LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ගේ දෙවන නියමය මූලිකවම යෙදෙනුයේ අංශූන්ටය. පෞරාණික භෞතික විද්යාවේදී අර්ථ කථනයෙන්ම අංශු සඳහා නියත ස්කන්ධයක් ඇත. නිශ්චිතව දක්වන ලද අංශ පද්ධති සැළකීමේදී පද්ධතිය තුළ ඇති සියළුම අංශු පුරා අනුකළයක් මගින් නිවුටන්ගේ නියමය පුළුල් කළ හැක. මෙම අවස්ථාවේදී ස්කන්ධයේ මධ්යයට සියළුම දෛශික සැලකිය යුතුය. දෙවන නියමය විශාල වස්තු සදහා යොදනා විට වස්තුව නිශ්චිත දක්වන ලද අංශුවල එකතුවක් ලෙස මුළුමනින්ම උපකල්පනය කරයි. කෙසේ හෝ රොකට්ටුවක් හෝ කාන්දු වන භාජනයක් වැනි විචලන ස්කන්ධ පද්ධතිවල නියත අංශු සංඛ්යාවක් අඩංගු නොවේ. ඒවා නිශ්චිතව දක්වන ලද පද්ධති නොවේ. එම නිසා නිවුටන්ගේ දෙවන නියමය ඍජුවම ඒවාට යෙදිය නොහැක. F = dp/dt         යන අව්යාජ භාවිතයෙන් මෙවන් අවස්ථා සඳහා වැරදි පිළිතුරු ප්රතිඵල වශයෙන් ලැබෙනු ඇත. කෙසේ හෝ ගම්යතා සංස්ථිතිය සම්පූර්ණ පද්ධතියකට යෙදීමෙන් (රොකට්ටුව හා ඉන්ධන)හෝ භාජනය හා කාන්දු වූ ජලය වැනි) පැහැදිලිවම නිවැරදි පිළිතුරු ලැබෙනු ඇත.It has been requested that the page history of ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය be merged into the history of this page.  This requires an administrator to temporarily delete this page (C
SD G6).Administrators: Before merging the page histories, please read the instructions at Wikipedia:How to fix cut and paste moves carefully.  Note that a mistaken history merge is almost impossible to undo.  Please also check Wikipedia:Cut and paste move repair holding pen for possible explanation of complex cases.මෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)ප්‍රවාහන තාක්ෂණයේ වාසිය ලබාගත් ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරයේ ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන්ම වෙළඳාම මත පදනම් වූ බව පෙනේ. මෙම වාසි අතරට බෝට්ටුව මෙන්ම ආසියාවේ අදටද දකින්නට ලැබෙන ආකාරයේ ගොනුන් බැඳි ගැල්ද අයත් වේ. මෙම බෝට්ටු අදටත් ඉන්දු ගඟේ දැකිය හැකි බෝට්ටු සේම කුඩා, පතුල පැතලි යාත්‍රාව, සමහර විට සුළඟෙන් ධාවනය වන ඒවා වේ.  පුරා විද්‍යාඥයන් ලෝතල් නම් ප්‍රධාන නගරයෙන් දිය සිඳුනු ඇළ මාර්ගයක් සහ නැංගුරම් දැමීමේ පහසුකම් ද සොයාගෙන තිබෙනවා. 4300-3200BCE අතර ලෝකඩ යුගයේදී ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය දකුණු ටක්මෙනිස්ටාන් සහ ඉරාක කුඹල් කර්මාන්තය සමග සමානකම් දක්වයි. මුල් හරප්පන් කාලයේ (ක්‍රි.පූ.3200-2600) වළන්, මුද්‍රා, දේහ රූප
හා ආභරණ ඉරාන සානුව සහ මධ්‍ය ආසියාව අතර වෙළඳාම ගැන දරන සාක්ෂියකි. ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරයේ මේවලම්, වෙළඳාම් ජාලය , ආර්ථිකය සලකා බැලූ විට විශාල ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරනවා. ඒ අතර ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කොටසක්, පැරීසියේ වෙරළ බඩ ප්‍රදේශ, නැගෙනහිර සහ බටහිර ඉන්දියාව සහ ඉරාන සානුව වනවා.පූර්ව මධ්‍ය හරප්පන් අවධියේ "දිලමුන් වලින් පැමිණි අතරමැදි වෙළඳුන්" විසින් හසුරවනු ලැබු පුළුල් සමුද්‍රාසන්න වෙළඳ ජාලයක් හරප්පන් සහ මෙසපොතේමියානු ශිෂ්ඨාචාර අතර පැවතී තිබෙනවා. මේ සඳහා ලී වලින් නිර්මාණය කල යාත්‍රා යොදාගෙන ඇති අතර ඒවා එක් මධ්‍ය කුඹ ගසක් හා වියන ලද රෙදි රුවලකින් යුක්තයි.මෙම ලිපියබදුකරණයපිළිබඳ ලිපි මාලාවක කොටසකිමූල්‍ය ප්‍රතිපත්තියේ අංගයකිප්‍රතිපත්තිGovernment revenueProperty tax equalizationTax revenueNon-tax revenueTax lawTax bracketFlat taxTax thresholdExemptionCreditDeductionTax shiftTax cutTax holidayTax amnestyTax advantageTax incentiveTax reformTax harmonizationTax competitionTax withholdingDouble taxationRepresentationUnionsMedical savings accountඅර්ථශාස්ත්‍රයGeneral Theory
