LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ඉකබානා මල්කලාවත් ඒ අතර වේ.  මෙම පරිණාමය එදිනෙදා ජීවිතයේ කරන සෑම කටයුත්තකටම කලාව මුසු වී ඇති බවට කියාපානවා ඇත. විශේෂයෙන් සටන් ක්‍රම වලත් කලාවක් මුසු වී ඇත.නූතන යුගයේත් ජපානයෙහි බෞද්ධාගම ක්‍රියාකාරී ආගමක් ලෙස පවතී. 80, 000 ක් තරම් බෞද්ධ පන්සල් ඉදි වී ඒවා  විටින් විට ප්‍රතිසංස්කරණය වෙමින් පවතී.වජ්‍රයාන බුද්ධ ධර්මයබුදු දහමේ වර්තමාන තත්වයබුදු දහම බටහිරට පැතිරිමබෞද්ධයන් හා ග්‍රීකයන්ගේ ග්‍රීක - බෞද්ධ කලා නිර්මාණ හේතුවෙන් බුදුදහම පිළිබඳ තොරතුරු හා කථාවස්තු බටහිරට පැතිරිණි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජිවිතය පිළිබඳව චැමස්කස් හි ජෝන් විසින් පරිවර්තනය කරන ලද පොතක් ක්‍රිස්තියානින් අතර බාර්ලාම් හා ජොසෆට්ගේ කථාව ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. 1300 වන විට ජොසෆට්ගේ කථාව කොතරම් ජනප්‍රිය වූයේ ද යත් ඔහුව ශාන්තුවරයෙකුගේ තත්ත්වයට උසස් කරන ලදි. ඉන්පසු යුරෝපීයන් හා බෞද්ධ හමුව සිදුවන්නේ 1253 ප්‍රංශයේ ශාන්ත ලුවිස් රජතුමා රැබටක් හි විලියම් නම් පූජකවරයා මොංගෝලියානු රාජ සභාවේ රාජ්‍ය දූත මෙහෙවරකට යැවීමෙන් අනතුරුවය. මෙම හමුව වර්තමාන කසකස්ථානයේ සිදු වූ අතර, විලියම් ඔවුන් හිතුවක්කාර ක්‍රිස්ති
යානීන් ලෙස හැඳින්විය. බුදු දහම පිළිබඳව  බටහිර ජනතාවගේ වඩාත්ම අවධානයක් යොමු වුයේ යටත් විජිත සමයේ දී බටහිර වැසියන් බුදුදහම කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය හා කලා නිර්මාණ දැකීමෙනි. මෙම සමයේ දී යුරෝපීය දර්ශන වාදය පෙරදිග ආගම් වලින් බලවත් ලෙස ආභාෂය ලැබීය. 1853 දී ජපානය බටහිර ජනතාවට විවෘත වීමෙන් අනතුරුව ජපානයේ කලාව හා සංස්කෘතිය පිළිබඳව අවධානය යොමු වූ අතර ලෝකයේ පවතින ඉතාමත් දියුණු බෞද්ධ සංස්කෘතියක් අධ්‍යයනයට අවස්ථාව සැලසුණි. 20 වන සියවසේ ඇති වු අර්බුද සමඟ බටහිර ජනතාව බුදුදහමට නැඹුරු විය.ථේරවාදී පුනරුදය (ක්‍රි.ව. 11 වන සියවස)11 වන සියවසේ සිට බුදු දහමේ ව්‍යාප්තිය.11 වන සියවසේ ඉන්දියාවේ බුදුදහම‍ට සිදුවු හානිය නිසා ගිණිකොණ දිගආසියාවේ මහායාන බුදුදහමට ඇති ලැදියාව පහත බසින්නට විය. මහද්වී හරහා මාර්ග ඉන්දියානු උපමහද්වීප හරහා වැටීමත් , අරාබිය. ශ්‍රී ලංකාව හා චීනය යා කරන සෘජු මුහුදු මාර්ගය ඇතිවීමත් සමග ශ්‍රි ලංකාවේ සිට තේරවාදී බුදුදහම ව්‍යාප්ත වීම ආරම්භ විය.බුරැම අධිරාජ්‍යයේ ඵෙතිහාසික ආරම්භකයා වන අනව්රත (1044 – 1077) රජතුමා බුරැමය එක්සේසත් කර තේරවාදී බුදුදහම වැළද ගත්තේය. මේ නිසා 11 වන හා 13 වන සියවස
් කාලය තුළදී බෞද්ධ විහාරස්තාන දහස් ගණනක් එහි අගනගරයේ ඉදි කෙරැණි. ඒවායින 2000 පමණ අදද දක්නට ලැබේ. තායිබලය වර්ධනය වීමත් සමග බුරැමය පිරිහුනු අතර 1287 මොං‍ගෝලියානුවන් එහි අගනුවර යටත් කරගන්නා ලදි.නමුත් බුරැමයේ තවමත් තේරවාදී බුදුදහම නොනැසී පවතී.1260 දී පමණ ඇති වූ නව තායි රාජ්‍යයේ දී ප්‍රධාන ආගම බවට පත්වූයේ තේරවාද බුදු  දහමයි. අයුක්ථය සමයේ ද ී(14 – 18  සියවසේ ) ද තායි සමාජයේ අත්‍යවශ්‍ය කොටසක් බවට පත්කරමින් තේරවාදි බුදුදහමේ පුනරැදයක් ඇති විය.බුදුදරම 13 වන සියවසේ දී කාම්බෝජයේ ලාඕසයට ව්‍යාප්ත විය නමුත් 14 වන සියවස වන විට ගිණිකොණ ආසියාවේ වෙරළ තීරයේ හා දූපත් වන ඉස්ලාම්  බලපෑම ඉහළ ගොස් ඉස්ලාම් ධර්මය මැලේසියාව, ඉන්දුනීසියාව හා පිලිපීනයට පැතිර ගි‍යේ ය. කෙසේ වුවද '1965 සැප්තැම්බර් 30 මිනී මැරීම්  නමින් හදුන්වන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ අනුදැනුමින් සිදුවූ යැයි  කියන  මිනිස් සංහාරයෙන් පසු 1966 දී සුහර්‍ තෝ  බලයට පත්වීමෙන් අනතුරැව ඉන්දුනීසියාවේ තේරවාදී බුදුදහමේ පුනරැදයක් දක්න‍ට  ලැබේ. මෙයට  හේතුව විය හැක්කේ සුහ‍ර්තෝ පාලනය විසින් ඉස්ලාම්, ප්‍රොතෙස්තන්ත, ක්‍රිස්තියානි, මින්දු හොෝබුදුදහම යන ආගම් වලින් එකක් ඇද
