LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ේ අග භාගය වන විට ඇමරිකා එක්සත් ජනජදයේ කෘෂිකාර්මික බිම් වලින් 1/3ට  පමණ මෙම ගැටලුව අදාල විය.කාන්තාරීකරණයේ ප්‍රතිඵලලොව පුරා විශේෂයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල බිලියන 1.2ක ජන සංඛ්‍යාවකට කාන්තාරීකරණය ප්‍රබලව බලපායි.මේ නිසා ඇතිවන ප්‍රධාන ගැටලු කීපයක් හදුනාගත හැකිය.වගාබිම් අහිමි වීමඅප්‍රිකාව, ආසියාව හා ලතින් ඇමරිකානු කලාපයන්හි හෙක්ටයාර් මිලියන 870ක භූමියක් හෙවත් කෘෂිකාර්ම්ක බිම් වලින් 18.5ක් දැඩි ලෙස කාන්තාරීකරණයට ගොදුරු වී ඇත.වගාබිම් වල ඵලදායීතාවය අඩුවීමඑක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරයට ලෝකයේ වනාන්තර, තෘණ භූමි, වැසිදියෙන් වගාකරන බිම් හා වාරිමාර්ග පහසුකම් සැපයෙන බිම් වලින් හෙක්ටයාර් බිලියන 3.3 පමණ කාන්තාරීකරණයට ගොදුරුවීමේ අවධානමක් පවතී. ලෝකයේ වනාන්තර හා තෘණභූමි වලින් 63%ක් හෙවත් හෙක්ටයාර් බිලියන 2.6 ද වැසි ජලයෙන් වගාකරන භූමියෙන් 60%ක් හෙවත් හෙක්ටයාර් මිලියන 347ද වාරිමාර්ග ජල සම්පාදන බිම් වලින් 30%ක් හෙවත් හෙක්ටයාර් මිලියන 40ද මීට අයත් වේ.සාගතය පැතිරීමඉහත‍ හේතු නිසා ජනතාවට අවශ්‍ය ආහාර සපයා ගැනීමට දුෂ්කර වී සාග
ත පැතිරේ. 1982-1983 කාලයේ අප්‍රිකාවේ ඇතිවූ සාගතය පුද්ගලයින් මිලියන 35ට සෘජු වශයෙන් අදාල විය. ඉතියෝපියාව, සූඩානය, නයිගර්, මාලි.....වැනි රාජ්‍ය එසේ සාගත පැතිර ගිය රාජ්‍ය වේ.කාන්තාර වර්ධනය වීමමෙය කාන්තාරීකරණයේ තවත් සෘජු ප්‍රතිඵලයකි. සහරා කාන්තාරය ක්‍රමයෙන් පුළුල් වන බව සොයාගෙන තිබේ.කාන්තාරීකරණය වළක්වාගත හැකි ක්‍රියාමාර්ගතෘණ භූමිවල ප්‍රමාණය ඉක්මවා සතුන් ඇති නොකිරීම.වගා බිම් වල සීමාසහිත ප්‍රමාණයක් වගා කිරීම.ඉඩම් කළමණාකරනය නිසිආකාරව සිදුකිරීම.ඒ ඒ බිම්වලට උචිත වගා ක්‍රම නිවැරදිව යොදා ගැනීම.මිනිසාගේ සමාජ තත්වයන් දියුණු කිරීමට රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති සකස්  කිරීම. (උදා-දුප්පත්කම අවම කිරීම, ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය පාලනය කිරීම.)ගෝලීය උණුසුම් වීම සම්බන්ධව මිනිසා දැනුවත් කිරීම.පින්තූර එකතුවආශ්‍රේය"ගෝලීය පරිසර අර්බුද"-  උපාලි වීරක්කොඩිමේවාද බලන්නහරිතාගාර ආචරණයපෘථිවිය උණුසුම් වීමආක්ටික් කලාප‍යේ උණූසුමවෙනත් ආශ්‍රිත ද්වාර:ද්වාර: Environment Ecology Biologyමූලාශ්‍ර↑ මෙයල්, හිලරි (අප්‍රේල් 26, 2001). "ශ්‍
රිංකිං ඇෆ්රිකන් ලේක් ඔෆර්ස් ලෙසන් ඔන් ෆයිනයිට් රිසෝසර්ස්". නැෂනල් ජියොග්‍රෆික් නිව්ස්. http://news.nationalgeographic.com/news/2001/04/0426_lakechadshrinks.html. සම්ප්‍රවේශය කෙරුණු දිනය 20 ජූනි 2011. බාහිර සබැදිකාන්තාරීකරණය හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.http://pubs.usgs.gov/gip/deserts/desertificationhttp://www.bcb.uwc.ac.za/Envfacts/facts/desertification.htm සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2006-09-24 at the Wayback Machinehttp://www.fao.org/desertification/default.asp?lang=en සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2008-04-09 at the Wayback Machinevteලෝකයේ කාන්තාරකාන්තාරකාන්තාරීකරණයධ්‍රැවීය කාන්තාරකාන්තාර ලැයිස්තුවභූමි ප්‍රමාණය අනුව කාන්තාර ලැයිස්තුවDesert explorationඅප්‍රිකාවAlgerianBayudaBlack DesertBlueChalbiDanakilDjurabEasternFerloFarafra (White)KalahariLibyanMoçâmedesNamibNubianNyiriOwamiRichtersveldසහරාTanezrouftTénéréWesternආසියාවAd-DahnaAkshiArabianAral KarakumAralkumBadain JaranBetpak-DalaBromo Sand SeaCholistanDasht-e KavirDasht-e Khash
