LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;FINemb නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 "Latvia". International Monetary Fund. සම්ප්‍රවේශය 2011-04-30.↑ "Human Development Report 2010" (PDF). United Nations. 2010. සම්ප්‍රවේශය 5 November 2010.විද්‍යා පීඨය, කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයයගණිත අධ්‍යයනාංශය, විද්‍යා පීඨයවර්ගයපොදුපීඨාධිපතිමහාචාර්ය ටී.ආර්. ආරියරත්නපිහිටීමකොළඹ, ශ්‍රී ලංකාවවෙබ් පිටුවhttp://www.cmb.ac.lk/academic/Science/විද්‍යා පීඨය  යනු පීඨ හතකින් සමන්විත කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයයේ එක් පීඨයකි. දිවයිනේ පැරණිතම විද්‍යා පීඨය වන අතර, උපාධි හා පශ්චාත් උපාධි පාඨමාලා රැසක් මෙම පීඨය මඟින් පිරිනමනු ලැබේ. 1942දී ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයය යටතේ පිහිටුවන ලද අතර, එය ලංකාවේ පැරණිතම පීඨ දෙකෙන්ද එකක් වේ. ආරම්භයේදී මෙහි ආචාර්ය මණ්ඩලය සෑදී ඇත්තේ ලංකා කාර්මික විද්‍යාලයේ ආචාර්ය මණ්ඩලය මඟිනි ‍. පීඨයෙන් කොටසක් මෙහි ඉතිරිව පවතිද්දී ඉතිරිය පේරාදෙණියට ගෙන යන ලදී. පීඨය මඟින් රසායන විද්‍යාව, ගණිතය, න්‍යෂ්ඨික විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, සංඛ්‍යානය, උද්භිද විද්‍යාව, සහ සත්ත්ව විද්‍යාව පිළිබඳ අධ්‍යයන හා
පර්යේෂන සිදු කරනු ලබයි. අධ්‍යයනාංශරසායන විද්‍යා අධ්‍යයනාංශයගණිත අධ්‍යයනාංශයභෞතික විද්‍යා අධ්‍යයනාංශයCentre for Instrument Developmentසංඛ්‍යනය හා ගණිතමය මුල්‍ය  අධ්‍යයනාංශය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-07-31 at the Wayback Machineඋද්භිද විද්‍යා අධ්‍යයනාංශයසත්ත්ව විද්‍යා අධ්‍යයනාංශයන්‍යෂ්ඨික විද්‍යා අධ්‍යයනාංශයNotable Alumniමහාචාර්ය ස්ටැන්ලි විජේසුරේන්ද්‍ර  - කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ හිටපු උපකුලපතිතුමා.විද්‍යාජෝති මහාචාර්ය වී.කේ. සමරනායක - කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යා පීඨයේ හිටපු පීඨාධිපති සහ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලීය පරිගණක අධ්‍යයනායතනයේ නිර්මාතෘ හා අරම්භක අධ්‍යක්ෂකතුමා.මහාචාර්ය නලින් ද සිල්වා - කැළණිය සරසවියේ විද්‍යා පීඨයේ පීඨාධිපතිතුමා.ආචාර්ය ගිහාන් වික්‍රමනායක - - අංශාධිපති හා ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය, Department of Information Systems Engineering of the University of Colombo School of Computing.ආශ්‍රිත හා පිටත සබැඳිවිද්‍යා පීඨ නිල වේබ් අඩවිය (පි‍ටුව නොපෙන්වයි.)ලෙබනන් ජනරජයاَلْجُمْهُورِيَّة اَللُّبْنَانِيَّةal-Jumhūrīyah al-LubnānīyahRépublique libana
iseකොඩියCoat of armsජාතික ගීය: Lebanese National AnthemLocation of LebanonඅගනුවරBeirutජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 95% Arab,[infobox 1], 4% Armenian, 1% other[2]ජාති නාම(ය)LebaneseරජයConfessionalist, parliamentary republic[3]• ජනාදිපති මයිකල් සුලෙයිමාන• අගමැති නජිබ් මිකාටි• කතානායක නබි බේරීව්‍යවස්ථාදායකයChamber of Deputiesස්වාධීන End of French League of Nations Mandate• Declaration of Greater ලෙබනන් 1 September 1920• Constitution 23 May 1926• Declared 26 November 1941• Recognized 22 November 1943වර්ග ප්‍රමාණය• total10,452 km2 (4,036 sq mi) (166th)• ජලය (%)1.6ජනගහණය• 2008 ඇස්තමේන්තුව4,224,000[4] (124th)• ඝණත්වය404/km2 (1,046.4/sq mi) (25th)දදේනි (ක්‍රශසා)2010 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$61.581 billion[5]• ඒක පුද්ගල$15,557[5]දදේනි (නාමික)2010 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ$42.539 billion[5]• ඒක පුද්ගල$10,746[5]මාසද (2009) 0.803[6]දෝෂය: අනීතික HDI අගයවේලා කලාපයUTC+2 (EET)• ගිම්හාන (DST)UTC+3 (EEST)රිය ධාවන මං තීරුවrightඇමතුම් කේතය961[2]අන්තර්ජාල TLD.lb↑ The Lebanese are ethnically a mixture of Phoeni
