LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
සොහොනමංගල්‍යය දිනනොවැම්බර් 1 [1]රාකෙල් (හෙබ්‍රෙව්: רחל, සම්මතය Raḥel ටයිබේරියානු Rāḫēl, Rāḥēl ISO 259-3 රාහෙල් ; තේරුම "බැටළු දෙන"[2], භාෂා රීතියානුකූල: පාරිශුද්ධික තැනැත්තී[උපහරණ ඇවැසිය]) වනාහී, හෙබ්‍රෙව් බයිබලයෙහි විස්තර කෙරෙන ආකාරයට, අනාගතවක්තෘවරයෙක් සහ   බයිබලීය  පීතෘමූලිකයන් තිදෙනාගෙන් එක් අයෙකු වූ ජාකොබ්ගේ ප්‍රියතම භාර්යාවද , ජෝසප් සහ  බෙන්ජමින් ගේ මවද වූවාය. ඇය  ලාබන්ගේ දියණිය සහ ජාකොබ්ගේ පළමු භාර්යාව වූ ලෙයාගේ බාල සොහොයුරියද වූවාය. ජාකොබ් ඇයගේ ඥාති සොහොයුරිය වූයේ, ජාකොබ්ගේ මව වූ  රෙබෙකා ලාබන්ගේ සොහොයුරිය වූ නිසාවෙනි.ජාකොබ් වෙත විවාහයශුද්ධවූ බයිබලයෙහි රාකෙල් පළමුවෙන්ම සඳහන් වන්නේ උප්පත්ති 29 හිදී වන අතර එහිදී  ඇයගේ බැටළුවන්ට වතුර බොන්ට දෙමින් සිටින විට ජාකොබ් ඇය හමුවන්නේය. ඔහුගේ මවගේ සොහොයුරු ලාබන් හමුවනු පිණිස ඔහු මහත් දුරක් ගෙවා පැමිණ සිටියේය. ඔහුගේ කෝපාවිෂ්ට නිවුන් සොහායුරු ඒසව්ගෙන් පරිස්සම් කරනු පිණිස රෙබෙකා විසින් ඔහුව එහි යවනු ලැබුවාය.ජාකොබ් එහි නැවැතී සිටි අතරතුර, රාකෙල්ට පෙම් බැඳ ඇය සරණ පාවා ගැනුමට හිලව් පිණිස ලාබන් හට අවුරුදු සතක් සෙවය කිරීමට එකඟ වූයේය.
විවාහ දින රාත්‍රියෙහිදී, මනාලිය මුහුණු වැස්ම සහිතව රැගෙන ආ අතර, රාකෙල් වෙනුවට රාකෙල්ගේ වැඩිමහළු සොහොයුරිය ලෙයා ආදේශ කොට තුබූ බව ජාකොබ්  විසින් නොදක්නා ලදි. “රාකෙල් රූමත් හා සුකොමල වූ”  අතර, “ලෙයාගේ ඇස් සිවුමැලි” විය. පසුව ජාකොබ් විසින් ලාබන් හට මේ ගැන දොස් පැවරූ විට, ඔහුගේ පිළිතුර වූයේ, වැඩ්මලාට පළමුව බාලයා සරණ පාවාදීම සිරිත නොවන බවකි. ඔහුගේ මංගල සතිය සම්පූර්ණ කල පසුව  රාකෙල්ද ඔහුගේ භාර්යාව ලෙස සරණ පාවා ගත හැකි බව ජාකොබ් වෙත පොරාන්දු වූ අතර, ඇය වෙනුවෙන් හිලව් පිණිස  තවත් වසර සතක් සේවය කරනු ලැබිණි.ලෙයා විසින් ඇයගේ පුතුන් සිව්දෙන බිහි කල පසුවද රාකෙල් ගැබ් ගැනීමට නොහැකිව පසු වූවාය. ඇය ලෙයා වෙත ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පසුවූ අතර, ඇයගේ සේවිකාව වූ  බිල්හා ජාකොබ්ට සරණ පාවා දී, ඇය වෙනුවට අන්වාදේශ මව වීමට සැලැසුවූවාය. බිල්හා විසින් පුතුන් දෙදෙනෙකු බිහි කලාය: දාන් සහ නප්තලී. ලෙයා නැවතත් ගැබ් ගැනුමෙන් අනතුරුව, රාකෙල් අවසානයේදී පුතකු ලැබුමට භාග්‍යවත් වූ අතර, ජෝසප් නම් වූ ඔහු, ජාකොබ්ගේ ප්‍රියතම දරුවා වූවේය.මරණය හා  භූමදානයකුල දේවතා රූප මත රාකෙල් හිඳ සිටින අයුරු දැක්වෙන ගියෝවානි බැටිස්ටා  ටයිපෝලෝ
විසින් නිර්මිත  බිතු සිතුවමක්.ජෝසප්ගේ උපතෙන් පසුව, කානන් දේශය වෙත තම පවුල සමග නැවත යෑමට ජාකොබ් තීරණය කලේය. ලාබන් විසින් මෙය වළක්වනු ඇතැයි බිය වුනු හෙතෙම,  තම භාර්යාවන් දෙදෙන ලෙයා හා රාකෙල්, හා තම දරුවන් දොළොස් දෙන හා සමගින් පැන ගියේ තම මාමණ්ඩියට නොදන්වාය. ලාබන් විසින් ඇය ලුහුබැඳ ගොස් ඔහුගේ  කුල දේවතා රූප සොරාගත් බවට චෝදනා කලේය. ඇත්තවශයෙන්ම, රාකෙල් විසින් ඇයගේ පියාගේ කුල දේවතා රූප රැගෙන විත් තිබූ අතර, ඇයගේ ඔටුවාගේ ආසන මෙට්ටය තුල සඟවා තබා ඒ මත හිඳගෙන සිටියාය. කුල දේවතා රූප තම බිරිඳ සන්තකයෙහි තිබූ බව නොදැන සිටි ජාකොබ්, ඒවා තබා ගෙන සිටි ඕනෑම අයෙකු හට ශාප කලේය: "එහෙත් ඔබ සතු කුල දේවතා රූප යමෙකු ලඟ තිබී ඔබට සම්භ වේද, ඒ තැනැත්තා ජීවතුන් අතර නොසිටියාවේ" (උප්පත්ති 31:32). ලාබන් විසින් ජාකොබ්ගේ සහ ඔහුගේ බිරින්දෑවරුන්ගේ කූඩාරම් පරික්ෂා කිරීම ඇරඹූ අතර, රාකෙල් ගේ කූඩාරම වෙත පැමිණි කල, ඇය තම පියාට පවසමින්, "තාත්තා ඉදිරියේ මට නැගිට සිටීමට නොහැකි වීම ගැන, ඔබ අසතුටු නොවන්න. මන්ද, මාසික ඔසප් වීම මට ඇන් ඇතැ" යි කීවාය (උප්පත්ති 31:35). ලාබන් විසින් ඇය පරික්ෂා නොකල මුත්, ජාකොබ් විසින් කල ශාපය ඉන් ටික කලෙක
