LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ලි ලේඛණ අතර ජාතක කතා, ධම්ම පදය, අට්ඨ කතා හා මහාවංශය අයත් වේ. ප්‍රධාන පාලි ව්‍යාකරණ ශිල්පීන් අතර කච්ඡායනා, මොග්ල්ලාන හා වරාරුසී (ඔහු ප්‍රක්රිත් ප්‍රකාශ් ලිවීය) අයත් වේ. පොදු ඉන්දීය භාෂාවල ඉන්දියානු සාහිත්‍යයහින්දි සාහිත්‍යයමධ්‍යතන යුගයේ දී අවාදි හා බ්‍රිජ් වැනි උප භාෂාවන්ගේ දාර්ශනිකමය පද්‍යයන් හා ආගමික නිර්මාණයන් තුළින් හින්දි සාහිත්‍යය ආරම්භ විය. යුගයේ වඩාත් ප්‍රචලිත චරිත වන්නේ කබීර් හා තුල්සිදාස්ය. නූතන කාලයේ කාදි උප භාෂාව වඩාත් ප්‍රමුඛ වී ඇති අතර සංස්කෘත භාෂාවෙන් ද විවිධාකාර සාහිත්‍ය නිර්මාණයන් නිම වේ. Chandrakanta, Devaki Nandan Khatri, විසින් රචිත නිර්මාණයක් වන අතර ප්‍රථම හින්දි ගද්‍ය නිර්මාණය ලෙස සැලකේ.  Munshi Premchand යනු වඩාත් ප්‍රසිද්ධතම හින්දි නවකතාකරුවාය. The chhayavadi පද්‍ය නිර්මාණකරුවන් අතරට Suryakant Tripathi 'Nirala', Jaishankar Prasad, Sumitranandan Pant, සහ Mahadevi Varma අයත් වේ. වෙනත් සුප්‍රසිද්ධ කවීන් අතරට Ramdhari Singh 'Dinkar', Maithili Sharan Gupt, Agyey, Harivansh Rai Bachchan,  සහ Dharmveer Bharti අයත් වේ.කන්නඩ සාහිත්‍යය
සාමාන්‍යයෙන් පස්වන හෝ සයවන හෝ සියවසට කාලනිර්ණය කෙරෙන හල්මිඩි ශිලාලේඛනය, ලිඛිත කන්නඩ සඳහා ආදිතම නිදසුන වෙයි.[4]1994 වසර සඳහා ඥාන්පිත් සම්මානය  දිනාගත් කන්නඩ ලේඛක, යූ. ආර්. ආනන්දමූර්තිමූලික ලිපිය: කන්නඩ සාහිත්‍යය ත්‍රීපාදි වෘත්තයෙන් ලියැවුණු දැනට ඉතිරිව තිබෙන පැරණිම කන්නඩ කාව්‍ය සාහිත්‍ය වාර්තාව කප්පෙ අරබත්ත නම් වූ (ක්‍රි.ව.700) ලේඛණයයි. නෘපතුංග අමොගවර්ෂ (850) විසින් රචිත කවිරාජ මාර්ග කෘතිය කන්නඩ භාෂාවෙන් ලියැවුනු දැනට ඉතිරිව තිබෙන මුල්ම ශාස්ත්‍රීය වර්ගයේ කෘතියයි. එය ලියැවි තිබෙන්නේ ශාස්ත්‍රීය විවේචනය සහ කාව්‍යමය කරුණු ගැනයි. කලින් ශතවර්ෂ වල කන්නඩ උප භාෂා වලින් ලියන ලද විවිධ සාහිත්‍ය කෘති ප්‍රමිතිකරණය කිරීමද එම කෘතියේ අරමුණකි. 6 වෙනි සියවසේ දුර්විනීත රජු සහ රවී කීර්ති වැනි මුල් කාලීන ලේඛකයින් විසින් කරන ලද කන්නඩ කෘතින්ට ද එම ලේඛණයෙන් අවධානය යොමු කරවයි. දැනට දක්නට ලැබෙන මුල් කාලීන ගද්‍ය කෘතියක් වූ ශිව කොටියාචාර්ය (ක්‍රි.ව.900) විසින් රචිත වද්දරධාන (Vaddaradhana) නම් ග්‍රන්ථයෙහි ශ්‍රවණබෙලගෝලා හි භද්‍ර බාහු ගේ ජීවිතය පිළිබඳ අලංකාර විස්තරයක් දක්වා ඇත. දැනට ඉතිරිව පවත්නා මුල්ම කන්නඩ කෘතිය
කන්නඩ ව්‍යාකරණය සහ සාහිත්‍ය ශෛලීන් එක්කිරීමට මගපෙන්වීම ආදි කරුණු අරභයා ලියා තිබීමෙන් පෙනී යන්නේ කන්නඩ සාහිත්‍යය සියවස් ගණනාවකට ඉහත සිට ආරම්භ වන්නට ඇතැයි යනුවෙනි. මධ්‍යතන යුගයේ කෘතින් වලට මුල් වී ඇත්තේ ජෛන සහ හින්දු මූලධර්මයන්ය. “වචනා” යනු එම කාලය තුල සමාජ, ආගමික සහ ආර්ථික තත්වයේ සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. “වචනා” සාහිත්‍යයේ වැදගත් ලේඛකයින් අතර බසවන්නා, අල්ලමා ප්‍රභූ සහ අක්කා මහා දේවි යනාදී අය වූහ. කර්නාට භාරත කටමංජරි ලියු කුමාර ව්‍යාස පහළොස්වෙනි සියවසේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ සහ බලවත් කන්නඩ ලේඛකයා විය. පහළොස්වෙනි සියවසේදි පමණ භක්ති ව්‍යාපාරය දාස සාහිත්‍යය ප්‍රාණවත් කළේය. මෙයින් වර්තමානයේ පවතින ආකාරයට කර්ණාටක සංගීතයේ පරිනාමයට සැළකිය යුතු දායකත්වයක් ලැබුනේය. මෙම කාලය පුරන්දරදාස වැනි මහා හරිදාස්වරු දක්නට ලැබුනේය. කනකදාස, ව්‍යාසතිර්ථ සහ විජයදාස නම් වූ අය කර්ණාටක සංගීතයේ පුරෝගාමියා ලෙස හඳුන්වනු ලැබු පුරන්දරදාස වැනි මහා හරිස්දාවරු වූහ. විසිවෙනි සියවසේ නවීන කන්නඩ භාෂාව ප්‍රධාන වශයෙන් නවෝද්යා, නව්‍ය, නවෝත්තර, දලිතා සහ බන්ධයා වැනි බොහෝ ව්‍යාපාර වලින් ආභාෂය ලැබීය. සමකාලීන කන්නඩ සාහිත්‍යය සමාජයේ සියලු පන්ති වල
