LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
දී. බාදිය අවස්ථාවේදි මෙම නැව් තටාකාංගනයට අවශ්‍ය වන අවම ජල ප්‍රමාණය පවත්වා ගැනීම සඳහා බිහිදොරක් පිහිටා තිබුණි. නගරයේ වාණිජ කේන්ද්‍රය වන ගබඩාව තනා තිබුනේ ඝනක හැඩැති ගල් වලින් තැනු පදනමක් මතය. මෙම කුඩා වේදිකාවට ගංවතුරෙන් සිදුවන හානි වළක්වා ගැනීම සඳහා උපරිම ආරක්ෂාව සැලසීය. නැව් තටාකාංගනය දක්වා කෙලින්ම දිවෙන මාර්ගයක් තිබු අතර භාණ්ඩ ගොඩබෑමේදී හා පැටවීමේදී එය ප්‍රයෝජනවත් විය. පාලකයින්ට නිරික්ෂණය කිරීමේදී ඇති  පහසුව සලකා ගබඩාව ප්‍රධාන නගර ප්‍රාසාදයේ පිහිටා තිබුණි. කෙතරම් ආරක්ෂක ක්‍රියාමාර්ග ගෙන තිබුණද විශාල ගංවතුරෙන් නගරයේ පරිහානිය ආරම්භ වු අතර මෙම ගබඩාවද ඉතා කුඩා එකක් බවට පත්විය.ලෝහ කර්මාන්තය හා ආභරණකැටයම් කළ ගලින් තැනූ උපකරණයලොතාල්හි තඹ වෙනත් ඉන්දු ශිෂ්ඨාචාරවල තඹ මෙන් නොව ආර්සනික් මිශ්‍ර නොවු ඉතා සංශූද්ධත්වයේ පැවතුණි. ඔවුන් අරාබි අර්ධද්වීපයේ නොයෙක් ප්‍රදේශ වලින් ලෝහ කුට්ටි ආනයනය කළහ. කම්කරුවෝ එම තඹ, ටින් හා මිශ්‍ර කර කෙල්ටික, ඊ මුහුණක්, බිලිකටු, වළලු, මුදු හා හෙල්ල මුහුණත් නිෂ්පාදනය කළෝය. නමුත් ආයුධ නිෂ්පාදනය සිදුවුයේ සුළු වශයෙනි. ඔවුන් වාත්තු කිරීම සඳහා දියුණු තාක්ෂණ ක්‍රම භාව
ිතා කළ අතර පක්ෂින් හා සත්ව රූප නිෂ්පාදනය සඳහා එක් කොටසකින් යුත් අච්චුවක් භාවිතා කළහ. ඔවුන් හැඩ ගස්වන ලද කියත් හා පිදුම් යන්ත්‍ර ආදී අනෙකුත් සංස්කෘතින්ට ආගන්තුක වු මෙවලම් ද හඳුන්වා දුන්හ.ලෝතාල් නගරය සිප්පි කටු නිෂ්පාදනයේ වැදගත් කේන්ද්‍රස්ථානයක් වු අතර, කුෂ් බොක්ක ප්‍රදේශයේ සිප්පි කටු බහුල වීම මෙයට හේතුවයි. පබළු, ආලේපන වර්ග, සිප්පි හා කිණිසි ආදිය අපනයනයට මෙන්ම ප්‍රාදේශීය පරිභෝජනය සඳහා ද නිපදවනු ලැබීය.තත් සහිත සංගීත භාණ්ඩ සඳහා අවශ්‍ය කොටස්ද තැනුවේ සිප්පි කටු භාවිතයෙනි. ඇත් දළ වැඩපොළක්ද රජයේ සුපරික්ෂාව යටතේ පැවති අතර, ඇතුන් හීලෑ කිරීම පිළිබඳව අවධානයක් යොමු කර තිබුණි. කැණිම් වලදී ඇත් දළ මුද්‍රාවක්, පෙට්ටියක කොටස් සහ පිති හා කණකර ආභරණ සොයාගන්නා ලදී. ලෝතාල් වැසියෝ රන් ආභරණ හා විසිතුරු භාණ්ඩ රැසක් නිපදවුහ. මෙම ආභරණ වලින් ඉතාම අලංකාර ලෙස සැලකෙන්නේ පරිධිය 0.25mm (0.01 අඟල්) ට වඩා කුඩා වු රනින් තැනු පබළු වලින් සකස් කරගත් පොටවල් පහකින් සමන්විත මාලයයි. වර්තමාන ගුජරාම් කාන්තාවෝ කොණ්ඩ ගෙතු පසු සැරසීමට භාවිතා කරන කුඩා ආභරණ බදු රනින් කරන ලද පබළු ද එහි තිබී හමුවී ති‍බේ. බිලි පුජා සිදුකළ තැනකින් සොයාගන
්නා ලද, තැනින් තැන සිදුරු සහිත විශාල තැටිය වේදික පුජකයෙකු විසින් පළඳින ලද්දක් බව විශ්වාස කෙරේ.කර්ණාභරණ, දැතිරෝද හා හෘද වස්තුව හැඩති සිනිඳු ගල් වලින් තැනු පළඳනා ලොතාල් හි ජනප්‍රියව පැවතුණි. තඹ කම්බියක් දෙවරක් සර්පිලාකාරව කර කැවීමෙන් තනන ලද මුද්ද, වර්තමාන හින්දු විවාහ මංගල්‍යවලදී පළඳවන රන් මුදුවට සමාන වේ.කලාවකිෂ් හා උර් (නුතන ඉරාකය) හා ජලාබද් (ඇෆ්ගනිස්ථානය) හා සුසා (ඉරාකය) වලින් හමු වු අමුණන ලද පබළු හා නොඇමුණු දිගැටි පබළු බඳුන මඟින් ලෝතාල් පබළු කර්මාන්තය බටහිර ආසියාව පුරා කෙතරම් ජනප්‍රියව පැවතියේදැයි යන්න පෙන්වාදෙයි. එම පබළු නිර්මාණයේදි විවිධ වර්ණයේ ගල් භාවිතා කළ අතර ඒවා විවිධ හැඩ හා ප්‍රමාණ වලින් නිර්මාණය විය. ලෝතාල් පබළු නිෂ්පාදන ක්‍රමය කොතරම් ‍දියුණු ද යත් අවු.4000 ගතවන තෙක්ම එහි කිසිම වැඩි දියුණු කිරීමක් කර නැත. චම්තාත් හි වර්තමාන පබළු නිර්මාණකරුවෝද තවමත් මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කරති. අගස්ති වලින් තැනු පබළු, රන් ආවරණ සහිත ජැස්පර් වලින් තැනු පබළු ලෝතාල් වලට ආවේණික ලක්ෂණ සහිත වේ. මෙහි ක්ලෝරයිට් වලින් තනන ඉතාමත් කුඩා දිගැටි පබළු ඉතා ප්‍රසිද්ධ විය. ලෝතාල් නගරයෙන් මුද්‍රා 213 ක
