LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
lections: Alpha Condé wins third term amid violent protests". BBC News. 24 October 2020. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2021.↑ "Army colonel on Guinean TV says govt dissolved, borders shut". AP NEWS (ඉංග්‍රීසි බසින්). 2021-09-05. සම්ප්‍රවේශය 2021-09-05.↑ ICI.Radio-Canada.ca, Zone International- (5 September 2021). "Coup d'État en Guinée, le président Alpha Condé capturé par les putschistes". Radio-Canada.ca (කැනේඩියානු ප්‍රංශ බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2021-09-07.↑ Guineematin (2021-09-06). "Changement de pouvoir en Guinée : Lamine Keïta remplace Mohamed Gharé au gouvernorat de N'Zérékoré". Guinée Matin - Les Nouvelles de la Guinée profonde (ප්‍රංශ බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2021-09-07.↑ West African leaders due in Guinea as post-coup calm pervades Conakry," September 9, 2021, Reuters News Service, retrieved September 9, 2021↑ "West African leaders suspend Guinea from Ecowas following coup," September 9, 2021, BBC News, retrieved September 9, 2021↑ 66.0 66.1 "China Is OK With Interfering in Guinea'
s Internal Affairs,", September 8, 2021, Foreign Policy retrieved September 9, 2021↑ "Guinea coup leader sworn in as interim president". www.aljazeera.com (ඉංග්‍රීසි බසින්).↑ "The Senegal River basin". Fao.org. 19 October 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2017.↑ "The Niger River basin". Fao.org. 21 July 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2017.↑ "The West Coast". Fao.org. 11 October 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2017.↑ Dinerstein, Eric; Olson, David; Joshi, Anup; Vynne, Carly; Burgess, Neil D.; Wikramanayake, Eric; Hahn, Nathan; Palminteri, Suzanne; Hedao, Prashant; Noss, Reed; Hansen, Matt; Locke, Harvey; Ellis, Erle C; Jones, Benjamin; Barber, Charles Victor; Hayes, Randy; Kormos, Cyril; Martin, Vance; Crist, Eileen; Sechrest, Wes; Price, Lori; Baillie, Jonathan E. M.; Weeden, Don; Suckling, Kierán; Davis, Crystal; Sizer, Nigel; Moore, Rebecca; Thau, David; Birch, Tany
a; Potapov, Peter; Turubanova, Svetlana; Tyukavina, Alexandra; de Souza, Nadia; Pintea, Lilian; Brito, José C.; Llewellyn, Othman A.; Miller, Anthony G.; Patzelt, Annette; Ghazanfar, Shahina A.; Timberlake, Jonathan; Klöser, Heinz; Shennan-Farpón, Yara; Kindt, Roeland; Lillesø, Jens-Peter Barnekow; van Breugel, Paulo; Graudal, Lars; Voge, Maianna; Al-Shammari, Khalaf F.; Saleem, Muhammad (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.↑ Grantham, H. S.; Duncan, A.; Evans, T. D.; Jones, K. R.; Beyer, H. L.; Schuster, R.; Walston, J.; Ray, J. C.; Robinson, J. G.; Callow, M.; Clements, T.; Costa, H. M.; DeGemmis, A.; Elsen, P. R.; Ervin, J.; Franco, P.; Goldman, E.; Goetz, S.; Hansen, A.; Hofsvang, E.; Jantz, P.; Jupiter, S.; Kang, A.; Langhammer, P.; Laurance, W. F.; Lieberman, S.; Linkie, M.; Malhi, Y.; Maxwell, S.; Mendez, M.; Mittermeier, R.; Murray, N.