ජනතාව කරා ළඟා වීමේදි බොහෝ සාර්ථක විය. කන්නඩ සාහිත්‍ය කෘතින් ඥාන්පිත් සම්මාන හතක් දිනා තිබුනේය.  මෙය අනිකුත් ඉන්දියන් භාෂා සමග සැසඳූ විට ඉහළම ස්ථානයයි. මෙම සාහිත්‍යය, සාහිත්‍ය ඇකඩමි සම්මාන හතලිස් හතක්ද ලබා ගෙන ඇත.ඕරියා සාහිත්‍යඕරියාවට 13 වන සියවස තෙක් දිවෙන පොහොසත් සාහිත්‍ය උරුමයක් ඇත. 14 වන සියවසේදී ජීවත් වු සරලා දාස ඔරිස්සාහි වයිසා ලෙස හැදින්වේ. ඔහු මහා භාරතය කොරියානු භාෂාවට පරිවර්ථනය කරන ලදී. එමෙන්ම මහා භාරතය, රාමායනය හා ශ්‍රීමත් භාග්‍යභගම් වැනි සම්භාව්‍ය සංස්කෘතික ලේඛන පරිවර්ථනය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය තුලින් එම භාෂාව සම්මත කරණයට පත් විය. ජගන්නාත් ඩෑස් විසින් ශ්‍රීමත් භගභතම් කෝරියාවල්ට පරිවර්ථනය කළ අතර ඔහුගේ පරිවර්ථනය තුලින් භාෂාවේ ලිවීම් ආකාරය සම්මත කරණයට භාජනය විය. කොර්යා රාජ්‍යයට පද්‍ය පිලිබදව බලවත් සම්ප්‍රදායක් ඇත. (විහේෂයෙන් ආගමික භක්තිය පිලිබද පද්‍ය) වෙනත් ප්‍රසිද්ධ පුරාථන ඔරියා කවීන් අතරට කබි සම්රන් උපේනද්‍ර බන්ජා හා කබි සුර්යයා බාලා දේවි රතා ඇතුළත්ය. 19 වන සියවසේ දී කොරියානු සාහිත්‍යයේ ගද්‍ය හා පද්‍ය ලිවීමේ සුප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන් වුයේ ෆකිර් මෝහන් සේනාපති (1843 – 191
8), ගෞරි ශන්කර් රේ, ගෝපාල් චන්ද්‍ර ප්‍රහාරාජ්, පණ්ඩිත් නිල්මානි විද්‍යාරත්න, කබිබාර් රාධානාත් රේය. 20 වන සියවසේ ඔරියානු සාහිත්‍ය හා ඔරියානු භාෂාවට වටිනාකමක් ලබාදුන් පුද්ගලයන් අතරට ගොඩ භාෂි මොහොප්පත්‍රා, කාලිංග චරණ පණිභ්‍රහි, ඛණ්හු චාරන් මොහන්ති (1906 – 1997), ගොපිනාත් මොහන්ති, සචින්ද නන්ද රෞද්ද්‍රි, සුරේනද්‍ර මොහන්ති, මනෝජ් දාස්, ක්‍රිෂෝරි චරන්දාස්, සීත කාන්තා මොහොප්පත්‍රා , රාමකාන්ත රාත්, බිනපානි මොහන්ති, ජගදිස් මොහන්ති, සරෝජනි සචෝ, රාජේන්ද්‍ර ක්‍රිෂෝර් පාණ්ඩ, පද්මජ් පාල්, රාම චන්ද්‍ර බිහේරා හා ප්‍රතිබා සත්පති අයත්ය.   බෙංගාලි සාහිත්‍යයබෙන්ගාලි සාහිත්‍යයේ ප්‍රථම සාක්ෂි චර්යා පාද හෝ චර්යාගීති ලෙස හැදින්වෙයි. ඒවා 8 වන සිය වසේ සිට වු ‍බෞද්ධ ගීතිකා විය. චර්යා පාද බෙන්ගාලි භාෂාවෙන් ලියන ලද පැරණිතම ලිවීම් ආකාරය වෙයි. ප්‍රසිද්ධ බෙන්ගාල වාග්වේදී හර්ෂ ප්‍රෂාද් ශාස්ත්‍රි 1907 දී නේපාලයේ රෝයල් කෝට් පුස්තකාලයේදී චර්යා පාදයේ තල් කොළයක ලියන ලද අත්පිට පත සොයන ලදී. අන්තර්ජාතිකව වඩාත් ප්‍රසිද්ධ බෙන්ගාල ලේඛකයා වන්නේ නොබෙල් සාහිත්‍ය ලාභි රබීන්ද්‍රණාත් තාගෝර්ය. ඔහු ඔහුගේ ගීතාංජලි ග්‍රන්ථය සද
හා 1913 දී සාහිතය සදහා වු නොබෙල් සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය. ඔහු විසින් ඉන්දියාවේ හා බංගලා දේශයේ ජාතික ගීතය ලියන ලද අතර පිලිවෙලින් නම් වශයෙන් ඒවා ජානා ගානා මානා හා අමාර් සෝනාර් බංගාලා නම් වේ. ඔහු නොබෙල් ත්‍යාගයක් දිනා ගන්නා ලද ප්‍රථම ආසියාතිකයා වේ. රවින්ද්‍රණාත් විසින් පද්‍ය, ගීත, වාක්‍ය රචනා, නව කතා හා නාට්‍ය හා කෙටි කතා‍ විශාල ප්‍රමාණයක් ලියා තිබේ. ඔහුගේ ගීත අදටත් ජනප්‍රිය අතර අදටත් බෙන්ගාලයේ බහුලව ගායනයට ලක්වෙයි.එක් පරම්පරා බාල වෙනත් පද්‍ය කරුවෙක් මේ හා සමානවම ජනප්‍රිය, වටිනා හා බලපෑම් ඇති කරවන නමුත් ඔහු වෙනත් රටවල එතරම් ප්‍රසිද්ධියක් නොවුසුලයි. ඔහු නමින් කාසි නස්රුල් ස්ලාම් නම් වේ. ‍අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ ඉන්දියානු බෙන්ගාල ලේඛකයන් වන්නේ ශරත් චන්ද්‍ර චටෝපාදියයි, බන්කිම් චන්ද්‍ර චටෝපාදියයි හා මයිකල් මදුසුදාන් දත් ය. ඉන්දියාවේ දෙවෙනියට වඩාත් බහුලවම කතා කරන භාෂාව වන්නේ බෙන්ගාලියයි. 19 වන හා 20 වන සියවස්වල බෙන්ගාල පුනරුදයේ ප්‍රතිඵල ලෙස ඉන්දියාවේ බොහෝමයක් ප්‍රසිද්ධ හා සාපේක්ෂව නූතන සා‍හිත්‍ය, පද්‍ය හා ගීත බෙන්ගාලි බසින් ලියවී ඇත.ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යපසුගිය ශත වර්ෂයේදී ඉන්දියානු රචකයන්