Price effectExcess burdenTax incidenceLaffer curveOptimal taxTheoriesOptimal capital income taxationDistribution of TaxTax rateFlatProgressiveRegressiveProportionalඅය කිරීමRevenue serviceRevenue stampTax assessmentTaxable incomeTax lienTax refundTax shieldTax residenceTax preparationTax investigationTax shelterTax collectorPrivate tax collectionTax farmingඅනනුරූපතාවGeneralTax avoidanceRepatriation tax avoidanceTax evasionTax resistanceTax shelterSmugglingBlack marketUnreported employmentCorporateTax inversionTransfer mispricingBase erosion and profit shifting (BEPS)Double IrishDutch SandwichSingle MaltCAIA/Green JerseyLocationsTax havensCorporate havensOffshore financial centres (OFCs)Offshore magic circleConduit and sink OFCsFinancial centresFinancial Secrecy IndexMajor examplesIreland as a tax havenIreland v CommissionLeprechaun economicsLiechtenstein tax affairLuxembourg LeaksOffshore LeaksParadise PapersPanama Pa
persSwiss LeaksUnited States as a tax havenPanama as a tax havenවර්ගඍජුවක්‍රPer unitAd valoremAviationAirport improvementLandingSolidarityCapital gainsExpatriationConsumptionDepartureHotelSalesStampTelevisionTouristValue-addedDividendEnvironmental taxCarbonLandfillNatural resources consumptionSeveranceSteeringStumpageExciseAlcoholCigaretteFatMeatSinSugary drinkTobaccoGeneralGeorgistGiftGross receiptsHypothecatedIncomeInheritance (estate)Land valueLuxuryPayrollPigouvianPropertySingleSurtaxTurnoverUseUser charge/feeඅවහිරතාඉන්ධනRoad/GNSSTollVehicle miles traveledCorporate profitExcess profitsWindfallNegative (income)Wealthජාත්‍යන්තරFinancial transaction taxCurrency transaction tax  (CCCTB)Global minimum corporate tax rateTobin taxSpahn taxTax equalizationTax treatyPermanent establishmentTransfer pricingEuropean Union FTTForeign revenue ruleවෙළඳCustomDutyTariffImportExportTariff warFree tradeFree-tra
de zoneTrade agreementATA Carnetපර්යේෂණAcademicMihir A. DesaiDhammika DharmapalaJames R. Hines Jr.Ronen PalanJoel SlemrodGabriel ZucmanAdvocacy groupsInstitute on Taxation and Economic Policy (ITEP)Oxfam (UK)Tax Foundation (US)Tax Justice Network (TJN)Tax Policy Center (US)ආගමිකChurch taxEight per thousandTeindTitheFiscus JudaicusLeibzollTemple taxTolerance taxJizyaKharajKhumsNisabZakatරට අනුවAll CountriesList of countries by tax ratesTax revenue to GDP ratioTax rates in EuropeIndividual CountriesAlbaniaAlgeriaArgentinaArmeniaAustraliaAzerbaijanBangladeshBhutanBrazilBulgariaBVICanadaChinaColombiaCroatiaDenmarkFinlandFranceGermanyGreeceHong KongIcelandIndiaIndonesiaIranIrelandIsraelItalyJapanKazakhstanLithuaniaMaltaMoroccoNamibiaNetherlandsNew ZealandNorwayPakistanPalestinePeruPhilippinesPolandPortugalRussiaSouth AfricaSri LankaSwedenSwitzerlandTaiwanTanzaniaUnited Arab EmiratesUnited KingdomU