් හමුව ඇති අතර මෙම ස්ථානය ඉන්දියාවේ තෙවැනි වැදගත්ම පුරා විද්‍යාත්මක ස්ථානයයි. මුද්‍රා ශිල්පියෝ කෙටි අං සහිත වෘෂභයන්, කඳුකර එළුවන්, කොටි හා හස්ති-වෘෂභ වැනි සංයුක්ත සත්ව රූප ද කැටයම් කිරීමට වැඩි කැමැත්තක් දැක්වුහ. සියළුම මුද්‍රාවල කෙටි සටහනක් ද දක්නට ලැබේ. භාණ්ඩ ප්‍රවාහනයේදි එම භාණ්ඩ, පැදුරු හෝ රෙදි හෝ ලණු වලින් හෝ බැඳ තඹ මුද්‍රා වලින් තැනු මුද්‍රාවකින් මුද්‍රා තබන ලදි. භාණ්ඩ ප්‍රමාණය, පාලකයාගේ මුද්‍රාව හා අයිතිකරුගේ මුද්‍රාව එම භාණ්ඩ මත සලකුණු කරන ලදි. බහරේන් වලින් හමු වු මුද්‍රාවක මකරෙක් සලකුණු කර ඇත.ලොතාල් හි මැටි බඳුන් වර්ග දෙකක් දක්නට ලැබුණි. ආධාරක සහිත හෝ රහිත බඳුන් හා උස් බඳුන් වර්ගයනු ඒවායි. මෙවැනි බඳුන් සමකාලීන ඉන්දු සංස්කෘතියේ දක්නට නොලැබිණි. ලෝතාල් චිත්‍ර ශිල්පියෝ නවීන චිත්‍ර ශිල්පයට සමාන චිත්‍ර ක්‍රම ඉදිරිපත් කළහ. එම චිත්‍රවල තම ස්වභාවික පරිසරයේ සිටින සතුන් නිරූපණය කෙරිණි. එක් විශාල බඳුනක ඇති චිත්‍රයක තම හොටින් මසුන් ඩැහැගෙන ගසක් මත වසා සිටින කුරුල්ලන් සමූහයක් සිටින අතර නරියෙන් වැනි සත්වයෙකු එහි බිම සිටිනු නිරූපනය කර ඇත. මෙය පංචතන්ත්‍රයේ එන කපටි නරියා සහ කපුටාගේ කථාව සිහිගන
්වයි. කුඩා මැටි බඳුනක පිපාසිත කපුටාගේ හා මුවාගේ කථාව ද දැක්වේ. පටු විවරයක් සහිත බඳුනකින් දියබීමට නොහැකි වු මුවෙක් ද, එම බඳුනට ගල් කැට දමා බඳුනේ ජල මට්ටම ඉහළ ගිය පසු ජලය පානය කරන ලද කපුටෙකු ද පිළිබඳව එම කථාවේ සඳහන් වේ. මෙම සත්වයන්ගේ අංග ලක්ෂණ පැහැදිලිව ඇඳ තිබේ.ටෙරාකොටා වලින් තනන ලද වර්තමාන චෙස් ඉත්තන්ට සමාන ඉත්තන් ලෝතාල් වලින් හමු වු අතර එහි සත්ව රූප, ඇත් දළ වලින් වැඩ දැමු පිරමීඩයන් හා මාලිගාවක් වැනි ඉත්තන් ද අඩංගු වේ. මනුෂ්‍යයන්ගේ හා සත්වයින්ගේ රූප ජීවමාන ස්වරූපයට ආසන්නව ඇඳ තිබේ. මිනිසෙකුගේ උඩුකය හා ස්ත්‍රියෙකුගේ හා පුරුෂයෙකුගේ ශෛලමය ප්‍රතිමා සුමේරියානු ප්‍රතිමා වලට සමානකම් දක්වයි. ටෙරා‍කොට වලින් තනන ලද සුනඛයින්, වෘෂභයන් හා අශ්වයන් දක්නට ලැබෙන අතර චලනය කළ හැකි හිස් හා රෝද සහිත සත්ව රූප කෙලිබඩු ලෙස භාවිතා වී ඇත.ලොතාල් සංස්කෘතියලෝතාල් වැසියෝ ඉන්දු යුගයේ මනුෂ්‍ය සංස්කෘතියට සැලකිය යුතු දායකත්වයක් දැක්වුහ. නගර නිර්මාණය, කලාව, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, විද්‍යාව, ඉංජිනේරු විද්‍යාව හා ආගම එම කොටස් වේ. ඔවුන්ගේ ලෝහ කර්මාන්තය, මුද්‍රා, පබළු හා ආභරණ නිෂ්පාදන ආර්ථික සමෘද්ධියට හේතු විය.වි
ද්‍යාව හා කාර්මික ඥානයඝනැනි මුද්‍රාවක් වැනි සිප්පි කටුවකින් තනන ලද මාලිමාවක් ලෙස භාවිතා කරන ලද වස්තුවක් හමු වී ඇති අතර එය සිරස්ව හෝ තිරස්ව අංශක 40 කොටස් මඟින් අංශක 360 දක්වා මිනුම් ගැනීමේ හැකියාව සහිත විය. මෙය අහස 8-12 කොටස් වලට බෙදා මැනීමට යොදා ගන්නා ලද්දක් බවට විශ්වාස කෙරේ. පුරාවිද්‍යාඥයින් පවසන පරිදි ලෝතාල් වැසියන් ග්‍රීකයන්ට අවුරුදු 2000 කට පෙර අහස 8-12 කොටස් වලින් මැනීම, විවිධ කෝණ මැනීම, තරුවල පිහිටිම සෙවීම හා නාවික කටයුතු ආදිය සඳහා මාලිමාව භාවිතා කර ඇත. ලෝතාල් වැසියෝ මිනුම් පරිමාණ තුනෙන් එකක් නිපදවීමට සමත් වුහ. (අනෙක් දෙක හමුවන්නේ හරප්පාව හා මොහෙන්දජාරොවෙනි) ලෝතාල් වලින් හමුවු ඇත් දළ පරිණාමයක ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය තුළ පැවති කුඩාම දශමස්ථාන වලට බෙදා තිබුනි. එය 15 mm පළල හා 6 mm ඝනකම වු අතර 128 mm දිගින් යුක්ත විය.එහෙත් එහි 40 mm තෙක් පවතින්නේ බෙදීම් 27 පමණි. මිනුම් දෙකක් අතර දුර 1.70 mm විය. මෙම මිනුම් 10 ක දිග අන්ගුලක දිගට සමාන බව අර්තශ්‍රාස්ත්‍රයේ සඳහන් වේ. ලෝතාල් කාර්මික‍ශිල්පියෝ ගල් වලින් තැනු බර මනින පඩි තැනීමේදී නිරවද්‍යතාවය පිළිබඳව දැඩි සැලකිල්ලක් දැක්වුහ.ආගම
