LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
්ත භාවිතයෙන් නැවත වැඩසටහන පණගැන්වීම කළහැක. මේ නිසා හදිසි බිඳවැටුමකදී වැඩසටහන නැවත මූලික ස්ථානයේ සිට පණගැන්වීමකින් තොරව අවසාන වැඩසටහන් සමීක්ශණ ස්ථානයේ සිට එය ක්‍රියාකාරී කිරීම කළහැක. දින ගණන්, මාස ගණනින් ක්‍රියාකාරී වන වැඩසටහන් සදහා මෙය ඉතා වැදගත් වේ.Algorithmic ක්‍රමයසමාන්තර පරිගණක විශාල සහ ප්‍රභල වීමත් සමගම අතීතයේ විසදීමට අසීරු වූ විවිධ ගැටලුද විසදීමේ හැකියාව ඒවාට ලැබිනි. වර්තමානයේ සමාන්තර පරිගණනය ඉතා විශාල පරාසයක භාවිතයන් සදහා යොදාගනී. bioinformatics,  protein folding සහ sequence analysis පමණක් නොව ආර්ථික කටයුතු mathematical finance සදහාද මේවා යොදාගනී.සමාන්තර පරිගණනයේදී පැන නගින පොදු ගැටලු කිහිපයක් පහත දැක්වේ.[35]Dense linear algebraSparse linear algebraSpectral methods (උදාහරණ Cooley–Tukey FFT algorithm|Cooley–Tukey fast Fourier transform)n-body simulation|n-body problems (උදාහරණ  Barnes–Hut simulation)Regular grid|Structured grid problems (උදාහරණ  Lattice Boltzmann methods)Unstructured grid problems (උදාහරණ  finite element analysis)Monte Carlo method|Monte Car
lo simulationCombinational logic (උදාහරණ  Brute force attack|brute-force cryptographic techniques)Graph traversal (උදාහරණ sorting algorithms)Dynamic programmingBranch and bound methodsGraphical models (උදාහරණ  hidden Markov models and constructing Bayesian networks)Finite-state machine simulationඉතිහාසයILLIAC IV, "සමහර විටක මෙය ලොව අපකීර්තිමත්ම සුපිරිපරිගණක වියහැකියි"[36]සමාන්තරකරණයේ සැබෑ මූලය ෆෙඩ්රිකෝ ලූගි, කොන්ට් මෙනබ්‍රා (Federico Luigi, Conte Menabrea) සහ චර්ස් බැබේජ්ගේ (Charles Babbage) විග්‍රහාත්මක එන්ජිමෙහි කටු සටහන (Analytic Engine) දක්වා අතීතයට දිවයයි.[37][38]IBM සමාගම මගින් 1974 දී හදුන්වා දුන් 704 නම් පරිගණකය ප්‍රථමවරට සම්පූර්ණයෙන් ස්වයංක්‍රීය ඉපිලෙන ලක්ෂ ගණිතාංක (floating point) විධාන භාවිතයට ගත් පරිගණකයයි[39].1958 දී S. ගිල් (S. Gill Ferranti) විසින් සමාන්තර පරිගණනයේදී ශාකනය සහ පොරොත්තුව පිළිබඳව සකච්චා කරන ලදී[40]. එමෙන්ම 1958දී IBM සමාගමේ පර්යේෂකයන් වූ ජෝන් කෝක් (John Cocke) සහ ඩැනියෙල් ස්ලොට්නික් (Daniel Slotnick) යන අය විසින් අංක ගණිතය සදහා සමාන්තර
පරිගණනය යොදා ගැනීම සාකච්චා කරන ලදී[41]. Burroughs සමාගම (Burroughs Corporation) මගින් 1962 දී D825 නම් පරිගණකය හදුන්වා දෙනලදී. මෙය දත්ත සැකසුම් ඒකක හතරක් සහිත මතක මොඩියුල 16 කට හරස් දඩු ස්වීචයක් (crossbar switch) ඔස්සේ ඇතුල්වියහැකි පරිදි නිපදවන ලදී[42]. 1967 දී අම්ඩාල් සල ස්ලොට්නික් විසින් AFIPS (American Federation of Information Processing Societies) සම්මන්ත්‍රණය සදහා සමාන්තර පරිගණනය සදහා සාධ්‍යතාවය පිළිබඳව විවාදයක් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.  1969 දී අමෙරිකාවේදී හනිවෙල් සමාගම (Honeywell) මගින් ප්‍රථම Multics පද්දතිය හදුන්වා දෙනලදී. එය සමමිතික බහු දත්ත සකසන ඒකකයක් වූ අතර දත්ත සකසන අටක් එකවර සමාන්තරව ක්‍රියාකරවීමේ හැකියාව තිබිනි. 1970 දී කානෙජි මෙලෝන් විශ්ව විද්‍යාලයේ (Carnegie Mellon University) ඇරබි C.mmp නම් දත්ත සකසන එකකට වඩා ඇති බහු දත්ත සකසන පිළිබඳ ව්‍යාපෘතිය එවැනි වර්ගයේ ප්‍රථම පද්දති වලින් එකක් විය. SIMD සමාන්තර පරිගණන යන්ත්‍ර 1970 දශකය දක්වා අතීතයකට විහිදේ. මුල් කාලීනව ඉදිකෙරුනු SIMD පද්දති සදහා පෙළබවීමක් ලැබුනේ බහු විධාන සහිත දත්ත සැකසුම් ඒකක මෙහෙයුම් පද්දති (control unit) වල
ගේට්ටු ප්‍රමාදය (gate delay) හේතුවෙනි.  මේ අතර ස්ලොට්නික් විසින් විශාල ප්‍රමාණයේ සමාන්තර පරිගණන ඒකකයක් තැනීම ඇරබීය. ඒ Lawrence Livermore ජාතික විද්‍යාගාරය ([Lawrence Livermore National Laboratory) සදහායි. ඔහුගේ අරමුණ සදහා මූල්‍ය සම්පාදනය අමෙරිකානු ගුවන් හමුදාව මගින් දරනු ලැබීය. එහි ප්‍රථිපල ලෙස  ILLIAC IV පරිගණකය නිර්මානය විය. එහෙත් මෙම ව්‍යාපෘතිය එතරම් සාර්ථක නොවුන අතර ඇස්තමේන්තුගත කාලයට වඩා වැඩි කාලයක් සහ සිවු ගුණයක් මුදල් වැය කර 1976 වනවිට අවසන් කළ මෙම පරිගණකයට වඩා එකල ජනප්‍රියව තිබූ Cray-1 වැනි සුපිරි පරිගණක වේගවත් විය.[43].මේවත් බලන්නසුපිරි පරිගණකCPU උපදෙස් මට්ටමේ සමාන්තරතාවයCPU පොට මට්ටමේ සමාන්තරතාවList of important publications in concurrent, parallel, and distributed computingList of distributed computing conferencesContent Addressable Parallel ProcessorTransputerමූලාශ්‍ර↑ Almasi, G.S. and A. Gottlieb (1989). Highly Parallel Computing. Benjamin-Cummings publishers, Redwood City, CA.↑ S.V. Adve et al. (November 2008). "Parallel Computing Resear
