LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ිටුජිනකාලමාලී, (සංස්). ඒ.පී බුද්ධ දත්ත හිමි. (කොළඹ: මවුන්ට් යන්ත්‍රාලය, 1956) 161 පිටුදළදා සිරිත, (සංස්). වී.ඩී.එස් ගුණරත්න. (කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ,2008)54-55 පිටුදළදා පුජා වලිය, (සංස්). වී.ඩී.එස් ගුණවර්ධන. (කොළඹ: ගුණසේන හා සමාගම, 1912) 35 පීටූඑම - 58 පිටුදාඨාවංශය, (සංස්). රන්ජිත් වනරත්න. (කොළඹ: සමයවර්ධන පොත්හල, 2000) 298-299 ගාථාජිනකාලමාලී, (සංස්).ඒ.පී බුද්ධ දත්ත හිමි. (කොළඹ: මවුන්ට් යන්ත්‍රාලය, 1956) 162 පිටුදළදා පුජා වලිය, (සංස්). වී.ඩී.එස් ගුණවර්ධන. (කොළඹ: ගුණසේන හා සමාගම, 1912) 43 පීටූදාඨාවංශය, (සංස්). රන්ජිත් වනරත්න. (කොළඹ: සමයවර්ධන පොත්හල, 2000) 301 ගාථාදළදා සිරිත, (සංස්). වී.ඩී.එස් ගුණරත්න. (කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ,2008) 60 පිටුපූජාවලිය, (සංස්). බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය. (කොළඹ: බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය, 2008)  728 පිටුදළදා ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය, කුඹුරුගමුවේ වජිර.ස්ථවිර.(දෙහිවල: තිසර ප්‍රකාශකයෝ, 2008) 94 පිටු.දළදා සිරිත, (සංස්). වී.ඩී.එස් ගුණරත්න. (කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 2008) 61-63 පිටු.මහාවංශය, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි සහ බටුවන්තුඩාවේ දේවරඬිත
පඬිතුමා. කොළඹ: ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 1996) 20:16.මහාවංශය 2 භාගය, (සංස්). ශී්‍ර සුමංගල නාහිමි සහ බටුවන්තුඩාවේ දේවරඬිත පඬිතුමා. (කොළඹ: ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 1963) 37:92-98.දාඨාවංශය, (සංස්). රන්ජිත් වනරත්න. (කොළඹ: සමයවර්ධන පොත්හල, 2000) 339-352 ගාථාරාජාවලිය, (සංස්). ඒ.වී සුරවීර. (කොළඹ: අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන, 1997) පිටුපූජාවලිය, (සංස්). බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය. (කොළඹ: බෞද්ධ සංස්කෘති මධ්‍යස්ථානය, 2008)  පිටුදාඨාවංශය, (සංස්). රන්ජිත් වනරත්න. (කොළඹ: සමයවර්ධන පොත්හල, 2000) 304 ගාථාදළදා සිරිත, (සංස්). වී.ඩී.එස් ගුණරත්න. (කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ , 2008) 64 පිටුදළදා ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය, කුඹුරුගමුවේ වජිර.ස්ථවිර.(දෙහිවල: තිසර ප්‍රකාශකයෝ, 2008) 97 පිටුඑම - 98ලංකා විශ්ව වීද්‍යාලයේ ලංකා ඉතිහාසය, හේම් චන්ද්‍ර රායි .(දෙහිවල: විද්‍යාලංකාර විශ්වවිද්‍යාලය, 2008) 362 පිටුඑම -363මහාවංශය ප්‍රථම භාග, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි සහ බටුවන්තුඩාවේ දේව රක්ඛිත. (කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 1996) 37:1-12.මහාවංශය දෙවන භාග, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව රක්ඛිත. (කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ
සහෝදරයෝ, 1963) 37:215බෞද්ධ රාජධානි පිලිබද තොරතුරු හා ෆාහියන් දේශාටන වාර්තාව , විමල් ජී බලගල්ලෙA. (දෙහිවල: සී/ස විසිදුනු ප්‍රකාශකයෝ, 1998) 96 පිටුදළදා ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය, කුඹුරුගමුවේ වජිර.ස්ථවිර.(දෙහිවල: තිසර ප්‍රකාශකයෝ, 2008) 100 පීටූමහාවංශය දෙවන භාගය, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව රක්ඛිත. (කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 1963) 38:71-73එම -41:34අස්ගිරි තල්පත,(සංස්). (මැන්දිස් රෝහණ දීර. මහරගම: තරංජි ප්‍රින්ටර්ස්,1997) 3 පිටුපූජාවලිය, (සංස්). බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය. (කොළඹ: බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය, 2008) 789 පිටුදළදා ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය, කුඹුරුගමුවේ වජිර.ස්ථවිර.(දෙහිවල: තිසර ප්‍රකාශකයෝ, 2008) 111 පිටුමහාවංශය 2 භාග, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව රක්ඛිත. (කොළඹ: රත්නාකර පොත් සමාගම , 1963) 60:4-8එම -60:56දළදා ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය, කුඹුරුගමුවේ වජිර.ස්ථවිර.(දෙහිවල: තිසර ප්‍රකාශකයෝ, 2008) 116 පීටූමහාවංශය 2 භාග, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව රක්ඛිත. (කොළඹ: රත්නාකර පොත් සමාගම , 1996) 61:61එම -199: 249පූජාවලිය, (සංස්).
බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය. (කොළඹ: බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය, 2008) 784 පිටුමහාවංශය දෙවන භාග, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නා හිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව රක්ඛිත. (කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 1996) 79:218මහාවංශය දෙවන භාග, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නා හිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව රක්ඛිත. (කොළඹ: රත්නාකර පොත් සමාගම, 1963)පූජාවලිය, (සංස්). බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය. (කොළඹ: බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය, 2008) 785 පිටුලක්දිව සෙල්ලිපි, (සංස්). කොත්මලේ අමරවංශ හිමි. (කොළඹ:ඇම් ,ඩී ගුණරත්න ,1969) 393 පිටුදළදා පුජා වලිය, (සංස්). වී.ඩී.එස් ගුණවර්ධන. (කොළඹ: ගුණසේන හා සමාගම, 1912) 61 පීටූමහාවංශය 2 භාග, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව  රක්ඛිත. (කොළඹ: රත්නාකර පොත් සමාගම, 1996) 80:58,59,294මහාවංශය 2 භාග, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව රක්ඛිත. (කොළඹ: රත්නාකර පොත් සමාගම, 1996) 81:17-20පූජාවලිය, (සංස්). බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය. (කොළඹ: බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය, 2008) 785 පිටුමහාවංශය 2 භාග, (සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව රක්ඛිත. (කොළඹ: රත්නාකර පොත්
සමාගම, 1996) 81:17,20,297 පිටුඑම - 82:33එම - 82:09එම- 82:17-45එම- 83:4-32එම- 90:52-56එම - 95:11-14එම - 97ග්‍රන්ථ නාමාවලියප්‍රාථමික මූලාශ්‍රදාඨාවංශය, (සංස්). රන්ජිත් වනරත්න. කොළඹ: සමයවර්ධන පොත්හල .2000.ධර්මප්‍රදීපිකා ,(සංස්). බද්දේගම විමලවංශ .කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ. 1967.අස්ගිරි තල්පත, (සංස්). මැන්දිස් රෝහණ ධීර. මහරගම: තරංජි ප්‍රින්ටර්ස්.1997.ජිනකාලමාලි, (සංස්). ඒ.පී බුද්ධ දත්ත හිමි. කොළඹ: මවුන්ට් යන්ත්‍රාලය. 1956.දළදා පුජාවලිය, (සංස්). වී.ඩී.එස්. ගුණවර්ධන. කොළඹ: ගුණසේන හා සමාගම. 2008.දළදා පුවත, (සංස්). එම්.ඩබ්. විමල විජෙරත්න. කොළඹ: ජාතික කෞතුකාගාර දෙපාර්තමේන්තුව. 1992.දළදා විත්තිය, (සංස්). පුඤ්චි බංඩාර සන්නස් ගල. කොළඹ: ලේක් හවුස්.දළදා සිරිත, (සංස්). වී.ඩී.එස්. ගුණවර්ධන. කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ. 2008ධාතුවංශය, (සංස්). මකුළුවේ පියරතන .කර්තෘ ප්‍රකාශන. 1941.පන්සිය පනස් ජාතක පොත, (සංස්). වතුවත්තේ පේමානන්ද ස්ථවිර. කොළඹ: රත්නාකර පොත් වෙළෙද සමාගම .1959.පූජාවලිය, (සංස්). බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය. දෙහිවල: 2007.පූජාවලිය, (සංස්). ජේ. ඇම්. වීරසුන්දර
මුදලි. කලූතර: ඇම්.ඇප්.පී. ගුණරත්න. 1923.මහාවංශය ප්‍රථම භාග,(සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි  සහ බටුවන් තුඩාවේ දේව රක්ඛිත පඩිතුමා. කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ.1996.මහාවංශය 2 (චූල වංශය) ,(සංස්). ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි  සහ බටුවන්තුඩාවේ දේව රක්ඛිත පඩිතුමා. කොළඹ: රත්නාකර පොත් සමාගම.1963.රාජාවලිය, (සංස්). ඒ.වී. සුරවීර .කොළඹ: අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන. 1997.ශ්‍රී බුද්ධ වංශ පාලි, (සංස්).  සී.ඒ. ශ්‍රී සීලක්කන්ධාභිධාන. කොළඹ: ඇන්.ජෝර්. කුරේ සහ පුත්‍රයෝ. 1912.සිංහල බෝධිවංශය ,(සංස්). පුඤ්චි බංඩාර සන්නස්ගල. කොළඹ: ලේක් හවුස් මුද්‍රණය .1970.සිංහල දීඝනිකාය, (සංස්). බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය .කොළඹ: බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය . 2004.ද්විතීයක මූලාශ්‍රපරිවර්ථනඩොයිලිගේ දිනපොත. (අනු). ධර්ම ශ්‍රී ගුණපාල. කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ. 1994.ඩේව් දුටු ලංකාව. (සංස්). තෙන්නකෝන් විමලානන්ද. කොළඹ: ඇම්.ඩී ගුණසේන සහ සමාගම.1967.බෝහියර් හදුනාගත් ලංකාව. (සංස්). අභය හේවාවරම්. කොළඹ: සූර්ිය ප්‍රකාශකයෝ. 2002.බෞද්ධ රාජධානි පිලිබද තොරතුරු හා ෆාහියන් දේශාටන වාර්තාව. (සංස්). විමල් ජී බලගල්ලේ. බොරලැස්ගමුව: විසිදුන