cian, Greek, Armenian, and Arab elements.[1] Some Christian Lebanese do not identify as Arab, and prefer to be called Phoenician.[2]ලෙබනන් සමුහාණ්ඩුව නැගෙනහිර මධ්‍යධරණී මුහුදේ බටහිර ආසියාවේ පිහිටි රටකි. එය මායිම් වන්නේ උතුරින් හා නැගෙනහිරින් සිරියාවටත්, දකුණින් ඊශ්‍රායලයටත්ය. ලෙබනනයේ මධ්‍යධරණියේ හා අරාබියේ පිහිටීම මත එයට පොහොසත් ඉතිහාසයක්, සංස්කෘතිමය අනන්‍යතාවයක්, ආගමික හා මානව විවිධත්වයක් ලැබී ඇත. එහි ඉතිහාසයට අනුව මීට වසර 7000 ට පෙර මානව ශිෂ්ඨාචාරයක් පැවතුණි. එය අවුරුදු 2500 ක සිට ෆිනිෂියන්වරුන්ගේ කාලයේ සිට පැවැත එන්නකි. 2 වන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඔටොමන් අධිරාජ්‍යයේ කඩා වැටිමත් සමඟ එහි තිබු ප්‍රදේශ 5 ක් නිල වශයෙන් ප්‍රංශය යටතට ගන්නා ලදි. ප්‍රංශය විසින්  ලෙබනනයේ මායිම් වන මවුන්ට් ප්‍රදේශය පුළුල් කරන ලදි. එහි මැරොනයිට් කතෝලිකයන් සහ වැඩි වශයෙන් මුස්ලිම්වරුන් පදිංචි කරන ලදි.1943 දි මෙම රට නිදහස ලැබු අතර ඔවුන් පාපොච්චාරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශය යනුවෙන් දේශපාලන පද්ධතියක් නිර්මාණය කළ අතර, එය ආගමික සංවිධාන මත බලය බෙදීමේ ක්‍රියාවලියකි. 1975 – 1990 පැවැති සිවිල් යුද්ධයට පෙර එරටෙහි සාමය හා සෞභාග්‍ය
ය පැවති අතර සංචාරක, කෘෂිකාර්මික හා බැංකු කටයුතු පැවතුණි. එහි තිබු ආර්ථික බලය හා විවිධත්වය හේතුවෙන් එය නැගෙනහිර ස්විස්ටර්ලන්තය වශයෙන් හඳුන්වනු ලැබීය. එය විශාල සංචාරකයින් ඇදගත් අතර අගනුවර වන බීරුට් මැදපෙරදිග පැරිසිය වශයෙන් හඳුන්වනු ලැබීය. 2006 ජූලි 26  වන තෙක් ලෙබනනයේ ස්ථිරත්වයක් පැවති අතර 2006 ඊශ්‍රායලය හා හිස්බුල්ලා අතර යුද්ධයෙන් සිවිල් ජනතාව මරණයට පත් වු අතර එහි සිවිල් පද්ධතියට හානි පැමිණියහ. එහි පැවැති මනා ආර්ථික පාලනය හේතුවෙන් 2007 – 2010 පැවැති ආර්ථික අර්බුදයෙන් එහි බැංකු කටයුතු වලට හානියක් නොවීය. ලෝක ආර්ථික පසුබෑම අභියස ලෙබනනය ආර්ථික වර්ධනය 90% හා එහි ඉතිහාසයේ විශාලතම සංචාරකයන් පිරිසකට සත්කාර කළහ.මූලාශ්‍ර↑ "Lebanon". Encyclopædia Britannica. 2011. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/334152/Lebanon. ↑ 2.0 2.1 2.2 උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;cia නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ 3.0 3.1 "The Lebanese Constitution" (PDF). Presidency of Lebanon. සම්ප්‍රවේශය 20 August 2011.↑ "World Population Prospects, Table A.1" (PDF). 2008 revision.
United Nations Department of Economic and Social Affairs. 2009: 17. සම්ප්‍රවේශය 22 September 2010. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 "Lebanon". International Monetary Fund. සම්ප්‍රවේශය 30 April 2011.↑ Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: "infobox" නම් කණ්ඩායම සඳහා <ref> ටැග පැවතුණත්, ඊට අදාළ <references group="infobox"/> ටැග සොයාගත නොහැකි විය.ශ්‍රී ලංකාව දුම්කොළ හා මද්‍යසාර පිළිබඳ ජාතික අධිකාරී පනත 2006 දෙසැම්බර් පළමු වෙනිදා සිට රට පුරා ක්‍රියාත්මක කර තිබේ.දුම්කොළ හා මද්‍යසාර නිසා ජනතාවගේ සෞඛ්‍යයට හා ආර්ථිකයට මෙන්ම සදාචාරයට සිදුකෙරෙන අනර්ථය වැළැක්වීම මේ පනත ක්‍රියාත්මක කිරීම‍ට හේතු විය. මෙම පනතේ ප්‍රධාන අරමුණ වනුයේ දුම්කොළ හා මධ්‍යසාර ආශ්‍රිත හානි තුරන් කිරීම සඳහා මහජනතාව විශේෂයෙන් ළමයි දුම්පානයට හා මද්‍යසාර භාවිතයට යොමු වීම අධෛර්යමත් කිරීමය.ලෝක තත්වයලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය සිදුකළ සමීක්‍ෂණයකින් හෙළිවී  ඇත්තේ  වසර 2015  වනවිට ලෝකයේ සමස්ථ මරණ සංඛ්‍යාහවන් 10% ක් දුම්බ