ch at Illinois: The UPCRC Agenda" (PDF). Parallel@Illinois, University of Illinois at Urbana-Champaign. "The main techniques for these performance benefits – increased clock frequency and smarter but increasingly complex architectures – are now hitting the so-called power wall. The computer industry has accepted that future performance increases must largely come from increasing the number of processors (or cores) on a die, rather than making a single core go faster."↑ Asanovic et al. Old [conventional wisdom]: Power is free, but transistors are expensive. New [conventional wisdom] is [that] power is expensive, but transistors are "free".↑ Asanovic, Krste et al. (December 18, 2006). "The Landscape of Parallel Computing Research: A View from Berkeley" (PDF). University of California, Berkeley. Technical Report No. UCB/EECS-2006-183. "Old [conventional wisdom]: Increasing clock frequency is the primary method of improving processor performance. New [conventional wisdom]: Increasing p
arallelism is the primary method of improving processor performance ... Even representatives from Intel, a company generally associated with the 'higher clock-speed is better' position, warned that traditional approaches to maximizing performance through maximizing clock speed have been pushed to their limit."↑ Patterson, David A. and John L. Hennessy (1998). Computer Organization and Design, Second Edition, Morgan Kaufmann Publishers, p. 715. ISBN 1-55860-428-6.Patterson, David A. and John L. Hennessy (1998). Computer Organization and Design, Second Edition, Morgan Kaufmann Publishers, p. 715. ISBN 1-55860-428-6↑ a b Barney, Blaise. "Introduction to Parallel Computing". Lawrence Livermore National Laboratory. Retrieved 2007-11-09.↑ ^ Hennessy, John L. and David A. Patterson (2002). Computer Architecture: A Quantitative Approach. 3rd edition, Morgan Kaufmann, p. 43. ISBN 1-55860-724-2.↑ Rabaey, J. M. (1996). Digital Integrated Circuits. Prentice Hall, p. 235. ISBN 0-13-178609-1
.↑ Flynn, Laurie J. "Intel Halts Development of 2 New Microprocessors". The New York Times, May 8, 2004. Retrieved on April 22, 2008.↑ Flynn, Laurie J. "Intel Halts Development of 2 New Microprocessors". The New York Times, May 8, 2004. Retrieved on April 22, 2008.Moore, Gordon E. (1965). "Cramming more components onto integrated circuits" (PDF). Electronics Magazine. pp. 4. Retrieved 2006-11-11.↑ Amdahl, G. (April 1967) "The validity of the single processor approach to achieving large-scale computing capabilities". In Proceedings of AFIPS Spring Joint Computer Conference, Atlantic City, N.J., AFIPS Press, pp. 483–85.↑ Reevaluating Amdahl's Law (1988). Communications of the ACM 31(5), pp. 532–33.↑ Bernstein, A. J. (October 1966). "Program Analysis for Parallel Processing,' IEEE Trans. on Electronic Computers". EC-15, pp. 757–62.↑ Lamport, Leslie (September 1979). "How to Make a Multiprocessor Computer That Correctly Executes Multiprocess Programs", IEEE Transactions on Comp
uters, C-28,9, pp. 690–91.↑ Culler, David E.; Jaswinder Pal Singh and Anoop Gupta (1999). Parallel Computer Architecture - A Hardware/Software Approach. Morgan Kaufmann Publishers, p. 15. ISBN 1-55860-343-3.↑ Culler et al. p. 15.↑ Patt, Yale (April 2004).  "The Microprocessor Ten Years From Now: What Are The Challenges, How Do We Meet Them? (wmv). Distinguished Lecturer talk at Carnegie Mellon University. Retrieved on November 7, 2007.↑ Culler et al. p. 124.↑ Culler et al. p. 125.↑ Hennessy and Patterson, p. 549.↑ Patterson and Hennessy, p. 714.↑ What is clustering? Webopedia computer dictionary. Retrieved on November 7, 2007.↑ Beowulf definition. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2012-10-10 at the Wayback Machine PC Magazine. Retrieved on November 7, 2007.↑ Architecture share for 06/2007 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-11-14 at the Wayback Machine. TOP500 Supercomputing Sites. Clusters make up 74.60% of the machines on the list. Retrieved on November 7, 2007.↑ Hennessy and Patterson, p.
