LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
දී 81.5 % ක මට්ටමේ පැවතුනි. එය 1980 වන විට ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින් 56.8 % දක්වාම අඩු විය. තේ වල දායකත්වය ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින් 1980 වනවිට 35.1 % දක්වාම අඩු විය. රබර් හා පොල් වලද සාපේක්ෂ දායකත්වය අඩු වු අතර 1977 දී විවෘත ආර්ථීක ප්‍රතිපත්ති හදුන්වාදීමත් සමග කාර්මික අපනයන වල සාපේක්ෂ දායකත්වය වැඩි වීමේ ප්‍රවනතාවයක් දක්නට ලැබෙයි. 1977 දී මුළු අපනයන වලින් 74 % ක් වැවිලි බෝග වලින් සමන්විත විය. මෙම අංශයන් මත වූ වෙළඳ පොළ පාලනය දැඩි බදු බර ප්‍රාථමික අපනයනවල වර්ධනයට අවහිරතා ඇති කරන ලදි.  1980-1985 දක්වා කාලයමෙම කාලය තුළ කෘෂිකාර්මික අපනයන තවදුරටත් අඩු බවක් පෙන්වයි. මෙම කාලය තුළ මෙහි උච්චාවචනය දක්නට ලැබේ. අපනයන සංයුතිය තුළ තේ වල දායකත්වය 35.1 % සිට 33 % දක්වා අඩුවිය. රබර් හා පොල් ද මෙලෙස දායකත්වය අඩු වීමක් පෙන්වයි. සුළු කෘෂි නිෂ්පාදන වල දායකත්වය ක්‍රමයෙන් අඩු විය. පුවක්, කුරුඳු, කරාබු නැටි, අබ, කොකෝවා ආදියේ අපනයන පරිමාව සුළු වශයෙන් වැඩිවිය. කාර්මික අපනයන තවදුරටත් වර්ධනය වීමක් පෙන්වයි. රෙදිපිළි හා ඇගලුම් අපනයන මුළු අපනයන වලින් 33 % ක් විය. සමස්තයක් ලෙස බලන විට මෙම කාලසීමාව තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ
අපනයනඅංශයේ ක්‍රියාකාරිත්වය දිරිගන්වන සුළු එකක් වූයේ නැත. බලාපොරොත්තු විරහිත තත්වයක් විය.1985-1990 දක්වා කාලයමේ කාල වකවානුව තුළදීද කෘෂිකාර්මික අපනයන 52 % සිට 39.2 % දක්වා පහල වැටිණ. ඒ යටතේ තේ, රබර්, පොල් යන තුනේම අපනයන සංයුතිය තුළ දායකත්වය ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් ඇත. කාර්මික අපනයන අංශය ගත් විට 1985 සිට 1990 50.7 % දක්වා ක්‍රමික වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කරයි. ඒ යටතේ රෙදිපිළි හා ඇගලුම් අපනයනවල දායකත්වය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වී තිබේ. මෙම කාලය තුළ වෙළඳ ද්‍රව්‍ය වල මිල පහළ වැටීමත්, කාර්මික අපනයන සඳහා වූ ඉල්ලූම අඩු වීමට ඉවහල් වූ ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්තීන්හි බලපෑමත් මෙම අඩුවීමට තරමක් දුරට බලපාන ලදී. මෙම කාලය තුළ වානිජමය අපනයන උච්චාවචනය සමග ගමන් කර ඇත. 1986 පමන සිට ඇඟලුම් නිෂ්පාදන අංශයේ වේගවත් දියුණුවක් ඇති විය. නිදහස් වෙළඳ කලාපයේ ඇඟලූම් නිෂ්පාදන ප්‍රබල වීම මෙයට හේතුවයි.1990-1995 දක්වා කාලය1990 ට සාපේක්ෂව 1995 වන විට අපනයන ව්‍යූහයෙහි කෘෂි අපනයන වල දායකත්වය ඉහල ගොස් ඇත. වැවිලි භෝග වලින් ලත් අපනයන ඉපැයීම් 15 % කින් වර්ධනය වූ අතර එය කෘෂිකාර්මික අපනයනයන්හි සමස්ත වර්ධනයෙන් 12 % ක් දායක විය
. තේ වල අපනයන ගත් විට 1991-1994 වන තෙක් ආන්තික අඩු වීමක් දැකගත හැකි වුවද 1995 දී තේ අපනයන ප්‍රමාණය 5 % කින්ද තේ වල මිල 2 % කින් ද තේ අපනයන ඉපයීම් ඉහල ගොස් ඇත. 1995 වසරේ සමස්ත තේ අපනයන ප්‍රමාණය 17 %ක් විය. ජාත්‍යන්තර මිල ගණන් ඉහළ යාම හේතුවෙන් රබර් අපනයනය දශලක්ෂ 74 දක්වා 46 % කින් කැපී පෙනෙන ලෙස වර්ධනය වී ඇත. යහපත් දේශගුණික තත්ත්වයන් නිසා දේශීය පොල් සැපයුම ඉහළ යාමෙන් පොල් අපනයන 1990 ට සාපේක්ෂව 1995 දී 28 % කින් ඉහළ ගොස් ඇත.ඇත. සමස්ථ කාර්මික අපනයනයන්ගෙන් 2/3 කට දායක වූ ඇඟලූම් අපනයන වැදගත්කම උප අපනයන අංශය ලෙස තවදුරටත් පැවතුණි.මැණික් අපනයන 1990-1995 වනවිට ක්‍රමිකව අඩු වැඩි වෙමින් පැවතීම හේතුකොටගෙන 1995 දී අපනයන ආදායම වි.ගා.නි. දශ ලක්ෂ 57 දක්වා පහත වැටුණි. දේශීය නිෂපාදනයේ අඩුවීම හේතුවෙන් මැණික් අපනයන 11 % දක්වා පහත වැටීමක් දක්නට ලැබුණි.      1995 - 2000 දක්වා කාලයඅපනයන ව්‍යුහය පිළිබද විමසීමේදී 1995 සිට 2000 දක්වා කෘෂි අපනයන වල දායකත්වය ක්‍රමයෙන් පහත වැටී කාර්මික අපනයන වල ඉහල යාමක් දක්නට ලැබෙයි. 1995 දී කෘෂිකාර්මික අපනයන වල දායකත්වය 23.5 % ක් වු අතර එය 2000 වනවිට 18 % දක්වා පහත