J.; Possingham, H.; Radachowsky, J.; Saatchi, S.; Samper, C.; Silverman, J.; Shapiro, A.; Strassburg, B.; Stevens, T.; Stokes, E.; Taylor, R.; Tear, T.; Tizard, R.; Venter, O.; Visconti, P.; Wang, S.; Watson, J. E. M. (2020). "Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity - Supplementary Material". Nature Communications. 11 (1): 5978. Bibcode:2020NatCo..11.5978G. doi:10.1038/s41467-020-19493-3. ISSN 2041-1723. PMC 7723057. PMID 33293507.↑ Samb, Saliou (16 November 2013). "Guinea's Supreme Court rejects election challenges". Reuters. 24 September 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2017.↑ RNW Africa Desk (28 April 2012). "Guinea president postpones parliamentary elections indefinitely". Radio Netherlands Worldwide. 30 April 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 22 August 2012.↑ "Guinea election body sets legislative polls for September 24". Reuters. 9 July 2013. 10 July 20
13 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 7 August 2013.↑ ""Guinea's Conde appeals for calm after 11 killed in ethnic clashes", Reuters, 16 July 2013". Reuters. 17 July 2013. 6 October 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 15 October 2014.↑ In ප්‍රංශ: Peul. In සැකිල්ල:Lang-ff.↑ "Guinea". 23 September 2021.↑ Background Note: Guinea, US Department of State, February 2009↑ "U.S. Relations With Guinea," October 30, 2018, United States Department of State, retrieved September 6, 2021↑ 2020 Country Reports on Human Rights Practices: Guinea," March 30, 2021, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor, U.S. Department of State, retrieved September 9, 2021↑ "On the Military Seizure of Power in Guinea,", September 5, 2021, United States Department of State, retrieved September 6, 2021↑ 83.0 83.1 "Guinea coup leader bars foreign travel for government officials," Reuters News Service, retrieved September 6, 2021↑ West African leaders due
in Guinea as post-coup calm pervades Conakry," September 9, 2021, Reuters News Service, retrieved September 9, 2021↑ "West African leaders suspend Guinea from Ecowas following coup," September 9, 2021, BBC News, retrieved September 9, 2021↑ "China Is OK With Interfering in Guinea's Internal Affairs,", September 8, 2021, Foreign Policy retrieved September 9, 2021↑ "Here are the 10 countries where homosexuality may be punished by death". The Washington Post. 16 June 2016. 11 November 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 21 May 2017.↑ 88.0 88.1 Bureau of Democracy, Human Rights and Labor (2012). "Country Reports on Human Rights Practices for 2011: Guinea". United States Department of State. සම්ප්‍රවේශය 27 අගෝස්තු 2012.↑ Van Rossem, R; Gage, AJ (2009). "The effects of female genital mutilation on the onset of sexual activity and marriage in Guinea". Arch Sex Behav. 38 (2): 178–85. doi:10.1007/s10508-007-9237-5. PMID 17943434. S2CID 40103661.↑ 90.0 90.1 R
ossem, R. V.; Gage, A. J. (2009). "The effects of female genital mutilation on the onset of sexual activity and marriage in Guinea". Archives of Sexual Behavior. 38 (2): 178–185. doi:10.1007/s10508-007-9237-5. PMID 17943434. S2CID 40103661.↑ Madiou, Sow (2020). "Impact on agricultural productivity in Guinea of R&D Investment, Foreign Aid and Climate Change". North American Academic Research. 3: 86–106. doi:10.5281/zenodo.3611652. S2CID 244984398.↑ 'How a diamond tycoon lost his shine in 'difficult places' A bribery case goes beyond a mine in Guinea' Article by Rachel Millard in The Sunday Times 25 August 2019. Report on huge corruption in Guinea and the trial of diamond mogul Beny Steinmetz in Switzerland, alleging millions of dollars paid in bribes to Madamie Toure, wife of the late Lansana Conte.↑ "Guinea bauxite miner CBG plans $1 bln expansion to meet demand". Reuters. 10 October 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2017.↑ "Dadco Alumina & Chemic
als". 18 July 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 31 May 2015.↑ Saliou Samb; Daniel Magnowski (1 November 2008). "One dead in Guinea protest, mine trains stop". Minesandcommunities.org. Reuters. 19 October 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 24 August 2013.↑ "Faits et chiffres" [Facts and Numbers]. riotintosimandou.com. 2013. 24 January 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 September 2021.↑ "Rio Tinto, Chinalco, agree to develop Guinea iron ore field". AFP. 19 March 2010. 4 June 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 September 2021.↑ "SFO says it is investigating Rio Tinto over Guinea operations". The Guardian (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි බසින්). 2017-07-25. ISSN 0261-3077.↑ "TIGUI CAMARA: Leading In The Male Dominated Mining Industry". African Leadership Magazine (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 16 May 2018. සම්ප්‍රවේශය 2022-01-25.↑ "Hyperdynamics Corporation – Jasper Explorer Drill Ship En Route
