ධීකරණය කරන ලද ඉතාලි පර්යේෂකයන්, 1908 සිදුවීමේදී සිරවී ඇති අංශු පරීක්ෂා කිරීම සඳහා බලපෑම ඇති ප්‍රදේශයේ ගස්වල හරයෙන් දුම්මල නිස්සාරණය කරන ලදී. පාෂාණමය ග්‍රහකවල බහුලව දක්නට ලැබෙන සහ වල්ගාතරු වල කලාතුරකින් දක්නට ලැබෙන ඉහළ මට්ටමේ ද්‍රව්‍ය ඔවුන් විසින් සොයා ගන්නා ලදී.[71][72]Kelly et al. (2009) ධූමකේතුවක් නිසා එහි බලපෑම ඇති වූ බව තර්ක කරන්නේ එහි බලපෑමෙන් පසු නිශාචර වලාකුළු දර්ශනය වීම නිසා ඉහළ වායුගෝලයේ ඇති ජල වාෂ්ප විශාල ප්‍රමාණයක් නිසා ඇති වූ සංසිද්ධියකි. ඔවුන් නිශාචර වලාකුළු සංසිද්ධිය නාසා හි එන්ඩ
ෝවර් අභ්‍යවකාශ ෂටලයෙන් පිටවන පිහාටුවට සංසන්දනය කළහ.[73][74] 2009 දී එඩ්වඩ් ඩ්‍රොබිෂෙව්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් යුත් රුසියානු පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් යෝජනා කර ඇත්තේ 2005 NB56 පෘථිවියට ආසන්න ග්‍රහකය තුන්ගුස්කා වස්තුවේ මව් ශරීරය සඳහා විය හැකි අපේක්ෂකයෙකු විය හැකි බවයි. තුන්ගුස්කා බලපෑමට දින තුනකට පෙර 1908 ජුනි 27 වන දින පෘථිවිය. 2005 NB56 කක්ෂය දුර්වල ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයේ බලපෑම් සමඟ පවා තුන්ගුස්කා වස්තුවේ ආකෘතිගත කක්ෂයට ගැලපෙන බවට කණ්ඩායම සැක කළේය.[75] 2013 දී, එක්සත් ජනපද-යුරෝපීය ඒකාබද්ධ කණ්ඩායමක් විසින් තුන්ගුස්කා අඩවියෙන් කොටස් විශ්ලේෂණය යකඩ උල්කාපාත සමග අනුකූල විය.[76]හොබා උල්කාපාතය, බෝයිං 747 සහ New Routemaster බස් රථයක් සමඟ සැලකිය යුතු බලපෑම් වල ආසන්න ප්‍රමාණයන් සංසන්දනය කිරීම2013 පෙබරවාරි චෙලියාබින්ස්ක් බොලයිඩ් සිදුවීම තුන්ගුස්කා ඉසව්ව සඳහා නව ආකෘති නිර්මාණය කිරීමට විද්‍යාඥයින්ට ප්‍රමාණවත් දත්ත ලබා දුන්නේය. පර්යේෂකයන් තුන්ගුස්කා සහ චෙලියාබින්ස්ක් යන දෙඅංශයෙන්ම දත්ත භාවිතා කර, සමාන උන්නතාංශවලදී කැඩී යාමේදී හෝ පුපුරා යාමේදී තුන්ගුස්කා පරිමාණයෙන් හානි සිදු කළ හැකි බොලයිඩ් සහ ඇතුල්වීමේ ගුණාංග
මිලියන 50කට අධික සංයෝජන පිළිබඳ සංඛ්‍යානමය අධ්‍යයනයක් සිදු කළහ. සමහර ආකෘතීන් ගස් වැටීමේ රටාවට සමාන බලපෑම් මෙන්ම තුන්ගුස්කා හි වායුගෝලීය සහ භූ කම්පන පීඩන තරංගවලට සමාන බලපෑම් සහිත අවස්ථා නිර්මාණය කළ ගුණාංගවල සංයෝජන කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ලදී. විවිධ පරිගණක ආකෘති හතරක් සමාන ප්‍රතිඵල ලබා දුන්නේය; ඔවුන් නිගමනය කළේ තුන්ගුස්කා ප්‍රහාරය සඳහා කැමතිම අපේක්ෂකයා විෂ්කම්භය මීටර් 50 