හා මළවුන් මිහිදන් කිරීමලෝතල් ජනපදයේ මිනිසුන් මුද්‍රාමත අං සහිත දෙවියෙකු ලෙස අනුමාණ කළ අතාර් හෝ අර්කා යන නම්වලින් හැඳින් වූ ගිනි දෙවියෙකු වන්දනාමාන කළහ. තවද එය සතුන් හා වසු පැටියන් බිලි දීම සිදුකළ පුද්ගලික හා පොදු අල්තාරවල පැවතීම මගින් ඔප්පු වේ. පුරා විද්‍යාඥයන් විසින් රන් පෙන්ඩන , පිඟන් බඩු හා දම්මැටි භාජනවල අළු , ගව වර්ගයේ අවශේෂ , පබළු හා ඉපැරණි වේද ආගම හා සම්බන්ධ ගව මානය බිලි පූජා දීම සිදුකළ බව පෙන්වන අනෙකුත් සාක්ෂි සොයා ගත්හ. සතුන් වන්දනා කිරීමද සාක්ෂි සහිතව සොයාගත් නමුත් අනෙකු හරප්පානු ශිෂ්ටාචාරවල තිබූ මවු දේවතාව ඇදහීම මෙහි දක්නට නොතිබුණි. විශේෂඥයන් මෙය සලකන්නේ ආගමික සම්ප්‍රධායයන්වල විවිධත්වයක් පැවතුණු බවට සළකුණක් ලෙසය. එ‍සේ නමුත් සමහර විට හින්දු යුගයේ මව් දේවතාව සමග සමිබන්ධ මුහුදු දේවතාවක් වන්දනාමානයට ලක් වුණි. වර්තමානයේදී දේශීය ගම්මාන වාසී මුහුදු දේවතාවියක් වන්දනාමාන කළහ. වනුවතී ,සිකොටරිමාටා පෞරාණික වරාය සම්ප්‍රධාය හා ‍ඓතිහාසික අතීතයක් සමග සම්බන්ධයක් යෝජනා කරයි. නමුත් පුරාවිද්‍යාඥයන් සොයාගෙන ඇත්තේ කි පූ 2000 පමණ වෙද්දී මෙම ක්‍රමය අත්හැර ඇති බවයි. (එය නිර්ණය කර ඇත්තේ ආද
ාහන කාළවල වෙනස හා අවශේෂවල කාබන් දින නියම කරණයෙනි) එමගින් යෝජනා කර සිටින්නේ මෙය සිදුකර ඇත්තේ යම් යම් අවස්ථාවලදී බවයි. සොයා ගෙන ඇති අඩු සොහොන් කොත් සංඛ්‍යාවෙන් එය වඩාත් සැලකිල්ලට භාජනය වේ. 15000 ක පමණ දළ ජනගහණයකින් සොහොන් සොයාගෙන ඇත්තේ 17 දෙනෙකුගේ පමණි. ලෝතල් ජනපද වාසීන් මරණ ආදාහනය සිදු කිරීම සිදු කරන ලදී. ආදාහනයෙන් පසු සිදු කළ මිහිදන් කිරීම් හරප්පා , මෙහි හා ඩෑම් බුටි තිබී සොයාගෙන ඇත. පස්ගොඩවල්වල තිබී ඇසිරියානුවන්ගේ හා ඊජිප්තුවන්ගේ මමී ගත කරන ලද අවශේෂ ද සොයාගෙන ඇත.ලොතාල් පරිහානියට පත්වීමලෝතාල් හි නිවාසයක දක්නට ඇති නාන කාමර සැලැස්මක්ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ අවසානය පිළිබඳ වාද විවාද තවමත් පැවතුන ද, ලෝතාල් හි අවසානයට හේතු වුයේ ගංවතුර, කුණාටු වැනි ස්වභාවික ව්‍යසන බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි ලැබි ඇත. විශාල ගංවතුරකින් නගරය යටවු අතර, නිවාස විශාල ගණනක් එයින් විනාශ විය. බිඳ වැටුණු නගර මධ්‍යය හා පාලන නිවාස සමතලා කර (ක්‍රි.පු 2000-1900) වෙළෙඳුන් එහි නිවාස තනාගෙන පදිංචි වුහ. මෙහි දරුණුතම ප්‍රතිවිපාකය වුයේ ගංගාවේ ගමන් මාර්ගය වෙනස් වීම නිසා නැව් තටාකයට ඇතුල් වීමට නොහැකි වීමයි. පාලකයන් නගර
ය හැරගිය ද, සාමාන්‍ය ජනයාට ජල පහර හා සම්බන්ධ වන පරිදි තනාගත් නොගැඹුරු ඇළකින් කුඩා නැව් එම වරාය තුළට ඇතුල්  කර ගැනීමට හැකි විය. නමුත් විශාල නැව් එම වරායට පැමිණිම අතහැර දැමීය. නගරය නැවත ගොඩනැඟු නමුත් ගංවතුරෙන් පැමිණි අපද්‍රව්‍ය ඉවත් නොකර තනන ලද නිසා ඒවායේ තත්ත්වය බාල වු අතර ඉක්මනින් කැඩෙන සුලු විය. පොදු අපද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහන පද්ධතිය ද නැවත සකස් කරන ලදි. ඔවුන් පොදු නාන ස්ථාන නැවත තනා ගිනි දෙවියන් පිදීම දිගටම සිදු කළහ. නමුත් අස්ථාවර රජයක් හා පිටතින් සහයක් නොලැබීම හේතුවෙන් පොදු කටයුතු පවත්වාගෙන යාම අපහසු විය. විශාල ගබඩාව නැවත ප්‍රතිසංස්කරණය නොකළ නිසා භාණ්ඩ තොග ගංවතුරට හා ගින්දරට හසුවීමට පහසු විය. නගරයේ ආර්ථික ක්‍රමය වෙනස් විය. වෙළඳාම ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටුනු අතර කුඩා වෙළඳ ව්‍යාපාර වසා දැමිණි. එම නිසා සියගණනක් කාර්මික ශිල්පියෝ එකම භාණ්ඩ සැපයුම්කරුවාට හෝ මුල්‍ය ප්‍රතිපාදකයා යටතේ වැඩ කරන ක්‍රමයක් ඇති විය. පබළු කර්මාන්ත ශාලාවේ විශාල කාමර 10 ක් හා මැද මිදුලක පිහිටා තිබුණි.‍තඹ කර්මාන්ත ශාලාව ද මෙලෙස විශාල විය.‍ලෝතාල් හි නැතිවි යන සමෘද්ධියට සම්පත් හිඟතාවය, දුර්වල පාලනය හේතු වු අතර නිරතුරුව ඇතිවන ගංවත