ින් පසු  පළ දැරුවේය.එප්‍රාත් නම් ස්ථානයට පැමිණෙන්නට මඳ දුරක් තිබියදී, ඇයගේ දෙවන පුත්‍රයා බෙන්ජමින් ලැබීමට රාකෙල් හට දැඩි ප්‍රසව වේදනා හටගත්තේය. වින්නඹු මාතාව ඇයට කතා කොට පැවසුවේ ඇයට ලැබෙන්නේ තවත් පුත්‍රයෙක් බවයි.[3] ඇය මිය යෑමට පෙර, රාකෙල් විසින් ඇයගේ පුත්‍රයා බෙන් ඔනි ("මගේ වැලපීමේ පුත්‍රයා ") ලෙසින් නම් කල මුත්, ජාකොබ් ඔහු හැඳින්වූයේ බෙන් යාමින් (බෙන්ජමින්) ලෙසිනි. රාෂි විසින් පැහැදිලි කර දෙන්නේ බෙන් යාමින් යන්නෙහි අර්ථය එක්කෝ,  පඩ්ඩාන් ආරම් ට දකුණු දිශාවෙන් වූ කානන් හි උපන් ජාකොබ් ගේ එකම පුතු බෙන්ජමින් බැවින්,  "දකුණෙහි පුත්‍රයා" (එනම්., "දකුණු දිශාවෙහි"); හෝ බෙන්ජමින් උපන්නේ ජාකොබ්ගේ මහළු වියෙහි නිසා එහි අරුත "මගේ අවසන් කාලයේ පුතු" බවයි.හෙෂ්වාන් නම් හෙබ්‍රෙව් මාසයෙහි එකොලොස්වන දිනයෙහිදී රාකෙල් මිය ගිය අතර,[4] බෙත්ලෙහෙමට මදක් පිටතින් වූ එප්‍රාත් වෙත යන මාර්ගයෙහි, ජාකොබ් විසින් ඇය භුමදාන කරන ලදි.[5] වර්තමානයෙහිදී සැම වසරකම දහස් ගණනක් නරඹන්නන්, බෙත්ලෙහෙම සහ ජෙරුසලෙම අතර ගිලෝ  අසබඩ පිහිටි රාකෙල්ගේ සොහොන දැක ගැනුමට පැමිණෙති.[6]ජේම්ස්  ටිසෝට් ගේ රාකෙල් සහ ජාකොබ්.රාකෙල්ගේ දරුවන්[සංස්
කරණය]රාකෙල්ගේ පුතු, ජෝසප්, පිටුවහල් කිරීම හා ජාතියක් ලෙස සංවිධානය වීම අතරතුර ඊශ්‍රායෙල් ගෝත්‍රයන්හී නායකයා වීමට දෛවොපගත විය. බෙන්ජමින් නමැති දෙවන පුතෙකුද ඇයට වූ අතර ඔහු ප්‍රසූත කිරීමේ සංකූලතා හේතුවෙන් ඇය මිය ගියාය.ආශ්‍රිත↑ "රේෂල් ද මෙයිට්‍රියාක්". ස්ටාර් ක්වෙස්ට් ප්‍රොඩක්ෂන් නෙට්වර්ක්. සම්ප්‍රවේශය 28 අප්‍රේල් 2011.↑ කැම්ප්බල් , මයික් බිහයින්ඩ් ද නේම්↑ රෙයිසෙන්බර්ගර්, අසිලා, "මෙඩිකල් හිස්ට්‍රි: බිබිලිකල් ටෙක්ස්ට්ස් රිවීල් කම්පෙලිං මිස්ට්‍රීස්" Newsroom and Publications at the University of Cape Town website↑ Melamed, Zalman Baruch, "දි ඇනිවර්සරි ඔෆ් රේෂල්ස් ඩෙත්,"↑ "Rachel" at http://jewishencyclopedia.com↑ "කෙවර් රේෂල් ට්‍රිප් බ්‍රේක්ස් බැරියර්ස්" by Israel National News Staff at israelnationalnews.com, Published: 11/14/05බාහිර සබැඳිRachel or רחל , යන්න නිදහස් ශබ්දකෝෂය වන වික්ෂනරිය දී සොයා බලන්න.Rachel's Tomb Website General Info., History, Pictures, Video, Visitor Info., TransportationThe Committee for Rachel's Tombඑක් එක් බිරියගෙන් ජා
කොබ්ගේ දරුවන් උපතේ අනුපිළිවෙල අනුව (D = දියණිය)ලෙයාරූබන් (1)සිමියොන් (2)ලෙවී (3)ජුදා (4)ඉස්සාකර් (9)සාබුලොන් (10)දීනා (D)රාකෙල්ජෝසප් (11)බෙන්ජමින් (12)බිල්හා (රාකෙල්ගේ  සේවිකාව)දාන් (5)නප්තලී (6)ශිල්පා (ලෙයාගේ සේවිකාව)ගාද් (7)ආෂෙර් (8)මෙම ලිපිය කිසිදු මූලාශ්‍රයක් උපුටා දක්වන්නේ නැත. විශ්වාස කළ හැකි මූලාශ්‍ර වෙත වන උපහරණ එක් කිරීමෙන් මෙම ලිපිය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත ප්‍රකාශ අභියෝගයට ලක්වීමට සහ ඉවත් කිරීමට ඉඩ ඇත.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "ඩි. එන්. ඒ. සාක්ෂි" – news '• පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)අපරාධ විමර්ශනය සදහා ඩී.එන්.ඒ. සාක්ෂි උපයෝගී කර ගැනීමඅපරාධ විමර්ශනයට ඩි.එන්.ඒ. සාක්ෂි යොදාගැනීම සහ එහි වැදගත්කමඅපරාධයක් හඳුනාගැනීම සදහා ඩී .එන්.ඒ. සාක්ෂි යොදා ගැනීමට පෙර මුල් කාල වලදී ක්‍රම කිහිපයන්ම භාවිතා කල අතර එම ක්‍රම සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම වෙ.ඒවා නම්1. දත්ත  වාර්තා මගින් හඳුනා ගැනීමමෙහිදි මියගිය පුද්ගලයකුගේ දත්ත වාර්තා මගින් හඳුනා ගැනීම හැපුම් තුවාල මගින
් අපරාධකරුවකු හඳුනාගැනීම සිදුවිය.2. පටක හා වෙනත් තරල වර්ගීකරණය3. ඇගිලි සලකුනු ලබා ගැනීමපටක හා තරල වර්ගීකරණය  සදහා 1920 වර්ශයේ සිට සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම කිහිපයක්ම යොදා ගනී.ඒවා නම් 1. රුධිර වර්ගීකරනය 2. ප්‍රෝටීන විශ්ලේෂණය3. රුධිර සෛල එන්සයිම4. සුදු රුධිරානුවල ප්‍රතිදේහ ජනක හදුනා ගැනීම වෙ.මෙකී සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවල දුර්වලතා බෝ හෝමයක් දක්නට ලැබුණී.