LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ී විසින්ම ය. ඔහුට නවත්වා ගන්නට නොහැකි වූ වෙඩි පහරවල් හුවමාරු විය. ඇක්ටන් වලින් පැමිණි මිනිත්තු මිනිසුන් දෙදෙනෙක් වූ ඇබ්නර් හොස්මර් සහ අයිසැක් ඩේවිස් දෙදෙනා තුවාල ලැබ එසැණින් මරණයට පත්වූහ. මුහුණට මුහුණ ලා සිටි ඔවුන් අතර පරතරය යාර පනහක් (මීටර 46) පමණ වෙද්දී ඔවුන් සටන් වැදෙන්නට පටන් ගත්හ. තමනට වඩා වැඩි පිරිසක් සිටිනා බවත්, තම හමුදා නායකයන් සටන මෙහෙයවන දුර්වල ආකාරයත් දුටු බ්‍රිතාන්‍ය සොල්දාදුවන් කලබල වී තුවාල ලැබුවන් ද දමා පළා ගියහ. කපිතාන් ලෝරී විසින් තව පිරිස උවමනා යැයි එවන ලද පණිවිඩය ලුතිනන් කර්නල් ස්මිත් වෙත ලැබෙන්නේ ඒ අවස්ථාවේ දී ය. ඔහුට පළාතේ හුවමාරු වූ වෙඩි හඬ ද ඇසුණි. සිය සේනාංක දෙක රැගෙන ඔහු ද උතුරු පාලම වෙත ආවේය. මඟ දෙපස පළා යන සේනාංක ඔවුනට දැක ගන්නට හැකිවිණ. මිනිත්තු මිනිසුන් පෙළ ගැසී සිටිනා බව දැක ලුතිනන් ස්මිත් තම පෙරගමන නැවැත්වීය. තම නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙක් සමඟින් තතු විමසන්නට ගිය ඔහු හා නිලධාරීන් සියල්ලන්ටම වෙඩි තබන්නට හැකි දුරක මිලීෂීයාව සිටියහ. මේ අතරේ දී බැරෙට් ගොවිපළේ අවි ආයුධ හොයන්නට ගිය පිරිස හිස් අතින් ආපසු පැමිණියහ. ඔවුන්ට ද දැකගත හැකිවූයේ පාලම උඩ මියගිය හා තුවාල ලත
් තම හමුදාවේ අයයි. උදෑසන 11:30 වෙද්දී ඔවුන් සටන් බිමෙන් පසුබැස ගොස් යටත්විජිත වැසියන් අතර අවි ආයුධ ඇත්දැයි සොයා බලා, දිවා ආහාරය රැගෙන, එක් රුස් වී කොන්කෝර්ඩ් ගමෙන් එදින දහවල් දොළහට පිටත් වී ගියහ. ඔවුන් පිටත් වී යෑමට එසේ කල් ගැනීම නිසා මිලීෂීයාවට අවට ගම්මාන වලට ඔවුන් එන බව දැනුම් දෙන්නට හැකියාව ලැබිණ.කොන්කෝර්ඩ් සිට ආපසු ලෙක්සින්ග්ටන් යන මාර්ගයේ මිලීෂීයා භටයන් පන්සියයක් කැළෑ තුල පෙළ ගැසී සිටියහ. ලුතිනන් කර්නල් ස්මිත් විසින් ඉදිරියෙන් යවන ලද භටයන් දැක මිලීෂීයාව පළා ගියේ නැත. මඟ දිගට බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට පහර වැදිණ. ඉදිරියෙන් වූ තවත් ගස්, ගල් හා කැලෑවකින් යුතු පෙදෙසක මිලීෂීයා මිනිසුන් දෙසියයක් පෙල ගැසී සිටියහ. ඉදිරියට යන බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට ඔවුන් පහර දෙද්දී, පිටුපස්සෙන් ඔවුන් හඹා ආවේ කොන්කෝර්ඩ් මිලීෂීයාවයි. මිලීෂීයා සංඛ්‍යාව එවිට දී දෙදහසක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබිණ.පසු දා උදෑසන වෙද්දී බොස්ටන් නගරය අවට නොයෙක් පෙදෙස් වලින් පැමිණි පසළොස් දහසක මිලීෂීයා හමුදාවකින් වටලා තිබිණ. ඇමෙරිකන් නිදහස් අරගලයේ යුද්ධ පටන් ගැනිණ.සටහන්↑ 1.0 1.1 Coburn, p. xii↑ සටන සඳහා හරියට ම යුද පිටියේ වූ සංඛ්
‍යාව කොපමණ දැයි යන්න විවාදයට තුඩු දුන්නකි. 400 පිටුවේ දී ෆිෂර් දක්වන්නේ සමකාලීන ගණනය කිරීම් සහ අනිත් ඉතිහාසඥයන් විසින් දක්වා ඇති අන්දමට 50 ත් 70 ත් අතර මිලීෂීයාවක් ද, පිටු 183 දක්වන පරිදි සිල්වනුස් වුඩ් දක්වමින්, වසර පනහකට පසු විස්තරයක් ආශ්‍රයෙන්, එතැන වූයේ මිලීෂීයා 38 ක් බව ගණනය කරයි.  60 වැනි පිටුව (කෝබර්න්) සටනට එකතු වූ 77 ක් දෙනෙක් නම් වලින් හඳුන්වති.↑ Chidsey, 29 පිටුවේ ඇස්තමේන්තුව අනුව උපනිවේෂ හමුදාවේ 500 ක් සටන පැවැත්වෙද්දී සිටියහ. Coburn, 80–81 පිටු ගණනය පැහැදිලිව ම 300 ක් ද, තවත් ගණන් නොකරන ලද බල ඇණි කිහිපයක් ගැන ද කියයි.↑ Chidsey, p. 6.  මේ ස්මිත්ගේ හමුදාවේ මුළු සංඛ්‍යාවයි.↑ Coburn, 64 පිටුව.   මේ හමුදාව පිට්කෙයාර් යටතේ වූ සැහැල්ලු පාබල බල ඇණි හයකින් සමන්විත විය.↑ Coburn, 77 පිටුව වෙනත් මූලාශ්‍ර පෙන්වන්නේ "බලඇණි තුනක්" තිබි බවයි. Chidsey, 28 පිටුව බල ඇණියක ඉන්නා සංඛ්‍යාව ගැන කියන්නේ "නාමිකව 28 ක්" කියාය.↑ Coburn, 114 පිටුව පර්සිගේ හමුදාවේ සංඛ්‍යාව දාහක් යැයි කියයි. මේ ගණනින් ඇස්තමේන්තුව සහ පිටත් වී ගිය පිරිසෙන් තුවාල ලත් අය අඩු කර පෙන්නුම් කෙරෙයි. ↑ 8.0 8.1 Chidse
y, 47 පිටුව අතුරුදහන් වූවන් හැරෙන්නට සියළු තුවාල ලද අය ගැන කියයි.  Coburn, 156–159 පිටු කියන්නේ නගරය අනුව වූ ඇමෙරිකන් ජීවිත අහිමිය ගැන සහ බල ඇණිය අනුව වූ බ්‍රිතාන්‍ය ජීවිත අහිමිය ගැනයි, එහි ගේජ් ගේ වාර්තාවෙන් අතුරුදහන් වූවන් ගැන ද සඳහන් වෙයි.  චිඩ්සෙ, කොබර්න් සහ ෆිෂර් යන අය සමහර ඇමෙරිකන් දත්ත ගැන එකඟ නොවෙති.  චිඩ්සෙ සහ ෆිෂර් 39 ක් තුවාල ලත් සේ ගණනය කරද්දී කොබර්න් එය 42 ක් සේ දක්වයි. Fischer, 320–321 වැනි පිටුවල අතුරුදහන් ඇමෙරිකානුවන් සඳහන් වෙද්දී චිඩ්සෙ සහ කොබර්න් එම සංඛ්‍යාව 49 ක් යැයි ලියති.