LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ස්තුවක් ඇත.වායුවල උෂ්ණත්වයපරිපූර්ණ වායුවක් සඳහා වූ ගති විද්‍යා ප්‍රමේයන් වායු පද්ධතියේ පරමාණුවල මධ්‍ය‍ක චාලක ශක්තිය උෂ්ණත්වය අදාල කිරීමට සංඛ්‍යාන යාන්ත්‍ර විද්‍යාව භාවිතා කරයි. මෙම මධ්‍යක ශක්තිය අංශුවේ ස්කන්ධය මත රඳා නොපවතින අතර මෙය බොහෝ පුද්ගලයන්ට පහසුවෙන් තේරුම්ගත නොහැකි සේ පෙනේ. උෂ්ණත්වය වායුවක අංශුවල මාධ්‍යයක චාලක ශක්තියට පමණක් සම්බන්ධ වේ. සෑම අංශුවකටම මධ්‍යයකට අනුරූපවන හෝ නොවන ඊට ම අදාල වූ ශක්තියක් පවතී. ඕනෑම වායුවක අංශුවල ශක්තියේ ව්‍යාප්තිය (සහ වේගයේ) මැක්ස්වෙල් බෝල්ට්ස්මාන් ව්‍යාප්තිය මගින් ලබාදේ. පරිපූර්ණ වායුවක උෂ්ණත්වය එහි මධ්‍යයක චාලක ශක්තියට සම්බන්ධවන ආකාරය පහත සමීකරණය මගින් පෙන්වයි. ගොනුව:Ek.JPGEk=32kBT{\displaystyle E_{\text{k}}={\frac {3}{2}}k_{\text{B}}T}මෙහි k = nR (n = මවුල ගණන R සර්වත්‍ර වායු නියතය)ඒක පරමාණුවක වායුවක දී  චාලක ශක්තිය වන්නේ ගොනුව:Ek2.JPGEk=12mvrms2{\displaystyle E_{\text{k}}={\frac {1}{2}}mv_{\text{rms}}^{2}}(අණු වැනි වඩා සංකිර්ණ ව්‍යුහවල චාලක ශක්තිය ගණනය කිරීම මදක් වැඩිපුර
ව ඇති බව සිහි තබා ගන්න. අතිරේක සුචලන අංකයක් (ස්වතන්ත්‍ර ප්‍රමාණය)  ඇති බැවින් අණුක භ්‍රමණය හෝ කම්පන ඇතුළත් විය යුතුය.)තාපගතික විද්‍යාවේ දෙවන නියමයෙන් කියා සිටින්නේ එකිනෙක අන්තර්ක්‍රියා සිදුකරමින් පවතින විට එම පද්ධති දෙකම එකම අංශුවක මධ්‍යනය ශක්තියකට ලඟාවේ. (එනම් එකම උෂ්නත්වයකට) විවිධ ස්කන්ධ සහිත අංශු මිශ්‍රණයක කුඩා අංශු වලට වඩා අඩු වේගයකින් බරම අංශු චලනය වන නමුත් එයට ද කුඩා අංශුවලට සමාන මධ්‍යයක ශක්තියක් ඇත. නියෝන් පරමාණුවක් ඒ හා සමානම චාලක ශක්තියකින් යුතු හයිඩ්‍රජන් අණුවකට සාපේක්ෂව සෙමින් චලනය වේ. වේගයෙන් චලිත වන ජල අණු අතර රේණු අංශු සෙමින් බ්‍රවුනීය චලිතයේ යෙදේ. ඔක්ලහොමා , (Oklahoma) රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලය මගින් සිදු කර ඇති මෙහි දෘශ්‍යමය නිරූපණය මෙය වඩාත් පැහැදිලි කරයි. වෙනස් ස්ක්නධවලින් යුතු අංශුවලට වෙනස් ප්‍රවේග ව්‍යාප්ති ඇත. නමුත් පරිපූර්ණ වායු නියමය නිසා මධ්‍යන්‍ය එකම අගයක් ගනී.අධිකාරී පාලනය: ජාතික පුස්තකාල SpainFrance (data)GermanyIsraelUnited StatesLatviaJapanCzech Republicපසුව රජවුවද සපුමල් කුමාරයා ලෙස බොහෝවිට හැඳින්වෙන රජ නැතහොත් (1480 දී මිය ගිය) VI වෙනි බුවනෙක
බාහු රජ (ඔහුම පිළිගත් පරිදි) හයවෙනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමා විසින් හදාවඩා ගත් පුතෙකි.ඔහුගේ ප්‍රධාන අවශ්‍යතාවය වී තිබුණේ 1447 දී හෝ 1450 දී යාපනය යටත් කර ගැනීමයි. ඔහු 17 වසරක් යාපනය පාලනය කළේය. ඔහු හදා ගත් පියා වූ පරාක්‍රමබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසු ඔහුට දකුණට එන ලෙස දන්වන්නට ඇත. ප්‍රධාන මූලාශ්‍රයක් වූ රාජාවලියට අනුව ඔහු 6 වැනි පරාක්‍රමබාහුගේ මුණුබුරා වූ වීර පරාක්‍රමබාහු නොහොත් ජයබාහු (1468-1470) ඝාතනය කළේය. එහෙත් ඩූ කූතෝ (Do Couto) කියන්නේ අවුරුදු කිපයකින් පසු රජු මිය ගිය බවයි. ඔහු එසේ කියා ඇත්තේ ඔහුට ඉතා හොඳින් තොරතුරු ලැබීමෙන් පසුවය.ඉන් පසු සිහි විකල පුතෙකු සිහසුණෙහි හිඳුවන ලද්දේ ඔහුගේ නැන්දණියක විසිණි. පාලනය ගෙන යා නොහැකි බව අවුරුදු දෙකකට පසු ඇයට වැටහී යාමෙන් පසු සපුමල් කුමාරයාට යාපනයෙන් පැමිණෙන ලෙස ඕ දන්වා යැව්වාය.ළමා වියචෙම්බගප් පෙරුමාල් ලෙස හෝ අරිය වෙට්ටෙයියදුම් පෙරුමාල් යන්න උපතින් ලබාදුන් නම සේ සැලකේ.යාපනය රාජධානිය ආක්‍රමණය කිරීමයාපනය ජය ගැනීම පියවර කිහිපයකින් සිදු විය. පළමුවෙන්ම වන්නි ප්‍රදේශයේ වන්නිමෛයි වන්නියාර් ප්‍රධානීන් විසින් කප්පම් ගෙවීම බල රහිත කරනු