හීමට නියම කිරිම විය හැක. වර්තමානයේ ඉන්දුනීසියාවේ බෞද්ධයන් මිලියන 10ක් පමණ සිටින අතර ඔවුන්ගෙන් වැඩි කොටසක් චීනයෙන් පැවතෙන්නන් වෙති.අමතර අවධානයටReligion ද්වාරයGreater IndiaHistory of IndiaHistory of YogaIndian religionsIndosphereIndex of Buddhism-related articlesReligion in IndiaTimeline of BuddhismAnnexation of Tibet by the People's Republic of ChinaOrdination of women in BuddhismSecular BuddhismSilk Road transmission of BuddhismList of Buddhist Kingdoms and Empiresමූලාශ්‍රබුද්ධාගමේ ඉතිහාසය හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.vteබුදු දහමේ මාතෘකාOutline ·  ද්වාරය ·  ප්‍රවර්හය ·  Glossary ·  Indexපදනම්තෙරුවන් (බුද්ධ ·  ධම්ම ·  සංඝ) ·  චතුරාර්ය සත්‍යය ·  ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ·  නිර්වාණය ·  මධ්‍යම ප්‍රතිපදාවබුදුන් වහන්සේTathāgata ·  උප්පත්තිය ·  සතර පෙර නිමිති ·  ශාරීරික ලක්ෂණ ·  සිරි පතුල ·  Iconography ·  Films ·  Miracles ·  Family: (සුද්ධෝදන රජ ·  මහාමායා දේවිය ·  යශෝධරා දේවිය) ·  රාහුල කුමරු) ·  Places where the Buddha staye
d ·  Buddha in world religionsමූලික සංකල්පත්‍රිලක්ෂණය: (අනිත්‍ය ·  දුක්ඛ ·  අනාත්ම) ·  හේතුඵල ධර්මය ·  පංච ස්කන්ධය ·  කර්මය ·  පුනර්භවය ·  සංසාරය ·  සංඛාර ·  ක්ලේශ ·  අවිද්‍යාව ·  තණ්හාව ·  පංච නීවරණ ·  Ten Fetters ·  ඉන්ද්‍රිය ·  බෝධි ·  පරිනිර්වාණය ·  Thusness ·  Two truths doctrine ·  ශූන්‍යතාව ·  බෝධිචිත්ත ·  බෝධිසත්ත්ව ·  Buddha-nature ·  Mindstream ·  DzogchenCosmologyTen spiritual realms ·  Six Realms (නරකය ·  Animal realm ·  ප්‍රේත ·  අසුර ·  Human realm ·  දිව්‍යලෝකය) ·  ත්‍රෛලෝක්‍යPracticesසරණ ·  Buddhist devotion ·  Puja: (Offerings ·  Prostration ·  Chanting) ·  Merit ·  පරිත්ත ·  Generosity ·  නික්මීම ·  ශීලය: (පන්සිල් ·  Bodhisattva vows ·  Patimokkha) ·  ත්‍රිශික්ෂාව: (ශීල ·  සමාධි ·  ප්‍රඥාව) ·  සතර බ්‍රහ්ම විහරණ: (මෛත්‍රිය ·  කරුණාව ·  මුදිතාව ·  උපේක්ෂාව) ·  පාරමිතා ·  Enlightenment Qualities ·  Seven Factors of Enlightenment ·  ඍද්ධිපාද ·  Five Strengths ·  Faith ·  Effort (Four Right Exertions) ·  Mindfulness (සතිපට්ඨාන) ·  Jhāna (ධ්‍යාන) ·  භාවනා
·  Meditation: (කම්මට්ඨාන ·  අනුස්සති ·  ස්මරණ · ආනාපානසති ·  සමථ ·  විපස්සනා ·  Shikantaza ·  Zazen ·  Kōan ·  Mandala ·  Tonglen ·  Tantra ·  Tertön ·  Terma)මුදුන්පත් කර ගත් දෑTypes of බුද්ධ ·  Private Buddha ·  Bodhisattva ·  Four stages of enlightenment: (සෝතාපන්න ·  සකදාගාමී ·  අනාගාමී ·  අරහන්ත්)Monasticismභික්ෂු ·  භික්ෂුණී ·  සාමණෙර ·  සාමණෙරි ·  අනාගාරික ·  Ajahn ·  Sayadaw ·  Zen master ·  Roshi ·  Lama ·  Rinpoche ·  Geshe ·  Tulku ·  ගිහියා ·  උපාසක ·  ශ්‍රාවකප්‍රධාන චරිතගෞතම බුදුන් වහන්සේ ·  සැරියුත් ·  මුගලන් ·  ආනන්ද ·  මහාකාශ්‍යප ·  අනුරුද්ධ ·  Mahakaccana ·  නන්ද ·  Subhuti ·  Punna ·  Upali ·  ප්‍රජාපතී ගෝතමී ·  ඛේමා රහත් තෙරණිය ·  උප්පලවණ්ණා රහත් තෙරණිය ·  බුද්ධඝෝෂ හිමි ·  නාගසේන ·  බෝධිධර්ම ·  නාගාර්ජුන ·  අසංග ·  වසුබන්ධු ·  Atisha ·  Padmasambhava ·  දලයි ලාමාතුමාTextsත්‍රිපිටකය: (විනය පිටකය ·  සූත්‍ර පිටකය ·  අභිධර්ම පිටකය) ·  අට්ඨකථා: (විසුද්ධිමග්ග) ·  මහායාන සූත්‍ර ·  Chinese Buddhist canon (ත්‍රිපිටක කොරියානා) ·  Tibetan Buddhist cano