537.↑ MPP Definition. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2013-05-11 at the Wayback Machine PC Magazine. Retrieved on November 7, 2007.↑ Kirkpatrick, Scott (January 31, 2003). "Computer Science: Rough Times Ahead".  Science, Vol. 299. No. 5607, pp. 668 - 669. DOI: 10.1126/science.1081623↑ Maslennikov, Oleg (2002). "Systematic Generation of Executing Programs for Processor Elements in Parallel ASIC or FPGA-Based Systems and Their Transformation into VHDL-Descriptions of Processor Element Control Units". සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2020-02-11 at the Wayback Machine Lecture Notes in Computer Science, 2328/2002: p. 272.↑ Shimokawa, Y.; Y. Fuwa and N. Aramaki (18–21 November 1991). A parallel ASIC VLSI neurocomputer for a large number of neurons and billion connections per second speed. IEEE International Joint Conference on Neural Networks. 3: pp. 2162–67.↑ Acken,  K.P.; M.J. Irwin, R.M. Owens (July 1998). "A Parallel ASIC Architecture for Efficient Fractal Image Coding". The Journal of VLSI Signal Processi
ng, 19(2):97–113(17)↑ Kahng, Andrew B. (June 21, 2004) "Scoping the Problem of DFM in the Semiconductor Industry." University of California, San Diego. "Future design for manufacturing (DFM) technology must reduce design [non-recoverable expenditure] cost and directly address manufacturing [non-recoverable expenditures] – the cost of a mask set and probe card – which is well over $1 million at the 90 nm technology node and creates a significant damper on semiconductor-based innovation."↑ 32.0 32.1 Patterson and Hennessy, p. 751.↑ The Sidney Fernbach Award given to MPI inventor Bill Gropp refers to MPI as "the dominant HPC communications interface"↑ Shen, John Paul and Mikko H. Lipasti (2005). Modern Processor Design: Fundamentals of Superscalar Processors. McGraw-Hill Professional. p. 561. ISBN 0-07-057064-7. "However, the holy grail of such research - automated parallelization of serial programs - has yet to materialize. While automated parallelization of certain classes of al
gorithms has been demonstrated, such success has largely been limited to scientific and numeric applications with predictable flow control (e.g., nested loop structures with statically determined iteration counts) and statically analyzable memory access patterns. (e.g., walks over large multidimensional arrays of float-point data)."↑ Asanovic, Krste, et al. (December 18, 2006). The Landscape of Parallel Computing Research: A View from Berkeley (PDF). University of California, Berkeley. Technical Report No. UCB/EECS-2006-183. See table on pages 17–19.↑ Patterson and Hennessy, pp. 749–50: "Although successful in pushing several technologies useful in later projects, the ILLIAC IV failed as a computer. Costs escalated from the $8 million estimated in 1966 to $31 million by 1972, despite the construction of only a quarter of the planned machine ... It was perhaps the most infamous of supercomputers. The project started in 1965 and ran its first real application in 1976."↑ Menabrea, L