↑ ෆ්‍රෙන්ච්, පිටු. 2, 272-273↑  මෙයට සය මසකට පෙරදී සිදුවූ පොයින්ට් ප්ලසන්ට් සටන, විප්ලවීය යුද්ධයෙහි පළමු හමුදාමය පොරය බවට විවිදාත්මක අර්ථ නිරූපණයක් පවතියි.  1908 එක්සත් ජනපද සෙනෙට් මණ්ඩල යෝජනාවක් මගින් මෙය එසේ යැයි දැක්වූවද, ඉතා අල්පයක්, ඇත්තෙන්ම එලෙස සිටි නම්, ඉතිහාසඥයෝ එම මතය හා එකඟ වෙති.[1]↑  සංරක්ෂිත පිටපත, http://poetry.eserver.org/paul-revere.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2012-09-14 විජයබා කොල්ලය යනු  1521 දී සිදුවූ ඓතිහාසික සිද්ධියක් වන අතර එහිදී කෝට්ටේ රජුගේ (සයවන විජයබාහු රජ) පුතුන් තිද
ෙන ඔවුන්ගේ පිය රජුට එරෙහිව කැරලි ගසමින් තම පියා මරා දමා රාජධානිය තමන් අතරෙහි බෙදා ගත්හ.ගොනුව:Sri Lanka geopolitics - after "Spoiling of Vijayaba".pngවිජයබා කොල්ලයට පසු ලංකාවේ දේශපාලන සිතියමසත්වන විජයබාහු  රජ හට ඔහුගේ පළමු විවාහයෙන් (කීරවැල්ලේ බිසව) පුතුන් තිදෙනෙකු වූ අතර ඔවුහූ  බුවනෙකබාහු (පසුව කෝට්ටේ  සත්වන බුවනෙකබාහු රජ ), පරරාජසිංහ (පසුව රයිගම් බණ්ඩාර) සහ  මායාදුන්නේ (පසුව සීතාවක මායාදුන්නේ රජ) නම් වූහ. රජු දෙවන වරට විවාහ වූ බිසව හට, දේවරාජ නම් පුතකු විය. ඔහුගේ දෙවන බිසවගේ ඉල්ලීම ප්‍රකාර, ඔටුන්න හිමි කුමරු බවට දේවරාජ නම් කෙරුමට පිය රජු විසින් තීරණය කර ඇති බව දැනගත් කුමරුවන් රජුට එරෙහි වූහ. කුලියට ගත් විදේශිකයෙකු ලවා රජු මාලිගාව තුලදීම ඝාතනය කරවන ලදි. මෙම සිදුවීම හැඳින්වෙන්නේ විජයබා කොල්ලය යනුවෙනි.පසුබිම1521 දී සිදුවූ විජයබා කොල්ලයේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, කෝට්ටේ රාජධානිය තුන් කොටසකට බෙදිණි. කුමරුවන් තිදෙනා අතුරින්  මායාදුන්නේ බාලයා වුවද සම්පූර්ණ සිද්ධියේ නියමුවා වූයේ මොහුය. කෝට්ටේ රජු බවට පත් වීමට මායාදුන්නේ සිහින මැවූ අතර සත්වන බුවනෙකබාහු මුල සිටම මොහු ගැන සැක කරමින්  ප