nනිකායථේරවාද ·  මහායාන: (Zen ·  Pure Land ·  Tiantai ·  Nichiren ·  Madhyamaka ·  යෝගාචර) ·  Vajrayana: (Tibetan Buddhism ·  Shingon) ·  Early Buddhist schools ·  Pre-sectarian Buddhism ·  Basic points unifying Theravada and Mahayanaරටවල්බංගලාදේශය ·  භූතානය ·  බුරුමය ·  කාම්බෝජය ·  චීනය ·  India ·  Indonesia ·  Japan ·  Korea ·  Laos ·  Malaysia ·  මාලදිවයින ·  Mongolia · Nepal ·  පාකිස්තානය ·  Russia ·  Singapore ·  ශ්‍රී ලංකාව ·  Taiwan ·  තායිලන්තය ·  Tibet ·  Vietnam ·  Middle East: (ඉරානය) ·  Western countries: (Australia ·  France ·  United Kingdom ·  United States)ඉතිහාසයTimeline ·  ධර්ම සංගායනා ·  History of Buddhism in India ·  Decline of Buddhism in India ·  අශෝක ·  Greco-Buddhism ·  Buddhism and the Roman world ·  Silk Road transmission of Buddhism ·  Persecution of BuddhistsPhilosophyඅභිධර්මය ·  Logic ·  Buddhology ·  Eschatology ·  Reality ·  God ·  Humanism ·  Engaged Buddhism ·  Socialism ·  Anarchism ·  Economics ·  Atomism ·  Evolution ·  Ethics
·  Fourteen unanswerable questionsCultureශ්‍රී මහා බෝධිය · ශ්‍රී දළදා මාළිගාව · කලාව ·  Greco-Buddhist art ·  Poetry ·  බුදු පිළිම ·  Budai ·  Symbolism: (ධර්ම චක්‍රය ·  ධජය ·  භවචක්‍රය ·  Thangka) ·  Prayer wheel ·  Mala ·  මුද්‍රා ·  මන්ත්‍ර (Om mani padme hum) ·  Music ·  Holidays: (වෙසක් ·  Magha Puja ·  Uposatha) ·  Rains retreat ·  Monastic robe ·  Architecture: (විහාර ·  Wat ·  දාගැබ් ·  Pagoda ·  Thai temple art and architecture) ·  Pilgrimage: (ලුම්බිණි ·  බුද්ධගයාව ·  සාරනාත් ·  කුෂිනගර්) ·  Bodhi Tree ·  මහාබෝධි විහාරය ·  දින දසුන ·  Cuisine ·  VegetarianismMiscellaneousLineage ·  මෛත්‍රෙය ·  අවලෝකිතේශ්වර (Guan Yin) ·  අමිතාබ්ජ ·  Brahmā ·  Māra ·  ධම්මපදය ·  විනය ·  සූත්‍ර ·  හීනයාන ·  Liturgical languages: (පාලි ·  සංස්කෘත) ·  Dharma talk ·  කල්ප ·  අභිඥා ·  ඍද්ධිBuddhism and:Science ·  Psychology ·  Hinduism ·  Jainism ·  East Asian religions ·  Christianity ·  Theosophy ·  GnosticismListsBuddhas ·  අට විසි බුදුවරු ·  Bodhisattvas ·  Buddhists ·
Suttas ·  Books ·  Templesvteආගම්වල ඉතිහාසයTimeline of religionList of religions and spiritual traditionsMajor groupsAbrahamicBaháʼíChristianityIslamJudaismRastafariAmerindianAztecMayanIncaEast AsianConfucianismTaoismShintoIndianBuddhismHinduismJainismSikhismIranianMithraismZoroastrianismManichaeanismModernNeopaganismWiccaNew ThoughtSpiritismHistoricalPrehistoricPaleolithicNear EastEgyptianSemiticMesopotamianIndo-EuropeanBalticCelticGermanicGreekGnosticismNeoplatonismIllyro-thracianRomanSlavicVedic HinduismRelated topicsEvolution of moralityEvolutionary origin of religionsEvolutionary psychology of religionHistory of atheismHistory of theology (Greco-Abrahamic)HumanismIrreligionRoman SchoolSecularismප්ලූටෝ Plutoසොයාගැනීමසොයාගත් තැනැත්තේක්ලේඩ් ඩබ්. ටෝම්බෝසොයාගත් දිනයපෙබරවාරි 18 , 1930නිලනාමයන්MPC නිලනාමය134340 ප්ලූටෝ (134340 Pluto)ශබ්දනැගීම/en-us-Pluto.oggˈpluːtoʊ/,[note 1]නම් කෙරුණේප්ලූටෝසුළු ග්‍රහ වර්ගයවාමන ග්‍රහලොවකි,TNO
