LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ි ඝනතාවයෙන් අඩු ද්‍රව්‍ය මහද්වීපික තැටිවල අඩංගු ‍වේ. සුලබත්‍වයෙන් අඩු 'බසාල්ට්' ඝන ගිනිකඳු ගල් පර්‍වතයකි. මඩ එක්කාසුවී එකට තද වීමෙන් 'සෙඩිමෙන්ටිරි' පර්‍වත සෑදී ඇත. මහද්වීපික පිටිතල වලින් 75% ම සෙඩිමෙන්ටිරි පර්‍වත වලින් ආවරණය වී ඇති නමුදු ඒවා භූ පටලයෙන් 5% පමණ සෑදේ. පොළවෙහි හමු වී ඇති තුන්වැනි පර්‍වත ද්‍රව්‍ය මෙටාමෝෆික් පර්‍වතය. අධික පීඩනය හා අධික උෂ්ණය යන දෙකම හේතුකරගෙන සැකසුණු ගල් වර්‍ගයකින් මෙම පර්වත නිර්මාණය වී ඇත. පෘථිවියේ මතුපිට වඩා බහුල ඇති සිලිකොට් ඛනිජ වල තිරිමාණ, පෙල්ස්පාර්,ඇම්fපිබෝල්, මයිකා(තලාතු මිනිරන්), පයිරෝසින් සහ ඔලිවීන්(මැග්නීසියම් හා යකඩ අඩංගු ඛනිජ විශේෂයක්)ය. පොදු කාබනේට් ඛනිජ ඇතුලත් වන්නේ කැලසයිට් (හුණු ගල්වල තිබේ) ඇගෙනයිට් සහ ‍ඩොලමයිට්වලය.පෘථිවියේ පිටස්තරම තට්ටුව පෙඩොස්ෆියර් වන අතර එය සෑදි ඇත්තේ පස්වලිනි. එය පස් සැකසීමේ ක්‍රියාවලියට යටත් වේ. එය පැවත එනුයේ ශිලාගෝලය, වායුගෝලය, ජලගෝලය සහ ජෛව ගෝලය ඇතුලතය. දැනට ගොඩබිමෙන් වගා කල හැකි බිම් ප්‍රමාණය 13.31% කි. එහි උපකාරක ස්ථිර ඵලදාව 4.71% වේ. පෘථි‍වියේ ගොඩබිම මත්තෙන් 40% ආසන්න භූමි ප්‍රමාණයක් තණ බිම් සඳහා වෙන්වී ඇත. එමෙන
්ම ඇස්තමේන්තු ගත 1.3 x 107 කි.මි. පළදා බිම් සහ 3.4 x 107 කි.මි. ප්‍රමාණයක් තණ බිම් ද වේ.පෘථිවි පිටිතලයේ හිස්ටොග්‍රැම් නැග්ම ඉතා කිට්ටු වශයෙන් පෘථිවි පිටිතලයේ 71% ක් ජලයෙන් යටවී ඇත.පෘථිවි පිටිතලයේ ගොඩබිම් නැග්ම මළ මුහුදේ මීටර් 418 සිට මවුන්ට් එවරස්ට් මුදුන තෙක් වර්ෂ 2005 දී ඇස්තමේන්තු ගත උපරිම උස මිටර් 8848 කි. මුහුදු මට්ටමින් උස අඩුම උස වනුයේ මීටර් 686 කි.පෘථිවියේ අභ්‍යන්තරයමහ පොළොව මතුපිට සිට මැදට කිලෝමීටර් හය දහසකට වැඩි දුරක් දක්වා තියෙන්නේ පාෂාණ. ඒ කියන්නේ දළවශයෙන්, ඉන්දියාවේ නව දිල්ලි නුවර ඉඳන් පැරීසියට තියෙන දුරට සමාන දුරක්. ඇතුළටම වෙන්න පෘථිවියේ අභ්‍යන්තර හරයේදී මේ ලෝහ බහුල පාෂාණ ඉහළින් එන ඉතා අධික පීඩනය හෙවත් තෙරපුම හේතුවෙන් ඝන යකඩ ලෙස කැටි ගැසී තිබෙනවා දැක ගන්න පුළුවන්. අභ්‍යන්තරයට යා ගන්න හැකියාවක් තියෙනවා නම් දිගින් මීටර සිය ගණනක් වෙන තනි තනි යකඩ ස්ඵටික එහි දැක ගන්නත් හැකිවේවි.අභ්‍යන්තර හරයේ සිට පිටතට එද්දී පීඩනය අඩු බව දැනුණත්, උෂ්ණත්වය නම් තවමත් සූර්යයාගේ මතුපිට උෂ්ණත්වයට වඩා වැඩියි. ඝන යකඩ දැන් ද්‍රව (දියර) යකඩ ලෙස ගලායමින් පවතිනවා. පෘථිවියේ බාහිර හරය ලෙස
හඳුන්වන මෙම කැළැඹුණු යකඩ සාගරයේ  භ්රමණය නිසා තමයි පෘථිවියේ චුම්භක කේෂ්ත්රය උත්පාදනයවෙන්නේත්, ඒ වගේම පෘථවියේ මතුපිට කොටස්වල චලනය සිදුවෙන්නේත්.කහ මදය අර්ධ වශයෙන්  ඝනවූ  තම්බාපු බිත්තරයක් සිතට නගාගන්න. කලින් සඳහන් කළ ද්‍රවමය බාහිර හරය ඒ දියාරු කහ මද කොටස වාගෙයි. ඒ චිත්ත රූපය සිත තබාගෙන සලකා බලද්දී, තම්බාපු බිත්තරයේ  සුදු පැහැ කොටසින් සංකේතවත් වෙන්නේ බාහිර හරය වට කොටගත් මහත දෙහෙත, සැහැල්ලූ පාෂාණමය කොටසයි. මෙ තමයි පෘථිවියේ ප්රාවරණය. ගැඹුරින් පිහිටි මෙහි උෂ්ණත්වය  ප‍්‍රවාරණ පාෂාණය පහසුවෙන් උණුවීමට තරම් ප්රමාණවත්. එහෙත් අධිකතර  පීඩනය නිසා එය ඝනව, අඩුතරමින් උණුසුම් ක්ලේ හෙවත් ඇඹුම් මැටි (ප්ලැස්ටිසන්) තරමේ ඝන මට්ටමකින් තබා ගන්නට සමත්වෙනවා.ප්රාවරණයට පිටතින් ඇත්තේ සංසන්දනාත්මකව තුනී ස්තරයක් වන පෘථිවියේ කබොලයි. මේ කට්ට හෙවත් කබොලෙහි ඝනකම කිලෝමීටර කිහිපයක් පමණයි.  එහි ඝනකම අඩුම සාගර පත්ලේදී. වැඩිම කඳුවලදීයි. මහද්වීප පිහිටි ප්රදේශ මහද්වීප කබොල ලෙසත් සාගර පිහිටි ප්රදේශ සාගරික කබොල ලෙසත් හඳුන්වනවා. තම්බාපු බිත්තර උදාහරණය නැවත ගත්තොත් මෙය සමාන වෙන්නේ බිත්තර කටුවටයි. කෙසේ හෝ මේ කබොල්ලේදී තමයි අවසානයේ
පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය සෙන්ටිගේ‍රඞ් අංශක සියයටත් (100°C>)වඩා අඩු මට්ටමකට පහත වැටෙන්නේ. පෘථිවිය අභ්‍යන්තරයෙන් එන අධිකතර උෂ්ණ ප‍්‍රවාහය සිසිල් කබොලෙහි ගැටී සීතලවී අපසු අභ්‍යන්තරයට ගමන් කරනවා. සංවහනය ලෙස හඳුන්වන මෙම ක‍්‍රියාවලිය නිරතුරුව සිදුවීම නිසා කබොල කැබැලි වෙනවෙලයි තියෙන්නේ. මේවාට කියන්නේ භූ තැටි කියලයි. මහද්වීපික තැටි හා සාගරික තැටි යනුවෙන් භූ තැටි දෙකොට්ඨාශයක් දැක්වෙනවා.මේ භූ තැටි කැඩී පළුදුවන තැන්වලින් පෘථිවි අභ්‍යන්තරයේ පීඩනය මුදා හැරෙන නිසා, කබොල එක්කම පහතින් තිබෙන ප‍්‍රවාරණයේ ක්ලේ ස්වරූපයේ ද්‍රව්‍ය (බිත්තර සුදුමදය) ක්ෂණිකව උණුවී කබොල පළුදුවූ තැනින් නිකුත්වී උඩට ඇදෙනවා. එය පොළොව මතුපිටින් පුපුරා විදාරණයවෙන්නේ (පිටවන්නේ) යමහල් (ගිනි කඳු) ලාවා (ලෝ දිය) හැටියටයි. ගිනි කඳු වඩාත් පහසුවෙන් පැළී පුපුරන්නේ සාගර පතුලෙන්. පෘථිවි කබොලේ වඩාත්ම තුනීයට ඇත්තේ සාගර පතුල වීම ඊට හේතුවයි. මේ පළුදු සිසිල් වීමෙන් අලූත් කබොල බිහිවෙනවා.බරෙන් වැඩි මහද්වීපික තැටියක් හා සාගරික තැටියක් එකට ගැටුණු විට, සාගරික තැටියට උඩින් මහද්වීපික තැටිය ගමන් කිරීම නිසා තැටි දෙක අතර දාරය ගිලා බසිනවා.එසේ ගිලා බසින තැන් වල ආග
ාධ හටගන්නවා.භූකාරක තැටිපෘථිවියේ ප්‍රධාන භූකාරක තැටිභූකාරක තැටි වාදයට අනුව පෘථිවියේ පිටතම කොටස තැනී ඇත්තේ ස්ථර දෙකකිනි. ශිලාගෝලය තැනී ඇත්තේ ‍කබොල්ලෙන් සහ ඝනීභවනය වු ප්රාවරණයෙහි ඉහළ කොටසෙනි. ශී‍ලාගෝලයට පහළින් ඇති අධෝගෝලය සෑදී ඇත්තේ ඉහළ ප්රාවරණයේ ඇතුල් කොටසිනි. අධෝ‍ගෝලය සුපිරි තාපන ද්‍රව්‍යයක් මෙන් අර්ධ ද්‍රවීය ප්ලාස්ටික් වැනි තත්වයක පවතී.ශීලාගෝලය අධෝ ගෝලය මත පාවෙමින් පවතින අතර එය භූකාරක තල වශයෙන් කොටස් වලට බෙදේ. මෙම තල දැඩි වන අතර එකිනෙකට සාපේක්ෂව විවිධ කාල සීමාවන්වලදී තුන් ආකාරයකින් චලනය වේ. ඒවා නම් අභීසාරී, අපසාරී හා පරිණාමන වේ. අවසානයට සඳහන් කළ ආකාරයට තල එකිනෙක හා චලනය වීමෙන් තිරස් විභේදන දෝෂය නැමැති තත්වය ඇතිවේ. භුමිකම්පා, ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරිත්වය, කඳු සෑදීම හා සාගර අඟල් ඇතිවීම මෙම තල සීමා ඔස්සේ සිදු විය හැක.ප්‍රධාන තල වන්නේ,තල නාමයවර්ග ප්‍රදේශය(106km²)ආවරණය කරන ප්‍රදේශයඅප්‍රිකානු තැටිය78.0අප්‍රිකාවඇන්ටාර්ටික් තැටිය60.9ඇන්ටාර්ටිකාවඔස්ට්‍රේලියානු තැටිය47.2ඔස්ට්‍රේලියාවයුරේඩියානු තැටිය67.8ආසියාව හා යුරෝපයඋතුරු ඇමරිකානු තැ‍ටිය75.9
උතුරු ඇමරිකාව හා ඊසාන දිග සයිබීරියාවකුඩා තල අතර ඉන්දියානු, අරාබි, කැරිබියන්, දකුණු ඇමරිකාවේ බටහිර වෙරලාශ්‍රිත නැස්කා (Nazca) හා දකුණු අත්ලාන්තික් සාගරයේ පිහිටි ස්කෝටියා(scotia) තලය ප්‍රධාන වේ. වසර මිලියන 50-55 අතර කාලයකදී ඔස්ට්‍රේලියානු හා ඉන්දියානු තල එකිනෙක සම්බන්ධ විය. වඩාත්ම වේගයෙන් චලනය වන්නේ සාගර තල වන අතර Cocos තලය වර්ෂයකට 75 mm වේගයෙන්ද, පැසිෆික් තලය වර්ෂයකට 52-69 mm ප්‍රමාණයකින්ද චලනය වේ. අනෙක් අන්තය සලකා බැලුව විට යුරේසියානු තලය අවම වේගයකින් චලනය වන තලය වන අතර එය වර්ෂයකට 21mm කින් චලනය වේ.පෘථිවි වායුගෝලයපෘථිවිය වටා ඇති වායු තට්ටුවපෘථිවි වායුගෝලය යනු පොළොව වටා ඇති වායු තට්ටුවයි.. එය පෘථිවි ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය නිසා පෘථිවිය ආසන්නයේ රැදී තිබේ. එහි 78.08% නයිට්‍රජන්ද, 20.95% ඔක්සිජන් ද, 0.93% ආගන් ද, 0.038% කාබන්ඩයොක්සයිඩ්ද,අනෙක් වායූන් අංශු මාත්‍ර වශයෙන්ද, වෙනස් වන ප්‍රමාණයකින් (1% පමණ) ජල වාෂ්ප ද අඩංගු වේ. මේ වායු මිශ්‍රණයට වාතය යැයි කියනු ලැබේ. මේ වායුගෝල‍ය පෘථිවියේ ජිවින් ආරක්ෂා කරනුයේ සූර්ය කිරණවල අඩංගු පාරජම්බුල වැනි අහිතකර කිරණ උරා ගැනීමෙන් හා දිවා රෑ අධික