Dasht-e LeiliDasht-e LootDasht-e MargoDasht-e NaomidGurbantünggütGobiHamiIndus ValleyJudaeanKarakumKatpanaKharanKumtagKyzylkumLa PazLopMaranjabMu UsMuyunkumNefudNegevPolondOrdosQaidamRamlat al-Sab'ataynRub' al KhaliRussian ArcticRegistanSaryesik-AtyrauSarykumSyrianTaklamakanTenggerThalTharUstyurt PlateauWahiba SandsයුරෝපයAcconaBardenas RealesBłędówCabo de GataDeliblatska PeščaraĐurđevački PeskiHálendiMonegrosOleshkyOltenian SaharaRynStranjaTabernasNorth AmericaAlvordAmargosaBaja CaliforniaBlack RockCarcrossCarsonChanneled scablandsChihuahuanColoradoEscalanteForty MileGran Desierto de AltarGreat BasinGreat Salt LakeGreat SandyJornada del MuertoKaʻūLechuguillaMojaveNorth American ArcticOwyheePainted DesertRed DesertSevierSmoke CreekSonoranTonopah DesertTule (Arizona)Tule (Nevada)YuhaYumaඕෂනියාවAustraliaGibsonGreat SandyGreat VictoriaLittle SandyNullarbor PlainPaintedPedirkaSimpsonStrzeleckiSturt
StonyTanamiTirariNew ZealandRangipoදකුණු ඇමෙරිකාවAtacamaLa GuajiraLos Médanos de CoroMontePatagonianSechuraTatacoaධ්‍රැව කලාපAntarcticaArcticGreenlandNorth American ArcticRussian Arcticව්‍යාපෘතියප්‍රවර්ගයකොමන්ස්vteවන විනාශය සහ කාන්තාරීකරණයවන විනාශයAssartingDeforestationDeforestation and climate changeDeforestation by regionIllegal loggingMountaintop removalSlash-and-burnSlash-and-charකාන්තාරීකරණයAridificationHistoric desertificationMoisture recyclingSoil retrogression and degradationWater scarcityBy region:ChinaGobi DesertLebanonLibyaMaliMauritaniaMongoliaSahelYemenMitigationAfforestationArid Lands Information NetworkBiocharConservation grazingDesert greeningEcoforestryEcological engineeringFarmer-managed regenerationFlexible MechanismsGreat Green Wall (Africa)Great Green Wall (China)Managed intensive rotational grazingOasificationReforestationUnited Nations Convention to Combat DesertificationRelated articlesForest Lan
dscape Integrity IndexForestryIntact forest landscapeLand surface effects on climateLand use, land-use change and forestryNatural landscapeTerra pretaWildernessvteපරිසරය මත මානව බලපෑම්GeneralAnthropoceneEnvironmental issueslist of issuesHuman impacton marine lifeList of global issuesImpact assessmentPlanetary boundariesCausesAgricultureanimal agriculturecannabis cultivationirrigationmeat productioncocoa productionpalm oilEnergy industrybiofuelsbiodieselcoalnuclear poweroil shalepetroleumreservoirsGenetic pollutionEnvironmental crimeIndustrialisationLand useManufacturingcleaning agentsconcretefashionplasticsnanotechnologypaintpaperpesticidespharmaceuticals and personal careMarine lifefishingfishing down the food webmarine pollutionoverfishingMiningOverconsumptionOverdraftingOverexploitationOvergrazingParticulatesPollutionQuarryingReservoirsTourismTransportaviationrailroadsshippingUrbanizationurban sprawlWarEffectsBi