ඒවානම්1. දත්ත වාර්තා මගින් 'මියගිය පුද්ගලයකුගේ විකුර්ති වු මල සිරුරක් හදුනාගැනීම අපහසු වීම .2. රුධිරප්‍රෝටින වර්ගීකරනයේදී සෛලවල හා ජෛව තරල වල අඩංගු ප්‍රෝටීන ක්ෂුද්‍ර ජිවි ක්‍රියාකාරීත්වය හා වෙනත් පාරි සරික සාධක නිසා පහසුවෙන් විනාශයට පත්විය හැක.‍ප්‍රෝටීන විශ්ලේෂණයෙන් පුද්ගලයෙකු නිසැකවම හදුනාගත නොහැකිවනවා සේම සමහරවිට ජෛව සාම්පලයක් එක් පුද්ගලයෙකුට අයත් නොවෙ යැයි පැවසීමටද  නුපුලුවන. 3. ඇගිලි සලකුණු මගින් පවුල් සබදතා සොයා ගත නොහැක.එසේම ඇගිලි සලකුණු මකා දැමිම හා අත්  ආවරණ පැලදිමෙන් ඇගිලි සලකුනු ලබා ගැනිම වැලැක්විමද  සිදු කල හැක. මෙනි හේතුන් හා නුතන සමාජයේ මිනි මැරුම් ' කොල්ල කෑම් ලිංගික අපරාධ සුලබ වශයෙන්දැකිය හැකි හෙයින් ඩි. එන්.ඒ .වලට වැද ගත
් තැනක් හිමි වෙ.ඩි.එන් .එ. මගින් 1. අපරාධ වලට සම්බන්ධ පුද්ගලයින් නිතියේ රැහැනට හසුකර ගැනිමට 2. අහිංසක සැකකරුවන්ගේ නිර්දෝෂි භාවය ඔප්පු කිරිමට3. යුක්තිය සහ   සාධාරනත්වය ඉටු කිරිමටලෝවප්‍රතම ඩි.එන් .ඒ. සාක්ෂිය 1985දි මහා බ්‍රිතාන්‍යයේදි ඉදිරිපත් කරන ලදි.ඩි.එන්. ඒ. පරින්ෂනයක් මගින් ලොව ප්‍රතම වරට වරදනරු වුයේ   කොලින්පිච්ෆෝර්ක් ය.ඩි එන් ඒ යනු කුමක්ද?ජිවියෙකුගේ භෞතික ලක්ෂණ සහ හැසිරිමේ රටා වලට සම්බන්ධ සියලුම තොරතුරු එම ජිවියාගේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යය වන ඩි එන් ඒ නම් රසායනික ද්‍රව්‍යයෙහි ගබඩා කර ඇත. ඩි එන් ඒ යනුවෙන් කෙටියෙන් හැදින්වෙන මෙය විද්‍යාත්මකව ඩිඔක්සිරයිබෝ නියුන්ලෙයික් අම්ලය ලෙස හැදින් වෙ.2009  චිත්‍රපටයසැකිල්ල:SHORTDESC:2009 චිත්‍රපටය3 Idiotsගොනුව:Threeidiots2.jpgඅධ්‍යක්‍ෂණයRajkumar HiraniරචනයScreenplay:Abhijat JoshiRajkumar HiraniNovel:Chetan Bhagatනිශ්පාදනයVidhu Vinod Chopraරංගන ශිල්පීන්Aamir KhanR. MadhavanSharman JoshiKareena KapoorBoman IraniOmi VaidyaParikshit SahniJaved JaffreyසිනෙමාරූපණයMuraleetharanaසංස්කරණයRajkumar HiraniසංගීතයShantanu MoitraබෙදාහැරීමVinod
Chopra Productionsනිකුත්වූ දිනIndia  25 December 2009  United States  23 December 2009  UK  23 December 2009තිර කාලය164 minutesභාෂාවHindiපිරිවැය35 කෝටි (US$5.5 මිලියන)[1]ආදායම470 කෝටි (US$73 මිලියන)[2]3 Idiots කියන්නේ 2009 අන්තිමටම වගේ ආපූ හින්දි චිත්‍රටයක්. සරලව කිව්වොත් මේක මරු(සුපිරි) චිත්‍රපටයක්. සම්ප්‍රදායික බොළඳ ආදර කතා වලින් නොපිරුණු මෙය යාළුවෝ තුන්දෙනෙකුගේ විශ්ව විද්‍යාලයේ අත් දැකීම් මැනවින් පෙන්නුම් කරයි. ප්‍රේක්ෂකයා එක එල්ලේ  ඇඳ බැඳ තබා ගැනීමට 3 Idiots චිත්‍රපටයට හැකිය. ඒ තරමටම මෙය සිනහවෙන් පිරුණ එකකි. ඒ වගේම සිනහව සදහා පමණක් සීමා නොවී  ආදර කතාවක්, දුක් මුසු කතාවක්, අර්ථාන්විත කතාවක් බවට පරිවර්තනය වීමට 3 Idiots සමත් වේ.  මෙහි ප්‍රධාන චරිතය රඟන්නේ සුපිරි නළු ආමීර් ඛාන්. ඔහු රන්චොදාස් නැමැති අතිදක්ෂ (Main idiot) ශිෂ්‍යයාට පණ පොවයි. මාධවන් සහ ෂර්මන් ජෝෂි විසින් ඔහුගේ අනෙක් මිතුරන් දෙදෙනාට (Other 2 idiots) පණ පොවනු ලැබේ. මීට අමතරව  කරීනා කපූර්, බොමාන් ඉරානී, ඕමි, සහානි වැනි නළු නිළියන් ප්‍රධාන චරිත රඟනවා. නළු නිළියන් තම උපරිමයෙන් චිත්‍රපටයට දායක වන අතර සයිලන්සර් නැමැති චරිතයත් ප
ාසලේ අධ්‍යක්ෂක යන චරිත වෙනස්ම ස්වරූපයකින් ඉදිරිපත් කරයි. මේක ලංකාවේ කොළඹ මැජස්ටික් සිනමා හලේත් තිරගතවුණා.ලොව පුරා තිර ගත වන 3 Idiots පළමු සති දෙක ඉක්මවන විට ඇමෙරිකානු ඩොලර් 70 ක් උපයා ඇත. කෙමෙන් කෙමෙන් මෙය ඉන්දියාවේ වාර්තා බිඳ දමමින් අංක 1ට පත්ව ඇත. ඒ මෙතෙක් වැඩිම ආදායම් වාර්තාව තබා තිබූ Sholey චිත්‍රපටය අභිබවා යමිනි. Sholey යනු අවුරුදු 35ක් පැරණි චිත්‍රපටයකි. ‍මේ අනුව 3 Idiots බොල්වුඩ් සිනමාව තුල නව වාර්තාවක් පිහිටුවා හමාරය. ඒ වගේම මේ වසරේ පැවති සම්මාන උළලේදී හොදම චිත්‍රපටයට හිමි සම්මානය හිමි විය.අපේ කට්ටියත් මේ වන විට මේක බලලා ඇති. බැලුවේ නැත්නම් බලන්න. එම චිත්‍රපටයේ සිත් ගත් ගීත කීපයක් මෙසේය. මේ සමඟ බාගැනීමේ සබැඳි ද ඇත. (දකුණ ක්ලික් කර සබැඳුම සුරකින්න)Aal Izz WellZoobi DoobiBehti Hawa Sa Tha WohGive Me Som SunshineJaane Nahin DengeZoobi Doobi - RemixAal Izz Well - Remix3 Idiots සිංහල උපසිරැසි බාගන්න (hindichitthrapata.blogspot.com වෙතිනි)තොරතුරු මූලාශ්‍ර: Sunday times / බයිස්කෝප් සිංහලෙන් CastActorRoleAamir KhanRanchoddas "Rancho" Shamaldas Chanchad