ෘතුගීසින්ගේ උදව් පැතීය. එබැවින් මෙම සිද්ධිය නිසාවෙන් අභ්‍යන්තර ආරවුල් සහ  ශ්‍රී ලාංකික රාජධානියන්හී කටයුතු වලට අත පෙවීමට පෘතුගීසින්ට ඉඩ සැලසුණි.මෙයද බලන්නමායාදුන්නේකෝට්ටේ රාජධානියසීතාවක රාජධානියමෙම ලිපිය කිසිදු මූලාශ්‍රයක් උපුටා දක්වන්නේ නැත. විශ්වාස කළ හැකි මූලාශ්‍ර වෙත වන උපහරණ එක් කිරීමෙන් මෙම ලිපිය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත ප්‍රකාශ අභියෝගයට ලක්වීමට සහ ඉවත් කිරීමට ඉඩ ඇත.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "සෙන් කතන්දර" – news • පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)සෙන් කතා හෙවත් සෙන් කතන්දර ('zen stories) වත්මන් කාලය වන විට ‍ලෝක ප‍්‍රකට ආගමික නිර්මාණාංගයකි.චීන සහ ජපන් බසින් කියැවී පසුව ලියැවී තිබෙන ඒ කතා පුද්ගලයන් ගණනාවක් විසින් ඉංග්‍රීසි බසට පෙරලා තිබීම  අ‍‍පේ  භාග්‍යයකි. සෙන් කතන්දර කියවන කල එක් එක් පුද්ගලයන්ගේ මනෝභාවයන්ට අනුව එහි අර්ථය, අගය, දැනීම වෙනස් වේ. යමෙකුට සෙන් කතන්දරයක් කියවූ විට හුදු කතා රසයක් හෝ ජීවන අත්දැකීමක් පමණක් දැනෙනු ඇත. තවත් කෙනෙකුට ඒ ඉම ඉක්මවු අධ්‍යාත්මික හරයක් ලැබෙනු  ඇත. වි‍ටෙක අතිශය සියුම
් ලෙස මනැස ක්‍රියාත්මක කරවන හෝ පුබුදු කරවන තේමාවක් හමුවෙනු ඇති.හිටි ගමන් එසේ සිදුවීම 'ක්ෂණික අවබෝධය' යන අර්ථය         දෙන 'ස‍තෝරි'(satori)යැයි ජපන් බසින් හදුන්වයි. ඉංග්‍රීසි බසින් එය අර්ථවත් වන්නේ 'sudden Awaking' යනුවෙනි.සෙන් අරුත :-"සෙන් "යන්නෙහි  ආදි අරුත ලෙස සලකනුයේ 'ධ්‍යාන' හෙවත් දැහැන යන්නයි. එය චීන බසින් ලියැවී ඇත්තේ චාන් (chan) යනුවෙනි. සංස්කෘතීත බසින් 'ධ්‍යාන'(dyana)වී ඇති බවත් පසුව කටට හුරුවන අයුරින් සෙන් (zen) වී ඇති බවත් ‍පෙනේ. මෙසේ බලන කල සෙන් යන්නෙහි 'ප්‍රබුද්ධත්වය', 'ආත්මාවබෝධය', 'හදුනා ගැනීම', 'දැහැන' යන සකල විධ අරුත් ගබඩා වී ඇති බව හැඟේ. සෙන් නියමුවා:- 'සෙන්' පිළිබඳ ලියැවී තිබෙන පොත පත අනුව ප්‍රථම සෙන් නියමුවා ලෙස පිළිගනු ලබන්නේ හයවන සියවසේදී ඉන්දියාවේ සිට චීනයට පැමිණියා යැයි සැලකෙන ‍බෝධිධර්මතුමාය,(Bodhidharma). චීන ගුරුතුමෙකු වන ඩොගෙන් (Dogen) විසින් 1043 දී ලියන ලදැයී කියන චරිතාපදානයට අනුව ‍බෝධිධර්මතුමා චිනයේ නව අවුරුද්දක් පමණ වූ කාලයක් ගත කර ඇති බව පෙනේ. තවත් සමහරුන්ගේ මතය වන්නේ සෙන් යනු බුද්ධ කාලය වන ක්‍රි.පු 500ටත් ඉහත පටන්ම පැව‍තෙන ඉගැන්වීමක් බවයි. සෙන්