ත් 80 ත් (අඩි 164 සහ 262) අතර ගල් සිරුරක් වන අතර එය දළ වශයෙන් පැයට කිලෝමීටර 55,000 (පැයට සැතපුම් 34,000) වේගයෙන් වායුගෝලයට ඇතුළු වන අතර එය කිලෝමීටර 10 සිට 14 දක්වා (සැතපුම් 6 සිට 9 දක්වා) වේගයෙන් පුපුරා යයි. උන්නතාංශය, සහ මෙගාටොන් 10 සහ 30 අතරට සමාන පුපුරන ද්‍රව්‍ය ශක්තිය මුදා හැරීම. මෙය 1980 දී ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් ගිනිකඳු පිපිරීමට සමාන පිපිරුම් ශක්තියට සමාන වේ. පර්යේෂකයන් නිගමනය කළේ මෙම ප්‍රමාණයේ බලපෑම් කරන්නන් පෘථිවියට පහර දෙන්නේ සහස්‍ර සාමාන්‍ය අන්තර පරිමාණයකින් පමණක් බවයි.[77]චෙකෝ විල2007 ජූනි මාසයේදී, බොලොග්නා විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයන් විසින් තුන්ගුස්කා ප්‍රදේශයේ වැවක් මෙම සිදුවීමෙන් සිදුවිය හැකි බලපෑම්
ආවාටයක් ලෙස හඳුනා ගන්නා ලදී. තුන්ගුස්කා ශරීරය මැද ගුවනේදී පිපිරී ගිය බවට ඔවුන් විවාදයක් නැත, නමුත් මීටර් 10 (අඩි 33) කැබැල්ලක් පිපිරීමෙන් බේරී බිම වැදී ඇති බව විශ්වාස කරති. චෙකෝ විල යනු මධ්‍යස්ථානයේ සිට උතුරු-වයඹ දෙසින් ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර 8 (සැතපුම් 5.0) පමණ දුරින් පිහිටි කුඩා පාත්‍ර හැඩැති විලකි.[78]කල්පිතය වෙනත් බලපෑම් ආවාට විශේෂඥයින් විසින් විවාද කර ඇත.[79] 1961 දී සිදු කරන ලද පරීක්ෂණයකින් චෙකෝ විලෙහි නවීන සම්භවයක් බැහැර කරන ලද අතර, විලෙහි පතුලෙහි මීටර ඝන රොන්මඩ නිධි පැවතීම අවම වශයෙන් අවුරුදු 5,000 ක වයසක් අඟවන බව පවසමින්, නමුත් වඩාත් මෑත පර්යේෂණවලින් පෙනී යන්නේ අවසාදිත ස්ථරයේ මීටරයක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් පමණක් බවයි. වැව් පතුලෙහි "සාමාන්‍ය ලැකුස්ට්‍රීන් අවසාදිතය", වයස අවුරුදු 100 ක් පමණ ගැඹුරට අනුරූප වේ.[80] වැව ටුන්ගුස්කා සිද්ධියෙන් සෑදුණු බවට උපකල්පනය සඳහා වැව පතුලේ ඇති ධ්වනි-දෝංකාර ශබ්ද සහාය සපයයි. ශබ්ද විල් පතුල සඳහා කේතුකාකාර හැඩයක් අනාවරණය විය, එය බලපෑම් ආවාටයකට අනුකූල වේ.[81] චුම්බක කියවීම්වලින් පෙන්නුම් කරන්නේ වැවේ ගැඹුරුම ස්ථානයට පහළින් ඇති විය හැකි මීටර ප්‍රමාණයේ පාෂ