ීම ආශ්‍රිත රෝග නිසා සිදුවනු ඇති බවයි. මේවනවිට දුම්පානය ආශ්‍රිත රෝග වලින් සෑම වසරයකම ලොවපුරා පුද්ගලයන් ලක්‍ෂ 05 ක් මියයන බව එම වාර්තාව පෙන්වා දෙනු ලබයි.ශ්‍රීලංකාවේ ජනගහනයෙන් 15000-25000 අතර ප්‍රමාණයක් දුම්බීම හේතුකොටගෙන වාර්ෂිකව මියයන බව නවතම වාර්තා පෙන්වා දෙනු ලබයි.මරණ බහුල වීමට බලපාන මෙම හේතුව ඉවත් කිරීමට හෝ පාලනය කිරීමට හෝ නීතිරීති සකස් කිරීමට බොහෝ රටවල් දැන් උනන්දුවෙයි. එංගලන්තය 2007 වසරේ ජූලි පළමු වෙනිදා සිට ප්‍රසිද්ධ ස්ථානවල දුම්පානය කිරීම තහනම් කරනු ලැබීය.       ශ්‍රීලංකාවේ දුම්කොළ හා මද්‍යසාර පිළිබඳ ජාතික අධිකාරී පනතසක්‍රීයව දුම්පානය කරන්නන් නිසා අක්‍රීය දුම්පානයට ගොදුරු වන්නන්‍ට අනපේක්‍ෂිතව සිදුවන හානිය වැළැක්වීමටද පොදු ස්ථානවල දුම්පානය තහනම් කෙරෙන වගන්ති වලින් පැහැදිලි වන කරුණකි.පනතට අනුව අවුරුදු 21 ට අඩු  පුද්ගලයන් මධ්‍යසාර හෝ දුම්කොළ නිෂ්පාදනයන් අලෙවි කිරීම සඳහා ඉදිරිපත් කිරීම,අලෙවියට ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා යෙදවීම,ඒ සඳහා අනුබලදීම නොකළයුතු බව සඳහන් කොට ඇත.මෙම වරද කරනු ලබන පුද්ගලයන්ට විරුද්ධව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයක වරදකරු කරනු ලැබිය හැකි අතර රු:4000ට නොවැඩි දඩයකට හෝ
අවුරුද්දකට නොවැඩි කාලයක් සඳහා බන්ධනාගාර ගත කිරීම හෝ දඩය හා බන්ධනාගාරගත කිරීම යන දෙකටම යටත් කළ හැකිය.එසේම ජනයාට ප්‍රවේශ වීමට හැකියාව තිබෙන ස්ථානයක දුම්කොළ නිෂ්පාදන හෝ මධ්‍යසාර බෙදාහැරීමේ විකුණුම් යන්ත්‍ර සහ ස්වයංසේවා ක්‍රම ක්‍රියාත්මක කිරීමටද කිසිඳු තැනැත්තෙකුට නොහැක.තවද දුම්කොළ නිෂ්පාදනයන් අඩංගු හැම පැකැට්ටුවකම සෞඛ්‍යට හානිකරබවට අනතුරු ඇඟවීමක් සහ එක් එක් දුම්කොළ නිෂ්පාදනවල අඩංගු තාර හා නිකොටින් ප්‍රමාණය පිළිබඳව සඳහන් කිරීමකින් තොරව  ඒ නිෂ්පාදන විකිණීමද පනත මඟින් තහනම් කර ඇත. එසේම එම ලේබලය පහසුවෙන් කියවිය හැකි අයුරින් පැහැදිලිව පෙනෙන සේ දැක්විය යුතු අතර විවිධ ප්‍රමාණයේ පැකැට්ටු වලට අදාළ ප්‍රමාණයේ ලේබල් නියම කරනු ලැබිය යුතුය.මෙම විදිවිධානය කඩකරන කවරෙකු හෝ රුපියල් 2000 නොඉක්මවන දඩයකට හෝ වසරකට නොවැඩි සිරදඬුවමකට හෝ දඩය හා සිරදඬුවම යන දෙකටම යටත් වන බව පනතේ සඳහන්වේ.එසේම ලංකාවෙන් පිටත සිට ලංකාවටදුම්කොළ හෝ මද්‍යසාර පිළිබඳ දැන්වීම් ජනමාධ්‍යය තුළින් ප්‍රචාරණය කිරීමද පනතට අනුව වරදකි. මෙම විදිවිධානය කඩකරන යම් තැනැත්තෙකු මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු ඉදිරියේ පවත්වනු ලබන නඩුවිභාගයකින් පසු වරදකරු කරනු ලැබීමෙ
න් රුපියල් මිලියන දෙකකට නොවැඩි දඩයකට යටත් විය යුතුය.පනත‍ට අනුව දුම්පානය කළහැකි හා නොකලහැකි ස්ථානපනතට අනුව දුම්පානය කළහැකි ස්ථාන මෙන්ම දුම්පානය නොකළහැකි ස්ථානද දක්වා ඇත.කාමර තිහක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇති හෝටලයක,ආගන්තුක නිවාසයක,තාවකාලික නවාතැන් පොළක,අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් තිහකට වාඩිවී සිටීමට ඉඩකඩ ඇති යම් ආපන ශාලාවක හෝ සමාජ ශාලාවක,යම් ගුවන් තොටුපොළක ඒවායෙහිද දුම්පානය කළ හැක්කේ ඒ සඳහා අනන්‍ය ලෙස වෙන්කරන ලද අවස්ථාචෝචිත පරිදි කොටු කරන ලද ස්ථානයක හෝ ප්‍රදේශයක බව පෙන්වා දී තිබේ.එසේම එම  ප්‍රදේශයට ප්‍රමාණවත් හා නියමිත පරිදි ප්‍රමිතියට අනුව වාතාශ්‍රය ලබාදිය යුතු බවද පනතේ සඳහන්වේ. මෙසේ නොකරන තැනත්තන් උපවගන්තිවල විදිවිධාන උල්ලංඝනය කරන නිසා පනත යටතේ වරදකරු‍වෙකු වන අතර මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු ඉදිරිපිට පවත්වන නඩු විභාගයකින් පසුව වරදකරු කිරීමේදී රුපියල් 2000 ට වැඩි නොවන දඩයකට හෝ අවුරුදු එකකට නොවැඩි කාලයක් සඳහා බන්ධනාගාරගත කිරීම යන දෙකටම ඔහු යටත්විය යුතුය. පනත් වගන්තියේ කාර්යය සඳහා පොදු ස්ථානයක් යනුවෙන් මහජනයාට අයිතියක් වශයෙන් හෝ අන්‍යාකාරයකට ප්‍රවේශවිය හැකිවූ ද යම් ස්ථානයක් අදහස්වේ.දුම්පානය ත