ුර හා කුණාටු වලින් මිනිසුන්ගේ අඟහිඟතා හා ශෝකය තවත් වැඩි විය. පසේ ලවණතාවය අධික වීම හේතුවෙන් එය වගාවට හා ජීවත් වීමට නුසුදුසු බිමක් විය. මෙම ලක්ෂණය අවට නගරය වන රත්ග්පුර්, රූපාර්, හරප්පා, මොහෙන්දජාරෝ, චන්හුදාරෝ හිද දක්නට ලැබේ. ක්‍රි.පු 1900 දී පමණ පැමිණි මහා ගංවතුරෙන් නගරය මුලුමනින්ම විනාශ විය. පුරා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ වලට අනුව නැව් තටාකය සම්පුර්ණයෙන්ම අපද්‍රව්‍ය හා රොන් මඩ වලින් පිරිගිය ගොස් ගොඩනැගිලි බිමට සමතලා විය. මෙම ගංවතුර මුළු සෞරාෂ්ට්‍ර, සින්ද් හා දකුණු ගුජරාට ප්‍රදේශවලට බලපෑ අතර ඉන්දු හා සම්ලේර්හි ඉහළ කොටසට බලපෑවේය. එයින් එම ප්‍රදේශවල නගර හා ගම් සියල්ලම විනාශ වු අතර එහි වැසියෝ රටතුලට පලාගියහ.සටහන්↑ "එක්ස්කැවේෂන්ස් - ඉම්පෝටන්ට් - ගුජරාට්". ඉන්දීය පුරාවිද්‍යාත්මක මිනින්දෝරු දෙපාර්තමේන්තුව. සම්ප්‍රවේශය 25 ඔක්තෝම්බර් 2011.අප අවට පරිසරයපරිසර ප්‍රතිපත්ති ,සහරා කාන්තාරයගපරිසරය යන්නෙහි සරලම අරුත වන්නේ අප සහ අප අවට වටපිටාවයි .පරිසරය නම් සංකල්පය සොබාදහම , ස්වභාවධර්මය,වටපිටාව යනුවෙන්ද හදුන්වනු ලබයි .පරිසරය පරිසර පද්දති ,ජාන ව්ද්යාමව,පරිසර ගැටළු,පරිසර සංරක්ෂණ
ය ,ආදී විවිධ ස්වරුපයන්ගෙන් පරිසර විද්යාදව යටතේ මේ වන විට හදුනා ගනිමින් පවතී .පොත පතින් අප උගත් දේ සොබාව සෞන්දර්යයට වඩා ගැඹුරින් පරිසරය යන්න මගින් නිරුපනය වන බව මගේ හැගීමයි .පරිසරයෙන් ලැබෙන අමිල දායාද සොබාවික සම්පත් ලෙස හදුන්වයි .සම්පතක මුලික ලක්ෂණය වන්නේ ඒ සදහා දැඩි හානියක් නොමෙති විට සොබාදහමේ ගුණය මත යලි පුනරුත්පත්තියයි .පරිසරය කොටස් දෙකකට බෙදා දැක්විය හැකිය .01) ස්වාභාවික පරිසරය02) නිර්මිත පරිසරයසොවබවික පරිසරය යනු අප ජීවත් වන සතුන්, ගස්,වැල්,ගංගා,ඇළ,දොළ ආදියෙන් යුතු පරිසරයි .කෘතීම පරිසරය යනු මිනිසා විසින් සොබාවික පරිසරය උපයෝගී කරගෙන කෘතීමව තනාගත් පරිසරයි.අද දවස වන විට ලංකාව මුහුණපාන ප්රාදාන පරිසර ගැටළු කිහිපයකි .01) මිහිතලය උණුසුම් වීම02) ඔසෝන් ස්තරය හීන වීම03) කාලගුණික විපර්යාස04) වනහරණය05) කාන්තාරීකරණය 06) ජලය දුෂණය07) වායු දූෂණයපුර්ව මෙසපොටේමියානු මෙවලම්ජීරොෆ්ට් පුරවිද්‍යාත්මක කැනීම් කටයුතු වලදී ක්‍රි.පු 4 වන සියවසට අයත් බොහොමයක් මෙවලම් මතුකරගන්නා ලදී. මෙහිදී සොයා ගත් තඹ වලින් සාදන ලද එලු හිස ප්‍රතිමාව ක්‍රි.පු 3 වන සියවසට අයත් බව  පුරාවිද්‍යාඥයන් සපත කරයි.ජීරොෆ
්ට් කන්ඩායම පවසන්නේ පුරාවිද්‍යාත්මක කටයුතු වලට මෙය සැඟවුනු පාරදීසයක් බවයි. කලින් කී ප්‍රතිමාව කැණීම් කටයුතු වලදී පොලොව මතුපිටට ආසන්නයේ පස් තට්ටු අතරින් සොයා ගත් බැවින් මෙය ක්‍රි.පු 4 වන සියවසේ හලීල් නදියේ ශිෂ්ඨාචරයට අයත් එකක් බවටද මතයක් පවතී. එනම් මෙසපොටෙමියානු ශිෂ්ඨාචරයටද එපිට ඉතිහාසයකි.සමහර සාක්ෂි හා න්‍යෂ්ට මෙවලම් අනූව මෙසපොටෙමියනු ප්‍රදේශය ක්‍රි.පු 3 වන සියවස තරම් ඈත අතීතයකට නෑකම් කියයි. මැටට් ඇබඩ් සුසාන භූමියෙන් හමුවූ මෙවලම් හා අනිකුත් සාක්ෂි අනූව මෙසපොටෙමියනු  භූමිය   ක්‍රි.පු 6 වන සියවස තරම් ඈත අතීතයක් බවද පැහැදිලි විය.ජීරොෆ්ට් කැණීම් භූමියෙන් මැටි වර්ග  ප්‍රභේද 2 ක් සොයා ගැනුනි. මෙම මැටි ප්‍රභේද 1 ක් වර්ගයක් ක්‍රි.පු 3 න් වන සියවසටත් අනෙක  ක්‍රි.පු 4 න් වන සියවසටත් අයත් වේ.  එම නිස ජීරොෆ්ට් මෙම කාල වකවානු 2 ටම අයත් සුසාන භූමියක් බව සලකනු ලබේ.  කෙසේ වෙතත්  මෙම සුසාන භූමිය පිහිටුවා ඇත්තේ ඊට පෙරද ජනාවාස පිහිටි භූමියක බැවින්  (ක්‍රි.පු 6 වන සියවස ) කැනීම් කටයුතු වලදී මෙසපොටෙමියානු ශිෂ්ඨාචරයට පෙර මෙවලම්ද හමු වී ඇත.  මෙහිදී පුරවිද්‍යාඥ කණ්ඩයාම තව දුරටත් අබ්‍යන්තරයට කැනීම් කටයුතු සි