ු ප්‍රකාශකයෝ. 1999.මධ්‍යකාලීන ලංකා සංස්කෘතිය. (සංස්). ඇම්. බී. ආරියපාල. කොළඹ: ගුණසේන හා සමාගම. 1969මධ්‍යකාලීන සිංහල කලා. (සංස්). එච්.ඇම්. සෝමරත්න. කොළඹ: සංස්කෘතික දෙපාර්තමේන්තුව.1962දර්ශනයේ මූලධර්ම, (අනු). දැදිගම වී රුද්‍රිගු. මොස්කව්: ප්‍රගති ප්‍රකාශන මන්දිරය.1978.ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයලයේ ලංකා ඉතිහාසය 1 කාණ්ඩය 2 භාගය. කොළඹ:සංක්ෂිප්ත ලංකා ඉතිහාසය. (සංස්). එස්. සෙනවිරත්න. කොළඹ: අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව. 2005.සිංහල සමාජ සංවිධානය (මහනුවර යුගය). (අනු). කේ.ඒ.ඩී පෙරේරා. කොළඹ:  සීමාසහිත සමාජ ප්‍රකාශකයො.1964සිංහල ග්‍රන්ථඅත්තනායක, අනුලා. දහනව වන සියවසේ බ්‍රිතාන්‍යයන් දුටු ලංකාව. කොළඹ: රජයේ  මුද්‍රණ නීතිගත සංස්ථාව, 1991.අභය සිංහ, පී. ඇම් පී. උඩරට විත්ති. කොළඹ: සංස්කෘතික කටයුතු දෙපාර්තෙමින්තුව, 1998.අමරවංශ, ලක්දිව සෙල්ලිපි. කොත්මලේ. කොළඹ: ඇම් ,ඩී ගුණරත්න. 1969අල්විස්, ඩී ඇම්. කෝට්ටේ රාජධානිය ඉතිහාස සහ පුරාවස්තු. නුගේගොඩ:  දිපානි මුද්‍රණ ප්‍රකාශකයෝ ඇම් ,ඩී ගුණරත්න.1986ආරියපාල, ඇම්. බී. මධ්‍යකාලීන ලංකා සංස්කෘතිය . කොළඹ: ගුණසේන හා සමාගම .1969එල්ලාවල, එච්. පුරාතන ලංකාවේ ස
මාජ ඉතිහාසය. නුගේගොඩ: සංස්කෘතික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව (වර්ෂයක් සදහන් නොවේ)ගමගේ, චන්ද්‍රා වික්‍රම . බුද්ධාභිෂේකය හා නානුමුරය.  කොළඹ: ප්‍රබුද්ධ ප්‍රකාශකයෝ. 1986ජයකොඩ, සරත්චන්ද. සිරි දළදා පවත. බොරලැස්ගමුව: සදීපා පොත්හල. 2004තිස්ස කුමාර, ආනන්ද. පැරණි ලක්දිව අත්තදාණි ප්‍රදාන විධි. කැළණිය: ජාතික පුස්තකාල සේවා මණ්ඩලය.1990දසනායක, කරුණාරත්න. එදාඋඩරට. කොළඹ: ඇස් ගොඩගේ සහ සමාගම. 2005දිසානායක, ජේ.බී. සිංහල බුදුසමය. කොළඹ: රජයේ මුද්‍රණ නීතිගත සංස්ථාව. 1991පතිරණ, බී.ඒ. පෙරහැර විසිතුර. කොළඹ:ඇම්.ඩී ගුණසේන සහ සමාගම. 1973පොන්නම් පෙරුම, ඩී,.පී. විදේශීයයන් දුටු ලංකාව . මහනුවර: ආර්ය මුද්‍රණාලයග 1961රත්නපාල, ඊ.ඇම්. දළදාව හා සමාජය . පන්නිපිටිය: සීමාසහිත ස්ටැම්ෆර්ඩ් ලේක් (පෞද්ගලික). 2000රාජපක්ෂ, වෛද්‍යමතී. දළදා සහ තූර්යවාදනය. කොළඹ: ඇස් ,ගොඩගේ සහ සහෝදරායෝ. 1961වජිර, කුඔුරුගමුවේ. දළදා ඉතිහාසය සහ සංස්කෘතිය. දෙහිවල: තිසර ප්‍රකාශකයෝ.1983විමලානන්ද, තෙන්නකෝන්. උඩරට මහකැරැල්ල 3 කාණ්ඩය. කොළඹ: ඇම්.ඩී ගුණසේන.1963වාචිස්සර හිමි, කොටගම. සරණංකර සංඝරාජ සමය. කොළඹ: ඇස් ,ගොඩගේ සහ සහෝදරායෝ. 2005සරත්චන්ද, ශ්‍රී බන්දුල.
අපේ සංස්කෘතික උරුමය හා ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ  ආර්ථික පරිසරය  (2 ඛාන්ඩය): ඇස්, ගොඩගේ සහ සහෝදරායෝ. 1978සුමනවංස, කපුගම. දළ-දා පුදග කොළඹ: ඇස්, ගොඩගේ සහ සහෝදරායෝ. 1964හෙට්ටිමුල්ල, රංජිත් ටී. දළදා පුවත. මහනුවර: සිතුමිණ මුද්‍රණාලය .1960අමතරසගරාපුවත්පත්මගධ - භූගෝලීය පිහිටීමඅලුත් දිස්ත්රීක්ක වන දකුණු බිහාරියේ පිහිටා ඇති පට්නා සහ ගයා දිස්ත්රීක්ක සහ නැගෙනහිර පිහිටි බෙන්ගාලයේ කොටසක් ද බිහිවීමට මගධ රාජධානිය දරැණු ලෙස බල ඉවහල් වන ලදි.රාජධානිය පිහිටීම අනුව උතුරින්  ගන්ගා නදියෙන් ද නැගෙනහිරින් චම්පා නදියෙන් ද දකුණු දෙසින් විදන්යා කදු වැටියෙන් ද නැගෙනහිරින් සෝන් නදියෙන් ද වටවී ඇත. බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ කාලයේ සිට මේ දක්වා එහි සීමාවන් තුලට අන්ගා ඇතුලත් විය.මෙහි දැක්වෙනුයේ Hummingbird 981 C පැති මුර්තන පද්ධතියක් භාවිතයෙන් පැති පරිලෝකන සෝනාර් තාක්ෂණය ඇසුරෙන් දකුණු කැරොලිනාවේ මුරේ ජලාශයේ අඩි 160 (49m) ක් ගැඹුරු මිරිදියෙහි ගිලි පවතින පාලමක ලබාගත් ඡායාරූපයක් වෙයි.ජලාශ්රිත පුරා විද්යාව යනු බෝට්ටු වර්ග, වෙරළාශ්රිත ඉදි කිරීම්, බඩු බාහිරාදිය, මානව නෂ්ටාවශේෂ සහ දියෙන් වැසුණු භූමි ප්රදේශ අධ්යය