හනම් යැයි පනත මඟින් දක්වා ඇති ස්ථාන වනුයේ,රජයේ දෙපාර්තමේන්තු,ව්‍යවස්ථාපිත අදිකාරි,ව්‍යවස්ථාපිත මණ්ඩල,කාර්යාල පරිශ්‍ර,බැංකු,අධිකරණ ශාලා,ශ්‍රවණාගාර,ක්‍රීඩා සංකීර්ණ, ආරෝග්‍යශාලා,සායන,‍බෙහෙත් ශාලා,විද්‍යාගාර,පාසල්,විශ්ව විද්‍යාල,වෙනත් අධ්‍යාපනික ස්ථාන, පුස්තකාල,කෞතුකාගාර,ආගමික ස්ථාන,හෝටල්,ආගන්තුක නිවාස,තාවකාලික නවාතැන් පොළවල්, නේවාසිකාගාර,ආපනශාලා,සමාජ ශාලා,අන්තර්ජාල මධ්‍යස්ථාන,චිත්‍රප‍ට ශාලා,නාට්‍ය රඟහල්,සුපිරි වෙළඳසැල්,ගුවන්තොටුපොළ,දුම්රිය ස්ථාන,බස්නැවතුම් පොළවල්,විවේකාගාර,පොදු වැසිකිළි ගොඩනැගිලි,තනා ඇති ස්ථාන හා විදුලි සෝපාන දක්වා ඇත.පනත ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ඇතිවූ ගැටලුදුම්කොළ නිෂ්පාදන භාවිතයට පුරුදු වූ ජනතාව මෙන්ම සාමාන්‍ය ජනතාවටද මෙම පනත ක්‍රියාත්මක වීමත් සමඟ ගැ‍ටලුවක‍ට මුහුණ පෑමට සිදුවිය.එනම් දුම්පානය කළයුතු හා නොකළයුතු ස්ථාන නොදැන සිටීමයි. පොලිස් නිලධාරින් පවා නිසිපරිදි දැනුවත් නොවූ බව ඒ දිනවල ප්‍රසිද්ධ ස්ථානවල දුම්පානය කළායැයි අත්අඩංගුවට ගෙන අධිකරණය හමුවට ඉදිරිපත් කෙරුණු බොහෝ දෙනෙකු නිදහස් කෙරුණු හෙයිනි.මෙයට හේතුව දුම්වැටි සහ මධ්‍යසාර පිළිබඳ පනත ගැන නොදැන සිටීමයි.ජනමාධ
්‍ය යොදාගෙන සියලු දෙනාටම හොඳ අධ්‍යාපනයක් ලබාදීම තුළින් මෙ‍ම ගැ‍ටලුව විසඳා ගැනීම හොඳ ක්‍රමයකි. උපුටා ගැනීම:(දෙසතිය 2007 මැයි කලාපය).මේ අඩවිත් බලන්නශ්‍රී ලංකාවේ මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රශ්නයමත්ද්‍රව්‍ය හා මත්පැන් අයථා පරිහරණයරේගුවමත්පැන් - Google  සෙවීමශ්‍රී ලංකාව තුළ සර්ප විශේෂ 108 ක් පමණ දැක ගත හැකි වේ.ඔවුන් කුල 8කට සහ ගණ 49කට අයත් වේ.ඔවුන් ජීවත් වන පරිසරය අනුව රුක් වාසීන්, පාංශු වාසීන්,භෞමික හා ජලජ වශයෙන් වර්ග කෙරේ.ලංකාවේ වෙසෙන සර්ප විශේෂ 106 න් විශේෂ 40 ක් විෂ සහිත වන අතර ඉන් විශ්ෂ 22 ක් මාරාන්තික විෂ සහිත වේ.එයින් විශ්ෂ 15ක් මුහුදු සර්පයන් වේ.විශේෂ 68 ක් විෂ රහිත සර්පයන් වේ. ආවෙනික සර්ප විශේෂ 50ක්වේ. සර්ප දෂ්ටනය නිසා ලෝකයේ වාර්ෂිකව සිදු වන මරණ සංඛ්‍යාව 80000-140000 ක් පමණ වේ.ලංකාවේ එම සංඛ්‍යාව 800-1000ක් පමණ වේ.මින් 97%ක් පමණම නාගයා, තිත් පොළඟා, තෙල් කරවලා, මුදු කරවලා සහ පොළොන් තෙලිස්සා යන සර්පයන් නිසා සිදු වන මරණ වේ.ශී ලංකාවට ආවේණික සතුන්== හුරු නාමය තෙල් කරවලා / මග මරුවා ==Indian krait (Bungarus caeruleus)මග මරුවා		ලංකාවේ ගොඩබිම වාසය කරන උග්‍රම විෂ සහිත සර
්පයා ලෙස හැඳින්වේ.දේහයේ පෘෂඨිය පැත්ත කළු මිශ්‍ර දුඹුරු පැහැයක් ගනී.හොඳින් දිලිසෙන සුළුය.දිග අඩි 3-31/2ක් පමණ වේ.රාත්‍රී කාලයේදී ක්‍රියාශීලී සර්පයෙකි.මිනිස් වාසස්ථාන අසල, දිරාපත් වූ කොළ රොඩු අතර, ලී, ගල්, වියළි තණකොළ අතර වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබේ.කලබලයට හෝ බියට පත් වූ විට ගුලි ගැසී ඒ තුළ හිස සඟවා ගැනීමට උත්සාහ ගනී.ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි හා ශුෂ්ක කලාප වල බහුලව දක්නට ලැබේ.මෙම සර්පයාගේ විෂ ග්‍රන්ථි තුළ මිනිස් ස්නායු පද්ධතිය විනාශ කිරීමේ හැකියාවක් ඇති 'ස්නායු විෂ' නිපදවේ.ගැහැණු සතෙකු වරකට බිත්තර 6-8ක් පමණ දමයි.මොහු සර්පයන් ආහාරයට ගනී.නයා(Naja naja)නාගයාපෙණය කිරීමේ සුවිශේෂී හැකියාව ඇත.පෙණය පිටුපස දක්නට ලැබෙන 'ප' හැඩය හඳුනා ගැනීමේ ලක්‍ෂණයකි.දිවා කාලයේ ඉතා ක්‍රියාශීලී ලෙස හැසිරේ.දිග අඩි 6-8ත් පමණ වේ.දිවයිනේ මධ්‍යම කඳුකරයේ උස් කඳු මුදුන් වල හැරුණු විට අන් සෑම ප්‍රදේශයකම ව්‍යාප්ත වී සිටී.මිනිස් ස්නායු පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය නතර කිරීමට තරම් විෂ සහිත සර්පයෙකි.දෂ්ටනයෙන් පැය 36ක් පමණ ඇතුළත රෝගියා මරණයට පත් වේ.ගැහැණු සතෙකු වරකට බිත්තර 20-30ක් පමණ දමයි.තම ශරීරයෙන් 3 න් 2 ක් පමණ එසවිය හැක