වැටී ඇත. 33.4 % ක් වූ කාර්මික අපනයන 2000 වනවිට 28 % දක්වා ඉහල යාමක් සිදුව ඇත. තේ අපනයන වල සුළු වැඩිවීමක් දක්නට ලැබෙයි. රබර් පොල් අපනයන වල අඩු වීමක් දැකගත හැකිය. රබර් පොල් ගම්මිරිස් අපනයන යන්හි පහත වැටීම මෙයට හේතුවිය. මීට සාපේක්ෂව 2000 වර්ෂය වනවිට රෙදි පිළි ඇඟළුම් අපනයන ශක්තිමත් ලෙස වර්ධනය වීමත් දැකගත හැකිවිය. 1996 දී රෙදි පිළි ඇඟළුම් අපනයන ප්‍රමුඛ කරගත් කාර්මික අපනයනයන් අවශ්‍ය හා ඉපයුම් වලින් 73 % කට දායක වෙමින් වැඩිම දායකත් වයක් සැපයීය 1996 සිට 2000 වන විට රෙදි අපනයන වල සුළු වැඩි විමක් ද දැකගත හැකිය.  2000 - 2005 දක්වා කාලයපෙර පරිදිම ආර්ථීකයේ අපනයන සංයුතිය තුළ කෘෂි කාර්මික අපනයන වල ක්‍රමික පහළ යාමක් මෙම කාල පරාසය තුළද දක්නට ලැබේ. 2001 වර්ෂයේ පැවති නීතිමය තත්ත්වය නිසා තේ නිෂ්පාදනය පසුබෑමකට ලක්විය.  මේ නිසා තේ අපනයනය පහළ බැසිණි. රබර් නිෂ්පාදනයද 2005වන විට 12.8 % දක්වා පහළ බැසිනි.රබර් සඳහා පැවති අඩු මිල මෙයට බලපාන ලදි. රබර් අංශයේ පැවති දුර්වල ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා රබර් අපනයනය අඩුවිය.මෙම වකවානුව තුළ පැවති අයහපත් කාළගුණ තත්ත්වය නිසා පොල් නිෂ්පාදනය ද අඩාල වී අපනයනය පහළ වැටිනි.
අනෙකුත් සුළු අපනයන බෝග අතුරින් කරුදු වැඩි දායකත්වයක් දෙන ලදි.කරාඹු නැටි සඳහා ලෝක ඉල්ලුම ඉහළ යාමක් පෙන්වීය.ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට එල්ලවු ප්‍රහාර නිසා ලෝක ආර්ථීක අවපාත වර්ධනය වීම,කටුනායකට එල්ලවු ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරය ආදිය නිසා කාර්මික අපනයන වල අඩුවීමක් සිදුවිය.මේ යටතේ රෙදි පිළි හා ඇගලූම් අපනයන වර්ධනය විය.         2006 වසරඅපනයනවල ගුණාත්මකභාවය වැඩි වීම අපනයන ගමනාන්ත රටවල පැවති ආර්ථීක සමෘද්ධිමත්භාවය ලෝක ආර්ථීකය සමග දේශීය ආර්ථීකය තවදුරටත් බද්දවීම තුළින් ජාත්‍යන්තර වෙළඳපල පුළුල්වීම හා රජය හා ප්‍රධාන අපනයන කරුවන් විසින් පවත්වාගනු ලැබූ වානිජමය සබඳතා හා නොයෙකුත් ආර්ථීක පියවර තුළින් ශක්තිමත් වෙමින් 2006 දී අපනයන තවදුරටත් අඛණ්ඩව වර්ධනය විය. අපනයන ඉපයුම් 8.4% කින් වැඩි විය. 2006 දී අපනයනවල සංයුතිය නොවෙනස්ව පැවතිණි. 2006 දී කාර්මික අපනයන 8.8% කින් වර්ධනය විය. දැඩි ජාත්‍යන්තර තරඟකාරිත්වය හමුවේ 2006 දී ඇඟළුම් අපනයන 6.4% කින් වර්ධනය විය. රබර් අංශය යම් පසුබෑමකට ලක් විය. තේ හා රබර් ක්‍රියාකාරිත්වය ඔස්සේ 2006 දී කෘෂි අංශයේ අපනයන ඉහළ යන ලදී. ජෝර්දානය, ඉරානය, හා ලිබියාවට අපනයනය කල තේ අඩුවීමෙන්
එකතු කල වටිනාකමක් සහිත තේ අපනයන පහල ගියේය. ඛනිජ තෙල් මිල ඉහලයාමෙන් රබර් මිල ඉහළ යන ලදී. අනෙක් කෘෂිනිෂ්පාදන වටිනාකමද ඉහල යන ලදී. 2007 වසරමේ වසරේදී අපනයන ආදායම තවදුරටත් වර්ධනය විය. 2007 වසරේ ආර්ථීකයේ යහපත් ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා කාර්මික අපනයන ඉහල යන ලදී. එසේම ඛනිජ තෙල් මිල  ඉහලයාම කෘෂි අපනයන වලට යහපත් අන්දමින් බලපාන ලදී. විශේෂයෙන් රෙදිපිළි හා ඇඟලුම් අපනයන ආදායම ඉහළ යන ලදී. ශ්‍රී ලංකාවට විදේශ විනිමය ඉපයීමේ ප්‍රධාන ප්‍රභවය රෙදිපිළි හා ඇඟළුම්ය. 2007 දී ඇඟලූම් වල ප්‍රධාන වෙළඳපළ ඇමෙරිකාව වේ. කෘෂිකාර්මික අපනයන අතුරින් විශාලම අපනයන ප්‍රභවය තේ විය. අන්තර්ජාතික වෙළඳපලේ බොරතෙල් මිල ඉහලයාම නිසා රබර් මිල ඉහළ යාමෙන් 2007 දී රබර් අපනයන තවදුරටත් වර්ධනය විය. විශේෂම සිදුවීමක්  වන්නේ දේශීය වෙළඳපලේ පොල් මිල ඉහල යාම නිසා 2007 වසර අගදී පොල් අපනයන කිරීමට තහනම් කරන ලදී. මෙය 2007 වසරේ පොල් අපනයන පසු බැසීමකට හේතුවක් විය. 2008 වසරමේ වසරේදී අපනයන ආදායම 6.5% කින් වර්ධනය විය. තේ සඳහා ඉහල මිල ගණන්වල හේතුවෙන් 2008 වසරේ තේ අපනයන ආදායම කෘෂි අපනයන සඳහා මූලික විය. සුළු කෘෂිකාර්මික අපනයන වල දායකත්ව