නය මඟින් මුහුදු, ජලාශ සහ ගංඟාවන් සහ මිනිසා අතර පැවති අන්තර් ක්රියාවන් අධ්යයනය කරනු ලබන පුරා විද්යාත්මක ක්ෂේත්රයකි.මෙම ක්ෂේත්රයෙහි විශේෂිත කොටසක් වන්නේ දිය යට ඇති වස්තූන් සම්බන්ධ පුරා විද්යාවයි. මේ ඔස්සේ අතීතය සම්බන්ධ තොරතුරු ගිලී ගිය වස්තූන් ඇසුරෙන් අධ්යයනය කරනු ලැබේ. මෙම ක්ෂේත්රයට අයත් තවත් විශේෂිත කොටසක් ලෙස නාවුක පුරා විද්යාව හැඳින්විය හැකි අතර ඒ ඔසසේ විවිධ නාවුක යාත්රා නිර්මාණය සහ ඒවා භාවිතය පිළිබඳව අධ්යයනය කරනු ලැබේ. සාමාන්යයෙන් ජලාශ්රිත පුරා විද්යාවට අයත් වන පුරා විද්යාත්මක ස්ථානයන් මුහුදු බත් වූ නාවුක යාත්රා හේතුවෙන් හෝ භූ විද්යාත්මක ව්යසනයන් හේතුවෙන් හට ගන්නා අතර ඒ හේතුවෙන් එවැනි ස්ථානයන් ආශ්රිතව කාලයත් සමඟ ක්රමයෙන් තැන්පත් වූ වස්තූන් සමූහයක් වෙනුවට අතීතයේ කිසියම් මොහොතකට අනුරූප වස්තුන් සමූහයක් හමු වීම සිදු වේ. මේ හේතුවෙන් ඇතැම් විට ගිලී ගිය නාවුක යාත්රා කාල කැප්සුල ලෙස ද හැඳින්වේ. මුහුදෙහි හෝ වෙනත් ජලජ පරිසරයක ගිලී පවතින පුරා විද්යාත්මක ද්රව්යයන් භූමිය මත පවතින මානවකෘතීන්ට සාපේක්ෂව යටත් වන්නා වූ බලපෑම් එකිනෙකින් වෙනස් වේ. කෙසේ නමුත් භූමිය හා සම්බන්ධ පුරා විද්යාත්මක කටයුතුවල
දී මෙන්ම මෙවන් පරිසරයන්හි දී ද නූතන පුරා විද්යාඥයන් මඟින් අන්වේෂණය කළ හැකි පරිද්දෙන් ඉතිරි වනුයේ ආරම්භයේ තැන්පත් වූ ද්රව්ය ප්රමාණයෙන් කුඩා කොටසකි. කෙසේ නමුත් ජලාශ්රිත පුරා විද්යාවේ වැදගත් ලක්ෂණයක් වනුයේ එසේ කාලයත් සමඟ බොහෝ විට ද්රව්ය රැසක් විනාශයට භාජනය වන නමුත් ඇතැම් දුලබ අවස්ථාවන් හි දී ඉතා විශාල ද්රව්ය ප්රමාණයක් පරිහානියකින් තොරව ඉතිරි වීමයි. එවැනි අවස්ථාවන් හමු වූ විට ඒ ඔස්සේ විශාල තොරතුරු ප්රමාණයක් රැස් කරගත හැකි වේ. පුරා විද්යාඥයින් අතරින් ඇතැමෙක් ජලාශ්රිත පුරා විද්යාව සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන් වූ පුරා විද්යා ක්ෂේත්රයක් ලෙස සලකන අතර ඔවුන්ගේ මතය වන්නේ මෙම ක්ෂේත්රයට මුහුදුබත් වූ නාවුක යාත්රා වැනි විශේෂිත පුරා විද්යාත්මක ස්ථානයන් සහ ඒවා අන්වේෂණය කිරීමට අවශ්ය වන දිය යට පුරා විද්යාත්මක කටයුතු සිදු කිරීමේ දක්ෂතාවයන් අයත් වන බවයි. කෙසේ නමුත් ඇතැම් පුරා විද්යාඥයන්ගේ මතය වන්නේ නාවුක කටයුතු ගොඩ බිම හා සම්බන්ධ සමාජීය හා ආර්ථික කටයුතු හා බැඳී පවතින බැවින් ජලාශ්රිත පුරා විද්යාව එසේ වෙන් වූ ක්ෂේත්රයක් ලෙස නොසැලකිය යුතු බවයි. භූමිය සහ සාගර ඒකාබද්ධ කිරීමකාර්මික යුගයට පෙරාතුව ජලය ඔස්සේ
ගමන් කිරීම බොහෝ විට භූමිය ඔස්සේ ගමන් කිරීමට වඩා පහසු වේ. මේ හේතුවෙන් සමුද්‍ර ගමන් මාර්ග, නාවුක ගමනාගමනයට සුදුසු වූ ගංඟා සහ මුහුදුවලින් එතෙර වීමට භාවිතා කළ මාර්ග ආදී සංස්කෘතීන්වල වෙළඳ මාර්ග ලෙස භාවිතා විය. උදාහරණයක් ලෙස රෝමානුවන් මධ්‍යධරණී මුහුද අභ්‍යන්තර මුහුද ලෙස සැලකීම හැඳින්විය හැක. ඊට හේතු වූයේ මධ්‍යධරණී මුහුදෙහි සීමාවන් වටා රෝමානු අධිරාජ්‍යය පැතිර පැවතීමයි. මධ්‍යධරණී මුහුද හරහා සිදු වූ වෙළඳ කටයුතු සඳහා සාධක බොහෝ පැරණි වාර්තාවන් තුළ හමුවන අතර පැරණි වරායන්, මුහුදු යාත්‍රා සහ ඒවායේ අඩංගු බඩු බාහිරාදියේ නටඹුන් ද මෙම වෙළඳ කටයුතු සඳහා සාක්ෂි වේ. පසු කාලීනව එක්සත් ජනපදය, ඩෙන්මාර්කය සහ ස්පාඤ්ඤය වැනි ප්‍රබල නාවුක සංස්කෘතියක් පැවති රටවල් අනෙකුත් මහාද්වීපවල ජනාවාස පිහිටුවීමට පවා සමත් විය. එමෙන්ම වැදගත් සම්පත්වල පාලනය ලබා ගැනීම සඳහා මුහුදු මත යුද ගැටුම් පවා හට ගැනුණි. සමුද්‍ර පුරා විද්‍යාඥයන් විසින් පැරණි වෙළඳ මාර්ගයන් ආශ්‍රිතව සොයා ගනු ලබන පුරා වස්තූන් භූමියෙහි හමුවන පුරා වස්තූන් සහ පැරණි වාර්තාවන් සමඟ එක් කිරීමෙන් අතීතයේ පැවති වාණිජ, සමාජයීය සහ දේශපාලනික පසුබිම් පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගත හැකි