.වැලි පොළඟා Saw-scaled Viper (Echis carinatus carinatus)වැලි පොළඟා		ත්‍රිකෝණාකාර හිසක් සහිතය.දිග අඩි 1-11/2ක් පමණ වේ.වියළි කලාපයේ වෙරළබඩ තීරයේදී ප්‍රධාන වශයෙන්ම හමු වේ.රාත්‍රී කාලයේදී ඉතා ක්‍රියාශීලී වන අතර දිවා කාලයේදී කොළ රොඩු අතර, පඳුරු .තුළ හෝ බුරුල් වැලි පසේ සැඟවී සිටී.වරකට පැටවුන් 3-6ක් පමණ බිහි කරයි.ලෝකයේ සර්ප විෂ ශරීරගත වීමෙන් සිදු වන මරණ වලින් විශාල ප්‍රමාණයක් සිදු වන්නේ  වැලි පොළඟා දෂ්ඨ කිරීම නිසාය.නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ වැලි පොළගාගෙන් සැළකිය යුතු තරම් මරණ වාර්තා නොවේ. විශ තත්වය උග්‍ර විශ වුවද ශ්‍රීලංකාවේ වෛද්‍ය සංගමය විසින් වැළි පොළගා මද විශ (තුරිත විශ) යටතේ වර්ග කරයිතිත් පොළඟා Russell's Viper (Daboia russelii)තිත් පොළඟා		දිග අඩි 4-5ක් පමණ වේ.ලංකාවේ උස් කඳුකර ප්‍රදේශ හැර අනෙක් සෑම ප්‍රදේශයකම දක්නට ලැබේ.බහුල වශයෙන් රාත්‍රියේදී ක්‍රියාශීලී වන අතර ඇතැම් විට දිවා කාලයේදීද දක්නට ලැබේ.තිත් පොළඟාගේ විෂ ශරීරගත වීමෙන් මිනිස් රුධිර සංසරණ පද්ධතිය විනාශ වීමත්, සෛල විනාශ වීමත්, ක්‍රමයෙන් හෘදයේ ක්‍රියාකාරීත්වය නතර වීමත් සිදු විය හැක.ලංකාවේ වාර්ෂිකව සර්ප දෂ්ඨ කිරීම් නිසා සිදු ව
න මරණ වලින් වැඩි සංඛ්‍යාවක් සිදු වන්නේ මොහුගෙනි.වරකට පැටවුන් 22-40 අතර සංඛ්‍යාවක් බිහි කරයි.පොළොන් තෙලිස්සා බොහෝ විට භාවිත කරන නාමය කුණ කටුවා වේ. Merrem's hump-nosed Viper (Hypnale hypnale)පොළොන් තෙලිස්සා		බොහෝ වර්ණ වෙනස්කම් සහිත සාමාජිකයන් දැකිය හැකි වේ.දිග අඩි 1-11/5ක් පමණ වේ.ලංකාවේ සෑම පළාතකම දක්නට ලැබේ.රාත්‍රියට ක්‍රියාශීලී වන අතර දිවා කාලයේදී කුණු ගොඩවල්, ගල් ආදිය යට සැඳවී සිටී.ලංකාවේ සර්ප දෂඨන නිසා සිදු වන මරණ වලින් 2%ක්ම සිදු වන්නේ පොළොන් තෙලිස්සා දෂ්ඨ කිරීමෙනි.වරකට පැටවුන් 3-15 අතර සංඛ්‍යාවක් බිහි කරයි.මද විශ සහිත සර්පයකු ලෙස සැලකුවද මෑත කාලීනව කුණ කටුවාගේ දෂ්ඨනය නිසා මරණ කිහිපයක් සිදුවීම හේතුවෙන් කුණ කටුවාද විශ සහිත සර්පයින් ගනයට ඇතුලත් කොට ඇත.මුදු කරවලා Ceylon Krait (Bungarus ceylonicus)ගොනුව:Ceylon krait.jpgමුදු කරවලා		ලංකාවට ආවේණික සර්පයෙකි.තෙත් කලාපයේ සුලභව ව්‍යාප්ත වී සිටී.සිරුර තද දම්, කළු පැහැති වන අතර හරස් අතට පළල් තනි, සුදු පැහැති (මුදු වැනි) ඉරි දක්නට ලැබේ.දිග අඩි 3ක් පමණ වේ.මුදු කරවලා දෂ්ඨ කිරීම නිසා මිනිස් ශ්වසන පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය අඩපණ වීමෙන් මර
ණයට පත් වේ.වරකට 25mm ප්‍රමාණයේ බිත්තර 5ක් පමණ දමයි.මොහු ඉතා ලජ්ජාශීලි සර්පයෙකි .දෙපත් කළුවා Sri Lanka Coral Snake (Calliophis melanurus sinhaleus)ගොනුව:Snake;Sri Lanka coral snake.jpgදෙපත් කළුවා		ශරීරය වැලි පැහැයට හුරු කහ පැහැයක් ගනී.දිග අඟල් 12ක් පමණ වේ.රාත්‍රී කාලයේදී ක්‍රියාශීලී වේ.දිවා කාලයේදී කොළ රොඩු, ලී කොටන්, ගල් හා බුරුල් වැලි පසේ ජීවත් වේ.ප්‍රධාන වශයෙන්ම වියළි කලාපයේ ව්‍යාප්ත වී සිටී.නමුත් තෙත් කලාපයේ මාතලේ හා බලංගොඩ ප්‍රදේශ වලදීද දැක ගත හැකිය. විදේශ වලින් වාර්තා වන මෙම වර්ගයේ සර්පයින් උග්‍ර විශ වන අතර ලංකාවේ සිටින දෙපත් කලුවා පිළිබද විශ තත්ත්වය විධිමත්ව පර්යේෂණය කර නැත. දෂ්ටන කිහිපයක් වාර්තා වී ඇති අතර ඒවා සුලු විශ ලෙස ලැයිස්තු ගත කර ඇත. මෙහි උප විශේෂයක් වන ලංකාවට ආවේණික බඩ රතු දෙපත් කලුවාද සුලු විශ ලෙස සලකයි. ප්‍රධාන වශයෙන් කුඩා සර්පයින් ආහාරයට ගනී.බිත්තර මගින් බෝ වීම සිදු වේ.‍මාරාන්තික විෂ සහිත සර්පයන් බහුලව ව්‍යාප්ත වී සිටින කලාපසර්පයාව්‍යාප්තව සිටින කලාපයමගමරුවා / තෙල් කරවලාවියළි හා ශුෂ්ක කලාපනාගයාමධ්‍යම කඳුකරයේ උස් කඳු මුදුන් වල හැරු