ලැබීය. මෙයින් පසු ආක්‍රමණ දෙකක් ක්‍රියාත්මක විය. පළමු ආක්‍රමණය සාර්ථක නොවීය. 1450 දී සිදු වූ දෙවැනි ආක්‍රමණය අවසානයේදී සාර්ථක විය. මෙම ආක්‍රමණ ක්‍රියාවලිය වර්තමාන දකුණු ඉන්දියාවේ අද්‍රියම්පෙට් දක්වා පුළුල් වූ බව පෙනෙන්නට තිබේ. වැලන්ටයින්ට අනුව මෙහිදී කුරුඳු ගෙන ගිය ලාංකික නැවක් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. තින්නවෙල් හි අරිකේශරී පරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍යගේ තෙන්කයි තෙන් ලේඛනයේ මෙම යුද්ධ ගැන සඳහන් කරන්නට ඇත. එය ක්‍රි.ව. 1449-50 සහ ක්‍රි.ව. 1453-4 අතර සිදු වූවක් ලෙස පෙන්වා දී ඇත. කනකසූරිය සින්ගයි අරියන් නම් ආර්යචක්‍රවර්තී රජු දකුණු ඉන්දියාවට පලා ගියේ ඔහුගේ පවුල සමගිනි.මෙම ජයග්‍රහණයන් සිංහල විද්වතුන් හා දේශපාලන නායකයන්ගේ සිත තුළ ඉතා වැදගත් මතක සටහන් තබන්නට ඇත. මුල්ගිරිගල විහාරයේ, ඉරුගල්තිලක පිරිවෙණෙහි නායක භික්ෂූණ් වහන්සේ විසින් රචිත කෝකිල සංදේශයේ සපුමල් කුමාරයාගේ කීර්තිය වර්ණනා කෙරේ. එම ග්‍රන්ථයෙන් දෙවිනුවර සිට උතුරේ නල්ලූර් දක්වා රට හරහා කෙරෙන කෝකිලයාගේ ගමන් විස්තරයෙන් රට ගැන සමකාලීන තොරතුරු විස්තර කෙරේ. (නල්ලූර් යනු ලස්සන නගරය යන්නයි) "ආදරණීය කොවුලාණෙනි, පියාසලා යන්න යාපා පටුන දක්වා (වර්තමාන යාපනය) අපේ
සපුමල් කුමාරයා ආර්යචක්‍රවර්තී පලවා හැර ඔහුගේ යුද්ධ ශක්තිය තහවුරු කර ඇත. ඔහුට මෙම පණිවුඩය දෙන්න""ආර්යචක්‍රවර්තී ඔහුගේ කීර්තිය රඳවා ගෙන සිටියේ හිරුගේ දීප්තිය මෙනි. ඔහුගේ බල දහ අට රට පුරා පවත්වාගෙන ගියේය. එවිට ඔහුගේ හදවතට දුක පැමිණියේය. ඔහු ඔහුගේ රාජ්‍ය අතහැර මුහුදින් එතෙරට පළා ගියේය"කෝට්ටේ කුමාරයාගේ ආපසු පැමිණීම තොටගමුවේ රාහුල හිමියන් සැළලිහිණි සන්දේශයේ විස්තර කරන්නේ මේ අයුරිනි."සපුමල් කුමරු යාපා පටුන ජයගත් වීරයා එන අයුරු බලව මිත්‍රය"දෙමළ මූලාශ්‍රවල ඔහු ගැන සඳහන් වන්නේ චෙම්බහ පෙරුමාල් ලෙස සහ අරිය වෙට්ටෙයියදුම් පෙරුමාල් යනුවෙනි.කෝට්ටේ රාජධානියේ නැගීමසපුමල් කුමාරයා, 6 වැනි බුවනෙක බාහු නමින් කොට්ටේ රජ විය. (ක්‍රි.ව 1472-1480) ක්‍රි. ව 1476 දී ශ‍්‍රී ලංකාව ආගමික වශයෙන් අත්කර ගැනීම සඳහා ජේගු රටින් නියෝජිතයන් පිරිසක් පැමිණි අවස්ථාවේදී රටේ විශාල කැරැල්ලක් ඇතිවූ බව කියැවේ. මොහු සිංහාසනාරූඪව සිටි කාලය වසර 7 ක් බව පුරාවෘත වල සදහන් වේ. එහෙත් දැදිගම ශිලා ලිපිය දානම් කර ඇත්තේ ඔහුගේ නව වන වසරේදීය. ඔහුගෙන් පසු ඔහුගේ පුත්‍රයා වන හත් වැනි පණ්ඩිත බාහු රජ විය.ආරම්භය - මතවාද හා අවසානය[සං
ස්කරණය]රජුගේ ජනවාර්ගික මූලය සහ ඔහුගේ පාලනයට එරෙහිව කැරැල්ලක් ඇති වීම පිළිබදව බොහෝ කල්පිතයන් තිබේ. ජෝන් හොල්ට් (John Holt) ට අනුව රජු අයත් වන්නේ දිවයිනේ නැගෙන හිර ප්‍රදේශයේ දෙමළ ජන වර්ගයාටයි. වෙනත් මුලාශ්‍ර කියන්නේ ඔහු මලබාර් ප්‍රදේශයෙන් පැමිණන්නට ඇතැයි යනුවෙන් යාපනයේ නල්ලුර් කන්ද සාමි කොවිල සහ තවත් කොවිල්ද දකුණේ තවත් විහාරද සෑදීම සම්බන්ධයෙන් ඔහු සම්මානයට පාත්‍ර වුණි. ඔහුට එරෙහිව පැන නැගුණු කැරැල්ල පිටස්තරයෙකුට සිංහල ජනවර්ගයා දැක්වු ප්‍රතික්‍රියාවක් ලෙස සැලකිය හැක.මෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.මැක්ස් බෙක්මාන් (1884 පෙබරවාරි 12 – 1950 දෙසැම්බර් 28) යනු ජර්මානු චිත්‍ර ශිල්පියෙක්, කැටයම් කරුවෙක්, මුද්‍රණ ශිල්පියෙක්, ප්‍රතිමා නිර්මාපකයෙක් හා ලේඛකයෙක් ප්‍රකාශන චිත්‍ර ශිල්පියෙක් ලෙස වර්ගීකරණය කෙ‍රුණ ද, එම යෙදුම මෙන්ම ව්‍යාපාරයද ඔහු ප්‍රතික්ෂේප කළේය. 1920 ගණන්වල දී ඔහු නව ද්‍රව්‍යවාදය සමඟ එක් විය. එය අන්තර්වර්තිත භාවවාදයේ ප්‍රතිවාදී ප්‍රකාශනවාදයේ