. F. (1842).  Sketch of the Analytic Engine Invented by Charles Babbage. Bibliothèque Universelle de Genève. Retrieved on November 7, 2007.↑ Patterson and Hennessy, p. 753.↑ da Cruz, Frank (2003). "Columbia University Computing History: The IBM 704". Columbia University. සම්ප්‍රවේශය 2008-01-08.↑ Parallel Programming, S. Gill, The Computer Journal Vol. 1 #1,pp2-10, British Computer Society, April 1958.↑ Wilson, Gregory V (1994). "The History of the Development of Parallel Computing". Virginia Tech/Norfolk State University, Interactive Learning with a Digital Library in Computer Science. සම්ප්‍රවේශය 2008-01-08.↑ Anthes, Gry (November 19, 2001). "The Power of Parallelism". Computerworld. සම්ප්‍රවේශය 2008-01-08.↑ Patterson and Hennessy, pp. 749–50: "Although successful in pushing several technologies useful in later projects, the ILLIAC IV failed as a computer. Costs escalated from the $8 million estimated in 1966 to $31 million by 1972, despite the construction of only a quar
ter of the planned machine ... It was perhaps the most infamous of supercomputers. The project started in 1965 and ran its first real application in 1976."භාහිර පුරුක්සමාන්තර පරිගණනය at the Open Directory ProjectLawrence Livermore National Laboratory: Introduction to Parallel ComputingComparing programmability of Open MP and pthreadsWhat makes parallel programming hard? සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-05-29 at the Wayback MachineDesigning and Building Parallel Programs, by Ian FosterInternet Parallel Computing Archive සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2002-10-12 at the Wayback MachineParallel processing topic area at IEEE Distributed Computing OnlineParallel Computing Works Free On-line Book සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-07-27 at the Wayback MachineFrontiers of Supercomputing Free On-line Book Covering topics like algorithms and industrial applicationsUniversal Parallel Computing Research CenterCourse in Parallel Programming at Columbia University (in collaboration with IBM T.J Watson X10 proj