යද කැපී පෙනෙන ලෙස වැඩි වී තිබේ. මේ යටතේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳපලෙහි පැවතුන ඉහල මිලගනන් හේතුවෙන් කුරුඳු හා බුලත් අපනයන නිෂ්පාදන හා සකස් කල දියමන්ති වැනි අනෙකුත් කාර්මික අපනයනවල ඉපයීම් වැඩි විය.   ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන වෙළදාමේ මෑත කාලීන උපනතිඅපනයන ඉල්ලූම් වල ඉහලම දායකත්වය හෙවත් සාපේක්ෂ වශයෙන් ඉහලම වැදගත්කම කාර්මීය  අපනයන වලට හිමි වීම.1978 වර්ෂයේ සිට ශ්‍රී ලංකාව විවිධාංගිකරණය වු අපනයන ආර්ථීකයක් බවට පත්වී අද දක්වාමකදර ඒ තත්වයේම රුදී සිටීම 1978 වනතුරු ලංකාව ප්‍රාථමික කෘෂි ආර්ථීකයක් වු අතර 1978 න් පසුව අපනයන විවිධාංගිකරණයක් ඇතිවීම.තනි අපනයන භාණ්ඩයක් වශයෙන් වැඩිම වැදගත්කම රෙදි පිළි හා ඇගලූම් වලට හිමිවීම.අපනයන සංයුතිය තුළ දළ විදේශ විනිමය ඉපයීම් අනුව වැඩිම දායකත්වය රෙදි පිළි හා ඇඟලූම් අපනයන වලට හිමිවු  ශුද්ධ විදේශ විනිමය ඉපයිම් අතින් වැඩිම දායකත්වය  කෘෂිකාර්මික අපනයනයන් ගෙන් ඇතිවීම.තනි අපනයන භාණ්ඩයක් වශයෙන් ගත්විට විදේශ විනිමය ඉපයිම අතින් වැඩිම වැදගත්කම මේ වනතුරුම තේ වලට හිමිවේ.කෘෂිකාර්මික අපනයන වල වැදගත්කම වැඩි වෙමින් පැවැතීමකාර්මික අපනයන කාණ්ඩය තුළ විවිධාංගිකරණයක් නැති වීම.මෑ
ත කාලයේදී කාර්මික අපනයන්ගේ දායකත්වය වැඩිවීමට බලපෑ හේතු1977 න් පසුව නිදහස් හා විවෘත ආර්ථීක ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීම.ලිහිල් ආනයන ප්‍රතිපත්තිය නිසා කාර්මික නිශ්පාදනයට අදාල අමුද්‍රව්‍ය අන්තර් භාණ්ඩ හා ආයෝජන භාණ්ඩ   ආනයනය ඉහල යාම.අපනයනාභිමුඛ කාර්මික ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීම.ආයෝජන ප්‍රවර්ධන කලාප පිහිටුවීම.විනිමය පාලන නීති ලිහිල් කිරීම.ජනසවිය මෙන්ම සමෘද්ධිය යටතේද සුළු පරිමාණ කර්මාන්ත ස්වයං රැකියා මගින් දියුණු කිරීම.කාර්මික නිෂ්පාදන සම්බන්දයෙන් විදේශ ආයෝජන ඉහල යාම.ඇඟලූම් කම්හල් 200 ට වැඩ පිළිවෙල නිසා ඇඟලූම් නිෂ්පාදන වැඩිවීමකාර්මික අපනයන අංශයේ දක්නට ලැබෙන දුර්වලතාකාර්මික අපනයන විවිධාංගිකරණයක් නොමැති තරම් වීම. කාර්මික අපනයන වලින් වැඩිම දායකත්වය ලැබෙන්නේ රෙදි පිළි හා ඇඟලුම් වලිනි. අනෙක් අංශවල එතරම් දියුණුවක් නැත.කාර්මික අපනයන ආනයන මත රඳා පැවතීම.කාර්මික අපනයනවල වෙළඳපොළ පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාවය.කාර්මික රටවල නිශ්පාදිතයන් සමඟ තරඟ කිරීමේ අපහසුව.බහු ජාතික සමාගම්වල බලපෑම.ලංකාවේ අපනයන ප්‍රවර්ධනය සඳහා මෑත කාලයේ ගෙන ඇති පියවරආයෝජන මණ්ඩලයට අයත් නොවන අපනයන
කරුවන් සඳහා දේශීය බැංකු ඒකකවලි සහ විදේශ ව්‍යවහාර මුදල් ණය යෝජනා ක්‍රමයක් 1997 දී ආරම්භ කිරීම.රාජ්‍ය මූල්‍ය දිරිගැන්වීම්බදු සානුබල ලබාදීම (තීරුබදු ප්‍රතිපාදන ඇතුළුව)ආනයන හා විනිමය පාලනය ලිහිල් කිරීම.අපනයනාභිමුඛ නිශ්පාදනය දිරිමත් කිරීම.ආයෝජන ප්‍රවර්ධන කලාප පිහිටුවීම.අපනයන නිශ්පාදන ගම්මාන පිහිටුවීම.විනිමය අනුපාත පාවීමට ඉඩ හැරීම.විදේශ රටවල් සමග වෙළඳ ගිවිසුම්වලට එළඹීම.ආශ්‍රීත ග්‍රන්ථඅබේරත්න සිරිමල් -  ලංකාවේ ආර්ථීකය 50 වසරක දුර්භාග්‍යඊරියගම තිස්ස -  ලංකාවේ ආර්ථීක සංවර්ධනයප්‍රනාන්දු ඩබ්.එම්. ආර්ථීක විද්‍යාව 02 (2006)විමලරත්න ඒ - ආර්ථීක විද්‍යාව, (1997)  ප්‍රින්ටර්ස්, කොළඹ 9නිදහස් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථීක ප්‍රගතිය.(1998) ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව රාජගිරිය.ශ්‍රී ලංකා සමාජ ආර්ථීක දත්ත 32 වෙළුම. 2009 ජුනි.  (ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව)ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු වාර්ෂික වාර්තා.සටහන 11-12 කලාපය 2008 නොවැම්බර් - දෙසැම්බර් ( ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව)අතීත උත්සාහයන්1962 දී දියත් කෙරුණු මැරීනර් - 21961 පෙබරවාරි 12 ආරම්භ වුණු Venera – 1  ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග සිකුරුට මෙන්ම ඕනෑම ග්රහලොවකට දියත්