වේ. පුරා විද්‍යාව ගිල්වුණ ලද වැඩ බිම්ප්‍රාග් ඓතිහාසික භූ දර්ශනයජලජ පුරා විද්‍යාව මඟින් අධ්‍යයනය කරනු ලබන්නේ දේශගුණයේ හා භූ විද්‍යාවේ වෙනස් වීම් නිසා වර්තමානයේ දී ජලය යට පිහිටන ප්‍රාග් ඓතිහාසික වස්තු හා වැඩ බිම්ය. නැවුම් හා ක්ෂාර ජලජ වස්තු අප පැවතුණු කාලය පුරාවටම මිනිසුන්ට වැදගත් ආහාර ප්‍රබවයක් බවට පත්ව තිබේ. පැරණි ගම්මාන ජල ප්‍ර‍භව ආසන්නයේ පිහිටා තිබීම එතරම් පුදුමයක් වීමට හේතුවක් නොවේ. අවසාන ‍අයිස් යුගයේ සිට මේ දක්වා මුහුදු මට්ටම අඩි 250ක් (දළ වශයෙන් මීටර් 75ක්) තරම් උස් වී ඇත. එමනිසා අයිස් යුගය පුරාවට වූ මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම්වල වාර්තාවල විශාල ප්‍රමාණයක් දැන් සොයා ගත හැක්කේ ජලය යටිනි. දැන් කළු මුහුද ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශය වතුරෙන් යට වීම (වර්තමානයේ පොස්පරස් පිහිටි ස්ථානයේ පිහිටි භූමි පාලමක් මධ්‍යධරණී මුහුදෙහි වැඩි වන ජල පීඩනය යටතේ බිඳී වැටීමත් සමඟ) එකල සුවිසල් මිරිදිය ජලාශයක් වූ ඒ වටා පිහිටි මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් විශාල ප්‍රමාණයක් ගිල්වන ලදී. බටහිර යුරෝපයේ වෙරළෙහි පිහිටි සුවිශේෂී ලෙන් කලා වැඩ බිම්වලට දැන් ප්‍රවේශ විය හැක්කේ කිමිදීම මඟින් පමණි. එයට හේතුව එම ගුහාවල ඇතුළත ජල
යෙන් පිරී නොපැවතුණත් ඒවාට ඇතුළු වන ස්ථාන ජලය යට පිහිටීමයි. ‍ෛඑතිහාසික වැඩ බිම්ඉතිහාසය පුරාවට එක් එක් කාලවල දී සිදු වූ භූමිකම්පා මඟින් මනුෂ්‍ය ජනපද ගිල්වීම සිදු වී ඇත. එවැනි ව්‍යසනවල අවශේෂ ලෝකය පුරා පිහිටන අතර ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා පෝර්ට් රෝයල් වැනි වැඩ බිම් වර්තමානයේ දී වැදගත් පුරා විද්‍යාත්මක වැඩ බිම් බවට පත්ව තිබේ. නටඹුන් වූ නෞකා සමඟ මෙන්ම පුරා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලට බහු තේමා අනුගමනය කළ හැකිය. ඒවාට අවසාන ව්‍යසනය පිළිබඳ සාක්ෂි, ව්‍යසනයට පෙර තිබූ ව්‍යුහ හා භූ දර්ශනය හා එහි ඇති වුණු සංස්කෘතිය හා ආර්ථිකය ඇතුළත් වේ. නැවක් මුහුදුබත් වීමක් මෙන් නොව භූ කම්පා අවස්ථාවක් හරහා නඟරයක් විනාශ වීම වසර ගණනක් පුරාවට සිදු විය හැකි අතර විනාශයේ යම් කොටස් සඳහා සාක්ෂි ද තිබිය හැක. (සමහරක් විට අතරතුර වූ නැවත ගොඩනැඟීම් ද සමඟ) ආශ්‍රිතදිය යට පවතින වස්තූන් සම්බන්ධ පුරා විද්‍යාව‍Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Underwater_archaeologyගාමිණී වික්‍රමසිංහඋපත27 දෙසැම්බර් 1965කොළඹ ශ්‍රී ලංකාවජාතිකත්වය ශ්‍රී ලාංකිකඅධ්‍යාපනයනාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹසංගණ්‍ය වන්නේහිටපු ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍ර
ිකට් ක්‍රීඩකආගමබෞද්ධගාමිණී වික්‍රමසිංහ (ඉංග්‍රීසි: Gamini Wickremasinghe) යනු හිටපු ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයකි.ජීවන සටහන්ගාමිණී වික්‍රමසිංහ කොළඹ නාලන්දා විද්‍යා‍ලයෙහි ආදි සිසුවෙකි. 1982 සිට 1984 දක්වා ගාමිණී කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේ  ජ්‍යෙෂ්ඨ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා පිලේ ක්‍රීඞා කලේය.ආශ්‍රිතගාමිණී වික්‍රමසිංහයන්ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුවකොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ක්‍රීඩකයින්මානසික සෞඛ්‍යය මගින් චිත්ත හැඟීම් හෝ ගුණාත්මක යහ පැවැත්ම හෝ මානසික රෝග හෝ නොමැති බව විස්තර කරයි. ධනාත්මක මනෝවිද්‍යාව හා ස්ථිර මානසික සෞඛ්‍යය අන්‍යෝන්‍යව සිතා බලන කල පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතය විඳීමට ඇති හැකියාව, ජීවිතයේ ක්‍රියාකාරකම් අතර සමබලතාවයක් පවත්වා ගැනීම සහ මනෝ විද්‍යාත්මක මත ප්‍රකෘති භාවයක් ලබා ගැනීම ලෙස හැඳින්විය හැකිය.ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව මානසික සෞඛ්‍යය යන්නට ගැලපෙන එක් පොදු අර්ථ දැක්වීමක් නොමැත. එහි අර්ථ දැක්වීමට සංස්කෘතික වෙනස්කම් , පුද්ගල ඇගයීම් , වෘත්තිකයින්ගේ සිද්ධාන්ත යන සියල්ල බලපායි.ඉතිහාසයමානසික රෝග සඳහා ප්‍රතිකාරයන්හි ඉතිහාසය 8 වැනි සියවස