to Hyperdynamics' First Exploration Drilling Site Offshore Guinea". Investors.hyperdynamics.com. 14 September 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2017.↑ "Hyperdynamics completes drilling at Sabu-1 well offshore Guinea-Conakry". Offshore-technology.com. 14 February 2012. 3 February 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 3 February 2015.↑ "Tullow Oil Agrees Farm-in to Guinea Concession". Tullowoil.com. 3 February 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 3 February 2015.↑ Hyperdynamics. "Overview of the Guinea Project". Hyperdynamics.com. 3 February 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 3 February 2015.↑ Thomas Adolff; Charlotte Elliott (21 January 2014). "Tullow Oil". Equity Research. Credit Suisse. p. 15. 17 October 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 24 August 2016.↑ WIPO. "Global Innovation Index 2023, 15th Edition". www.wipo.int (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2023-
10-29.↑ Amadou Timbo Barry (14 මැයි 2015). "Kankan : Le chemin de fer Conakry-Niger à quand sa réhabilitation ?". Guinee News. 15 සැප්තැම්බර් 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "Georges Pilot's history of railways in West Africa (in French)" (PDF). 27 July 2021 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2 January 2021.↑ "Africa Confidential December 2019".↑ "SP Global report, November 2019".↑ "The World Factbook". 28 October 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 15 October 2014.↑ "Cities and Regions". Citypopulation.de. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2021.↑ 112.0 112.1 112.2 "The World Factbook – Central Intelligence Agency". Cia.gov. සම්ප්‍රවේශය 12 April 2018.↑ 113.0 113.1 "Nations Online: Guinea – Republic of Guinea – West Africa". Nations Online. 3 May 2003 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 25 August 2014.↑ In ප්‍රංශ: Peul. In සැකිල්ල:Lang-ff.↑ "US State Dept 2017 report". State.gov. 22 November 2016. සම්ප්‍
රවේශය 23 July 2017.↑ World Religions Database at the ARDA website, retrieved 2023-08-03↑ World Religions Database at the ARDA website, retrieved 2023-08-03↑ "Guinea 2012 International Religious Freedom Report", US State Department, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor.↑ Harrow, Kenneth (1983). "A Sufi Interpretation of 'Le Regard du Roi'". Research in African Literatures. 14 (2): 135–164. JSTOR 3818383.↑ US State Dept 2022 report This article incorporates text from this source, which is in the public domain.↑ ""Guinea's Conde appeals for calm after 11 killed in ethnic clashes", Reuters, 16 July 2013". Reuters. 17 July 2013. 6 October 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 15 October 2014.↑ 122.0 122.1 122.2 122.3 ""Guinean troops deployed after deadly ethnic clashes", BBC Africa, 17 July 2013". BBC News. 17 July 2013. 17 October 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 15 October 2014.↑ US State Dept 2022 report↑ "The W
orld Factbook". 24 November 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 15 October 2014.↑ Bureau of Democracy, Human Rights and Labor. "Country Reports on Human Rights Practices for 2015: Guinea". United States Department of State. සම්ප්‍රවේශය 19 November 2016.↑ Bureau of International Labor Affairs (ILAB) 2001 – U.S. Department of Labor සංරක්ෂණය කළ පිටපත 5 දෙසැම්බර් 2008 at the Wayback Machine. Dol.gov. Retrieved 28 June 2011.↑ According to the WHO:"The 10 countries with the highest rates of child marriage are: Niger, 75%; Chad and Central African Republic, 68%; India, 66%; Guinea, 63%; Mozambique, 56%; Mali, 55%; Burkina Faso and South Sudan, 52%; and Malawi, 50%."[1] සංරක්ෂණය කළ පිටපත 24 අප්‍රේල් 2015 at the Wayback Machine↑ Statista website, retrieved 2023-08-08↑ "Ebola: Guinea outbreak reaches capital Conakry". BBC. 28 මාර්තු 2014. 30 මාර්තු 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 30 මාර්තු 2014.↑ "Ebola Situation Report – 4 March 2015