ාණ කැබැල්ලක් ගැටෙන සිරුරේ කොටසක් විය හැකි බවයි.[82] අවසාන වශයෙන්, විලෙහි දිගු අක්ෂය කිලෝමීටර් 7.0 (සැතපුම් 4.3 ) පමණ දුරින් තුන්ගුස්කා පිපිරුම් මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරයි.[83] එහි මූලාරම්භය තීරණය කිරීම සඳහා චෙකෝ විලෙහි තවමත් කටයුතු සිදු වෙමින් පවතී.[84]අධ්‍යයනයේ ප්‍රධාන කරුණු නම්:1908 තුන්ගුස්කා පිපිරීමේ කේන්ද්‍රස්ථානයට ආසන්නව සයිබීරියාවේ පිහිටි කුඩා විලක් වන චෙකෝ, කොස්මික් ශරීරයක කොටසක බලපෑමෙන් ඉතිරි වූ ආවාටයක් පිරවිය හැකිය. මෙම උපකල්පනයට සහාය දැක්වීමට හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට වැවේ පතුලේ ඇති අවසාදිත හරයන් අධ්‍යයනය කරන ලදී. 175cm හරයක්, වැව මධ්‍යයට ආසන්නව එකතු කර ඇති අතර, ඉහළ c එකකින් සමන්විත වේ. රළු අවුල් සහගත ද්‍රව්‍ය උඩින් ලැකුස්ට්‍රීන් තැන්පතු 1m අනුපිළිවෙලක්. 210Pb සහ 137Cs පෙන්නුම් කරන්නේ පහළ සිට ඉහළ අනුපිළිවෙල දක්වා සංක්‍රමණය තුන්ගුස්කා සිදුවීමේ වේලාවට ආසන්නව සිදු වූ බවයි. පරාග විශ්ලේෂණයෙන් හෙළි වන්නේ ජලජ ශාකවල නටබුන් 1908 න් පසු ඉහළම අනුපිළිවෙලෙහි බහුලව පවතින නමුත් හරයේ පහළ 1908 කොටසෙහි නොමැති බවයි. කාබනික C, N සහ δ13C දත්ත ඇතුළුව මෙම ප්‍රතිඵලවලින් ඇඟවෙන්නේ චෙකෝ විල තුන්ගුස්කා ස
ිදුවීම සිදු වූ අවස්ථාවේ ඇති වූ බවයි.පරාග එකලස් කිරීම් ~100‐cm මට්ටමට ඉහළින් සහ පහළින් විවිධ ඒකක දෙකක් පවතින බව තහවුරු කරයි (රූපය 4). 100-cm දිග ඉහළ කොටසේ, අබීස්, බෙතුලා, ජුනිපෙරස්, ලැරික්ස්, පයිනස්, පයිසියා සහ පොපියුලස් වැනි ටයිගා වනාන්තර ගස්වල පරාග වලට අමතරව, හයිඩ්‍රොෆයිට් වල බහුල නටබුන් අඩංගු වේ, එනම් එනම් ජලජ ශාක යට තැන්පත් වී ඇත. අද පවතින තත්වයන්ට සමාන ලැකස්ට්‍රීන් තත්වයන්. සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 3-4ක් පමණ ගැඹුරට ජලයේ වැඩෙන (Callitriche, Hottonia, Lemna, Hydrocharis, Myriophyllum, Nuphar, Nymphaea, Potamogeton, Sagittaria) නිදහසේ පාවෙන ශාක සහ මුල් බැසගත් ශාක යන දෙකම මේවාට ඇතුළත් වේ. ඊට වෙනස්ව, පහළ ඒකකයේ (සෙන්ටිමීටර 100 ට අඩු) බහුලව වනාන්තර ගස් පරාග අඩංගු වේ, නමුත් හයිඩ්‍රොෆයිට් නොමැත, එයින් ඇඟවෙන්නේ එකල විලක් නොතිබූ නමුත් වගුරු බිමක වැඩෙන ටයිගා වනාන්තරයකි (රූපය 5). පරාග සහ ක්ෂුද්‍ර අඟුරු ටයිගා වනාන්තරයේ හරයේ පහළ සිට ඉහළට ප්‍රගතිශීලී අඩුවීමක් පෙන්නුම් කරයි. මෙම අඩු කිරීම ගිනි (~100 cm ට අඩු දේශීය කථාංග දෙකක්), පසුව TE සහ වැව ගොඩනැගීම (100 සහ 90 සෙ.මී. අතර) සහ පසුව ඇති වූ ගිනිගැනීම් (ඉහ