ect) සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-01-22 at the Wayback MachineParallel and distributed Gr?obner bases computation in JASCourse in Parallel Computing at University of Wisconsin-Madison  සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-08-26 at the Wayback MachineOpenHMPP, A New Standard for Manycore ඓතිහාසික සායම් විශ්ලේෂණය යනු සායම් පමණක් නොව ඓතිහාසික ගොඩනැගිලි වලදී භාවිතා කරන ලද ලෝහමය නිමාවල් හා පැහැදිලි හා විනිවිද යන නිමාවන් ඇතුළත් වාස්තු විද්‍යාත්මක නිමැවුම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයයි. එවැනි අධ්‍යයනයක මූලික අභිමතාර්ථය වන්නේ ගොඩනැගිල්ලේ ඉතිහාසයේ යම් කාලයකදී එහි නිමැවුමේ වර්ණය තීරණය කිරීමයි. (බොහෝ විට මුල්ම නිමැවුමේ නමුත් සැමවිටම එසේ නොවේ) දෙවැනි අභිමතාර්ථයට ඇතුළත් වන්නේ මාද්‍යයට (ජලය, තෙල්, දැලිස්, ආදිය)  වැනි අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය හා වර්ණක (කාබනික වර්ණක, අකාබනික වර්ණක, සායම් ආදිය) තීර්ණය කිරීමයි. සායම් විශ්ලේෂණය සමහරක් විට විවිධ ගොඩනැගුම් අවයව සදහා දින ගණනය කිරීමේ තාක්ෂණික ක්‍රමයක් ලෙස යොදා ගනු ලැබේ. ඓතිහාසික සායම් විශ්ලේෂණය හා සම්බන්ධ සාමාන්‍ය ගැටලු වලට සායම් නැතිවීම, මතුපිට කඩතොලු වීම, නව ද්‍රව්‍යන, උපස්තර
හා මාධ්යම හා වර්ණක විඛාදනය ඇතුළත් වේ. ඉතිහාසයඓතිහාසික පින්තාරු කිරීමේ විශ්ලේෂණයේ මූල අපට හමුවන්නේ එක්සත් ජනපදයේ දී 20වන ශතවර්ෂයේ මුල්භාගයේ දීය. ජෝර්ජ් වොෂින්ටන්ගේ නිවස වූ මවුන්ට්වර්නන් සංරක්ෂණයත් සමඟ 1849  දී ඓතිහාසික සංරක්ෂණ ව්‍යාපාරය ආරම්භ වූ අතර එහිදී ඔවුන්ට තේරුම්ගියේ ඉතිරි වී තිබූ පින්තාරු කිරීම් හා නිමාවන් නියම හෝ ඉතිහාසික නිමාවන් නොවිය හැකි බවයි. මුල්ම උනන්දු කිරීම් අතරින් එකක් වූයේ 1920 දශ‍කයේ දී ජෝන් ඩ් ඔග්ෆෙලර් විසින් වර්ජිනියා හි විලියම්ස්බර්ග් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමත් සමඟමය. ඉතිරි වී ඇති මුල් ගොඩනැඟිලිවල නිමාවල් විශ්ලේෂණය තුළින් විලියම්ස් බර්ග් වර්ණ ලෙස ජනප්‍රියව දන්නා වර්ණ පලකයක් බිහි විය. ඒවා වාණිජමය වශයෙන් නිපදවූ අතර යටත් විජිත පුනර්ජීවනය රටාවේ ගොඩනැඟිලි බොහෝමයක 1930 දශකයේ සිට භාවිතා විය. කෙසේ නමුත් 1970 දශකය වන විට පින්තාරු විශ්ලේෂණ විද්‍යාවේ දියුණුවීම් පෙන්වා දුන්නේ මුලින්ම වර්ණ ගලපන ලද්දේ අවපැහැගැන්වුණු හා පැරනි නිමාවන්වලින් බවයි. එමනිසා ඒවා නියම ‍ෛඑතිහාසික වර්ණ නිරූපණය නොකරයි. සමහරක් අවස්ථාවල දී එම වෙනස් වීම් අතිශයින්ම විශේෂිත විය.1976 ඇමරිකානු ද්වී ශතවර්
ෂ කාලයේ දී ජාතික පාර්ක් සේවාව හා නව එංගලන්ත කෞතුක ද්‍රව්‍ය සුරක්ෂා කිරීම සඳහා වූ සංගමය වැනි කණ්ඩායම් විසින් පින්තාරු විශ්ලේෂණ ක්ෂේත්‍රයෙහි සංකීර්ණ උත්සාහයන් සිදු කරන ලදී. චිකාගෝහි වෝල්ටර් මැක්‍රෝන් ක්ෂේත්‍රයෙහි වූ ප්‍රවීණයන්ගෙන් අයෙක් වූ අතර 1956 දී අන්වීක්ෂණය සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම යොමු වන ලදී. ඔහුගේ උත්සාහයන් වාස්තු විද්‍යාත්මක නිමාවන්වලින් ඔබ්බට විහිදුණු නමුත් වර්තමානයේ දී අන්වීක්ෂණ ක්ෂේත්‍රය තුළ නියම ස්ථානයක් ලබා ගැනීමට ඉලිනොයිස්, වෙස්ට් මවුන්ට්හි මැක්‍රෝන් ගෲප් සමත් විය. ජාතික පාර්ක් සේවාව තුළ වූ නිරිත දිග ප්‍රාදේශීය ‍ෛඑතිහාසික වාස්තු විද්‍යාඥයෙකු වූ E. බ්ලේන් ක්ලිවර් විසින් පැරණි බොස්ටන් නාවික යාත්‍රාංගනයේ 28 ගොඩනැඟිල්ලේ විද්‍යාගාරයක් තුළ පින්තාරු විශ්ලේෂණය තවදුරටත් දියුණු කරන ලදී. SPNEA හි මෝර්ගන් පිලිප්ස් එම සංවිධානය තුළ වැදගත් භූමිකාවක් රඟ දැක්වීය. සංරක්ෂණ තාක්ෂණය සඳහා වූ සංගමය ජාත්‍යන්තරව, ඔවුන්ගේ භාගික බුලටිනයේ අධ්‍යපනික ලිපි ප්‍රකාශනය සඳහා මූලික ප්‍රභවය ලෙස සේවය කරයි. විද්‍යාත්මක පින්තාරු විශ්ලේෂණයේ උනන්දුව බොස්ටන් විශ්ව විද්‍යාලය, කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලය වැනි අධ්‍යාපනික ආයත