| Ebola". apps.who.int. 1 March 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 14 February 2017.↑ "Ebola is no longer a public health emergency". World Health Organization. 31 March 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 February 2017.↑ "Ebola Situation Report – 30 March 2016 | Ebola". apps.who.int. 13 June 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 14 February 2017.↑ Ndawinz, Jacques D A; Cissé, Mohamed; Diallo, Mohamadou S K; Sidibé, Cheik T; D'Ortenzio, Eric (April 2015). "Prevention of HIV spread during the Ebola outbreak in Guinea" (PDF). The Lancet. 385 (9976): 1393. doi:10.1016/S0140-6736(15)60713-9. PMID 25890415. S2CID 41478740.↑ "Guinea declares Ebola epidemic: First deaths since 2016". Africa. BBC News. BBC. 14 February 2021. සම්ප්‍රවේශය 15 February 2021. Guinea has officially declared that it is dealing with an Ebola epidemic after the deaths of at least three people from the virus.  They - and four others - fell ill
with diarrhoea, vomiting and bleeding after attending the burial of a nurse. [...] A nurse who worked a health centre in Goueké, near the south-eastern city of Nzérékoré, died on 28 January and her funeral was held four days later.↑ "Impact Brief: Guinea". 21 May 2021. 28 October 2022 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 28 October 2022.↑ "The State of the World's Midwifery". United Nations Population Fund. 25 December 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 25 August 2011.↑ "WHO – Female genital mutilation and other harmful practices". 12 October 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 15 October 2014.↑ "Female Genital Mutilation/Cutting: A statistical overview and exploration of the dynamics of change – UNICEF DATA" (PDF). Unicef.org. 22 July 2013. 5 April 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 23 July 2017.↑ "Status of HIV/AIDS in Guinea, 2005" (PDF). World Health Organization. 2005. 5 August
2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 30 September 2007.↑ "Epidemiological Fact Sheets: HIV/AIDS and Sexually Transmitted Infections, December 2006" (PDF). World Health Organization. December 2006. 25 October 2007 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 30 September 2007.↑ 141.0 141.1 141.2  මෙම ලිපිය තුළ, පොදු වසම තුළ පවතින මෙම ප්‍රභවයේ පෙළ ඇතුළත්වෙයි: "Health Profile: Guinea". USAID (March 2005).↑ "Enquête nationale nutrition-santé, basée sur la méthodologie SMART, 2011–2012" (PDF). World Food Programme. 2012. සම්ප්‍රවේශය 12 May 2014.[permanent dead link]↑ "Archived copy" (PDF). 26 August 2014 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 24 August 2014.{{cite web}}:  CS1 maint: archived copy as title (link)↑ "Archived copy" (PDF). 26 August 2014 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 24 August 2014.{{cite web}}:  CS1 maint: archived copy as title (link)↑ "EU employee tests positive for coronav
irus in Guinea's first case". Reuters. 13 March 2020.↑ "COVID-19 and W/Africa: 1,994 new cases, 31 new deaths in 24 hours". APA. 31 December 2020. සම්ප්‍රවේශය 2 January 2021.↑ 147.0 147.1 147.2 Falola, Toyin; Jean-Jacques, Daniel (14 December 2015). Africa: An Encyclopedia of Culture and Society [3 volumes]: An Encyclopedia of Culture and Society. ABC-CLIO. pp. 568–569. ISBN 9781598846669. සම්ප්‍රවේශය 5 November 2016.↑ Guinea, Post Report. United States Department of State. 1985. p. 9. සම්ප්‍රවේශය 8 September 2021.↑ "At a glance: Guinea - Football boosts girls' education". UNICEF. 24 December 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 3 December 2013.↑ "Associations: Guinea". FIFA. 10 October 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 24 December 2018.↑ "Member Associations: Fédération Guinéenne de Football (FGF)". Confederation of African Football. 2 July 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 24 December 2018.↑ Falol
a, Toyin; Jean-Jacques, Daniel (14 December 2015). Africa: An Encyclopedia of Culture and Society [3 volumes]: An Encyclopedia of Culture and Society. ABC-CLIO. pp. 568–569. ISBN 9781598846669. සම්ප්‍රවේශය 5 November 2016.↑ Falola, Toyin; Jean-Jacques, Daniel (14 December 2015). Africa: An Encyclopedia of Culture and Society [3 volumes]: An Encyclopedia of Culture and Society. ABC-CLIO. pp. 568–569. ISBN 9781598846669. සම්ප්‍රවේශය 5 November 2016.↑ "Guinea: List of champions". Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. 27 February 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 24 December 2018.↑ Kuhn, Gabriel (15 March 2011). Soccer vs. the State: Tackling Football and Radical Politics. PM Press. p. 33. ISBN 9781604865240.[permanent dead link]↑ Articles 315-319 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 21 මැයි 2013 at the Wayback Machine, Civil Code of the Republic of Guinea (Code Civil de la Republique de Guinee)↑ "Polygamy is rare around the world and mostly confined to a few regions".