ණු විට අන් සෑම ප්‍රදේශයකමවැලි පොළඟාවියළි කලාපයේ වෙරළබඩ තීරයතිත් පොළඟාඋස් කඳුකර ප්‍රදේශ හැර අන් සෑම ප්‍රදේශයකමපොළොන් තෙලිස්සාසෑම ප්‍රදේශයකමමුදු කරවලාතෙත් කලාපයදෙපත් කළුවාවියළි කලාපයමද සහ සුළු විෂ සර්පයෝපලා පොළඟා Sri Lankan Green Pit Viper Trimeresurus trigonocephalusනාග මාපිලා / කබර මාපිලා / ලේ මාපිලා Forsten's Cat Snake Boiga forsteniනිදි මාපිලා Sri Lanka Cat Snake Boiga ceylonensisපදුරු මාපිලා Barnes's Cat Snake Boiga barnesiiකහ මාපිලා Beddome's Cat Snake Boiga beddomeiරූන් මාපිලා / ගැරඩි මාපිලා Common Indian Cat Snake  Boiga trigonataඇහැටුල්ලා / ඇස්ගුල්ලා Green Vine Snake Ahaetulla nasutaහෙනකදයා Brown Vine Snake Aheatulla pulverulentaනිහලුවා / මල් කරවලා Sri Lankan Blossom Krait Balanophis ceylonensisමල් සරා / පොල්මල් කරවලා Ornate Flying Snake Chrysopelea ornata sinhaleyaදඟර දන්ඩා Sri Lanka Flying Snake Chrysopelea taprobanicaකුණුදිය කළුවා Dog-faced Water Snake / Bockadam Cerberus rynchops rynchopsවිෂ නැති සර්පයෝපුල්ලි දත් ක
ැටියා Oligodon sublineatusඅහර කුක්කා Amphiesma stolataකොට / වැලි පිඹුරා Eryx conicusකට කළුවා Coelognathus helenaකුරුන් කරවලා Aspidura ceylonesisදිය වර්ණ Atretium schistosumදෙපත් නයා Chlindrophis maculataපිඹුරා Python molurusගැට රදනකයා Dryocalamus nymphaකබර රදනකයා Lycodon striatus sinhaleyusගැරඬියාPtyas mucosaදෙපත් තුඩුල්ලා Rhinophis trevelyanaවයිරි දත් කැටියා Oligodon taeniolatus ceylonicusමහ බිම් උල්ලා Pseudotyphlops philippinusදිය බරියා / දිය නයා Xenochrophis piscatorරත් දණ්ඩා / ලේ මැඩිල්ලා Aspidura brachyorrhosපලා බරියා Macropisthodon plumbicolorඅරනි දත් කැටියා Oligodon arnensisදිය පොළඟා Xenochrophis asperrimusරෙදි නයා / දිය ගොයා Acrochordus granulatusදුමුටු කණ උල්ලා Ramphotyphlops braminusඅළු රදනකයා Lycodon aulicusඩුමන්ඩ්හයිගේ වල්ගා ඇබයා Rhinophis dnanmondhavi wallතුරු හාල් දණ්ඩා Dendrelaphis tristisපින්තූර ගැලරියසර්ප දෂ්ටනයට ලක් වූ පාදයක්සර්ප දෂ්ටනය නිසා ඇති වන රෝග ලක්‍ෂණමූලාශ්‍ර'විජය' පුවත්පත (2005 සැප්තැම්බර්)Most venemous
snakes in Sri LankaHow to Treat a Snake Biteඅඩවියෙන් පිටත පිටුSnakebite-WikipediaSnakebite in Sri LankaSnakeප්‍රංශ ගිනියාව, ගිනි බිසවු, සමක ගිනියාව, හෝ පපුවා නවගිනිය සමග වරදවා වටහා ගැනීමෙන් වළකින්න.ගිනියා ජනරජයRépublique de Guinée  (ප්‍රංශ)𞤈𞤫𞤲𞥆𞤣𞤢𞥄𞤲𞤣𞤭 𞤘𞤭𞤲𞤫  (Pular)ߖߌ߬ߣߍ߫ ߞߊ ߝߊߛߏߖߊߡߊߣߊ  (Eastern Maninkakan)කොඩියරාජ්‍ය ලාංඡනයඋද්යෝග පාඨය: "Travail, Justice, Solidarité" (ප්‍රංශ)වැඩ, යුක්තිය, සහයෝගිතාවජාතික ගීය: Liberté  (ප්‍රංශ)"නිදහස"ගිනියාව තද කොළ පැහැයෙන්Location of  ගිනියාව  (dark blue)– in Africa  (light blue & dark grey)– in the African Union  (light blue)අගනුවරසහ විශාලතම නගරයකොන්ක්‍රි﻿ / ﻿9.517°N 13.700°W﻿ / 9.517; -13.700නිල භාෂා(ව)ප්‍රංශ භාෂාවස්වදේශීයභාෂාListප්‍රංශඅරාබිඉංග්‍රීසිෆුලාමලින්කේ(න්'කෝ)සුසුකිස්සිකෝරෝකේපෙල්ටෙම්නේටොමාබද්‍යාරාබාගාබඹරබසාරිඩැන්ද්යුලාලන්ඩෝමාලිම්බාමැනින්කාමනෝපුලර්සුවාවමේයලුංකසියාලෝජනවාර්ගික කණ්ඩායම්  ([1])33.4% ෆුලා29.4% මැන්ඩින්කා21.2% සුසු7.8% කේපෙල්6.2% කිස්සි2.0% වෙනත් අයජාති නාම(ය)ගි