උෂ්ණත්වය අඩු කිරීමෙන් ය. වායු‍ගෝලයත්, පිටසක්වළත් අතර ස්ථිර මායිමක් නොමැත. එය සෙමින් සෙමින් තුනී වි අවකාශයට නැතිවී යයි. වායුගෝලයෙන් ¾ ඇත්තේ ග්‍රහ ‍ලෝකයේ මතුපිට සිට කි.මී. 11 ඇතුලත වේ. එක්සත් ජනපදයේ සිට කි.මී. 80.5 (සැ.50) පමණ උසකින් ගමන් කරන මිනිසුන් ගගනගාමීන් ලෙස නම් කෙරේ. කි.මී. 120 (සැ.75 ක් හෝ අඩි 400,000) සීමාවට නැවත ඇතුල් වීමේදී දී වායුගෝලයේ ප්‍රතිඵල පෙනේ. පොළවේ සිට කි.මී. 100 ක් පමණ උසකදී (සැ.62, හෝ අඩි 328,000) පිහිටි කර්මාන් රේඛාව වායුගෝලයේ හා පිටසක්වල අතර සීමාව සේ සැලකේ.An idealised view of three large circulation cells.පීඩනය හා ඝනත්වයමුහුදු මට්ටමේ සාමාන්‍ය වායුගෝලීය පීඩනය කිලෝ පැස්කල් 101.3 (14.7px ) වේ. මුළු වායුගෝලීය ස්කන්ධය කි.ග්‍රෑ. 5.136 x 108 පමණි. පීඩනය මනිනු ලබන ස්ථානයට ඉහළින් වාතයේ මුළු බර වායු භාර ප්‍රමාණයේ සෘජු ප්‍රතිඵලයකි. මෙයින් අදහස් කෙරෙන්නේ වායු පීඩනය, පිහිටීම හා වේලාව අනුව වෙනස් වන බවයි. මක්නිසාද යත් පොළොවට ඉහලින් ඇති වාතයේ බර ප්‍රමාණය, පිහිටීම හා රත්වීම සමඟ වෙනස්වේ. උස සමඟ වායුගෝලීය පීඩනයද අඩු වේ. එනම් 5.6 km (අඩි 18000) දී, 50% පමණ වායු ප
්‍රමාණය අඩුම කි.මී. 5.6 ඇතුළතය.පොළොව මට්ටමෙන් ඉහළට යන,සෑම කි.මී. 5.6 ක දී ම වායුගෝලීය පීඩනය ආසන්න වශයෙන් හරි අඩකින් අඩුවේ.කෙසේ වෙතත් වායුගෝලීය තීරුවේ උෂ්ණත්වය දිගටම වෙනස් වීම නිසාත්, විශාල උස් ප්‍රමාණයක දී ගුරුත්වාකර්ෂණය අඩු වීමට පටන් ගැනීමත්, තනි සමිකරණයක් වායු පීඩනයේ සියලු තැන් නොසෑදෙන නිසාත් ය .(ඉහත දී ඇති සමීකරණයේ අඩු වී යන තට්ටු 7 ක් සෑදේ)එක්ස්සොස්ෆියර් හිදී වූවද වායුගෝලය දැනටත් පවතී. (දැකිය හැකි පරිදි උදා : වශයෙන් සැටලයිට්වල වායුව ඇඳ ගැනීමේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් දැකිය හැකිය)ඉහත සඳහන් තොරතුරු ‍මත එක පීඩනය සමීකරණය වායුවේ ඝනකම ඇස්තමේන්තු කිරීම සඳහා කෙලින්ම යොදා ගත ‍හැක. කෙසේ වෙතත් පහත සඳහන් ප්‍රකාශිත දත්ත බලා ගැනීම සඳහා දී ඇත.·	විශාල වායු‍ගෝල‍යේ 50% කි.මි. 5.6 උසට වඩා පහත්ය.·	විශාල වායුගෝලයේ 90% කි.මි. 16 උසට වඩා පහත් ය. වානිජමය අහස් යානාවලට පොදු උස. කි.මි . 10 ක් පමණ වේ.·	විශාලත්වයෙන් 99.9999% වන උස කි.මි. 100 අඩුය. එම නිසා වායුගෝලයේ වැඩි හරියක්ම 99.9997% කි.මි. 100 අඩුය. ඝනත්වය මෙයට වඩා වැඩි ප්‍රදේශයක් වුවද අරුණාලෝකය හා වායු‍ගෝලීය ශක්තිය තිබේ.පෘථිවියේ විකිරණ සමතුලිතතාව[සංස්
කරණය]පෘථිවියේ විකිරණ සමතුලිතතාව යනු පොළවට ළගා වන හා පොළවෙන් බැහැර වන තාප කිරණ වල සමතුලිතභාවයයි.     පොළවට පතිත වන කිරණ ලඝු තරංගය වේ. (Short wave) ඒ අනුව පහත ඇති සමීකරණය ලඝු තරංග සමතුලිතය (Q2) වේ. 	Qs	=	G - R = D + H - R හෝ ප්‍රභානුපාතය (Albedo) = G (1-a)G	=	පොළොවේ විකිරණD	=	සෘජු කිරණH	=	විසිරණ කිරණR	=	පොළොවෙන් නැවත කිරණ ආපසු හැරීමa	=	ප්‍රහානුපාතයපෘථිවි තලයත් වායුගෝලයත් තාප කිරණ මුදා හරි. මේ නිසා සුර්ය කිරණ සමග උපපරිපතනය (Overlap) සිදු වේ. මේවා දිගු තරංග වේ (q1)	Q1	=	AE = AO - AGAE	=	ඵලදායි කිරණAO	=	පොළෝ පෘෂ්ඨයේ සිට එන කිරණAG	=	හරිතාගාර ආචරණයඉහත දැක්වෙන සමිකරණ දෙක යොදා මුළු ශක්තීන් ප්‍රමාණය මැනිය හැකිය.Qt = Qs - Q1 = G - R- AE           මෙහි ඇති අපහසු කාර්යය නම් විකිරණ සමතුලිතතාව කෙරෙහි බලපාන අභ්‍යන්තර හා පිටත සාධක ද සැලකිල්ලට ගෙන නිවැරදි පිළිතුර ලබා ගැනීමයි. අභ්‍යන්තර සාධක වන්නේ යමහල්, ජෛව විද්‍යාත්මක ක්‍රියා හා මානව ක්‍රියාකාරකම්ය.පිටත සාධක වන්නේ හිරු කිරණයි. හිරුගේ සාමාන්‍ය විකිරණ නිෂ්පාදනය සඳහා 25% වැය වී ඇති බව සොයාගෙන ඇත.අභ්‍යන්තර හා පිටත සාධක තුළ සහ සම්බන්ධත