/ Phunsukh WangduKareena KapoorPia SahastrebuddheR. MadhavanFarhan QureshiSharman JoshiRaju RastogiBoman IraniViru Sahastrebuddhe (ViruS)Omi VaidyaChatur Ramalingam (Silencer)Parikshit SahniMr. QureshiJaved JaffreyRanchoddas Shamaldas ChanchadMona SinghMona Sahastrebuddhe (Pia's sister)Sanjay LafontSuhasRahul KumarMillimeterAmardeep JhaMrs. RastogiFarida DadiMrs. QureshiJayant KripalaniInterviewerArun BaliShamaldas ChanchadAwards2010 Star Screen AwardsBest Film - Rajkumar HiraniBest Director - Rajkumar HiraniBest Popular Actress - Kareena KapoorBest Villan - Boman IraniBest Comedian - Omi VaidyaBest Screenplay - Abhijat Joshi, Rajkumar Hirani, Vidhu Vinod ChopraBest Dialogue - Abhijat Joshi, Rajkumar HiraniBest Editing - Rajkumar HiraniBest Choreography - Bosco-Caesar - Zoobi DoobiMost Promising Newcomer – Male - Omi Vaidya[3][4]2010 Filmfare AwardsBest Film - Vidhu Vinod ChopraBest Director - Rajkumar
HiraniBest Supporting Actor - Boman IraniBest Dialogue - Raj Kumar Hirani and Vidhu Vinod ChopraBest Story -  Abhijat Joshi and Rajkumar HiraniBest Screenplay - Rajkumar Hirani and Vidhu Vinod Chopra2010 Max Stardust AwardsReaders Choice Awards for Star Of The Year (Female) - Kareena KapoorReaders Choice Awards for Best Film Of The Year - Drama - Rajkumar Hirani2010 IIFA Awards[5]Best Film - 3 IdiotsBest Direction - Rajkumar HiraniBest Story - Abhijat Joshi, Rajkumar Hirani and Vidhu Vinod ChopraBest Supporting Actor - Sharman JoshiBest Actress - Kareena KapoorBest Actor in a negative role - Boman IraniBest Lyricist - Swanand KirkireBest Singer Male - Shaan - Behti Hawa Sa Tha WoBest Cinematography - C. K. Muraleedharan, ISCBest Screenplay - Abhijat Joshi, Rajkumar Hirani & Vidhu Vinod ChopraBest Dialogue - Rajkumar Hirani & Abhijat JoshiBest Editing - Rajkumar HiraniBest Sound Recording - Bishwadeep Chatterjee & Nihal Ranjan SamalBest Song Recording - Bishwade
ep Chatterjee & Sachin K SanghviBest Sound Re-Recording - Anup DevBest Background Score - Sanjay Wandrekar,Atul Raninga & Shantanu MoitraSee alsoList of highest-grossing Bollywood filmsReferences↑ "'3 Idiots' grosses Rs.93 crore in opening weekend". The Economic Times. 28 December 2009. සම්ප්‍රවේශය 29 April 2010.↑ "Sony pockets 3 Idiots exclusive telecast rights". Hollywood Reporter. 6 May 2010. සම්ප්‍රවේශය 6 May 2010.↑ Nominations for Nokia 16th Annual Star Screen Awards 2009↑ Winnters for Nokia 16th Annual Star Screen Awards 2009↑ IIFA Awards 2010 announces Technical Award winnersExternal linksOfficial websiteOfficial trailers3 Idiots හා සබැඳි අයිඑම්ඩීබී යොමුව3 Idiots සඳහා රොට්න් ටොමැටෝස්හි ඇති ගිණුම3 Idiots සඳහා බොක්ස් ඔෆීස් මොජෝහි ඇති ගිණුම3 ඉඩියට්ස් සඳහා බොලිවුඩ් හංගාමාහි ඇති තොරතුරුටිමෝර්-ලෙස්ටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයRepública Democrática deTimor-Leste  (පෘතුගීසි)Repúblika Demokrátika deTimór-Leste  (Tetum)කොඩිය