ප්‍රතිවර්දයකි.Bill of Rights Pg1of1 ACඅයිතීන්ගේ ව්‍යවස්ථා කෙටුම් පනත යනු එක්සත් ජනපදයේ ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට එකතු කරන ලද මුල් ම සංශෝධන දහයට දී ඇති පොදු නාමයයි. රටට ව්‍යවස්ථාවක් නිම කරගත් පමණින් ඊට නිදහස් අයිතිය හා පුද්ගලික දේපල හිමිකම් ලැබෙන ස්වභාවික අයිතීන් ආරක්ෂා වෙන්නේ නැති බව දැකීමෙන් පසු ප්‍රාන්ත දහතුනෙන් පටන් ගෙන පොදු ෆෙඩරල් රජයක් ගොඩනැඟෙනා විට රටේ ව්‍යවස්ථාව එසේ මුල් ම සංශෝධනයට ලක්විය. එයින් පුද්ගලික නිදහස් අයිතීන් කිහිපයක් ආරක්ෂාවට ෆෙඩරල් ආණ්ඩුව ප්‍රතිඥා දුනි. එසේම අධිකරණ හා වෙනත් අපක්ෂපාත සොයා බැලීම් කමිටු තුල දී ආණ්ඩුවේ බලය සීමා කිරීමටත් පොරොන්දු වුණි. එසේම ආණ්ඩුවට නාමික වශයෙන් පවරන නොලද සියළු බලය මහජනතාවට සහ ප්‍රාන්ත වලට ඇති බලය යැයි තහවුරු කෙරිණ. මූලික වශයෙන් මේ සංශෝධනය ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවේ බලය ගැන පමණක් සීමාවට යොදා ගත්ත ද එම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන වල ඇති නියෝග ප්‍රාන්තයන්ට ද බලපාන අන්දමින් තහවුරු වෙන්නේ 14 වැනි සංශෝධයෙනි.“අයිතීන්ගේ ව්‍යවස්ථා කෙටුම් පත” (Bill of Rights) ලියැවුනේ ජේම්ස් මැඩිසන් අතිනි.  එය ප්‍රථම එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසයට ඉදිරිපත් වන්නේ නීතිසම්පාදක ඛණ්ඩයන් ලෙසිනි.
ඒවා මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ නියෝජිතයන් විසින් අපත්‍යීකෘත කරගනු ලැබුවේ 1789 අගෝස්තු 21 වැනි දා ය. 1789 සැප්තැම්බර් 25 වැනිදා කොංග්‍රසයට සෙනෙට් සභාවත්, මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ නියෝජිත සභාවත් දෙකම විසින් ඉදිරිපත් කරන අභියෝජනාවක් ලෙසින් එය නිල වශයෙන් යෝජනා විය. ප්‍රාන්ත හතරෙන් තුනක අපරානුමතය ලැබෙන ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ වීමෙන් පසුව ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ සංශෝධන ලෙසින් එය ක්‍රියාත්මක වන්නට පටන් ගැනෙන්නේ 1791 දෙසැම්බර් 15 වැනිදා සිට ය. කොංග්‍රසය විසින් සංශෝධන දොළහක් සම්මත කරගත්ත ද, ප්‍රාන්ත විසින් මුලින් සම්මත කරන ලද්දේ ඉන් සංශෝධන දහයක් පමණි. ඉතිරි වූ දෙකින් එකක් විසිහත් වැනි සංශෝධනය ලෙසින් ද අනෙක  තවමත් ප්‍රාන්ත ඉදිරියේ සම්මත ලබන්නට තිබෙන්නා වූවකි.ප්‍රථමයෙන් අයිතීන්ගේ ව්‍යවස්ථා කෙටුම් පත විසින් අධ්‍යාහෘතව නීතිමය ආරක්ෂාව ලබා දුන්නේ සුදු පුරුෂයන්ට පමණකි. එයින් ස්වදේශීය ඉන්දියානුවන් සහ "කළු" යැයි සැලකෙන්නා වූ ජනතාවට ද (අද අප්‍රිකානු ඇමෙරිකන් යැයි සැලකෙන අය) සහ කාන්තාවන් ද ආරක්ෂා වූයේ නැත යන්න අධ්‍යාහෘතව පිළිගැනින. ඔවුන් සඳහන් නොවීම එහි සංදර්භය තුල පැහැදිලිව දක්වා නැතිවීම නිසා එයින් ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව
සැලසෙන්නේ නැතැයි අධ්‍යාහෘතව සලකා ප්‍රායෝගික භාවිතයට ගැනීමට හේතු විය.අයිතීන්ගේ ව්‍යවස්ථා කෙටුම් පත ඇමෙරිකන් නීති පද්ධතිය හා ආණ්ඩුව තුල වැදගත් කාර්ය භාරයක් ඉටු කරයි. එය රටේ සංස්කෘතිය සහ නිදහස් අයිතීන් රකින ඉතා වැදගත් සංකේතයක් වෙයි. අයිතීන්ගේ ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පතේ මුල් පිටපත් දාහතරෙන් එකක් කොලොම්බියා දිස්ත්‍රික්කයේ වොෂිංටන් නගරයේ ජාතික ලේඛනාගාරයේ මහජන ප්‍රදර්ශනය පිණිස තබා ඇත.මෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)ජනාධිපති බැරැක් ඔබාමා එයා ෆෝස් වන් තුල සමුළු කාමරයදී කාර්ය මණ්ඩලය සමග සාකච්චාවක. ක්‍රි.ව. 2009 අප්‍රේල්අ.එ.ජ. ජනාධිපති රැගත් අ.එ.ජනපද ගුවන්හමුදා ගුවන් යානයට දී අති ගුවන් ගමන් පාලන ඇමතුම් සංඛේතය එයා ෆෝස් වන්වේ. එනමුත් සාමානය්‍යයෙන් මෙම යෙදුම භාවිතා වන්නේ මේ වෙනුවෙන් විශේෂයෙන්ම නිමවූ ගුවන් යානය හැඳින්වීමටයි.භාවිතාකල යානා ඉතිහාසයක්‍රි.ව. 1972 සිට 2001 දක්වා අ.එ.ජනපදවල ජනාධිතිවරු 7දෙනෙක එයා ෆෝස් වන් ලෙස භාවිතකල යානය.ඇ
මරිකානු සොල්දාදුවන් 120 මිමී මෝටාර් වෙඩි තබමින්මෝටාරයක් යනු   තුවක්කු කටෙන්-උණ්ඩ ඇතුළු කරන වක් අයුරින් එල්ලය ගන්නාවූ අවියක් වන අතර, එය  අඩු ප්‍රවේගයකින් ෂෙල් උණ්ඩ නිකුත් කරනුයේ කෙටි පරාසයකට, සහ දිගු-චාප හැඩැති ප්‍රක්ෂේප පථයකින් ගමන් කරන අයුරිනි. එය සාමාන්‍යයෙන් එහි තුවක්කු කටෙහි විෂ්කම්භය මෙන් 25 ගුණයකට වඩා අඩු දිගකින් යුතු තුවක්කු කාණුවක් සහිතයි. ක්‍රියාකාරිත්වයමිමී 81 අධි ස්ඵෝටක, සුදු ෆොස්ෆරස් සහ  ප්‍රදීපන මෝටාර් වෙඩිමුරඅනෙකුත් අවි වලට සාපේක්ෂව මෝටාර සරල හා ක්‍රියාකාරිත්වය පහසු අවියකි. සහායක කාලතුවක්කුකරුවන් විසින් අවශ්‍යතාවට-සැලසුම්කෙරුණු  බෝම්බයක් බහාලනු ලබන බටයකින්  නවීන මෝටාරයක් සමන්විත වෙයි.  මෙම බටය සාමාන්‍යයෙන් පොළොවට අංශක 45 ක් සහ 85 ක් අතර කෝණයකින් සකස් කොට තිබෙන අතර, ඉහළ ආනත කෝණයන් විසින් කෙටි වෙඩිමුර දිග ලබා දෙයි. බෝම්බය සතුව පතොරම් කසුවක් නොමැත; චලශක්තිකරය සම්බන්ධකරන්නේ බෝම්බයේ වල්පත වෙතය. එය බටයෙහි පාදම වෙත පැමිණෙත්ම  එය දල්වන ඇණයක් වෙත ගැටෙන අතර, එය විසින් චලශක්තිකරය  පිපීරවීම තුලින් ප්‍රක්ෂිප්තය නිකුත් කෙරේ. සමහරක් විශාල  පරිමාණ මෝටාර සතුව  දුන්නෙන්-ක්‍ර
ියාත්මක වන දල්වන ඇණයක් ඇත.මෙම ලක්ෂණ මෝටාරයේ විශාල සමාජිකයන් වන හොවිස්ටරය  (Howitzer) හා ක්ෂෙත්‍ර තුවක්කුව  (field guns) වලට වඩා වෙනස්ය.මේවා ඉතා ඉහළ ප්‍රවේගයකින්, විශාල පරාසයක, Flatter arcs හා සමහර අවස්තාවල සෘජුව වෙඩි තැබීමට හැකියාව ඇත. 19වන හා 20වන සියවස් වලදී බර අධික, විශ්කම්භය 1m පමණ වන තෙක් විශ්කම්භය ඇති මෝටාර් භාවිතා කර ඇත. මෝටාර්, ගිනිකෙළි, ආදිය රදවන්නක් ලෙසත් ෂෙල් හෝ..................................සැහැල්ලු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ මෝටාර් අතේ ගෙන යා හැකි අතර පාබල සේනාවන් වලදී බොහෝ විට යොදා ගනී. මෝටාර් අංශයක් සතුව කාලතුවක්කු බැටරි පැවතීමේ ප්‍රධාන වාසිය වන්නේ ඒවා ප්‍රමාණයෙන් එහා මෙහා ගෙන යා හැකි වීමත් හමුදාව, භට පිරිසක් හෝ ස්ථානයක් හදිසි ගින්නකින් රැක ගැනීමට හැකි වීමත් නිසාය. එමෙන්ම අගලකට මුවා වී හෝ කපොල්ලකට මුවා වී  සිට ප්‍රහාර එල්ල කළ හැකි වේ. මේ අනු ව බලන කළ මෝටාරය යනු පාබල හමුදාවකට ඉතා  උපකාරි වන ආයුධයක් වන්නේ එය ඔනෑම පොළොවක / බිමක ප්‍රවාහනය කළ හැකි වීමත් කාලතුවක්කු සදහා වන සවිස්තරාත්මක උපකාරය අවශ්‍ය නොවීමයි. මීට අමතරව මි.මි 120 – 300 ත් අතර විශ්කම්භය ඇති බර අධික මෝටාර් ද පවති.