ළ 40 cm හි එක් දේශීය ගින්නක්) නිසා ඇති විය හැක.)[85]2017 දී රුසියානු විද්‍යාඥයින් විසින් කරන ලද නව පර්යේෂණ මගින් තුන්ගුස්කා සිදුවීමෙන් චෙකෝ විල නිර්මාණය වූ බවට ඇති න්‍යාය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් පෙන්වා දෙන ලදී. වැව වසර 280ක් පැරණි හෝ ඊටත් වඩා පැරණි බව තීරණය කිරීමට ඔවුහු පාංශු පර්යේෂණ යොදා ගත්හ. ඕනෑම අවස්ථාවක තුන්ගුස්කා සිදුවීමට වඩා විල පැහැදිලිවම පැරණි බව පෙනේ.[86] චෙකෝ විල පතුලේ ඇති පස් විශ්ලේෂණය කිරීමේදී, ඔවුන් 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ නොවායා සෙම්ලියා හි න්‍යෂ්ටික අත්හදා බැලීම් වලින් රේඩියනියුක්ලයිඩ් දූෂණය ස්ථරයක් හඳුනා ගත්හ. මෙම ස්ථරයේ ගැඹුර වසරකට මිලිමීටර් 3.6 සහ 4.6 අතර සාමාන්‍ය වාර්ෂික අවසාදිත අනුපාතයක් ලබා දුන්නේය. මෙම අවසාදිත අගයන් ගැස්පෙරිනි එට් අල් විසින් ගණනය කරන ලද අගයෙන් අඩකට වඩා අඩුය. 1999 දී චෙකෝ විලෙන් ඔවුන් ලබාගත් හරය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ විශ්ලේෂණය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ 2009 ප්‍රකාශනයේ. 2017 දී රුසියානු විද්‍යාඥයන්, විල පතුලේ සිට ඇදී ගිය මිලිමීටර් 1260 ක දිග හර සාම්පලයේ අවම වශයෙන් එවැනි වාර්ෂික වෑල්ව් 280 ක් ගණන් කර ඇති අතර එය වයස අවුරුදු නියෝජනය කරයි. තුන්ගුස්කා සිදුවීමට වඩා විල පැරණිය
.[87]මීට අමතරව, බලපෑම් භෞතික විද්‍යාවේ ගැටළු තිබේ: නියම ප්‍රමාණයේ ගල් සහිත උල්කාපාතයකට වායුගෝලීය ගමන් මග නොනැසී පැවතීමට අවශ්‍ය යාන්ත්‍රික ශක්තියක් තිබිය නොහැක, නමුත් තවමත් ප්‍රමාණයෙන් ආවාටයක් කැණීමට තරම් විශාල ප්‍රවේගයක් රඳවා තබා ගනී.[88]භූ භෞතික උපකල්පනතුන්ගුස්කා පිපිරුම කුඩා ග්‍රහකයක බලපෑමෙන් සිදු වූවක් බව විද්‍යාත්මක එකඟතාවක් වුවද, සමහර විසම්මුතීන් ඇත. තාරකා භෞතික විද්‍යාඥ වුල්ෆ්ගැන්ග් කුන්ඩ්ට් යෝජනා කර ඇත්තේ තුන්ගුස්කා සිදුවීමට හේතු වී ඇත්තේ පෘථිවි කබොල තුලින් ස්වභාවික වායු ටොන් මිලියන 10ක් මුදා හැරීම සහ ඉන් අනතුරුව පුපුරා යාම බවයි.[89][90][91][92][93] මූලික අදහස නම්, ස්වභාවික වායුව කබොලෙන් කාන්දු වූ අතර පසුව වායුගෝලයේ සමාන ඝනත්වය උසට නැඟී ඇත; එතැන් සිට, එය යම් ආකාරයක වික්‍රියාවක, සුළඟට ගසාගෙන ගිය අතර, අවසානයේදී අකුණු වැනි ජ්වලන ප්‍රභවයක් සොයා ගන්නා ලදී. වායුව දැල්වූ පසු, ගිනි දැල් දිගේ ඉරි තැළුණු අතර, පසුව පොළවේ කාන්දු වූ මූලාශ්‍රය දක්වා පහළට, පිපිරීමක් ඇති විය.සමාන වර්නෙෂොට් කල්පිතය තුන්ගුස්කා සිදුවීමට විය හැකි හේතුවක් ලෙස ද යෝජනා කර ඇත.[94][95] වෙනත් පර්යේෂණ මගින්