ඉගැන්වීමේදී ප්‍රධාන සෙන් කතන්දර වන්නේ මනැසයි.සෙන් කතාවකදී හැම විටකම පාහේ අපට සංවාදාත්මක සිද්ධියක් හෝ අනපේක්ෂිත සිද්ධියක් හමුවෙනවා ඇති. බොහෝ අවස්ථාවලදී එම අවස්ථාව වටහා ගත යුත්තේ සෙන් ගුරුතුමෙකුගේ හෙවත් සෙන්ආචාර්යවරයෙකුගේ අත්දැකීමක් වශයෙනි. සෙන් කථා වලදී අපට විටෙක මුණ ගැසෙන්නේ පූජකවරයෙකි. තවත් විටෙක සමාන්‍ය මිනිසෙකි. තවත් විටෙක ‍‍‍‍බේබද්දෙකු, සෙබළෙකු, සොරදෙටුවෙකු හෝ රජතුමෙකු ආදී විවිධාකාර චරිත මුණ ගැසේ. සමහරු සෙන් ගුරුවරුන් හමුවට එන්නේ ඔවුන්ට සරදම් කොට යන්නට ය. එහෙත් ඔවුන් පෙරලා යන්නේ කිසියම් ජිවිතාවබෝධයක් ලැබගෙනයි. සෙන් කියවා නිහඬ බව විඳගත් කෙනෙකුට පෙරලා තවත් අයටද කියා දිය හැකියි. ඒ අතින් බලන කල සෙන් කතා සදාතනිත 'බණ කතා' විශේෂයක් වශයෙන්ද සලකන්නට පුළුවන. සෙන් කතන්දර දෙකක් පහත දක්වා ඇති අතර ඉන් සෙන් කථාවල සුවි‍ශේෂී බව අපට වටහා ගත හැකියි.1.‍ තේ කෝප්පය:-'මෙයි ජි' සමයේදී (1868-1912) ජීවත් වූ  ජපන් සෙන්  ගුරුවරයෙකු වූ  නාන් ඉන් (Nan in) හමුවට විශ්වවිද්‍යාල මහාචාර්යවරයෙක් පැමිණියා. එසේ එතුමා පැමිණියේ සෙන් ධර්මය පිළිබඳව ඉගෙන ගැනී‍‍මේ අරමුණ ඇතිවයි. නාන් ඉන් ගුරුතුමා මේ මහාචාර්යතුම
ාට තේ පිළිගැන්නුවා. එතුමා තේ පිළියෙල කර ‍තේ වත්කර ගෙන ගියා. තේ කෝප්පය උතුරා යන්නට පටන් ගත්තා.මේ දෙස තව දුරටත් බලා සිටීමට ඉවසිල්ලක් නොතිබුණු මහාචාර්යතුමා මොකක්ද කිව්වේ?"තේ කෝප්පය තේ වලින් ඉතිරිලා ගිහිල්ලා තවත් පුරවන්න බැහැ නේද?"ඊට පිළිතුරු වශයෙන් සෙන් ගුරුතුමා කිසිම චකිතයක් නොමැතිව මොකක්ද කිව්වේ?"මේ තේ කෝප්පය වාගේම ඔබතුමාත්‍, ඔබතුමාගේ යම් යම් මත වලින් අදහස් වලින් ඔළුව පුරවා ගෙන ඉන්නේ. දැන් මේ තේ කෝප්පය සම්පූර්ණයෙන්ම හිස් නොකර අලුත් තේ බොන්නට බැරිවා වාගේම ඔබත් ඔබේ හිස් කුහරය හිස් කර ගන්ට වෙනවා සෙන් ඉගැන්මට."2. හඳ හොරා ගත නොහැකියි:- සෙන් ගුරුතුමකු වූ රියොකාන් (Ryoken) කඳු පාමුලක කුඩා පැල්පතක බොහෝම චාම් ව්දියට ජීවත් වුණා. එක් හැන්දෑවක එක් හොරෙක් පැල්පතට ඇතුලු වුණා. ඔහු යමක් හොරා ගන්නට බලද්දී එසේ කිරීමට කිසි වැදගත් දෙයක් නැති බව දැන ගත්තා. රියොකාන් ගුරුතුමා පැමිණ හොරා අල්ලා ගත්තා."ඔබ හුඟක් දුර ඉඳන් එන්නට ඇති නේද?"ඇසූ සෙන් ගුරුතුමා තව දුරටත් මෙහෙම කිව්වා."ඔබ හිස් අතින් යන්ට හොඳ නැහැ. මගේ මේ අඳින ඇදුම අරන් යන්න තෑග්ගක් වශයෙන්".තමන්ගේ ඇඳුම හොරාට බාර දුන් රියොකාන් ගුරුතුමා