කිහිප දෙනෙකු සාම්ප්‍රදායික භාෂා වලින් ඔබ්බට ගොස් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙහි දීද සමත්කම් දක්වන ලදී. ඉන්දියවේ එකම සම්භාවනීය රචකයා වුයේ බෙන්ගාලි ජාතික ලේඛක රවින්ද්‍රණාත් තාගෝර්ය. ඔහු ඇතැම් ලේඛන කෙලින්ම ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියු අතර ඇතැම් ඒවා ඔහු විසින් බෙන්ගාලි භාෂාවෙන් ලියු මුල්කෘති වලින් ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලදී. ඉන්දීය තේමාවන් වලින් අභාෂය ලබා ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලේඛන කටයුතු කළ ඉන්දීය හෝ ඉන්දියන් සම්බවයක් සහිත ලේඛකයන් අතර R. K. Narayan, Vikram Seth, Salman Rushdie, Arundhati Roy, Raja Rao, VS Naipaul, Amitav Ghosh, Rohinton Mistry, Vikram Chandra, Mukul Kesavan, Raj Kamal Jha, Vikas Swarup, Khushwant Singh, Shashi Tharoor, Nayantara Sehgal, Anita Desai, Kiran Desai, Ashok Banker, Shashi Deshpande, Jhumpa Lahiri, Kamala Markandaya, Gita Mehta, Manil Suri, Ruskin Bond හා Bharati Mukherjee ප්‍රමුඛ‍වේ. 1950 ගණන් වලදී ලේඛකයෙකු හා කවියෙකු P ලාල් විසින් කල්කටාවේදී ලේඛක වැඩ මුළුවක් පවත් වන ලදී. ඒ ඉන්දීය ලේඛන ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් සිදු කිරීමට හා‍ප්‍රකාශයට පත් කිරීමටය. Pritish Nandy, Sasthi Brata ඒ
සදහා මූලිකව ක්‍රියා ක‍ෙළ්ය. එය අද දක්වාම අඛණ්ඩව පවතින අතර ඉන්දීය ඉංග්‍රීසි ලේඛන සදහා සන්දර්භයක් සපයයි. මෑත අවුරුදු වලදී ඉන්දීය රචකයන්ගේ ඉංග්‍රීසි ලේඛන බටහිර රටවල් වල සීඝ්‍රයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. VS Naipaul, Salman Rushdie, Arundhati Roy හා Kiran Desai විසින් Man Booker ත්‍යාගය, දිනා ගන්නා ලදී.  with Salman Rushdie ලේඛකයන්ගෙත් ලේඛකයා සම්මානය දිනා ගත්තේය..VS Naipaul සාහිත්‍ය සදහා නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ගත්තේය.දෙමළ සාහිත්‍යයදෙමළ සාහිත්‍යයට වසර 2000 කටත් වඩා පැරණි පොහොසත් හා දිගු සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායක් ඇත. වර්ථමානයේ දක්න‍ට ඇති පැරණිතම දෙමළ සාහිත්‍ය අංගය ලෙස සැලකෙන්නේ තොලෛක්කාප්පියම් ය. දෙමළ සාහිත්‍ය ඉතිහාසය තමිල් නාඩුවේ ඉතිහාසය අනුගමනය කර එමගින් එහි විවිධ කාලාන්තර වල සාමාජීය හා දේශපාලනකි ප්‍රවනතා සමීපව අනුගමනය කරන ලදී. මුල් කාලීන සංගම් පද්‍ය වල අගාරික ස්වභාවය මධ්‍යතන යුග අතර තුරදී වු ආගමික හා උපදේශාත්මක ස්වභාවයන්ගේ කාර්යය වලට මගපාදයි. තිරුක්කුලාල් යනු මිනිස් හැසිරීම් හා දේශපාලනික අදහස් පිලිබදව වු කටයුතු වලට හොදම උදාහරණක් වෙයි. ආගමික පුනර්ජීවන රැල්ල සාහිවයිට් හා වයිශ්නවිට්
ලේඛකයන්ගෙන් අතිවිශාල සාහිත්‍ය ප්‍රතිදානයක් ලබාදීමට හේතු පාදක විය. මද්‍යතන යුගය අතරතුර වු ජේන් හා‍බෞද්ධ ලේඛකයන් හා පසුව මුස්ලිම් හා යුරෝපිය ලේඛකයන් දෙමළ සාහිත්‍යයේ දියුනු වීම් වලට තම දායකත්වය සපයන ලදී. දෙමළ සාහිත්‍යයේ පුණර්ජීවනයේ අරමුණු 19 වන සියවසේ අගභාගයේ සිටය. එම කාලයේදී අගමික හා දාර්ශණික වටපිටාවකින් යුත් කටයුතු සාමාන්‍ය මහජනයාට පහසුවෙන් රසවිදිය හැකි ආකාරයේ රටාවකින් ලීවීම සදු කරන ලදී. ජාතිවාදි කවීන් මහජනයාට බලපාන අයුරින් පද්‍යයේ බලය පාවිච්චි කිරීම ආරම්භ කළහ. තවද මේ කාලයේදී කෙටි කතා හා නව කතා ද ක්‍රමක් ක්‍රමයෙන් ඇරඹුනි. දෙමළ සිනමාවේ ජනප්‍රියත්වය නූතන දෙමළ කවීන්ට මතුවීමට ඉතා හොද අවස්ථාවක් සපයයි.තෙළිඟු සාහිත්‍යයඉන්දියාවේ භාවිතා වන තෙවනියට විශාල භාෂාව වන තෙළිඟු සාහිත්‍යමය සම්ප්‍රධායන් වලින් පොහොසත් වූ එහි මුල්ම ලිවීම් 7 වන සියවස දක්වා ඈතට දිව යයි. මහා කාව්‍යය සාහිත්‍යය සම්ප්‍රධාය තෙළිඟු හි ආදි කවි ලෙස හඳුන්වන නානයියා විසින් ආරම්භකතරන ලදී. ඔහු අයත් වන්නේ 10 වන හෝ 11 වන සියවසටයි. 14 වන සියවසේ ජීවත් වූ වෙමානා පොදු ජනයාගේ භාෂාව ලිවීම සිදුකරන ලදී ඔහු සරල රටාවකින් පද්‍යය ලියන ලද