සිද්ධිය සඳහා භූ භෞතික යාන්ත්‍රණයක් යෝජනා කර ඇත.[96][97][98]සමාන සිදුවීම්2013 පෙබරවාරි 15 වන දින රුසියාවේ ඌරල් දිස්ත්‍රික්කයේ චෙලියාබින්ස්ක් හි ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශයකට කුඩා වායු පිපිරීමක් සිදු විය. පිපිරෙන උල්කාපාතය මීටර් 17-20 (අඩි 56-66 ) පමණ වූ ග්‍රහකයක් බව තීරණය විය. එහි ඇස්තමේන්තුගත ආරම්භක ස්කන්ධය ටොන් 11,000 ක් වූ අතර ආසන්න වශයෙන් කිලෝ ටොන් 500 ක ශක්තියක් මුදා හැරීමකින් පුපුරා ගියේය.[99] වාතය පුපුරා යාමෙන් තුවාල 1,200 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇති විය, ඒ ප්‍රධාන වශයෙන් එහි කම්පන තරංගයෙන් කැඩී ගිය ජනේල වලින් වැටෙන කැඩුණු වීදුරු වලිනි.[100]යොමු කිරීම්↑ 1.0 1.1 Farinella, Paolo; Foschini, L.; Froeschlé, Christiane; Gonczi, R.; Jopek, T. J.; Longo, G.; Michel, Patrick (2001). "Probable asteroidal origin of the Tunguska Cosmic Body" (PDF). Astronomy & Astrophysics. 377 (3): 1081–1097. Bibcode:2001A&A...377.1081F. doi:10.1051/0004-6361:20011054. 9 October 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 1 September 2015.↑ Jenniskens, P (2019). "Tungu
ska eyewitness accounts, injuries and casualties". Icarus. 327: 4–18. Bibcode:2019Icar..327....4J. doi:10.1016/j.icarus.2019.01.001. S2CID 127618395.↑ Trayner, C (1994). "Perplexities of the Tunguska meteorite". The Observatory. 114: 227–231. Bibcode:1994Obs...114..227T.↑ Gritzner, C (1997). "Human Casualties in Impact Events". WGN. 25: 222. Bibcode:1997JIMO...25..222G.↑ Jay, Paul. "The Tunguska event". CBC News. 1 March 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 20 July 2017.↑ Coppins, Philip. "The Tunguska explosion: an unexpected loud bang and explosion". philipcoppins.com. 14 December 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 8 October 2017.↑ "Reported Deaths and Injuries from Meteorite Impact". delong.typepad.com. 24 February 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 8 October 2017.↑ Jenniskens, P (2019). "Tunguska eyewitness accounts, injuries and casualties". Icarus. 327: 4–18. Bibcode:2019Icar..327....4J. doi:1
