LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
කිරීම ආරම්භ කළේ තම ඇඟිලි ගැනීමෙනි. අංක ගණිතයේ දී අප භවිතා කරන දශම අංකනය (Decimal Number System) සෑදී ඇත්තේ මෙසේ ය. ගණන් කිරීම සඳහා මූලික යන්ත්රශය නිර්මාණය කළේ ක්රිe.පූ 3000 දී පමණ චීන ජාතිකයන් විසුනි. චීනුන් මේ සඳහා ගණක රාමුව හෙවත් පබළු රාමුව යොදාගත් බවට සාක්ෂි තිබේ. එය දැනට කුඩා දරුවන්ට ගණිතය කියා දීමට බෝල රාමුවට සමාන ය. අප දැනට භාවිතා කරන විද්යුභත් ගණක යන්ත්රටයේ මූලාරම්භය ද මෙයයි.පසු කාලයේ දී ගණනය කිරීම සඳහා විව්ධ ක්රනම භාවිතා කරනු ලැබීය. ක්රි .ව. 1642 දී තරුණ ප්රංේශ ජාතිකයෙකු වූ බ්ලේස් පැස්කල් (Blaise Pascal) විසින් ගණක යන්ත්ර යක් නිපද වීය. 1673 දී පැස්කල්ගේ මෙම ගණක යන්ත්රකය, ජර්මන් ජාතික ගණිතඥයකු වූ ගොට්ෆ්රෙකයිඩ් (Gotfreid Wilhelm Von Leibing) විසින් වැඩි දියුණු කරන ලදී. 1801 දී ප්රං්ශ ජාතික රෙදි වියන්නෙකු වන ජෝෂප් මරේ (Joshap Marie) විසින් රෙදි විවීමේ මෝස්තරය නිර්මාණය කිරීම සඳහා සිදුරු සහිත කාඩ්පත් උපයෝගී කර ගන්නා එක්තරා ක්රිමයක් හඳුන්වා දුන්නේය. 1883 දී ඉංග්රීතසි ජාතික මහාචාර්ය චල්ස් බාබේජ් (Charles Babage) මෙම යන්ත්ර්ය තවත් දියුණු කළේය. මෙම යන්ත්රපය ‘විශ්ලේෂක යන්ත්ර්ය’ (Analyt
ical Engine) නමින් හැඳින්වීය. සිදුරු කාඩ්පත් උපයෝගි කර ගෙන දත්ත ආදානය (Input) කිරීමේ හැකියාවත්, මතක ගබඩාවකුත් (Memory), අංක ගණිතමය කාර්යයන් නිරූපනයත්, ක්රිමලේඛන පාලනයත්, ස්වයංක්රීකයව මුද්රmණ පිටපත් නිකුත් කිරීමත්, දශමස්ථාන 20 කට නිවැරදිව ගණිත කර්ම කිරීමේ හැකියාවත් මෙම යන්ත්රරයට තිබුණි. නූතන පරිගණකයේ මූලික සංකල්පය මෙම යන්ත්රේයෙන් මහාචාර්ය බාබේජ් ලොවට හඳුන්වා දුන්නේ ය. ඉංග්රීතසි ජාතික කවියෙකු වූ බයිරන් සාමිගේ (Lord Byron) දියණිය වූ ලොවස් ආර්යාව (Madam Loveace) ද මෙම ප්ර යත්නයට උර දුන්නාය. ක්ර මලේඛන ගබඩා කිරීමේ සංකල්පය හඳුන්වා දුන්නේ ඇය විසිනි.මෙම ක්ර්මලේඛන ක්ර මය අඩා (ADA) නමින් ක්රාමලේඛන භාෂාවක් වශයෙන් පසු කලෙක දියුණුවට පත්විය. දැනට ද මෙම ක්ර්මලේඛන භාෂාව නවීන පරිගණකවල භාවිත වනු දක්නට හැකිය.ක්රිණ.ව. 1887 දී එවකට ඇමරිකානු ජන සංඛ්යානලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ සේවය කළ ඇමෙරිකානු විද්යානඥයෙකු වු හර්මන් හෝල්රිත් (Herman Hollerith)ගොනුව:Howard Aiken.jpgජන සංගණන කටයුතු කිරීම සඳහා මහාචාර්ය බාබේජ්ගේ කාඩ්පත් කියවිමේ යන්ත්රrය යොදා ගන්නා ලදී. මේ නිසා ජන සංගණන ක්රිායාදාමය ඉතා සාර්ථකව හා කාර්යක්ෂමව සිදු
කර ගත් හැකි විය. මෙම යන්ත්ර ය යොදා ගැනිමට පෙර වසර 10 ක පමණ කාලයක් ගත් වු මෙම කාර්යය, ඉහත යන්ත්ර යෙන් අවුරුදු තුනකින් නිම කළේය. මෙම කාර්යය නිසා ඇමෙරිකාවේ ඉතාම ජනප්රි්යත්වයට පත් වු මෙම යන්ත්රනය පසු කලෙක වැඩි දියුණු විය. 1896 වන විට හෝල්රිත් මෙම යන්ත්ර්ය වාණිජ මට්ටමින් විකිණීම සඳහා වෙනත් ආයතනයක් සමග එක් වී (International Business Machine Corporation – IBM) සමාගම පිහි‍ටුවීය. අද ලෝකයේ පරිගණක නිපදවන ප්රcධාන සමාගම වන IBM සමාගමේ මූලාරම්භය මෙයයි.1937 සිට 1944 දක්වා කාල පරිච්ඡේදය තුළ සිදුරු කාඩ්පත් පරිගණකය ඇමරිකාවේ හාර්වඩ් විශ්ව  විද්යුලයේ මහාචාර්ය හෝවාඩ් අයිකන් (Howard Aiken) විසින් තම ශිෂ්යායින්ගේ සහ IBM සමාගමේ ද සහය ඇතිව තවත් වැඩි දියුණු කෙ‍රැණි. චාල්ස් බබේජ්ගේ මෙම යන්ත්රවයට පරිගණක මූලධර්ම උපයෝගී වශයෙන් මුල් වරට මෙහි දී යොදා ගැණිනි. විද්යුදත් යාන්ත්රිේක ප්රතවාහක, යන්ත්රිගක ප්රලතිරෝධයන්, අංක ගණිතමය ගණනයන් සඳහා ද මෙම යන්ත්ර්ය යොදා ගැණින. මෙම යන්ත්රටය මාක් 1 (Mark 1) නමින් එළි දැක්වීය. විශාල විදුලි ‍රැහැන් පද්ධතියක් සහිත විශාල යන්ත්ර්යක් වූ මෙය ක්රි1යා කරවීමේ දී නොයෙකුත් බාධා පැමිණින.1937 –