ී. ඔහු ඔහුගේ පද්‍යවල දී පවතින මිථ්‍යා අදහස් හා සම්මුති හා ආගමික චාරිත්‍ර සාකච්ඡාවට බඳුන් කරන ලදී. ඔහුගේ දර්ශනය ඔහුව ස්වාධීන පද්‍යය කරුවෙකු බවට පත් කරන ලදී.  සාම්ප්‍රධායික නමුත් නිර්මාණශීලී සාහිත්‍යයක් සහිත විශ්වනාද සත්‍යයනාරායන් තෙළිඟු සඳහා ජනන්පිත් සම්මානය ලබා ගැනීමට වරම් ලද ප්‍රථම පුද්ගලයා වූ අතර ඉන්පසු C . නාරායන රෙඩි , අන්නාමයා, ගුරජඩ අප්පා රාවෝ,කන්දුකුරු , ශ්‍රී ශ්‍රී , දෙව්ලපල්ලි, ජෂුවා උන්නාවා ලක්ෂ්ම් නාරායන , බුච්චිබාබු , ට්‍රිපුරානෙනි ගෝපිචන් හා තෙළිගු මත යමු බලපෑමක් ඇති කළ බොහෝ දෙනෙක් මෙම සම්මානයට පාත්‍ර විය‍.විදේශීය  භාෂාවල ඉන්දියානු සාහිත්‍යයඉන්දු පර්සියානු සාහිත්‍යමුල් කාලීන මුස්ලිම් කාලය අතරතුරදී පර්සියානු භාෂාව උප මහද්වීපයේ ප්‍රධාන භාසාව වු අතර බොහෝමයක් උගතුන් හා රජ්‍යයන් විසින් භාවිතා කරන ලදී. පර්සියාවේ තිබු පර්සියානු සාහිත්‍ය එහි ප්‍රසිද්ධ අතර ඉන්දියානුවන් කිහිප දෙනෙක් ප්‍රධාන පර්සියානු පද්‍ය කරුවන් බවට පත් වෙයි. ඔවුන් අතරට අමීර් කෘසෝ හා නූතන කාලයේ අලාමා ඉබ්බාල් ඇතුළත් වෙයි. පැරණි සංස්කෘත සාහිත්‍ය බොහෝමයක් ද පර්සියානු භාෂාවට පරිවර්ථනය කරන ලදී. ය
ම් කාලයක් පුරාවට එය මෝගල් අධිරාජ්‍යයේ අධිකරණ භාෂාව ලෙස තිබු අතර පසුව එය උර්දු භාෂාව මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය ‍විය. උර්දු වල ව්‍යාප්ත වීම නොසලකා හරිමින් පර්සියානු භාෂාව තවමත් එහි තත්ත්වය ඉන්දියාවේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයේ මුල් කාලීන වර්ෂ දක්වා ආරක්ෂා කර ගෙන සිටී. බොහෝමයක් බ්‍රිතාන්‍ය නිළධාරීන්ට ඉන්දියාවට පැමිණීමේදි පර්සියානු භාෂාව ඉගෙනීමට සිදු වු අතර ඔවුන්ගේ සාකච්ඡා පර්සියානු භාෂාවෙන් සිදු කිරීමට සිදු විය. කෙසේ නමුත් 19 වන සිය වසේ මුල් භාගයේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ඔවුන්ගේ බලපෑම ව්‍යාප්ති කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස පර්සියානු භාෂා භාවිතය නැවැත් වීමට රාජ්‍ය නීතියක් පැනවු අතර ඒ වෙනුවට ඉංග්‍රීසි භාෂා භාවිතය හදුන්වා දෙන ලදී. මේ නිසා උප මහද්වීපයේ ප්‍රධාන භාෂාවලෙස වු පර්සියානු භාෂාවේ පසු බැසීම ආරම්භ වු අතර එහි ස්ථානය ඉංග්‍රීසි භාෂාව විසින් හිමි කරගන්නා ලදී. බොහෝමයක් නූතන ඉන්දියානු භාෂා තවමත් අධික පර්සියානු බලපෑමේ සලකුණු පෙන්වයි. (වඩාත් විශේෂිතව උර්දු හා හින්දු)අධෝසටහන්↑ "Kannada literature", Encyclopædia Britannica, 2008. Quote: "The earliest literary work is the Kavirajamarga (c. AD 850), a t
reatise on poetics based on a Sanskrit model."↑ "Awardees detail for the Jnanpith Award". Official website of Bharatiya Jnanpith. Bharatiya Jnanpith. සම්ප්‍රවේශය 2007-06-29.↑ "Kunwar Narayan to be awarded Jnanpith". Times of India. Nov 24, 2008. සම්ප්‍රවේශය 2008-11-25. {{cite news}}: Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (help)↑ බලන්න හල්මිඩි ශිලාලේඛනය සොයාගැනුම හා එහි කාලනිර්ණය.බෞද්ධයන්ගේ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වු බුදුරජාණන් වහන්සේ නියෝජනය කරන ප්‍රධාන සංකේත තුනකි. බෞද්ධ විහාරයකට අයත් චෛත්‍යය, බෝධිය, බුදුපිළිම වහන්සේ මුලික කොට ගෙන බෞද්ධ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, මූර්ති ශිල්පය, කැටයම් කලාව මෙන්ම චිත්‍ර ශිල්පය ආදී සියලුම කලා ශිල්පයන්වර්ධනය වී ඇත.ලංකාවට බුදු දහම පැමිණීමට පෙර සිටම මෙරට චිත්‍ර කලාවක් පැවති බවට බලි චිත්‍ර කලාව ආදී දේශිය චිත්‍ර කලාවන් ගෙන් පැහැදිලි වේ. බුදු දහම ලංකාවට පැමිණි පසු බුදු සිරිත හා ජාතක කතා ආශ්‍රය කොට ගෙන චිත්‍ර කලාව වැඩි වර්ධනය විය.ආදිම බෞද්ධ චිත්‍රඅනුරාධපුර යුගයේ මුල් යුගයේ සිතුවම් දැනට විද්‍යමාන නොවීම මත පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක මත පදනම්