0.1016/j.icarus.2019.01.001. S2CID 127618395.↑ Jenniskens, P (2019). "Tunguska eyewitness accounts, injuries and casualties". Icarus. 327: 4–18. Bibcode:2019Icar..327....4J. doi:10.1016/j.icarus.2019.01.001. S2CID 127618395.↑ de Pater, Imke; Lissauer, Jack (2001). Planetary Sciences. Cambridge University Press. ISBN 0521482194.↑ Jenniskens, P (2019). "Tunguska eyewitness accounts, injuries and casualties". Icarus. 327: 4–18. Bibcode:2019Icar..327....4J. doi:10.1016/j.icarus.2019.01.001. S2CID 127618395.↑ Nemiroff, R.; Bonnell, J., eds. (14 November 2007). "Tunguska: The Largest Recent Impact Event". Astronomy Picture of the Day. NASA. සම්ප්‍රවේශය 12 September 2011.↑ Longo, Giuseppe (2007). "18: The Tunguska event" (PDF). In Bobrowsky, Peter T.; Rickman, Hans (eds.). Comet/Asteroid Impacts and Human Society, An Interdisciplinary Approach. Berlin; Heidelberg; New York: Springer-Verlag. pp. 303–330. Bibcode:2007caih.book.....B. ISBN 978-3-540-32709-7. 14 October 2013 දින මුල් පි
ටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ Jenniskens, P (2019). "Tunguska eyewitness accounts, injuries and casualties". Icarus. 327: 4–18. Bibcode:2019Icar..327....4J. doi:10.1016/j.icarus.2019.01.001. S2CID 127618395.↑ Whipple, F. J. W. (1934). "On Phenomena related to the great Siberian meteor". Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society. 60 (257): 505–522. Bibcode:1934QJRMS..60..505W. doi:10.1002/qj.49706025709. ISSN 0035-9009.↑ Traynor, Chris (1997). "The Tunguska Event". Journal of the British Astronomical Association. 107 (3).↑ Whipple, F. J. W. (1934). "On Phenomena related to the great Siberian meteor". Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society. 60 (257): 505–522. Bibcode:1934QJRMS..60..505W. doi:10.1002/qj.49706025709. ISSN 0035-9009.↑ Cornell University (24 June 2009).  Space Shuttle Science Shows How 1908 Tunguska Explosion Was Caused By A Comet. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 21 අප්‍රේල් 2018 at the Wayback Machine↑ Kelley, M. C.; Seyler, C. E.; Larsen, M.