නිරුවත්ව සිටියා. හොරාට මහ පුදුමයි. හොරා ඇඳුම් අරන් පැන දිව්වා. රියොකාන් ගුරුතුමා නිරුවත්ව හඳ දිහා බලා සිටියා. "දුප්පතා" ඔහු කල්පනා කළා."මට පුළුවන් කමක් තිබුණා නම් මේ සුන්දර හඳ ඔහුට දෙන්න!".මුලාශ්‍රයසෙන් කතන්දර, මහාචාර්ය සුනන්ද මහේන්ද්‍ර.ක්වොංබුක්ජයිල්කොරියානු නිදහස් සටනේ ක්‍රියාකාරීන් නිදහස් කරනු ලැබෙති, 1945Official nameක්වොංබුක්ජයිල් (දකුණු කොරියාව)චූගුහේඅංගුයි නාය් (උතුරු කොරියාව)Also calledකොරියාවේ විමුක්ති දිනයObserved byකොරියානුවන්Typeජාතික, පොදුSignificanceකොරියාව යටත්විජිත පාලනයෙන් මුදාගත්,  ජපානය පරදා ජයගත් දිනය සැමරෙයිDateඅගෝස්තු 15වාර්ෂිකව අගෝස්තු 15 දිනදී සැමරෙන ක්වොංබුක්ජයිල් යනු, (ශබ්දාර්ථය "ආලෝකය ප්‍රතිෂ්ඨාපන දිනය") දකුණු කොරියාවේ රජයේ නිවාඩු දිනයන් අතුරින් එකකි.  කොරියාව යටත්විජිත පාලනයෙන් මුදාගත්,  ජපානය පරදා ජයගත් දිනය එදිනදී සැමරෙයි. දකුණු කොරියානු රජය පිහිටුවන ලද්දේ එයින් වසර තුනකට පසුව, 1948, අගෝස්තු 15 දිනදී,   සිංමං රී  දකුණු කොරියාව් පළමු ජනාධිපති ලෙසින් දිවුරුම් දීමත් සමගවන අතර,  ක්වොංබුක්ජයිල් රජයේ නිවාඩු දිනයක් වශයෙන් නිල වශයෙන් නියම කෙරු
ණේ 1949,  ඔක්තොම්බර් 1 දිනදීය.[1]ආශ්‍රිත↑ (කොරියානු) ක්වොංබුක්ජයිල්  ඩූසන් විශ්වකෝෂයෙහිදීමෙම ලිපිය  සත්‍යාපනය සඳහා (තවත්) මූලාශ්‍ර දැක්වීම කළ යුතුව ඇත. කරුණාකර මෙම ලිපිය      විශ්වාස කළ හැකි මූලාශ්‍ර       උපුටා දක්වමින්   වැඩි දියුණු කිරීමට  උදව් වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත කරුණු අභියෝගයට ලක්වීමට හා මකා දැමීමට ඉඩ ඇත.ශ්‍රී ලාංකික නිදහස් ව්‍යාපාරය යනු  බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයෙන් ලංකාවට නිදහස හා ස්ව-පාලනය ලබා ගැනුමට දියත් කෙරුණු සාමකාමී දේශපාලන ව්‍යාපාරයකි. 