වී එකල චිත්‍ර කලාව පිළිබද විමසීම දුෂ්කර වේ. නමුත් බෞද්ධ සාහිත්‍යය ඇසුරෙන් විමසීමේදී බෞද්ධ භික්ෂුන් වහන්සේද බෞද්ධ කලා ශිල්ප පෝෂණය කිරීමේදී පුරෝගාමී මෙහෙවරක් සිදු කර තිබේ. චුල්ල වග්ගයේ සේනාසනක්ඛන්දයේ දැක්වෙන පරිදි භික්ෂු ආරාමයන්හි සුදු පාට හා ගුරු පාට  වර්ණ ආලේප කිරීම බුදුරජාණන් වහන්සේ  අනුදැන වදාළ බව පෙනී යයි. බෞද්ධ චිත්‍ර කලාවේ මුල් අවස්ථා මෙම වර්ණ භාවිතය තුළ දැකිය හැකිය. මෙසේ වර්ණාලේපිත ඔපමට්ටම් කළ බිත්ති මත මල්කම් ලියකම් ආදී ස්වභාවික දර්ශන සිතුවම් කිරීම බුදුරජාණන් වහන්සේ  අනුදැන වදාළහ.ථේර ගාථා අටුවාව අනුව බිම්බිසාර රජු විසින් බුද්ධ චරිතාපදානය  සිතුවමට නඟා තම මිතුරකුට යැවූ බව සදහන් වේ. ජාතක තථා තුළද  සිතුවම් කලාව පිළිබදව විස්තර සදහන් බව කුස ජාතකය ආදිය මගින් පෙනී යයි. මෙවැනි සිතුවම් කලාවන් මහින්දාගමනයත් සමගම ලංකාවට දායාද කොට ලැබිණි.සංඝමිත්තා තෙරණියගේ දේහය ආදාහනය කරන ලද්දේ ථූපාරාමයට නැගෙනහිරින් පිහිටි චිත්‍ර ශාලාව ආසන්නයේ බව මහා වංශයේ සඳහන් වේ. මෙය  බොහෝවිට චිත්‍ර සඳහා වෙන්කළ ගොඩනැගිල්ලක් විය හැක. ලෝවාමහාපාය තැනීම පිළිබද විස්තර කරනු ලබන වංශය තුළ රහතන් වහන්සේ විසින් දේව විමානයක් හිදැග
ුලෙන් වස්ත්‍රයක ඇඳ රජුට ඉදිරිපත් කළ බව දක්වයි. පස්වන සියවසේ  බුද්ධඝෝෂ අටුවාචාරින් විසින් රචනා කරන ලද විසුද්ධි මාර්ගයෙහි කුරණ්ඩක ලෙනෙහි සත්බුදුවරුන්ගේ අභිණිෂ්ක්‍රමණය  සිතුවම් කර  තිබු බවත් එය ඉතාම මනරම් බවත් සඳහන් වේ.සීගිරි බිතු සිතුවම්ලංකාවේඇති පැරණිම සිතුවම් ලෙස පස්වන සියවසට අයත් සීගිරි චිත්‍ර හදුන්වනු ලැබේ. මල් ලියකම් සහිත අලංකාර ශීර්ෂාභරණයෙන් සැරසුන හිස් ඇති විවිධ ඉරියව් වලින් යුත් උඩුකය පමනක් දැක්වෙන නාරි රූප මෙම චිත්‍ර මගින් දැක්වේ. කාශ්‍යප රජුගේ බිසෝවරු හා සේවිකාවන් පිදුරංගල විහාරයට මල් පූජාව සඳහා යන අයුරු මෙම චිත්‍ර මගින් නිරූපනය කරන බවද ඔවුන් අප්සරාවන්  බවද ඔවුන් විජ්ජුලතා හා මේඝලතා නිරූපනය කරන බවටද විවිධ මත පළ වී ඇත. මෙම සිතුවම් දඹදිව අජන්තා විහාරයේ බෞද්ධ සිතුවම් ගුරු කොට ගෙන නිර්මාණය කර ඇති බවටද මතයක් පල වී ඇත.දැනට සිතුවම් 21ක් පමණක් දක්නට ලැබුණද එහි සිතුවම් පන්සිය ගණනක් තිබූබව සීගිරි කුරුටු ගී ඇසුරෙන් පෙනි යයි. සිරුරේ ව්‍යුහය පිළිබඳව මනා අවබෝධයකින් යුක්තව මෙම චිත්‍ර නිර්මාණය කර ඇති බව පෙනි යයි. රටේ වෙනත් කිසිදු ස්ථානයකින් මෙතරම් ලාලිත්‍යකින් යුත් සුන්දර සිතුව
ම් හමු වී නැත. චිත්‍ර ඇදීම සඳහා ගල්තලය පිළියෙල කර ඇත්තේ මැටි,කිරිමැටි,දහයියා හා කොහුබත් වලින් සකස් කර ගෙන ඇති මිශ්‍රනයක් ආලේප කිරීමෙනි. ඒ මත සුදු හුණු ගා පිරිමැද රතු පැහැයෙන් ආකෘති ඇද තිබේ. ඉන් පසු කහ,රතු හා කොළ වර්ණ යොදා චිත්‍ර සම්පූර්ණ කර ඇත. ශරීරයේ හා අඟපසග වල හැඩය පෙනෙන පරිද්දෙන් රේඛා භාවිතා කර තිබේ. විශේෂයෙන්ම අත් ඇගිලි නිරෑපනය කිරීමේදි ඉතා සියුම් ලෙස රේඛා හසුරුවා ඇත. සිහිනිඟ හා පියයුරු වලින් මෙම චිත්‍ර වලට වඩාත් සජීවි බවක් ලැබී ඇත.හිඳගල චිත්‍රසීගිරි චිත්‍ර සම්ප්‍රදාය ගුරු කරගත්  චිත්‍ර මහනුවර ආසන්නයේ හිඳගල විහාරයේ දක්නට ඇත. ක්‍රි.ව. 7 වන සියවසට අයත් මෙම චිත්‍ර දැන් මැකී ගොස් තිබේ. සීගිරි සිතුවම් වලටත් වඩා ප්‍රාණවත් බවක් රේඛා භාවිතය තුළින් මෙම චිත්‍රවලට ලැබී ඇත. මිනිස් රූප නොයෙක් ඉරියව් වලින් දැක්මට මෙම සිත්තරා සමත් වී ඇත.මිහින්තලේ දාගැබක දාතු ගර්භය තුළින් හමුවු දේවතාවන් වළාකුළු වලින් මතු වන අයුරු දැක්වෙන සිතුවමද සීගිරි චිත්‍රවල ලක්ෂන දරා ඇත. ආකෘතික රේඛා පමණක් දක්ණට ඇති මෙම චිත්‍ර 8 වන සියවසට අයත්ය.පොළොන්නරු යුගයේ බිතු සිතුවම්පොළොන්නරු යුගයේ චිත්‍ර කලාව ඉ