nited StatesUruguay ව්‍යාපාර ද්වාරය මුදල් ද්වාරයvteසියවස් ගණනාවක් තිස්සේ බදු බොහෝ අරමුණු වෙනුවෙන් භාවිතා කරනු ලැබ ඇති අතර කලින් කල පැවැති සමාජ, ආර්ථික තතවයන් මත මේ සම්බන්ධයෙන් ලබපැවැත්වුනු නෛතික නියාමනයන් වෙනස්වී ඇත. උදාහරණයක් ලෙස 18 වන සියවස සහ 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී පමණ කාර්මීකරණය වූ රටවල කාර්මික නගරයන්හි නාගරික ප‍්‍රදේශවල දේපල ලබාගැනීමේ වැදගත් ක‍්‍රමයක් බවට  බදුකරයන් පත්වන තුරු බදුකරයන් භාවිතා කරනු ලැබූයේ කෘෂිකාර්මික අරමුණු වෙනුවෙන් පමණකි.පොදු නීති රටවල ඉඩම් හිමියා සහ කුලීවැසියා පිලිබඳ නූතන නීතිය පොදු නීතියේ බලපෑම දරා සිටින අතර රාජ්‍ය නිර්බාධ ප‍්‍රතිපත්තිය ආධිපත්‍යය දැරූ 19 වන සියවසේ ගිවිසුම් නීතියේ සහ දේපල නීතියේ බලපෑම එතුල මනාව නිරූපනය වේ. පාරිභෝජනවාදයේ වර්ධනයත් සමඟ ගිවිසුමක පාර්ශ්වයන් අතර සමාන කේවල් කිරීමේ බලයක් පවතින්නේය යන උපකල්පනය නිවැරදි නොවන බව පෙනීයාමේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස පාරිභෝගික ආරක්‍ෂණ නීති බිහිවිය. මිට සමාන්තරව කුලී නිවැසි නීතීන්ද කුලී නිවැසියන් ආරක්‍ෂා කරන ආකාරයෙන් නිර්මාණය වියයුතු බවට අවධානය කෙරින. වර්තමානයේ කුලී නිවැසියන් ආරක්‍ෂා කරන නීතීන් සාමාන්‍යයක් බවට පත
්ව ඇත.ආශ්‍රිත ලිපිAdvance tax rulingBlack marketDIRTI 5Excess burden of taxationFiscal capacityFiscal incidenceFiscal sociologyGovernment budget balanceInternational taxationList of taxesPrice ceilingPrice floorRevolutionary taxShadow economyTax competitionTax exportingTax havenTaxpayer receiptTax revenueTax resistanceTax shelterරට හෝ කලාපය අනුවList of countries by tax ratesList of countries by tax revenue as percentage of GDPRevenue serviceCategory:Taxation by countryමූලාශ්‍රවැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහාLibrary resources about  Tax Resources in your libraryභාහිර සබැඳි බදු ගැන තවත් දේ විකිපිඩියා සහෝදර ව්‍යාපෘති හරහා සොයාගන්නවික්ෂනරිය වෙතින් අර්ථ දැක්වීම්කොමන්ස් වෙතින් ඡායාරූප හා මාධ්‍යවිකිසරසවිය වෙතින් ඉගෙනුම් මූලාශ්‍රවිකිපුවත් වෙතින් පුවත් කථාංගවිකිකියමන් වෙතින් උපුටා දැක්වීම්විකිප්‍රභව වෙතින් ප්‍රභව පෙළවිකිපොත් වෙතින් පෙළපොත්Tax introduction database – A dataset of the i
ntroduction of taxes in 220 countries, 1750-2018.OECD tax statisticsOECD portal on TaxICTD/UNU-WIDER, Government Revenue Dataset compilation of tax data mainly from OECD and IMFvteදේපලBy ownerCollectiveCommonCommunalCommunityCrownCustomaryCooperativePrivatePublicSelfSocialStateUnownedBy natureEstateCroftIntangibleIntellectualindigenousPersonalTangiblerealCommonsCommon landCommon-pool resourceDigitalGlobalInformationKnowledgeTheoryBundle of rightsCommodityfictitious commoditiesCommon good (economics)ExcludabilityFirst possessionappropriationhomestead principleFree-rider problemGame theoryGeorgismGift economyLabor theory of propertyLaw of rentrent-seekingLegal plunderNatural rightsOwnershipProperty rightsprimogenitureusufructwomen'sRight to propertyRivalryTragedy of the commonsanticommonsApplicationsAcequia (watercourse)Ejido (agrarian land)Forest typesHuertaInheritanceLand tenureProperty lawalienationeasementrestrain
t on alienationreal estatetitleRightsAirFishingForest-dwelling (India)Freedom to roamGrazingpannageHuntingLandaboriginalindigenoussquattingLittoralMineralBergregalRight of wayWaterprior-appropriationriparianDisposession/redistributionBioprospectingCollectivizationEminent domainEnclosureEvictionExpropriationFarhudForced migrationpopulation transferIllegal fishingIllegal loggingLand reformLegal plunderPiracyPoachingPrimitive accumulationPrivatizationRegulatory takingSlaverybride buyinghuman traffickingspousalhusband-sellingwife sellingwageTaxinheritancepollprogressivepropertyTheftScholars(key work)Frédéric BastiatThe LawRonald CoaseFriedrich EngelsThe Origin of the Family, Private Property and the StateHenry GeorgeProgress and PovertyGarrett HardinDavid HarveyJohn LockeTwo Treatises of GovernmentKarl MarxDas KapitalMarcel MaussThe GiftJohn Stuart MillElinor OstromKarl PolanyiThe Great TransformationPierre-Joseph Pr