ාවයක් තිබේ. හිරු කිරණ වැඩි වු විට සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය ඉහළ ගොස් ජලය දරා ගැනීමේ හැකියාව වැඩි වේ. මේ මඟින් වලාකුළු ඇති වේ. මේ නිසා ප්‍රභානුපාතය වැඩිවේ.මෙය සංකීර්ණ වන්නේ ඉහත ශාඛා නිසාය.මේ නිසා මේ සංකල්පය ඉතා වැදගත් වේ.vteමහ පොළොව (Earth)මහාද්වීපඅප්‍රිකාවඇන්ටාක්ටිකාවආසියාවඕස්ට්‍රේලියාවයුරෝපයඋතුරු ඇමරිකාවදකුණු ඇමරිකාවසාගරආක්ටික් සාගරයඅත්ලාන්තික් සාගරයඉන්දියානු සාගරයශාන්තිකර සාගරයදකුණු සාගරයභූගර්භවිද්‍යාවපෘථිවියේ වයසභූගර්භවිද්‍යාවපෘථිවි විද්‍යාවඛාදනයExtremes on Earthඅනාගතයභූවිද්‍යාත්මක ඉතිහාසයභූ කාල සටහනGeologic recordභූ භෞතික විද්‍යාවගුරුත්වයපෘථිවියේ ඉතිහාසයචුම්භක ක්ෂේත්‍රයභූ තැටිව්‍යූහයවායුගෝලයපෘථිවියේ වායුගෝලයදේශගුණයගෝලීය තාපනයකාලගුණයපරිසරයBiomeජෛව ගෝලයපරිසර විද්‍යාවපරිසර පද්ධතිපරිසරය කෙරෙහි මානව බලපෑමජීවයේ පරිණාමීය ඉතිහාසයස්වභාව ධර්මයසිතියම් විද්‍යාවඩිජිටල් සිතියම්කරණයචන්ද්‍රිකා ඡ‍ායාරෑපඅතථ්‍ය ගෝලලෝක සිතියම්සංස්කෘතිය සහ සමාජයස්වාධීන රාජ්‍යයන් ලැයිස්තුවසංස්කෘතිය තුලපෘථිවි දිනයලෝක ආර්ථිකයEtymologyලෝක ඉතිහාසයවේලා කලාපලෝකයග්‍රහලෝක විද්‍
යාවපෘථිවියේ කක්ෂයසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ පරිණාමයභූමිෂ්ඨ ග්‍රහලෝකවල භූගර්භවිද්‍යාවවිශ්වය තුල පෘථිවියේ පිහිටීමචන්ද්‍රයාසෞරග්‍රහ මණ්ඩලය Book ප්‍රවර්ගය Outline of Earth පෘථිවි විද්‍යා ද්වාරය සෞරග්‍රහ මණ්ඩල ද්වාරයvteසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයසූර්යයාබුධසිකුරුපෘථිවියඅඟහරුසෙරස්බ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයු‍රේනස්නෙප්චූන්ප්ලූටෝහවුමේයාමාකේමාකේඑරිස්ග්‍රහලෝකභූමිෂ්ඨ ග්‍රහලෝකබුධසිකුරුපෘථිවියඅඟහරුයෝධ ග්‍රහලෝකබ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයු‍රේනස්නෙප්චූන්වාමන ග්‍රහලෝකසෙරස්ප්ලූටෝහවුමේයාමාකේමාකේඑරිස්වළලුබ්‍රහස්පතිසෙනසුරු (රියා)චරික්ලෝකයිරන්යුරේනස්නෙප්චූන්හවුමේයානුචන්ද්‍රයෝභූමිෂ්ඨචන්ද්‍රයාවෙනත් පෘථිවි ආසන්න වස්තූන්අඟහරුගේෆෝබෝස්ඩෙයිමෝස්බ්‍රහස්පතිගේගැනිමේඩ්කැලිස්ටෝඅයෝයුරෝපාසියල්ල 79සෙනසුරුගේටයිටන්රියාඅයැපුටුස්ඩියෝන්ටෙතිස්එන්සිලේඩස්මීමාස්හයිපීරියන්ෆීබීසියල්ල 62යුරේනස්ගේටයිටේනියාඔබෙරන්අම්බ්‍රියල්ඒරියල්මිරන්ඩාසියල්ල 27නෙප්චූන්ගේට්‍රයිටන්ප්‍රෝටියස්නේරෙයිඩ්සියල්ල 14ප්ලුටෝගේකෙරන් නික්ස්හයිඩ්‍රාකර්බරෝස්ස්ටික්ස්හවුමේයා ගේහීයාකානමාකාමාකේමාකේ ගේS/2015 (136472
) 1එරිස් ගේඩිස්නොමියාExploration  (outline)සොයාගැනීම්තාරකා විද්‍යාවකාලරේඛාවඅභ්‍යවකාශ ඒෂණියන්ලැයිස්තුවකාලරේඛාවමිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ ගමන්අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්තානයන්ලැයිස්තුවජනාවාසකරණයබුධසිකුරුචන්ද්‍රයාඅඟහරුසෙරස්ග්‍රහකකැනීම්ධූමකේතුබ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයුරේනස්නෙප්චූන්ප්ලූටෝගැඹුරු අභ්‍යවකාශයSmall SolarSystem bodiesPlanetesimalMeteoroidsMinor planetsmoonsCometsDamocloidsMercury-crossersVenus-crossersVenus trojansNear-Earth objectsEarth-crossersEarth trojansMars-crossersMars trojansAsteroid beltග්‍රහකසෙරස්PallasJunoVestafirst 1000familiesexceptionalKirkwood gapMain-belt cometsJupiter trojansJupiter-crossersCentaursSaturn-crossersUranus trojansUranus-crossersNeptune trojansCis-Neptunian objectsTrans-Neptunian objectsNeptune-crossersPlutoidsKuiper beltPlutinosCubewanosScattered discDetached objectsSednoidsHills cloudOort cloudHypotheticalobjectsVulcanVulcanoidsTheiaPhaetonPlanet VFifth giantPlanet XPlanet NineTycheNe