කෙරුනු පළමු රොබෝ අභ්යවකාශ මෙහෙයුම ආරම්භ විය. මේ හැරුණු කොට ඉතා සාර්ථක වු වේනිරා වැඩ සටහනේ පළමු අභ්යවකාශ යානය මෙයයි.  Venera – 1  සෘජු ගැටුම් පරාචක්රයක දියත් කෙරුණත් මෙහෙයුම් දින 7 ක් ඇතුළත පෘතුවියට කිලෝමීටර් මිලියන 2 ක දුරකදී සම්බන්ධතා ඇන හිටිනි. මධ්යන්යයේදී සිකුරුට 100000 km ක් පමණ ආසන්න වන තුරු ගමන් කරන්නට ඇතැයි සැලකෙයි.ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද සිකුරු ගවේෂණ Meriner – 1 ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග අසාර්ථකව ආරම්භ කෙරුණි. 1962 දෙසැම්බර් 14 දින දින 109 ක කාක්ෂික සම්ප්රේෂණයකට පසුව ඊළඟ මැරීනර් 2 මෙහෙයුම අතිශ්ය සාර්ථක විය. ඒ ලොව පළමු සාර්ථක අන්තර් ග්රහලෝක මෙහෙයුම බවට පත්විය. සිකුරු මතුපිට 34833 km දුරක් ඉහළින් පියාසර කරන්නට ඇතැයි සැලකේ. එහි ශුද්ධ තරංඟ හා අධෝරක්ත රේඩියෝමාපක හෙලිකළ අන්දමට සිකුරුගේ වළාකුළු මුදුන් සිසිල් වුවත් අවම වශයෙන් 4250C වත් උෂ්ණත්වයක් මතුපිට පවතියි. ඒ අනුව භූමි පාදක ජීවයකට ග්රහලෝකය වාසස්ථාන සපයනු ඇතැයි පැවති බලාපොරොත්තු බොද විය. සිකුරු ස්කන්ධය හා ගගනගාමී ඒකක පිළිබද වැඩි දියුණු දත්ත Meriner – 2 ලබාගත්ත ද විකිරණ වළලු හෝ චුම්භක ක්ෂේත්රයක් සොයා ගැනීමට අපොහොසත් විය. References[
සංස්කරණය]http://en.wikipedia.org/wiki/Venus#Early_effortsපහත දැක්වෙන්නේ භාෂාවල ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයික භාෂාව භාවිත කරන්නන්ගේ සංඛ්‍යාව අනුව නාමාවලියයි. කෙසේවෙතත්,විශේෂයෙන්ම  ද්විතීයික භාවිතා කරන්නන්ගේ ඇස්තමේන්තු වල අවිනිශ්චිතතාවක් ඇති නිසා, එවැනි නාමාවලි සියල්ලම පරෙස්සම් සහගතව භාවිතා කරන්න. විශේෂයෙන්ම, පහත නාමාවලි සියල්ලම තාවකාලික බව සලකන්න. ඇස්තමේන්තුජෝර්ජ් එච්.ජේ වෙබර් ඇස්තමේන්තුවවෙබර් විසින් ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික භාවිතා කරන්නන්ගේ   ඇස්තමේන්තුව 1997 දෙසැම්බර් මස පල කරන ලදී. [1]ප්‍රධාන භාෂාවන්ගේ ප්‍රාථමික භාවිතා කරන්නන්ගේ මුළු සංඛ්‍යාව අනුව ජෝර්ජ් එච්.ජේ වෙබර්ගේ වාර්තාව.1. මැන්ඩරීන් චීන (බිලියන 1.1)2. හින්දි/උර්දු (මිලියන 350)3. ස්පාඤ්ඤ (මිලියන 330)4. ඉංග්‍රීසි (මිලියන 300)5. අරාබි (මිලියන 200)6. බෙංගාලි (මිලියන 185)7. පෘතුගීසි (මිලියන 160)8. රුසියානු (මිලියන 160)9. පන්ජාබි (මිලියන 130)10. ජපන් (මිලියන 125)11. ජර්මානු (මිලියන 100)12. ජාවා (මිලියන 80)13. ප්‍රංශ (මිලියන 75)ප්‍රධාන භාෂාවන්ගේ ද්විතීයික භාවිතා කර
න්නන්ගේ මුළු සංඛ්‍යාව අනුව ජෝර්ජ් එච්.ජේ වෙබර්ගේ වාර්තාව.1. ප්‍රංශ (මිලියන 190)2. ඉංග්‍රීසි (මිලියන 150)3. රුසියානු (මිලියන 125)4. පෘතුගීසි (මිලියන 28)5. අරාබි (මිලියන 21)6. ස්පාඤ්ඤ (මිලියන 20)7. චීන (මිලියන 20)8. ජර්මානු (මිලියන 9)9. ජපන් (මිලියන 8) ප්‍රධාන භාෂාවන්ගේ ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික භාවිතා කරන්නන්ගේ මුළු සංඛ්‍යාව.1. මැන්ඩරීන් චීන (බිලියන 1.12)2. ඉංග්‍රීසි (මිලියන 450)3. ස්පාඤ්ඤ (මිලියන 350 )4. හින්දි/උර්දු (මිලියන 350)5. රුසියානු (මිලියන 28)6. ප්‍රංශ (මිලියන 265)7. අරාබි (මිලියන 221)8. පෘතුගීසි (මිලියන 188)9. බෙංගාලි (මිලියන 185)10. ජපන් (මිලියන 133)11. පන්ජාබ් (මිලියන 130)12. ජර්මානු (මිලියන 109)වැඩිදුරප්‍රාථමික භාවිතා කරන්නන්ගේ මුළු සංඛ්‍යාව අනුව භාෂා නාමාවලිය භාෂාමය ජන විකාශනයභාෂා නාමාවලියසටහන↑  ද වර්ල්ඩ්ස්  10 මෝස්ට් ඉන්ෆ්ලුවෙන්ෂල් ලැන්වේජස්, http://www.andaman.org/BOOK/reprints/weber/rep-weber.htm, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2011-02-13 මූලාශ්‍රමෝස්ට් වයිඩ්ලි ස්පෝකන් ලැන්වේජස් සං