oudhonWhat Is Property?David RicardoMurray N. RothbardThe Ethics of LibertyJean-Jacques RousseauThe Social ContractAdam SmithThe Wealth of Nations Categories:  PropertyProperty lawby countryඅධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලFrance (data)GermanyIsraelUnited StatesJapanCzech RepublicPolandවෙනත්Historical Dictionary of Switzerlandමෙම ලිපිය ජයමංගල අට්ඨ ගාථා පිලිබඳ වේ.  මහා ජයමංගල සූත්‍රය සඳහා, මහා ජයමංගල ගාථා බලන්න.ජීවිතයේ මංගල සම්මත අවස්ථාවල දී "ජයමංගල ගාථා" සජ්ඣායනා කිරීම සම්ප්‍රදායක් ලෙස සිදුවේ. විශේෂයෙන් ම බෞද්ධ යුවලක් යුග දිවියට එළඹෙන විවාහ මංගල්‍ය උත්සවයක දී මෙය අනිවාර්ය අංගයක් ලෙස සිදුවේ. ජයමංගල ගාථා කීම සිදු කෙරෙන්නේ සත්‍යානුභාවය මුල්කොට ගෙන සෙත් පැතීම සඳහා ය. ජයමංගල ගාථාවල කියැවෙන්නේ බුදුන්ගේ අසිරිමත් වූ ගුණ තේජස සහ නොයෙක් අවස්ථාවල දී ජයගත් ආකාරය යි. එසේ ජය ගන්නා වූ ගෞතම මහා මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ තේජසින් ඔබට ජය මංගලයක් වේවා (තං තේජසා භවතු තේ ජයමංගලානි) යනුවෙන් ඒ සෑම ගාථාවක් ම අවසානයේ සෙත් පතනු ලැබේ.අට්ඨ ගාථා සහ ඒවායේ තේරුම්1බාහුං සහ
ස්ස මභිනිම් මිත සා යුධං තංදාසක්‌ මවාගෙන අතුත් අවියෙන් සමත් වූගිරි මේඛලං උදිත ඝෝර සසේන මාරංගිරි මේඛලා ඇතු නැගී සිටි මාර සේනාදානාදි ධම්ම විධිනා ජිත වා මුනින්දෝදානාදි දම් විදි බෙලෙන් දිනුවේ මුනින්දාතං තේජසා භවතු (තේ) ජය මංගලානීඒ තේජසින් ජය මඟුල් ඔබට ලැබේවා2මාරාතිරේක මභියුජ් ජිත සබ්බ රත්තිංඒ මාරයා හට වඩා නපුරක්‌ බිරම් වූඝෝරම්පනාලවක මක්ඛ මථද්ධ යක්ඛංබෝසත් අතින් හොර අලව් යකු කෝපවත් වූඛන්තී සුදන්ත විධිනා ජිත වා මුනින්දෝමෙත් සිත් වඩා යස ලෙසින් දිනුවේ මුනින්දාතං තේජසා භවතු (තේ) ජය මංගලානීඒ තේජසින් ජය මඟුල් ඔබට ලැබේවා3නාලාගිරිං ගජවරං අතිමත්ථ භූතං නාලාගිරි ඇත් රජා ඇතිතෙක්‌ම රා බීදාවග්ගිචක්ක මසනීව සුදාරු නන්තං සෝකා දෙමින් හෙණ හඬක්‌ ලෙස බෝ බිරම් වූමෙත්තම්බුසේක විධිනා ජිත වා මුනින්දෝමෙත්පැන් ඉසීමෙන් වහා දිනුවේ මුනින්දාතං තේජසා භවතු (තේ) ජය මංගලානීඒ තේජසින් ජය මඟුල් ඔබට ලැබේවා4උක්ඛිත්ත ඛග්ග මතිහත්ථ සුදාරුනංතංඋස්‌සා සියුම් කගපතක්‌ සුරතින් රැගත් වූදාවන්තියෝ ජනපදංගුලිමාල වන්තංබෝසේ රකුස්‌යුරු අඟුල්මල් නම් සොරා ඒඉද්ධීභිසංඛතමනෝ ජිත වා මුනින්දෝපාලා යසේ ඒ ඉඳු බෙලෙන් ද
ිනුවේ මුනින්දාතං තේජසා භවතු (තේ) ජය මංගලානීඒ තේජසින් ජය මඟුල් ඔබට ලැබේවා5කත්වාන කට්ඨමුදරං ඉවගබ්භිනීයාරාසේ බැඳන් බොරු බඩක්‌ ගැබිනි විලාසෙන්චිඤ්චාය දුට්ඨ වචනං ජනකාය මජ්ඣේආවේ නිගාකර සභාවට චින්චිමානාසන්තේන සෝම විධිනා ජිත වා මුනින්දෝසන්සුන් ලෙසින් ගුණ වඩා දිනුවේ මුනින්දාතං තේජසා භවතු (තේ) ජය මංගලානීඒ තේජසින් ජය මඟුල් ඔබට ලැබේවා6සච්චං විහාය මති සච්චක වාදකේතුං වාදෙන් සමත්කම් නැගු කොඩියක්‌ විලාසෙන්වාදාභිරෝපිතමනං අති අන්ධ භූතං ඇත්තෙත් වෙනස්‌ සිතැති සච්චකයා විවාදීපඤ්ඤා පදීප-ජලිතෝ ජිත වා මුනින්දෝදල්වා පහන් ගුණ නැණින් දිනුවේ මුනින්දාතං තේජසා භවතු (තේ) ජය මංගලානීඒ තේජසින් ජය මඟුල් ඔබට ලැබේවා7නන්දෝපනන්ද භුජගං විබුධං මහිද්ධිංනන්දොපනන්ද භුජගා ඉදුයෙන් සමත් වූපුත්තේන ථේර භුජගේන ධම්මාපයන්තෝ සෑසී මුණි පුතු ලවා දැහැමින්ද දැමීමෙන්ඉද්ධූපදේස විධිනා ජිත වා මුනින්දෝපාලා තෙදින් සිතු බෙලෙන් දිනුවේ මුනින්දාතං තේජසා භවතු (තේ) ජය මංගලානීඒ තේජසින් ජය මඟුල් ඔබට ලැබේවා8දුග්ගාහදිට්ථි භුජගේන සුදට්ඨ හත්ථංදාසක්‌ ලොවේ බබළනා එළියෙන් දිමුත් වූබ්‍රහ්මං විසුද්ධි ජුතිමිද්ධි බකා