මේවා බොහෝ විට ඇදගෙන යාම හෝ රථයක් මත සවිකර ඇති ඒවා වන අතර  සේනාංක මට්ටමෙන් පාබල හමුදාවේ භාවිතා කරයි. මේ මට්ටමේ  වුවද මෝටාර් Howitzer හෝ ක්ෂෙත්‍ර තුවක්කු වලට වඩා  සරල හා අඩු වියදම් වේ. මෝටාරයත් පුද්ගලයන්  එක් කෙනෙකු හෝ කිහිප දෙනෙකුට ඔසවා ගෙන යාමට හැකිය. (විශාල මෝටාර්  කෑලි කිහිපයකට වෙන් කොට ගෙන යා යුතුය. පාබල මෝටාරයක් මෝටාර් රැගෙන යන වාහනයක එහා මෙහා ගෙන යා හැකි අතර එහි රදවා තබා වෙඩි තැබිමද සිදු කළ හැකිය. බර මෝටාර් ඇද ගෙන යන වාහනයක තැබීම හෝ ස්වයංක්‍රියව ක්‍රියාත්මක වන මෝටාර් රදවා තබන ස්ථිර වාහනයක් අත රදවන ලද්දක් ලෙසත් මෙය භාවිතා කළ හැකිය.  උදා වශයෙන් යනු Patria Amos PTI මෙම බර මෝටාර් වල ඉතා මෑත කාලීන නිර්මාණයකි.චාල්ස්-එඩුවර්ඩ් ජිනරෙට්-ග්‍රිස්ලෙ කොබූසියර්ලෙ කොබූසියර්පුද්ගලික තොරතුරුනමචාල්ස්-එඩුවර්ඩ් ජිනරෙට්-ග්‍රිස්ලෙ කොබූසියර්ජාතිකත්වයස්විස්/ ප්‍රංශඋපන් දිනඔක්තෝබර් 6, 1887(1887-10-06)උපන් ස්ථානයලා චො-ඩි-ෆොන්ඩ්ස්, ස්විට්සර්ලන්තයමිය ගිය දිනයAugust 27, 1965(1965-08-27) (වයස 77)මිය ගිය ස්ථානයරොක්බ්‍රෑනේ-කැප්-මාටින්, ප්‍රංශයනිර්මාණසංගණ්‍ය ගොඩනැ
ගිලිවිල සැවෝයි, ප්‍රංශයනොට්‍රෙ ඩාම් ඩු හවුට්, ප්‍රංශයඉන්දියාවේ, චන්ඩිගාර්හි ගොඩනැගිලිපසුව තමා  ලෙ කොබූසියර් නමින් හැඳින්වීමට මනාප වූ චාල්ස්-එඩුවර්ඩ් ජිනරෙට්-ග්‍රිස්  (ඔක්තෝබර් 6, 1887 – අගෝස්තු 27, 1965) යනු, ස්විස්-ප්‍රංශ වාස්තු විද්‍යාඥයෙක්, මොස්තර රචකයෙක්, නගර නිර්මාණකරුවෙක්, ලේඛකයෙක් සහ එලෙසින්ම  සිත්තරෙක් වූ අතර, වර්තමානයෙහි නූතන වාස්තුවිද්‍යාව ‍හෝ ජාත්‍යන්තර ශෛලිය ලෙසින් හැඳින්වෙන්නෙහි පුරෝගාමීන් අතුරින් එක් අයෙකු වීම නිසාවෙන් ජනප්‍රිය වූවෙකු වෙයි. හේ ස්විට්සර්ලන්තයෙහි උපන් නමුත්, ඔහු 30 ගණන් වයසැති වූ කල ප්‍රංශ පුරවැසියෙක් බවට පත්විය.නූතන උස් ගොඩනැගිලි සැලසුම අධ්‍යයනයෙහි පුරෝගාමියෙකු වූ හේ, ජනාකීර්ණ නගරයන්හී වැසියන් හට වඩා හොඳ ජීවන තත්ත්වයන් සැපයීමෙහි ලා කැපවී ක්‍රියා කලේය. දශක පහක් ඔස්සේ පැතුරුණු ඔහුගේ වෘත්තිය තුලදී, මධ්‍යම යුරෝපය, ඉන්දියාව, රුසියාව තුල ඔහුගේ බොහෝ ගොඩනැගිලි ඉදිවූ අතර, උතුරු හා දකුණු ඇමරිකාවෙහි එක් ගොඩනැගිල්ල බැගින් තැනිණි. හේ  නගර නිර්මාණකරුවෙක්, සිත්තරෙක්, මූර්ති ශිල්පයෙක්, ලේඛකයෙක්, හා නූතන ගෘහභාණ්ඩ සැලසුම්කරුවෙකු ද විය.දිවියදිවියෙහි මුල් ක
ල හා අධ්‍යාපනය, 1887-1913වයඹ දිග ස්විට්සර්ලන්තයෙහි,  ජුරා කඳුවැටියෙහි, ප්‍රංශ දේශ සීමාවෙන් කිලෝමීටර පහක් පමණක දුරකින් පිහිටි,   නිව්චාටෙල් පාලන ප්‍රදේශයෙහි පිහිටි කුඩා නගරයක් වූ  ලා චො-ඩි-ෆොන්ඩ්ස් හි, ඔහු උපන්නේ චාල්ස්-එඩුවර්ඩ් ජිනරෙට්-ග්‍රිස් ලෙසිනි.  ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබූවේ ‍ෆ්‍රොබෙලියානු ක්‍රමවිධි අනුගමනය කල බාලාංශ පාසැලකිනි.‍තෙත් බිම වෙතින්, මෙම ලිපිය වෙතට ඒකාබද්ධ කිරීමට යෝජිතය. (සංවාදය)Wetlands come in different sizes, types, and locations. Clockwise from top left: Upland vs. wetland vs. lacustrine zones; Freshwater swamp forest in Bangladesh; A freshwater cattail (Typha) marsh that develops with standing water and high soil fertility; Peat bogs are freshwater wetlands that develop in areas with standing water and low soil fertility.තෙත්බිම් සම්බන්ධව ඇති අර්ථ නිරූපණ අතර රැම්සාර් සම්මුතියේ අර්ථ නිරූපණය වැදගත් වේ. "Areas of marsh,fen, peatland or water, whether natural or artificial permanent or temporory,with water that is static or flowing, fresh, brackish or salt