දුකරමින් නවතම කරුනු සොයාගනිමින් පවතී.වත්මන් නීති සහ ප්‍රතිපත්තිය සඳහා, ෂෙන්ගන් ප්‍රදේශය බලන්නෂෙන්ගන් එකඟතාවබෙනෙලක්ස් ආර්ථික සංගමයෙහි රාජ්‍යයන්, ජර්මන් ෆෙඩරල් සමූහාණ්ඩුව සහ ප්‍රංශ ජනරජය යන්නන්ගේ රජයන් අතර, පොදු දේශසීමා  වලදී පරික්ෂා කිරීම් ක්‍රමයෙන් අවලංගු කිරීම සඳහා වූ එකඟතාවය1985 ජූනි 14 දිනදී ෂෙන්ගන් එකඟතාව සඳහාවූ අත්සන්අත්සන් කිරීම14 ජූනි 1985 (38 වසර, 6 මාස, and 28 දින ට පෙර)ස්ථානයෂෙන්ගන්, ලක්සම්බර්ග්මුල්අත්සන්කරුවෝ බෙල්ජියම ප්‍රංශය ජර්මනිය ලක්සම්බර්ග් නෙදර්ලන්තයසන්ධාපනලාභියාලක්සම්බර්ග් රජය හා මහා ආදිපාද දනව්වභාෂාලන්දේසි, ප්‍රංශ සහ ජර්මානුvteෂෙන්ගන් එකඟතාව වෙතින්, 1995දී, යුරෝපයේ දේශසීමා විරහිත ෂෙන්ගන් ප්‍රදේශය බිහිකිරීම සිදු විය. ලක්සම්බර්ග්හී,  ෂෙන්ගන් සුළු නගරය සමීපයෙහිදී, 1985 ජූනි 14 දිනදී මෙම එකඟතාවයට අත්සන් තැබුනේ, එවකට යුරෝපියානු ආර්ථික ප්‍රජාවෙහි සාමාජික රාජ්‍යයන් දස දෙනාගෙන් පස් දෙනෙකු අතරය. එයින් යෝජනා කෙරුණේ, අත්සන් තැබූවන්ගේ පොදු දේශසීමාවන්හී දේශසීමා පරික්ෂාකිරීම් ක්‍රමයෙන් අවලංගු කර දැමීමයි. යෝජිත ක්‍රියාමාර්ග අතර, වේගයෙන් ගමන් කරන වාහන පරික්ෂා කිරීම අඩු කිරීම
නිසා වේගයෙන් ගමන් කරන වාහන වලට දේශසීමා වලදී නොනවත්වාම ඒවා හරහා යෑමට ඉඩ සැලසීම, ස්ථාවර පරික්ෂණ ස්ථාන වලින් බැහැර තැන් වලදී දේශසීමා තරණය කිරීමට දේශසීමා පෙදෙස් වල නිවැසියන්ට ඉඩ සැලසීම සහ වීසා ප්‍රතිපත්ති එක් ස්ථාවරයකට ගෙන ඒම යන්නන් විය. [1]1990දී එකඟතාවට අනුපූරක වශයෙන් ෂෙන්ගන් ප්‍රතිඥාව එක් කරන ලද අතර මෙයින් යෝජනා වූයේ අභ්‍යන්තර දේශ සීමා පාලන අවලංගු කොට පොදු වීසා ප්‍රතිපත්තියක් කරා එළඹීමයි. ෂෙන්ගන් ප්‍රදේශය ක්‍රියාත්මක වන්නේ, ජාත්‍යන්තර ගමනාගමනය සඳහා  බොහෝ අයුරින් තනි රාජ්‍යයක් ලෙසින්  වන අතර, ප්‍රදේශයට ඇතුළු වන හා එයින් පිටවන ගමිකයන් සඳහා බාහිර දේශසීමා පාලනයන් සහ පොදු වීසා ක්‍රියාත්මක වුවද අභ්‍යන්තර දේශසීමා පාලනයන් නොපැනවිණි. මිලියන  400 කට වැඩි ජනගහනයක් සහ වර්ග කිලෝමීටර  4,312,099 (1,664,911 සත සැත) ක භූමි ප්‍රමාණයක් සමන්විත යුරෝපියානු රටවල් 26 ක් දැනට එයට අයත් වෙති. [2]1999 ට පෙරාතුව, ෂෙන්ගන් සම්මුතීන් සහ ඒවා යටතේ සම්මත තර ගත් නීති ක්‍රියාත්මක වූයේ  යුරෝපියානු සංගමයෙන් ස්වායත්තව වුවද, ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ගිවිසුම විසින් ඒවා යුරෝපියානු සංගමයේ නීතිය යටතට අන්තර්ගත කරමින්,  අයර්ලන්තය සහ එක්සත් ර
ාජධානිය යන ෂෙන්ගන් ප්‍රදේශයෙන් බැහැරව සිටි  යුරෝපියානු සංගම් සාමාජික රාජ්‍ය දෙකට  මනාපයෙන්-බැහැරව සිටීමට  ඉඩ සැලසීය.  .  ෂෙන්ගන් දැන්, යුරෝපියානු සංගම් නීතියේ අරටුවට අයත් වන අතර, මනාපයෙන්-බැහැර වීමට ඉඩ නොසලසා ඇති හා දැනට එයට එක්ව නොමැති සියළු සාමාජීක රාජ්‍යයන්, තාක්ෂණික අවශ්‍යතා පරිපූර්ණ වූ සැණින් එය වෙත එක් වීමට බැඳී සිටිති.  යුරෝපියානු සංගමයට අයත් නොවන රටවල් කිහිපයක්ද ෂෙන්ගන් ප්‍රදේශයට අඩංගුව සිටිති.ඉතිහාසයෂෙන්ගන්, ලක්සම්බර්ග්පුද්ගලයන් නිදහසේ සැරිසැරීමට ඉඩ හැරීම, මුල් රෝම ගිවිසුමෙහි අරටු කොටසක් වූ අතර, යුරෝපියානු ආර්ථික ප්‍රජාවෙහි මුල් අවධියෙහි සිටම, ඔවුන්ගේ ගමන් බලපත හෝ ජාතික හැඳුනුම් පත හෝ ඉදිරිපත් කිරීමෙන් යුරෝපියානු ආර්ථික ප්‍රජාවෙහි සාමාජික රටවල ජාතිකයන් හට, නිදහසේ,  එක් සාමාජික රාජ්‍යයක සිට තවෙකකට ගමන් කිරීමේ හැකියාව තිබුණි.ආශ්‍රිත↑  ෂෙන්ගන් එකඟතාවය හී පිළිවෙලින් කොන්දේසි 2, 6 හා 7.↑ යුරෝපියානු කොමිසම. "ෂෙන්ගන් ඒරියා". යුරෝපා වෙබ් ද්වාරය. සම්ප්‍රවේශය 13 ජනවාරි 2011.නොරැහැන් රවුටරයක් යනු  රවුටරයක කෘත්‍යයන් ඉටු කරන මෙවලමක් වන අතර  නොරැහැන් ප්‍