නවලට ඉක්මනින් පැතිරුණු අතර එහි දී ඓතිහාසික සංරක්ෂණ වැඩසටහනේ අධ්‍යක්ෂකවරයා වූ ෆ්‍රෑන්ක් මටෙරෝ තාක්ෂණික වාස්තු විද්‍යාත්මක සංරක්ෂණයේ අධ්‍යාපනික දර්ශනය මෙහෙයවීම අඛණ්ඩව සිදු කරන ලදී. වර්තමානයේ  පෞද්ගලික අංශය තුළ මැක්‍රෝන් ගෲප් ආයතනයට අමතරව විද්‍යාත්මක පින්තාරු විශ්ලේෂණය සිදු කරන තවත් ආයතන බොහෝමයක් ඇත. වර්තමානයේ දී විශ්ලේෂණය සිදු කරන පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් වන්නේ අයෝවා, ඩෙවන්පොර්ට්හි වාස්තු විද්‍යාත්මක සංරක්ෂකයකු වන ඩේවිඩ් ආබොගස්ට් හා පෙන්සිල්වේනියාවේ ‍ෆ්‍රෑන්ක්වෙල්ෂ්ය. ඔවුන් දෙදෙනාම ඔවුන්ගේ සේවා වෙබ් අඩවි හරහා විස්තර කරනු ලබයි.Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Historic_paint_analysisඩයිමෝස්An enhanced-color image of Deimos taken by the Mars Reconnaissance Orbiter.සොයාගැනීමසොයාගත් තැනැත්තේAsaph Hallසොයාගත් දිනය12 August 1877නිලනාමයන්විශේෂණයDeimosianකක්ෂීය ලක්ෂණ[1]අඩ-මහා අක්ෂය23,460 කිලෝමීටර (14,580 mi) උත්කේන්ද්‍රියතාවය0.000  2කක්ෂීය කාලාවර්තය1.262 44 d    (30.30 hours) සාමාන්‍යය කක්ෂීය වේගය1.35 km/s ආනතිය0.93° (to Mars' equator)1.793° (to the local Laplace plane)27.58° (
to the ecliptic)මෙහි චන්ද්‍රිකාවකිMarsභෞතික ගුණාංගමාන15 × 12.2 × 10.4 km[2]මධ්‍යන්‍යය අරය6.2 කිලෝමීටර (3.9 mi) [3]ස්කන්ධය1.48×1015 kg[4](0.25 nEarths)මධ්‍යන්‍යය ඝණත්වය1.471 g/cm³[3]නිරක්ෂීය පෘෂ්ඨීය ගුරුත්වය0.003 9 m/s² (3.9 mm/s²)0.000 40 g (400 µg)මිදුම් ප්‍රවේගය5.6 m/s (20 km/h)[4]භ්‍රමණ කාලාවර්තයsynchronousප්‍රභානුපාතය0.068[3]උෂ්ණත්වය≈233 Kදෘශ්‍ය විශාලත්වය12.4 [3][5]ඩයිමෝස් යනු අඟහරු ග්‍රහයාගේ චන්ද්‍රයින් දෙදෙනාගෙන් කුඩාම හා පිටතින්ම පිහිටි චන්ද්‍රයාය. (අනෙක් චන්ද්‍රයා වන්නේ ෆෝබොස් ය) ඩයිමෝස් ලෙස එයට නම තබා ඇත්තේ ග්‍රීක සාහිත්‍යයේ එන බියජනක පුද්ගලයකු සිහිපත් කරමින්ය. එහි ක්‍රමානුකූල තනතුර වන්නේ අඟහරු II (Mars II) යන නමය.සුවිශේෂ ලක්ෂණප්‍රධාන ලිපිය: අගහරු-ඩයිමෝස් චන්ද්‍රයාගේ සුවිශේෂ ලක්ෂණඩෙයිමෝස්, ඔක්තෝම්බර් 05, 1977අඟහරු ග්‍රහයාගේ අනෙක් චන්ද්‍රයා වන ෆෝබෝස් මෙන්ම ඩෙයිමෝස් සතුවද C හෝ D ආකාර  ග්‍රහක වල දක්නට ලැබෙන වර්ණාවලි, ඇල්බී‍ඩෝ සහ ඝනත්ව ඇත.ඩෙයිමෝස්ගේ ප්‍රමාණයේ වෙනත් බොහෝ වස්තු මෙන්ම ඩෙයි‍‍මෝස් ද ගෝලාකාර නොවන අතර එහි පරිමාණයන් වන්නේ 15 x 12 x 10 kmය. අඟහරුගේ සමක තල
යේ දී වෘත්තාකාර කක්ෂයට ආසන්න කක්ෂයක් එය සතුව පවතී.ඩෙයිමෝස් යනු බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගෙන් කක්ෂයට විසිවුනු ග්‍රහකයක් වන්නට ඇති බවත් අඟහරු ග්‍රහයා විසින් එය ග්‍රහණය කර ගන්නට ඇති බවටත් මතයක් පවතී. ඩෙයිමෝස්ගේ පෘෂ්ඨයේ සිට බලන කල අඟහරු ග්‍රහයා පෘථිවියේ සිට චන්ද්‍රයා‍ගේ දිස්වන දීප්තිය මෙන් හාරසිය ගුණයක් දීප්තිමත් වන අතර දහස් ගුණයක් විශාලව පෙනේ.අඟහරුගේ සිට බලන කල ඩෙයි‍මෝස්ට 2.5' කට අඩු කෝණාකාර විෂ්කම්භයක් ඇති අතර එබැවින් එය තරුවක් ලෙස බො‍හෝ දුරට පියවි ඇසට දිස්වේ.