1938 වර්ෂවල දී පළමු ඉලෙක්ට්රොොනික පරිගණකය ඇමරිකාවේ බිහිවිය. ඇමරිකාවේ අයෝවා විශ්ව විද්යා ලයේ ගණිතය පිළිබඳ මහාචාර්ය, ජෝන් වින්සන්ට් ඇටනසොෆ්ට් (John Vincent Atanasoft) සහ ක්ලිෆඩ් බෙරි (Clifford Berry) යන විද්යාකඥයින් විසින් මෙම කාර්යය ඉ‍ටු කරන ලදී. පළමු වරට රික්තක නාල (Vaccum Tubes) යොදා ගනිමින් ගණිත කාර්යයන්, තර්කාන්විත ක්රියයාදාමයන් සහ දත්ත ගබඩාකරණය මෙම යන්ත්රTයෙන් ඉ‍ටුකල හැකි විය. සමගාමී සමීකරණ විසඳීමේ හැකියාව ද මෙම යන්ත්රිය සතු විය.1940 වර්ෂයේ දී සාමාන්ය  පරිහරණය සඳහා වූ ඉලෙක්ට්රොලනික පරිගණකය නිපදවන ලදී. එනියැක් (Eniac) නමින් හඳින් වූ මෙය රික්තක නාල 18,000 කින් සමන්විත වූ අතර, වර්ග අඩි 5000 ක ප්ර0දේශයක් පුරා පැතිර පැවති, ටොන් 30 ක් බර විශාල යන්ත්ර යක් විය. තත්පරයක දී ගුණ කිරීම් 500 ක් කිරීමේ හැකියාව මෙම යන්ත්රතය සතු විය. මෙම යන්ත්රිය ඇමරිකාවේ යුධ හමුදාවේ පරිහරණය සඳහා යොදා ගැණුනි.පරිගනක ඉතිහාසයේ ඉතාම වැදගත් අවස්ථාව  ලෙසින් අප දකින්නේ 1945 වර්ෂයේ දී ද්විත්ව අංකන පද්ධතිය (Binray Number System). වොන් නියුමන් (Von Neuman) විසින් ලොවට හඳුන්වා දීමයි. සාමාන්ය  දශමය අංකනය වෙනුවට දත්ත ගබඩා ක
ිරීමේ දී මෙම ද්විත්ව අංකන ක්රසමය යොදාගත හැකි බව නියුමන් පෙන්වා දුන්නේය. ජෝජ් බුලී (George Bully) ගේ බුලියන් වීජ ගණිතයේ (Bullian Algebra) අංකන ක්ර මය පරිගණක කටයුතු සඳහා යොදා ගැණින.මේ නිසා විශාල සංවර්ධිත පියවරක් පරිගණක ඉතිහාසයේ තවත් නොමැති තරම් ය.1959 වර්ෂයේ දී රික්ත නාල (Vaccum Tube) වෙනුවට ට්රාrන්සිස්ටර් (Transister) භාවිතය ඇරඹිණ. පරිගණක භවිතා කිරීමේ දී තිබූ නොයෙකුත් බාධක මේ නිසා මග හැරිණ. පරිගණකය සඳහා විශාල ඉඩකඩක් පාවිච්චි කිරීමට අවශ්යන වීමත්, රික්ත නාල පාවිච්ච කිරීමේ දී යන්ත්ර  තුළ සිදිවන අධික රත්වීම වලක්වා ගැනීමට මෙය කදිම විසඳුමක් විය.60 දශකයේ ක්රටමලේඛන භාවිතයේ දියුනුවත් සමගම 1964 වර්ෂයේ දැනට අප භාවිත කරන නවීන පරිගණකයේ මූලාරම්භය සිදුවිය. තවත් වැදගත් දෙයක් නම් සංගෘහිත පරිපථ (Intergrated Circuits) ලොවට හඳුන්වා දීම ය.සිලිකන් මූලද්රතව්යදය යොදා නිම කළ කුඩා චිපයක් (Sillicon Chip) මේ සඳහා යොදා ගැණින. ට්රාසන්සිස්ටර සිය දහස් ගණනක් තුළ ගබඩා කළ හැකි දත්ත තම කුඩා සංගෘහිත පරිපථයක් තුළ ගබඩා කිරීමේ හැකියාව ලැබිණි.දැනට පරිගණකය තුළ භාවිත වන ක්ෂුද්රක සකසනය (Micro Processor)බිහි වූයේ මෙම චිපයක් හඳුන
්වා දීමෙන් පසුවය. ඉන්පසු චිපයේ වැඩි දියුණු අවස්ථාව විශාල සංගෘහිත පරිපථ (Large Intergrated Circuits – L.S.I) සහ ඉතා විශාල සංගෘහිත පරිපථ (Very Large Intergrated Circuits – V.L.I.C) ආදී වශයෙන් වෙළඳ පොළට හඳුන්වා දෙන ලදී.1965  වර්ශයේ පළමුවන කුඩා පරිගණකය (Mini Computer) Digital Equipment Corporation සමාගම විසින් ලොවට හඳුන්වා දෙන ලදී. 1977 වර්ශයේ දී පළමුවන ක්ෂුද්රt පරිගණකය (Micro Computer) ලොවට හදුන්වා දෙන ලදී. ක්රeමලේඛන තාක්ෂණය මීට සමගාමීව දියුණු වූ අතර, 1978 වර්ශය වන විට ක්රලමලේඛන භාෂා ගණනාවක් ලොවට හඳුන්වා දී තිබිණ. පරිගණක නිෂ්පාදන සමාගම් ද ලොව රටවල් කිහිපයක බිහි වී දියුණු විය. පරිගණකය සුපිරි භාණ්ඩයක් බවට පත්විය.1981 වර්ශයේ දී IBM සමාගම විසින් ප්ර.ථම පෞද්ගලික පරිගණකය (Personal Computer) නිෂ්පාදනය කර අලෙවි කළේය. මෙය ද පරිගණක ඉතිහාසයේ වැදගත්ම මෙන්ම පරිගණක වාණිජ ක්ෂේත්රියේ ද පැහැදිලි කඩයිමක් විය. පරිගණකය කාගේත් පෞද්ගලික භාණ්ඩයක් වීමට අඩිතාලම මෙයින් ඇතිවිය. අද අප භාවිත කරන නවීනතම පරිගණකය  (Palmtop Computer) අපේ අතේ ගෙන යා හැකි මෙන්ම සාමාන්යර පුද්ගලයෙකුට දැරිය හැකි මුදලකට ගතහැකි එක්තරා සුපිරි