රවේශ්‍ය ස්ථානයක සහ ජාල ස්විච්චයක කාර්යයන්ද ඉටු කරයි. ඒවා සාමාන්‍ය වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ සංදාම (කේබල) සම්න්ධතාවයක් විරහිතව අන්තර්ජාලයට හෝ  පරිගණක ජාලයකට හෝ ප්‍රවේශ්‍යයක් ඇති කර ගැනීමටයි.  රැහැන්ගත පෙදෙසි ජාලයක් (පෙදෙසි ජාලය) තුල, පරිපූර්ණ ලෙසින් නොරැහැන් පෙදෙසි ජාලයක් (නොරැහැන් පෙදෙසි ජාලය) තුල , හෝ රැහැන්ගත/නොරැහැන් ජාල සම්මිශ්‍රණයක් තුල මෙය ක්‍රියාත්මක විය හැක.මුල් රාජාභීෂේකය:තිස්ස රජ දෙවන රාජාභීෂේකය:දේවානම්පිය තිස්ස රජරජරට රජ දේවානම්පිය තිස්ස රජුගේ  පවුල සහ උත්තිය කුමරු සිටින චිත්‍රයක්රාජ්‍ය සමයක්‍රිපූ 307– ක්‍රිපූ 267පූර්වප්‍රාප්තිකයාමුටසීව රජඅනුප්‍රාප්තිකයාඋත්තිය රජමරණයක්‍රිපූ 267වංශයමෞර්යය  රාජවංශයපියාමුටසීව රජමුලින් තිස්ස රජ නමින් රජවූ මෙතුමා පසුව  දේවානම්පිය තිස්ස නමින් දෙවනවරට රාජාභිෂේකය ලැබීය. (307 BCE - 267 BCE). "දෙවියන්නට ප්‍රිය වු "යන්න මෙම නාමයෙහි අර්ථය යි. රජු අනුරාධපුරය මුලස්ථානය කරගෙන රජ කළ පැරණි රජවරුන්ගෙන් කෙනෙකි. ඔහුගේ රාජ්‍ය කාලය වැදගත් වන‍්නේ මෞර්ය වංශික අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ අනුග්‍රහය ඇතිව එම පාලන සමය තුළ ලංකාවට බුද්ධාගම පැමිණීම හේතුවෙනි. ඔහුගේ රාජ්‍ය කාලය ගැන
මුල්ම තොරතුරු ලැබෙන්නේ මහාවංශයෙනි. එය ඊට වඩා පැරණි   දීපවංශය මුලාශ්‍රය කොට ගත්තකි.පාලන සමයක්‍රිස්තු පූර්ව 247-207 ත් අතර වසර 40 ක රාජ්‍ය සමය. මෙරජුගේ රාජ්‍ය කාලය ලක්දිව ඉතිහාසයට බෙහෙවින්ම වැදගත් කාල වකවානුවකි.මෙම පාලන සමය දේශපාලන මෙන්ම ආගමික අතින්ද වැදගත් සන්ධිස්ථානයකි.අනුරාධපුරයේ රාජ්‍ය කල මුටසිව රජුගේ දෙවැනි පුත්‍රයා තිස්ස කුමරුය. මහාවංසයේ විස්තර වන ලෙස ඔහු අනෙකුත් සහෝදරයන් අතරින් බුද්ධිමත් හා යහපත් හැසිරීම් අතින් ශ්‍රේෂ්ටතම පුද්ගලයා ද වේ.තවද මෙරජුගේ පාලන සමයේ විදේශයන් සමඟ පැවැති සම්බන්ධතා මගින් ලංකාවට සුවිශේෂී දායාද රැසක් ලැබී ඇත. මෙතුමාගේ අසල්වැසි ඉන්දියාවේ මහා අධිරාජ්‍ය අශෝක අදිරාජ්‍යයා සමඟ පැවැති නොදුටු මිත්‍ර සම්බන්ධතාව මගින් ලංකාවට,1)විදිමත් අභිෂේක ක්‍රමයක් ලැබීම,පංච කකුධ භාණ්ඩ ලැබීම.2)`දෙවනපිය´ වැනි විරුධ නාමයන් ලැබීම,3)ලංකාවේ යුද හමුදාව සිවුරඟ සෙනගින් යුක්ත වීම,4)පාටලී පුත්‍ර නගරය ආදර්ශයට ගනිමින් මෙරට බලකොටු ඉදිවීම ආදී බලපෑම් රාශියක් ලංකාවට ලැබුණි.දේවානම්පිය තිස්ස රජුගේ හා අශෝකයන් අතර පැවැති මිත්‍රත්වයෙන් මෙරටට ලැබුණු බුදු දහම මගින් ලංකාව තුල ආගමික නවෝදයක් අති විය
.දෙවන පෑතිස් රජු පිළිබඳ තොරතුරු අද්‍යයනයේ දී වැදගත් වන මූලාශ්‍රය කිහිපයකි. එනම්,දීපවංසය -ලංකාවේ පැරණිතම දේශීය සාහිත්‍ය මුලාශ්‍රයමහාවංසය -ලක්දිව ශ්‍රේෂ්ටතම වන්කසතාවවන්සත්තප්පකාසිනිය- මහාවංස ටීකාව ආදී දේශීය සාහිත්‍ය මුලාශ්‍රරජගල ලෙනකන්ද ලිපියමිහින්තලා පුවරු ලිපිය වැනි දේශීය ශිලාලිපිඅශෝකාවදානයදිව්‍යවදානය වැනි විදේශ සාහිත්‍ය මුලාශ්‍රතිස්ස රජ ලෙස පාලන සමයඅනුරාධපුරයේ රජුව සිටි මුටසීවගේ දෙවැනි පුත්‍රයා තිස්සයි. මහාවංශය ඔහු ගැන විස්තර කරන්නේ ඔහුගේ අනෙකුත් සහෝදරයින් අතරින් බුද්ධිමත් හා යහපත් හැසිරීම අතින්   ශ්‍රේෂ්ඨතමයා ලෙසිනි. ඔහු ක්‍රි.පු. 247 දී උතුරු  රාජ්‍යයේ අනුරාධපුය මුල් ‍කරගෙන සිහසුනට පත්විය. සොයුරු මහානාග කුමරු යුවරජ විය.දේවානම්පිය තිස්ස රජ ලෙස පාලන සමය සහ  බුද්ධාගම වැලඳගැනීමමෞර්ය වංශික අශෝක අධිරාජ්‍යයා සමග පෙර සිට තිබුණු මිත්‍රත්වය මහාවංශය විස්තර කරයි. එහි 19 වන පරිච්ඡේදයේ මෙසේ කියයි. ‘දේවානම්පියතිස්ස හා ධම්මාශෝක එකිනෙකා නොදැක සිටියේ වුවද රාජ්‍යයන් දෙක අතර බොහෝ කලක සිට මිත්‍රත්වයක් පැවතියේය’. ධම්මාශෝක නම අශෝක හැදින්වීමට විකල්ප වශයෙන් භාවිතා කරන ලදී. තිස්ස අශෝක අධිරාජ්‍ය