Emblemඋද්යෝග පාඨය: Unidade, Acção, Progresso  (පෘතුගීසි)Unidade, Asaun, Progresu  (Tetum)"එකමුතුව, ක්‍රියාව, ප්‍රගතිය"ජාතික ගීය: Pátria  (පෘතුගීසි)"Fatherland"අගනුවරසහ විශාලතම නගරයදිලි﻿ / ﻿8.55°S 125.56°E﻿ / -8.55; 125.56ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿8.55°S 125.56°E﻿ / -8.55; 125.56නිල භාෂා(ව)පෘතුගීසිටෙටම්aජාතික භාෂාභාෂා 15 ක්අටුරුබයිකේනෝබෙකයිස්බුනක්ෆතලුකුගලෝලිහබුන්ඉඩලකකවයිමිනාකේමාක්මකලෙරෝමකාසේමකුවාමම්බායිටොකෝඩේවැඩ කරන භාෂාඉංග්‍රීසිඉන්දුනීසියානුආගම  (2015 සංගණනය)[1]99.53% ක්‍රිස්තියානි—97.57% කතෝලික—1.96% රෙපරමාදු0.24% ඉස්ලාම්0.23% වෙනත්ජාති නාම(ය)නැගෙනහිර ටිමෝරිටිමෝරිමවුබර් (විධිමත්)[2][3]රජයඒකීය අර්ධ ජනාධිපති ජනරජය[4]• ජනාධිපති ජෝස් රමෝස්-හෝර්තා• අගමැති ටෝර් මතන් රුක්ව්‍යවස්ථාදායකයනැගෙනහිර ටිමෝරයේ ජාතික පාර්ලිමේන්තුවනිදහස් පෘතුගාලය සහ ඉන්දුනීසියාව වෙතින්• පෘතුගීසි ටිමෝරය 1702• නැගෙනහිර ටිමෝරයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය 1975• ඉන්දුනීසියාව විසින් ඈඳා ගැනීම (නැගෙනහිර ටිමෝර් පළාත) 1976 ජූලි 17• එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිපාලන නැගෙනහිර ටිමෝරය (පරිපාලනය)
1999 ඔක්තෝබර් 25• නැගෙනහිර ටිමෝරයේ නිදහස (නිදහස ප්‍රතිෂ්ඨාපනය) 2002 මැයි 20වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ14,874 km2 (5,743 sq mi) (154 වෙනි)• ජලය (%)නොසැලකිය හැකි යජනගහණය• 2021 ඇස්තමේන්තුව1,340,513 (153 වෙනි)• 2015 ජන සංගණනය1,183,643[5]• ඝණත්වය78/km2 (202.0/sq mi) (137 වෙනි)දදේනි (ක්‍රශසා)2020 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණඇ.ඩො. බිලියන 5.315• ඒක පුද්ගලඇ.ඩො. 4,031[6]දදේනි (නාමික)2020 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණඇ.ඩො. බිලියන 1.920• ඒක පුද්ගලඇ.ඩො. 1,456[6]ගිනි (2014)28.7[7]පහළමාසද (2019)0.606[8]මධ්‍යම · 141 වෙනිව්‍යවහාර මුදලඑක්සත් ජනපද ඩොලරය (USDb)වේලා කලාපයUTC+9 (නැගෙනහිර ටිමෝරයේ වේලාව)රිය ධාවන මං තීරුවවමඇමතුම් කේතය+670ISO 3166 codeTLඅන්තර්ජාල TLD.tlcතවත් "ජාතික භාෂා" 15ක් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් පිළිගැනේනැගෙනහිර ටිමෝරයේ සෙන්ටාවෝ කාසි ද භාවිතා වේ.tp හි පෙර භාවිතය ක්‍රමයෙන් ඉවත් කර ඇතනැගෙනහිර ටිමෝරය (i/ˈtiːmɔr/, අහන්න) ටිමෝර්-ලෙස්ටේ ලෙසද හැඳින්වේ.(/tiˈmɔr ˈlɛʃteɪ/; පෘතුගීසි උච්චාරණය: [ti'moɾ 'lɛʃ.tɨ]; [9]), නිල වශයෙන් ටිමෝර්-ලෙස්ටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය[10] (පෘතුගීසි: República Democrática de Timor-Lest
e,[11])[12] අග්නිදිග ආසියාවේ දූපත් රටකි. එය ටිමෝර් දිවයිනේ නැගෙනහිර අර්ධය, වයඹ අර්ධයේ ඔයකසී එක්ස්ක්ලේව් සහ කුඩා දූපත් වන අටවුරෝ සහ ජැකෝ වලින් සමන්විත වේ. ඕස්ට්‍රේලියාව යනු ටිමෝරය මුහුදෙන් වෙන් වූ රටේ දකුණු අසල්වැසියා වේ. රටේ විශාලත්වය වර්ග කිලෝමීටර් 14,874 (වර්ග සැතපුම් 5,743) වේ. දිලී එහි අගනුවරයි.නැඟෙනහිර ටිමෝරය දහසයවන සියවසේදී පෘතුගීසි බලපෑමට යටත් වූ අතර, 1975 දක්වා පෘතුගීසි යටත් විජිතයක්ව පැවතුණි. අභ්‍යන්තර ගැටුම් ඒකපාර්ශ්වික නිදහස ප්‍රකාශ කිරීමට සහ ඉන්දුනීසියානු ආක්‍රමණයට හා ඈඳා ගැනීමට පෙරාතුව විය. ඉන්දුනීසියානු පාලනය පුරාවටම ප්‍රතිරෝධය අඛණ්ඩව පැවති අතර, 1999 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ අනුග්‍රහය ලත් ස්වයං නිර්ණ පනතක් මගින් ඉන්දුනීසියාව භූමියේ පාලනය අත්හැරීමට හේතු විය. ටිමෝර්-ලෙස්ටේ ලෙස, එය 2002 මැයි 20 වන දින 21 වන සියවසේ පළමු නව ස්වෛරී රාජ්‍යය බවට පත් විය.ජාතික ආණ්ඩුව අර්ධ ජනාධිපති ක්‍රමයක් මත ක්‍රියාත්මක වන අතර, මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත්වන ජනාධිපතිවරයා ජාතික පාර්ලිමේන්තුව විසින් පත් කරන ලද අගමැතිවරයෙකු සමඟ බලය බෙදා ගනී. බොහෝ ප්‍රාදේශීය නායකයින්ට අවිධිමත් බලපෑමක් ඇතත් ජාතික ආණ්ඩුව යටතේ බල