භාණ්ඩයකි. පරිගණක අධ්ය පනය ලොව පුරා පැතිර ඇත. සන්නිවේදන ක්ෂේත්රියේ දියුණුව පරිගණක දියුණුවත් සමග සමගාමීව සිදු වීම නිසා ලොව කුඩා ගම්මනයක් බවට පත්වන තරමට සන්නිවේදනය දියුණු වී ඇත. අප ඉන්ටනෙට් ජාලය හරහා කරන ගණුදෙනු, ලියුම් කියුම් හුවමාරු, රූපවාහිනී, ගුවන් විදුලි වැඩසටහන් මේ සියල්ලම පරිගණකය නිසා සිදු වූ ආශ්චර්යයන් ය. පණිවිඩ හුවමාරුව අඩ ක්ෂණයකින් ලොව එහා කෙලවර සිට මෙහා කෙලවරට සිදු වේ. එය ඉතා පහසු මුදලකට මෙන්ම ආයාසයකින් තොරව සිදු වේ. අද නවීන ලෝකයේ පරිගණක රොබෝවරුන් මිනිසුන්ට කළ හැකි මෙන්ම කළ නොහැකි බොහෝ දේ කරති. පරිගණකය වසර 2020 වන විට මිනිස් මොළය පරදවා නැගී සිටින බව විද්යාොඥයින්ගේ මතයයි. පස්වැනි පරම්පරාවේ පරිගණක ස්වකීය චින්තනය ඇතිව බිහි වන ඒවාය. විශාල දත්ත සම්භාරයක් ගබඩා කර තැබිය හැකි, දත්ත උපයෝගී කරගෙන සිතා මතා ක්රිනයා කළ හැකි පරිගණක අනාගතයේ බිහි වන බව නො අනුමානය.සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකයකිසැකිල්ල:SHORTDESC:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකයකිබුධ MESSENGER බුධගේ ව්‍යාජ-වර්ණ ඡායාරූපයක්නිලනාමයන්ශබ්දනැගීම/en-us-Mercury.oggˈmɜrkjəri/කක්ෂීය ලක්ෂණ[3] කාලාරම්භය J2000අඩ-මහා අක්ෂය57,909,100 km0.387 098
AU උත්කේන්ද්‍රියතාවය0.205 630[1]කක්ෂීය කාලාවර්තයපෘථිවි දින 87.9691බුධ (සූර්‍ය දින) 0.5චන්ද්‍ර කාලාවර්තයදින 115.88[1] සාමාන්‍යය කක්ෂීය වේගයතත්පරයට කි.මී. 47.87[1]මධ්‍යන්‍යය විෂමතාවය174.796° ආනතිය7.005°3.38°6.34° to[2]ආරෝහණ මංසලෙහි දේශාංශකය48.331° පරිතාරාන්තිකයේ විස්තාරය29.124°චන්ද්‍රිකානැතභෞතික ගුණාංගමධ්‍යන්‍යය අරය2,439.7 ± 1.0 km[4][5]Flattening0[5]මතුපිට පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලය7.48×107 km²[4]පරිමාව6.083×1010 km³[4]0.056 Earthsස්කන්ධය3.3022×1023 kg[4]මධ්‍යන්‍යය ඝණත්වය5.427 g/cm³[4]නිරක්ෂීය පෘෂ්ඨීය ගුරුත්වයතත්පරයට මීටර් 3.7[4]මිදුම් ප්‍රවේගයතත්පරයට කි.මී. 4.25[4]නක්ෂත්‍ර භ්‍රමණ කාලාවර්තයදින 58.6461407.5 h[4]නිරක්ෂීය භ්‍රමණ ප්‍රවේගය10.892 km/h (3.026 m/s)ආක්ෂක ආනතිය2.11′ ± 0.1′[6]උත්තර ධ්‍රැවය විෂුවදංශයපැය 18 මිනිත්තු 44 තත්පර 2281.01°[1]උත්තර ධ්‍රැවය ක්‍රාන්තිය61.45°[1]ප්‍රභානුපාතය0.119 ()0.106 ()[1]පෘෂ්ඨීය උෂ්ණත්වයඅවමමධ්‍යන්‍යයඋපරිම0°N, 0°W100 K340 K700 K85°N, 0°W80 K200 K380 Kදෘශ්‍ය විශාලත්වය−2.3 සිට 5.7[7][1]කෝණික විෂ්කම්භය4.5" – 13"[1]වායුගෝලය [1]පෘෂ්ඨීය  පීඩනයඉතා අඩුයසංයු
තිය42% අණුක ඔක්සිජන්29.0% සෝඩියම්22.0% හයිඩ්‍රජන්6.0% හීලියම්0.5% පොටෑසියම්ආගන්, නයිට්‍රජන් සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සුළු වශයෙන්බුධ යනු හිරුගේ සිට පළමු වැනියට පිහිටි සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කුඩාම ග්‍රහලෝකය වේ. හිරුට ආසන්නයේම පිහිටා අති මෙය කි.මි.4,887 ක විශ්කම්භයකින් යුක්තය. අධික උෂ්ණත්වයකින් යුතු මෙම ග්‍රහයා තුල ජලය නොමැත.දිවාකාලයේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින් 673කි.එය රාත්‍රියට 175 කි. මෙහි ජීවී වාසයක් නොමැත. මෙහි චුම්බක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවිය මෙන් 1% කි.අභ්‍යන්තර මදය ද්‍රව යකඩවලින් සමන්විත වීම එයට හේතුවයි. ඉලිප්සාකාර කක්ෂයක සූර්යයා වටා ගමන් කරන බුධ ග්‍රහයා තමා වටා භ්‍රමණය වීමට පෘථිවි දින 58ක් සහ පැය 15ක් ගත වන අතර සූර්යයා වටා එක් වරක් භ්‍රමණය වීමට දින 88ක් ගත වේ.භෞතික ලෙස බුධ ග්‍රහයාගේ පෙනුම චන්ද්‍රයාගේ පෙනුමට සමාන වේ. එය ආවාට විශාල ප්‍රමාණයකින් සමන්විත අතර ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා හෝ එහි වායුගෝලයක් ඇති බව සනාථ වී නැත. බුධ ග්‍රහයා සතුව විශාල යකඩ හරයක් ඇති අතර එමඟින් පෘථිවි‍යේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයෙන් 1% ක් පමණ වන චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් උත්පාදනය කරයි. එය අසාමාන්‍ය ලෙස ඝන ග්‍රහයක් වී ඇත්තේ එහි හරය විශාල වීම නිසාය. බුධ ග්‍ර