තා දියුණු තත්වයක තිබුණු බවටත් රජ මාළිගා හා සරස්වතී මණ්ඩපය සිතුවම් වලින් අලංකාර කර තිබුබවත් චූලවංශයේ සඳහන් වේ.පොළොන්නරු යුගයේ පැරණිම චිත්‍ර 1වන විජයබාහු රජ සමයට අයත් වන අතර එය මහියංගනය ථූපයේ ධාතු ගර්භයෙන් හමු වී තිබේ. රේඛා වලින් රූප සටහන් ඇඳ වර්ණ සංයෝජනය කර ඇති මෙම චිත්‍ර මගින් අනුරාධපුර යුගයේ චිත්‍ර ශිල්පය අඛන්ඩව පොළොන්නරු යුගයට පැමිණි බව සනාථ කරයි. මාර පරාජය පිළිබදව තේමා කොට ඇති මෙම චිත්‍ර පැහැදිළි රේඛා භාවිතය මගින් උසස් ස්ථනයක් ලබා ගෙන තිබේ. සීගිරි චිත්‍ර සිහිගන්වන සුළු  මනහර රේඛා භාවිතයකින් දෙවිවරුන්ගේ සිරුරු නිර්මාණය කර ඇති අතර රතු,කළු,කහ හා සුදු වර්ණ වලින් නිමා කර ඇති මෙම චිත්‍ර උසස් සෞන්දර්යකින් යුක්ත වේ.දිඹුලාගල විහාරයේ චිත්‍රද පොළොන්නරු යුගයේ චිත්‍ර අතර වැදගත් තැනක් හිමිකර ගනී.මේ චිත්‍ර අතර සස ජාතකය, දේවදත්ත තෙරුන් ආශ්‍රිත කථා පුවත්ද දැකිය හැකි අතර ඒවා දැන් මැකී යමින් පවතී. දිඹුලාගල පර්වතය ආශ්‍රිත පුල්ලිගොඩ පර්වත කුහරයක ඇති සිතුවම්,පොළොන්නරුව ගල් විහාරයේ හා ලංකාතිලක විහාරයේ ශේෂ වී ඇති සිතුවම්ද පොළොන්නරු යුගයේ චිත්‍ර කලාවේ සුවිශේෂි ලක්ෂණ පිළිබඹු කරයි.මහියංගන විහාරයේ බිතු සිත
ුවම්මෙම චිත්‍ර  අතරින් විශාලම චිත්‍රය ලෙස සැළකිය හැක්කේ  බුදුරදුන් බෝ මුල අබියස වැඩ සිටින ආකාරයත් ඒ අසළින් තාපස ලීලාවක් දක්වන අයෙකු වාඩි වී සිටින ආකාරයත් දැක්වෙන චිත්‍රයයි. බුද්ධත්වයට පත්වීම දැක්වෙන චිත්‍රයේ බුදුරදුන් වැද පුදා ගැණීමට තුන් ලොවින් පැමිණි දෙවියන්ද මල් අතින් ගත් විෂ්ණු දෙවියන්ද මාරයා පැරදී පලා යාමද දක්නට ලැබේ. චිත්‍රකරණය සඳහා යොදාගෙන ඇති වර්ණ අතර රතු, කහ, සුදු, දුඹුරු යන වර්ණ උපයෝගී කරගෙන ඇත. පොළෙන්නරු යුගයේ සාම්ප්‍රදායික රේඛා චිත්‍ර අතර පැරණිතම චිත්‍ර වශයෙන් මෙම චිත්‍ර හැදින්විය හැකිය. එකොළොස්වන ශත වර්ෂය තරම් පැරණි යුගයක කලා කරුවෙකුගේ තෙළිතුඩින් සිත්තම්ව මිනිස් ඇසට නොපෙනී වර්ෂ දහසකට නොඅඩු කාලයක් තැන්පත්ව තිබුණු මේ අග්‍රගණ්‍ය කලාකෘති මුළු ලොවටම ප්‍රදර්ශනය වන ආකාරයෙන් වර්තමානයේ අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ සුරක්ෂිතව තබා ඇත.තිවංක පිළිම ගේ බිතු සිතුවම්පොළොන්නරු යුගයේ විශාලතම චිත්‍රාවලිය තිවංක පිළිම ගෙය තුළ දක්නට ලැබේ.මෙහි ගන්ධකුටියේ ඇති චිත්‍ර විශාල වශයෙන් බුද්ධ චරිතය නිරූපනය කරන අතර අන්තරාලයේ සිතුවම් වලින් ජාතක කථා නිරූපණය කරයි. මට සිළිටු කළ ව
ියළි බිත්ති මත රතු පැහැයෙන් චිත්‍රවල බාහිර රේඛා නිරූපනය කර ඇති අතර රතු,කහ හා කොළ වර්න යෙදා චිත්‍ර සම්පූර්ණ කර තිබේ. ගැලපෙන පරිදි රේඛා නැමීමෙන්ද, රේඛාවල මහත අඩුවැඩි කිරීමෙන්ද,කුඩා සිහින් ඉරි කැබලි යෙදීමෙන්ද සිතුවම්වල වටකුරු බව ලබාගෙන තිබේ. අජන්තා චිත්‍ර සම්ප්‍රදාය අඛන්ඩව ලංකාවේ 12 වන සියවස දක්වාම පැවති බව තිවංක පිළිම ගේ බිතු සිතුවම් මගින් පැහැදිළි වේ. බුදුහිමි දෙව්ලොව සිට සංකස්ස පුර වෙත වැඩම කිරීම,විශාලා මහනුවර තුන්බිය දුරලීමට වැඩම කිරීම පිළිබද සිතුවම් අදද පැහැදිලිව හදුනා ගත හැක. සංකස්ස පුරයට වැඩම කිරීම පිළිබද සිතුවම අජන්තා සිතුවම් වලට වඩාත් සමීප බවක් දක්වයි.අන්තරාලයේ සිතුවම් වලින් සස ජාතකය විදහා දැක්වෙන සිතුවම පැහැදිලිව හදුනා ගත හැක. හාවෙකුව උපන් බෝසතුන් සක් දෙවියන්ට තම ඇඟ මස් දන් දීම හා ඒ සිද්ධිය සිහි වීමට සඳ මත හාවෙකුගේ සිතුවමක් සිතුවම් කිරීම දැක්වෙන මෙම සිතුවමට අමතරව වෙස්සන්තර ජාතකය,ගුත්තිල ජාතකය,සාම ජාතකය,කුස ජාතකය,මහා උම්මග්ග ජාතකය, පිළිබිඹු කරන චිත්‍ර ද මේ සිතුවම් අතර දක්නට ඇත.ගර්භ ගෘහය හා අන්තරාලය අතර ඇති බෝසතාණන් වහන්සේට මිනිස් ලොව උපත සඳහා ආරාධනා කරනු ලබන චිත්‍රය මගින් විවිධ
මුහුණු හැඩ ඇදීමේ නිපුණතාවය විදහා දක්වයි. මෙහි බෝධිසත්ව රූපය අජන්තා ගුහාවල එන "පද්මපාණී"බෝසත් රුවට යම් සමානත්වයක් දක්වන බව පෙනී යයි. එක් එක් පුද්ගලයන්ගේ ඇදුම්,ආභරණ නිරූපනය මහත් උනන්දුවකින් සිදුකර ඇති කලාකරුවා ඉතා සියුම් මෝස්තර නිරූපණය කිරීමට යොමු වී ඇත. අජන්තා චිත්‍ර සම්ප්‍රදාය අවසන් වරට දක්නට ලැබෙන පොළොන්නරු යුගයේ බිතු සිතුවම් ලොව කිසිදු චිත්‍ර සම්ප්‍රදායකට දෙවනි නොවේ.මහනුවර යුගයේ බිතු සිතුවම්පොළොන්නරු යුගයෙන් පසු දඹදෙණිය,යාපහුව,ගම්පොල, කෝට්ටේ,සීතාවක රාජධානි බිහි වූවත් ඒ යුගවල චිත්‍ර කලාව පිළිබදව අද වන විට කිසිදු සාධකයක් ඉතිරිව නොමැත. වරින් වර සිදු කරනු ලැබූ ප්‍රතිසංස්කරණ හේතුවෙන් ගඩලාදෙණිය,ලංකාතිලකය,දඹුල්ල,රිදීවිහාරය, කෝට්ටේ,කැලණිය වැනි කලා නිකේතන තුළ අද දක්නට ලැබෙන්නේ 16 වන සියවසෙන් පසුව අදින ලද සිතුවම්ය.මහනුවර රාජධානි සමයේ සිංහල රාජාවලියේ අවසන් රජු වන වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍ර සිංහ රජු විසින් දළදා මාළිගාවේ දෙමහල් පායක් සාදා ඊට ඇතුළු වන දොරටු චිත්‍ර මගින් අලංකාර කළ බවට සදහන් වූවත් අද වන විට එම චිත්‍ර දක්නට නැත. ඉන් පසු ශ්‍රී විජය රාජසිංහ රජ සමයේ උපසම්පදාව සමඟ සියම් රටෙන්