mesisSubsatellitesලැයිස්තුSolar System modelsSolar System objectsby sizeby discovery dateMinor planetsnamesGravitationally rounded objectsPossible dwarf planetsNatural satellitesCometsOutline of the Solar System ද්වාරසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයතාරකා විද්‍යාවEarth sciencesMarsJupiterUranusCosmologyසෞරග්‍රහ මණ්ඩලය → Local Interstellar Cloud → Local Bubble → Gould Belt → Orion Arm → ක්ෂීර පථය → Milky Way subgroup → Local Group → Virgo Supercluster → Laniakea Supercluster → Observable universe → විශ්වයEach arrow (→) may be read as "within" or "part of".ද්වාර: Biology Ecology Geography Solar System Weatherමහ පොළොව පිළිබඳව විකිපීඩියාවේ සොයුරු ව්‍යාපෘති තුළ:වික්ෂණරිය වෙතින් අර්ථ දැක්වීම්කොමන්ස් වෙතින් මාධ්‍යයවිකිපුවත් වෙතින් පුවත්විකිකියමන් වෙතින් කියමන්විකිමූලාශ්‍ර වෙතින් පෙළවිකිපොත් වෙතින් පෙළ පොත්විකිසරසවිය වෙතින් සම්පත්අධිකාරී පාලනය සාමාන්‍යISNIVIAFWorldCat (via VIAF)ජාතික පුස්තකාලSpainFrance (data)UkraineGermanyIsraelUnited StatesJapanCzech RepublicKoreaවෙනත
්FASTNARA2İslâm Ansiklopedisiමෙහි දැක්වෙනුයේ රග්බි ලීග් තරඟා වලියක ඡායාරූපයකි.ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ යනු අදාල ක්‍රීඩා තරග නැරඹීම සදහා ප්‍රේක්ෂකයන් හෙවත් නරඹන්නන් සහභාගි වීම මගින් ලාක්ෂණික වන ක්‍රීඩාවන් වෙයි. උදාහරණයක් ලෙස අයිස් හොකී, බාස්කට් බෝල්, බේස් බෝල් සහ පාපන්දු වැනි ක්‍රිඩාවන් ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩාවන් වන අතර දඩයමේ යෙදීම සහ දිය යට හොකී වැනි ක්‍රිඩාවන් ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩාවන්ට අයත් නොවෙයි. ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩාවන් වෘත්තිය හෝ ආධුනික මට්ටමින් ක්‍රියාත්මක විය හැක. ඒවා සහභාගිත්වය විශේෂ වන ක්‍රිඩා අතරින් වෙනස් වෙයි. ඒවැනි ක්‍රිඩාවන් සාමාන්‍යයෙන් විනෝදය සදහා තමන්ම නිරත වන ක්‍රිඩාවන් වෙයි. ගොල්ෆ් මෙම වර්ග දෙකෙන් ඕනෑම එකක් යටතේ වර්ගීකරණය කළ හැක. ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා සදහා ප්‍රේක්ෂකයන්ට තරඟය හෝ ඉසව්ව නැරඹිය හැකි ආකාරයේ ස්ථානයන් අවශ්‍ය වෙයි. තව ද  ප්‍රේක්ෂකයන්ට ක්‍රිඩා තරඟයක මාධ්‍ය විකාශයක් නැරඹීමෙන් හෝ එවැන්නකට සවන් දීමෙන් තරඟය පිළිබද තොරතුරු ලබාගත හැක. තව ද ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ වල ප්‍රතිඵලයන් විවිධ පුවත් වැඩ සටහන් වල සහ මුද්‍රිත මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ප්‍රකාශයට පත් වෙයි. තරඟයට ලකුණු තත්ත්වය සහ උච්ච අ
වස්ථාවන් හැරුණු විට මෙවන් වාර්තාවක අදාල තරගය පිළිබද විශ්ලේෂණයක් ද අන්තර්ගත විය හැක. ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ වල භාවිත වන යෙදුම්Birging (බර්ජින්): මෙනමින් හැදින්වෙනුයේ කිසියම් කණ්ඩායමකට සහය දක්වන ප්‍රේක්ෂකයෙකු “තම” කණ්ඩායමේ  සාර්ථකත්වය පිළිබද ඇති වන හැඟීම් මගින් තම ආත්ම අභිමානය ඉහළ නංවා ගැනීමයි.Corfing (කෝෆින්) : මේ නමින් හැදින්වෙනුයේ කිසියම් ක්‍රිඩා කණ්ඩායමක ප්‍රේක්ෂකයන් තම කණ්ඩායමේ පරාජය විදදරා ගන්නා ආකාරයයි.මෙහිදි යම් හෙයකින් තමා සහය දක්වන කණ්ඩායම ජයග්‍රහණය කළහොත් ප්‍රේක්ෂකයන් “අපි දින්නෙමු” යැයි ප්‍රකාශ කරන අතර තමුන් සහය දක්වන කණ්ඩායම පරාජයට පත් වු විට “ඒ කණ්ඩායම පැරදුනා” යැයි ප්‍රකාශ කරති.කණ්ඩායම් වලට බෙදීම : තමුන් සහ අනෙකුත් පුද්ගලයින් සහය දක්වන කණ්ඩායම අනුව වර්ගීකරණය කොට ගැනීමේ හැකියාවයි.මෙම ලිපිය ප්‍රධාන වශ‍යෙන් එක මූලාශ්‍රයක් මත පදනම්ව ඇත. මෙම ලිපිය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා තවත් අමතර මූලාශ්‍ර වෙත වන උපහරණ එක් කිරීමෙන් උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "ධාරා තුලාව" – news • පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (2011 පෙබරවාරි)"ඇම්පියර් තුලාව"  මෙතැනට යළියොමුවෙය