ේ සිට 15 වැනි සියවස දක්වා වූ මුස්ලිම් ජාතික වෛද්‍යවරුන් දක්වා දිවෙයි. මුස්ලිම් ජාතික වෛද්‍යවරයෙක් වන අබු සයිඩ් අල් බකී විසින් මානසික සෞඛ්‍යයේ ආධ්‍යාත්මික නිරෝගීතාවයට සම්බන්ධ කරමින් ආරම්භක සංකල්පයක් ඉදිරිපත් කොට ඇත.19 වැනි සියවස මැද භාගයේ දී මානසික සෞඛ්‍යය පැහැදිලිව නිර්වචනය කිරීමට විලියම් ස්වීට්සර් සමත් විය. ඇමරිකානු මනෝවිද්‍යාඥ සංගමයේ ආරම්භකයෙක් වන අයිසැක් රේ විසින් තවදුරටත් සිතේ ශක්තිය ගුණාත්මකභාවය , වර්ධනය විනාශ කරන බලපෑම් සහ ක්‍රියාකාරකම්වලින් සිත ආරක්ෂා කරන කලාවක් ලෙස හඳුන්වා දුනි.20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේ දී මානසික සෞඛ්‍ය සඳහා වන ජාතික සංගමයට ආරම්භයට උරදුන් ක්ලිෆඩ් විටින්හම් බියර්ස් විසින් ප්‍රථම බාහිර මානසික රෝගී සායනය ආරම්භ කරන ලදී.සටහන්Mental_healthඋමා මහේෂ්වරන් (මරණය 1989 ජුලි), හෙවත් මුකුන්දන්, පෙරියර්, වේළුකදිර හා අබ්දුල්ලා මොහොමඩ් නවාස්, 1977-1980 අතර කාලය තුල දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි (LTTE) සංවිධානයේ සභාපතිවරයා විය. ඔහු දෙමළ ඊළාම් ජනතා විමුක්ති සංවිධානයේ නිර්මාතෘද වෙයි. 1989 වසරේ ජුලි මසදී ඔහුගේ ආරක්ෂකයෙකු අතින් වෙඩි පහරකට ලක්වීම නිසා ඔහු මරණයට පත්ව
ූ බව පැවසෙයි.[1]හෙතම 1988 මාලදිවයින් රාජ්‍ය විරෝධී කුමන්ත්‍රණයටද සම්බන්ධ වූවෙකි.[2] කෙසේ වූවද උමා කිසිදිනක සිංහල සිවිල් වැසියන් ඉලක්ක කොටගෙන ප්‍රහාර එල්ල නොකල බව සහ එසේ එල්ල වූ ප්‍රහාර ඔහුගේ දැඩි විවේචනයට ලක් වූ බවද සඳහන් වෙයි.[3]මුල් අවධියඋමා මහේෂ්වරන් ශ්‍රී ලංකා මිනින්දෝරු දෙපාර්ථමේන්තුවේ සේවය කල අයෙකි.[3] ඔහුට සිංහල භාෂාව මැනවින් හැසිරවීමේ හැකියාවද තිබූ බව පැවසේ. මුල් අවදියේදී දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණේ සාමාජිකයකු ලෙස ක්‍රියාකල ඔහු 1976 දී එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත සංවිධානයට බැඳුනේය.එල්ටීටීඊ සංවිධානය සමගපසුව එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත සංවිධානයේ සභාපතිධූරත්වයට පත්වූ ඔහු ලෙබනනයේදී, යසර් අර්ෆත්ගේ අල්ෆාටා නම් සටන් සංවිධානයට සම්බන්ධ වී පුහුණුව ලත් බව පැවසෙයි.[3] මෙසේ උමා විසින් ක්‍රමක්‍රමයෙන් එල්ටීටීඊ සංවිධානය තුල සිය ශක්තිමත් අනන්‍යතාවයක් ගොඩනගාගත්තද, ත්‍රස්ත සංවිධානයේ නායක වේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන්ගේ මතවාදයන්ට ප්‍රතිවිරුද්ධ මතවාදයන් දැරීම හේතුවෙන්, උමා සහ ප්‍රභාකරන් දෙදෙනා අතර විරසකයක් ගොඩනැගී තිබිණි. ප්‍රභාකරන්ට වඩා උමා ඉහළ කුලයකට අයත් වීමත්, උමා එල්ටීටීඊ සංවිධානයේ ප්‍රතිපත්ති
වලට එරෙහිව යමින් කාන්තාවක් සමග ප්‍රේම සම්බන්ධතාවයක් පැවැත්වීමත්, දෙදෙනා අතර ගොඩනැගුණු විරසකය තවත් දරුණු මට්ටමකට රැගෙන ගිය බව පැවසේ.ප්‍රභාකරන් සමග ගැටුම්1979 දී ප්‍රභාකරන් විසින්, එල්ටීටීඊ සංවිධානයේ සභාපතිකමෙන් සහ මධ්‍යම කාරක සභා සමාජිකත්වයෙන් උමාව නෙරපා දැමූ අතර, එහිදී උමාට හිතවත් වූ සුන්දරම් නම් අයෙකු ඇතුළු පිරිසක් උමා සමගම, එල්ටීටීඊ සංවිධානයෙන් ලබාගත් අවි තොගයක්ද රැගෙන පලා ගිය බව සඳහන් වෙයි.[3]ප්ලොට් සංවිධානය ඇරඹීමඑල්ටීටීඊ සංවිධානයෙන් නෙරපා දැමීමෙන් අනතුරුව 1980 වර්ෂයේදී දෙමළ ඊළාම් ජනතා විමුක්ති සංවිධානය (PLOT) නමින් වෙනමම සංවිධානයක් ආරම්භ කිරීමට උමා පියවර ගත්තේය. එල්ටීටීඊ සංවිධානයේ ප්‍රතිපත්ති තව තවත් උල්ලංඝණය කරමින් මෙසේ නව සංවිධානයක් පිහිටුවීම සම්බන්ධයෙන්, ප්‍රභාකරන් අතිශය කෝපයට පත්වූ අතර, උමාව මරණයට පත්කරවීමට ප්‍රභාකරන්ව පොළඹවන තරම් හේතු සාධකයක් බවට එය පත්විය. නමුත් එම වකවානුව වන විට යාපනයේ පාලනය ශ්‍රී ලංකා හමුදාවන් අතට පත්වීම නිසා, 1981 ජුනි 6 වන දිනදී ප්‍රභාකරන් ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩුවට පළා ගියේය.මේ කාලය වන විට මෙරට තුල ප්ලොට් සංවිධානය ක්‍රමක්‍රමයෙන් ශක
්තිමත් සංවිධානයක් බවට පරිවර්ථනය වෙමින් පැවතිණි. 1981 ඔක්තෝම්බර් 23 වන දින නිලාවේලි මහජන බැංකුවට ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමට තරම් සමත්කම් දැක්වූ ඔවුහූ, එහි තිබූ රුපියල් මිලියන 27 ක්ද මංකොල්ලකන ලදී. කෙසේ නමුත් ඒ වනවිට ප්‍රභාකරන් තමිල්නාඩුවට පළාගොස් සිටියත්, එල්ටීටීඊ සංවිධානයේ මෙරට කටයුතු භාරව සිටි සීලන් විසින් ප්ලොට් සංවිධානයේ ප්‍රභලයෙකු වූ සුන්දරම් නැමැත්තාව ඝාතනය කර දමන ලදී. එම ඝාතනය මෙරට දෙමළ සටන්කාමීන් අතර සිදුවූ පළමු ප්‍රසිද්ධ අභ්‍යන්තර ගැටුම ලෙසද සඳහන් වෙයි. මින් අතිශය කිපීමට පත් උමා පළිගැනීමේ චේතනාවෙන්, ප්‍රභාකරන්ව සොයා තමිල්නාඩුවට යන ලදී.තමිල්නාඩුව තුල ගැටුමතමාව සොයමින් උමා තමිල්නාඩුවට පැමිණ ඇතැයි දැනගත් ප්‍රභාකරන්ද ඒ පිළිබඳව අවධානයෙන් පසුවිය. කෙසේ වුවද 1982 මැයි 19 දින රාත්‍රී 9.45 ට පමණ තමිල්නාඩු මදුරාසියේ පොන්ඩිබසාර් සිනමාශාලාවක් ඉදිරිපිටදී දෙදෙනා එකිනෙක මුණගැසුණු අතර, එහිදී ඔවුන් සිනමාශාලාව ඉදිරිපිට සිටි මහජනතාව මධ්‍යයේ එකිනෙකාට වෙඩිතබා තබා ගත්හ. එකිනෙකාට තබාගත් වෙඩි ප්‍රහාර වලින් දුර්වලත්වයට පත්වූ උමා එතැනින් පළා ගිය අතර, ප්‍රභාකරන් ඇතුළු පුද්ගලයෙකු එම අවස්ථාවේදී තමි