odiversity threatsbiodiversity lossdecline in amphibian populationsdecline in insect populationsClimate changerunaway climate changeCoral reefsDeforestationDefaunationDesertificationEcocideErosionEnvironmental degradationFreshwater cycleHabitat destructionHolocene extinctionNitrogen cycleLand degradationLand consumptionLand surface effects on climateLoss of green beltsPhosphorus cycleOcean acidificationOzone depletionResource depletionWater degradationWater scarcityMitigationAlternative fuel vehicle propulsionBirth controlCleaner productionClimate change mitigationClimate engineeringCommunity resilienceCultured meatDecouplingEcological engineeringEnvironmental engineeringEnvironmental mitigationIndustrial ecologyMitigation bankingOrganic farmingRecyclingReforestationurbanRestoration ecologySustainable consumptionWaste minimization  කොමන්ස්  Categoryby countryassessmentmitigationvteClimate changeOverviewAttribution of recent climate
changeClimate systemEffects of climate changeClimate change mitigationClimate change adaptationBy country and regionCausesOverviewAttribution of recent climate changeCarbon dioxide in Earth's atmosphereExtreme event attributionGreenhouse effectScientific consensus on climate changeSourcesGreenhouse gasesGreenhouse gas emissionsCarbon accountingCarbon footprintfrom agriculturefrom wetlandsFossil fuelDeforestation and climate changeRepresentative Concentration PathwayShared Socioeconomic PathwaysWorld energy supply and consumptionHistoryHistory of climate change scienceHistory of climate change policy and politicsSvante ArrheniusJames HansenCharles David KeelingUnited Nations conferencesYears in climate change20192020202120222023Effects and issuesPhysicalAbrupt climate changeAnoxic eventArctic methane emissionsArctic sea ice declineAtlantic meridional overturning circulationDroughtExtreme weatherFloodCoastal floodingGlacier retreatHeat wav
eUrban heat islandMarineOceansacidificationdeoxygenationheat contentsea surface temperaturestratificationtemperatureOzone depletionPermafrost thawTipping points in the climate systemSea level riseSeason creepTropical cyclonesWater cycleWildfiresFlora and faunaEcosystemsMass mortality eventInvasive speciesPlant biodiversityMarine lifeTerrestrial animalsBirdsExtinction risk from climate changeForest diebackSocial impactsAgricultureCitiesChildrenDisabilityEconomic impactsFisheriesGenderHealthHuman rightsIndigenous peoplesInfectious diseasesIsland nationsMental healthMigrationPovertyPsychologySecurity and conflictUrban floodingWater scarcityWater securityBy country & regionAfricaAmericasAntarcticaArcticAsiaAustraliaCaribbeanEuropeMiddle East and North AfricaSmall island countriesSouth Asiaby individual countryMitigationEconomics and financeCarbon budgetCarbon creditCarbon neutralityCarbon offsetGold Standard (carbon offset
standard)Carbon priceCarbon taxClimate debtClimate riskClimate risk insuranceClimate financeCo-benefits of climate change mitigationFossil fuel divestmentEconomics of mitigationEmissions tradingCarbon emission tradingGreen Climate FundLow-carbon economyEnergyCarbon capture and storageEnergy transitionFossil fuel phase-outLow-carbon energyNuclear powerRenewable energySustainable energyPreserving and enhancing carbon sinksBlue carbonCarbon dioxide removalCarbon sequestrationDirect air captureCarbon farmingClimate-smart agricultureLand use, land-use change, and forestry (LULUCF and AFOLU)Nature-based solutionsReducing emissions from deforestation and forest degradationReforestationPersonalIndividual action on climate changePlant-based dietSociety and adaptationSocietyBusiness responsesClimate actionClimate griefClimate movementschool strikeClimate emergency declarationDenialSoft denialconspiracy theoriesControversyGovernanceJusticeLitigatio