භිධානංබෝසේ පසන් මහබඹා වරදී වදාළාඤාණාගදේන විධිනා ජිත වා මුනින්දෝයහපත් උතුම් නැණ බෙලෙන් දිනුවේ මුනින්දාතං තේජසා භවතු (තේ) ජය මංගලානීඒ තේජසින් ජය මඟුල් ඔබට ලැබේවාඅවසානයඒතා පි බුද්ධ ජය මංගල අට්ඨ ගාථාමේ ලෙස බුදුන් ජය මඟුල් අට මගී මතාසේයෝ වාචකෝ දිනදිනේ සරතේ මතන්දීයම් ඒ කෙනෙක්‌ දින දිනේ සොඳසේ කියයි නම්හිත්‍වාන නේක විවිධානි-ඡුපද්දවානිනානා උපද්දාව නසා සිත දුක නොවීමෙන්මොක්ඛං සුඛං අධිගමෙය්‍ය නරෝ සපංඥෝඅක්‌වේ සැපත් අමපුරේ සව් දුක්‌ නසාලාබලං‌ගොඩ මානවයා රූප සටහනබලංගොඩ මානවයා යනු පළමුවෙන්ම  වපෙ 34,000 කාලයෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවෙහි විද්‍යාමානවූ ව්‍යුහ විද්‍යාත්මක වශයෙන් නූතන මනුෂ්‍ය වර්ගයකි.  හැඳින්වීමතෙත් කලාපය තුළ අවුරුදු හතලිස්‌ දහසේ සිට ජීවත් වූ බලංගොඩ මානවයාගේ තොරතුරු ලැබෙනා ගල් ලෙන් රාශියක්‌ වේ. පාහියන් ලෙනේ මීට අවුරුදු හතලිස්‌ අට දහසකට පෙර සිට ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයෝ ජීවත් වූහ. කුරුවිට බටදොඹ ලෙනෙන් හමුවන පැරණිම මානවයාගේ වයස අවුරුදු විසි අට දහසකි. කිතුල්ගල බෙලි ලෙනේ මානවයාගේ ඉතිහාසයද එතරම්ම පැරණිය. බෙල්ලන්බැඳිපැලැස්‌ස එළිමහන් භූමියෙන් හමුවන මිනිස්‌සු එතැන ජීවත්වීම පටන්
අරන් තිබුණේ මීට අවුරුදු දොළොස්‌දහස්‌ හත්සියයකට එපිටදීය.අත්තනගල්ල අලවල ගුහාවේ පුරාණ මානවයා එතැන ජීවත්ව සිටියේ මීට අවුරුදු දාහතර දහසකට එපිටිනි. මේ මිනිසුන් මෙම ලෙන් වල ජීවත් වූයේ අවුරුද්දේ එක්‌ කාලයක්‌ පමණි. වර්ෂා කාලයේදී ඇදහැලෙන ධාරානිපාත වර්ෂාව නිසා සාපේක්‌ෂව සත්ව ඝනත්වය අඩු තෙත් කලාපික වනාන්තර තුළ දඩයක්‌කාර අතීත මිනිසාට ජීවත්විය හැකි අවස්‌ථාවන් අවම වී තිබුණේය. ඒ කාලවලදී හේ තෙත් කලාපයෙන් පිටවූයේය. දඩබිම් සොයා ගියේය. බහුලව දඩයම් හමුවන ප්‍රදේශයන්හි වැඩි කාලයක්‌ ගත කළේය. මෙසේ පිටව වියළි කලාපයට පිවිසියේ යෑයි සිතිය හැකි මං පෙත් කීපයක්‌ වේ. වර්ෂාව පැමිණීමත් සමග බටදොඹලෙන, කිතුල්ගල, අත්තනගල්ල වැනි තෙත් කලාපික ප්‍රදේශවල ජීවත්වූ අතීත මානවයා බලංගොඩ කූරගල හරහා උඩවලව නිම්නය ඔස්‌සේ වියළි කලාපයට පිවිසුණහ. බෙල්ලන්බැඳිපැලැස්‌ස මේ ගමන්මගේ හමුවන එක්‌ එළිමහන් භූමියකි. දකුණු දිග බෙලිඅත්ත පල්ලෙමලල වැනි ප්‍රදේශවලින් තවමත් අතීත මානව හැසිරීම් ගැන කියෑවෙනා ගල් ආයුධ ගැන තොරතුරු ලැබෙන්නේය. හෝර්ටන් තැන්න ආශ්‍රිතව ජීවත්වූ මිනිස්‌සු නකල්ස්‌ හරහා වස්‌ගමුව වනාන්තරයටත් එතැනින් මීමුරේ ඔස්‌සේ සීගිරියටත් එතැනින් උතුරු
ප්‍රදේශයටත් සංක්‍රමණය වූහ. ඒ අනුව ආදිකල්පික මානවයන් වියළි කලාපයෙන් තෙත් කලාපයටත්, තෙත් කලාපයෙන් වියළි කලාපයටත් පිවිසි ප්‍රධාන ප්‍රවේශ දෙක අතරින් උතුරු ප්‍රවේශය ගැන තොරතුරු සීගිරිය පොතාන ගුහාවෙන් ලැබෙන්නේය. දකුණු ප්‍රවේශය දැනටත් කැණීම් කරගෙන යන කූරගලින් මතුවන්නේය.සම්භවයවපෙ 300,000 කාලයෙහිදී හා සමහරවිට වපෙ 500,000 තරම් ඈත අතීතයෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවෙහි පැරැණි ශිලා (හෝමෝ එරෙක්ටස්) ජනයා දිවි ගෙවූ බවට සාධක සපයා ගෙන ඇත. වපෙ 125,000 පමණ වන විට ශ්‍රී ලංකාව තුල ප්‍රාග් ඓතිහාසික ජනාවාස පැවැති බවට බලවත් සාක්ෂි පවතියි.[1]ක්‍රියුපෙ 1000 පමණ කාලයෙහිදී යකඩ කර්මාන්ත වෙතට සංක්‍රමණය වීම දක්වා ශ්‍රී ලංකාව තුල අවිච්ඡින්නව පැවැතුන බවට පෙන්නුම් කරන දෙවන ශිලා යුගය කාල සීමාවෙහි තදන්තර සංස්කෘතිය ට අයත් ලෙසින් කාල නිර්ණය කෙරී ඇති මානව විද්‍යාත්මක ලෙසින් වඩාත් නූතන මනුෂ්‍ය නෂ්ටාවශේෂ සොයා ගෙන ඇත. මෙම මධ්‍ය ශිලා සංස්කෘතිය හැඳින්වෙන්නේ  බලංගොඩ සංස්කෘතිය ලෙසිනි.ඔවුන්ගේ අස්ථීන් හැඩිදැඩි වූ අතර, ගනකමැති හිස්කබල-අස්ථින්ද, උන්නත බැම-ගැටිද, පහතට එබුනු නාසයන්ද, දැඩි හනුද සහ කෙටි ගෙලද සහිත වූහ. ආචාර්ය සිරාන් දැර