,plutoid,KBO,plutinoවිශේෂණයPlutonianකක්ෂීය ලක්ෂණ කාලාරම්භය J2000විහේලිකය7,375,927,931 km49.305 032 87 AUඅපහේලිකය4,436,824,613 km29.658 340 67 AUඅඩ-මහා අක්ෂය5,906,376,272 km39.481 686 77 AU උත්කේන්ද්‍රියතාවය0.248 807 66කක්ෂීය කාලාවර්තය90,613.305 days248.09 years14,164.4 Pluto solar days[1]චන්ද්‍ර කාලාවර්තය366.73 days සාමාන්‍යය කක්ෂීය වේගය4.666 km/s ආනතිය17.141 75°11.88° to Sun's equatorආරෝහණ මංසලෙහි දේශාංශකය110.303 47° පරිතාරාන්තිකයේ විස්තාරය113.763 29°චන්ද්‍රිකා5භෞතික ගුණාංගමධ්‍යන්‍යය අරය1,153 ± 10 km[2]0.18 Earthsමතුපිට පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලය1.665×107 km²[note 2]0.033 Earthsපරිමාව6,39×109 km³[note 3]0.0059  Earthsස්කන්ධය(1.305 ± 0.007)×1022 kg[2]0.002 1 Earths0.178 moonමධ්‍යන්‍යය ඝණත්වය2.03 ± 0.06 g/cm³[2]නිරක්ෂීය පෘෂ්ඨීය ගුරුත්වය0.658 m/s²[note 4]0.067 gමිදුම් ප්‍රවේගය1.229 km/s[note 5]නක්ෂත්‍ර භ්‍රමණ කාලාවර්තය−6.387 230 day6 d 9 h 17 m 36 sනිරක්ෂීය භ්‍රමණ ප්‍රවේගය47.18 km/hආක්ෂක ආනතිය119.591 ± 0.014° (to orbit)[2][note 6]උත්තර ධ්‍රැවය විෂුවදංශය133.046 ± 0.014°[2]උත්තර ධ්‍රැවය ක්‍රාන්තිය−
6.145 ± 0.014°[2]ප්‍රභානුපාතය0.49–0.66 (varies by 35%)[3][4]පෘෂ්ඨීය උෂ්ණත්වයඅවමමධ්‍යන්‍යයඋපරිමකෙල්වින්33 K44 K55 Kදෘශ්‍ය විශාලත්වය13.65[4] to 16.3[5](mean is 15.1)[4] නිරපේක්ෂ විශාලත්වය (H)−0.7[6]කෝණික විෂ්කම්භය0.065" to 0.115"[4][note 7]වායුගෝලයපෘෂ්ඨීය  පීඩනය0.30 Pa (summer maximum)සංයුතියනයිට්‍රජන්, මීතේන්ප්ලූටෝ (සංකේත: [7] සහ ;[8] 134340 Pluto) වශයෙන් නම් කර ඇති අතර එය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ දෙවන විශාලතම වාමන ග්‍රහලෝව වේ(ඒරිස්ට පසුව). එය සූර්යයා වටා සෘජුවම  කක්ෂ ගතවී ඇති දසවැනි විශාලතම ග්‍රහලෝව වේ. එය මුලින්ම ග්‍රහලොවක් වශයෙන් හඳුනාගන්නා ලද මුත් ප්ලූටෝ දැන් හඳුන්වන්නේ (kuiper belt) කුයිපර් වළල්ලේ  විශාලතම සාමාජිකයා වශයෙනි. කුයිපර් වළල්ලේ ඇති අනෙකුත් වස්තු මෙන්ම  ප්‍රාථමිකව ගල් කැබලි හා අයිස්වලින් සැදී ඇති අතර  එය සාපේකෂව ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවේ සද මෙන් පහෙන් එකක  ස්කන්ධයෙන් හා තුනෙන් එකක  පරිමාවෙන් ප්ලූටෝ සමන්විත වේ. එයට අධික ලෙස විකේන්ද්‍රික හා ඇලවූ කක්ෂයක් තිබේ. විකේන්ද්‍රිකතාව. ප්ලූටෝ සූර්යයාගේ සිට නක්ෂත්‍ර ඒකක 30 – 49 (AU) (4.4 – 7.4 billion km) දුරකින් පිහිටි අතර එම නිසා  ඇතැම
් විට එය  නෙප්චූන්ට වඩා සූර්යයාට ආසන්න වේ. ප්ලූටෝ හා එහි විශාලතම චන්ද්‍රයා වන කාරෝන් ද්විත්ව යුගලයක් ලෙස සලකයි මන්ද එවිට  එම යුගල‍ෙය් පොදු ගුරුත්ව කේන්ද්‍ර වස්තු දෙකෙන් එකක් තුලවත් නොපිහිටයි.  අන්තර් ජාතික අභ්‍යවකාශ සංගමය [(International Astronomical Union (IAU)] විසින් ද්විත්ව වාමන ග්‍රහලෝකවලට අර්ථ දැක්වීමයක් තවමත්  ඉදිරිපත් කර නොමැති අතර  එය නීති‍යක් වශයෙන් ප්‍රකාශ වන ‍තෙක් පවතී. කාරෝන් ප්ලූටෝගේ චන්ද්‍ර‍යෙක් වන අතර 2005 දී සොයාගන්නා ලද තවත් කුඩා චන්ද්‍රයින් දෙ‍දෙනෙකු වන නික්ස් හා හයිඩ්‍රා ද ප්ලූටෝගේ චන්ද්‍රයන්‍ වේ.1930 ප්ලූටෝ සොයාගැනීමේ සිට 2006 දක්වාම එය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ 9 වන ග්‍රහලොව විය. ඉන්පසු 20 වන සියවස අගභාගයේ දී හා 21 වන සියවස මුල් භාගයේ දී ප්ලූටෝට සමාන වෙනත් වස්තු විශාල ප්‍රමාණයක් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් එපිට සොයාගන්නා  ලදී. එහිදී විසිරුණු තැටියෙහි වූ  ඒරිස්ගේ සොයාගැනීම සඳහන් කළ යුතු වේ. එය ප්ලූටෝ මෙන් 27% විශාල විය. 2006 අගෝස්තු 24වන දින IAU විසින් ග්‍රහලොවකට අර්ථ දැක්වීමක් සපයන ලදී. එහිදී ප්ලූටෝ එම අර්ථ දැක්වීමට අනුකූලව ක්‍රියා කිරීමට අපොහොසත් විය. එම නිසා එය වාමන ග්‍රහලොවක්