හයාගේ මතුපිට උෂ්ණත්වය 90 – 700 k ( -180 සිට 430 සෙල්සියස්) දක්වා වන අතර සුර්යයාට පහලින් ඇති ලක්ෂය උණුසුමින් වැඩිම ස්ථානය වන අතර ධ්‍රැව අසල ඇති ආවාටවල පතුල සීතලම ස්ථානය වේ. බුධ ග්‍රහයා පිළිබඳ සිදුකර ඇති වාර්තාගත නිරීක්ෂණ ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සහශ්‍රය දක්වා දිව යන අතර ක්‍රිස්තු පූර්ව හතරවන සියවසට පෙර ග්‍රීක තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් විශ්වාස කලේ එම ග්‍රහයා වස්තුන් දෙකක් බවය. 1. කබල—100–300 km ඝන 2. පිට කබාය—600 km ඝන 3. මැද—1,800 km අර්ධවිෂ්කම්භයඋදෑසන ඉර නැගෙන විට පමණක් දුටු ග්‍රහයා ඇපලෝ ලෙසටත් ඉර බැස යන විට දුටු ග්‍රහයා හර්මිස් ලෙසත් ඔවුන් විසින් නම් කරන ලදි. Mercury නමැති බුධ ග්‍රහයාගේ ඉංග්‍රීසි නම රෝමානු ජාතිකයන් විසින් තබන ලද අතර ඔවුහු එය නම් කළේ රෝමානු දෙවි මර්කරි සිහිපත් වීමට ය. ඔවුහු එය ග්‍රීක දෙව් හර්මිස්ට සම කළහ. බුධ ග්‍රහයාගේ තාරකා ලකුණ ලෙස භාවිතා වන්නේ නවීකරණය කරන ලද හර්මිස්ගේ Caduceus එකය.බුධ ග්‍රහයාට උප ග්‍රහයන් නැත.මතුපිට ගිනි කඳු පිපිරීමෙන් නිර්මාණය වූ ආවාට (craters)වලින් යුක්තය.වායු ගෝලයක් නොමැති බැවින් ග්‍රහක සහ උල්කාපාත කඩා වැටීමේ අවදානම වැඩිය.බුධ ග්‍රහයා අභ්‍යන්තර ග්‍
රහලෝකයක් ලෙස හැදින්⁣වේ.අභ්‍යන්තර ව්‍යුහයපෘථිවිය වැනි පාෂාණමය දේහයක් සහිත බුධ ග්‍රහයා භෞමික ග්‍රහයින් හතරෙන් එකකි. කුඩාම භෞමික ග්‍රහයා මෙය වන අතර එහි සමකය හරහා විෂ්කම්භය 4879 km වේ. බුධ ග්‍රහයා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා වන ගැනීමීඩ් සහ ටයිටන් වලට වඩා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ය. බුධ ග්‍රහයා 70% ක් ලෝහ වලින් සහ 30% ක් සිලිකාමය ද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත ‍වේ. මෙම ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය (5.43 g/cm3), සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහයන්ගෙන් දෙවැනියට වැඩිම ඝනත්වය වේ. එය පෘථිවියේ ඝනත්වයට වඩා අඩු වන්නේ ස්වල්ප වශයෙනි. ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචන බලපෑම ඉවත් කළහොත් බුධ ග්‍රහයා සෑදි ඇති ද්‍රව්‍ය තවත් ඝනත්වයෙන් වැඩි වන අතර සංකෝචනය නොවු ඝනත්වය 5.3g/cm3 වන අතර එවිට පෘථිවියේ ඝනත්වය 4.4g/cm3 වේ.1.ක‍බොල්ල	 100 – 200 km ඝනකමින් යුක්තය2.ප්‍රාවරණය	 600 km ඝනකමින් යුක්තය3.හරය 	 1800 km අරයක් සහිතයබුධ ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය මඟින් එහි අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය පිළිබඳ නිගමන ලබා ගත හැකිය. පෘථිවියේ වැඩි ඝනත්වයට හේතුව ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචනය වන අතර බුධ ග්‍රහයා ඊට වඩා ඉතා කුඩා වන අතර ඇතුලු ප්‍ර‍දේශ එතරම් තදින් සංකෝචනය වී නැත. ‍එ
බැවින් එයට මෙතරම් ඉහළ ඝනත්වයක් හිමිවන්නට නම් එහි හරය විශාලවීම සහ යකඩ වලින් පිරී තිබිය යුතුය. භූ විද්‍යාඥයින් විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරයට බුධ ග්‍රහයාගේ හරය එහි පරිමාවෙන් 42% ක් වන අතර පෘථිවිය සදහා මෙම ප්‍රතිශතය 17% කි. මෑත කාලීන පර්යේෂණ වලින් හෙළි වන්නේ බුධ ග්‍රහයා සතුව ද්‍රව වූ හරයක් ඇති බවයි.හරය වටා කි.මී. 600 ක ප්‍රාවරණය ඇති අතර ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග විශාල දේහයක් ගැටීමෙන් එහි මුල් මැන්ටල ද්‍රව්‍ය බොහොමයක් ඉන් ඉවත් වී විශාල හරයට සාපේක්ෂව තුනී ප්‍රාවරණයක් ඉතිරි වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. බුධ ග්‍රහයාගේ ක‍‍‍බොල්ල කි.මී. 100-200 දක්වා ඝනකමකින් යුක්තය. බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට පෘෂ්ඨයේ ඇති එක් විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ කිලෝමීටර ගණනාවක් දුරට විහිදෙන හෙල්වැටි දක්නට ලැබීමය. බුධ ග්‍රහයාගේ කබොල්ල ඝන තත්වයේ පවතින අවස්ථා‍වේදී එහි හරය සහ ප්‍රාවරණය සීතලවී සංකෝචනය වීම නිසා මෙම හෙල්වැටි සෑදෙන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති අනෙකුත් ප්‍රධාන ග්‍රහයන් සැමට වඩා වැඩි යකඩ සංයුතියක් බුධ ග්‍රහයා සතුය. මෙය පැහැදිලි කිරීමට මත බොහොමයක් ඉදීරිපත් වී ඇත. බොහෝ දෙනා විසින් පිලිගත් මතය වන්නේ මුල් කාලයේ