ය මධ්‍යගත වී ඇත. රට ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතා ප්‍රතිපත්තියක් පවත්වාගෙන යන අතර පෘතුගීසි භාෂා රටවල ප්‍රජාවේ සාමාජිකයෙකි, පැසිෆික් දූපත් සංසදයේ නිරීක්ෂකයෙකි, සහ ආසියන් (ASEAN) සාමාජිකත්වය සඳහා අයදුම්කරුවෙකි. ස්වාභාවික සම්පත්, විශේෂයෙන් තෙල්, මෙන්ම විදේශ ආධාර මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින ආර්ථිකයක් සමඟ රට සාපේක්ෂව දුප්පත් ය.මුළු ජනගහනය මිලියන 1.1 ඉක්මවන අතර, ඉහළ සශ්‍රීකත්ව අනුපාතය හේතුවෙන් තරුණයින් කෙරෙහි දැඩි ලෙස නැඹුරු වී ඇත. විශේෂයෙන් පෘතුගීසි සහ ටෙටම් යන ජාතික භාෂා දෙකෙහි, පසුගිය අර්ධ ශතවර්ෂය පුරා සාක්ෂරතාවය වැඩි වීමට අධ්‍යාපනය හේතු වී ඇත. ඉහළ ජනවාර්ගික සහ භාෂාමය විවිධත්වය රට තුළ කථා කරන දේශීය උපභාෂා 30 මගින් පිළිබිඹු වේ. ජනගහනයෙන් බහුතරය කතෝලික වන අතර එය ශක්තිමත් දේශීය සම්ප්‍රදායන් සමඟ, විශේෂයෙන් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල පවතී.නිරුක්තිය"ටිමෝර්" යන්න මැලේ භාෂාවෙන් "නැගෙනහිර" සඳහා වන වචනය වන ටිමූර් වෙතින් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත, එබැවින් "නැගෙනහිර නැඟෙනහිර" යන අර්ථය ඇති tautological Toponym හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස; ඉන්දුනීසියානු, ටිමෝර් ටිමූර් පෘතුගීසි භාෂාවෙන්, රට ටිමෝර්-ලෙස්ටේ ලෙස හැඳින්වේ (ලෙස්ටේ යනු
"නැගෙනහිර" යන වචනයයි); ටෙටම් භාෂාවෙන් ටිමෝර් ලොරෝසා (ලොරෝසා වචනාර්ථයෙන් "හිරු නැඟෙන තැන" ලෙස පරිවර්තනය කළ හැක).[13]ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ ඇති නිල නම් ඉංග්‍රීසියෙන් Democratic Republic of Timor-Leste,[14] පෘතුගීසි භාෂාවෙන් República Democrática de Timor-Leste[15] සහ ටෙටම් භාෂාවෙන් Repúblika Demokrátika Timór-Leste වේ.[16] ප්‍රමිතිකරණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංවිධානය (ISO) නිල කෙටි ආකෘතිය ටිමෝර්-ලෙස්ටේ (කේත: TLS සහ TL).[17]ඉතිහාසයප්‍රාග් ඓතිහාසික හා සම්භාව්‍ය යුගයනැගෙනහිර ටිමෝරයේ නැඟෙනහිර කෙළවරේ පිහිටි ජෙරිමාලෙයි හි සංස්කෘතික නටඹුන් වසර 42,000 කට පෙර කාල නිර්ණය කර ඇත.[18] අවම වශයෙන් සංක්‍රමණ තරංග තුනකින් පැවත එන්නන් තවමත් නැගෙනහිර ටිමෝරයේ ජීවත් වන බව විශ්වාස කෙරේ. පළමුවැන්න මානව විද්‍යාඥයින් විසින් විස්තර කරනු ලබන්නේ වැද්දෝ-ඔස්ට්‍රලොයිඩ් වර්ගයේ මිනිසුන් ලෙසය. ක්‍රිපූ 3000 දී පමණ දෙවන සංක්‍රමණයක් මෙලනේසියානුවන් ගෙන ආවේය. අවසාන වශයෙන්, ප්‍රොටෝ-මැලේවරු දකුණු චීනයෙන් සහ උතුරු ඉන්දු-චීනයෙන් පැමිණියහ.[19] ටිමෝර සම්භවයක් ඇති මිථ්‍යාවන් දකුණට ගොඩ බැසීමට පෙර දිවයිනේ නැගෙ
නහිර කෙළවර වටා යාත්‍රා කළ පදිංචිකරුවන් විස්තර කරයි. මෙම පුද්ගලයින් සමහර විට මැලේ අර්ධද්වීපයේ හෝ සුමාත්‍රාහි[20] මිනංකාබෝ කඳුකරයේ සිට පැමිණි අය ලෙස සටහන් වේ. ටිමෝරයට ඔස්ට්‍රොනීසියානු සංක්‍රමණය දිවයිනේ කෘෂිකර්මාන්තයේ දියුණුව සමඟ සම්බන්ධ විය හැකිය.[21][22]මෙම කාල පරිච්ෙඡ්දය තුළ ටිමෝරයේ දේශපාලන ක්‍රමය පිළිබඳ සීමිත තොරතුරු පවතින අතර, දිවයින සම්ප්‍රදායික නීතිය මගින් පාලනය වන අන්තර් සම්බන්ධිත දේශපාලන මාලාවක් වර්ධනය කර ඇත. විශේෂිත පූජනීය නිවසක් වටා කේන්ද්‍රගත වූ කුඩා ප්‍රජාවන්, ලියුරායි විසින් මෙහෙයවන ලද විශාල රාජධානිවල කොටසක් වූ පුළුල් සුකෝස් (හෝ ප්‍රධානීන්) වල කොටසක් විය. සාමාන්‍යයෙන් රාජධානියේ ප්‍රාථමික පූජනීය නිවස හා සම්බන්ධ වූ රයි නයින්ගේ අධ්‍යාත්මික බලයෙන් සමතුලිත වූ ලියුරායිගේ තාවකාලික බලය සමඟ මෙම රාජධානිවල පාලනය විය. මෙම දේශපාලනයන් බොහෝ වූ අතර සන්ධාන සහ සබඳතා වෙනස් වන අතර, බොහෝ ඒවා 16 වන සියවසේ ආරම්භක යුරෝපීය ලියකියවිලි වලින් පෘතුගීසි පාලනයේ අවසානය දක්වා නොනැසී පැවතීමට තරම් ස්ථාවර විය.[23]සමහර විට 13 වන සියවසේ සිට, දිවයින සඳුන් අපනයනය කළේය.[24] ටිමෝරය අග්නිදිග ආසියානු, චීන සහ ඉන්දියා