ඩෙයිමෝස්ගේ දීප්තිමත්ම අවස්ථාවේ දී එය පෘථි‍වියේ සිට සිකුරු තරුව දිස්වන තරම් දීප්තියකින් දිස්වුනු ඇත. දින 1.2648 ක් ගත වන ඩෙයිමෝස්ගේ අවධි, කුඩා දුරදක්නයක් මඟින් අඟහරු නිරීක්ෂණය කරන්නෙකු ට දැකගත හැකිය.ඉතා වේගයෙන් කක්ෂගත වන ෆෝබෝස් බටහිරෙන් නැග නැගෙනහිරෙන් බැසී ගියත්, ඩෙයිමෝස් නැගෙනහිරෙන් නැග බටහිරෙන් බැසයයි. ඩෙයිමෝස්ගේ කක්ෂය අඟහරු ග්‍රහයාට සාපේක්ෂව ඉතා ආසන්න බැවින් සහ අඟහරුගේ සමකයට කුඩා ආනතියකින් පිහිටන බැවින් එය අඟහරුගේ අංශක 82.7 කට වැඩි අක්ෂාංශ වලදී දැක ගත නොහැකිය.සටහන්|-|Deimos moon|-|}↑ Jacobson, R.A. and Rush, B. (20
06) MAR063 (2007-06-28). "Planetary Satellite Mean Orbital Parameters". JPL/NASA. සම්ප්‍රවේශය 2008-02-13.{{cite web}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (link) CS1 maint: numeric names: authors list (link)↑ "Mars: Moons: Deimos". NASA Solar System Exploration. 2003-09-30. සම්ප්‍රවේශය 2008-08-18.↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 "Planetary Satellite Physical Parameters". JPL (Solar System Dynamics). 2006-07-13. සම්ප්‍රවේශය 2008-01-29.↑ 4.0 4.1 use a spherical radius of 6.23 km; volume of a sphere * density of 1.471 g/cm³ yields a mass (m=d*v) of 1.48e15 kg and an escape velocity (sqrt((2*g*m)/r)) of 5.6 m/s (20 km/h↑ "Classic Satellites of the Solar System". Observatorio ARVAL. සම්ප්‍රවේශය 2007-09-28.මෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)මිනිසුන් හෝ සතුන්  විසින් ජල මාර්ගයක හෝ ජල සංචිතයක තරණය කිරීම හෝ පිවිසීම සඳහා යොදාගන්නා ස්ථානය මංකඩ න
ම්වේ. නිදසුන්නාන මංක‍ඩඅලි මංකඩවැලි මංකඩඉමැජින් යනු මුලින්ම ඇමීගා පරිගණකවලට හා පසුව MSDOS හා මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් පරිගණක සඳහාද පැමිණි අතිනවීන 3D ආකෘතීකරණ හා කදම්භ අනුරේඛනය කරන වැඩසටහනක නමකි. එය නිෂ්පාදනය කරනු ලැබුවේ ඉම්පල්ස් සමාගම් මගිනි. එය එහි වස්තු සඳහා iob දිගුව යොදා ගන්නා ලදී. ඉමැජීන් ඇමීගා පරිගණක සඳහා ඉම්පල්ස් විසින්ලියන ලද ටර්බෝ සිල්වර් මෘදුකාංගයේ ව්‍යුත්පන්නයකි. මෙම වැඩසටහනේ වින්ඩෝස් සංස්කරණය ඉම්පල්ස් 3D මෘදුකාංග වෙළඳපොලෙන් ඉවතට විසි වීමත් සමග නැතිවී ගියේය. නමුත් ඇමීගා සංස්කරණය දැනට CAD ටෙක්නොලොජීස් මගින් නඩත්තු කිරීම සහ විකිණීම සිදු කරයි.දුම්කොළ (Nicotiana) ශාක වල කොළ වලින් සකස්කරන කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන යක් ලෙස පදම්කළ දුම්කොළ දැක්විය හැක. එය, පරිභෝජනය කළ හැක.කාබනික පළිබෝධනාශක ලෙස භාවිතා කරන අතර ඖෂධක් ලෙසද භාවිතා වේ.දුම්කොළ වල නිජ භූමිය දකුණු ඇමරිකාවයි.පසුව ඇමරිකාවට යුරෝපීයයන් පැමිණීම සමග මෙය ලොවපුරා වඩාත් ප්‍රචලිතවිය.වැඩි වඍයෙන්ම දුම්කොළ භාවිත කෙරෙන්නේ මත්ද්‍රව්‍යයක් ලෙසය.දුම්වැටි හා වෙනත් මත්ද්‍රව්‍ය නිපදවීමට හා දකුණු ආසියාතික රටවල බුලත්විට සමගද දුම්