වශයෙන් එරිස් හා සිරිස් සමග වෙන් කරන ලද අතර ඉන් පසුව ප්ලූටෝ කුඩා ග්‍රහලොවක් වශයෙන් නම්කොට 134340 අංකය ලබා දෙන ලදී.සොයාගැනීම'ලොවෙල්' (Lowell) සහ ඔහුගේ නිරීක්ෂණාගාරය 1905 සිට ඔහුගේ මරණය වන 1916 තෙක් මේ පිළිබදව පර්යේෂණ කළත් පලක් නොවීය. ඔහුගේ මිතුරෙකු පවසන පරිදි “X ග්‍රහලොව” ලෙස නම් කළ මෙම ග්‍රහලොව සොයාගැනීමට නොහැකි වීම පිළිබඳව ලොවෙල් තුළ වූ තදබල කළ කිරීම ඔහුගේ මරණයට හේතුවක් විය.පර්සිවල් ලොවෙල්ගේ වැන්දඹුව වන කොන්ස්ටන්ස් ලොවෙල් පසුව ලොවෙල්ගේ අයිතිය ලබා ගැනීම වෙනුවෙන් නිරීක්ෂණගාරයෙන් ඩොලර් මිලියනයක මුදලක් ලබා ගැනීමට දශකයක් පමණ ගත වන නඩුවක පැටලිණි. එම නිසා X ග්‍රහලොව පිළිබඳ නිරීක්ෂණ ආරම්භ කිරීම 1929 තෙක් පමා විය. එම වර්ෂයේදී නිරීක්ෂකාගාර අධ්‍යක්ෂක “වෙස්ටෝ මෙල්වින් ස්ලීෆර්” විසින් X ග්‍රහලොව සොයාගැනීමේ කාර්යය වයස විසිදෙක වන “ක්ලඩ් ටොම්බෝ” නමැති කැන්සාස්හි ගොවිපලක වැඩුණු තරුණයෙකුට භාර දෙන ලදී. මොහු ලොවෙල් නිරීක්ෂණාගාරයට පැමිණි විගසම මෙම වගකීම භාර දුන් අතර මේ සඳහා ප්‍රධාන හේතුව වූයේ ටොම්බෝ අඳින ලද   තාරකා විද්‍යා චිත්‍ර සටහනක් පිළිබඳව අධ්‍යක්ෂක “ස්ලීෆර්” තුළ වූ පැහැදීමයි.“ටොම්බෝ”
ගේ කාර්යය වූයේ සති දෙකක් තුළ ක්‍රම ක්‍රමයෙන් රාත්‍රී අහස විවිධ කොටස්වලට ජායාරූප ගතකොට රාත්‍රී අහස නිර්මාණය කිරීමයි. ඉන් පසු එම සෑම කොටසක්ම නිරීක්ෂණය කොට එම සති දෙක තුළ ස්වකීය පිහිටීම වෙනස් කළ වස්තූන් අධ්‍යයනය කිරීමයි. “බ්ලින්ක් කොම්පැරටර්” (blink comparator) නම් උපකරණය භාවිතා කර වේගයෙන් ඉදිරියට සහ පිටුපසට ජායාරූප වෙනස් කිරීම මගින් ස්වකීය පිහිටීම හෝ දර්ශකය වෙනස් කරන වස්තූන් පිළිබදව දර්ශනයක් නිර්මාණය කිරීමයි. 1930 පෙබරවාරි 18 දින ආසන්නව වසරක පමණ නිරීක්ෂණවලින් පසු “ටොම්බෝ” විසින් ජනවාරි 23 සහ 29 යන දින අතර ලබා ගත් ජායාරූප තල අතරින් පිහිටීම වෙනස් කරන වස්තුවක් සොයාගන්නා ලදී. ජනවාරි 20 ගන්නා ලද අඩු ගුණාත්මක භාවයෙන් යුතු ඡායාරූපයක් එය ස්ථිර කර ගැනීමට ඉවහල් විය එම ස්ථිර කර ගැනුමෙන් පසු ස්ලිෆර් වෙත ගිය ටොම්බෝ ප්‍රකාශ කර සිටියේ “ආචාර්ය ස්ලිෆර් , මම ඔබගේ X ග්‍රහලොව සොයාගත්තා” ලෙසය. තවදුරටත් ජායාරූප අධ්‍යයනය කර මේ පිළිබඳ තව දුරටත් තහවුරුකර ගැනීමෙන් පසු මෙම සොයාගැනීම පිළිබඳ විස්තර 1930 මාර්තු 30 දින හැවඩ් කොලේජ් නිරීක්ෂණාගාරය වෙත විදුලි පණිවිඩයකින් දන්වන ලදී. මෙම නව වස්තුව පසුව 1915 මාර්තු 19 දින ග
න්නා ලද ජායාරූප වලද දක්නට ලැබූ බව පසුව හෙළි විය.මෙම සොයාගැනීමෙන් අනතුරුව ප්ලූටෝගේ අතිශය ‍මද දීප්තභාවය සහ එහි ප්‍රමාණයෙන් කුඩා බව නිසා මෙය ලොවෙල් විසින් අධ්‍යයනය කළ X ග්‍රහලොවම විය හැකි බවට මතයක් පළ විය. 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ කරන ලද ඇස්තමේන්තු අනුව ප්ලූටෝගේ ස්කන්ධය නිතරම අඩුවන ලෙසින් සංශෝධනය විය. 1978 දී ප්ලූටෝගේ චන්ද්‍රයෙකු වන “ඛාරෝන්” සොයාගැනීමත් සමග ප්‍රථමවරට ප්ලූටෝගේ මිණුම් ලබා ගැනීමට හැකිවිය. එහි ස්කන්ධය දළ වශයෙන් පෘථිවිය මෙන් 0.2% ප්‍රතිශතයක් වූ අතර යුරේනස්ගේ කක්ෂීය අපගමනයන් සඳහා හේතුවක් ලෙස හැඳින්වීමට නොහැකි තරම් මෙය ඉතා කුඩා ස්කන්ධයක් විය.Appearance and surfacePluto's visual apparent magnitude averages 15.1, brightening to 13.65 at perihelion.[4]Notes↑ In US dictionary transcription, us dict: plōō′·tō. From the ලතින්: Plūto↑ Surface area derived from the radius r: 4πr2{\displaystyle 4\pi r^{2}}.↑ Volume v derived from the radius r: 4πr3/3{\displaystyle 4\pi r^{3}/3}.↑ Surface gravity derived from the mass