දී බුධ ග්‍රහයාගේ ලෝහ - සිලිකා අනුපාතය සාමාන්‍ය කොන්ඩ්‍රයිට් ධූම කේතු වලට සමාන වන්නට ඇති බවය. මෙම අනුපාතය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති සාමාන්‍ය පාෂාණ ද්‍රව්‍ය වල ලක්ෂණයක් බවට විශ්වාස කෙ‍රේ. කෙසේ නමුදු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මුල් ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග ඇති වූ ගට්ටනයකින් එහි මුල් ප්‍රාවරණය සහ කබොල්ලෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගැලවී ගොස් හරය වැඩි වශයෙන් ඉතිරිවන්නට ඇත. පෘථිවි චන්ද්‍රයා සෑදුනු අයුරු පැහැදිලි කිරීමටත් මෙවැනිම ක්‍රියාවලියක් යෝජනා වී ඇත.පෘථිවි ප්‍රමාණය සමග සැසඳිම (වම සිට දකුණට): බුද, සිකුරු, පෘථිවිය, සහ අඟහරුපෘෂ්ඨයේ භූ විද්‍යාවMessenger මඟින් සම්ප්‍රේෂණය කරනු ලැබු බුධ ග්‍රහයාගේ ප්‍රථම අධි විභේදන දර්ශනයබුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට පෘෂ්ඨය චන්ද්‍රයාගේ පෘෂ්ඨයට සමාන වන අතර, විශාල තැනිතලා සහ ගැඹුරු ආවාට වලින් සමන්විත ය. ඉන් පෙනී යන්නේ එය වසර බිලියන ගණනක් තිස්සේ භූ විද්‍යාත්මකව නිෂ්ක්‍රීයව තිබී ඇති බවය. බුධ ග්‍රහයාගේ භූ විද්‍යාව පිළිබඳ අපගේ දැනුම 1975 මරිනර් යානය මත හා භෞමික නිර්ක්ෂණ මත තීරණය ‍වී ඇති බැවින් භෞමික ග්‍රහයින්ගෙන් අවම ලෙස තේරුම් ගෙන ඇති ග්‍රහයා මෙය වේ. මෑතක දී ගුවන්ගත කල Messenger
අභ්‍යවකාශ යානයෙන් ලැබෙන දත්ත මඟින් මේ පිළිබඳව දැනුම වැඩි දියුණු වනු ඇත. උදාහරණ ලෙස මකුලුවෙක් (Spider) ලෙස හඳුන්වන විහිදී යන ද්‍රෝණිකා සහිත අසාමාන්‍ය ආවාටයක් විද්‍යාඥයින් විසින් සොයා ගෙන ඇත. වසර බිලියන 4.6 කට පෙර බුධ ග්‍රහයාගේ බිහිවීමෙන් ඉතා කෙටි කලක් තුල වල්ගාතරු හා ග්‍රහකවලින් බරපතල ප්‍රහාර එයට එල්ල වී තිබේ. ඉන්පසුව ද වරින් වර බරපතල ප්‍රහාරවලට එය ලක් වී තිබේ.එම කාලයේදී ඉතා දරුණු ලෙස ග්‍රහ පෘෂ්ඨය මත ආවාට සෑදී ඇති අතර එය වෙත පැමිණෙන වස්තූන්ගේ වේගය අඩු කිරීමට හැකි වායුගෝලයක් බුධ ග්‍රහයා සතු නොවීම නිසා එහි මුළු පෘෂ්ඨයෙහිම පාහේ ආවාට සෑදී ඇත. මේ කාලයේ දී එහි ගිනි කඳු ක්‍රියාකාරී වූ අතර '‍ක‍රෝලිස් බේසම' වැනි ආවාට සම්පූර්ණයෙන් ම ‍ලෝ දිය (මැග්මා) වලින් පිරී ගොස් සද තලා බිම් බවට පත් වී ඇත.වායුගෝලයදීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ සැලකිය යුතු වායු ගෝලයක් රදවා ගැනීමට බුධ ග්‍රහයාගේ ගුරුත්වය ප්‍රමාණවත් නොවෙයි. හයිඩ්‍රජඩන්, හීලියම්, ඔක්සිජන්, සෝඩියම්, කැල්සියම් හා පොටෑසියම් අඩංගු විරල වායුගෝලයක් බුධ සතුය. එහි වායු ගෝලය අස්ථායීය. පරමාණු අඛණ්ඩව ක්ෂය වන අතර විවිධාකාර ප්‍රභව මගින් යලි පිරවේ. හයිඩ්‍රජන
් හා හීලියම් පරමාණු ඇතැම් විට පැමිණෙන්නේ අභ්‍යවකාශයට ඇදී යාමට පෙර සුර්යය සුළං බුධගේ චුම්භක ගෝලය තුළට විසරණය වීමෙනි. හීලියම්, සෝඩියම් හා පොටෑසියම් සදහා තවත් ප්‍රභවයක් වන්නේ බුධගේ කබෝල්ල තුළ ඇති මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ විකිරණශීලි ක්ෂය වීමයි. බුධ මතුපිට උල්කාශ්ම ගැටීම නිසා පැමිණි ජල වාෂ්පද ඇතැම් විට දැක ගත හැක.චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා චුම්භක ගෝලය දින 59 ක සෙමින් සිදු වන භ්‍රමණයක් පවතී. බුධට සැලකිය යුතු දළ වශයෙන් ගෝලීය චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් ඇත. මැරීනර් 10 මගින් ලබාගත් මිනුම් අනුව එය පෘථිවිය මෙන් 1.1% වාරයක් ප්‍රබල වේ. බුධගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ද්වීද්‍රවීය වන අතර ග්‍රහලෝකයේ භ්‍රමණ අක්ෂය සමග ඒක රේඛීය වේ. මෙම ක්ෂේත්‍රයද පෘථිවි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මෙන්ම උත්පාදනය වී ඇති බව පෙනේ. ද්‍රව හර අමුද්‍රව්‍යයන් හෝ අඩ වශයෙන් ඝන හරයක් වටකරගත් ජනකයකින් එය උත්පාදනය වී ඇත. එහි ද්‍රව්‍ය පවත්වා ගැනීමට සැකසී ඇති යාන්ත්‍රණයක් නම් ඉහළ කාක්ෂික විකේන්ද්‍රතාවක් පවතින කාලවලදී ප්‍රබල උදම් ආචරණයන් ඇතිවීමය.බුධගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ග්‍රහලෝකය වටා පවතින සුර්යය සුළං පරාවර්තනයට ප්‍රමාණවත්ය. එමගින් චුම්භක ගෝලය ඇති වේ. එයද චුම්භක ගෝලය තුළදී සුර්යය