කොළ භාවිතා කරයි.දම්කොළ භාවිතය රෝග රැසකට හේතුවේ.හෘදයාබාධ,පෙනහළු අශ්‍රිත ආබාධ,අක්මා රෝග ලිංගික අප්‍රාණිකත්වය,මුඛය,උගුර,පෙනහළු හා වෙනත් බොහෝ පිළිකා රෝග රැසකටම දුම්කොළ භාවිතය හේතුවේ.ලොව බිහිසුනුම නිහඩ ඝාතකයා වන්නේ දුම්කොළය.නිරුක්තියසිංහල බසින් දුම්කොළ යන්න දුම් පානය සදහා යොදාගන්නා කොළ යන අරුත දෙයි.ඉංග්‍රීසි බසින් යෙදෙන Tobacco යන වචනය ස්පාඤ්ඤ හා පෘතුගීසි බසෙහි දුම්කොළ සදහා යෙදෙන tabaco වදනින් බිඳී ආවකි.ඉතිහාසයසාම්ප්‍රධායික භාවිතයන්ක්‍රිස්තු පූර්ව 1400-1000 අතර කාලයතුල මෙක්සිකානුවන් දුම්කොළ වගාකර ඇත.බොහෝ ඇමරිකානු ස්වදේශිකයන්ද අතීතයේ සිට දුම්කොළ භාවිතකර ඇත.ඇමරිකානු ස්වදේශික ආදිවාසී ජනයා දුම්කොළ භාවිතය අශ්‍රිත විවිධ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර අනුමගමනය කරති.ප්‍රචාරණයයුරෝපීයයන් ඇමරිකාවට සංක්‍රමණයවීමත් සමග ඔවුන් දුම්කොළ යුරෝපයට රැගෙන ගියහ.යුරෝපයේදී මෙයට ඉතා විශාල වෙළඳපල වටිනාකමක් ලැබිණ.දහසය වන සියවසයේ දුම්කොළ වගාව යුරෝපයතුල ප්‍රචලිතවිය.දුම්කොළ වලින් නිෂ්පාදිත දුම්වැටි එකළ යුරෝපයේ ජනප්‍රිය විය.විශේෂයෙන් දුම් පයිප්ප ඒතරවිය.දුම්වැටි වලට අමතරව දුම්කොළ සෑපීම
,දුම්කොළ දුම නාසයට ඉරීම වැනි භාවිතයන්ද ඒ අතරවිය.දහනමවන ශත වර්ෂයේදී ජේම්ස් බොන්සැක් විසින් දුම්වැටි නිෂ්පාදන යන්ත්‍රයක් නිෂ්පාදනය කළහ.බටහිර යටත් විජිතකරණය හරහා ලෝකයේ බොහෝ රටවලට දුම්කොළ භාවිතය ව්‍යාප්තවිය.ශ්‍රී ලංකාව වැනි දකුණු ආසියාතික රටවලටද දුම්කොළ බටහිර ජාතීන්ගෙන් ලැබින.ඔවුන් භාවිතකල බුලත්විට වලට දුම්කොළ යොදා ගැනීම  ක්‍රමයෙන් සිදුවිය.සමකාලීන යුගයවිසිවන සියවසයේදී විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මගින් දුම්කොළ ශරීරයට අහිතකර මත්ද්‍රව්‍යයක් ලෙස සොයා ගැනුනණි.එසේම දුම්කොළ යනු ප්‍රබල පිළිකා කාරකයක් ලෙසද හඳුනාගනු ලැබීය.එමෙන්ම විවිධ රෝග රැසකටම හේතුවන භයානක මත්ද්‍රව්‍යයක් බව තවදුරටත් ඔප්පුවිය.නිකොටින් නම් ප්‍රබල පිළිකාකාරක හා සෞඛයට හානිකර රසායනය දුම්කොල තුල අඩංගුය.මේ සොයාගැනීම් නිසා සෞඛ්‍ය අංශ මෙන්ම රාජයන් විසින්ද දුම්කොළ භාවිතය අවම කිරීමට උස්සාහ ගත්හ.ලෝකයේ ඉතා ඉහළ ආදායම් ලබමින් වැජඹුන දුම්කොළ සමාගම් ක්‍රමයෙන් පාඩු ලැබීය.විවිධ රාජ්‍යයන් විසින් දුම්කොළ නිෂ්පාදන මත ඉහළ බහු පැනවීමට ක්‍රියා කළහ.ජීව විද්‍යාවදුම්කොළ ශාකය තුල ප්‍රධාන වශයෙන් නිකොටින් නම් විෂ රසායනය අඩංගුය.කෙසේ වෙතත් දුම්ක
ොළ අයත් සොලනේසියේ කුලයට පවුලට අයන් අනෙකුත් ශාකවල අඩංගු ට්‍රොපේන් ඇල්කොලොයිඩ් වැනි උග්‍ර විෂ ඇති රසායනය අඩංගු නැත.දුම්කොළ ශාකයේ අඩංගු නිකොටින් නිසා ශාකභක්ෂක කෘබීන්ගෙන් මෙම ශාකයට ඇතිවන හානිය අඩුය.නිෂ්පාදනයදුම්කොළ වගාව අනෙකුත් කෘෂිකර්මික වගාවන් හා සමානය.දුම්කොළ බීජ සාරවත් පස් සහිත බදුන්වල හෝ පත්තිවල දමා නිසි පරිදි ජලය හා හිරු එළිය ලැබෙන්නට සළස්වයි.මෙම දුම්කොළ පැළෑටි සෙන්ටිමීටර් 20 පමණ අසින් වැඩෙන විට ඒ සදහා සකස්කල විශෙෂ වාගාබිම්තුලට ගෙනවිත් වගා කරයි.වාගාබිම්තුල ස්ථීරව පිහිටුවීම සිදු කරන්නේ වැසි සමය එළඹීමත් සමගයි.දුම්කොළ වාර්ෂික බෝගයක් බැවින් වසරක් පාසා වගාකරනු ලබයි.පරිහෝජනයබලපෑම්ආර්ථිකයමූලාශ්‍රA11 යනු ශ්‍රී ලංකාවේ තනා තිබෙන, A ශ්‍රේණියට අයත් මහා මාර්ගයකි. මරදන්කඩවල සහ තිරික්කොන්ඩියඩිමඩු යන නගර සම්බන්ධ කරමින්, මෙම මාර්ගය ඉදි කොට ඇත.මාර්ගය ගණේවල්පොල, හබරණ, මොරගස්වැව, මින්නේරිය, පොලොන්නරුව, කදුරුවෙල, මනංපිටිය, වැලිකන්ද, පූනානි සහ වාකනේරි යන නගර හරහා ගමන් කරයි.ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿7.938845°N 81.221291°E﻿ / 7.93884