ණියගල 1992දී බලංගොඩ මානවයාගේ අස්ථි සම්බන්ධව සිදුකල ගණනය කිරීම් වලදී පුරුෂ බලංගොඩ මානවයෙකුගේ සාමාන්‍ය උස සෙන්ටිමීටර් 174ක් බවත් ස්ත්‍රියකගේ උස සෙන්ටිමීටර් 166ක් බවත් පෙනීගොස් තිබෙනවා. මේ අනුව බලංගොඩ මානවයින් අද ලාංකිකයෙකු හා සසඳන විට උසින් වැඩි ශක්තිමත් මිනිසුන් පිරිසක් වූ බව පැහැදිලියි. ඝණ ඇහිබැම, පුළුල් නාසය, විශාල දත් හා ශක්තිමත් හකුපාඩා යන ලක්ශණවලින් යුතුවුනු බලංගොඩ මුත්තාගේ පරපුරේ අස්ථිද බරින් වැඩි, ඉතා ශක්තිමත් ඒවා බව පර්යේෂණ පත්‍රිකාවේ සඳහන් වනවා. ඔවුන් ජීවත්වූ පරිසරය (biotic environment) පෝෂ්‍යදායි ආහාර සුළභවූ, උණුසුමෙන් අඩු, සුවදායි පරිසරයක් වීම මෙයට එක් හේතුවක් විය හැකියි. ශක්තිමත් සිරුරක් ඇවසිවූ රළු දඩයක්කාර දිවිපෙවෙත තවත් හේතුවක් වන්නට පුලුවන්.කොහොම වුනත් අපි මතක තියාගන්න ඕනෑ බලංගොඩ මානවයා කියන්නේ වානරයාට වඩා සමානවුනු, පරිණාමය නොවූ, වඳුරුපෙනුමක් ඇති මිනිසෙකු නොව, නූතන, බුද්ධිමත් හෝමෝ සැපියන් මානවයෙකු බවයි. බලංගොඩ මානවයා පිලිඹිඹු කෙරෙන රූපසටහන් බොහොමයක ඔහුව නියැන්ඩර්තාල් ගණයේ මානවයෙකු ලෙස හෝ ඊටත් පැරණි අර්ධ මානවයෙකු ලෙස පෙන්නවනවා. මෙය ඉතාමත් වැරදි දැක්මක්.බලංගොඩ මානවයාගේ ම
ෙවලම් කට්ටලයෙහි විශිෂ්ටත්වය වූයේ, කුඩා  (සෙමී 4 ‍ට වඩා දිග අඩු) තිරුවාණ පතුරු සහ (දුලබ ලෙසින්) අර්ධ චන්ද්‍රාකාර, ත්‍රිකෝණාකාර සහ ත්‍රපීසියමාකාර හැඩ තල ගැන්වුනු කහඳු යන දෙයින් සමන්විතවූ ජ්‍යාමිතික ක්ෂුද්‍ර ශිලාවන් එහි පැවැතීමයි. ශ්‍රී ලංකාවේ, හිටපු  පුරා විද්‍යා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්  එස්. යූ. දැරණියගල පවසන පරිදී, මෙවන් ජ්‍යාමිතික ක්ෂුද්‍ර ශීලාවන් යුරෝපයෙහිදී පලමුවෙන් නිශ්චිත කෙරුණු මධ්‍ය ශිලා යුගයෙහි ප්‍රමුද්‍රාවක් ලෙසින් සාම්ප්‍රදායිකව සලකනු ලැබෙයි. යුරෝපයෙහි ජ්‍යාමිතික ක්ෂුද්‍ර ශීලාත්මක සම්ප්‍රදාය සඳහා ආදිතම දිනයන් ලෙස සැලකෙන්නේ වපෙ 12,000 පමණ කාලයයි. එම නිසා මෙවැනි මෙවලම්, වපෙ 31,000 තරම් ඈත අතීතයෙහිදී  බටදොඹලෙන හිදී ද, වපෙ 28,000 දී බුන්දල හි වෙරළාශ්‍රිත අඩවි දෙකකහිදී ද, [2] සහ වපෙ 30,000 ට පෙරදී  බෙලිලෙන හිදී ද හමු වීම පුදුම දනවන සුලු විය. දඩයම් ජීවිකාවක්‍රිපූයු 4500 ට පමණ මධ්‍ය ශිලා යුගයට කාල නිර්ණය වන සුනඛ ඇටසැකිලි ශේෂයන් නිල්ගල ලෙනෙන් හා බෙල්ලන්බැඳි  පැලැස්ස වෙතින් හමුවීමෙන් ගම්‍ය වන්නේ දඩයම් ලුහු බැඳ යෑම සඳහා බලංගොඩ මානවයන් ගෘහස්ත සුනඛයන් තබා ගෙන ඇති බවක්ය. සිංහල දඩ බල්
ලා සහ කාඩර් බල්ලා වැනි ශ්‍රී ලාංකික සුනඛයන් හට පොදු ප්‍රාග්-ඓතිහාසික පූර්වජයෙකු සිටින්නට ඇතැයි අදහස් ඉදිරිපත්ව ඇත. වලි කුකුළා, ඌරා, මී හරකා සහ ‍කිසියම් ගෝ (1940 ගණන් වලදී නෂ්ට ව ගිය ශ්‍රී ලාංකික එළ ගවයා ගේ පූර්වජයන් වන්නට ඇත) වර්ගයක් බලංගොඩ මානවයා විසින් හීලෑ කරගන්නට ඇත.[3]තොරතුරු ලැබෙන්නේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලෙන් කැනීම් වලින් මතුව එන සත්ත්ව අවශේෂ වලිනි. බලංගොඩ මිනිසාගේ උතුරු ප්‍රවේශය ලෙස පෙනෙනා සීගිරියේ පොතාන ගුහාවේ කළ කැනීම් වලින් වැදගත් තොරතුරු හමුවුණේය. මේ කැණීමේදී කිලෝ දාහකට වඩා විශාල ඇස්තමේතු කලහැකි මෝරෙකුගේ දතක්‌ ලැබිණි. මුහුදු ගිරවා ලෙස හඳුන්වන ගල්මාළුවාගේ අවශේෂ ලැබිණි. එපමණක්‌ නොව දැනට වඳවී ගිය හිපපොටේමස්‌ සතෙකුගේ දතක්‌ ලැබිණි. සීගිරිය ඇත්තේ මුහුදට බොහෝ ඈතිනි. එහෙත් සීගිරියෙන් මුහුදු ජීවීන්ගේ අවශේෂ ලැබෙන්නේය. හිපපොටේමස්‌ සතුන්ගේ පොසිල ලැබෙන්නේ රත්නපුරයේ මැණික්‌ පතල් වලිනි. එහෙත් තෙත් කලාපික වනාන්තර වාසී හිපපොටේමස්‌ ගේ දත් ද සීගිරියෙන් ලැබෙන්නේය.මුහුදේ ජීවත්වන මොරුන්ගේත් මඩුවන්ගේත් මුහුදු ගිරවු ඇතුළු මත්ස්‍යයන්ගේත්, මුහුදු කකුළුවන්ගේ හා බෙල්ලන්ගේත් අවශේෂ රට අභ්‍යන්තරයේ ඇති බලංගො