නියානුරජයඒකීය, ජනාධිපති, ජනරජය, මිලිටරි ආඥාදායකත්වයක්• අන්තර්වාර සභාපති සහ ප්‍රතිසන්ධාන හා සංවර්ධන ජාතික කමිටුවේ සභාපති මැමඩි ඩුම්බෝයා• අගමති බර්නාඩ් ගූමූව්‍යවස්ථාදායකයසංක්‍රාන්ති ජාතික සභාව[2]නිදහස (1891 සිට ප්‍රංශ ගිනියාව යටත් විජිතයක් විය.)• ප්‍රංශයෙන් 1958 ඔක්තෝබර් 2• ජනරජය 1958 ඔක්තෝබර් 2• 4 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව 1958 ඔක්තෝබර් 2• දෙවන ජනරජ දිනය 1984 අප්‍රේල් 3• 2021 ගිනියා කුමන්ත්‍රණය 2021 සැප්තැම්බර් 5වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ245,857 km2 (94,926 sq mi) (77 වෙනි)• ජලය (%)නොසැලකිය හැකිජනගහණය• 2023 ඇස්තමේන්තුව13,607,249[3] (75 වෙනි)• ඝණත්වය40.9/km2 (105.9/sq mi) (164 වෙනි)දදේනි (ක්‍රශසා)2023 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ ඇ.ඩො. බිලියන 48.750[4] (142 වෙනි)• ඒක පුද්ගල ඇ.ඩො. 3,241[4] (166 වෙනි)දදේනි (නාමික)2023 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ ඇ.ඩො. බිලියන 23.205[4] (140 වෙනි)• ඒක පුද්ගල ඇ.ඩො. 1,542[4] (161 වෙනි)ගිනි (2012)33.7[5]මධ්‍යමමාසද (2021)0.465[6]පහළ · 182 වෙනිව්‍යවහාර මුදලගිනියන් ෆ්‍රෑන්ක් (GNF)වේලා කලාපයUTC  (GMT ± 00:00)රිය ධාවන මං තීරුවදකුණඇමතුම් කේතය+224ISO 3166 codeGNඅන්තර්ජාල TLD.gnගිනි
යාව (i/ˈɡɪni/ GHIN-ee),[lower-alpha 1] නිල වශයෙන් ගිනියා ජනරජය (ප්‍රංශ: République de Guinée), බටහිර අප්‍රිකාවේ වෙරළබඩ රටකි. එය බටහිරින් අත්ලාන්තික් සාගරය, වයඹ දෙසින් ගිනියා-බිසාවු, උතුරින් සෙනගල්, ඊසාන දෙසින් මාලි, ගිනිකොන දෙසින් කෝට් ඩි අයිවෝර් සහ දකුණින් සියෙරා ලියොන් සහ ලයිබීරියාවට මායිම් වේ. එය සමහර විට එහි අගනුවර වන කොන්ක්‍රී ට පසුව ගිනියා-කොන්ක්‍රී ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ, එය ගිනියා-බිසාවු (ගිනි බිසවු) සහ සමක ගිනියාව වැනි නාමික කලාපයේ අනෙකුත් භූමි ප්‍රදේශ වලින් වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා වේ.[8][9][10][11] ගිනියාවේ ජනගහනය මිලියන 13.5 ක් වන අතර වර්ග කිලෝමීටර් 245,857 (වර්ග සැතපුම් 94,926) ක භූමි ප්‍රමාණයකි.[12]කලින් ප්‍රංශ ගිනියාව, එය 1958 දී නිදහස ලබා ගත්තේය.[13] ගිනියාවට හමුදා කුමන්ත්‍රණවල ඉතිහාසයක් ඇත.[14][15][16] දශක ගනනාවක අත්තනෝමතික පාලනයෙන් පසුව, 2010 දී එය සිය පළමු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණය පැවැත්වීය.[16][17][18] එය දිගින් දිගටම බහු-පක්ෂ මැතිවරණ පැවැත්වීම නිසා, රට වාර්ගික ගැටුම්, දූෂණය සහ හමුදාවේ සහ පොලිසියේ අපයෝජනයන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය.[18][19] 2011 දී, එක්සත් ජනපද ආන්ඩුව කියා
සිටියේ ආරක්ෂක හමුදා විසින් වධහිංසා පැමිණවීම සහ කාන්තාවන් සහ ළමයින් අපයෝජනය කිරීම (කාන්තා ලිංග ඡේදනය ඇතුළුව) අඛණ්ඩ මානව හිමිකම් ගැටළු බවයි.[20] 2021 දී, මිලිටරි කන්ඩායමක් ජනාධිපති ඇල්ෆා කොන්ඩේ බලයෙන් පහ කර ව්‍යවස්ථාව අත්හිටුවන ලදී.[14][15][16]මුස්ලිම්වරු ජනගහනයෙන් 90%ක් නියෝජනය කරති.[8][21][22] රට භූගෝලීය කලාප හතරකට බෙදා ඇත: අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ සමුද්‍ර ගිනියාව, ෆූටා ජාලන් හෝ මැද ගිනියා උස්බිම්, ඊසාන දෙසින් ඉහළ ගිනියා සැවානා කලාපය සහ නිවර්තන වනාන්තරවල ගිනියා වනාන්තර කලාපය. ගිනියාවේ නිල භාෂාව වන ප්‍රංශ, පාසල්වල, රජයේ පරිපාලනයේ සහ මාධ්‍යවල සන්නිවේදන භාෂාවකි. දේශීය භාෂා 24කට වඩා කතා කරන අතර විශාලතම ඒවා වන්නේ සුසු, පුලර් සහ මනින්කා වන අතර ඒවා පිළිවෙලින් මැරිටයිම් ගිනියාව, ෆූටා ජාලෝන් සහ ඉහළ ගිනියාවේ ආධිපත්‍යය දරන අතර ගිනියි වනාන්තරය ජනවාර්ගික වශයෙන් විවිධ වේ. ගිනියාවේ ආර්ථිකය බොහෝ දුරට කෘෂිකර්මාන්තය සහ ඛනිජ නිෂ්පාදනය මත රඳා පවතී.[23] එය ලොව දෙවන විශාලතම බොක්සයිට් නිෂ්පාදකයා වන අතර දියමන්ති සහ රත්‍රන් නිධි ඇත.[24] 2014 ඉබෝලා වසංගතයේ මූලය වූයේද මේ රටයි.නමගිනියාව නම් කර ඇත්තේ