යා වෙත තෑගි බෝග යැවීම මහාවංශය තවදුරටත් විස්තර කරයි. ඒවාට අශෝක අධිරාජ්‍යයා පෙරළා තෑගි බෝග එව්වා පමණක් නොව ඔහු බුද්ධාගම වැළද ගත් බවත් එසේ කරන ලෙස තිස්සට ආයාචනා කරන බවත් පිළිතුරු  වශයෙන් දන්වා එවීය. තිස්ස රජු මෞර්ය සම්ප්‍රදායට අනුගතව දෙවියන්ට ප්‍රිය යන අර්ධයෙන් යුත්  ‘දේවානම්පිය’ නැමැති කොටස තම නමට එක්කර දේවානම්පිය තිස්ස රජ අලංකාර මෞලි සංගල්‍යයක් පවත්වා තමන්   පුජනීය රජ කෙනෙකු ලෙස ප්‍රකාශ කළේය.මිහින්තලය - දේවානම්පියතිස්ස රජු බුද්ධාගම වැළඳ ගත් ඓතිහාසික ස්ථානයතමන්ට විෂය වූ ලෝකය පුරා බුද්ධ ධර්මය පැතිරවීම අශෝක අධිරාජයාගේ පරම අභිලාෂය විය.  එහෙයින් තම පුතණුවන් වූ මහින්ද ශ්‍රී ලංකාවට ගොස් ශ්‍රී ලංකා වාසීන් බුද්ධාගමට හරවා ගත යුතුය යන්න අශෝක අධිරාජයාගේ තීරණය විය. මහින්දාගමනය කේන්ද්‍ර කර ගෙන ඇති වූ සිද්ධීන් සහ මිහිඳු හිමි සහ දේවානම් පියතිස්ස රජතුමා මුණ ගැසීමද සිංහල ඉතිහාස කථාවල ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් ගනී. මහා වංශයට අනුව  40000 ක් වූ සෙබල මුලක්  සමග දේවානම්පියතිස්ස රජු මිස්සක නම් පර්වතය අසබඩ දඩ කෙළියෙහි යෙදුනේය. පාරම්පරිකව පැවතෙන තොරතුරු අනුව මෙම දිනය පොසොන් පුර පසළොස්වක දිනයකි.මිස්සක පව්ව පා මුලට
පැමිණි දේවානම් පියතිස්ස මුවෙකු දැක ඌ ලුහු බඳිමින් වන රොද තුළට වැදුනේය. මෙහිදී ඔහුට මිහිඳු හිමි මුණ ගැසුනේය. මහා වංශය මෙම සිද්ධියට හාස්‍යය මුසු කරමින් විස්තර කර ඇත්තේ රජුට යක්ෂයෙකු හමු වූ බවත් ඔහු ඉන් බියට පත් වූ බවත් සඳහන් කරමිනි. මිහිඳු හිමි රජු අමතා "මහ රජ අපි ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන්ගේ ශ්‍රාවකයන් වෙමු. ඔබ කෙරේ උපන් අනුකම්පාවෙන් දඹදිව සිට පැමිණියෙමු" යයි පවසා සිටියහ. දේවානම් පියතිස්ස රජුට තම මිතුරු අශෝක පිළිබඳ තොරතුරු සිහියට නැගුණි. පැමිණි පිරිස ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා ඉන්දියාවේ සිට පැමිණ ඇති බව රජුට අවබෝධ විය. මිහිඳු හිමියන් රජුට ධර්ම දේශනා කළ අතර ඉන් පසු රජතුමා බුදු දහම වැළඳ ගත්තේය.දේවානම්පිය තිස්සගෙන් පසු  පාරම්පරික පිළිවෙල අනුව ඔහුගේ බාල සොහොයුරන් දෙදෙනා වන උත්තිය හා මහා ශිවට රජකම උරුම විය.සංගණ්‍ය ස්ථානයන්අනුරාධපුරයේ ථූපාරාමය, දේවානම්පියතිස්ස රජ සමයේ ගොඩනංවන ලද්දකැයි විශ්වාස කෙරේ.දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ රාජ්‍ය කාලය පෙන්වීමේදී ප්‍රායෝගික තත්වයට වඩා ඈත කාලයක් දක්වා ති‍බේ. පවතින දේශපාලන අස්ථාවරත්වය මුල් කර ගෙන පුරා විද්‍යාත්මකව විපරම් කිරීමේ අපහසුවද, දේවානම්පියතිස්ස රාජ සමය ගැන ඇත
ි මූලාශ්‍රයන්හි හිඟයද නිසා මෙම වෙනස් වීමට අදාළ ගැටීම ප්‍රායෝගිකව නිශ්චය කිරීම අසීරුය. උදාරහරණයක් වශයෙන් රජු විසින් කරන ලද තිස්සමහා විහාරය සහ තවත් විහාර කීපයක් ගැන සඳහන් වෙතත් ඒවා එකක්වත් තිබෙන ස්ථානයක් හඳුනා ගත නොහැක.කෙසේ වෙතත් තරමක් දුරට හෝ පැහැදිලි කාරණයක් නම් රජු මහින්ද තෙරුන් හමු වූ ස්ථානයයි. මිහින්තලය නම් වූ එම ස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවේ අති පූජනීය ස්ථානයකි. අම්බස්තලය පිහිටා තිබෙන පූජනීය බිම, මහින්ද තෙරුන් දේවානම්පියතිස්ස රජුගෙන් ඔහුගේ බුද්ධිය පරීක්ෂා කර බැලීම සඳහා ප්‍රශ්න විචාරන ලද ස්ථානයයි. එහි ඇති ගල් ලෙන මහින්ද තෙරුන් අවුරුදු හතළිහක් වැඩ විසූ ස්ථානයයි. මහාසෑය සර්වඥ ධාතු තැන්පත් කර ඇති ස්ථූපයයි.දේවානම්පියතිස්ස රාජ සමයට අයත් අනෙක් වැදගත් ප්‍රධාන ස්ථානයක් නම් ශ්‍රී මහා බෝධිය පිහිටි ස්ථානයයි. මෙයද අශෝක අධිරාජයා‍ගෙන් ලැබුණු තෑග්ගකි. එය අනුරාධපුර පූජා භූමියේ රෝපණය කර ඇති අතර, ලෝකයේ පැරණිම වෘක්ෂයන්ගෙන් එකක් ලෙස සැළකෙයි.වැදගත්භාවයපුරාණ ලක්දිව ඉතාමත් වැදගත් රජ කෙනෙකු ලෙස දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ නම පවතී. ඔහු බුද්ධාගම වැළඳ ගැනීම, පසු කාලීන රාජ්‍යයන් සංස්කෘතික සහ අගාමික වශයෙන් උතුරේ පිහිටි උප