ල්නාඩු පොලීසියට කොටුවිය.[3] ඒ වනවිට ප්‍රභාකරන් ශ්‍රී ලංකා රජයටද අත්‍යාවශ්‍ය පුද්ගලයෙකුව සිටි බැවින්, ඉන්දියාවේදී අල්ලා ගත් ප්‍රභාකරන් ශ්‍රී ලංකා රජයට ඔවුන් විසින් භාරදේවි යැයි බලාපොරොත්තු වූවත්, එවක තමිල්නාඩු මහ ඇමති එම්. ජී. ආර්. ගේ බලපෑම් නිසා ප්‍රභාකරන්ට කිසිදු හානියක් සිදු නොවිණි.පසුව දරුණු දෙමළ ජාතිවාදී අදහස් ක්‍රියාත්මක කල ප්‍රභාකරන් ප්ලොට් සංවිධානය ඇතුළු අනෙකුත් දෙමළ සටන්කාමී සංවිධාන මර්ධනයට දැඩි පියවර ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රවාහයට එක්වීමඅවි ආයුධ මගින් සිංහල හා දෙමළ ජනවාර්ගික ගැටළුවට විසඳුම් ලබාගත නොහැකි බව, 1988 අප්‍රියෙල් 19 වනදා අස්ගිරිය පාර්ශවයේ මහනායක හිමියන් බැහැදකිමින් ප්‍රකාශ කල උමා මහේෂ්වරන්ගේ විශ්වාසය ඒ වන විට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වෙත යොමුවී තිබුණි.[3] කෙසේ නමුත් සිය ඊළාම් සිහිනය බොඳකරවීම නිසා ඔහුගේ සංධානයේ සිටි සාමාජිකයෝද ඔහුට විරුද්ධව පිල් බෙදුණු අතර, අවසානයේදී උමා තනිවූ පුද්ගලයෙකු බවට පත්විය.ඝාතනය වීම1989 ජුලි 16 වන දින රාත්‍රියේදී, අමිර්තලිංගම් මහතාට අවසන් ගෞරව දැක්වීම සඳහා නිවසින් පිටත්වූ උමා මහේෂ්වරන්ගේගේ ඝාතනය වූ නිසල ද
ේහය පසුදා උදෑසනදී බම්බළපිටියෙන් හමුවූ බව පැවසෙයි.[3]ආශ්‍රිත↑ V.S. Sambandan (නොවැම්බර් 14, 2002). "එල්ටීටීඊ චීෆ් ෆේසස් ඇරෙස්ට්?". ද හින්දු. සම්ප්‍රවේශය 2013-05-24.↑ N ASOKAN (පෙබරවාරි 26, 2012). "ද ෆේල්ඩ් කූ". ද සන්ඩේ ඉන්ඩියන්. සම්ප්‍රවේශය 2013-05-24.↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 "උමා-ප‍්‍රභා ගැ ටු ම". දිනමිණ. සම්ප්‍රවේශය 14 අප්‍රියෙල් 2014.vteදෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටිනායකයෝමියගිය නායකයෝවේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන්පොට්ටු අම්මාන්ශංකර්මහත්තයානඩේසන්එස්. පී. තමිල්සෙල්වන්සුසේයිබාල්රාජ්කිටූත්‍රස්ථවාදය අතහැරි නායකයෝකුමරන් පද්මනාදන්කරුණා අම්මාන්වත්මන් නායකයෝනෙදියවන්සන්තෝෂම් මාස්‌ටර්අංශචාල්ස් ඇන්තනී සේනාංකයකළු කොටිමුහුදු කොටිගුවන් කොටිජෙයන්තන් සේනාංකයඉම්බ්‍රාන් පන්ඩියන් සේනාංකයශිරත්ත පුල්ලි සේනාංකයමයුරන් ස්නයිපර් සේනාංකයමාලති ගෘප් සෝදියා සේනාංකයතිලකා සේනාංකයජයන්තන් බ්‍රිගේඩිතුන්නේ පඩෙයි සේනාංකයජොන්සන් මෝටාර් ගෘප් ඉම්බ්‍රාන් පන්ඩියන් සේනාංකයකුට්ටි ශ්‍රී මෝටාර් සේනාංකයකිට්ටු ආර්ටි සේනාංකයමක්කලෙයි පඩෙයි  සේනාංකයවිජයකාන්ත් සේනාංකයවිනෝදන් සේනාංකය
රෝජා  සේනාංකයප්‍රහාරසාමාන්‍යසිවිල්වැසියන්මරාදැමීම්1987 මධ්‍යම බස් නැවතුම්පල බෝම්බ ප්‍රහාරයහැව්ලොක් බෝම්බ ප්‍රහාරය1996 මහ බැංකු බෝම්බ ප්‍රහාරය1996 දෙහිවල දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය1997 කොළඹ ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථාන බෝම්බ ප්‍රහාරය1998 දළදා මාලිගාවට එල්ල වූ ප්‍රහාරයවැලිවේරිය බෝම්බ ප්‍රහාරයඅකුරැස්ස මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 දෙහිවල දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 කොටුව දුම්රිය නැවතුම්පල බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 පිළියන්දල බස් බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 මොරටුව බස් බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 පොල්ගොල්ල බස් බෝම්බ ප්‍රහාරයකැබිතිගොල්ලෑව සමූලඝාතනයකාත්තන්කුඩි මුස්ලිම් පල්ලියේ සමූලඝාතනයශ්‍රී මහා බෝධි සමූලඝාතනයපල්ලියගොඩැල්ල සමූලඝාතනයඅරන්තලාව භික්‍ෂු ඝාතනයගෝනගල සමූලඝාතනයගෝමරන්කඩවල සමූලඝාතනයමහවිලච්චිය සමූලඝාතනයමහගොඩයාය සමූලඝාතනයකෙන්ට් සහ ඩොලර් ෆාම් සමූලඝාතනකල්ලරාව සමූලඝාතනයකෝකිලායී සමූලඝාතනයබණ්ඩාරනායක ගුවන් තොටුපළ ප්‍රහාරයලයන්එයාර් 602 පියාසැරියඑයාර් ලංකා යූඑල්512 පියාසැරිය2009 කොළඹ මරාගෙන මැරෙන ගුවන් ප්‍රහාරයහමුදා1990 ශ්‍රී ලාංකික පොලිස් නිලධාරින් සමූලඝාතනය2006 දිගම්පතන ට්‍රක් බෝම්බ ප්‍රහාරය2008 ව