සුළං ප්ලස්මාවන් රදවා ගැනීමට සමත් වන අතර එය ග්‍රහලෝකයේ කාලගුණ වෙනස්වීම්වලට දායකවේ.නිරීක්ෂණය කිරිමMESSENGER යානයෙන් ලබා ගත් බුධ ග්‍රහයාගේ ඡායාරූපයකිබුධ ග්‍රහයාගේ දීප්තිය - 2.0 සිට 5.5 දක්වා වන අතර එය සීරියස්ට වඩා දීප්තිමත් බවින් වැඩිය. බුධ ග්‍රහයා සූර්යයාට ආසන්නව පිහිටන නිසා සුර්යයාගේ දීප්තියට මුවා වීමෙන් එය නිරීක්ෂණය කිරීමට අපහසු වේ. එය නිරික්ෂණය කල හැක්කේ හිමිදිරි පාන්දර හෝ සවස් කාලයේ දී කෙටි කාල පරිච්ඡේදයක දී පමණි. හබල් ස්පේස් දුරදක්නයෙන් එය කිසිලෙසකින්වත් නිරීක්ෂණය කල නොහැකිය. ඒ දුරදක්නය සතුව සූර්යයාට ඉතා සමීපයෙන් එය නාභිගත වීම වළක්වන ආරක්ෂක උපක්‍රමයක් ඇති බැවිනි. චන්ද්‍රයා මෙන් බුධ ග්‍රහයාද පෘථිවියේ සිට බලන කල විවිධ අවධි පෙන්නුම් කරයි. අධර හමුවීමේ දී එය අලුත් වන අතර උත්තර හමුවීමේ දී එය සම්පූර්ණ වේ. මෙම අවස්ථා දෙකේදීම එය නොපෙනී යයි. බුධ ග්‍රහයාගේ අධර හමුවීම සෑම දින 116 කට වරක් ම සිදුවේ. නමුත් මෙම කාල පරාසය දින 111 සිට 121 දක්වා විය හැකිය. බුධ ග්‍රහයා පෘථිවියට ආසන්නවම පැමිණෙන විට පෘථිවිය හා එය අතර දුර 82 Gm වේ. පෘථිවියේ දක්ෂිණ අර්ධගෝලයට වඩා හොඳින් උත්තර අර්ධගෝලයේ සිට
බුධ ග්‍රහයා දැකගත හැකිය. වෙනත් ග්‍රහලෝක බොහොමයක් මෙන්ම බුධ ග්‍රහයාද පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණයක දී දැක ගැනීමට පුළුවනි. බුධ ග්‍රහයා පෘථිවියේ සිට බලන කල වැඩි ම දීප්තියකින් දිස්වන්නේ එහි හතරෙන් පංගුවක අවධියේ සිට සම්පූර්ණ වන අවධිය අතරතුරේ දීය. මේ අවධියේ දී පෘථිවියේ සිට බුධ ග්‍රහයාට ඇති දුර වැඩි නමුත් ග්‍රහ පෘෂ්ඨයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් ආලෝකමත් වන බැවින් මේ අවධියේ දී වැඩිම දීප්තියකින් දිස් වේ. නමුත් සිකුරු ග්‍රහයා සැලකු විට නම් වැඩිම දීප්තියක් දක්නට ලැබෙන්නේ පෘථිවියේ සිට අවම දුරකින් පිහිටන අඩ සඳ හැඩැති අවධියේ දීය.කාක්ෂික හා භ්‍රමණයග්‍රහලෝක අතර වඩාත් විකේන්ද්‍රික වන්නේ බුධගේ කාක්ෂිකයයි. සුර්යයාගේ සිට දුර කිලෝමීටර් මිලියන 46 සිට 70 දක්වා විචලනය වන එහි විකේන්ද්‍රිකතාව 0.21 කි. කාක්ෂිකය සම්පුර්ණ කිරීමට දින 88 ක් ගත වේ. ජ්‍යාමිතික වාන්තාකාර කාක්ෂිකය එකම උප ප්‍රධාන අක්ෂ දරයි. උප හේලිකය ආසන්නයේදී ග්‍රහලෝකයේ ඉහළ ප්‍රවේගය සෑම දින 5 ක කාලපරාසයකටම එය ආවරණය කරන විශාල දුරින් පැහැදිලි වේ. ගෝල වල ප්‍රමාණයන් ඒවායේ හිරුගේ සිට ඇති දුරට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ. සුර්යය කේන්ද්‍රික විචලනය වන දුර ප්‍රමාණයන් නි
රූපණයට එය යොදා ගනී. භ්‍රමණ කාක්ෂික අනුනාදය 3:2 වන ග්‍රහලෝකයේ අක්ෂය වටා භ්‍රමණය සුර්යයා ගේ සිට විචලනය වන දුර සමග සංයෝජනය වී ඇති අතර මතුපිට උෂ්ණත්වයේ සංකිර්ණ විචලතාවයන් ඇති කරයි. බුධගේ කාක්ෂිකය පෘතුවි කාක්ෂික තලයට අංශක 7 ක් ආනත වන අතර එය රූපයේ වම්පස දක්වා ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් සුර්යයාගේ මුහුණත හරහා බුධගේ සම්ප්‍රේෂණයන් ඇති වන්නෙ‍් ග්‍රහලෝකය සුර්යයා හා පෘතුවිය අතර පවතින එහි තලය හරහා යන විට පමණි. මෙය දළ වශයෙන් අවුරුදු 7 කට වරක් ඇති වෙයි. බුධගේ අක්ෂයේ ආනතිය 0.01 අංශක පමණක් වේ. මෙය බ්‍රහස්පතිට වඩා 300 වාරයක් කුඩා වේ. එය දෙවන කුඩාතම අක්ෂයේ ආනතිය දරණ ග්‍රහලෝකය වන අතර ආනතිය අංශක 3.1 කි. මෙහි අර්ථය වන්නේ ප්‍රදේශීය මධ්‍යන්‍යයේදී බුධගේ සමකයේ සිටින නිරීක්ෂකයෙකුට ශිකරයෙන් උතුරට හෝ දකුණට අංශක 0.01 කට වඩා  කිසිදා හිරු දැක ගත නොහැක. විලෝමය වශයෙන් ධ්‍රැවයන් අසලදී සුර්යයා අංශක 0.01 කට වඩා කිසිදා ශිතිජයෙන් ඉහළ නොනගී. බුධගේ මතුපිට ඇතැම් තැන්වල නිරීක්ෂකයෙකුට හිරු අඩක් නගිනු දැක ගත හැකිය. ඒ අතරම යලිත් හිරු නැගීමට පෙර එය ආපසු බැසීම දැක ගත හැකිය. මේ සියල්ල බුධගේ එක් දිනයක් තුළ දැක ගත හැක. මීට හේතු වන්නේ