නු වෙළඳ ජාලයන්ට ඇතුළත් වූ අතර, දහහතරවන සියවසේදී සුවඳ සඳුන්, මී පැණි සහ ඉටි අපනයනය කරන්නෙකු විය.[25] මෙම දූපත මජාපහිත් අධිරාජ්‍යය විසින් උපහාර උල්පතක් ලෙස සටහන් කර ඇත.[26]  දහසයවන සියවසේ මුල් භාගයේදී යුරෝපීය ගවේෂකයන් දිවයිනට ආකර්ෂණය කර ගත්තේ සඳුන් ලීය.[27] මුල් යුරෝපීය පැමිණීම වෙළඳාමට සීමා වූ අතර, පළමු පෘතුගීසි ජනාවාස වූයේ අසල පිහිටි සොලෝර් දූපතේය.[28]පෘතුගීසි යුගය (1769-1975)1726 දී කයිලාකෝ සටන, නව හිස් බද්දක් හඳුන්වා දීමෙන් පසු ඇති වූ කැරැල්ලක කොටසකි.අනෙකුත් දූපත් වල පෘතුගීසි ජනාවාස හරහා වෙළඳාම මෙහෙයවීමත් සමඟ ටිමෝරයේ මුල් පෘතුගීසි පැමිණීම ඉතා සීමිත විය. ලන්දේසීන් විසින් වෙනත් දූපත් වලින් පලවා හැරීමේ ප්‍රතිවිපාකයක් ලෙස ඔවුන් දිවයිනේ වඩාත් සෘජු පැවැත්මක් ස්ථාපිත කළේ 17 වන සියවසේදී පමණි. [29] 1613 දී සෝලෝර් අහිමි වීමෙන් පසු පෘතුගීසීන් ෆ්ලෝරස් වෙත සංක්‍රමණය විය. 1646 දී අගනුවර ටිමෝරයේ බටහිරින් පිහිටි කුපාන්ග් වෙත ගෙන ගියේ 1652 දී ලන්දේසීන්ට හිමි වීමට පෙරය. පෘතුගීසීන් දැන් නැගෙනහිර ටිමෝරයේ ඔයකසී එක්ස්ක්ලේව් ප්‍රදේශයේ ලිෆාවු වෙත සංක්‍රමණය විය.[30] දිවයිනේ නැගෙනහිරින් පමණක් පෘත
ුගීසීන් පදිංචි වීම 1769 දී ඩිලි නගරය ආරම්භ කරන විට ආරම්භ විය.[31] දිවයිනේ ලන්දේසි සහ පෘතුගීසි කොටස් අතර නිශ්චිත මායිමක් 1914 හි ස්ථිර බේරුම්කරණ අධිකරණය විසින් පිහිටුවන ලද අතර, එය අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යයන් වන ඉන්දුනීසියාව සහ නැගෙනහිර ටිමෝරය අතර ජාත්‍යන්තර මායිම ලෙස පවතී.[32]පෘතුගීසීන්, නැගෙනහිර ටිමෝරය සඳහා දහනවවන සියවසේ අගභාගය වන තෙක්, යටිතල පහසුකම් සහ අධ්‍යාපනය සඳහා අවම ආයෝජනයක් සහිතව නොසලකා හරින ලද වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් විය. පෘතුගාලය ප්‍රථම වතාවට තම යටත් විජිතයේ අභ්‍යන්තරයේ සැබෑ පාලනය ස්ථාපිත කළ මෙම කාල පරිච්ඡේදයෙන් පසුව පවා වුවද ආයෝජනය අවම මට්ටමක පැවතුනි.[33]  දහනව වන සියවසේ මැද භාගයේදී කෝපි අපනයනය කැපී පෙනෙන ලෙස වර්ධනය වුවද සඳුන් ප්‍රධාන අපනයන බෝගය ලෙස දිගටම පැවතුනි.[34]විසිවන ශතවර්ෂයේ ආරම්භයේ දී, අඩාල වූ රටේ ආර්ථිකයත්, නැගෙනහිර ටිමෝර ප්‍රතිරෝධයට[35] මුහුණ දුන් එහි යටත් විජිතවලින් වැඩි ධනයක් උකහා ගැනීමට පෘතුගීසීන් පොළඹවන ලදී. මහා අවපාතයේ දී යටත් විජිතය ආර්ථික බරක් ලෙස සලකනු ලැබූ අතර පෘතුගාලයෙන් සුළු සහයෝගයක් හෝ කළමනාකරණයක් ලැබුණි.[36]දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී, ප්‍රථමයෙන් මිත්‍ර පාක්ෂිකයින
් සහ පසුව ජපන් ජාතිකයින් ඩිලි අත්පත් කර ගත් අතර, යටත් විජිතයේ කඳුකර අභ්‍යන්තරය ගරිල්ලා ව්‍යාපාරයක දර්ශනය බවට පත් වූ අතර එය ටිමෝරයේ සටන ලෙස හැඳින්වේ. නැගෙනහිර ටිමෝරයේ ස්වේච්ඡා සේවකයන් සහ මිත්‍ර හමුදා විසින් ජපන් ජාතිකයින්ට එරෙහිව දියත් කරන ලද අරගලයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නැගෙනහිර ටිමෝර සිවිල් වැසියන් 40,000 ත් 70,000 ත් අතර සංඛ්‍යාවක් මිය ගියහ.[37] අවසානයේ ඔස්ට්‍රේලියානු සහ මිත්‍ර හමුදාවන්ගේ අවසන් හමුදාවද ජපන් ජාතිකයින් පලවා හැරියේය.[38] කෙසේ වෙතත්, දෙවන ලෝක යුද්ධය අවසානයේ ජපානය යටත් වීමෙන් පසු පෘතුගීසි පාලනය නැවත ස්ථාපිත කරන ලදී.[39]1950 ගණන්වල පෘතුගාලය යටත් විජිතයේ ආයෝජනය කිරීම, අධ්‍යාපනයට අරමුදල් සැපයීම සහ කෝපි අපනයනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම ආරම්භ කළේය. කෙසේ වෙතත්, ආර්ථිකය සැලකිය යුතු ලෙස දියුණු නොවූ අතර, යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම් සීමා විය.[40]  වර්ධන අනුපාත අඩු මට්ටමක පැවති අතර, 2% ආසන්න විය.[41] 1974 පෘතුගීසි විප්ලවයෙන් පසුව, පෘතුගාලය ටිමෝරයේ සිය යටත් විජිතය අත්හැර දැමූ අතර නැගෙනහිර ටිමෝරයේ දේශපාලන පක්ෂ අතර සිවිල් යුද්ධය 1975 දී ආරම්භ විය.ස්වාධීන නැගෙනහිර ටිමෝරයක් සඳහා වූ විප්ලවවාදී පෙර