, including areas of marine water the depth ofwhich at low tide does not exceed the 6 meters."				ශ්‍රි ලංකාව සම්බන්ධයෙන් සැලකූ විට තෙත්බිම් ඉතා ඉහල වටිනාකමෙන් යුක්ත අතර අද වන විට තෙත්බිම් 36900ක් පමණ හඳුනාගෙන තිබේ.මේ අතර බූන්දල , එඹිලිකල, මලාල, වැනි කලපු ආශ්‍රිත තෙත් බිම් වැදගත් වේ. ගංවතුර පාලනය,ජලජ/ ජලචර අතිවි‍‍ශේෂ ජීවි විශේෂ වල පැවැත්ම මගින් ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීම,‍දේශීය ‍බෙහෙත් වර්හ සැපයීම.... ආදී වශයෙන් ආර්ථික, සමාජීව ජීවවිද්‍යාත්මක, පාරිසරික වශයෙන් ඇති මහත් ප්‍රයෝජන  නිසා තෙත් බිම් වැදගත්  වන අතර ඉහත රැම්සාර්සම්මුතිය අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ 		1.අභ්‍යන්තර ‍තෙත්බිම් 		2.කරදිය තෙත්බිම් 		3.මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද තෙත්බිම් 	ලෙස වර්ග 03කි. අභ්‍යන්තර ජලාශ ආශ්‍රිත තෙත් බිම්ගංගා හා දිය කඩිතිශ්‍රී ලංකාවේ ගංගා 103 කි. මහවැලි, කැළණි, වලවේ, කළු වැනි මධ්‍ය කඳුකරයේ ඉහල තෙත්බිම් වලින් පටන් ගෙන පහල තැනිතලා හරහා ගලා බසින ගංගා මගින් ආර්ථික, පාරිසරික,  ප්‍රයෝජනවත්කම් රාශියක් සිදුවේ. ලංකාවේ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 4500 කි.මී. ගංගා වේ. උදා  මහවැලිය ලංකාවේ දිගම ගඟ
ලෙස විශාල ආර්ථික පාරිසරික මෙහෙයක් ඉටු කරයි. විල් තෙත්බිම්ලංකාවේ ස්වභාවික විල් විශාල වශයෙන් නැතත් ගංවතුර මර්ධන විල් කීපයක් තිබේ.ලංකා භූමියෙන් හෙක්ටයාර් 12500ක ප්‍රමාණයක් ගංගා ආශ්‍රිතව පවතී. උදා    මහවැලි ගඟ ආශ්‍රිතව නැගෙනහිර ගංවතුර මර්ධන හන්ඳපාන, පින්දිය විල් හෙක්ටයාර් 796කි. විල්පත්තු ජාතිකවන උද්‍යානයේදජෛව විස්‍යාත්මක විල් පද්ධති කීපයක්ම වේ. නොගැඹුරැ මඩ වලවල්බොහෝ විට ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ගගකට සම්බන්ධව හෝ ගංගා පිටාර ගැලීමකින් මතුපිටින් වතුර හා කාබනික අපද්‍රව්‍ය ගලාඒමෙන් මෙම තෙත්බිම් නිර්මාණය වේ. උදා   මුතුරාජවෙළ තෙත්බිම. තෘණ පාත්තිමෙය පසුකාලීනව සොයාගත් තෙත්බිම් විශේෂයක් වන මෙම පරිසර පද්ධතිය ගස්වැල් මෙන්ම ගංවතුර පිටාර ගැලීමෙන් ඇතිවන ගලානොයන පල්වතුර මත සැදෙන පාසි පෙද ආදිය වැඩෙන්නකි. ඉතා දුබල පරිසර පද්ධතියක් වන අතර කලුගඟ සීමාවේ වලව්ව වත්ත සහ වතුරන තෙත්බිම් උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක. කරදිය ආශ්‍රිත තෙත්බිම්ගංමෝය සහ ඩෙල්ටාමේවා එකිනෙකට සම්බන්ධිත තෙත්බිම් වේ. ගංගාවක් මුහුදට වැටෙන ස්ථාන ආශ්‍රිතව නිර්මාණය වේ. ගංගාවක් දිනපතා රැගෙන එන
නොයෙක් වර්ගයේ ගල් වර්ග, වැලි, කාබනික ද්‍රව්‍ය, මුහුදු ජලය හා මිරිදිය අතර තැම්පත් කිරීමෙන් දිනපතා වර්ධනය වීම මේවාහි ඇති විශේෂ ලක්ෂණයයි. මෙවන් තෙත් බිම් 45ක් පමණ දැනට හදුනාගෙන තිබේ. කාබනික ද්‍රව්‍ය හේතුවෙන් මත්ස්‍ය ආහාර පැළෑටි වර්ග වර්ධනය වීමෙන් අතිවිශේෂ ජෛව විවිධත්වයක් පවතී. ඩෙල්ටා ආශ්‍රිත හෙක්ටයාර් 1000ක් පමණ වේ. උදා මාදුගඟ,බෙන්තොට කලපුමේවාද කරදිය හා මිරිදිය මිශ්‍ර වූ ජලයකින් සමන්විත වේ. මුහුදෙන් වෙන්ව හෝ පටු ස්ථානයකින් මුහුද හා සම්බන්ධව පැවතිය හැක. ඇතැම් විට ධීවරයන්ට වරායක්ද වේ. මත්ස්‍ය කටයුතු ප්‍රමුඛ අනෙකුත් ආර්ථික කටයුතු වලටද ශාක හා සත්ව වාසස්ථාන වල‍ටද වැදගත් වේ. උදා   බූන්දල කලපුව, කලමැටිය කලපු‍ව කොරල් පර හා තෘණපාත්තිශ්‍රි ලංකා තෙත් බිම් අතර මීටර් 6ට අඩු ගැඹුරකින් යුත් තෙත් බිම් වේ. මේවා ආශ්‍රිතව පවත්නා අලංකාරත්වය සහ සදාහරිත වනාන්තරය ජෛව විවිධත්වයක් හා සම නිසාද ඉතා වැදගත් වේ. උදා මන්නාරම් මුහුදු තීරය ත්‍රිකුණාමලයේ සිටකල්මුණේ දක්වා නැගෙනහිර වෙරළ දකුණු හා නිරිත දිග වෙරළ (හික්කඩුව,රැමස්සල) මිනිසා විසින් නිර්මාණය කළ තෙත්බිම්වැව් හා ජලාශ[සංස්
කරණය]ශ්‍රි ලංකාවේ ස්වභාවික වැව් නැතත් 10,000කට ආසන්නව මිනිසා විසින් නිර්මාණය කළ සංස්කෘතික උරුම වන වැව් හදුනා ගත හැක.එය ස්ථිර වාරිමාර්ග බිම් හෙක්ටයාර් 7820ක් ද සෘතුමය ‍වාරිමාර්ග බිම් හෙක්ටයාර් 52250කි. උදා පරාක්‍රම සමුද්‍රය කුඹුරු යායවල් ආශ්‍රිත තෙත්බිම්වතුර ලැබෙන ආකාරය අනුව කුඹුරු ආශ්‍රිත තෙත්බිම් තාවකාලික හා සෘතුමය ලෙස කොටස් 02ක් වන අතර මෙම කොටස් අනුරෑපව මත්ස්‍ය විශේෂ  බෝවීමද සිදුවේ. මුළු බිම් ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර් 7,80,000  ලංකාවෙන් 12% වේ. මෙම පරිසර පද්ධති  ඉහල වටිනාකමෙන් යුතු වනවා සේම මින් 75% ක්ම තැනිතලාව හා සම්බන්ධ වේ. ලංකාවේ තෙත් බිම් වල විශේෂත්වයඕනෑම තෙත්බිමක් පස, ජලය,පැළෑටි හා සතුන්ගේ එකතුවකි. මේවා අතර සිදුවන අන්තර් ක්‍රියාකාරිත්වයෙන් මිනිසාගේ යහපැවැත්ම සඳහා කටයුතු රැසක් ඇතිවේ.තෙත්බිම් වල ආර්ථික ප්‍රයෝජනභාවිතයඋදාහරණඅදාළ තෙත් බිම්ජලය සැපයීම හා ප්‍රවාහනයගෘහස්ත කටයුතු සඳහාවාරිමාර්ග කටයුතු සඳහාකලටුවාව,මින්නේරි වැව,ලබුගමකුඹුරැ, කුඩා නොගැඹුරැ ජලාශ,වැව්කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනසහල්ගංගා,දොළපහරවල්, වැව්,ජලාශආයුර්වේද බෙහෙත් ලබා ග