F. (2009). "Two-dimensional Turbulence, Space Shuttle Plume Transport in the Thermosphere, and a Possible Relation to the Great Siberian Impact Event". Geophys. Res. Lett. 36 (14): L14103. Bibcode:2009GeoRL..3614103K. doi:10.1029/2009GL038362.↑ Turco, R.P.; et., al. (April 1982). "An Analysis of the Physical, Chemical, Optical and Historical Impacts of the 1908 Tunguska Meteor Fall". Icarus. 50 (1): 1–52. Bibcode:1982Icar...50....1T. doi:10.1016/0019-1035(82)90096-3.↑ N. V. Vasiliev, A. F. Kovalevsky, S. A. Razin, L. E. Epiktetova (1981). Eyewitness accounts of Tunguska (Crash). සංරක්ෂණය කළ පිටපත 30 සැප්තැම්බර් 2007 at the Wayback Machine, Section 6, Item 4↑ Vasiliev, Section 5↑ Vasiliev, Section 1, Item 2↑ Gregorian calendar: 30 June↑ Vasiliev, Section 1, Item 3↑ Vasiliev, Section 1, Item 5↑ "The Tunguska Impact – 100 Years Later". NASA Science. 16 May 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 January 2019.↑ "This Month in Physics History". Amer
ican Physical Society. June 2018. 8 March 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 22 December 2018.↑ "This Month in Physics History". American Physical Society. June 2018. 8 March 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 22 December 2018.↑ Boyarkina, A. P., Demin, D. V., Zotkin, I. T., Fast, W. G. "Estimation of the blast wave of the Tunguska meteorite from the forest destruction". Meteoritika, Vol. 24, 1964, pp. 112–128 (in Russian).↑ "external image from Meteoritika article". 4 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 September 2022.↑ Longo G. "The 1938 aerophotosurvey". 26 February 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 8 October 2017.↑ See: Bronshten (2000), p. 56.↑ See: Bronshten (2000), p. 56.↑ Rubtsov (2009), p. 59.↑ Florenskiy, K P (1963). "Preliminary results from the 1961 combined Tunguska meteorite expedition". Meteoritica. 23. 20 July 2008 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් ස
ංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 26 June 2007.↑ Kolesnikov et al. "Finding of probable Tunguska Cosmic Body material: isotopic anomalies of carbon and hydrogen in peat", Planetary and Space Science, Volume 47, Issues 6–7, 1 June 1999, pp. 905–916.↑ Kolesnikov et al. "Finding of probable Tunguska Cosmic Body material: isotopic anomalies of carbon and hydrogen in peat", Planetary and Space Science, Volume 47, Issues 6–7, 1 June 1999, pp. 905–916.↑ Hou et al. "Discovery of iridium and other element anomalies near the 1908 Tunguska explosion site", Planetary and Space Science, Volume 46, Issues 2–3, February–March 1998, pp. 179–188.↑ Kolesnikov et al. "Isotopic anomaly in peat nitrogen is a probable trace of acid rains caused by 1908 Tunguska bolide", Planetary and Space Science, Volume 46, Issues 2–3, February–March 1998, pp. 163–167.↑ Longo, Giuseppe (2007). "18: The Tunguska event" (PDF). In Bobrowsky, Peter T.; Rickman, Hans (eds.). Comet/Asteroid Impacts and Human Society, An Inte
rdisciplinary Approach. Berlin; Heidelberg; New York: Springer-Verlag. pp. 303–330. Bibcode:2007caih.book.....B. ISBN 978-3-540-32709-7. 14 October 2013 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ Anfinogenov, John; et al. (15 November 2014). "John's Stone: A possible fragment of the 1908 Tunguska meteorite". Icarus. 245: 139–147. Bibcode:2014Icar..243..139A. doi:10.1016/j.icarus.2014.09.006. S2CID 118541956.↑ Anfinogenova, Yana; Anfinogenov, John; Polonia, Alina; Gasperini, Luca; Franchi, Fulvio; Rocco, Tommaso Di; Breger, Dee; Bonatti, Enrico (5 September 2015). "Origin of John's Stone: A quartzitic boulder from the site of the 1908 Tunguska (Siberia) explosion". Icarus. 258: 297–308. Bibcode:2015Icar..258..297B. doi:10.1016/j.icarus.2015.06.018. ISSN 0019-1035. 30 July 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 25 June 2019.↑ Peplow, Mark (10 June 2013). "Rock samples suggest meteor caused Tunguska blast". Nature. 26 May 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සං