m, the gravitational constant G and the radius r: Gm/r2{\displaystyle Gm/r^{2}}.↑ Escape velocity derived from the mass m, the gravitational constant G and the radius r: √2Gm/r.↑ Based on the orientation of Charon's orbit, which is assumed the same as Pluto's spin axis due to the mutual tidal locking.↑ Based on geometry of minimum and maximum distance from Earth and Pluto radius in the factsheetමූලාශ්‍ර↑ Seligman, Courtney. "Rotation Period and Day Length". සම්ප්‍රවේශය 2009-08-13.↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 M. W. Buie, W. M. Grundy, E. F. Young, L. A. Young, S. A. Stern (2006). "Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2". Astronomical Journal. 132: 290. doi:10.1086/504422. arXiv:astro-ph/0512491.{{cite journal}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (link)↑ Calvin J. Hamilton (2006-02-12). "Dwarf Planet Pluto". Views of the Solar System. සම්ප්‍රවේශය 2007-01-10.↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 D. R. Williams (Sept
ember 7, 2006). "Pluto Fact Sheet". NASA. සම්ප්‍රවේශය 2007-03-24.↑ "AstDys (134340) Pluto Ephemerides". Department of Mathematics, University of Pisa, Italy. සම්ප්‍රවේශය 2010-06-27.↑ "JPL Small-Body Database Browser: 134340 Pluto". සම්ප්‍රවේශය 2008-06-12.↑ JPL/NASA (2015-04-22). "What is a Dwarf Planet?". Jet Propulsion Laboratory. සම්ප්‍රවේශය 2022-01-19.↑ John Lewis, ed. (2004). Physics and chemistry of the solar system (2 ed.). Elsevier. p. 64.vteසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයසූර්යයාබුධසිකුරුපෘථිවියඅඟහරුසෙරස්බ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයු‍රේනස්නෙප්චූන්ප්ලූටෝහවුමේයාමාකේමාකේඑරිස්ග්‍රහලෝකභූමිෂ්ඨ ග්‍රහලෝකබුධසිකුරුපෘථිවියඅඟහරුයෝධ ග්‍රහලෝකබ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයු‍රේනස්නෙප්චූන්වාමන ග්‍රහලෝකසෙරස්ප්ලූටෝහවුමේයාමාකේමාකේඑරිස්වළලුබ්‍රහස්පතිසෙනසුරු (රියා)චරික්ලෝකයිරන්යුරේනස්නෙප්චූන්හවුමේයානුචන්ද්‍රයෝභූමිෂ්ඨචන්ද්‍රයාවෙනත් පෘථිවි ආසන්න වස්තූන්අඟහරුගේෆෝබෝස්ඩෙයිමෝස්බ්‍රහස්පතිගේගැනිමේඩ්කැලිස්ටෝඅයෝයුරෝපාසියල්ල 79සෙනසුරුගේටයිටන්රියාඅයැපුටුස්ඩියෝන්ටෙතිස්එන්සිලේඩස්මී
මාස්හයිපීරියන්ෆීබීසියල්ල 62යුරේනස්ගේටයිටේනියාඔබෙරන්අම්බ්‍රියල්ඒරියල්මිරන්ඩාසියල්ල 27නෙප්චූන්ගේට්‍රයිටන්ප්‍රෝටියස්නේරෙයිඩ්සියල්ල 14ප්ලුටෝගේකෙරන් නික්ස්හයිඩ්‍රාකර්බරෝස්ස්ටික්ස්හවුමේයා ගේහීයාකානමාකාමාකේමාකේ ගේS/2015 (136472) 1එරිස් ගේඩිස්නොමියාExploration  (outline)සොයාගැනීම්තාරකා විද්‍යාවකාලරේඛාවඅභ්‍යවකාශ ඒෂණියන්ලැයිස්තුවකාලරේඛාවමිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ ගමන්අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්තානයන්ලැයිස්තුවජනාවාසකරණයබුධසිකුරුචන්ද්‍රයාඅඟහරුසෙරස්ග්‍රහකකැනීම්ධූමකේතුබ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයුරේනස්නෙප්චූන්ප්ලූටෝගැඹුරු අභ්‍යවකාශයSmall SolarSystem bodiesPlanetesimalMeteoroidsMinor planetsmoonsCometsDamocloidsMercury-crossersVenus-crossersVenus trojansNear-Earth objectsEarth-crossersEarth trojansMars-crossersMars trojansAsteroid beltග්‍රහකසෙරස්PallasJunoVestafirst 1000familiesexceptionalKirkwood gapMain-belt cometsJupiter trojansJupiter-crossersCentaursSaturn-crossersUranus trojansUranus-crossersNeptune trojansCis-Neptunian objectsT