ඩ මානවයාගේ ජනාවාස වලින් පොදුවේ හමුවුණේය. තිත් මුවා වියළි කලාපයට ආවේණික සතෙකි. තිත් මුවාගේ ඇටකටු තෙත් කලාපයේ මානව ජනාවාස වලින් ලැබුණේය. හුංගම මුත්තා ලෙස හැඳින්වූ අවුරුදු හයදහස්‌ පන්සියයක පමණ කාලනිර්ණය කළ හම්බන්තොට ප්‍රදේශයේ හුංගම මිණිඇතිලියේ තිබූ ආදි මිනිසාගේ ජනාවාසයෙන් තෙත් කලාපයට පමණක්‌ ආවේණික පුවක්‌බෙල්ලන් හමුවූයේය. එම බෙල්ලන්ම ගොඩවාය ප්‍රාග් ඓතිහාසික ජනාවාසයෙන්ද හමුවූයේය. එමෙන්ම තෙත් කලාපික වනාන්තරවල ඇති කැකුණ ඇට ද මේ ජනාවාසවලින් ලැබිණි. ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයා මෙම කැකුණ ඇට භාවිත කර තිබුණේ ආහාරයකටත් වඩා ඉන්ධනයක්‌ ලෙසිනි. මේ පුරාණ ජනාවාස වලින් හමුවන අළු තට්‌ටු අතර සියයට හැත්තෑපහක්‌ම ඇත්තේ කැකුණ ඇටවල අඟුරුය. ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානව ජනාවාස වලින් හමුවන මේ සත්ත්ව අවශේෂවල සංකීර්ණ විවිධත්වය පිළිබඳව සමහර විද්වත්තු විවිධ මත පළ කරති. සමහරු ඒ වකවානුවේ පැවති හුවමාරු ක්‍රමයක්‌ ගැන කතා කරති. එහෙත් තේරුම්ගත යුත්තේ මේ සංකීර්ණ සත්ත්ව අවශේෂ වලින් කියෑවෙන්නේ බලංගොඩ මුත්තාගේ සංචාරක ජීවිතය බවය. මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ වල සංචාරයේදී මුහුදු බෙල්ලන්, කොරල් හා මාළු අවශේෂවලින් ප්‍රයෝජනයට ගතහැකි දේ ඔවුහු රැගෙන ආහ. මාළ
ු කටු බොහෝවිට භාවිත කර තිබුණේ කුඩා ආයුධ ලෙසය. මෝර දත්, සමහර බෙල්ලන් ඔවුන් විසින් පළඳනා ලෙස භාවිත කර තිබිණි. කෘෂිකර්මයසතුන් දඩයම සඳහා ගස් පුළුස්සා දැමූ බලංගොඩ මානවයා වෙත මධ්‍ය කඳුකරයෙහි හෝටන් තැන්න නිමැවීමේ වගකීම පැවරෙයි. කෙසේවෙතත්, වපෙ 15,000 පමණ කාල නිර්ණය කෙරුනු ඕට් සහ බාර්ලි සානුව මතදී සොයා ගැනීම නිසා ඒත්තු යන්නේ ඔවුන් කෘෂිකර්මයෙහි ද නියැලී සිටි බවයි.[4]කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ පුරාවිද්‍යා පස්චාත් උපාධි ආයතනයේ විද්‍යාඥයෙකු වන ආචාර්ය රත්නසිරි ප්‍රේමතිලක මහතා 2006 වසරේදී ඉන්දියාවේ ලක්නව් නුවර පැවැත්වුනු ඉපැරණි කෘෂිකර්මාණ්තය පිලිබඳව ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණයක් වූ "First Farmers in Global Perspective" සම්මන්ත්‍රණයට ඉදිරිපත් කල  "The emergence of early agriculture in the Horton Plains, central Sri Lanka" ලෙස නම්කොට තිබූ පර්යේෂණ නිබන්ධනයකට අනුව හෝර්ටන් තැන්නේ දඩයම් කරමින් සිටි බලංගොඩ  මානවයා දඩයමට අමතරව ගොවිතැන් කිරීමද අරඹමින් දිවයිනේ පලමු ගොවීන් බවට පරිවර්තනය වෙමින් සිටි බව විද්‍යාත්මක සාක්ශි ඉදිරිපත් කරයි. පර්යේෂණ නිබන්ධනයේ අරමුණ පැහැදිලි කිරීම සඳහා ආචාර්ය ප්‍රේමතිලක මෙලෙස පවස
යි "මෙම ලිපියේ උත්සාහය වන්නේ මධ්‍යම ශ්‍රී ලංකාවේ හෝර්ටන් තැනිතලාවේ පැලියෝ-පාරිසරික සොයාගැනීම් ස්වරූපයෙන් කෘෂිකර්මාන්තයේ මුල් සාක්ෂි සහ දේශගුණික විපර්යාස හා පුරාවිද්‍යාව සමඟ එහි ඇති සම්බන්ධතා පිළිබඳ විස්තරයක් සැපයීමයි ..."හෝර්ටන් තැන්නේ පස් සාම්පල වලින් ලැබුණු පාෂාණිභූත පරාග (මල් රේණු ) රේඩියෝ-කාබන් ක්‍රමයට කාළනිර්ණය කිරීමෙන්  එම පරාග ක්‍රි.පූ 5000 (මීට වසර 7000කට පෙර) කාළයට අයත් බව සනාතවී ඇති අතර ඒ අනුව හෝර්ටන් තැන්නේ බලංගොඩ මානවයා ගිණිතබා පස සකස්කොට සිදුකරන හේන් ගොවිතැන් ක්‍රමයට (slash & burn cultivation) බෝග වගාකොට ඇති බවත් මෙම බෝගවල පරාග අතර පැරණි කැලෑ සහල්වලට (wild rice) අයත් පරාගද විශාල ලෙස හමුවූ බැවින් බලංගොඩ මානවයා මීට වසර 7000කට පෙර හෝර්ටන් තැන්නේ හේන් ගොවිතැන් ක්‍රමයට වීවගාවේ යෙදෙන්නටද ඇතැයි අනුමාන කලහැකි බව යෝජනා කරයි. මීට පෙර වී වගාව, යකඩ නිශ්පාදනය හා අශ්වයින් හා වෙනත් ගෘහාශ්‍රිත සතුන් ඇතිකිරීම පිලිබඳව සාක්ශි හමුවී ඇත්තේ ක්‍රි.පූ 900 නම් මීට වසර 2900කට පමණ පෙර අනුරාධපුරයෙනි. [5]කලා නිර්මාණබලංගොඩ මානව ජනාවාසවලින් රතු නැත්නම් කහ හිරියල් උරච්චි කරල ගෑව මිනිස් ඇටක