ැනීමට.ලුනුවරණ ආයුර්වේද ඔසුවකුඩා ජලාශ ආශ්‍රිතවඅත් නිපයුම් සහ පැදුරු ආදියටඅමුද්‍රව්‍ය සැපයීමකදුරු,පන්කොළකුඩා නොගැඹුරු තෙත්බිම් ආශ්‍රිත‍වජලවිදුලිය නිපදවීමවික්ටෝරියා,රන්දෙණිගල,රන්ටැඹේ දියඇලි,ජලාශමත්ස්‍ය නිෂ්පාදනසියලුම මිරිදිය ජලාශමුහුදු කලාප,කලපු වතුර සහිත බිම් ගංගා,වැව්,ජලාශ,කලපු,ගංමෝයමාලු විශේෂ සහ ශාක ආදියයොදා කරන විසිතුරු භාණ්ඩසහ ආභරණ නිෂ්පාදනසිප්පි මාල ,බෙල්ලන් ආශ්‍රිත භාණ්ඩදිය පහර,කුඩා ජලය පිරි විල්,මුහුදු වෙරළආගමික කටයුතු සදහා මල්විශේෂඕලු, නෙලුම්,මානෙල්පොකුණු,කුඩා ජල විල්ලුණුහම්බන්තොට කලපුවලේවායන්සංචාරක ව්‍යාපාරබූන්දල තෙත් බිමවැව්,කලපු,දියඇලිමෙසේ ඉමහත් සේවයක් සිදු කළද නූතනයේ වඩාත් අවධානමට ලක්ව ඇති පරිසර පද්ධතිය වන්නේ තෙත්බිම් විනාශ වීම මහත් අවාසනාවකි.විශේෂයෙන්ම නූතනයේ සිදුවන දේශගුණ විපර්යාස නිසා තෙත්බිම්  විනාශ වීමද තෙත්බිම් විනාශවීම නිසා දේශගුණ විපර්යාසද සිදුවේ.	*තෙත්බිම්වල වතුර ගලායාම වැළැක්වීම	*පරිසරයේ ජලතුලිතතාවය විනාශ කිරීම.	*ෆාම් තෙල් හා යුකැලිප්ටස් යොදා කරන නිෂ්පාදන වැඩිකිරීම.	*හානිකර කෘෂිකාර්මික කටයුතු 	*
ජල උල්පත් විනාශ කිරීම.ආදියද හේතු වශයෙන් දැක්විය හැක.කෙසේ වෙතත් තෙත්බිම් වල ඇති සදාකාලික වටිනාකම හේතුවෙන් මේවා රැකහැනීමට ඇති අවශ්‍යතාවය තේරුම් ගැනීමක් ලෙස 1971 රැම්සාර් සම්මුතිය හදුනාගත හැකිය. රාජ්‍යන් අතර අන්තර් සහයෝගිතාවය තුළින් තෙත්බිම් ආරක්ෂාවට පියවර ගනු ලබන මෙහි මේ වන විට රටවල් 168ක් සම්බන්ධ වී ඇති අතර ‍හෙක්ටයාර් මිලියන 206ක් පමණ හදුනාෙගන ඇත. ප්‍රාදේශීය , දේශීය, ජාතික, අන්තර්ජාතික සහභාගිත්වය හා ක්‍රියාකාරකම් තුළින් ධරණීය සංවර්ධනය වෙත යන පරිදි සංරක්ෂිතව හා ප්‍රඥාවන්තව යොදා ගැනීම මෙය මූලිකව අරමුණ වී ඇත.		පෙබරවාරි 02 ලෝක තෙත්බිම් දිනය ලෙස නම් කිරීමද මෙහි එක් ක්‍රියාවක් වන අතර එදිනට ලොවපුරා තෙත්බිම් ආරක්ෂාවට පහත ආකාරයේ විවිධ ක්‍රියාමාර්ග ගනුලැබේ.	*‍තෙත්බිම් සම්බන්ධව පෝස්ටර්,ස්ටිකර්,වීඩියෝ,පොකට්,කැලැන්ඩර්,අත්පත්‍රිකා ,හා වෙනත් තොරතුරැ ඇතිලත් දෑ බෙදා හැරීම.	*සම්මන්ත්‍රණ	*ලෝකයේ වත්මන් තෙත්බිම් නැරඹීමට යාම.	*ළමා චිත්‍රතරඟ පැවැත්වීම.	*සහයෝගයෙන් පිරිසිදු වැ‍ඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීම.	*රේඩියෝ සහ රෑපවාහිනී සම්මුඛ සාකච්ජා පැවැත්වීම.	*පුවත්පත් ලිපි පළ කිරීම.	*නව තෙත්බිම් ප්‍රතිපත්ති ස
ැකසීම.	*නව රැම්සාර් යටත් ප්‍රදේශ හදුනා ගැනීම.	*නව රැම්සාර් වැඩසටහන් හදුනා ගැනීම.	*තනිපුද්ගල, ස්වේච්ඡා සංවිධාන,පාසැල් ළමුන්,රාජ්‍ය ආයතන,ආදී සියලු දෙනාගේ නව සංකල්පනා සොයා යාම.	ශ්‍රී ලංකාවද මෙම සම්මුතියේ පාර්ශවයක් වන අතර මෙවර තෙත්බිම් දිනයේ ‍තේමාව වන්නේ "Healthy Wetlands Healthy People" යන්නයි.ආශ්‍රිතපරිසරය ද්වාරයEcology ද්වාරයWater ද්වාරයConverted wetlandGroundwater-dependent ecosystemsPaludificationSloughAll pages with titles containing wetlandමූලාශ්‍රබාහිර සබැඳි තෙත්බිම් හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇතwww.wetland.orgwww.wetland.comvteතෙත්බිම් සහ සංරක්ෂණයGenerallyAcrotelmAquatic ecosystemAquatic plantsBackswampBayouBeach meadowBlackwater riverBlanket bogBogBog gardenBrackish marshCallowsCarrCataract bogCiénegaClean Water ActClearwater riverCoastal bogConiferous swampConstructed wetlandConverted wetlandDamboDrainage basinEstuaryFenFlarkFlood-meadowFlooded grasslands and savannasFreshwater marshF