රක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 June 2013.↑ Kvasnytsya, Victor; R. Wirth; L. Dobrzhinetskaya; J. Matzel; B. Jacobsen; I. Hutcheon; R. Tappero; M. Kovalyukh (2013). "New evidence of meteoritic origin of the Tunguska cosmic body". Planet. Space Sci. 84: 131–140. Bibcode:2013P&SS...84..131K. doi:10.1016/j.pss.2013.05.003. 4 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 January 2019.↑ Shoemaker, Eugene (1983). "Asteroid and Comet Bombardment of the Earth". Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 11 (1): 461–494. Bibcode:1983AREPS..11..461S. doi:10.1146/annurev.ea.11.050183.002333.↑ "Sandia supercomputers offer new explanation of Tunguska disaster". Sandia National Laboratories. 17 December 2007. 19 February 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 22 December 2007.↑ Shoemaker, Eugene (1983). "Asteroid and Comet Bombardment of the Earth". Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 11 (1): 461–494. Bibcode:1983AREPS..11..461S. doi:10.11
46/annurev.ea.11.050183.002333.↑ "Sandia supercomputers offer new explanation of Tunguska disaster". Sandia National Laboratories. 17 December 2007. 19 February 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 22 December 2007.↑ Verma (2005), p 1.↑ Wheeler, Lorien F.; Mathias, Donovan L. (2019). "Probabilistic assessment of Tunguska-scale asteroid impacts". Icarus. 327: 83–96. Bibcode:2019Icar..327...83W. doi:10.1016/j.icarus.2018.12.017.↑ Borovička, Jiří; Spurný, Pavel; Brown, Peter; Wiegert, Paul; Kalenda, Pavel; Clark, David; Shrbený, Lukáš (2013). "The trajectory, structure and origin of the Chelyabinsk asteroidal impactor". Nature. 503 (7475): 235–237. Bibcode:2013Natur.503..235B. doi:10.1038/nature12671. PMID 24196708. S2CID 4399008.↑ Shoemaker, Eugene (1983). "Asteroid and Comet Bombardment of the Earth". Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 11 (1): 461–494. Bibcode:1983AREPS..11..461S. doi:10.1146/annurev.ea.11.050183.002333.↑ Wiley, John P. Jr. (J
anuary 1995). "Phenomena, Comment & Notes". Smithsonian. 10 September 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.↑ Brown, P.; Spalding, R.E.; ReVelle, D.O.; et al. (21 November 2002). "The flux of small near-Earth objects colliding with the Earth" (PDF). Nature. 420 (6913): 294–296. Bibcode:2002Natur.420..294B. doi:10.1038/nature01238. PMID 12447433. S2CID 4380864. 13 January 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 13 January 2019.↑ Brown, P.; Spalding, R.E.; ReVelle, D.O.; et al. (21 November 2002). "The flux of small near-Earth objects colliding with the Earth" (PDF). Nature. 420 (6913): 294–296. Bibcode:2002Natur.420..294B. doi:10.1038/nature01238. PMID 12447433. S2CID 4380864. 13 January 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 13 January 2019.↑ Borovička, Jiří; Spurný, Pavel; Brown, Peter; Wiegert, Paul; Kalenda, Pavel; Clark, David; Shrbený, Lukáš (2013). "The trajectory, structure and origin of the Chelyabinsk aster
oidal impactor". Nature. 503 (7475): 235–237. Bibcode:2013Natur.503..235B. doi:10.1038/nature12671. PMID 24196708. S2CID 4399008.↑ Khrennikov, Daniil E.; Titov, Andrei K.; Ershov, Alexander E.; Pariev, Vladimir I.; Karpov, Sergei V. (21 March 2020). "On the possibility of through passage of asteroid bodies across the Earth's atmosphere". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 493 (1): 1344–1351. arXiv:2009.14234. Bibcode:2020MNRAS.493.1344K. doi:10.1093/mnras/staa329. ISSN 0035-8711. 17 November 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 7 May 2020.↑ "Most Explosive Meteor Impact: 1908 Tunguska Explosion Caused by Iron Asteroid That Entered Earth Then Bounced Back to Space". Science Times. 6 May 2020. 7 May 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 7 May 2020.↑ "World's largest 'explosion' could have been caused by iron asteroid entering and leaving atmosphere". siberiantimes.com. 7 May 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිට