LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
cyMedia ecologyMedia ethicsMedia franchiseMedia influenceMedia proprietorඅධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලFrance (data)UkraineGermanyIsraelUnited StatesJapanCzech Republicවෙනත්Historical Dictionary of SwitzerlandNARAමයිල ගොයා (Sri Lanka Woodpigeon)සංරක්ෂණ තත්ත්වයඅවදානමට ලක් වූ (IUCN 3.1)විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයරාජධානිය:Animaliaවංශය:Chordataවර්ගය:Avesගෝත්‍රය:Columbiformesකුලය:Columbidaeගණය:' Columba'විශේෂය:C. torringtoniද්වීපද නාමයColumba torringtoniBlyth & Kelaart, 1853මයිල ගොයාමයිල ගොයා ශ්‍රී ලංකාවේ කඳුකර වනාන්තර වල වාසය කරන අතිශයින්ම රුක්වාසී පක්‍ෂියෙකි. පරෙවි ගෝත්‍රයේ පරෙවි කුලයට අයත්වන අළු කොබෙයියාට වඩා තරමක් ලොකු පක්‍ෂියෙකි. ඉතා පරීක්‍ෂාකාරී කුරැල්ලෙකි. බොහෝ විට තුරැ වියනෙහි සැඟවී වාසය කරයි. නමුත් ශක්තිමත් පියාසරකරුවෙකි. ලිංගික ද්විරූපතාවයක් නැත. පිටිකර ප්‍රදේශයේ කැපී පෙනෙන කළු සහ සුදූ පැහැති චෙස් බෝඩ් පැල්ලමක් දක්නට ලැබේ. මෙය පහළින් හා දෙපසින් රෝස පැහැති පුදේශයකින් වට වී ඇත. ‍බොටුව සුදු පැහැවන අතර පිට,පියාප
ත් සහ පෙඳය අඳුරැ අළු පැයැතිය.විවිධ කුඩා ඵල වර්ග ආහාරයට ගන්නා මයිලගොයා වල් කුරුඳු ශාකයේ ඵල වර්ලවලට බෙහෙවින් ප්‍රියකරයි. සාමාන්‍යයෙන් වාසය කරන්නේ යුගල් වශයෙන් නමුදු ආහාර බහුලව ඇති තැන්වලදී කුඩා රංචු ලෙස එක් වේ. සාමාන්‍යයෙන් නිහඬ කුරුල්ලෙකි. පෙබරවාරි-මැයි සහ අගෝස්තු-ඔක්තෝම්බර් යන කාලවලදී අභිජනනය කරයි. මොහුගේ කැදැල්ල වනාන්තරයේ ගසක වියනෙහි කුඩා අතු කැබලි වලින් තනනු ලබන තරමක් පැතලි එකකි. මෙහි එක් සුදු පැහැති බිත්තරයක් දමනු ලැබේ. යම් යම් කාලවලදී වඩා පහත් ප්‍රදේශ වලට සංක්‍රමණය වන හෙයින් සිංහරාජයේ සහ මහනුවර ප්‍රදේශයේ කැලෑ වලද මෙම පක්‍ෂියා දැකිය හැකිය.හුලං කිරීම වනාහි ධාන්‍ය බීජ වෙතින් දහයියා වෙන් කරගැනීමට පුරාතන සංස්කෘතීන් විසින් ප්‍රවර්ධනය කෙරුනු  කෘෂීකාර්මික ක්‍රමයකි. ගබඩා ගත ධාන්‍ය වෙතින් ගුල්ලන් හෝ අනෙකුත් පලිබෝධයන්  ඉවත් කිරීමටද එය භාවිතා කෙරේ. බොල්, රොඩු හා පිදුරු වෙතින් ධාන්‍ය බීජ හෝ ඇට වෙන් කර ගැනීමට භාවිතා කරන  කොළමැඞීම,  දහයියා ඉවත් කිරීම සඳහා වූ  ක්‍රියාවලියෙහිදී  හුලං කිරීමට පෙර සිදුකෙරෙන පියවරයි.මෙම ලිපියෙහි මුඛ්‍ය ඡේදය නොමැත. මෙම ලිපියට හැඳින්වීමේ ඡේදයක් එක් කිරීමෙන් උද
වු වන්න. වැඩි විස්තර සඳහා, පිරිසැලසුම් උපදේශනය, සහ විකිපීඩියාවේ  මුඛ්‍ය ඡේද උපදේශන බලන්න. එසේම, මෙම ලිපියේ සාකච්ඡා පිටුව තුළ මෙම ප්‍රශ්නය සාකච්ඡා කිරීම සඳහා කරුණික වන්න. (2023 සැප්තැම්බර්) (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)ව්‍යාකරණ, ‍ශෛලිය, සංගතිය, ස්වාස්ථය හෝ අක්ෂර වින්‍යාසය අරභයා මෙම පිටුව විෂයයෙහි පිටපත-සංස්කරණය සිදු කිරීම අවශ්‍ය බව පෙනේ. එය සංස්කරණය කිරීමෙන්  ඔබ හට උපකාර විය හැක. (2023 සැප්තැම්බර්) (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු) a chronological guide සඳහා, Timeline of the evolutionary history of life බලන්න.ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ ලිපි මාලාවෙහි කොටසකිපරිණාමයපරිණාමීය ජීව විද්‍යාවෙහි ව්‍යුහය සහ අනෙකුත් ජීව විද්‍යාත්මක ශික්ෂණයන් කෙරෙහි එහි ඇති සම්බන්ධතාවය.‍යාන්ත්‍රණ සහ ක්‍රියාවලියන්අනුවර්තනයජාන ප්ලාවිතයජාන ගලනයවිකෘතියස්වභාවික වරණයවිශේෂ ප්‍රාප්තියපර්යේෂණ සහ ඉතිහාසයහැඳින්වීමසාක්ෂිජීවයේ පරිණාමීය ඉතිහාසයඉතිහාසයඅනුග්‍රහයෙහි මට්ටමනූතන සංස්ලේෂණයවිරෝධයන් / මතභේදයසමාජීය ආචරණයසිද්ධාන්තයක් සහ පරිසිද්ධියක්පරිණාමීය ජීව විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයන්ව
ංශප්‍රවේණික බන්ධුතා වර්ගීකරණ ක්‍රමපාරිසරික ප්‍රවේණි විද්‍යාවපරිණාමීය ප්‍රවර්ධනයපරිණාමීය මනෝවිද්‍යාවඅණුක පරිණාමයවංශ ප්‍රවේණියගහන ප්‍රවේණි විද්‍යාවවර්ගීකරණයජීව විද්‍යාව ද්වාරය ·vteමෙම ලිපියපරිණාමය පිලිබඳ ජීවවේදයපිළිබඳ ලිපි මාලාවක කොටසකිDarwin's finches by John Gouldසුචියහැඳින්වීමප්‍රධානවටසනGlossaryසාක්ෂිඉතිහාසයProcesses and outcomesPopulation geneticsVariationDiversityMutationNatural selectionAdaptationPolymorphismGenetic driftGene flowSpeciationAdaptive radiationCo-operationCoevolutionCoextinctionDivergenceConvergenceParallel evolutionExtinctionස්වභාවික ඉතිහාසයජීවයේ සම්භවයCommon descentHistory of lifeTimeline of evolutionHuman evolutionPhylogenyBiodiversityBiogeographyClassificationEvolutionary taxonomyCladisticsTransitional fossilExtinction eventපරිණාමවාදයේ ඉතිහාසයOverviewRenaissanceBefore DarwinDarwinOrigin of SpeciesBefore synthesisModern synthesisMolecular evolutionEvo-devoCurrent researchHistory of speciatio
nHistory of paleontology (timeline)Fields and applicationsApplications of evolutionBiosocial criminologyEcological geneticsEvolutionary aestheticsEvolutionary anthropologyEvolutionary computationEvolutionary ecologyEvolutionary economicsEvolutionary epistemologyEvolutionary ethicsEvolutionary game theoryEvolutionary linguisticsEvolutionary medicineEvolutionary neuroscienceEvolutionary physiologyEvolutionary psychologyExperimental evolutionPhylogeneticsPaleontologySelective breedingSpeciation experimentsSociobiologyIsland biogeographySystematicsUniversal DarwinismSocial implicationsEvolution as fact and theorySocial effectsCreation–evolution controversyTheistic evolutionObjections to evolutionLevel of support Evolutionary biology ද්වාරය ප්‍රවර්ගයvteජීවයේ සම්භවයජීවයේ සම්භවය පරිණාමය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය මුල් පුරුකක් වන්නට ඇත. නමුදු ජීවින් ඇන්ජිමත් සමග පරිණාමය ඇතිවූවා යන්න තේරුම් ගිය පසු හා පරිණාමය සඳහා පරීක්ෂණ කළ තොරතුරු ලබාගත් පසු ජීවයේ සම්
භවය පරිණාමයට සරල ඇති වීම මත නොයැපුනි. දැනට පවතින විද්‍යාඥයින්ගේ ඒකමතික තීරණයට අනුව ජීවය, රසායන ක්‍රියාවල සිට සංකිර්ණ ජීව රසායනික ක්‍රියාවලීන් නිසා ඇති වූවක් බව එය ඒසේ වූයේ කෙසේ ද යන්න පැහැදිලි නැති නමුත් පිළිගැනේ‍. ජීවයේ වර්ධනය මුල් ජීවීන්ගේ ව්‍යුහය, විශ්වයේ ඇදීම, මීමුතු ජීවියාගේ හැඳින්වීම හා ස්වභාවය, ආදී ජාන එකතුව / පොකුණ පිළිබඳ ස්ථිරත්වයක් නොමැත‍. තනිව බෙදන RNA අණු, සරල සෛලවල එකතුව ආදී ලෙසට ඇත‍‍‍. යෝජනා මිස ජීවයේ සම්භවය පිළිබඳ විද්‍යඥයින්ගේ ඒකමතිකත්වයක් නොමැත. ජීවයේ පැවතී ඒමඑකම ආදී මී මුත්තෙක්ගෙන් මිනිසාට සමානකම් ඇති ජීවීන් පැවත ඒ. පෘථිවියේ සියලු ජීව සංවිධාන ආදි මී මුත්තෙක්ගෙන් හෝ ආදි ජාන පොකුණකින් පැවත ඒ. අද පවතින විශේෂඥ පරිණාමයේ යම් අවස්ථාවක සිටින අතර විශේෂ තැනීමේ හා විශේෂ නෂ්ඨ වීමේ දිගු කාර්යබාරයක නිරත වෙමින් සිටී.එනම ආදියෙක්ගෙන් පැවත ඒම, ජීවීන් පිළිබඳ සරල කරුණු 4 ක් නිසා නිගමනය කළේය.1. “තැනට අවශ්‍ය පරිදි හැඩ ගැනීම” මගින් පැහැදිලි කළ නොහැකි භූගෝලීය වශයෙන් පැතිරීමක සිටීම2. සර්ව සම්පූර්ණ ලෙස එක හා සමාන ජීවීන් නිසා නොව බාහිර රූපී සමානකම් බෙදාගන්නා ජීවීන් නිසා ජීව
විවිධත්වය ඇති වීම3. පැහැදිලි අරමුණක් නොමැති නමුත් ආදි ක්‍රියාකාරී වූ සමහර ලක්ෂණ අදත් සමහර ජීවීන් තුළ තිබීම4. මෙම සමානකම් මත ජීවීන් යම්කිසි මණ්ඩලයකට අනුව කාණ්ඩ කළ  හැකි වීම.ආදී විශේෂ ඔවුන්ගේ පරිණාමික ඉතිහාසයේ සමහර වාර්තා තබා ගොස් ඇත. පොසිල, අද ජීවත්වන ජීවීන්ගේ ශරීර ස්ථානය සමග ගත් කළ රූපානුආකාර හෝ ශරීර  ස්ථාන වාර්තා අඩංගු වේ. අද ජීවත්වන ජීවීන් හා නෂ්ඨ විශේෂවල ශරීර ස්ථානය, කායිච්චේද විද්‍යාව සංසන්දනය කළවිට පාශාන විද්‍යාඥ - පාෂාණීය ධාතු විද්‍යාව හට එම විශේෂ කාගෙන් විකරණය වූවේද යන්න පිළිබඳ කිව හැක. නමුත් මෙම ආකාරයෙන් සාර්ථක විග්‍රහයක් කළ හැක්කේ කවච, කටු, දත්, අස්ථි වැනි තද කොටස් අඩංගු ජීවීන්ටය. තව දුරටත් කියනවානම් ප්‍රොකැරියෝටාවන් (බැක්ටීරියා හා ඇකයා වැනි) සමාන රූපාකාර සීමාකාර සංඛ්‍යාවක බෙදා හද‍ා ගෙන ඇති නමුදු ඔවුන්ගේ පොසිල මගින් ඔවුන්ගේ ආදිතමයා පිළිබඳ තොරතුරු ලබා නොදෙයි. නවතම සාක්ෂි, ජීවීන්ගේ ජීව රසායනයන්ගේ සමානකම් නිසා සැපයේ. උදාහරණ ලෙස සෑම ජීවී සෛලයක්ම නියුක්ලික් අම්ල හා ඇපනේ අම්ල භාවිතා කිරීම, ජීවීන්ගේ ජානවල ඉතිරි වූ පරිණාමික වාර්තා, අණුක ජාන විද්‍යාවෙහි වර්ධනය සමග හෙළි විය. වි
කෘති නිසා ඇති වූ අණූක ඔරලෝසුව, වෙලාව අනුව ජීවීන් විශේෂ 2 ක් ආදිතමයන්ගෙන් වෙන් වී දෙපැත්තකට ගමන් කිරීමට ඇරඹූ කාලය නිගමනය කළ හැකි වීම. උදාහරණ ලෙස මිනිසාගේ හා චිම්පන්සියාගේ DNA වල ඇති සමීප ජානමය සමානතා එක් ආදිතමයෙක්ගෙන් මේ දෙදෙනාම පැවත එන බව ආලෝකමත් කළේය. ජීවයේ පරිණාමයඑකම ආදිතමයෙක්ගෙන් (මැද සිටින) අද පවතින  විශේෂ පැවත එන බව පරිණාමික ගස පෙන්වා දෙයි. රාජධානි 3 ක් වර්ණවලින් දක්වා ඇත. බැක්ටීරියාවන් නිල් පාටින්ද ආරකීඩාවන් කොළපාටින්ද ඉයුකැරියෝටාවන් රතු වර්ණයෙන් ද යනුවෙනි. ජීවයේ සම්භවය කෙසේ වූයේද යන්න අවිනිශ්චිත වුවද ප්‍රෝකැරියෝටාවන් පෘථිවියේ ප්‍රථම ජීවීන් බව පැහැදිලිය. මෙය වසර බිලියන 3 , 4 කට පෙරය. සෛලික සංවිධානයේ හෝ බාහිර රූපාකාරයේ පෙනිය හැකි වෙනසක් මෙම ජීවීන්ගේ මී ළඟ වසර බිලියන කිහිපය තුළ සිදු වී නැත.පරිණාමයේ මී ළඟ නවතමයා ඉයුකැරියෝටාවන් විය. ආදි ඉයුකැරියෝටාවන් විසින් ආදි බැක්ටීරියාවන් භක්ෂණය කර අන්තර් සහජීවනය පවත්වා ගැනීම නිසා මෙය ඇති විය. මෙම භක්ෂණය වූ බැක්ටීරියාවත් ධාරක සෛලයත් යන දෙකම පරිණාමය විය. එනම්, එම බැක්ටීරියාව මයිට්‍රොකොණ්ඩ්‍රියමක් හෝ හයිඩ්‍රොජනෝසෝමයක් බවට පරිවර්තනය ව
ීමෙන්ය. ආදි ශාක හා ඇල්ගීවල දෙවැනි භක්ෂණයක් සිදු විය. එනම්, සයනොබැක්ටීරියාවක් වැනි ජීවියෙක් භක්ෂණය කිරීම තුළින් හරිතලව ඇති වීමය. ඉසියකැරන් සාගරවල බහුසෛලික ජීවීන්ගේ උපත සිදුවන තෙක් ඒක සෛලික ඉයුකැරියෝටාවන් , ප්‍රොකායෝටාවන් ඒකියාවන් තුළ ජීවයේ අතීතය පැවතුනි. ස්පොන්ජින්, දුඹුරු ඇල්ගී, සයනොබැක්ටීරියා, පුස් හා මික්සොබැක්ටීරියාවන් ලෙසට බහු සෛලිකයන්ගේ පරිණාමය සිදු විය. කේම්බ්‍රියන් පුපුරායෑම ලෙස හඳුන්වනු ලබන සිද්ධිය නිසා ආසන්න ලෙස වසර මිලියන 10 ක් තුළදී මුල්ම බහුසෛලික ජීවියාගේ උපතත් සමගම ජීව විවිධත්වයේ විශිෂ්ඨ ප්‍රමාණයක් සිදු විය. අද පවතින බොහෝ ජීවින්, පොසිල වාර්තාවල ද ඇතුළත්වන අතර කෙමෙන් නෂ්ඨ වී ගිය එක් පෙළපතක සිට පැවත එන්නක් විය. ප්‍රභාසංස්ලේෂණය නිසා වායුගෝලයේ O2 තැන්පත්වීම වැනි නොයෙකුත් ජීවයට මූලික වූ කරුණු කේම්බ්‍රියන් පිපිරීමෙන් යෝජනා විය. වසර මිලියන 500 කට ප්‍රථම ශාක හා දිලීර පොළව ආක්‍රමණය කර කොළණි සෑදූ අතර එය ඉක්මණින්ම ආත්‍රපෝඩාවන් හා අනෙකුත් සත්වයන් ද කළේය. උභය ජීවීන් වසර මිලියන 300 කට ප්‍රථම ඇති විය.ඉන්පසු ආදි ඇමිනියෝටාවන් ද වසර මිලියන 200 කට පෙර ක්ෂීරපායීන්ද මිලියන 100 කට පෙර පක්ෂීන්
ද (දෙදෙනාම උරග වැනි සම්භවයකින් පැවතේ) පැමිණියහ. මහා ජීවීන් මෙන්ම කුඩා ජීවීන්ද ( පරිණාමික ක්‍රියාවලියේ ආදි කාලයේ විකසනය වූ අයට සමාන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ) පරිණාමයේ ඉතා සාර්ථක ලෙස යෙදී පෘථිවියේ  වැදගත් තැනක් ගෙන ඇත. එනම්, බොහෝ ජීව ස්කන්ධ හා විශේෂ යන දෙකම ප්‍රොකැරයෝටාවන් වීමයි.ආශ්‍රිත ලිපිHistory of evolutionary thoughtOn the Origin of SpeciesSpeciationTaxonomy of commonly fossilised invertebratesTreatise on Invertebrate PaleontologyViral evolutionපාද සටහන්මූලාශ්‍රභාහිර සබැඳිvan Wyhe, John (ed.). "The Complete Work of Charles Darwin Online". සම්ප්‍රවේශය 2015-02-23.Price, R. G. "Understanding Evolution: History, Theory, Evidence, and Implications". rationalrevolution.net. සම්ප්‍රවේශය 2015-02-23."Evolution". The Virtual Fossil Museum. සම්ප්‍රවේශය 2015-02-22. General information on evolution compiled by Roger Perkins."Understanding Evolution". University of California, Berkeley. සම්ප්‍රවේශය 2020-12-25."Evolution Resources". Washington,
D.C.: National Academies. සම්ප්‍රවේශය 2020-12-25."Tree of Life". 2020-12-15 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2020-12-25. Tree of life diagram by Neal Olander."Evolution". New Scientist. සම්ප්‍රවේශය 2020-12-25.Brain, Marshall. How Evolution Works at HowStuffWorks"Modern Theories of Evolution: An Introduction to the Concepts and Theories That Led to Our Current Understanding of Evolution". Palomar College. සම්ප්‍රවේශය 2020-12-25. Tutorial created by Dennis O'Neil.vteපරිණාමය පිලිබඳ ජීවවේදයහැඳින්වීමවටසනපරිණාමයේ කාල රේඛාවජීවයේ ඉතිහාසයසුචියපරිණාමයAbiogenesisAdaptationAdaptive radiationAltruismCheatingReciprocalBaldwin effectCladisticsCoevolutionMutualismCommon descentConvergenceDivergenceEarliest known life formsEvidence of evolutionExaptationExtinctionEventHomologyLast universal common ancestorMacroevolutionMicroevolutionMismatchNon-adaptive radiationOrigin of lifePanspermiaParallel evolutionSignalling theoryHandicap principle
SpeciationSpeciesSpecies complexSpecies problemTaxonomyUnit of selectionGene-centered view of evolutionPopulationgeneticsArtificial selectionBiodiversityEvolutionarily stable strategyFisher's principleFitnessInclusiveGene flowGenetic driftKin selectionParental investmentParent–offspring conflictMutationPopulationNatural selectionSexual dimorphismSexual selectionMate choiceSocial selectionTrivers–Willard hypothesisVariationDevelopmentCanalisationEvolutionary developmental biologyGenetic assimilationInversionModularityPhenotypic plasticityOf taxaBacteriaBirdsoriginBrachiopodsMolluscsCephalopodsDinosaursFishFungiInsectsbutterfliesLifeMammalscatscanidswolvesdogshyenasdolphins and whaleshorsesKangaroosprimateshumanslemurssea cowsPlantspollinator-mediatedReptilesSpidersTetrapodsVirusesOf organsCellDNAFlagellaEukaryotessymbiogenesischromosomeendomembrane systemmitochondrianucleusplastidsIn animalseyehairauditory
ossiclenervous systembrainOf processesAgingDeathProgrammed cell deathAvian flightBiological complexityCooperationColor visionin primatesEmotionEmpathyEthicsEusocialityImmune systemMetabolismMonogamyMoralityMosaic evolutionMulticellularitySexual reproductionGamete differentiation/sexesLife cycles/nuclear phasesMating typesMeiosisSex-determinationSnake venomTempo and modesGradualism/Punctuated equilibrium/SaltationismMicromutation/MacromutationUniformitarianism/CatastrophismSpeciationAllopatricAnagenesisCatagenesisCladogenesisCospeciationEcologicalHybridNon-ecologicalParapatricPeripatricReinforcementSympatricඉතිහාසයRenaissance and EnlightenmentTransmutation of speciesDavid HumeDialogues Concerning Natural ReligionCharles DarwinOn the Origin of SpeciesHistory of paleontologyTransitional fossilBlending inheritanceMendelian inheritanceThe eclipse of DarwinismNeo-DarwinismModern synthesisHistory of molecular evolutionExtended evolu
tionary synthesisPhilosophyDarwinismAlternativesCatastrophismLamarckismOrthogenesisMutationismSaltationismStructuralismSpandrelTheisticVitalismTeleology in biologyRelatedBiogeographyEcological geneticsEvolutionary medicineGroup selectionCultural evolutionCultural group selectionDual inheritance theoryHologenome theory of evolutionMissing heritability problemMolecular evolutionAstrobiologyPhylogeneticsTreePolymorphismProtocellSystematicsTransgenerational epigenetic inheritance ප්‍රවර්ගය ද්වාරය කොමන්ස් විකි ව්‍යාපෘතියvteසොබාදහමේ මූලිකාංගUniverseSpaceTimeEnergyMatterparticleschemical elementsChangeEarthEarth scienceHistory (geological)StructureGeologyPlate tectonicsOceansGaia hypothesisFutureWeatherMeteorologyAtmosphere (Earth)ClimateCloudsMoonlightRainSnowSunlightTidesWindtornadotropical cycloneNatural environmentEcologyEcosystemFieldRadiationWildernessWildfiresLifeOrigin (abiogenesis)Evolutionary historyBiosph
ereHierarchyBiology (astrobiology)BiodiversityOrganismEukaryotafloraplantsfaunaanimalsfungiprotistaProkaryotesarchaeabacteriaViruses ප්‍රවර්ගයvteමහ පොළොව (Earth)මහාද්වීපඅප්‍රිකාවඇන්ටාක්ටිකාවආසියාවඕස්ට්‍රේලියාවයුරෝපයඋතුරු ඇමරිකාවදකුණු ඇමරිකාවසාගරආක්ටික් සාගරයඅත්ලාන්තික් සාගරයඉන්දියානු සාගරයශාන්තිකර සාගරයදකුණු සාගරයභූගර්භවිද්‍යාවපෘථිවියේ වයසභූගර්භවිද්‍යාවපෘථිවි විද්‍යාවඛාදනයExtremes on Earthඅනාගතයභූවිද්‍යාත්මක ඉතිහාසයභූ කාල සටහනGeologic recordභූ භෞතික විද්‍යාවගුරුත්වයපෘථිවියේ ඉතිහාසයචුම්භක ක්ෂේත්‍රයභූ තැටිව්‍යූහයවායුගෝලයපෘථිවියේ වායුගෝලයදේශගුණයගෝලීය තාපනයකාලගුණයපරිසරයBiomeජෛව ගෝලයපරිසර විද්‍යාවපරිසර පද්ධතිපරිසරය කෙරෙහි මානව බලපෑමජීවයේ පරිණාමීය ඉතිහාසයස්වභාව ධර්මයසිතියම් විද්‍යාවඩිජිටල් සිතියම්කරණයචන්ද්‍රිකා ඡ‍ායාරෑපඅතථ්‍ය ගෝලලෝක සිතියම්සංස්කෘතිය සහ සමාජයස්වාධීන රාජ්‍යයන් ලැයිස්තුවසංස්කෘතිය තුලපෘථිවි දිනයලෝක ආර්ථිකයEtymologyලෝක ඉතිහාසයවේලා කලාපලෝකයග්‍රහලෝක විද්‍යාවපෘථිවියේ කක්ෂයසෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ පරිණාමයභූමිෂ්ඨ
ග්‍රහලෝකවල භූගර්භවිද්‍යාවවිශ්වය තුල පෘථිවියේ පිහිටීමචන්ද්‍රයාසෞරග්‍රහ මණ්ඩලය Book ප්‍රවර්ගය Outline of Earth පෘථිවි විද්‍යා ද්වාරය සෞරග්‍රහ මණ්ඩල ද්වාරයද්වාරය: Biologyඕනැම රටක හෝ ප්‍රදේශයක ප්‍රචාරණයක සාර්ථකත්වය තීරණය කිරිම සදහා ප්‍රධාන සාධකය වනුයේ ප්‍රචාරණ පර්යේෂණය වේ. ප්‍රචාරණයක සාර්ථකත්වයට දායකත්වයේ කුමන අංග සහ ප්‍රචාරණයක අවස්ථා හදුනාගැනීමේ හැකියාව නුයේ පරිමාවේ ආර්ථිකත්වය උපරිම වශයෙන් උපයෝගී කරගත ඇත්තේ කෙසේද යන්න මතය. ප්‍රචාරණයක සාර්ථකවන්නේ කුමක් දැයි කෙනෙක් දැනගත්විට එම අදහස හේ අදහස් වෙනස් වෙලද පොලකට ආනයනය කරගත හැක. අවධානය කෙසේ ද උද්වේගය කෙසේ ද සහ වෙළද නාමය යෙදීම අවස්ථා වැනි වෙලද පල පර්යේෂණ කාර්යයන්, ප්‍රචාරණයක සාර්ථකත්වය කුමක් ද යන්න සහ ඕනෑම රටක ‍හෝ ප්‍රදේශයක සාර්ථකත්වය වන්නේ කුමක් ද යන්න පිළිබද  අන්තර්ඡානයක් ලබා දෙන්නේ මෙම කාර්යයන් ප්‍රචාරණයේ දර්ශන හෝ වාචික අංග මත පදනම් වී ඇති හෙයිනි ප්‍රවණතා අන්තර් ජාලය උදව්වත් සමග බොහෝ නව ප්‍රචාරණ ඉඩ ප්‍රස්ථා ඇතිවිය. පොප්පුස් ෆප්ලැෂ්බැනර් ප්‍රචාරණයේ අනාගතයගෝලීය ප්‍රචාරණයදේශිය නිර්යාන, ජාත්‍යන්තර බහු ජාතික සහ ගෝලීය වශයෙන් සංවර්
ධන අදියර  පහක් හරහා ප්‍රචාරණය ගමන් කර ඇත. ලෝක ව්‍යාප්ත ප්‍රචාරණ සංවර්ධන කිරීමේ එක හඩින් කථාකරමින් ගොඩනැගීමේ දී නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාවලිය තුල පරිමාවේ ආර්ථික තත්ත්වය සංවර්ධනය කිරීමේ දී ප්‍රචාරක දැන්වීම් වල දේශිය ඵලදායීතාව පවත්වාගෙන යාම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ  සමාගමේ වේගය වැඩිකිරිමේ දී තුලනය කළ යුතුව ඇති විභව ශක්තියෙන් යුත් කරගත අරමුණු හතරක් ඇත. ගෝලීය පුචාරණ ක්‍රියාත්මක කිරිම ක්‍රියාත්මක කිරිම් නිර්යාත  කිරිම දේශිය ක්‍රියාත්මක කිරිම්  නිෂ්පාදනය කිරිම සහ පැතිරී යන්නට අදහස් ආයාත කර ගැනීමේ දී මුලික වශයෙන් තරගකාරී ව්‍යාපාර අරමුණු හතරක්  ඇත.ප්‍රචාරණය සහ විද්‍යුත් තැපෑල (ඊ.මේල්) ප්‍රචාරණය වර්තමානයේ දී ඉතා ප්‍රකටය.(ඩී වී ආර්) වල (HIV වැනි) පටිගත කිරීමේ හැකියාව නිසා පසුව බලා ගැනීම සදහා වැඩසටහන් පටිගත කිරීම මේවා  භාවිතා කරන්නන්ට ඉඩ ප්‍රස්ථා සැපයේ එමගින් ඔවුන්ට වෙළද දැන්වීම් ඉක්මණින්  ඉදිරිපත්  කිරිමට  හැකිවන ඇත වැඩිමනක් වශයෙන් කලින් පටිගත  කළ බොක්ස්ටා සෙෘස් වල වැඩ සටහන් වැඩි වැඩියෙන්  රෑපවාහිනී දර්ශන සදහා පිරිනමනු ලබන හෙයින් රෑපවාහිනියේ  එම වැඩසටහන නරඹනුයේ වඩා අඩු පිරිසකි. කෙසේ වෙතත් මෙම කට්ටල වි
කිණිමටත් අදහස් වනුයේ මේවා විකිණිමත් සමගාමිව අමතර ප්‍රතිලාභයක් ලැබෙන බවයි. මෙ බලපැම විරැද්ධව කටයුතු කිරිම සදහා බොහෝ ප්‍රචාරකයින්  සර්වයිවර් වැනි රෑපවාහිනි වැඩ සටහන් මෙන්  රෑපවාහිනි දර්ශන සදහා නිෂ්පාදන ස්ථානගත කිරිම් සදහා මනාපය දක්වා ඇත.විශේෂයෙන් වින‍නෝදාත්මක ප්‍රචාරණ වැඩිවීමත් සමග සමහර අය ඊට කැමැත්ත දක්වා පසුව නැරඹුම් මිතුරෙකුට නොවිමට හෝ කැමැත්ත දක්වති. පොදු වශයෙන් ප්‍රචාරණ ප්‍රජාව විසින් මෙය පහසු කර නොමැති වුවද, සමහරැන් විසින් අන්තර්ජාලය තමන්ගේ ප්‍රචාරණ පුළුල් වශයෙන්  භාවිතා කිරිම සදහා සහ තමන්‍ගේ ප්‍රචාරණයන්  බොද  හැරීම  සදහා භාවිතා කර ඇත.ත්‍රිපිටකය/බුදු දහම වෙනස් කළ නොහැක. පහසුවෙන් වෙනස් කළ හැකි විකිපීඩියාව හරහා ත්‍රිපිටක ධර්මයට හානි විය/කළ හැක.මුල් ත්‍රිපිටකය ලබා දෙන මූලාශ්‍ර හා වෙනත් විශ්වාසවන්ත අඩවිවලට බාහිර යොමු, ත්‍රිපිටක දහම් පිළිබඳ අදහස් හා සාකච්ඡා පමණක් විකිපීඩියාවට එක් කරමු.බුද්ධ ධර්මය හැදෑරීමට විකිපීඩියාව භාවිත නොකරමු.ත්‍රිපිටක ධර්ම කරුණු නිර්මලව ම මතු පරපුරට උරුම කරමු!චිත්තක්ෂණය යනු බුද්ධ දර්මයේ අභිධර්ම විෂයට අයත් වචනයකි.අභිධර්මයට අනුව සිත ඉතා සීග්‍රයෙන් වෙ
නස්වන අතරඑසේ වෙනස්වන සිතෙහි තත්පරයෙන් ඉතා කුඩා කාල පරාසයක් මින් හැගේ.( චිත්ත+ක්ෂණය )නිලූක කරුණාරත්නපුද්ගලික තොරතුරුඋපතේදී නමනිලූක කරුණාරත්නරටශ්‍රී ලංකාවඋපත13 පෙබරවාරි 1985 (1985-02-13) (වයස 38)ගාල්ල, ශ්‍රී ලංකාවඋස1.72 m (5 ft 8 in)බර65 kg (143 lb)ක්‍රීඩා කරන්නේදකුනත්පුහුණුකරුලුවී කරුණාරත්නබැඩ්මින්ටන් – පිරිමි කේවලවත්මන් අනුස්ථිතිය112BWF profileනිලූක කරුණාරත්න (ඉංග්‍රීසි: Niluka Karunaratne; දෙමළ: நிலுக கருணாரத்ன) (උපත 13 පෙබරවාරි 1985) නම්  ශ්‍රී ලාංකික ඔලිම්පික් මලල ක්‍රීඩකයෙකි. බැඩ්මින්ටන් ක්‍රීඩකයෙකු වූ ඔහු, 2012 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරග සඳහා ශ්‍රී ලාංකික කණ්ඩායමෙහි නායකත්වය සඳහා තෝරා ගන්නා ලදි. [1]↑ වීරවංශ, දනේෂි (15 ජූලි 2012). "සෙවන් ශ්‍රී ලංකන්ස් ඇට් ලන්ඩන්  2012 ඔලිම්පික් ගේම්ස්". සන්ඩේ ඔබ්සර්වර් (ශ්‍රී ලංකාව). 2016-09-26 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2016-09-17.හක්ගල උද්භිද උද්‍යානයHakgala Botanical Gardenපිහිටීමහක්ගල, නුවරඑළිය,  ශ්‍රී ලංකාවඛණ්ඩාංක﻿ / ﻿6.91667°N 80.76667°E﻿ / 6.91667; 80.76667﻿ (Hakgala Botanical Garden)ඛණ්
ඩාංක: ﻿ / ﻿6.91667°N 80.76667°E﻿ / 6.91667; 80.76667﻿ (Hakgala Botanical Garden)නඩත්තු කිරීමකෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාවතත්වයවසර පුරා විවෘතයිඉදිකිරීම1861හක්ගල උද්භිද උද්‍යානය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නිර්මාණය කර තිබෙන උද්භිද උද්‍යාන පහ අතුරින් දෙවැනියටම විශාල, නුවරඑළිය පිහිටා තිබෙන උද්‍යානයකි. අනෙක් උද්භිද උද්‍යාන හතර වන්නේ පේරාදෙණිය උද්භිද උද්‍යානය, හෙනරත්ගොඩ උද්භිද උද්‍යානය, මිරිජ්ජවිල උද්භිද උද්‍යානය, ගනේවත්ත ඖෂධ උද්‍යානය සහ සීතාවක උද්භිද උද්‍යානයයි.[1] උද්‍යානය ආසන්නයෙන්ම හක්ගල දැඩි ස්වභාව රක්ෂිතයද පිහිටා තිබේ.[2]පිහිටීමමිඩ්ඩෙනියෙ, [නුවරඑළිය]]-බදුල්ල ප්‍රධාන පාරේ, කිලෝ මීටර 16 ක් පමණ දුරින් උද්‍යානය පිහිටුවාසිට[ තිබෙයි. උද්‍යානය සහිත භූමි ප්‍රදේශය මුහුදු මට්ටෙම් සිට අඩි 5,400 ක් පමණ ඉහලින් පිහිටා තිබීම නිසා සිසිල් දේශගුණයක් සහිත වෙයි. වාර්ෂික උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 16° - 30° පමණ අතර අගයකින් විචලනය වෙයි.[3] දෙසැම්බර් සිට පෙබරවාරි අතර කාල සීමාව සිසිල් දේශගුණයක් සහිත වන අතර, අප්‍රියෙල් හා අගෝස්තු අතර කාලය සාපේක්ෂව උනුසුම් වෙයි. අඩුම වර්ෂාපතනය ජන
වාරි සිට මාර්තු දක්වා වන අතර එය මිලිමීටර් 70 සිට 100 දක්වා විය හැකියි. වර්ෂා කාළය අප්‍රේල් මාසය අවසන්වන විට පැමිණෙන අතර වැඩිම වර්ෂාපතනය ඔක්තෝම්බර් සිට දෙසැම්බර් දක්වා ලැබේ. එය මිලිමීටර් 190 සිට 225 තරම්වේ.ඉතිහාසය1861 වසරේ දී ප්‍රථමයෙන්ම මෙම භූමිය තුල සින්කෝනා වගා කිරීම අත්හදා බැලූ අතර, සින්කෝනා වගා කිරීමට වඩා තේ වගා කිරීම සුදුසු වීම නිසා, මේ භූමිය තුල තේ වගාකිරීම අත්හදා බලන ලදී. රාජකීය උද්භිද උද්‍යානයේ අධ්‍යක්ෂක ආචාර්ය ත්වේයිට්ස් සිංකෝනා අත්හදා බලන්න හක්ගල තෝරගෙන තියෙන්නේ එහි සමශ්‍රීතෝෂ්ණ දේශගුණය සිංකෝනා ගසේ නිජබිම වෙන පීරූ රාජ්‍යයේ ඇන්ඩීස් කඳුවැටිය ප්‍රදේශයේ දේශගුණයට බොහෝ සමානවුනු නිසා බව සටහන් වෙනවා.[4]සිංකෝනා අතීතයේදී විශාල ලෙස වගාකෙරුනු වාණිජ භෝගයක් වූ අතර එයින් ලබාගත් ප්‍රධානම ඖෂධය වූයේ මැලේරියාව සඳහා ප්‍රතිකාරයක් ලෙස දෙන ක්විනීන් (quinine) නම් ඖෂධයයි. මේ සඳහා ලන්දේසි හා බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලකයින් ආසියාතික රටවල අක්කර දහස්ගණනක සිංකෝනා වගාකොට තිබුණා. හක්ගල ආරම්භවූ සමයේ ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයන භෝගයවූ කෝපි වගාවට ආදේශක භෝග පිලිබඳව පර්යේෂණ පවත්වමින් සිටි යටත් විජිත ආණ්ඩ
ුව විසින් සිංකෝනා වගාවට ලංකාව සුදුසුදැයි සොයා බලන්න හක්ගල ප්‍රදේශය තෝරා ගෙන අත්හදාබැලීමේ වගාවන් ආරම්භකලා. කෝපි කොළ රෝගය නිසා ලංකාවේ කෝපි කර්මාණ්තය විනාශවී යනවිට හක්ගල උද්‍යානයෙන් සිංකෝනා පැල ලක්ෂ ගණනක් ලංකාවේ සිටි බ්‍රිතාන්‍ය වැවිලිකරුවන් හට ලබාදීමට ආචාර්ය ත්වේයිට්ස් හා හක්ගල උද්‍යාන පාලකවරුන්ට හැකිවුන බව බ්‍රිතාන්‍ය යටත්-විජිත වාර්තා පවසනවා.පසුව 1884 වර්ෂයේදී මෙම භූමිය සංවර්ධනය කරමින් උද්භිද උද්‍යානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන අතර  මූලික වෙලා තියෙන්නෙත් එවක පේරාදෙණිය රාජකීය උද්භිද උද්‍යානයේ අධ්‍යක්ෂක  ආචාර්ය ඩී.එච්.කේ ත්වේයිට්ස් මහතා. සිංකෝනා වැවීම සඳහා හක්ගල උද්‍යානයේ පලමුවෙනි භාරකාරයා විධියට  එම්.ආර්.ඩබ්ලිව් මැක්නිකෝල් (1861 - 1866) මහතා පත්කර තිබෙනවා. මැක්නිකෝල්ගෙන් පසුව පේරාදෙණිය රාජකීය උද්භිද උද්‍යානයේ ආචාර්ය ඩී.එච්.කේ ත්වේයිට්ස් (1868 - 1881) මෙහි භාරකරු බවට පත්වෙනවා.හක්ගල හා නොක් පවුල [5]නොක් අණුස්මරණ ග්‍රීෂ්ම නිවහන. මේ ග්‍රීෂ්ම නිවහන තනා තිබෙන උස්භූමියේ සිට බැලූ විට නමුණුකුල කඳුපන්තියද, ඊට එපිටින් ඌව ද්‍රෝණියද, දකුණු පසින් හපුතලේ කපොල්ලද, වම්පසින් මදුල්සිමා කඳුවැටි
යද දකින්නට පුලුවන්.1882දී (සමහර මූලාශ්‍රවලට අනුව 1884දී) හක්ගල උද්භිද උද්‍යානයක් බවට පර්වර්තනය කිරීමේ මූලික පියවර තැබුණු අතර මේ මහා කර්තව්‍යයේ පුරෝගාමීන්වූයේ නොක් පවුලයි. හක්ගල උද්‍යානයක් බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා එහි පලමු භාරකරු ලෙස පත්කරන ලද්දේ විලියම් නොක් (1882 - 1904) නැමති බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයෙක්. ඔහුගේ ඇවෑමෙන් ඔහුගේ පුතුන් දෙදෙනා වන ජේ.කේ නොක් (1904 - 1909) හා ජේ.ජේ නොක් (1911 - 1940) හක්ගල භාරකරුවන් ලෙස ක්‍රියාකලා.හක්ගල උද්‍යානයේ අප අද දකින සුන්දරත්වයට අඩිතාලම දැමුවේ මේ නොක් පවුලේ පියා හා පුතුන් දෙදෙනායි. හක්‌ගල උද්භිද උද්‍යානය 1882-1940 දක්‌වාම නොක්‌ පවුලේ පරම්පරා තුනක්‌ වසර 58 ක්‌ම පාලනය කරමින් එය ඉමහත් දියුණුවට පත්කලා. 1882 දී මුලින්ම විලියම් නොක්‌ස්‌ මහතා සින්කෝනා වගා පාලනයට පැමිණ 1882-1903 උද්‍යාන අධිකාරිවරයා ලෙසට කටයුතු කර උද්‍යානයේ අද ඇති සුන්දරත්වයට අඩිතාලම දැමුවා.1903 දී ඔහු විශ්‍රාම ගනු ලැබුවේ සිය පුතු වූ ඡේ. කේ. නොක්‌ වෙත එම කටයුතු භාර කරමින්. ජේ.කේ නොක් 1903 සිට 1909 දක්වා වසර 6ක් මේ උයනේ භාරකරු ලෙස ක්‍රියාකොට නත්තල් නිවාඩුව සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයට යන අතරතුරේදී නෞකාව මුහ
ුදුබත්වී මියගියේ 1909 දෙසැම්බර් 13වැනිදායි. වසර 6ක් සේවයකරමින්, බොහෝ දෙනාගේ ගෞරවයට පාත්‍රවූ ජේ.කේ නොක්ගේ කණගාටුදායක මරණයෙන් ශෝකයට පත් හක්ගල ඔහු සමග සේවයකල ඔහුගේ සහෝදර සේවකයින්, ජේ.කේ නොක් සිහිවීමට මෙන්ම ඔහුගේ පියාද හක්ගල උද්‍යානයට කල සේවය සිහිකරමින් නොක් නාමය හක්ගල උද්‍යානයේ සදාකල් නොනැසී පවත්වාගෙන යාම සඳහා කුඩා ග්‍රීෂ්ම නිවහනක් සිහිවටනයක් ලෙස නිර්මාණය කලා. අදටත් මේ නොක් අනුස්මරන ග්‍රීෂ්ම නිවහන හක්ගල උයනේදී ඔබට දැකගත හැකියි.ඉන්පසු ඔහුගේ සොයුරු ජේ.ජේ නොක් මෙහි උද්‍යාන පාලක තනතුර භාරගත් බව පැවසෙනවා. ජේ.ජේ නොක් 1909 සිට 1940 දක්වා වසර 31ක කාළයක් හක්ගල රමණීය උයනක් බවට පරිවර්තනය කරන්නට කැපවුනා. සුදුජාතික යටත් විජිත පාලක පැලැන්තියේ වුවත් නොක් පවුල වැන්නවුන් මේ රටට කල සේවය අමතක නොකල යුතුයි.නොක් අණුස්මරණ ග්‍රීෂ්ම නිවහන ලෙස හඳුන්වන කුඩා ගොඩනැගිල්ලක් උද්‍යානය තුල දකින්නට ලැබෙනවා.මේ ග්‍රීෂ්ම නිවහන තනා තිබෙන උස්භූමියේ සිට බැලූ විට නමුණුකුල කඳුපන්තියද, ඊට එපිටින් ඌව ද්‍රෝණියද, දකුණු පසින් හපුතලේ කපොල්ලද, වම්පසින් මදුල්සිමා කඳුවැටියද දකින්නට පුලුවන්.ජනප්‍රවාදරාමායනය පුරාවෘත්තයට අනූව,
ලංකා රාජ්‍යයෙහි රාවණා රජු ඉන්දියානු දේවියක වූ සීතාව පැහැරගෙන පැමිණ සැඟවූවා යැයි කියන්නේ මේ ප්‍රදේශයේම පවතින සීතාඑලිය තුලයි.[6][7] එම පුරාවෘත්තය සිහිකරමින් ඉදිකෙරුණු සීතා අම්මාන් කෝවිලද, උද්‍යානය ආසන්නයෙන්ම වාගේ පිහිටා තිබෙයි.තවත් අප්‍රකට ජනප්‍රවාදයකට අනුව රාවණා රජු දක්‌ෂ වෛද්‍යවරයකු ලෙසටද ප්‍රසිද්ධ වී සිටි බැවින් රාජකීය ඔසු උයන හක්‌ගල පිහිටා තිබුණා. රාමා - සීතා කතා පුවත්වල සඳහන් වන අන්දමට සීතා දේවිය ඌවපරණගම ලුණුවත්තේ ස්‌ත්‍රී පුර ගල්ලෙනේ සඟවා සිටියදී වැඩි කාලයක්‌ ගත කිරීමට සිදුව තිබුණේ ඝනඳුර මධ්‍යයේ ලු. එනිසාම දෝ සීතා දේවියට ආලෝකය ලැබීම මදවීමෙන් ඇස්‌ රෝගයක්‌ සෑදී තිබෙනවාලු.එනිසා සීතා දේවිය රහසිගතවම මෙම හක්‌ගල ඔසු වන උයනේ ස්‌ථානයක සඟවාගෙන එම ඇස්‌ රෝගයට ප්‍රතිකාර කර තිබෙනවා. එම ඇස්‌ රෝගය සුව වී සීතා දේවියට යළි පෙනීම ලබාදුන් ස්‌ථානය "සීතා එළිය" නම්වීලු. අදත් හක්ගල උයනට ඉතා නොදුරු ස්ථානයක සීතා කෝවිල පිහිටා ඇති අතර ඉන් පහල ඇති ගඟෙහි සීතා දේවිය ස්නානය කොට තිබෙන බව හින්දූන් විශ්වාස කරනවා. එම සීතාදේවී කෝවිල ද්‍රවිඩ ජාතිකයින් මෙන්ම ලංකාවේ සංචාරය කරන ඉන්දියානුවන් නොවරදවාම එන තැනක් බවට දැන් පත