rans-Neptunian objectsNeptune-crossersPlutoidsKuiper beltPlutinosCubewanosScattered discDetached objectsSednoidsHills cloudOort cloudHypotheticalobjectsVulcanVulcanoidsTheiaPhaetonPlanet VFifth giantPlanet XPlanet NineTycheNemesisSubsatellitesලැයිස්තුSolar System modelsSolar System objectsby sizeby discovery dateMinor planetsnamesGravitationally rounded objectsPossible dwarf planetsNatural satellitesCometsOutline of the Solar System ද්වාරසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයතාරකා විද්‍යාවEarth sciencesMarsJupiterUranusCosmologyසෞරග්‍රහ මණ්ඩලය → Local Interstellar Cloud → Local Bubble → Gould Belt → Orion Arm → ක්ෂීර පථය → Milky Way subgroup → Local Group → Virgo Supercluster → Laniakea Supercluster → Observable universe → විශ්වයEach arrow (→) may be read as "within" or "part of".මෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූ
නි)The realms, territories, and protectorates of Elizabeth II since 1952   Current realms   Former realms   Current territories and dependencies[1]   Former territories, dependencies and protectoratesIIවන එලිzසබෙත් රැජින රාජ්‍ය නායක වන රාජ්‍යයන් ගණන ඇය කිරුල දරණ  අවුරුදු  71 තුල වරින්වර වෙනස්වී ඇත. නිදහස් රටවල් 32ක ඇය රජවී ඇති අතර ඉන් 16ක ඇය දැනටත් කිරුල දරයි.  දැනටත් ඇය කිරුල දරන ස්වෛරීය රාජ්‍යයන් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල රාජධානි ලෙස (ලා කොළ පැහැති) හැඳින්වේ. Remainder show in dark green the reign of Elizabeth II as their monarch, from their independence until their adoption of a republican form of government.Fiji is a unique case, having become a republic through a military coup in 1987, but its Great Council of Chiefs continues to recognise Elizabeth II as queen, or Paramount Chief, though this is only as a ceremonial title, with no role in government at all.[2] Her reign over the United Kingdom includes the fourteen British overseas territories and the Crown Dependencies.1955
19601965197019751980198519901995200020052010Antigua and Barbudaඕස්ට්‍රේලියාවබහමාස් දූපත්බාර්බඩෝස්Belizeකැනඩාලංකාවෆීජී දූපත්ගැම්බියාවඝානාග්‍රෙනේඩාවGuyanaජැමෙයිකාවකෙන්යාව
මලාවිමෝල්ටාවMauritiusනවසීලන්තයනයිජීරියාවපකිස්තානයපැපුවා නිව් ගිනියාවශාන්ත කිට්ස් සහ නේවිස් ශාන්ත ලුසියාSt Vincent and the Grenadines
සියෙරා ලියෝන්සොලමන් දූපත්දකුණු අප්‍රිකාවටන්ගනිකාට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබෑගෝ‍ටුවාලූඋගන්ඩාවඑක්සත් රාජධානිය195519601965197019751980198519901995200020052010  වත්මන් රාජධානි  අතීත රාජධානි  රජගේ පදවිනාමය පමණක් පිලිගන්නා ජනරජ (ෆීජි)See als
oTimeline of country and capital changesList of Prime Ministers of Queen Elizabeth IICountryPersonal unionNotes↑ British Overseas Territories, Crown dependencies, Sovereign Base Areas, ඕස්ට්‍රේලියානු external territories, and territories and associated states of New Zealand↑ "Fiji chiefs say Britain's Elizabeth still Queen of Fiji". Radio New Zealand International. 19 November 2002. සම්ප්‍රවේශය 13 November 2011.vteQueen Elizabeth IICrownsQueen of Antigua and Barbuda ·Queen of Australia ·Queen of the Bahamas ·Queen of Barbados ·Queen of Belize ·Queen of Canada ·Queen of Grenada ·Queen of Jamaica ·Queen of New Zealand ·Queen of Papua New Guinea ·Queen of Saint Kitts and Nevis ·Queen of Saint Lucia ·Queen of Saint Vincent and the Grenadines ·Queen of the Solomon Islands ·Queen of Tuvalu ·Queen of the United Kingdom ·Prime MinistersTitles and honoursList of titles and honours ·Head of the Commonwealth · Her Majesty's Ship · Paramount C