nNationally Determined ContributionsPoliticsPolitical economyPublic opinionWomenAdaptationAdaptation strategies on the German coastAdaptive capacityVulnerabilityResilienceClimate riskEcosystem-based adaptationDisaster risk reductionFlood controlLoss and damageManaged retreatNature-based solutionsThe Adaptation FundNational Adaptation Programme of ActionCommunicationEducationClimate spiralPopular culture depictionsartclimate fictiongamesClimate Change Performance IndexClimate crisis (term)Media coverageWarming stripesInternational agreementsGlasgow Climate PactSustainable Development Goal 13Kyoto ProtocolParis AgreementCooperative Mechanisms under Article 6 of the Paris AgreementUnited Nations Framework Convention on Climate ChangeBackground and theoryMeasurementsGlobal surface temperatureInstrumental temperature recordSatellite measurementsTheoryAlbedoCarbon cycleBiological pumpOceanic carbon cyclePermafrost carbon cycleCarbon sinkClimat
e sensitivityClimate variability and changeCloud feedbackCloud forcingFixed anvil temperature hypothesisIris hypothesisFeedbacksEarth's energy budgetGlobal warming potentialIllustrative model of greenhouse effect on climate changeOrbital forcingRadiative forcingResearchClimate change scenarioClimate modelCoupled Model Intercomparison ProjectIntergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)IPCC Sixth Assessment ReportPaleoclimatologyPaleotempestologySolar geoengineering Climate change ද්වාරය Glossary Index CategoryvteGlobal catastrophic risksFuture of the EarthFuture of an expanding universeUltimate fate of the universeTechnologicalChemical warfareCyberattackCyberwarfareCyberterrorismCybergeddonGray gooNanoweaponsKinetic bombardmentRelativistic kinetic kill vehicleNuclear warfareMutual assured destructionDead HandDoomsday ClockDoomsday deviceAntimatter weaponElectromagnetic pulse (EMP)Safety of high-energy particle collision experimentsMicr
o black holeStrangeletSynthetic intelligence / Artificial intelligenceAI takeoverExistential risk from artificial intelligenceTechnological singularityTranshumanismYear 2000 problemYear 2038 problemYear 10,000 problemSociologicalAnthropogenic hazardCollapsologyDoomsday argumentSelf-Indication Assumption Doomsday argument rebuttalSelf-referencing doomsday argument rebuttalEconomic collapseMalthusian catastropheNew World Order (conspiracy theory)Nuclear holocaustcobaltfaminewinterSocietal collapseWorld War IIIEcologicalClimate changeAnoxic eventBiodiversity lossMass mortality eventCascade effectCataclysmic pole shift hypothesisClimate apocalypseDeforestationDesertificationExtinction risk from climate changeTipping points in the climate systemFlood basaltGlobal dimmingGlobal terrestrial stillingGlobal warmingHypercaneIce ageEcocideEcological collapseEnvironmental degradationHabitat destructionHuman impact on the environmentcoral reefson mari