මුණ (Fretilin) 1975 අගෝස්තු මාසයේදී ටිමෝර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංගමයේ (UDT) කුමන්ත්‍රණයකට විරුද්ධ වූ අතර 1975 නොවැම්බර් 28 දින ඒකපාර්ශ්විකව නිදහස ප්‍රකාශ කළේය.[42] ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහය තුළ කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යයක් ඇතිවේ යැයි බියෙන් ඉන්දුනීසියානු හමුදාව 1975 දෙසැම්බරයේ නැගෙනහිර ටිමෝරයට ආක්‍රමණයක් දියත් කළේය.[43] ඉන්දුනීසියාව, නැගෙනහිර ටිමෝරය එහි 27 වැනි පළාත ලෙස 1976 ජූලි 17 දින ප්‍රකාශයට පත් කළේය.[44] එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය ආක්‍රමණයට විරුද්ධ වූ අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව මෙම භූමි ප්‍රදේශයේ නාමික තත්ත්වය "පෘතුගීසි පාලනය යටතේ ස්වයං-පාලන නොවන ප්‍රදේශයක්" ලෙස පැවතුනි.[45]ඉන්දුනීසියානු ආක්‍රමණය (1975-1999)1999 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඔස්ට්‍රේලියාවේ පැවැත්වුණු ඉන්දුනීසියාවෙන් නිදහස සඳහා වූ උද්ඝෝෂණයක්ඉන්දුනීසියානු ආක්‍රමණයේ කාල පරිච්ඡේදය ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ ම්ලේච්ඡත්වය මගින් පාලනය විය. නැගෙනහිර ටිමෝරයේ පිළිගැනීම, සත්‍යය සහ ප්‍රතිසන්ධානය සඳහා වූ කොමිසම සඳහා සකස් කරන ලද සවිස්තරාත්මක සංඛ්‍යාලේඛන වාර්තාවකට අනුව 1974 සහ 1999 අතර කාලය තුළ අවම වශයෙන් ගැටුම් ආශ්‍රිත මරණ 102,800ක
් සඳහන් කර ඇති අතර, දළ වශයෙන් ඝාතන 18,600ක් සහ කුසගින්නෙන් හා අසනීප නිසා අතිරික්ත 84,200ක් සහ මිය ගියහ. පෘතුගීසි, ඉන්දුනීසියානු සහ කතෝලික පල්ලියේ දත්ත මගින් 200,000 මරණ ඇස්තමේන්තු කර ඇත.[46] මර්දනය සහ සීමා කිරීම් යටිතල පහසුකම් සහ සේවාවල වැඩිදියුණු කිරීම්වලට ප්‍රතිරෝධය දැක්වූ අතර, එයින් අදහස් වන්නේ මෙම කාල සීමාව තුළ ජීවන තත්ත්වයන්හි සමස්ත දියුණුව අල්ප බවයි. වැඩි වශයෙන් ඉන්දුනීසියාවේ වෙනත් ප්‍රදේශවලින් පැමිණි සංක්‍රමණිකයන්ට ප්‍රතිලාභ ලබා දුන්නේය.[47]  අධ්‍යාපනයේ විශාල ව්‍යාප්තියක් ලෙස ඉන්දුනීසියානු භාෂා භාවිතය සහ අභ්‍යන්තර ආරක්‍ෂාව වැඩි කිරීමට අදහස් කරන ලදී.[48] ෆ්‍රෙටිලින් (ස්වාධීන නැගෙනහිර ටිමෝරයක් සඳහා වූ විප්ලවවාදී පෙරමුණ) ආක්‍රමණයට ප්‍රතිරෝධය දැක්වූ අතර, මුලදී 1978 නොවැම්බර් දක්වා හමුදාව ක්‍රියාත්මකව සිටි අතර පසුව ගරිල්ලා ප්‍රතිරෝධයක් ලෙසද කටයුතු කළේය.[49]1991 දිලී සමූලඝාතනය ඉන්දුනීසියාවට ජාත්‍යන්තර පීඩනය වැඩි කරමින් ස්වාධීනත්වය සඳහා හැරවුම් ලක්ෂයක් විය. ඉන්දුනීසියානු ජනාධිපති සුහර්තෝගේ ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසුව,[50] ඕස්ට්‍රේලියානු අගමැති ජෝන් හොවාර්ඩ්ගේ ලිපියක් මගින් නව ජනාධිපති බී.ජේ.
හැබිබි හට ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීමට ඉල්ලීම් කළේය.[51] ඉන්දුනීසියාව සහ පෘතුගාලය අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ අනුග්‍රහය ලත් ගිවිසුමක් මගින් 1999 අගෝස්තු මාසයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ මහජන ජනමත විචාරණයක් සඳහා ඉඩ ලබා දුන්නේය. ඉන්දුනීසියානු හමුදාවේ කොටස්වල සහාය ඇතිව නැගෙනහිර ටිමෝරියානු ඒකාබද්ධ ගැති මිලීෂියාවන් විසින් ප්‍රචණ්ඩත්වයේ ව්‍යාපාරයක් පැතිරවීමත් සමඟ මහජනයා නිදහස සඳහා පැහැදිලි ඡන්දයක් ලබා දෙන ලදී. ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ඉන්දුනීසියානු රජය, නැගෙනහිර ටිමෝර සරණාගතයින්ට සහ අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූ පුද්ගලයින්ට සාමය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සහ ආධාර කිරීමට බහුජාතික සාම සාධක හමුදාවකට අවසර දුන්නේය.[52] 1999 ඔක්තෝබර් 25 දින, නැගෙනහිර ටිමෝරයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංක්‍රාන්ති පරිපාලනය හරහා එක්සත් ජාතීන් විසින් නැගෙනහිර ටිමෝරයේ පරිපාලනය පවරා ගන්නා ලදී.[53][54] සංක්‍රාන්ති පරිපාලනය 2000 පෙබරවාරි මාසයේ දී එක්සත් ජාතීන්ගේ හමුදා අණ සමඟ අවසන් විය.[55].සමකාලීන යුගයහෝසේ රමෝස්-හෝර්ටා, 1996 නොබෙල් සාම ත්‍යාගලාභී, නැගෙනහිර ටිමෝරයේ දෙවන ජනාධිපති2001 අගෝස්තු 30 දින, නැගෙනහිර ටිමෝර ජාතිකයන්