↑ "Recipes & Cookbooks". Friends of Guinea. 3 February 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2017.↑ "Eating in the Embassy: Guinean Embassy Brings West African Food To Washington". WAMU. 1 February 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2017.අප්‍රිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුවපිළිගත් ස්වෛරී රාජ්‍යයන්ඇල්ජීරියාව * ඇන්ගෝලාව * බෙනින් * බොට්ස්වානාව * බුර්කිනා ෆාසෝ * බුරුන්ඩි * කැමරූන් * කේප් වර්ඩ් * මධ්‍යම අප්‍රිකාව * චෑඩ් * කොමරොස් * කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය * කොංගෝ ජනරජය * ජිබුටි * ඊජිප්තුව * සමක ගිනියාව * එරිත්‍රියාව * එස්වාටිනි * ඉතියෝපියාව * ගැබොන් * ගැම්බියාව * ඝානාව * ගිනියාව * ගිනි බිසවු * අයිවරි කෝස්ට් * කෙන්යාව * ලෙසොතෝව * ලයිබීරියාව * ලිබියාව * මැඩගස්කරය * මලාවි * මාලි * මොරිටේනියාව * මොරිෂස් * මොරොක්කෝව * මොසැම්බික් * නැමීබියාව * නයිජර් * නයිජීරියාව * රුවන්ඩා * සාඕ ටොමේ සහ ප්‍රින්සිපේ * සෙනෙගල් * සීෂෙල්ස් * සියෙරා ලියොන් * සෝමාලියාව * දකුණු අප්‍රිකාව * දකුණු සුඩානය * සුඩානය * ටැන්සානියාව * ටෝගෝ
* ටියුනීසියාව * උගන්ඩාව * සැම්බියාව * සිම්බාබ්වේසීමිත හෝ පිළිගැනීමක් නොමැති රාජ්‍යයන්සහරාවි අරාබි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය * සෝමාලිලන්තයඅප්‍රිකානු නොවන රාජ්‍යවල සංඝටක කොටස්අසෝර්ස් * කැනරි දූපත් * සියුටා * ප්‍රංශ දකුණු සහ ඇන්ටාක්ටික් ඉඩම් * මැඩෙයිරා * මයෝට්ටේ * මෙලිලා * පෙලගී දූපත් * ප්ලාසාස් ඩි සොබෙරානියා * රීයූනියන් * සොකොත්‍රා දූපත් සමූහයස්වෛරී රාජ්‍යයක යැපෙන භූමිශාන්ත හෙලේනා, ඇසෙන්ෂන් සහ ට්‍රිස්ටන් ඩා කුන්හාඉදිරි දෑ සමග පටලවා නොගන්න වේදික භාෂාව හෝ වෙංඩා භාෂාව.වැදි භාෂාවNative toශ්‍රී ලංකාවRegionඌව පළාතEthnicity2,500 වැදි (2002)Extinctතවම භාවිතයේ ඇත[1]Language familyසිංහල-මත පදනම් වී ඇති මිශ්‍ර භාෂාවවැදි භාෂාවLanguage codesISO 639-3vedමෙම ලිපිය පරිවර්තනය කළ යුතුය  කරුණාකර මෙම ලිපිය සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් දායකවන්න.වැදි බස යනු,  ශ්‍රී ලාංකාවේ ගෝත්‍රික ජාතියක් වන වැදි ජනයාගේ භාෂාව වෙයි. එනමුදු, වැදි ජනයා ලෙසින් විධිමත් ලෙසින් හඳුන්වනු නොලබන, වෙරළබඩ වැදි ජනයා සහ අනුරාධපුර වැදි ජනයා වැනි ප්‍රජාවන් විසින් පව‍ා, සන්නිවේදනය සඳහා වැදි භාෂාව භාවිතා කරනුයේ, දඩයම් සහ/හෝ ආගමික ස