ne lifeLand degradationLand consumptionLand surface effects on climateOcean acidificationOzone depletionResource depletionSea level riseSupervolcanowinterVerneshotWater pollutionWater scarcityEarth Overshoot DayOverexploitationOverpopulationHuman overpopulationBiologicalExtinctionExtinction eventHolocene extinctionHuman extinctionList of extinction eventsGenetic erosionGenetic pollutionOthersBiodiversity lossDecline in amphibian populationsDecline in insect populationsBiotechnology riskBiological agentBiological warfareBioterrorismColony Collapse DisorderDefaunationInterplanetary contaminationPandemicPollinator declineOverfishingAstronomicalBig CrunchBig RipCoronal mass ejectionGeomagnetic stormFalse vacuum decayGamma-ray burstHeat death of the universeProton decayVirtual black holeImpact eventAsteroid impact avoidanceAsteroid impact predictionPotentially hazardous objectNear-Earth objectwinterRogue planetNear-Earth supernovaHyper
novaMicronovaSolar flareStellar collisionEschatologicalBuddhistMaitreyaThree AgesHinduKalkiKali YugaLast JudgementSecond Coming1 EnochDanielAbomination of DesolationProphecy of Seventy WeeksMessiahChristianDispensationalismFuturismHistoricismInterpretations of Revelation IdealismPreterism2 Esdras2 ThessaloniansMan of sinKatechonAntichristBook of RevelationEventsFour Horsemen of the ApocalypseLake of fireNumber of the BeastSeven bowlsSeven sealsThe BeastTwo witnessesWar in HeavenWhore of BabylonGreat ApostasyNew EarthNew JerusalemOlivet DiscourseGreat TribulationSon of PerditionSheep and GoatsIslamicAl-Qa'imBeast of the EarthDhul-QarnaynDhul-SuwayqataynDajjalIsrafilMahdiSufyaniJewishMessiahWar of Gog and MagogThird TempleNorseZoroastrianSaoshyantOthers2011 end times prediction2012 phenomenonApocalypseApocalyptic literatureApocalypticismArmageddonBlood moon prophecyEarth ChangesEnd timeGog and MagogList of dates p
redicted for apocalyptic eventsMessianismMessianic AgeMillenarianismMillennialismPremillennialismAmillennialismPostmillennialismNemesis (hypothetical star)Nibiru cataclysmRapturePrewrathPost-tribulation raptureResurrection of the deadWorld to comeFictionalAlien invasionApocalyptic and post-apocalyptic fictionList of apocalyptic and post-apocalyptic fictionList of apocalyptic filmsClimate fictionDisaster filmsList of disaster filmsList of fictional doomsday devicesZombie apocalypseZombieOrganizationsCentre for the Study of Existential RiskFuture of Humanity InstituteFuture of Life InstituteNuclear Threat InitiativeGeneralCyber ransomCyberwarfareDepressionDroughtsEpidemicFamineFinancial crisisPandemicRiotsSocial crisisSurvivalism World ද්වාරය CategoriesApocalypticismFuture problemsHazardsRisk analysisDoomsday scenariosඅධිකාරී පාලනය: ජාතික පුස්තකාල France (data)IsraelUnited StatesJapanCzech RepublicKoreaඅරයන් වර්ගපරමාණුක අරය