මහාද්වීපයට වඩා වෙනස් මගක් ගැනීමට මග හෙළි කළේය. පසු කාලීන රජවරු දේවානම්පියතිස්ස රජු බුද්ධාගම වැළඳ ගැනීම අනුරාධපුර රාජධානි සමය තුළ සිදු වූ වැදගත් සිද්ධියක් ලෙස සැළකූහ. අනුරාධපුර නගරය පූර්ව මධ්‍යතන යුගය දක්වා බලවත් රාජ්‍යයක අගනුවර ලෙස පැවතියේය. පසුව එය චෝල ආක්‍රමණයන්ට ගොදුරු විය. පොළොන්නරු යුගයේ ආරම්භයත් සමග චෝල පාලනය කෙළවර විය.තවද බලන්නමෞර්ය අධිරාජ්‍යයමහාවංශයසිංහලේ රාජාවලියඅශෝක අධිරාජයාසටහන්මූලාශ්‍රKeown, Damien, Stephen Hodge & Paola Tinti (2003). A Dictionary of Buddhism. Oxford University Press. ISBN 0198605609.භාහිර සබැඳිමිහින්තලේ (ඉංග්‍රීසි)ශ්‍රී මහා බෝධිය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2006-07-02 at the Wayback Machine (ඉංග්‍රීසි)මහාවංශය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-11-09 at the Wayback Machine (ඉංග්‍රීසි)ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු සහ පාලකයෝ (ඉංග්‍රීසි)Codrington's Short History of Ceylonදේවානම්පිය තිස්ස රජ Vijayaඋපත: ? ? මරණය: ? ?රාජ පදවි නාමයන්පූර්වප්‍රාප්තිකයාMutasivaKing of Anuradhapuraඅනුප්‍රාප්තිකUttiyaමෙම ලිපිය වනාහි Public finance ලිපියෙහි  ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ සිට සි
ංහල වෙත  නොනිමි පරිවර්තනයකි .ඉංග්‍රීසි සහ සිංහල යන භාෂාවන්හි සුදුසු හා ප්‍රමාණවත් පරිචයක් ඇත්නම්, මෙම පරිවර්තනය සම්පූර්ණ කිරීමට ඔබට අවකාශ ඇත.අදාල විෂය පිලිබඳ දැනුවත්නම්, නැවුම් ස්වයං නිර්මාණයක් ලෙස ලිපිය සම්පූර්ණ කිරීමට ඔබට අවකාශ ඇත.රාජය මූලය යනු, සාමුහික හෝ රජයේ කාර්යභාරයන්ද, එවැනි කාර්යභාරයන් නිර්මාණය කිරිම හා පරිපාළනයද, සලකා බලන ආර්ථීක විද්‍යවේ ක්ෂේත්‍රයකි. රජය හෝ සාමුහික සංවිධාන, කලයුත්තේ හා කරන්නේ කුමක්ද, හා මෙම කාර්යභාරයන් සඳහා ගෙවීම් කරන්නේ කෙසේද, යන ප්‍රශ්නවලට මෙම ක්ෂේත්‍රය බෙදනු ලැබේ. මෙය නිරතුරුව, පුළුල් (රාජය ආර්ථික විද්‍යව) හා පටු (රාජය මූලය) යන දෙයාකාරයෙන්ම හඳුන්වනු ලැබේ.දළ විශ්ලේෂණය රජයේ නියම කාර්යභාරය, රාජය මූලය විශ්ලේෂණය සඳහා ආරම්භයක් සපයයි. යම් යම් කොන්දේසි සංතෘප්ත වන්නේ නම්, පෞද්ගලික වෙළඳපල මගින් පුද්ගලයන් අතර භාණ්ඩ හා සේවා කාර්යක්ෂමව බෙදා හරිනු ඇත (අපතේ යාමක් සිදුනොවේය හා ආර්ථිකයේ ඵලදායී හැකියාවන් පුද්ගල රුචිකත්වයන් සමග ගැලපේය යන අර්ථයෙන්). කාර්යක්ෂම නිමවුමක් සැපයීමට පෞද්ගලික වෙළඳපලට හැකි වූයේ නම් හා ආදායම් ව්‍යාප්තිය නිරතුරුව සමාජයට පිළිගත හැකි ආකාරයේ නම්, එවිට
රජයට සිදුකිරීමට කාර්යභාරයක් නොමැති වේ. කෙසේවුවද, බොහෝ සිද්ධීන් වලදී, පෞද්ගලික වෙළඳපල කාර්යක්ෂමතාවය සඳහා වන කොන්දේසි කඩවේ. උදාහරණයක් ලෙස; බොහෝ පුද්ගලයන්ට සමාන භාණ්ඩයක් එකම කාළයක් තුලදී පරිභෝජනය කල හැකිනම්, (සතුරන් නැත, බැහැර කල නොහැකි පරිභෝජනය) එවිට, එම භාණ්ඩයෙන් ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් පෞද්ගලික වෙළඳපල මගින් සපයනු ඇත. තරගකාරී නොවන පරිභෝජනය හෝ පොදු භාණ්ඩ සඳහා එක් උදාහරණයක් වන්නේ රාජය ආරක්ෂාවයි.පෞද්ගලික වෙළඳපල මගින් භාණ්ඩ හා සේවා කාර්යක්ෂමව බෙදා නොහරින විට "වෙළඳපල අසමත්වීම්" ඇතිවේ. වෙළඳපල අසමත්වීම් පැවැතීම මගින් සාමුහිකව හෝ රාජය මට්ටමින් භාණ්ඩ හා සේවා බෙදාහැරීම සඳහා, කාර්යක්ෂම පදනමක් සපයයි. බාහිරතා, පොදු භාණ්ඩ, තොරතුරුමය වාසි, ශක්තිමත් පරිමානූකූල ඵල සහ ජාල ප්‍රථිවිපාක මගින් වෙළඳපල අසමත්වීම් ඇතිකරයි. රජයේ හෝ ස්වේච්ඡා සංවිධානයක් හරහා සිදුවන බෙදාහැරීම්, "රාජ්‍ය අසමත්වීම්" ලෙස හැඳින්වෙන වෙනත් අකාර්යක්ෂමතා වලට හේතුවේ.පුළුල් උපකල්පන යටතේ, කාර්යක්ෂම විෂය පථය හා ක්‍රියාකාරකම් මට්ටම් පිළිබඳ රජයේ තීරණ, බදු ක්‍රමය නිර්මාණය කිරීම පිළිබඳ තීරණ වලින් කාර්යක්ෂමව වෙන්කල හැකිය. මේ දෘෂ්ඨියෙන් ගත් කල, රාජ්‍ය අ