hief of FijiOverseas visitsState visits ·Commonwealth visitsPublic celebrationsSilver Jubilee ·Golden Jubilee ·Queen's Official Birthday ·Victoria DayChemical element, symbol Ar and atomic number සැකිල්ල:SHORTDESC:Chemical element, symbol Ar and atomic numberArgon, 00ArArgonAppearancecolorless gas exhibiting a lilac/violet glow when placed in an electric fieldStandard atomic weight Ar°(Ar)Argon in the periodic tableHydrogenHeliumLithiumBerylliumBoronCarbonNitrogenOxygenFluorineNeonSodiumMagnesiumAluminiumSiliconPhosphorusSulfurChlorineArgonPotassiumCalciumScandiumTitaniumVanadiumChromiumManganeseIronCobaltNickelCopperZincGalliumGermaniumArsenicSeleniumBromineKryptonRubidiumStrontiumYttriumZirconiumNiobiumMolybdenumTechnetiumRutheniumRhodiumPalladiumSilverCadmiumIndiumTinAntimonyTelluriumIodineXenonCaesiumBariumLanthanumCeriumPras
eodymiumNeodymiumPromethiumSamariumEuropiumGadoliniumTerbiumDysprosiumHolmiumErbiumThuliumYtterbiumLutetiumHafniumTantalumTungstenRheniumOsmiumIridiumPlatinumGoldMercury (element)ThalliumLeadBismuthPoloniumAstatineRadonFranciumRadiumActiniumThoriumProtactiniumUraniumNeptuniumPlutoniumAmericiumCuriumBerkeliumCaliforniumEinsteiniumFermiumMendeleviumNobeliumLawrenciumRutherfordiumDubniumSeaborgiumBohriumHassiumMeitneriumDarmstadtiumRoentgeniumCoperniciumNihoniumFleroviumMoscoviumLivermoriumTennessineOganessonNe↑Ar↓Krක්ලෝරීන් ← argon → පොටෑසියම්Groupgroup 18 (noble gases)Periodperiod 3Block  p-blockElectron configuration[Ne] 3s2 3p6Electrons per shell2, 8, 8Physical propertiesPhase at STPgasMelting point83.81 K ​(−189.34 °C, ​−308.81 °F) Boiling point87.302 K ​(−185.848 °C, ​−302.526 °F) Density (at STP)1.784 g/Lwhen liquid (at b.p.)1.3954 g/cm3 Triple point83.805
8 K, ​68.89 kPa[1] Critical point150.687 K, 4.863 MPa[1] Heat of fusion1.18 kJ/mol Heat of vaporization6.53 kJ/mol Molar heat capacity20.85[2] J/(mol·K) Vapor pressureසැකිල්ල:Center blockAtomic propertiesOxidation states0ElectronegativityPauling scale: no data Ionization energies1st: 1520.6 kJ/mol 2nd: 2665.8 kJ/mol 3rd: 3931 kJ/mol (more) Covalent radius106±10 pm Van der Waals radius188 pm Other propertiesNatural occurrenceprimordialCrystal structure ​face-centered cubic (fcc)Speed of sound323 m/s (gas, at 27 °C)Thermal conductivity17.72×10−3  W/(m⋅K) Magnetic orderingdiamagnetic[3] Molar magnetic susceptibility−19.6×10−6 cm3/mol[4]CAS Number7440-37-1 HistoryDiscovery and first isolationLord Rayleigh and William Ramsay (1894)Isotopes of argon v • [{{fullurl:Template:{{{template}}}|action=edit}} e] Template:infobox argon isotopes does not exist ප්‍රවර්ගය: Argonනරඹන්නසාකච්ඡාවසංස්කරණය | referencesආගන් යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 18 වූ මූලද්‍රව්‍යයයි. එහි රසායනික සංකේතය Ar ය. ආගන් ඒක පරමාණුක ව