ව්නියාව බෝම්බ ප්‍රහාරයෆෝ ෆෝ බ්‍රාවෝඝාතනයන්රජීව් ගාන්ධිරණසිංහ ප්‍රේමදාසලක්ෂ්මන් කදිර්ගාමර්ජෙයරාජ් ප්‍රනාන්දුපුල්ලේගාමිණී දිසානායකරන්ජන් විජේරත්නසරෝජිනී යෝගේස්වරන්ඇල්ෆ‍්‍රඩ් දොරේඅප්පාඒ අමිර්තලිංගම් ක්ලැන්සි ෆෙර්නාන්දු නීලම් තෙරුචේල්වම් සී වී ගුණරත්න පාරමි කුලතුංග  කේ යෝගනතන් ඒ ත්‍යාගරාජා එස් ජේ මුත්තයියා වී ධර්මලිංගම්කේ අලලසුන්දරම් එස් විජයානන්දන් වී යෝගේෂ්වරම් එස් තම්බිබුත්තු ඩබ්ලිව් කේ යෝගසංගරී  පී කිරුබාකරන් ටී ගනේෂලිංගම් ටී ජෙයරාජා තෝමස් ඇන්ටන් ඒ තන්ගතුරයි  එස් සම්මුගනාදන් පී සිවපාලන් පී කන්දසාමි වී ගුණරත්නම් නීලන් තෙරුචේල්වම් කුමාර් පොන්නම්බලම්  ඒ එන් සුන්දරනායගම් කේ රාජනානගම් ජේ පරරාජසිංහම්  නඩරාජා රවිරාජ්  ත්‍රස්තවාදස සහඊට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ගඅවධිඊළාම් යුද්ධය Iඉන්දියානු මැදිහත්වීමඊළාම් යුද්ධය IIඊළාම් යුද්ධය IIIඋතුර සහ නැගෙනහිර මුදාගැනීමේ මානුෂීය මෙහෙයුම්සටන්වඩමාරච්චි මෙහෙයුමපූනරින් සටනඅලිමංකඩ පළමු සටනරිවිරැස මෙහෙයුම1996 මුලතිව් සටනජයසිකුරුයි මෙහෙයුමඅලිමංකඩ දෙවන සටනසාම්පූර් සටනතොප්පිගල සටනපුදුකුඩිඉරුප්පු සටනඅනුබද්ධ සංවිධානබ්‍ර
ිතාන්‍ය දෙමළ සංගමයදෙමළ පුනරුත්ථාපන සංවිධානයගෝලීය දෙමළ සංසදයකැනේඩියානු දෙමළ කොංග්‍රසයදෙමළ තරුණ සංවිධානයදෙමළ ඊළාම් දේශාතික්‍රාන්ත ආණ්ඩුව - අ.එ.ජ.ටමු කුළු කන්දශිඛර ගැඹුර6,500 අඩි (2,000 m)[1]උස4 සැතපුමs (6 කිමී)[1]පිහිටුමපිහිටුමවයඹදිග ශාන්තිකර සාගරයඛණ්ඩාංක33°N 158°E﻿ / ﻿33°N 158°E﻿ / 33; 158ඛණ්ඩාංක: 33°N 158°E﻿ / ﻿33°N 158°E﻿ / 33; 158භූ විද්‍යාවවර්ගයපලිස් යමහලපාෂාණයන්හී වයස144.6 ± 0.8 Ma[2]අවසන් ක්‍රියාකාරිත්වය144.6 ± 0.8 Ma[2]ඉතිහාසයසොයාගත් දිනය5 සැප්තැම්බර් 2013ටමු කුළු කන්ද යනු, වයඹදිග ශාන්තිකර සාගරයේ පිහිටි අක්‍රීය අධඃසාමුද්‍ර  පලිස් යමහලකි. [3] එහි සොයාගැනුම ප්‍රකාශයට පත්කෙරුනේ2013 සැප්තැම්බර් 5 දිනදීය. ටමු කුළු කන්ද, පෘථිවියෙහි විශාලතම යමහල වන අතර, සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි විශාලතමයන් අතුරින් එකක් වෙයි. [1] එය පිහිටා ඇත්තේ,  ජපානයට  1,600 කිමී (990 සැත) පමණ නැගෙනහිරට වන්නට,    ෂට්ස්කි නැඟුමෙහිය. එහි මුදුන, සාගර පෘෂ්ඨයෙන්  6,500 අඩි (2,000 m) පමණ පහළින් පිහිටා ඇති අතර, එහි පාදම,   4 සැත (6.4 කිමී) පමණ ගැඹුරට විහිදෙයි.[1] * ටමු  කුළු කන්දෂට්ස්කි නැඟුමඑම්පරර් සීමවුන්ට්ස්
දාමය හවායියානු වැටියජපානයකම්චට්කාඇලස්කාව* ටමු  කුළු කන්ද ෂට්ස්කි නැඟුම  එම්පරර් සීමවුන්ට්ස් දාමය  හවායියානු වැටිය ජපානය කම්චට්කා ඇලස්කාවටමු කුළු කන්දේ පිහිටුම [4][5]භු විද්‍යාවටමු කුළු කන්ද තැනී ඇත්තේ වසර මිලියන 145 පමණ ඉහතදීය. ෂට්ස්කි නැඟුම තුල තනි යමහලක් ලෙසින් එහි සොයාගැනුම [6] නිසාවෙන්,  මවුනා ලෝවා අබිබවා යන එය, පෘථිවියෙහි විශාලතම යමහල වෙයි. සම්පූර්ණයෙන් 260,000 වර්ග කිලෝ මීටර (2.8×1012 sq ft) අබිබවන, 450 by 650 කිමී (280 by 400 සැත) පෙදෙසක් පුරාවට පැතිරෙන හා එහි  වටකුරු ශිඛරය,  5,000 වර්ග කිලෝ මීටර (5.4×1010 sq ft) වර්ගප්‍රමාණයක් සහිත මවුනා ලෝවාට වඩා බොහෝ වාරයක් විශාල වන අතර, අඟහරු මත පිහිටි යෝධ යමහල ඔලිම්පස් මොන්ස් හට වඩා කුඩා වන්නේ 20% කින් පමණි. බැසෝල්ට් නම් කළුවන් ආග්නේය පාෂාණ වලින් සමස්ත යමහල සමන්විත වී ඇත. එහි බෑවුම් ඉතාමත් ක්‍රමානුකූල වන අතර,  එහි ශිඛරය සමීපයෙහිදී අංශකයකින් අඩක සිට අංශකයක් දක්වා අගයයක් සහිත වෙයි. යමහලෙහි ප්‍රමාණය,  නිව් මෙක්සිකෝ[1] හෝ බ්‍රිතාන්‍ය දිවයින් හා සමග තුල්‍ය කල හැකි වෙයි.[4]චුම්බක රේඛීයකරණ ආශ්‍රිතයෙන්, අගාධමිතික උච්චයන්