රක්ෂණය කළ පිටපත 2011-09-27 at the Wayback Machineද වර්ල්ඩ්ස්  10 මෝස්ට් ඉන්ෆ්ලුවෙන්ෂල් ලැන්වේජස් සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2013-05-07 at the Wayback Machine ජෝර්ජ් වෙබර් විසින්(ප්‍රංශ) ක්වෙස්ට්-ක්වෙ ලා ෆ්‍රැන්කොෆොනි? සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2011-06-23 at the Wayback MachineRabies virusවෛරස වර්ගීකරණයGroup:කාණ්ඩය V ((−)ssRNA)ගෝත්‍රය:Mononegaviralesකුලය:Rhabdoviridaeගණය:'Lyssavirus'Type speciesRabies virusRabiesවර්ගීකරණය සහ බාහිර මූලාශ්‍රගොනුව:Elec micro of rahbdovirus isolate.jpgEM of rabies virus.ICD-10 කේතයA82.-ICD-9 කේතය071DiseasesDB11148MedlinePlus001334eMedicinemed/1374 emerg/493 ped/1974MeSHD011818ජලභීතිකාව යනු වෛරසයක් නිසා (මිනිසා ද ඇතුළුව) සතුන්ට  ඇතිවන ස්නායුමය රෝගයකි. මෙම වයිරසය ධාරකයාගේ මධ්‍යම ස්නායු පද්ධතියට පහර දෙයි. එම නිසා ක්ෂීරපායින්ගේ  දරුණු එන්සෙපලයිටිස් (මොළයේ ප්‍රදාහය) ඇති වේ.   එන්නත් නොකළ මිනිසුන්ට මෙය අනිවාර්යයෙන්ම මාරාන්තික වන අතර රෝගය සෑදුනු පසු සුව කිරීම කිසිසේත් සිදු කල නොහැක.  නමුත් වෛරසය ශරීරයට ඇතුළු වී ඇතැයි සැක කරන වහාම (එනම් සු
නඛයින් වැනි සතුන්ගේ සපා කෑමකට ලක් වූ වහාම)  සිදු කරන එන්නත් කිරීම මගින් වෛරසය වැඩි දියුණු වීම වලක්වනු ඇත. ලෝකයේ එතෙක් මෙතෙක් ජලභීතිකාව වැළඳීමෙන් පසුව සුවයක් ලද අවස්ථා 6 ක් පමණක් සහ රෝගය වැළඳීමට පෙර හෝ පසු විශේෂිත ප්‍රතිකාර කිසිවක් නොලැබ සුවය ලද අවස්ථා 1 ක් පමණක්  වාර්තා වී ඇත. [1]සත්ව ගහණය පාලනය සහ එන්නත් වැඩසටහන් මගින් ලෝකයේ ප්‍රදේශ ගණනාවක සුනඛයන්ගෙන් ජලභීතිකා රෝගය වැළඳීමේ අවදානම අඩු කර ඇත.[2] වවුලන් වැනි සතුන් සමඟ  වැඩ කරන අය හෝ ජලභීතිකා රෝගය බහුලව පවතින ප්‍රදේශවල දිගු කාලයක් ගත කරන අය ඇතුළුව ඉහළ අවදානමක් ඇති අය සඳහා නිරාවරණය වීමට පෙර ප්‍රතිශක්තිකරණය කිරීම නිර්දේශ කෙරේ.[2] ජලභීතිකා රෝගයට නිරාවරණය වූ පුද්ගලයින් තුළ, ජලභීතිකා රෝග ලක්ෂණ ආරම්භ වීමට පෙර එම පුද්ගලයා ප්‍රතිකාර ලබා ගන්නේ නම්, ජලභීතිකා එන්නත සහ සමහර විට ජලභීතිකා ඉමියුනොග්ලොබියුලින් රෝගය වැළැක්වීම සඳහා ඵලදායී වේ.[2]  සබන් සහ ජලය, පොවිඩෝන්-අයඩින් හෝ ඩිටර්ජන්ට් සමඟ විනාඩි 15 ක් පමණ සපා කෑ ස්ථානය සහ සීරීම් සිදු වූ ස්ථාන සේදීම මගින් වෛරස් අංශු ගණන අඩු කළ හැකි අතර සම්ප්‍රේෂණය වැලැක්වීමට තරමක් ඵලදායී විය හැක.[2][3] 2016 වන විට, රෝග
ලක්ෂණ පෙන්නුම් කිරීමෙන් පසු ජලභීතිකා රෝගයෙන් බේරී ඇත්තේ පුද්ගලයන් දාහතර දෙනෙකු පමණි.[4][5]ජලභීතිකා රෝගය ලොව පුරා වසරකට 59,000ක් පමණ මරණ සිදු කරයි,[6] ඉන් 40%ක් පමණ වයස අවුරුදු 15ට අඩු ළමුන් වේ.[7] ජලභීතිකා රෝගයෙන් සිදුවන මිනිස් මරණවලින් 95% කට වඩා අප්‍රිකාවේ සහ ආසියාවේ සිදු වේ.[2]ජලභීතිකා රෝගය රටවල් 150කට වැඩි ප්‍රමාණයක සහ ඇන්ටාක්ටිකාව හැර අනෙකුත් සියලුම මහාද්වීපවල පවතී.[2] ජලභීතිකා රෝගය ඇති ලෝකයේ ප්‍රදේශ වල බිලියන 3කට අධික ජනතාවක් ජීවත් වෙති.[2] ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ජපානය ඇතුළු රටවල් ගණනාවක මෙන්ම බටහිර යුරෝපයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල සුනඛයන් අතර ජලභීතිකා රෝගය නොමැත.[8][9] බොහෝ පැසිෆික් දූපත් වල ජලභීතිකා රෝගය කිසිසේත්ම නැත.[9] එය නොසලකා හරින ලද නිවර්තන රෝගයක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.[10]වෛරසයසිලිණ්ඩරාකාර හැඩයක් ගන්නා මෙම වෛරසයේ ඍණ ආරෝපිත RNA (Negative Sensed RNA) ජානමය ද්‍රව්‍ය ලෙස ඇත. Lyssavirus rabies වෛරසය ස්නායු පද්ධතිය තුළ ගුණනය වීමක් වන හෙයින් මෙය Neurotropic Virus එකක් ලෙස හැදින්වේ. විශේෂයෙන්ම මොළයේ පටක තුළදී ගුණනය වීම සිදු වෙයි.පැතිරීම සහ රෝග ලක්ෂණවෛරසය ශරීරගත වීමෙ
න් පසු දින 4 සිට සති 2 - 12ක් අතර බීජෞෂණ කාලයකින් පසු රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි. සපා කෑමට ලක් වූ ස්ථානය මත රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන කාලය වෙනස් වෙයි. උදාහරණයක් ලෙස මුහුණ, බෙල්ල වැනි මොළයට ආසන්න ස්ථානයක් නම් ඉතා ඉක්මනින් රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි. බීජෞෂණ කාල සීමාව යනු ප්‍රතිකාර කිරීමේ දී ඉතාම වැදගත් වූවකි. හේතුව මෙම කාලය තුළදී පමණක් ප්‍රතිකාර කිරීමෙන් එහි සාර්ථකත්වය රදා පැවැත්මයි.මූලිකම රෝග ලක්ෂණ ලෙස, සපා කන ලද ස්ථානය කැසීම, එම ස්ථානය තියුණු තුඩකින් අනින ආකාරයේ වේදනාවක් ගැනීම, උණ, හිසරදය වමනය, මහන්සිය, ආහාර අරුචිය, උගුරේ ඇති වන වේදනාව ආදිය වෙයි.