ජ්ජායනා තුලදීය.ක්‍රමවත් අධ්‍යනයක් කරනු ලැබුයේ 1959 දී ය ඒ වන විටත් වැදි භාෂාව සීමා වුයේ දබනේ සිටින ආදී වැදි පරපුරටය. 1990 දී පමණ වැදි භාෂාව සම්පුර්ණයෙන් දැන සිටියේ තමන් වැද්දන් ලෙස හදුන්වාදෙන පිරිසෙන් සුළු පිරිසක් පමණි. නමුත් වැදි භාෂාව පුළුල් ලෙස දන්නා පුද්ගලයන්ද ජිවත් වූහ. ආරම්භයේදී වැදි භාෂාව සිංහල භාෂාවේ උප භාෂාවක්ද නැත්නම් එය ස්වාධින ස්වභාවික භාෂාවක්ද යන්න භාෂාවේදීන් අතර සැලකිය යුතු වාදයක් තිබුණි. පසුව කරනු ලැබූ අධ්‍යනයන්ගෙන් පෙනී යන්නේ වැදි භාෂාව ඈත අතීත කාලයේ සිට ක්‍රමයෙන් පරිණාමය වූ මිශ්‍ර භාෂාවක් ලෙසටය. අතීතයේදී සිංහලයන් සමග සම්බන්ධතා ඇති කර ගත් කාලයේ සිට වැදි ජනයා සිංහල වචන හා සංස්ලේෂක ගති ගුණ තවකාලික භාවිතයට ගැනුණු අතර මෙම ගති ලක්ෂණ එකතු වීමෙන් වැදි භාෂාව සිංහල භාෂාවට සමාන අකාරයක් ගත්තේය. නමුත් ව්‍යාකරණ වශයෙන් වෙනසක් ඇති නොවුනි.[2]මුල් වැදි භාෂාව මුලාරම්භය වූ නිශ්චිත ප්‍රභවයක් සොයාගත නොහැක. එහෙත් සිංහල භාෂාව ඉන්දු-ආර්ය හා ඉන්දු-යුරොපීය භාෂා වල කොටසක්ය. උච්චාරණය කරන විදිහ අනුව වැදි භාෂාව හා සිංහල භාෂාව වෙන්කර හදුනා ගත හැක ච හා ජ වැනි උස් සංඛ්‍යත සහිත තාලුජ ශබ්ද වැදි භාෂාවේ
ඇත. වචන අවසානයට භාවාත්මක නොවන යොදා ගැනීමද දැකිය හැක. වැදි භාෂාව තුල නාමපද, ක්‍රියාපද සහ ප්‍රාණවාචී නාමපද වල ලිංගභේදය හදුනා ගැනීමද දැකිය හැක. සිංහල භාෂාවේ සමහ ලක්ෂණ වන මැදි පුරුෂ සර්වනාම නැත අර්ථයේ යෙදුම් වැදි භාෂාවට ආරෝපණය වී ඇත. සිංහල හෝ අනෙකුත් භාෂා වල යොදා ගැනීම වෙනුවට සීමිත වචන මාලාවක් තුල වැදි භාෂාව රැදී සිටි. තවද හා වන සිය වසේ සිට දොළොස් වන සියවස දක්වා පැරණි සිංහල වචන මොවුන් යොදා ගෙන ඇත. එමෙන්ම වැදි භාෂාව තුල සිංහල භාෂාවට සම්පුර්ණයෙන්ම වෙනස් අවේනික වචන ඇත. වැදි භාෂාවට සිංහල භාෂාවෙන් සුළු බලපෑමක් ලැබී ඇත. එය පැහැදිලි වන්නේ වැදි පද මාලා හා ව්‍යූහාත්මක ලක්ෂණ ඉන්දු-ආර්ය හා ද්‍රවිඩ භාෂා වල දැකිය නොහැකි වීමයි.  අතීතයමේවාත් බලන්න: බලංගොඩ මානවයා සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඉතිහාසයක්‍රිස්තු වර්ෂ 5 වන සියවසේ ප්‍රාකෘත භාෂාව කතා කරන සංක්‍රමණිකයන් ලංකාවට පැමිණීමට පෙර ලංකාවේ කුමන භාෂාවක් කතා කරාද යන වග දන ගැනීමට නොලැබේ. සිංහලෙන් වැද්දා යනු දඩයමෙන්, ඉතිරි කිරීමෙන්  හා එකතු කිරීමෙන් ජිවත් වූ කොට්ටාශයක් හැදින්වීමට යොදා ගත වචනයකි.|දෙමළ එය දඩයම්කරු හැදින්වීමට යොදා ගැනේ.මෙම වචනයෙහි විවිධ
ප්‍රභේද(බෙදර් හා බෙද) දකුණු ඉන්දියාව පුර දඩයම්කරුවන් හැඳින්වීමට යොදා ගැනේ.ශ්‍රී ලංකාව තුල මීට අමතරව රොඩිය හා කින්නරය යන දඩයමින් හා එකතු කිරීමෙන් ජිවත් වූ කොට්ඨාස සිට ඇත.[3][4]පළමුව වැදි ජනයා වාර්තාවක් ලිය ඇත්තේ රයික්ලොෆ් වැන් ගොඑන්ස් (1663-1675)ය. ඔහු සේවය කරනු ලැබුයේ ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගමේ ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යක්ෂක ජෙනරාල් ලෙසටය.ඔහුගේ සටහන් අනුව වැදි භාෂාව සිංහල මෙන්ම දෙමළ භාෂාවට ද සමානකම් දක්වයි.[5]කන්ද උඩරට රජතුමාගේ සිරකරුවෙකු වූ රොබර්ට් නොක්ස් 1681 දී ලියා තිබුනේ වනයේ නිදහසේ ගිවත් වූ වැදි ජනයා සිංහලයන්ගේ භාෂාව භාවිතා කර බවය. ෆර්නාඕ ද කුවේයිරොස් නම් පෘතුගීසි ශ්‍රමණයා,  1686 දී වාර්තාකොට තිබූයේ, වැදිබස අන් ස්වදෙස් බස් සමග සබැඳීමක් නොපෙන්වන බවයි. [6] රොබර්ට් පර්සිවල්  1803 දී සටහන් කර ඇති ආකාරයට වැදි ජනයා හෙළබසින් බිඳී ආ මිශ්‍ර බසක් භාවිතා කරන සේ හැඟුණද, ත්මන් අතර පමණක් යොදා ගත්හැකි බසක් බැවහරිනු ලබයි.[7] නමුත් 1831දී ජෝන් ඩේවීස් නමැත්තා නැවත පවසන්නේ හෙළයාට වැදි බසින් සියයට අනූවක් පමණ කොටසක් වටහාගැන්මට හැකි බවයි. භාෂා නිරික්සුමේදී පැනනැඟුණු මෙවැනි පරස්පර විරෝධී මතවාද 1848දී චාල
්ස් ප්‍රිධෑම් නමැත්තා බිඳදැමූයේ, වැදිදනන් විසින් පිටස්තරයන්ට ඇමැතීමේදී හෙළයට හා දමිළයට හුරු බස් වහරකින්ද, තම තමා අතර බැවහරේදී තමාට පමණක් වැටහෙන බස් වහරකින්ද සැඟරෙන බැව් පවසමිනි.