ගිනියා බොක්ක ආශ්‍රිතව පිහිටි ගිනියා කලාපය අනුව ය. එය වනාන්තර සහිත නිවර්තන කලාප හරහා උතුරට විහිදෙන අතර සහෙල්හි අවසන් වේ. ගිනියා යන ඉංග්‍රීසි යෙදුම කෙලින්ම පැමිණෙන්නේ 15 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේදී පැන නැගුණු පෘතුගීසි වචනය Guiné යන්නෙන් වන අතර එය "tawny" ට වෙනස්ව, සෙනගල් ගඟට දකුණින් කළු අප්‍රිකානු ජනයා සඳහා වන සාමාන්‍ය යෙදුමක් වන Guineus වාසය කළ ඉඩම් හැඳින්වීමට ය. ඊට ඉහළින් ඇති සෙනගා බර්බර්ස්, ඔවුන් අසෙන්ගුස් හෝ මුවර්ස් ලෙස හැඳින්වූහ.1978 දී, මහජන විප්ලවවාදී ගිනියා ජනරජයට නිල නාමය නම් කරන ලදී. නමුත් 1984, පළමු ජනාධිපති අහමඩ් සේකූ ටූරේගේ අභාවයෙන් පසු මෙම රටේ නම ගිනියා ජනරජය ලෙස නම් කරන ලදී.ඉතිහාසය1890 ගණන්වල ප්‍රංශ ජාතිකයන් පැමිණ යටත් විජිත ප්‍රංශ බටහිර අප්‍රිකාවේ කොටසක් ලෙස භූමි ප්‍රදේශයට හිමිකම් කීමට පෙර වර්තමානයේ ගිනියාව මායිම් වී හෝ ඓතිහාසික අප්‍රිකානු අධිරාජ්‍ය මාලාවක් තුළ පිහිටා තිබුණි. 1958 ඔක්‌තෝබර් 2 වැනිදා ගිනියාව ප්‍රංශයෙන් නිදහස ප්‍රකාශ කළේය. නිදහසේ සිට 2010 ජනාධිපතිවරණය දක්වා ගිනියාව පාලනය කළේ බහු ඒකාධිපති පාලකයන් විසිනි.[25][26][27]බටහිර අප්‍රිකානු අධිරාජ්‍යයන්
සහ රාජධානිවර්තමානයේ ගිනියාව විවිධ බටහිර අප්‍රිකානු අධිරාජ්‍යයන්ගේ මායිම් මත පිහිටා ඇත. පැරණිතම, ඝානා අධිරාජ්‍යය, වෙළඳාම මත වර්ධනය වූ අතර අවසානයේදී අල්මොරාවිඩ්වරුන්ගේ නැවත නැවත ආක්‍රමණයෙන් පසු බිඳ වැටුණි. උතුරු අප්‍රිකානු වෙළෙන්දන් මාර්ගයෙන් ඉස්ලාම් ප්‍රථම වරට මෙම කලාපයට පැමිණියේ මෙම යුගයේදීය.සොසෝ අධිරාජ්‍යය (12 සිට 13 වන සියවස් දක්වා) ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති වූ හිස්බව තුළ සමෘද්ධිමත් වූ අතර, A හි කිරිනා සටනේදී සොසෝ පාලක සෞමන්ගුරවු කාන්ටේ පරාජය කරන විට සවුන්ඩියාටා කීටා විසින් 1235 දී මාලි අධිරාජ්‍යය ප්‍රමුඛත්වයට පත් විය. මාලි අධිරාජ්‍යය පාලනය කළේ 1324 දී මක්කම වෙත හජ් වන්දනාවක් කළ කන්කූ මූසා ඇතුළු මාන්සා (අධිරාජයන්) විසිනි. ඔහුගේ පාලනයෙන් පසු මාලි අධිරාජ්‍යය පිරිහීමට පටන් ගත් අතර අවසානයේ 15 වන සියවසේදී එහි යටත් රාජ්‍යයන් විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී.සොන්ග්හායි අධිරාජ්‍යය 1460 දී පමණ සිය බලය ව්‍යාප්ත කළ අතර අවසානයේ මාලි අධිරාජ්‍යය ප්‍රදේශය සහ ධනය යන දෙකෙන්ම අභිබවා ගියේය. 1582 දී අස්කියා ඩාවුඩ් ගේ මරණයෙන් පසුව, අනුප්‍රාප්තික සිවිල් යුද්ධයක් දක්වා එය සමෘද්ධිමත් විය. වසර 3 කට පසු ටො
න්ඩිබි සටනේදී අධිරාජ්‍යය මොරොක්කෝවේ ආක්‍රමණිකයන් අතට පත් විය. මොරොක්කානුවන්ට රාජධානිය ඵලදායී ලෙස පාලනය කිරීමට නොහැකි වූ අතර එය කුඩා රාජධානි වලට බෙදී ගියේය.බටහිර අප්‍රිකානු අධිරාජ්‍යයන් කිහිපයක් බිඳ වැටීමෙන් පසු වර්තමානයේ ගිනියාවේ විවිධ රාජ්‍යයන් පැවතුනි. ෆුලනි මුස්ලිම්වරු මධ්‍යම ගිනියාවේ ෆුටා ජලොන් වෙත සංක්‍රමණය වූ අතර, ලිඛිත ව්‍යවස්ථාවක් සහ විකල්ප පාලකයන් සමඟ 1727 සිට 1896 දක්වා ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයක් පිහිටුවන ලදී. වසුලූ හෝ වස්සුලු අධිරාජ්‍යය (1878-1898) සමෝරි ටුවර් විසින් මෙහෙයවනු ලැබුවේ වර්තමානයේ ඉහළ ගිනියාවේ සහ නිරිතදිග මාලි (වසුලූ) හි ප්‍රධාන වශයෙන් මලින්කේ ප්‍රදේශයේ ය. එය ප්‍රංශ විසින් යටත් කර ගැනීමට පෙර අයිවරි කෝස්ට් වෙත සංක්‍රමණය විය.ජනපදයයුරෝපීය වෙළෙන්දෝ 17 වන සියවසේ සිට කේප් වෙළඳාම සඳහා තරඟ කළ අතර ඊට පෙර ප්‍රවේශ විය.[28][29] වහලුන් වෙනත් තැනක වැඩ කිරීමට අපනයනය කරන ලදී. වෙළෙන්දෝ කලාපීය වහල් පිළිවෙත් භාවිතා කළහ.ගිනියාවේ යටත් විජිත සමය ආරම්භ වූයේ 19 වන සියවසේ මැද භාගයේදී ප්‍රංශ හමුදා ප්‍රදේශයට විනිවිද යාමත් සමඟ ය. ප්‍රංශ ආධිපත්‍යය තහවුරු වූයේ 1898 දී සමෝරි ටූරේ, මාන්ස