ඊට අමතරව, රෝගය උච්ච තත්වයට පැමිණි පසු උගුරේ ඇති වන අධික වේදනාකාරී තත්ත්වය හා ගැස්ම හේතුවෙන් ගිලීමට ඇති අපහසුතාවයත් එමගින් ජලයට ඇති වන බිය (Hydrophobia)තත්වයත්, මොළයේ ඉදිමුම, කම්පනය, ශ්වසන අපහසුතා, පේශීවල ක්‍රියාකාරීත්වය අඩුවීම, කලහකාරී හැසිරීම් ස්වභාවය, උමතු බව වැනි ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි.ජලභීතිකාව සිංහල  ආයුර්වේද වෙදකමින් ප්‍රතිකාර කල නොහැකවළක්වාගැනීම1885 දී Louis Pasteur සහ Emile Roux විසින් එන්නතක් නිපදවන තෙක් ජලභීතිකා රෝගයට මිනිසුන් නිර
ාවරණය වීම් සියල්ලම පාහේ මාරාන්තික විය. ඔවුන්ගේ මුල් එන්නත ආසාදිත හාවුන්ගෙන් ලබාගත් අතර, දින පහක් හෝ දහයක් වියළීමට ඉඩ දීමෙන් ස්නායු පටක වල වෛරසය දුර්වල විය. ඒවා නවීන සෛල රෝපිත එන්නත් වලට වඩා බෙහෙවින් ලාභදායී බැවින් එවැනි ස්නායු පටක ව්‍යුත්පන්න එන්නත් තවමත් සමහර රටවල භාවිතා වේ.මානව ඩිප්ලොයිඩ් සෛල ජලභීතිකා එන්නත 1967 දී ආරම්භ කරන ලදී. අඩු මිලෙන් පිරිපහදු කළ කුකුල් මස් කළල සෛල එන්නත සහ පිරිසිදු වීරෝ සෛල ජලභීතිකා එන්නත දැන් පවතී. හීලෑ නොකළ සතුන් තුළ ජලභීතිකා රෝගය පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා බෙල්ජියම, ප්‍රංශය, ජර්මනිය සහ එක්සත් ජනපදය යන රටවල V-RG නම් ප්‍රතිසංයෝජක එන්නතක් භාවිතා කර ඇත.[11] සමහර රටවල ඇතැම් ප්‍රදේශ වල ගෘහාශ්‍රිත සතුන් මෙන්ම මිනිසුන් ද රෝගයට නිරාවරණය වීමට පෙර එන්නත්කරණයට ලක් කිරීම සිදු කරනු ලබයි.[12]ජලභීතිකා රෝගය වැළඳීමේ අවදානම අඩු කිරීමට පහත සඳහන් දෑ උපකාරී වේ:ජලභීතිකා රෝගයට එරෙහිව බල්ලන්, බළලුන් සහ වෙනත් ගෘහාශ්‍රිතව ඇති කරන ක්ෂීරපායි සතුන් එන්නත් කිරීම.සුරතල් සතුන් අධීක්ෂණය යටතේ තබා ගැනීම.වන සතුන් හෝ අයාලේ යන සතුන් ආදිය සුරතල් කිරීමට හෝ වෙනත් අයුරකින් ස්පර්ෂ කිරීමට නොයාම.වන
සතෙකු හෝ අයාලේ යන සතෙකු නිරීක්ෂණය වුවහොත් සත්ව පාලන නිලධාරියෙකු සම්බන්ධ කර ගැනීම (විශේෂයෙන් සතා අමුතු ලෙස හැසිරෙන්නේ නම්).සතෙකු විසින් සපා කෑවේ නම්, තුවාලය සබන් හා වතුරෙන් විනාඩි 10 සිට 15 දක්වා සේදීම සහ පශ්චාත් නිරාවරණ රෝග නිවාරණය අවශ්‍ය දැයි තීරණය කිරීම සඳහා සෞඛ්‍ය සේවා සපයන්නා අමතන්න.සැප්තැම්බර් 28 යනු ලෝක ජලභීතිකා දිනය වන අතර එය රෝගය පිළිබඳ තොරතුරු, වැළැක්වීම සහ තුරන් කිරීම ප්‍රවර්ධනය කරයි.[13]ආසියාවේ සහ ඇමරිකාවේ සහ අප්‍රිකාවේ සමහර ප්‍රදේශවල සුනඛයන් ප්‍රධාන වාහකයා ලෙස පවතී. ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල සතුන්ට අනිවාර්ය එන්නත් කිරීම සාර්ථකව සිදු නොවීමේ හැකියාවක් ඇත. රෝගය පිලිබඳ අඩු අවබෝධය එයට හේතු සාධක විය හැක. විශේෂයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල සුරතල් සතුන් පුද්ගලිකව තබා නොගන්නා අතර ඔවුන්ට නිදැල්ලේ යාමට ඉඩ ලබා දී ඇත. එවැනි නිදැල්ලේ යන සතුන් විනාශ කිරීම ද එවැනි රටවල සමාජය විසින් අනුමත නොකරන ක්‍රියා පිළිවෙතක් බවට පත්ව ඇත. කැනඩාවේ, ප්‍රංශයේ සහ එක්සත් ජනපදයේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජලභීතිකා රෝගය සාර්ථකව අඩු කර ඇති ක්‍රමයක් වන මුඛ එන්නත්, ඇමක් තුළ ආරක්ෂිතව බෙදා හැරිය හැක. කැනඩාවේ ක්විබෙක්හි මොන්ට්
‍රියෙල් හි මවුන්ට්-රෝයල් පාර්ක් ප්‍රදේශයේ රැකුන් නම් සතුන් සඳහා ඇමක් සාර්ථකව භාවිතා කරයි. එන්නත් කිරීමේ ව්‍යාපාර මිල අධික විය හැක, නමුත් පිරිවැය-ප්‍රතිලාභ විශ්ලේෂණයෙන් ඇඟවෙන්නේ ඇමක් යනු පිරිවැය-ඵලදායී පාලන ක්‍රමයක් විය හැකි බවයි.[14] ඔන්ටාරියෝ හි, ගුවන් ඇමක්-එන්නත් ව්‍යාපාරයක් දියත් කළ විට ජලභීතිකා රෝගයේ විශාල පහත වැටීමක් වාර්තා විය.[15]ගෘහස්ථ සුනඛයන් සහ බළලුන් සඳහා පුළුල් ලෙස එන්නත් කිරීම සහ මානව එන්නත් සහ ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිකාර සංවර්ධනය හේතුවෙන් එක්සත් ජනපදයේ ජලභීතිකා රෝගයෙන් වාර්තා වූ මිනිස් මරණ සංඛ්‍යාව 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී වාර්ෂිකව 100 හෝ ඊට වැඩි සිට වසරකට එකක් හෝ දෙකක් දක්වා පහත වැටී ඇත. දැන් බොහෝ මරණ සිදු වන්නේ වවුලන් සපා කෑමෙන් වන අතර, එය වින්දිතයාගේ අවධානයට ලක් නොවීම නිසා ප්‍රතිකාර වලට යොමු නොවීම එයට හේතු වෙයි.[16]ප්‍රතිකාරනිරාවරණය වීමෙන් පසු (සතෙකු සපා කෑ විට)නිරාවරණයෙන් පසු එන්නත් ප්‍රතිකාර දින 10ක් ඇතුළත ලබා දෙන්නේ නම් රෝගය වළක්වා ගත හැකිය. ජලභීතිකා එන්නත කලින් ලබා දෙන්නේ නම් 100% ක්ම සාර්ථක වන අතර, රෝග ලක්ෂණ ඇති වීමට පෙර, ප්‍රමාද වී ලබා දුන්