උපහේලිකයට දින 4 ක‍ට පෙර බුධගේ කෝණික කාක්ෂික ප්‍රවේගය එහි කෝණික භ්‍රමණ ප්‍රවේගයට සර්වසම වන බැවින් උප හේලිකයේදී සුර්යයාගේ දෘෂ්‍ය චලනයක් දැක ගත නොහැකි බැවිනි. බුදගේ කෝණික කාක්ෂික ප්‍රවේගය ඉන් අනතුරුව කෝනික භ්‍රමණ ප්‍රවේගය ඉක්මවා යයි. එබැවින් හිරු දිස් වන්නේ ප්‍රතිගාමි දිශාවලක ගමන් කරන ලෙසය. මෙම ලක්ෂ්‍ය වලදී උපහේලිකයෙන් දින 4 කට පසුව සුර්යයාගේ සාමාන්‍ය දෘෂ්‍ය චලනය යලි ලගා කර ගැනේ.බාහිර සබැදිAtlas of Mercury—NASAGazeteer of Planetary Nomenclature - Mercury (USGS)SolarViews.com—MercuryAstronomy Cast: MercuryGeody Mercury World’s search engine that supports NASA World Wind, Celestia, and other applications.A Day On Mercury flash animationMercury articles in Planetary Science Research Discoveries‘BepiColombo’, ESA’s Mercury Mission‘Messenger’, NASA’s Mercury Missionආශ්‍රිත↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 "Mercury Fact Sheet". NASA Goddard Space Flight Center. November 30, 2007. සම්ප්‍රවේශය 2008-05-28.↑ "The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar Sy
stem passing through the barycenter". 2009-04-03. 2009-04-20 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2009-04-03. (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)↑ Yeomans, Donald K. (April 7, 2008). "HORIZONS System". NASA JPL. සම්ප්‍රවේශය 2008-04-07.↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 Munsell, Kirk (May 28, 2009). "Mercury: Facts & Figures". Solar System Exploration. NASA. සම්ප්‍රවේශය 2008-04-07. {{cite web}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ 5.0 5.1 Seidelmann, P. Kenneth (2007). "Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 90: 155–180. doi:10.1007/s10569-007-9072-y. සම්ප්‍රවේශය 2007-08-28. {{cite journal}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ Margot, L.J. (2007). "Large Longitude Libration of Mercury Reveals a Molten Core". Science. 316 (5825): 710–714. Bibcode:2007Sci...316..7
10M. doi:10.1126/science.1140514. PMID 17478713. {{cite journal}}: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)↑ Espenak, Fred (July 25, 1996). "Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006". NASA Reference Publication 1349. NASA. සම්ප්‍රවේශය 2008-05-23.vteසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයසූර්යයාබුධසිකුරුපෘථිවියඅඟහරුසෙරස්බ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයු‍රේනස්නෙප්චූන්ප්ලූටෝහවුමේයාමාකේමාකේඑරිස්ග්‍රහලෝකභූමිෂ්ඨ ග්‍රහලෝකබුධසිකුරුපෘථිවියඅඟහරුයෝධ ග්‍රහලෝකබ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයු‍රේනස්නෙප්චූන්වාමන ග්‍රහලෝකසෙරස්ප්ලූටෝහවුමේයාමාකේමාකේඑරිස්වළලුබ්‍රහස්පතිසෙනසුරු (රියා)චරික්ලෝකයිරන්යුරේනස්නෙප්චූන්හවුමේයානුචන්ද්‍රයෝභූමිෂ්ඨචන්ද්‍රයාවෙනත් පෘථිවි ආසන්න වස්තූන්අඟහරුගේෆෝබෝස්ඩෙයිමෝස්බ්‍රහස්පතිගේගැනිමේඩ්කැලිස්ටෝඅයෝයුරෝපාසියල්ල 79සෙනසුරුගේටයිටන්රියාඅයැපුටුස්ඩියෝන්ටෙතිස්එන්සිලේඩස්මීමාස්හයිපීරියන්ෆීබීසියල්ල 62යුරේනස්ගේටයිටේනියාඔබෙරන්අම්බ්‍රියල්ඒරියල්මිරන්ඩාසියල්ල 27නෙප්චූන්ගේට්‍රයිටන්ප්‍රෝටියස්නේරෙයිඩ්සියල්ල 14ප්ලුටෝගේකෙරන් නික්ස්හයිඩ්‍රාකර්බර