අයනික අරයසංහසංයුජ අරයලෝහමය අරයවැන්ඩර්වාල් අරයvteපරමාණුක අරය , නැතහොත් පරමාණුවේ විශාලත්වය, පරමාණුවේ පැහැදිලිව අර්ථ දක්වා නැත භෞතික අගයන්  නොවන අතර එය සියළු අවස්ථාවන්හි නියතයක්ද නොවේ , යම් පරමාණුවක අරීය අගය රදා පවතිනුයේ ඒ සදහා යොදාගන්නා නිර්වචනය මතය. මේ සදහා වූ එකිනෙකට වෙනස් අවස්ථාවනෝචිත නිර්වචන කිහිපයක් ඇත.“පරමාණුක අරය” යන පදය ගැටළු සහගතය මක් නිසාදයත් , එය නිදහස් පරමාණුක හා නිදහස් අණු යන දෙකේම වෙනස් අගයන් ලබා දෙන බැවිනි. මෑත භාගයේ දී අයනික අරය යන යෙදුම ද භාවිතයේ ගැටළු ඇත. එයට හේතුව , සහසංයුජ හා අයනික බන්ධන අතර වෙනස පදනම් රහිත බැවිනි.පරමාණුක අරය මුළුමනින්ම තීරණය වනුයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන මගිනි. මෙහිදී පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය ෆෙම්ටො මීටරවලින් මණිනු ලැබේ. එම අගය ඉලෙක්ට්‍රෝන වළාවේ අගයට සාපේක්ෂව 100,000 වාරයක් කුඩා වේ. නමුත් ඉලෙක්ට්‍රෝන ඇතැම් පෙදෙසක ගමන් කළද , එයට නියමිත ස්ථානයක් නොමැති බැවින් ඉලෙක්ට්‍රෝන වළාවට එතරම් තියුණු මායිමක් නොපවතී.මෙම හේතූන් නිසා පරමාණු හා අයනවල විශාලත්වය මැනීමට , පරීක්ෂණාත්මක මිණුම් හා ගණනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයන් යොදාගනිමින් අදාල මිණුමක් සොයා ගැනීමේ විශාල උත්සාහයක් විද්‍යාඥයි
න් දරණ ලදී. මෙහිදී ප්‍රති‍ක්ෂේප කළ නොහැකි කරුණක් වන්නේ පරමාණු 30 – 300pm (අරය) ප්‍රමාණයේ ගෝල ලෙස හැසිරීමයි. එවිට පරමාණුවල ප්‍රමාණය එකිනෙකින් වෙනස්වන අතර , මේ වෙනස ආවර්තිතා වගුවේ මූලද්‍රව්‍ය අතර පවතින වෙනස්කම් පැහැදිලි කිරීමට මූලික කරගත හැකිව තිබේ.පරමාණුක අරයේ ආවර්තික ලක්ෂණපරමාණුවක අරීය ලක්ෂණ කාණ්ඩයක් ඔස්සේ පහළට යන විට වැඩි වේ. මේ අනුව පැහැදිලි කළ හැකි එක් කරුණක් නම්, ඉලෙක්ට්‍රෝන වැඩි වශයෙන් ඇති පරමාණුවල අරය විශාල බවයි. කෙසේ වුවත්, ආවර්තයක් ඔස්සේ තිරසට යන විට මේ තත්වය වෙනස් වේ. එවිට ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාව වැඩිවන විට අරය අඩුවේ. මෙයට හේතු වන්නේ න්‍යෂ්ටියේ තිබෙන ප්‍රෝටෝන ප්‍රමාණයයි. ප්‍රෝටෝන පරමාණුවේ විශාලත්වයට යම් දායකත්වයක් ලබා දෙන මුත් බොහෝ විට සිදු කරන්නේ න්‍යෂ්ටියේ ධන ආරෝපණ සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීමයි. එවිට ඉලෙක්ට්‍රෝන කවච න්‍යෂ්ටිය වෙතට ආකර්ෂණය වේ.මෙවන් අවස්ථාවක දී වැඩිවන න්‍යෂ්ටික ආරෝපණය සමතුලිත වන්නේ ඒ හා වැඩිවන ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රමාණය මගිනි. එම සංසිද්ධිය ආචරනය ලෙස හැදින්වේ. මෙවිට කාණ්ඩයක් ඔස්සේ පහළට යන විට පරමාණුවේ ප්‍රමාණය විශාල වේ.කෙසේ වුවද , ආචරණ‍ෙයන් සිදුවන බලපෑම අඩුවන අවස
්ථා 2ක් පවතී. මෙම අවස්ථ‍ාවේ දී පරමාණුවේ ප්‍රමාණය අපේක්ෂිත අගයට වඩා කුඩා වේ.ලැන්තනයිඩවල හැසිරීම4f- කාක්ෂිකවල ඉලෙක්ට්‍රෝන එනම් , සීරියම්(z=58) සිට ලුටෙටියම් දක්වා(z=71) වූ ඉලෙක්ට්‍රෝන ආචරණය කෙරෙහි එතරම් බලපෑමක් නොදක්වයි. එමනිසා ලැන්තනයිඩ ශ්‍රේණියෙන් පසුව එම ආවර්තයේ මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක අරය අපේක්ෂිත අගයට වඩා අඩු වන අතර , ඊට ඉහළ ආවර්තයේ මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක අරයට බෙහෙවින් සමාන වේ. හැෆ්නියම් හා සර්කෝනියම්හි පරමාණුක අරයන් සමාන වන්නේ ද නයෝබියම් හා ටැන්ටලම්හි පරමාණුක අරයන් සමාන වන්නේ ද තවත් මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක අරයන් සමාන වන්නේ ද මේ සංසිද්ධිය හේතුවෙනි. මේ බලපෑම ප්ලැටිනම් (z =78) දක්වා හොදින් දැකගත හැකි අතර ඉන්පසුව ඇති මූලද්‍රව්‍ය නිෂ්ක්‍රීය යුගල ආචරණය නමින් හැදි‍න්වෙන සාපේක්ෂතා ආචරණයට යටත් වේ. d ගොණුවේ මූලද්‍රව්‍යවල හැසිරීමd ගොණුවේ මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවල කාක්ෂිකවල හැකිලීම ලැන්තනයිඩ හා සමානවම සිදු නොවුනත් බලපාන හේතුව එකම වේ. මෙහිදී සිදුවන්නේ 3d ඉලෙක්ට්‍රෝනවල දුබල ආවරණ හැකියාව පරමාණුක අරයට බලපෑමයි. මේ නිසා අන්තරික මූලද්‍රව්‍යවලින් පසුව එන ගැලියම් සිට බ්‍රෝමීන් දක්වා ව