නද සාර්ථක වීමට තවමත් ඉඩ ඇත.[17][18][19] සෑම වසරකම මිලියන 15 කට වැඩි පිරිසක් විභව නිරාවරණයෙන් පසු එන්නත් ලබා ගනී. මෙය හොඳින් ක්‍රියාත්මක වන අතර, පිරිවැය සැලකිය යුතු ය.[20] එක්සත් ජනපදයේ මිනිසුන්ට මානව ජලභීතිකා ඉමියුනොග්ලොබියුලින් (HRIG) මාත්‍රාවක් සහ ජලභීතිකා එන්නත මාත්‍රා හතරක් දින 14ක කාලයක් තුළ ලබා ගැනීම නිර්දේශ කෙරේ.[21] HRIG මිල අධික වන අතර පශ්චාත් නිරාවරණ ප්‍රතිකාර සඳහා වැය වන මුදලින් වැඩි කොටසක්, ඩොලර් දහස් ගණනක් තරම් ඉහළ අගයක් ගනී.[22] එක්සත් රාජධානියේ, HRIG හි එක් මාත්‍රාවක් සඳහා ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයට පවුම් 1,000ක් (2022 මැයි මාසය වන විට ශ්‍රී ලංකා රුපියල් 447,000 පමණ) වැය වේ,[23] මෙය "අධික මිල ඖෂධයක්" ලෙස සලකුණු කර නැත.[24] සම්පූර්ණ එන්නත් මාලාවක් සඳහා පවුම් 120-180 ක් වැය වේ.[25] HRIG හැකිතාක් දුරට සපා කෑම වටා එන්නත් කළ යුතු අතර, ඉතිරිය එන්නත් කරන ස්ථානයේ සිට දුරස්ථ ස්ථානයකට ගැඹුරු අභ්‍යන්තර මාංශ පේශි එන්නත් කිරීමකින් ලබා දිය යුතුය.[18]ජලභීතිකා රෝගයට එරෙහිව මීට පෙර එන්නත් කර ඇති පුද්ගලයින්ට ඉමියුනොග්ලොබියුලින් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නොවේ - දින 0 සහ 3 යන දිනයන්හී පශ්චාත් නිරාවරණ එන්න
ත් පමණි.[26] පැරණි ස්නායු-පටක පාදක එන්නත් කිරීම සඳහා විශාල ඉඳිකටුවක් සමඟ උදරයට බහුවිධ එන්නත් කිරීම අවශ්‍ය වූ නමුත් එය මිළ අඩුයි.[27] එය ක්‍රමානුකූලව ඉවත් කර දැරිය හැකි මිලකට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ චර්මාභ්‍යන්තර (සම තුළට) එන්නත් කිරීමේ ක්‍රම මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරේ.[27] මාංශ පේශි වලට වඩා මේදයට එන්නත් කිරීම නිසා එන්නත් අසාර්ථක වීම[තහවුරු කර නොමැත] නිසා අභ්‍යන්තර මාංශ පේශි එන්නත ග්ලූටීයල් ප්‍රදේශයට නොව ඩෙල්ටොයිඩ් වලට ලබා දිය යුතුය. වසරකට අඩු ළමුන් සඳහා, පාර්ශ්වීය කලවා එන්නත්කරණය සඳහා නිර්දේශ කරනු ලැබේ.[28] තුවාලය හැකි ඉක්මනින් සබන් හා වතුරෙන් විනාඩි පහක් පමණ හොඳින් සේදීම වෛරස් අංශු සංඛ්‍යාව අඩු කිරීමට ඵලදායී වේ.[29] පසුව වෛරසය තවදුරටත් අඩු කිරීම සඳහා Povidone-අයඩින් හෝ මධ්‍යසාර නිර්දේශ කරනු ලැබේ.[30]නින්දෙන් පිබිදෙන විට නිදා සිටි කාමරයේ වවුලෙකු සොයා ගැනීමට ලැබීම, හෝ තනිව නිදා සිටි දරුවෙකුගේ හෝ මානසික ආබාධිත හෝ මත් වූ පුද්ගලයෙකුගේ කාමරයක වවුලෙක් සොයා ගැනීම, පශ්චාත් නිරාවරණ රෝග නිවාරණය - post-exposure prophylaxis (PEP) සඳහා ඇඟවීමකි. කිසිදු ශාරීරික සම්බන්ධතාවක් හඳුනා නොගත් වවුලන් හමුවීමේදී P
EP පූර්වාරක්ෂාවක් ලෙස භාවිතා කිරීම සඳහා වන නිර්දේශය පිරිවැය-ප්‍රතිලාභ විශ්ලේෂණයක් මත පදනම්ව වෛද්‍ය සාහිත්‍යයේ ප්‍රශ්න කර ඇත.[31]  කෙසේ වෙතත්, 2002 අධ්‍යයනයක් PEP හි පූර්වාරක්ෂාව පරිපාලනය කිරීමේ ප්‍රොටෝකෝලය සඳහා සහාය ලබා දී ඇත, එහිදී දරුවෙකු හෝ මානසික වශයෙන් සම්මුතියක් ඇති පුද්ගලයෙකු වවුලෙකු සමඟ තනිව සිටින විට, විශේෂයෙන් නිදා සිටින ප්‍රදේශවල, වින්දිතයා නොදැනුවත්ව සපා කෑමක් හෝ නිරාවරණයක් සිදුවිය හැකි බැවිනි.[32]රෝග විනිශ්චයනිරාවරණයෙන් පසු එන්නත් කිරීම, (PEP - post-exposure prophylaxis), ජලභීතිකා රෝගය වැලැක්වීම සඳහා ඉතා සාර්ථක වේ.[19] එන්නත් නොකළ මිනිසුන් තුළ, ස්නායු රෝග ලක්ෂණ වර්ධනය වීමෙන් පසු ජලභීතිකා රෝගය සෑම විටම පාහේ මාරාන්තික වේ. හරියට හරි.[33]මූලාශ්‍ර↑ [1] Recovery of a Patient from Clinical Rabies --- Wisconsin, 2004↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 "Rabies Fact Sheet N°99". World Health Organization. July 2013. 1 April 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 28 February 2014.↑ Wunner WH (2010). Rabies: Scientific Basis of the Disea