ි.  වෙනත් භාවිතා සඳහා, ඇම්පියර් තුලාව (බහුරුත්හරණය) බලන්න."කෙල්වින් තුලාව"  මෙතැනට යළියොමුවෙයි.  වෙනත් භාවිතා සඳහා, කෙල්වින් තුලාව (බහුරුත්හරණය) බලන්න.ධාරා තුලාවඇම්පියර් තුලාව හා කෙල්වින් තුලාව යන නම්වලින් ද හඳුන්වනු ලබන ධාරා තුලාව වනාහි ඉතා නිරවද්‍ය ලෙස විද්‍යුත් ධාරාවෙහි SI ඒකකය වන ඇම්පියරය මැනීම සඳහා වන විද්‍යුත් යාන්ත්‍රික ඇටවුම කි. එය කෙල්වින් සාමිවරයා විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දකි. මැනිය යුතු ධාරාව කම්බි දඟර දෙකක් හරහා ශ්‍රේණිගත ව යවන අතර, ඉන් එක් දඟරයක් සංවේදී තුලාවක බාහුවකට සම්බන්ධ කර ඇත. අනෙක් බාහුව සමතුලිත කිරීමට අවශ්‍ය වන බර ප්‍රමාණය ඇසුරෙන් ගම්බි දඟර දෙක අතර ඇති චුම්භක බලය මැනිය හැක. එමගින් දඟර තුළින් ගලා ගිය ධාරාව ගණනය කළ හැක. ධාරා තුලාවෙහි ඇති ප්‍රධාන දුර්වලතාවයක් වනුයේ ධාරාව ගණනය කිරීම සඳහා කම්බි දඟරවල විවිධ මිනුම් ද අවශ්‍ය වීමයි. එබැවින්, කම්බි දඟරවල ලබා ගන්නා මිනුම්වල නිරවද්‍යතාවය ත්, ඒවායේ යාන්ත්‍රික දෘඩභාවයත් මගින් ධාරා මිනුමෙහි නිරවද්‍යතාවය සීමා කෙරේ. මෙම දුෂ්කරතා මග හරිමින් නිර්මාණය කර ඇති වොට් තුලාව නම් උපකරණය දැන් ධාරා තුලාව වෙනුවට භාවිතා කෙරේ.භාවිතය[සංස්කරණය
]කෙල්වින් ගේ ධාරා තුලාවේ රූටනයපරිමාණය මත ඇති භාරයන්ගේ පිහිටුම්වල කියැවීම් මගින් දළ පාඨාංක ලබා ගැනීම සිදු කරනු ලබයි. එසේත් නැතහොත්, වඩාත් නිවැරදි පාඨාංක ලබා ගැනීම සඳහා පහත ක්‍රියා පටිපාටිය අනුගමනය කරනු ලබයි: ධාරා තුලාවෙහි භාරයන් සර්පණය වන තට්ටුවේ ඉහළ දාරය සමාන බෙදුම්වලට ක්‍රමාංකනය කොට ඇත. තට්ටුව මත භාරයේ පිහිටුම වඩාත් නිවැරදි ව නිශ්චය කිරීම සඳහා භාරයට තියුණු ලෝහ දිවතක් ද සම්බන්ධ කොට ඇත. දී ඇති භාරයක් සඳහා තුලාව සමතුලිතතාවයේ පවතින විට එතුළින් ගලා යන ධාරාව, එම භාරය නිසා ඇති වන යුග්මයේ විශාලත්වයෙහි වර්ගමූලයට සමානුපාතික වේ. මේ අනුව, තුලාව සමතුලිත පිහිටුමේ අැති විට ධාරා ප්‍රබලතාවය, යොදා ගත් භාරයේ විශාලත්වයෙහි වර්ගමූලයේ ත්, භාරය එහි ශුන්‍ය පිහිටුමේ සිට විස්ථාපනය වූ දුරෙහි වර්ගමූලයේ ත් ගුණිතයට සමානුපාතික වන බව කිව හැක. සෑම ධාරා තුලාවක් සමගම භාරයන් යුගලක් ද, වර්ගමූල වගු ද ලබා දේ. එමගින්, සර්පණය වන භාරයේ පිහිටුමට අනුරූප පාඨාංකවල වර්ගමූල අගයන් ඇසුරෙන් වගු භාවිත කර එක්වරම ධාරාවෙහි අගය ඇම්පියර්වලින් ලබා ගත හැක. සෑම ධාරා තුලිවක් ම නිර්මාණය කරනුයේ කිසියම් පාඨාංක පරාසයක් කියවිය හැකි වන පරිදි ය. එනම්
, සෙන්ටි-ඇම්පියර් තුලාවකින් සෙන්ටි-ඇම්පියර් 1 සිට 100 දක්වා ත්, ඩෙසි-ඇම්පියර් තුලාවකින් ඩෙසි-ඇම්පියර් 1 සිට 100 දක්වා ත්, ඇම්පියර් තුලාවකින් ඇම්පියර් 1 සිට 100 දක්වා ත් ආදී ලෙස ධාරා මැනිය හැක. පරිශීලන This article incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed (1911). එන්සයික්ලොපීඩියා බ්‍රිටැනිකා (11th ed.). Cambridge University Press. භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteබටහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශය ජූලි  1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි මැතිවරණ කොට්ඨාශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය නම් ලද්දේ  බස්නාහිර පළාතේ  කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ,  කොළඹ නගරය අනුව යමිනි . 1977 ජූලි හිදී මෙම දිස්ත්‍රික්කය තනන ලද්දේ දකුණු කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශය නැගෙනහිර කොළඹ සහ බටහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශයන් ලෙසින් බෙදා වෙන් කිරීමෙනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්   පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි .
එවිට පැවැති බොහෝ දුරට  ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ වූ කොට්ඨාශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ 22 ක් ඇති කරන ලදි.[1] සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු  පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  බටහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශය වෙනුවට  කොළඹ බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය තුල ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස බටහිර කොළඹ දිගටම පවතියි.1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු   අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:[2]අපේක්ෂකයාපක්ෂයසංකේතයඡන්ද සංඛ්‍යාව%ජූනියස් රිචඩ් ජයවර්ධනඅලියා21,70779.22%එම්. චන්ද්‍රලාල් සල්ගාදුඅත3,76913.75%එස්.ඩී. විජේසිංහයතුර1,8036.58%එච්. නවරත්න බණ්ඩාපුටුව700.26%කේ.ඒ. තාබෲසමනලයා530.19%වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව27,402100.00%ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද සංඛ්‍යාව107මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව27,509ලියාපදිංචි ඡන්දදායක සංඛ්‍යාව37,983ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය72.42%ආශ්‍රිත↑ "ද ඉලෙක්ටරල් සිස්ටම්". ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව.↑
"රිසල්ට් ඔෆ් පාර්ලිමෙන්ටරි ජෙනරල් ඉලෙක්ෂන් 1977" (PDF). මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව.vteශ්‍රී  ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාශ නැගෙනහිර පළාතඅම්පාර ·   මඩකලපුව ·   කල්කුඩා ·   කල්මුනෙයි ·   මුත්තූර් ·   නින්තවූර් ·   පද්දිරුප්පු ·   පොතුවිල් ·  සමන්තුරෙයි ·   සේරුවිල ·   ත්‍රිකුණාමලය උතුරු පළාත චාවකච්චේරි ·   යාපනය ·   කන්කසන්තුරෙයි ·   කයිට්ස් ·   කිලිනොච්චි ·   කෝපායි ·  මනිපෙයි ·  මන්නාරම ·   මුලතිව් ·   නල්ලූර් ·   පේදුරු තුඩුව ·   උඩුප්පිඩි ·   උඩුවිල් ·   වඩුක්කොඩෙයි ·   වවුනියාවබස්නාහිර පළාත අත්තනගල්ල ·   අවිස්සාවේල්ල ·   මැද කොළඹ ·   නැගෙනහිර කොළඹ ·   උතුරු කොළඹ ·   දකුණු කොළඹ ·   බටහිර කොළඹ ·  ගම්පහ ·  හොරණ  ·  ජාඇල ·  කළුතර ·  කැලණිය ·  කෝට්ටේ ·  මීරිගම ·  මොරටුව ·  මීගමුව ·  පානදුර ·  වැල්ලවත්ත-ගල්කිස්ස ·  දෙහිවල-ගල්කිස්ස ·  දෙහිවල ·  රත්මලානදකුණු පළාතඅම්බලන්ගොඩ - බලපිටිය ·  බද්දේගම  ·  උඩුගම · වැලිගම ·  අකුරැස්ස ·  මාතර ·  හම්බන්තොට · බෙලිඅත්ත  · හක්මන · දෙනියාය · ගාල්ලසබරගමුව පළාතබලන්ගොඩ · නිවිතිගල  · රත්නපුරය  · කිරිඇල්ල  · දෙහිඕවිට  · රුවන්වැල්ල · දැදිගම · කෑගල්ල
· මාවනැල්ලමධ්‍යම පළාතදඹුල්ල  · මාතලේ  · මිනිපේ  · වත්තේගම  · කඩුගන්නාව  · මහනුවර  · ගලහ  · ගම්පොළ  · මතුරට  · නුවරඑළිය  · තලවකැලේ  · කොටගල  ·  නාවලපිටිය  · මස්කෙලියවයඹ පළාතපුත්තලම  · නිකවැරටිය  · දොඩන්ගස්ලන්ද  · කුරුණෑගල  · දඹදෙණිය  · වාරියපොල  · දඞගමුව  · බිංගිරිය  · හලාවත  · නාත්තන්ඩිය උතුරු මැද පළාතමැදවච්චිය · අනුරාධපුරය  · කලාවැව  · හොරාව්පතාන  · පොළොන්නරුව ඌව පළාතඅලුත්නුවර  · බදුල්ල  · බණ්ඩාරවෙල  · වැලිමඩ  · හපුතලේ  · බුත්තල ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿6.93194°N 79.84778°E﻿ / 6.93194; 79.84778ජොහෝර්-සිංගප්පූරු දිය මං කඩTambak Johor–Singapuraඛණ්ඩාංක﻿ / ﻿1.452772°N 103.769153°E﻿ / 1.452772; 103.769153OS grid reference[1]මං තීරු ගණනMotor vehiclesBicyclesTrainsPedestriansCrossesජොහෝර් සමුද්‍ර සන්ධියස්ථානයජොහෝර් බාරු, ජොහෝර්, මලයාසියාවවුඩ්ලන්ඩ්ස්, සිංගප්පූරුවනිල නාමයජොහෝර්-සිංගප්පූරු දිය මං කඩනඩත්තු කරන්නේPLUS Expressways (මලයාසියාව)Land Transport Authority (සිංගප්පූරුව)Characteristicsසැලසුමදිය මං කඩද්‍රව්‍යRubbleසම්පූර්ණ දිග1 km (0.62 mi)Rail character
isticsNo. of tracks1Track gauge1,000 මිමී (3 අඩි 3 3⁄8 අඟ)ElectrifiedNoHistoryඉදිකිරීම් ආරම්භ වූයේ1919 අගෝස්තුඉදිකිරීම් අවසන් කලේ1924-06-11ඉදිකිරීම් වියදම17 million Straits dollars (1918)විවෘත කලේ1924-06-28ඇරඹුවේ1924-06-28Locationජොහෝර්–සිංගප්පූරු දිය මං කඩ (මැලේ: Tambak Johor) යනු,   මලයාසියාවේ ජොහෝර් බාරු නගරය සහ  සිංගප්පූරුවේ වුඩ්ලන්ඩ්ස් සුළු නගරය සම්බන්ධ කරමින් ජොහෝර් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා දිවෙන මීටර-1,056  දිගැති දිය මං කඩකි.අධිකාරී පාලනය VIAFWorldCat (via VIAF)පාලමක් පිළිබඳ මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව යනු මානව විද්‍යාවේ විධික‍්‍රමයන් සහ න්‍යායන් ප‍්‍රායෝගික ගැටලූ වලට විසඳුම් ලබාගැනීම සඳහා යෙදීමයි. මානව විද්‍යාව ජීව විද්‍යාත්මක, සංස්කෘතික භාෂාවිද්‍යාත්මක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක යන උප ධාරාවන්ගෙන් සමන්විත වන බැවින් මෙම උප ධාරාවන් එකක හෝ ප‍්‍රායෝගික යෙදවුම ‘ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව’ යනුවෙන් හඳුනාගත හැක. සමහර ප‍්‍රායෝගික ගැටලූ සඳහා මෙම උප ධාරාවන් සියල්ලම යොදාගැනීමට අවශ්‍ය විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස
ස්වදේශික ඇමරිකානු ප‍්‍රජාවගේ සංවර්ධන වැඩසටහනකදී ජල මූලාශ‍්‍ර අයිතීන් පිලිබඳව වන අයිතීන් සම්බන්ධයෙන් තීරණය කිරීම සඳහා පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණයක් සිදුකිරීමට අවශ්‍ය වනු ඇත. අදාල ප‍්‍රදේශයේ ප‍්‍රජාවගේ මෑත ඉතිහාසයේ ඵෙතිහාසික හා සංස්කෘතික ගතිලක්‍ෂණයන් තක්සේරු කිරීම සඳහා මානව වංශ ශාස්ත‍්‍රය යොදාගැනීමට අවශ්‍ය විය හැක. භාෂා හැකියාවන් නැවත ප‍්‍රකෘතිමත් කිරීම සඳහා භාෂා විද්‍යාව වැදගත් වනු ඇත. ජීව විද්‍යාත්මක වඩාත් නිවැරදිව දක්වන්නේ නම් ‘වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක’ මානව විද්‍යාව ෙපා්ෂණ ඌනතාවයන් හේතුකොටගෙන ඇතිවන්නාවූ රෝගාබාධයන්ට බලපන සාධක නිර්ණය කිරීමට වැදගත් වනු ඇත.සමහරු ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව තත්කාලීන සමාජ ගැටලූ හඳුනාගැනීම තක්සේරු කිරීම සහ විසඳිම සඳහා වන මානව විද්‍යාත්මක දත්ත පර්යාවලෝකනය න්‍යාය සහ ක‍්‍රමවේදයන් යොදාගනු ලබන මානව විද්‍යාවේ පස්වන උප ධාරාව ලෙස හඳුන්වති.ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාඥයෝ බෙහෝවිට රජයන්, සංවර්ධන නියෝජිතායතනයන්, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන, ගෝති‍්‍රක හා ජනවාර්ගික සංවිධාන, උනන්දුවක් දක්වන කණ්ඩායම්, අධ්‍යාපනික නියෝජිතායතන සහ ව්‍යාපාරයන් වැනි ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලීය නොවන සේවාදායකයින් වෙනුවෙන් සිය සේව
ය සපයති. මානව වංශ ශාස්ත‍්‍රය සහ සහභාගීත්ව නිරීක්‍ෂණය ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාඥයාගේ මූලික උපකරණයන් වෙයි. ප‍්‍රතිපත්ති පිලිබඳව දැනුම්දීම සහ භාණ්ඩ ප‍්‍රචාරනය සඳහා ඔවුහු පඨිත විශ්ලේෂණය, මිනුම් සමීක්‍ෂණ සහ වෙනත් අනුභූතික ක‍්‍රමවේදයන්ද ඔවුහු භාවිතා කරති. ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාඥයකු හැමවිටම පාහේ ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලීය නොවන ආකෘතියක කටයුතු කරයි.සිය විශ්ලේෂණයට අදාල වන්නාවූ ඒකකයන්ට අදාල වන සමාජ අසමානතාවය, කාර්යභාරය, හුවමාරුව, අර්ථය වැනි න්‍යායික මොඩලයන් නිර්මාණය කිරීම පිලිබඳව වැඩි අවධානයක් යොමු කරන ශාස්ත‍්‍රාලීය සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවට වඩා මෙය වෙනස්වූවකි. සමහර අවස්ථාවන්හිදී ව්‍යවහාරික ක්ත්‍ෂ්ත‍්‍රය තුලට වැටෙන සමීක්‍ෂණයන් ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලීය සමීක්‍ෂණ හැඳින්වෙන ‘මූලික’ යන්නට වෙනස්ව ‘ව්‍යවහාරික’ ලෙසින් හඳුන්වනු ලබයි. ව්‍යාපාරික මානව විද්‍යා ‘ව්‍යවහාරික’ මානව විද්‍යාව පිලිබඳ එක් උදාහරණයකි.ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාඥයකු විසඳීමට උත්සාහ කරන ප‍්‍රශ්ණවලට උදාහරණ කිහිපයක් පහත දැක්වේ.·	ඇමරිකානුවකු සෙනසුරාදා පෙ. ව. 2 ට වෙළඳ සැලකින් කිසියම් වග_යක භාණ්ඩයක් මිළදී ගන්නේ නම් ඔහුගේ / ඇයගේ ඊළග මිළදී ගැනීම කුමක් වනු ඇැත
ිද ?·	විශේෂිත උපසංස්කෘතික සාමාජිකයන් අතර උපත් පාලන කොපු භාවිතය ප‍්‍රචලිත කිරීමට මහජන සෞඛ්‍ය බලධාරීන් ගතයුතු පියවර මොනවාද ?·	ගී‍්‍රක කිමිදුම්කරුවන්ට ඉස්පන් කිමිදීම වඩාත් ආරක්‍ෂිත බවට පත් කරන්නේ කෙසේද ?·	එක්ස් වියි ඉසේඞ් නම් ස්ථානයක් වෙත පී කිවු ආර් නම් ස්ථානයේ සිට ජනතාව සංක‍්‍රමණය වන්නේ ඇයි ?එක්සත් ජනපදයේ ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව වෙනුවෙන් වෙන්වූ ප‍්‍රථම සඟරාව වන්නේ ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව සඳහා වන සංගමය විසින් ප‍්‍රකාශයට පත්කළ හියුමන්  ඕගනයිසේෂන්ය.තිසා වැවවියලි කාල වලදී වගා කටයුතු කරගැනීම සඳහා  ජලය රැස්කර ක්‍රමවත්ව යොදාගැනීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති සංකීර්ණ ජල පද්ධති වැව නමින් හැඳින්වේ.වැවේ ප්‍රභවයකිසියම්‍ පහත් කදු වෑටියක කපොල්ලක් තූළින් ගංගා,ඈළ,දොළ,පිහිටා තිබු අතර ඵ කපොල්ල වසා වේල්ලක් බෑද ඵ කදුවෑටියෙහි නෙරෑදෙක ඵකට සම්බන්ධ  කරමින් පෑරණි සිංහලයෝ වෑව් නිර්මාණය කළහ.වාරි කර්මාන්තයේ විකාශනයක්‍රි.ව 6 වන සියවසේ ඡලාශ්‍රිත ප්‍රදේශවල ආර්ය ජනපද පිහිටා තිබු බව මහාවංශටීකාවේ දෑක්වේ.වාරීමාර්ග මුල් යුගයේ ගම් වැව් ලෙස නිර්මාණය විය.ක්‍රි.පු 6 වන සියවසේ විජය කුමරෑ සමඟ අනුරාධ ඈමතියා විසින්