[8]වැදි භාෂාව පිලිබදව ක්‍රමවත් අධ්‍යනයක් පළමුව කරනු ලැබුයේ හ්‍යූ නෙවිල් නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික සිවිල් සේවකයා විසින් බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත කාලයේදීය. න තැප්‍රෝබානියන් නම් ත්‍රෛමාසික ජර්නලය සොයා ගත් ඔහු එය අධ්‍යනය කර ඉතා ඕනෑකමින් ශ්‍රී ලංකා වාසින් ගැන අධ්‍යයනය කරනු ලැබ ඇත. හාෂාවන්හි ශබ්දය අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුව ඔහු අනුමාන කරනු ලැබුයේ වැදි භාෂාවේ පදනම අතීත සිංහල භාෂාවක් වන එළු නම් භාෂාව වූ බවය.[9]ඔහුගේ අදහස් අනුව යමින් හෙන්රි පාකර් නම් තවත් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික සිවිල් සේවකයෙක් විසින් අතීත ශ්‍රී ලංකාව(1909) නමැති කෘතිය ලියා අතර ඔහු එහි සදහන් කරන ආකාරයට වැදි භාෂාවේ විශාල ප්‍රමාණයක් වචන සිංහල භාෂාවෙන් ණයට ඉල්ලා ගත වචන වන අතර  නමුත් අනන්‍ය වූ මුලැරඹුමක් සහිත වදනින් පිරි වැදි භාෂාවක් වැදි ජනයාට වෙන්ව තිබු බව ඔහුද සදහන් කරනු ලබයි.[10]දෙවන වැදගත් අධ්‍යයනය කරනු ලැබූ 1935 විල්හෙම් ගෙයිගර් එසේම අනතුරු හගවමින් ප්‍රකාශ කර තිබෙන්න
ේ වැදි බස ඉක්මනින් අභාවයට යන බව හා විස්තර ගත කිරීමේ භාෂාමය අවශ්‍යතාවයත්ය.[11] තවත් භාෂාවේදියකු වන මන්නිකු ඩබ්. සුගතපාල ද සිල්වා 1959 දී ඔහුගේ ආචාර්ය උපාධිය සදහා වැදි භාෂාව පිළිබද පුළුල් අධ්‍යනයක් කර ඒ සම්බන්ධව කෘතියක් ලෙස ප්‍රකාශනයට පත් කරන ලදී:[12]ඔහුට අනුව වැදි භාෂාව සීමා වුයේ දඹානේ අවට අතීත වැදි පරපුරටය, නව පරපුර සිංහලට පරිවර්තනය විය.වෙරළබඩ වැදි ජනයා වෙරළබඩ දෙමළ ජනයා විසින් තවත් ජාතියක් ලෙසින් නොව තමාට වඩා උසස් වූ කුලයක් ලෙස පිළිගනිති. වෙරළබඩ වැදි ජනයා කතාකරනු ලබන්නේ හා පාසැල්වල ඉගෙනුම් මාධ්‍යය වන්නේ ශ්‍රී ලංකා දෙමළ මිශ්‍ර භාෂාවක් වන අම්පාර දෙමළ බස්වහරයි. ආගමික උත්සව අතරතුරදී මිනිසුන්ට යක්-භුතාත්ම ආරුඪ වූයේ යැයි සැලකෙන විට දමිළයෙන් වේදාර් සින්ගලම්(වැදි සිඞ්හල) හෝ වේදාර් බාසෛ ලෙස හඳුන්වන භාෂාවක් භාවිතා කරනු ලබයි.[13][note 1] [3]අනුරාධපුර ප්‍රදේශයේ වැදි ජනයා 1800වස්වලදී තමන් වැද්දන් නොව, "වන්නියලැත්තන්" ලෙස හැඳින්වුවද, 1970දී පමණ ඔවුන් හමුවූ ජේම්ස් බ්‍රව් හා කණ්ඩායමට තමන් වැද්දන් ලෙස හඳුනිවාදුනි. ඔවුන් වැදි භාෂාව දඩයමට යන අතරතුර භාවිතා කරනු ලබන වචන බොහොමයක් බින්තැන්නේ වැදිබසට සමාන බව