se and Its Management. Academic Press. p. 556. ISBN 9780080550091.↑ Manoj S, Mukherjee A, Johri S, Kumar KV (2016). "Recovery from rabies, a universally fatal disease". Military Medical Research. 3 (1): 21. doi:10.1186/s40779-016-0089-y. PMC 4947331. PMID 27429788.↑ Weyer, Jacqueline; Msimang-Dermaux, Veerle; Paweska, Janusz T; le Roux, Kevin; Govender, Premi; Coertse, Jessica; Markotter, Wanda; Nel, Louis H; Blumberg, Lucille H (9 June 2016). "A case of human survival of rabies, South Africa". Southern African Journal of Infectious Diseases (ඉංග්‍රීසි බසින්). 31 (2): 66–68. doi:10.1080/23120053.2016.1128151. ISSN 2312-0053.↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;CDC01 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ "Rabies: The Facts" (PDF). World Health Organization. 24 February 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 24 February 2017.↑ WHO Expert Consultation on Rabies : second report (PDF) (2 ed.). Geneva: WHO. 2013. p. 3. ISBN 9789241209823. 2
0 October 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF).↑ 9.0 9.1 "Rabies-Free Countries and Political Units". CDC. 5 March 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 8 May 2019.↑ "Neglected Tropical Diseases". cdc.gov. 6 June 2011. 4 December 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 28 November 2014.↑ Reece JF, Chawla SK (September 2006). "Control of rabies in Jaipur, India, by the sterilisation and vaccination of neighbourhood dogs". The Veterinary Record. 159 (12): 379–83. doi:10.1136/vr.159.12.379. PMID 16980523. S2CID 5959305.↑ "Compendium of Animal Rabies Prevention and Control" (PDF). National Association of State Public Health Veterinarians. 31 December 2007. 12 July 2010 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2010-01-03.↑ "World Rabies Day". World Health Organization (WHO). 31 December 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.↑ Meltzer MI (October–December 1996). "Assessing the costs and benefits o
f an oral vaccine for raccoon rabies: a possible model". Emerging Infectious Diseases. 2 (4): 343–9. doi:10.3201/eid0204.960411. PMC 2639934. PMID 8969251.↑ Grambo RL (1995). The World of the Fox. Vancouver: Greystone Books. pp. 94–5. ISBN 978-0-87156-377-4.↑ "Rabies in the U.S." Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 22 April 2011. 31 December 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 31 December 2011.↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Sherris නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ 18.0 18.1 "Rabies Post-Exposure Prophylaxis". Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 23 December 2009. 1 February 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2010-01-30.↑ 19.0 19.1 Lite J (8 October 2008). "Medical Mystery: Only One Person Has Survived Rabies without Vaccine—But How?". Scientific American. 5 November 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2010-01-30.↑ "Human rabies: better coordination and