ෝස්ස්ටික්ස්හවුමේයා ගේහීයාකානමාකාමාකේමාකේ ගේS/2015 (136472) 1එරිස් ගේඩිස්නොමියාExploration  (outline)සොයාගැනීම්තාරකා විද්‍යාවකාලරේඛාවඅභ්‍යවකාශ ඒෂණියන්ලැයිස්තුවකාලරේඛාවමිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ ගමන්අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්තානයන්ලැයිස්තුවජනාවාසකරණයබුධසිකුරුචන්ද්‍රයාඅඟහරුසෙරස්ග්‍රහකකැනීම්ධූමකේතුබ්‍රහස්පතිසෙනසුරුයුරේනස්නෙප්චූන්ප්ලූටෝගැඹුරු අභ්‍යවකාශයSmall SolarSystem bodiesPlanetesimalMeteoroidsMinor planetsmoonsCometsDamocloidsMercury-crossersVenus-crossersVenus trojansNear-Earth objectsEarth-crossersEarth trojansMars-crossersMars trojansAsteroid beltග්‍රහකසෙරස්PallasJunoVestafirst 1000familiesexceptionalKirkwood gapMain-belt cometsJupiter trojansJupiter-crossersCentaursSaturn-crossersUranus trojansUranus-crossersNeptune trojansCis-Neptunian objectsTrans-Neptunian objectsNeptune-crossersPlutoidsKuiper beltPlutinosCubewanosScattered discDetached objectsSednoidsHills cloudOort cloudHypotheticalobjectsVulcanVulcanoidsT
heiaPhaetonPlanet VFifth giantPlanet XPlanet NineTycheNemesisSubsatellitesලැයිස්තුSolar System modelsSolar System objectsby sizeby discovery dateMinor planetsnamesGravitationally rounded objectsPossible dwarf planetsNatural satellitesCometsOutline of the Solar System ද්වාරසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයතාරකා විද්‍යාවEarth sciencesMarsJupiterUranusCosmologyසෞරග්‍රහ මණ්ඩලය → Local Interstellar Cloud → Local Bubble → Gould Belt → Orion Arm → ක්ෂීර පථය → Milky Way subgroup → Local Group → Virgo Supercluster → Laniakea Supercluster → Observable universe → විශ්වයEach arrow (→) may be read as "within" or "part of".මෙම ලිපිය හෝ ලිපි කොටස ගණිකාව සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)ලෝකයේ පැරණිම වෘත්තිය ගණිකා වෘත්තිය බව අසත්‍යයක් නො‍‍වේ. මෙතෙක් පැවති හැම ශිෂ්ටාචාරයකින්ම ගණිකා වෘත්තිය බැහැර නොවිණි. අතීත ග්‍රීක හා භාරතීය ශිෂ්ටාචාරයන්හි ගණිකා වෘත්තියට හිමි වී පැවතුණේ විශිෂ්ට ස්ථානයකි. ශ්‍රී ලංකාවෙහි ශිෂ්ටාචාරය‍ට පදනම වැටුණේ පුරාණ භාරතීය ශිෂ්ටාචාරයෙනි. විශේෂයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවට බු
දුදහම පැමිණීමත් සමඟම භාරතීය මෞර්ය ශිෂ්ටාචාර‍යෙහි බොහෝ අංගද මෙරට පැමිණි අයුරු වංශකථා හෙළි කරයි. එහෙත් මෞර්ය පාලනය තුළ භාරතයෙහි පැවති ගණිකා දෙපාර්ත‍මේන්තුව වැන්නක් මෙරට රාජ්‍ය පාලනයට එක් වූ බවට සාධක නැත.ගණිකාවකගේ හැසිරීම් රටාව කෙබදු වියයුතුද යනු වාත්ස්‍යායන තම කාමසූත්‍රය නැමැති ග්‍රන්ථයෙහි හයවන අධිකරණයෙහි ඇතුළත් වන පරිච්ජේද හය මඟින් පහදා දෙයි. ඔහු පවසන අන්දමට ගණිකාවගේ අනුරතිය මෙන්ම දිවි පැවැත්මද රඳා පවත්නේ ඇය කරා පුරැෂයන්ගේ පැමිණීම ඇති කල්හි පමණි. ඒ සඳහා ගණිකාව අනුගමනය කළ යුතු උපාය මාර්ගද පහදන ඔහු ගණිකාවගේ ප්‍රේමය කෘතිම වුවත් එය ස්වාභාවික ප්‍රේමයක් සේ පැවැත්වියයුතු බවද අවධාරණය කරයි. ඒ වනාහී ධන ලාභය පිණිස අවශ්‍යම වෙයි. එහෙත් මෙහිදී ගණිකාව තම ව්‍යාපාරය ධනය පිළිබඳ අපේක්ෂාව මතම සිදු වන්නක් බව හැඟවීම පිණිස නිර්ලෝභීභාවයක් ප්‍රදර්ශනය කළ යුතුය. ධනය සූරාගතයුත්තේ උපාය මාර්ගයෙනි.ගණිකාව වෙළඳ භාණ්ඩයකි. වාත්ස්‍යායනගේ ප්‍රකාශය අනුව ගණිකාව හුදෙක් වෙළඳ භාණ්ඩයක් හා සමානය. වෙළඳ භාණ්ඩයකට ඉල්ලුමක් ඇත්තේ එය ප්‍රදර්ශනය කරන විලාසය අනුවයි. එනිසා ගණිකාව ශෘංගාරවත් වේශාරෝපණයක් සහිතව මහමඟ යන හැම දෙනා