ූ මූලද්‍රව්‍යවල රසායනික ලක්ෂණ පෙර පරිදිම ඉහළ ආවර්තයට සමාන වේ. නිරීක්ෂණ හා පර්යේෂණ මගින් ලබාගත් පරමාණුක අරයන්(pm වලින් මැන ඇති මෙහි නිරවද්‍යතාව 5pm පමණ වේ)ගොනුව:Untitled 1.JPGගණනය කිරීම් මගින් ලබාගත් පරමාණුක අරයන් (pm වලින් මැන ඇත)ගොනුව:Untitled 2.JPGඋතරු  ඇමරිකානුවන්ගේ සමකාලීන අත්දැකිම් අනුව ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය සංස්කෘතිය, දේශපාලනය සහ ඔවුන්ගේ නිකුත්වන පිළිබද අන්තර්ක‍ශේත්‍ර අධ්‍යයනයක් ස්වදේශීය ඇමරිකානු අධ්‍යයනයෙන්  (ඇමරිකානුඉන්දියානු හෝ ස්වදේශිය ඇමරිකානු හෝ මාතෘ ජාතිය ගැන අධ්‍යයනය) සිදුවේ. ඇමරිකානු අධ්‍යනය සහ ලතින් අධ්‍යයනය වැනි අනෙකුත් ජනවාර්ගික අධ්‍යනයක් සමග ඇති වෙනස ගැන ඒවා සමග ඇති සමානකම්වලට වඩා වාද විවාද බිහිවී ඇත. එක්සත් ජනපදයේ සහ කැනඩාවේ. අනෙකුත් ජාතිවාදි සහ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වල ස්වදේශිය ජාතින් සමග ඇති දේශපාලන පාරමාධිපත්‍ය සහ ඔවුන්ගේ ඉතිහාසගත අත්දැකිම් මෙමගින් ලකුණු කරයි. මානව විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, ඉතිහාසය, සාහිත්‍යය, චේශපාලන විද්‍යාව සහ ලිංගික විද්‍යාව වැනි අංශවලින් විවිධ දෘෂ්ඨිකෝණවලින් නොයකුත් විෂ්ලේෂණ මෙවලම් යොදාගනකිමින් උගතුන් මේ පිළිබද අධ්‍යයනය කරයි.මෙම අධ්‍ය‍නයේ
නියුක්ත මිනිසුන් ස්වදේශිය මිනිසුන්ගේ කොලොනිය කරණය දේශපාලන ස්වාධීනත්වය ස්වදේශිය මිනිසුන්ගේ සමකාලින ගැටලු නිරාකරණයට ගෙන ඇති පියවර ගැන පක්ෂව කතා කරයි.ඉතිහාසයයුරෝපියානු සම්බන්ධතා ඇතිවීමට පෙර, ඇමෙරිකාවේ ස්වදේශීය පෞරාණික ඇත්දැකිම් බලහත්කාරයෙන් සටහන් කෙරිණි. ඇතැමුන් විසින් යුරෝපියානු ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියේ මුඛ්‍යධාරාවද උරාගැනීමට තැත් කරන ලදි. මිෂනාරීන්ගෙන් ආරම්භ කර ‍පසුව ෆෙඩරල් පාලනය දක්වා වර්ධනය වු පාසල් වල මුලික අරමුණ වූයේ ඇමෙරිකානු ඉන්දියානුවන්ට අධ්‍යාපනය සලසා දී ඔවුන් නැවත ඔවුන්ගේ සමාජවලට යවා සමාග්‍රහණ ක්‍රියාවලින් වර්ධනය කිරීමයි. ඩේවිඩ් බෙක්(David Beck) ඔහුගේ “1974 පෙර ඇමෙරිකානු ඉන්දියානු උසස් අධ්‍යාපනය කොලොනියකරණයේ සිට ස්වයං නිර්ණය තෙක්” යන ලිපියෙහි දක්වන පරිදි පාසල්, සමාග්‍රහණයට මෙවලමක් ලෙස යොදා ගන්නා ලදි. ඒවායේ මුලික අරමුණ වුයේ බුද්ධිමතෙකු බිහි කිරීම නොව රැකියා සඳහා අවශ්‍ය පුහුණුව ලබා දීමයි.සමාග්‍රාහකයාගේ මුඛ්‍යධාරා ප්‍රතිපත්තියේ අධිශීක්ෂණය සහ එක්සත් ජනපදය පුරාවට K -12 පාසල් වල සහ විශ්වවිද්‍යාලවල උගන්වා ඇති දේ ගැන 1950 -1960 මිනිස් අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව පැවැත්වුණු සම්මේලනය
ේදී ප්‍රශ්න කෙරිණි. ඇමෙරිකානු ඉන්දියානු ශිෂ්‍යයන් දයාබර මහාචාර්යවරුන්ගේ සහය ඇතිව නව අරමුණු සහිත නව වැඩසටහන් සෑදීමට පොළඹ විණි. ඉන්දියානුවන් ඔවුන්ගේ සමාජයට ගොස් සමාග්‍රහණයට පුහුණු කරවනවාට වඩා බලය පැවරීමට ඔවුන්ව පුහුණු කරවන ලදී. සමාජය පුරා පැතිරි යන සහ වි‍ශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍යන්ට ධාරණය කරගත හැකි වැඩසටහන් ඉහත කී සම්මේලනය විසින් ගොඩනඟා ඇත.  තවදුරටත්, පාසල් වල ඇති එවැනි සටහන් ඇමෙරිකානු ඉන්දියානු ඉතිහාසයට, සමාජ විද්‍යාවට සහ දේශපාලනයට නව අරුතක් ගෙන දුණි.තෙවන ජර්මන් රාජ්‍යය ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, නාසි ජර්මනිය යනු, ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් සහ ඔහුගේ ජාතික සමාජවාදී ජර්මානු කම්කරු පක්ෂය (NSDAP) විසින් පාලන කෙරුණු  ඒකාධිපති රාජ්‍යයක්ව ජර්මනිය පැවැති කල එය හැඳින්වූ නමයි. 1933 ජනවාරි 30 දිනදී හිට්ලර් ජර්මනියේ චාන්සලර්වරයා වූ අතර, විගසින් සමස්ත විපක්ෂය මුලිනුපුටා දමා අසහාය නායකයා බවට පත් විය. රාජ්‍යය විසින් හිට්ලර් ගෞරව බුහුමානයෙන් ඇමතුවේ එහි ෆියුරර් ("නායකයා") ලෙසින් වන අතර, සමස්ත බලය ඔහු වෙත කේන්ද්‍රගත කෙරිණි.විශාල ප්‍රේක්ෂක ගණයක් කෙරෙහි ඔහුගේ වාග්ලංකාරයෙහි  සහ, කුඩා කණ්ඩායම් කෙරෙහි ඔහුගේ දෑස් වල වශීකාරක බලපෑම