පැමිණි ශාසනික ප්‍රබෝධය සමඟ උඩරට විහාරාරාම අලුත්වැඩියා කර ඒවා  චිත්‍ර වලින් අලංකාර කර ඇත.කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජ සම‍යේ ඇති වූ චිත්‍ර කලාවේ දියුණුව පිළිබඳ ශේෂ සටහන් දෙගල්දොරුව,දඹුල්ල,රිදීවිහාරය,කැලණිය(පරන විහාරය),තුළ අද ද දැකිය හැක.මහනුවර යුගයේ බිතු සිතුවම් ඉතා විශිෂ්ඨව සුරැකී දෙගල්දොරුව,රන්ගිරි දඹුලු විහාරය,රිදීවිහාරය තුල දක්නට ඇත.මෙම චිත්‍ර රැසක්ලෙන් තුළ සිතුවම් කර තිබීම මත ඒවා ස්වභාවිකවම ආරක්ෂා වී ඇත.දෙගල්දොරුව විහාරයේ බිතු සිතුවම්ගොනුව:මාරපරාජය.jpg                                 මහනුවර ලේවැල්ල ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති මෙම ලෙන්විහාරය තුළ ‍ශෛලමය බිත්ති මඟින් විහාර ගෘහය වෙන් කර තිබේ. ලෑලි වලින් සාදා ඇති සිවිලිම මත අලවන ලද රෙද්දක පළා පෙති,ජ්‍යාමිතික හැඩතල වලින් යුත් වියන් මෝස්තරය ඇඳ ඇත. විහාරයේ ඉදිරි බිත්තිය සම්පූර්ණයෙන්ම ජාතක කථා සිතුවම් වලට වෙන් වී තිබේ.බිත්තියේ තීරු වශයෙන් හෙවත් සිතියම් පටි ලෙස ජාතක කථා නිරූපනය කර තිබේ. අඛන්ඪ කථන ක්‍රමය හෙවත් කථා නායකයා කීප වරක් පුනපුනා පෙනෙන පරිදි එකම කථාවේ සිද්ධි කීපයක්  එකට දැක්වීමේ ක්‍රමය මෙහිදී සිත්තරා අනුගමනය කර ඇත.නූතන චිත්‍රපටයක් මෙ
න් කථාව දිගටම දිග හැරෙන ලෙස  වෙස්සන්තර ජාතකය, සීලව ජාතකය, සුතිසෝම ජාතකය හා සත්ත භුත්ත ජාතක කථා නිරූපනය කර තිබේ.වෙස්සන්තර ජාතකයේ චිත්‍ර පහත දැක්වෙන පරිදි  නිරූපනය කර ඇත.01. සිවි රට සඳ මහ රජානෝ රජ කරන වග.02. බිහි වූ කෙනෙහි මවු දේවීන්ගෙන් දාන වස්තු ඉල්ලු වග.03. රාජාභිෂේක කළ වග.04. ඇලි ඇතා දන් දුන් වග. 05. වෙසතුරු රජානෝ දශරාජ ධර්මයෙන් රාජ්‍ය කළ වග.06. හසුන් ගෙනවුත් සැල කළ වග.07. සත්සතු මහදන් දුන් වග.08. වංක ගිරියට වඩින්න අවසර ගත් වග.09.අසුන් දන් දුන් වග.10. දෙවියෝ රථය ඇදපු වග.11. නැවත රථය දන් දුන් වග.12.12. තිස් යොදුන් දුර ගෙවා චේතිය රට ජයතුරා නුවර ශාලාවට වැඩිය වග.13. චේතිය රජ හට අමාත්‍යයන් සැල කල වග.14. චේතිය රජු ඇතුලු දහසක් රජ්ජුරුවෝ සුලුවන ගෙවා ගොස් මහ වනයට පාර කියා වැඩිය වග.15. ජූජකයාගේ අඹුව ළිදට ගොස් කලහ වූ වග.16. දැසි දසුන් ගෙනෙන්නට යන වග.17. වැදි මුදලියා විසින් විදින්නට තැනූ වග.18. ජාලිය ක්‍රිෂ්ණජිනා දෙදෙනා දන් දුන් වග.19. අච්චුත තාපසයන් පාර කියූ වග.20. මද්‍රී දේවී හඬා වැටුන වග.21. දෙදෙනාම ඉසිවෙස් ගෙන පැවිදි වූ වග.22.මද්‍රී දේවී සිහිමුලා වී වැටුන වග. 23.දෙවියෝ
දෙමාපිය වෙස් ගෙන වනාන්තරයේදී උදවු කරන වග.24. සඳ මහරජානෝ ක්‍රිෂ්ණජිනාවන්ගේ බරට කිරා රන් මසු දුන් වග.25. රස බොජුන් අනුභව කර ජූජකයා මරණ ප්‍රාප්ත වූ වග.බුදු ගෙහි ඇතුළු පියැස්ස බදාමයෙන් වසා චිත්‍ර ඇදීමට භාවිතා කර ඇත. පියැස්ස මධ්‍යයේ මාර පරාජය දැක්වෙන චිත්‍රයක් ඇත.මෙම දෙගල්දොරුව හා මහනුවර යුගයේ අනිකුත් චිත්‍ර පොළොන්නරු සම්ප්‍රදායෙන් දැඩිව වෙනස් වේ. මහනුවර යුගයේ  චිත්‍රවලින් මුහුනෙන් සිතුම් පැතුම් ප්‍රකාශ කිරීමට හෝ අත්වල මුද්‍රා වලින් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට උත්සහ නොකරයි. රූපවල ශරීර හෝ අංගෝපාංගවල වටකුරු බව හෝ එළිය අඳුර දැක්වීමට හෝ පර්යාලෝකය දැක්විමක්ද සිදු නොකරයි. නමුත් මෙම චිත්‍ර පාඨකයාගේ ඇස පිනවයි.මීට අමතරව බොහෝ බිතුසිතුවම් දක්නට ලැබෙන අතර ඒවා පෞඪ ලාංකීය ඉතිහාසය ලොවට විදහා දක්වන නිහඬ මූලාශ්‍ර වේ. පින්තූර ගැලරියසීගිරි චිත්‍රහිඳගල චිත්‍රමහියංගන විහාරයේ බිතු සිතුවම්තිවංක පිළිම ගේ චිත්‍රදඹුල්ල චිත්‍රදෙගල්දොරුව චිත්‍රකැලණිය(පරන විහාරය)ච
ිත්‍රගොනුව:Rfn.jpgඋපකාර කර ගත් මූලාශ්‍රලංකා කලා ඉතිහාසය- බී.එස්. විජේරත්න.මධ්‍යකාලීන කලා ශිල්ප-ආනන්ද කුමාරස්වාමි.ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ ලංකා ඉතිහාසය.බෞද්ධ ශිෂ්ඨාචාරයේ මූලධර්ම- චන්දිම විජේබණ්ඩාර හා එච්.එම්. මොරටුවේගම.මේ අඩවිත් බලන්නමහනුවර යුගයේ සිතුවම් කලාවශ්‍රී ලංකාවේ ඉපැරණි කලා ශිල්පදෙගල්දොරුවඅඩවියෙන් බැහැර පිටුwww.geocities.com/srilankanart/main.htmlwww.artsrilanka.org/buddhistart/ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1467 දී හයවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා මිය ගිය විට එතුමාගේ දියණියගේ පුතා වන ජයබාහු කුමරු දෙවන ජයබාහු නමින් කෝට්ටේ රජකමට පත් විය. තමාට රජකම නොලැබීම නිසා කෝපයට පත්, යාපනයේ පාලකයා වූ සපුමල් කුමරු කෝට්ටේට පැමිණ දෙවන ජයබාහු රජු මරා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1469 දී හයවන බුවනෙකබාහු රජ නමින් කෝට්ටේ බලයට පත් විය.vteසිරි සඟබෝ රාජ වංශය(1220-1597)දඹදෙණිය රාජධානිය(1220–1345)තෙවන විජයබාහු (1220–1224)දෙවන පරාක්‍රමබාහු (1234–1269)හතරවන විජයබාහු (1267/8–1270)පළමු බුවනෙකබාහු (1271–1283)අරාජික සමය (1283–1302)තෙවන පරාක්‍රමබාහු (1302–1310)දෙවන බ
ුවනෙකබාහු (1310–1325/6)හතරවන පරාක්‍රමබාහු (1325/6–1325/6)තෙවන බුවනෙකබාහු (1325/6–1325/6)පස්වන විජයබාහු (1325/6–1344/5)ගම්පොළ රාජධානිය(1345–1412)හතරවන බුවනෙකබාහු (1344/5-1353/4)පස්වන පරාක්‍රමබාහු (1344/5-1359)තෙවන වික්‍රමබාහු (1357-1374)පස්වන බුවනෙකබාහු (1372/3-1391/2)දෙවන වීර බාහු (1391/2-1397)වීර බාහුගේ පළමු පුතු (1397)වීර බාහුගේ දෙවන පුතු (1397)වීර අලකේශ්වර (1397-1409)පරාක්‍රමබාහු ඈපා (1409-1412)කෝට්ටේ රාජධානිය(1412–1597)හයවන පරාක්‍රමබාහු (1412-1467)දෙවන ජයබාහු (1467-1472)හයවන බුවනෙකබාහු (1472-1480)හත්වන පරාක්‍රමබාහු (1480-1484)අටවන පරාක්‍රමබාහු (1484-1518)නවවන ධර්ම පරාක්‍රමබාහු (1509-1528)සත්වන විජයබාහු (1509-1521)හත්වන බුවනෙකබාහු (1521-1551)දොන් ජුවන් ධර්මපාල (1551-1597)සීතාවක රාජධානිය(1521–1593)මායාදුන්නේ (1521-1581)පළමුවන රාජසිංහ (1581-1593)සෙංකඩගල රාජධානිය(1473-1592)සේනාසම්මත වික්‍රමබාහු (1473–1511)ජයවීර අස්ථාන (1511–1551)කරලියද්දේ බණ්ඩාර (1551–1581)දෝන කැතරිනා (1581–1581)පළමුවන රාජසිංහ (1581–1591)සෙංකඩගල පාලකයින් ප්‍රාදේශීය පාලකයින් පමණි.මෙම
ලිපිය කිසිදු මූලාශ්‍රයක් උපුටා දක්වන්නේ නැත. විශ්වාස කළ හැකි මූලාශ්‍ර වෙත වන උපහරණ එක් කිරීමෙන් මෙම ලිපිය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත ප්‍රකාශ අභියෝගයට ලක්වීමට සහ ඉවත් කිරීමට ඉඩ ඇත.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "විලාසිතා-මෝහනීය නිරූපිකාවෝ" – news '• පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)අඩ නිරුවත් මෝහනීය ඡායාරූපයකට පෙනී සිටින මිෂෙල් මර්කින් නිරූපිකාවමෝහනීය ඡායාරූප කලාවේදී නිෂ්පාදනයක්, විලාසිතාවක් හෝ පරිසරය වෙනුවට නිරූපිකාව අවධාරනය කරයි. විලාසිතා ඡායාරූපකරණයේදී ඇදුම් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරවන අතර මෝහනීය ඡායාරූපශිල්පයේදී අවධාරනය කෙරෙන්නේ නිරූපිකාවගේ ලිංගිකත්වයයි.  මුල්කාලීන මෝහනීය ඡායරූප ශිල්පය ‘ප‍්‍රංශ තැපැල්පත්’ සමඟ බැඳුනක් විය. මේවා ප‍්‍රංශයේ මහමඟ වෙළඳුන් විසින් අළෙවි කළ තැපැල්පත් ප‍්‍රමාණයේ කුඩා රූප විය. 1900 ගණන්වලදී නරඹන්නා පුදුමයට පත්කළ සරාගී ඇඳුමින් සැරසුනු සෙල්ලක්කාර ඉරිව්වලින් සිටින නිරූපිකාවන්ගේ ඡායාරූප ඇතුලත් රූප ජනපි‍්‍රය විය. මේවායේ නිරූපිකාවන් වෙතින් පළවූයේ ඔවුන්ට එක්වන ලෙස නරඹන්නන්ට ඇරයුම් කරන ඉරියව්වකි. බෙටී ග‍්