reshwater swamp forestGrass valleyGueltaHalosereHydrosereIgapóIngsInterdunal wetlandIntertidal wetlandKarstKermi bogKettleLaggMangroveMarshMarsh gasMereMireMisseMoorlandMuckMudflatMuskegOasisPakihiPalsa bogPaludificationPalustrine wetlandPeatlandPlateau bogPocosinPolygonal bogPondPeat swamp forestPoor fenPotholeQuagmireRaised bogReed bedRich fenRiparian zoneRiver deltaSalt marshSalt pannes and poolsShrub swampSloughString bogSwampTelmatologyTidal marshUpland bogWet meadowWill-o'-the-wispVárzea forestVernal poolWhitewater riverYaéréClassification systemsWetland classificationA Directory of Important Wetlands in AustraliaNational Wetlands InventoryRamsar ConventionOrganizationsBangladesh Haor and Wetland Development BoardDelta Waterfowl FoundationDucks UnlimitedIrish Peatland Conservation CouncilSociety of Wetland ScientistsWetlands InternationalWildfowl & Wetlands Trust Wetlands ද්වාරයvteජලජ පරිසර පද්ධතිAquatic ecosy
stems – general and freshwater componentsGeneralAcoustic ecologyAdaptationAgent-based modelsAlgal bloomAnoxic watersAquatic animals (InsectsMammals)Aquatic plantsAquatic scienceBenthosBiodiversity researchBioluminescenceBiomassBiomonitoringCascade effectColored dissolved organic matterCamouflage and mimicryDead zoneEcohydrologyEcosystemsEutrophicationFisheries scienceFood chainFood webGIS and aquatic scienceHydrobiologyHypoxiaIsotope analysisMacrobenthosMeiobenthosMicrobial ecologyMicrobial food webMicrobial loopNektonNeustonParticlePelagic zonePhotic zonePhytoplanktonPlanktonPleustonPredationProductivityRamsar ConventionRespirationSchoolingSediment trapSiltationSpawningSubstrateThermal pollutionToxicologyTrophic levelWater columnZooplanktonMore...FreshwaterBiologyBiomesEcosystemsfreshwaterlakeriverFishHyporheic zoneLimnologyLake stratificationMacrophytePondFish pondRheotaxisStream bedStream poolTrophic state ind
exUpland and lowlandWater gardenWetlandbrackish marshfreshwater marshswampbogfenEnvironmental qualityMore...EcoregionsFreshwater (List)Marine (List)The EvergladesMaharashtraThe North Pacific Subtropical GyreThe San Francisco EstuaryAquatic ecosystems – marine componentsMarineMarine biologyMarine chemistryDeep scattering layerDiel vertical migrationEcosystemslarge marinemarine)f-ratioFood webIron fertilizationMarine snowOcean nourishmentOceanic physical-biological processPrimary productionOcean turbidityPhotophoreThorson's ruleUpwellingViral shuntWhale fallMore...MarinelifeBacteriophagesCensusFishcoastalcoral reefdeep seademersalpelagicDeep sea communitiesDeep sea creatureDeep-water coralInvertebratesLarvaeMammalsMarine lifeMicroorganismsParadox of the planktonProkaryotesProtistsReptilesSeabirdsSeashore wildlifeVertebratesVirusesWild fisheriesMarinehabitatsCoastal habitatsCoastal biogeomorphologyBay mudCold seepsCora
l reefsDavidson SeamountEstuariesIntertidal ecologyIntertidal wetlandsKelp forestsHydrothermal ventsLagoonsMangrovesMarine biomesMudflatsOyster reefsRocky shoresSalt marshesSalt pannes and poolsSeagrass meadowsSponge groundsSponge reefsTide poolsIssuesCoral bleachingEcological values of mangrovesFisheries and climate changeHERMIONEHuman impact on marine lifeMarine conservationMarine conservation activismMarine pollutionMarine Protected Area Oceans ද්වාරයvteBiogeographic regionalisationsBiomesTerrestrialbiomesPolar/montaneTundraTaigaMontane grasslands and shrublandsTemperateConiferous forestsBroadleaf and mixed forestsDeciduous forestsGrasslands, savannas, and shrublandsTropical and subtropicalConiferous forestsMoist broadleaf forestsDry broadleaf forestsGrasslands, savannas, and shrublandsDryMediterranean forests, woodlands, and scrubDeserts and xeric shrublandsWetFlooded grasslands and savannasRiparianWetlandMangroveAquaticbiomesPon