පිළිබඳව ඉතිහාසඥයෝ  අවධාරණය කර සිටිති. කෙස්ල් ලියා දක්වන පරිදී, "ඉතා ප්‍රබල ලෙසින්...ජර්මානුවන් ව්‍යාකූල ලෙසින් දොඩනුයේ  හිට්ලර්ගේ 'වශීකාරක' ආකර්ෂණය පිළිබඳවයි..."[1] "නායක ප්‍රතිපත්තිය" අනුව, ෆියුරර්ගේ තීරණ අනෙකුත් සියළු නීති වලට වඩා ඉහළ විය. උසස් නිලධාරින් හිට්ලර් වෙත වාර්තා කල අතර ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති අනුව ක්‍රියාකලමුත් ඔවුන්ට සැලකිය යුතු තරම්  ස්වාධිපත්‍යයක් තිබුණි. රජය,  සම්බන්ධීකරණයෙන් හා සහයෝගීතාවයෙන් ක්‍රියාකල ව්‍යුහයක් නොවූ අතර, බලය ගොනු කර ගැනීමට සහ ෆියුරර්ගේ ප්‍රසාදය දිනාගැනීමට යත්න දැරූ පිල් වල එකතුවක් විය. [2] මහා අවපාතය මධ්‍යයෙහිදී, අතිවිශාල හමුදාමය වියදම් සහ නිදහස්-වෙළෙඳපොළ සහ මධ්‍ය -සැලසුම් කරණ ක්‍රමවේදයන්ගේ මිශ්‍ර ආර්ථිකයක් භාවිතා කල නාසි රජය  බහුජන සේවා වියුක්තිය අවසන් කොට සෞභාග්‍යය යළි පිහිටුවීය.[3] ප්‍රධාන රථ මාර්ග ගොඩනැගීම ඇතුළු පුළුල් මහජන වැඩ සිදුකෙරිනි. සෞභාග්‍යය යළි පිහිටුවීම නිසා  රැජැයුමට අතිමහත් ජනප්‍රසාදයක් හා කීර්තියක් හිමි විය; සමස්ත විපක්ෂය මැඬලීම මගින් හිට්ලර්ගේ පාලනය අභියෝගයට ලක්වීම බොහෝලෙසින්  වැලකිනි.ජාතිවාදය, විශේෂයෙන්ම  යුදෙව් විරෝධවාදය, නාසි ජර්මානු
සමාජයෙහි ප්‍රධාන ශික්ෂාවක් විය. හයින්රිච් හිම්ලර් යටතේ වූ ගෙස්තාපෝ (රහස් රාජ්‍ය පොලීසිය) සහ  SS විසින් නිදහස් මතධාරී, සමාජවාදී, සහ කොමියුනිස්ට් විපක්ෂය විනාශ කල අතර, යුදෙව්වන් සහ අනෙකුත් "අනුචිතයන්" වෙත වධ පමුණුවා ඝාතනය කරනු ලැබූහ. ජර්මැනික ජනයා—මොවුහූ නෝර්ඩික් ජාතිය ලෙසින් හැඳින්වුනහ— ආර්ය ජාතියෙහි ශුද්ධතම නියෝජනය ලෙස විශ්වාස කෙරුනු අතර එම නිසා, අධිපති ජාතිය ලෙසින් සැලකුණහ. ආශ්‍රිත↑ නීල් ජේ.  ක්‍රෙස්ල් (2002). මාස් හේට්: ද ග්ලෝබ්ල් රයිස් ඍෆ් ජෙනසයිඩ් ඇන්ඩ් ටෙරර්. බේසික් බුක්ස්. පිටුව. 121. http://books.google.com/books?id=UfSI6mU2fDIC&pg=PA121. ↑ ඇන්ටනී මැකෙලිගොට්; ටිම් කර්ක්; ඉයන් කර්ෂෝ (2003). වර්කිං ටුවර්ඩ්ස් ද ෆියුරර්: එසේස් ඉන් හොනර් ඔෆ් සර් ජෝන් කර්ෂෝ. මැන්චෙස්ටර් වි.මු.. පිටුව. 6. http://books.google.com/books?id=iIWj44s-02AC&pg=PA6. ↑ රොබට් ඕ. පැක්ස්ටන්; ජූලි හෙස්ලර් (2011). යුරප් ඉන් ද ට්වෙන්ටියත් සෙන්චරි. සෙන්ගේජ්. පිටුව. 286. http://books.google.com/books?id=M5wTncOaHEQC&pg=PA286. එරිස් Eris (centre) and Dysnomia (left of centre).Hubble Space Telesc
opeසොයාගැනීමසොයාගත් තැනැත්තේM. E. බ්‍රවුන්,C. A. ටෘජිලෝ,D. L. රොබිනොවිට්ස්[1]සොයාගත් දිනයJanuary 5, 2005[2][g]නිලනාමයන්MPC නිලනාමය136199 Erisශබ්දනැගීම/ˈɪərɪs/, or /ˈɛrɪs/ as in Greek Έρις [a]නම් කෙරුණේErisවිකල්ප නම්2003 UB313[3]සුළු ග්‍රහ වර්ගයdwarf planet,TNO,plutoid, and SDO[4][5]විශේෂණයEridianකක්ෂීය ලක්ෂණ[3] කාලාරම්භය March 6, 2006(JD 2453800.5)[6]විහේලිකය97.56 AU14.60×109 kmඅපහේලිකය37.77 AU 5.65×109 kmඅඩ-මහා අක්ෂය67.67 AU 10.12×109 km උත්කේන්ද්‍රියතාවය0.441 77කක්ෂීය කාලාවර්තය203,600 days557 years සාමාන්‍යය කක්ෂීය වේගය3.436 km/sමධ්‍යන්‍යය විෂමතාවය197.634 27° ආනතිය44.187°ආරෝහණ මංසලෙහි දේශාංශකය35.869 6° පරිතාරාන්තිකයේ විස්තාරය151.430 5°චන්ද්‍රිකාDysnomiaභෞතික ගුණාංගමධ්‍යන්‍යය අරය1300+200−100 km (2007)[7] 1163 ± 6 km (2011)[8][9]මතුපිට පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලය78,500,000 sq km (48,777,638.6 sq mi)ස්කන්ධය(1.67±0.02)×1022 kg[10]0.0028 Earths0.23 Moonsමධ්‍යන්‍යය ඝණත්වය2.52+-0.05 g/cm3[8][11]නිරක්ෂීය පෘෂ්ඨීය ගුරුත්වය0.827 m/s2මිදුම් ප්‍රවේගය1.384 km/sනක්ෂත්‍ර භ්‍රමණ කාලාවර්තය25.9 ± 8 hr[3]ප්‍රභාන