ටු හමුවී තිබෙනවා. බටදොඹලෙන අවුරුදු 31,000ක් පරණ පස් තට්ටුවෙන් කහපාට ගුරුගල් ආලේප කළ මිනිස් කොදු ඇටයක් හා අවුරුදු 7,700 පමණ පැරණි පස් තට්ටුවෙන් ගුරුගල් පාට ගෑව මිනිස් දත් හමුවී තිබෙනවා. ෆා-හියන් ලෙනේ අවුරුදු 5,400ක් පරණ පස් තට්ටුවෙන් රතු ගුරුගල් ගෑව ඇට කෑලිත් පුරාවිද්‍යාඥයින්ට හමුවෙලා. රාවණා ඇල්ල ගුහාවෙන් හිස් මුදුන හිල් කරල පැත්තකින් සියුම් සිදුරකුත් විදල ගුරුගල් ගෑව හිස් කබල සුවිශේෂයි. මේ ගැන පුරාවිද්‍යාඥයෝ විවිධ මත පල කරනවා. අත්තනගල්ල පොත්ගුල් ලෙනේ ඉහළ මට්ටමේ අවුල් පස්තට්ටුවකින් හමුවුණු ගුරුගල් පාට ගෑව ඔලුකටු කෑල්ලත් මේ ගොඩට එකතුවෙනවා. තෝරාගත් අස්ථිවල වර්ණ ආලෙඔපය ආදි-වාසී වැද්දන් හෝ පැරණි සිංහලයන් අතර තිබුණු බවට සාදක නෑ. මේ බලංගොඩ මානවයට සීමාවුණු පුරුද්දක් බවයි පේන්නේ. හැබැයි බලංගොඩ මිනිසා මොන අදහසකින් මේ දේ කළාද යන්න ගැන නිෂ්චිත මතවාදයක් බිහිවෙලා නෑ. බලංගොඩ මිනිසා තමන්ගේ ඥාතීන්ගේ සිරුරු භූමිදාන කරන විට බොහෝවිට හිස යොමුකරල තියෙන්නේ බටහිර දිසාවට. අදත් අපි ඒ විදිහටම කරනවා. සිරුරු වකුටු ආකාරයට තබලා භූමදානය කරලා තියෙනවා.බටදොඹලෙන දළ වශයෙන් අවුරුදු 28,500ක් විතර පරණ පස් තට්ටුවෙන් හමුවුණු
බෙලිකටු පබළුව ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයෙන් හමුවන පැරණිම පළඳනාව විදිහට සැලකෙනවා. තනි කට්ටක් තියෙන මුහුදු බෙල්ලෙකුගේ ඉහළ කෙලවර කොටසකින් ක්‍රමවත්ව ඉවත් කළ වටකුරු කටු කෑල්ලකින් මේ පබළුව හදල තියෙන්නේ. මිලිමීටර් 13.7×15.3×1.5 ප්‍රමාණයේ මේ පබළුව දුඹුරු රතුවන් පාටයි. දෙපසින්ම සියුම්ව විදලයි මැද සිදුර හදල තියෙන්නේ. මේවා ඉන්දියාව වගේම වෙනත් රටවලින් ලැබෙන මධ්‍යශිලා පබළුවලට වඩා පරණයි. මේ පබළුව බලංගොඩ මානවයාගේ නිර්මාණයක් විධියට සලකනවා.බටදොඹලෙන වසර 16,000-14,300 කාලෙට අයිති පස් තට්ටුවෙන් ලැබුණු දෙපියන් මුහුදු බෙල්ලෙකුගේ කටු කෑල්ලකින් හදපු මිලිමීටර් 8.2×6.3×0.6 ප්‍රමාණයෙ ඕවලාකාර පබළුවත් කලාත්මක නිර්මාණයක්. මෙය ලා රෝස මිශ්‍ර රිදිවන් අළු පැහැතියි. ඒ පළඳනාවේ එක් පැත්තක දාරයේ සියුම් දැති ආකාර රටාවක් කපලා තිබෙනවා. මෙහි මැදත් සියුම් සිදුරක් සකසල තියෙනවා. ඒ පස් තට්ටුවෙන්ම ලැබුණු අනෙක් පළදනාව තනි කටුවේ මුහුදු බෙල්ලෙකුගේ ඉහළ කොටසින් හදල තියෙනවා. හැඩයෙන් ඕවලාකාර ලා කහ පාට මේකේ ප්‍රමාණය මිලිමීටර් 8.7×7.7×1.5ක්. පිට දාරය සියුම් විදිහට හදල මැද සියුම් සිදුරක් විදල තියෙනවා. බටදොඹලෙනේම දළ වශයෙන් අවුරුදු 13,500
කාලේ පස් තට්ටුවෙන් ලැබුණු දෙපියන් බෙල්ලෙකුගේ කටු කෑල්ලකින් හදපු පබළුව තරමක් දුරට ත්‍රිකෝණ හැඩය එන විදිහට අතුල්ලා නිවා තිබෙනවා. කෙළවරක සියුම් සිදුරක් විද තිබෙනවා. උපරීම උස මිලිමීටර් 16.9ක් හා පළල හා ඝණකම මිලිමීටර් 10.0×0.6ක් වන මෙය අළු පැහැතියි. ෆා-හියන් ලෙනේ මිශ්‍ර පස් තට්ටුවකින් ලැබිල තියෙන මුහුදේ ඉන්න කොටි මෝර දතකින් හදපු ගෙල පළඳනාව බලංගොඩ මිනිසාගේ තවත් වැදගත් නිමැවුමක්. දතේ පහළ දෙපසින්ම විදල පළදනාවක් විදිහට හදලා. අත්තනගල්ල පොත්ගුල්ලෙන කැනීමේදිත් මේ වගේ නිර්මාණ කීපයක්ම ලැබිල තියෙනවා. මෙතැනත් කොටි මෝර දතකින් හදපු ගෙල පළදනාවක් වගේම මුහුදු බෙලිකට්ටකින් හදපු කොටු හැඩයේ පළදනාවකුත් ලැබුනා.මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව මැතිතුමා කළ අළුගල්ගේ කැනීමෙනුත් මොර දත් පළඳනාවක් ලැබිල තියෙනවා. සත්ව විද්‍යාඥයෝ කියන විදිහට මේ කොටි මෝරාගේ දත් හොයාගන්න එක ලෙහෙසිපහසු නැහැ. ගැඹුරු මුහුදේ ඉන්න මේ මාළුවා මියගියහම මුහුදේ ගිලෙනවා මිසක් ගොඩබිමට ගසාගෙන පැමිණීම විරලයි. [6]ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලෙන් හා අඩවි නාමාවලියබෙලිලෙන – කිතුල්ගලවවුල්පනේ – රත්නපුරබටදොඹලෙන – කුරුවිටපාහියන් ලෙන – කළුතරබෙල්ලන්බැඳි  පැලැස්ස –