20වන සියවසෙහි ඇරඹුමත් සමග මුලපිරුනු මෙයට බොහෝ ලෙසින් උගත් මධ්‍යම පංතිය විසින් නායකත්වය සැපයුනු අතර,  අවසානයේදී 1948 පෙබරවාරි 4 වන දිනදී ලංකාව වෙත ලංකා ඩොමීනියන් රාජ්‍යය ලෙසින් නිදහස ප්‍රදානය කිරීමත් සමගින් සාර්ථකත්වයට පත් විය. 1972 මැයි 22 දිනදී එය ජනරජයක් බවට පත්වී ශ්‍රී ලංකා ජනරජය ලෙසින් නම් කිරීම වන තුරු වසර 24 පුරාවට  බ්‍රිතාන්‍ය පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය තුල ඩොමීනියන් තත්වය පවත්වා ගෙන යන ලදි. The formal ceremony marking the start of self rule, with the opening of the first parliament at Independence Square by the HRH Pri
nce Henry, Duke of Gloucester in the presenceබ්න්ජ of Rt Hon D.S. Senanayake as first Prime Minister of Ceylon.මෙම ලිපියශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයපිළිබඳ ලිපි මාලාවක කොටසකිවංශකථාදීපවංසයමහාවංසයචූලවංසයරාජාවලියයුගප්‍රාග් ඉතිහාසයශිලා යුගයලෝකඩ යුගයයකඩ යුගය  මුල්කාලීන රාජධානි ක්‍රි.පූ. 543 – ක්‍රි.පූ. 377අනුරාධපුරබුදු දහම හඳුන්වා දීමචෝළ ආධිපත්‍යය ක්‍රි.පූ. 377 – 1017පොළොන්නරුව1056–1232සංක්‍රාන්තිය1232–1505දහසයවන සියවසේ අර්බුදයවිජයබා කොල්ලය 1505–1594මහනුවර1594–1815බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවදෙවන ‍ලෝක යුද්ධයනිදහස 1815–1948ශ්‍රී ලංකාවඩොමීනියනයජනරජයපශ්චාත්-යුධ 1948–වර්තමානයමාතෘකා අනුවසන්නද්ධ හමුදා යුධගුවන්නාවිකආර්ථිකයඅධ්‍යාපනය ශ්‍රී ලංකාව ද්වාරයග්‍රන්ථ නාමාවලියශබ්ද මාලාවකාලරේඛාවvteමෙම ලිපියශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනයපිළිබඳ ලිපි මාලාවක කොටසකිආණ්ඩුවආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවමානව හිමිකම්විධායකයජනාධිපති (ලැයිස්තුව)මෛත්‍රීපාල සිරිසේනඅග්‍රාමාත්‍ය (ලැයිස්තුව)රනිල් වික්‍රමසිංහකැබිනට් අමාත්‍ය මණ්ඩලය]අමාත්‍යාංශව්‍යවස්ථාදායකයපාර්ලිමේන්තුවකථානායකවිපක්ෂ නායකඅධිකරණයපාර්ලිමේන්
තු කවුන්සිලයග්‍රේෂ්ඨාධිකරණයඅගවිනිසුරු (මොහාන් පීරිස්)අභියාචනාධිකරණයමහාධිකරණදිස්ත්‍රික් උසාවිමහේස්ත්‍රාත් උසාවිප්‍රාථමික උසාවිකම්කරු උසාවියදේශපාලන පක්‍ෂදේශපාලන පක්ෂයන්ඡන්ද විමසීම්ඡන්ද විමසීම්දේශපාලන පක්ෂඅවසන් මැතිවරණයලබන මැතිවරණයදේශපාලන සහ පරිපාලන උප බෙදීම්පළාත්පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශවිදේශ ප්‍රතිපත්තියවිදේශ සම්බන්ධතාසබැඳි වාද විෂයයන්සිවිල් යුද්ධයශ්‍රී ලංකා ද්වාරයවෙනත් රටවල්ඇට්ලස් දේශපාලනය ද්වාරයvteබ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය අසායේ සටනෙන් අනතුරුව බ්‍රිතාන්‍ය රාජ් ආසියාවේ ආධිපත්‍යක වූහ; වෝටර්ලූ සටනෙන් පසුව බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය ලෝක මහාබලවතෙක් බවට පත් විය. ඉන්දියාවෙහිදී, ඇෆ්ගනිස්තානයෙහිදී සහ දකුණු අප්‍රිකාවෙහිදී ඉතාමත් සැකෙවින් ලද පරාජයන් හැරුණු විට  එහි සර්වබලධාරි මුහුණුවර නොකැලැල්ව පැවතිණි. 1914 වන තුරුම එය සැබෙවින්ම අභියෝගයට ලක් නොවූ බව පැවසිය හැක.ප්‍රංශ ජනරජයට එරෙහිව එංගලන්තය විසින් පවත්වා ගෙන ගිය  යුද්ධයෙහි කොටසක් ලෙසින්,  1795 දී  ලංකාව වෙත බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රහාරයක් එල්ල වීම,   ප්‍රංශ අධිකාරියෙහි කොටසක් හා එහි මිත
්‍ර පාක්ෂිකයෙක් ලෙසින්  නෙදර්ලන්තයෙහිදී බතාවියානු ජනරජය පිහිටුවීමෙහි සෘජු ප්‍රතිඵලයක් විය. පෘතුගීසීන්ට එරෙහිව ලන්දේසීන් හා සහයෝගීව කටුයුතු කල අයුරින්ම, ලන්දේසීන්ට එරෙහිවද බ්‍රිතාන්‍ය බලකාය හා සහයෝගීව ක්‍රියාකිරීමට උඩරට රාජධානිය කටයුතු කලේය ලන්දේසීන් පලවාහැරීමෙන් අනතුරුව හා ලන්දේසි ආධිපත්‍යය ආමියං ගිවිසුම විසින් පාවා දීමෙන් පසුව ඇතිවූ පහතරට කැරැලි මැඩපැවැත්වීමට කටයුතු කල බ්‍රිතාන්‍යයෝ උඩරට රාජධානිය අල්ලාගැනීමට සැලසුම් සම්පාදනය කලහ. 1803 සහ 1804 දී  පළමු  උඩරට යුද්ධයේදී උඩරට පලාත් ආක්‍රමණය කෙරුණද ඉතාමත් දරුණු පරාජයකට ලක්වූහ. 1815දී,  අවසාන උඩරට රජුට එරෙහිව කැරැල්ලක් දියත් කිරීමට උඩරට රදළ පෙළැන්තිය පොළඹවාලූ බ්‍රිතාන්‍යයෝ, දෙවන උඩරට යුද්ධය අරඹා රජු පහ කිරීමෙහි අදිටනින් උඩරට වෙත සේනා මෙහෙයවූහ.යටත් විජිත පාලනයට එරෙහිව ඉහත කී රදළවරුම 1817දී කැරැල්ලක් ආරම්භ කළහ. මෙය ඌවේ කැරැල්ල නම් විය. එම රදළවරුන්ට  ප්‍රදේශවාසීන්ද  සහාය දැක්වුහ. ‍එහෙත් එම කැරැල්ල මර්ධනය කරනු ලැබීය. 1830 දී නැවත වරක් කැරැල්ලක් ආරම්භවීමේ ලකුණු පහළ විය. උඩරට ගොවින් මුඩු බිම් පනත මගින් ගොවි බිම් වලින් ඉවත් කර අන්ත දිළිදුභාවයට ප
ත් කෙරිනි.1848 දී පුරන් අප්පු (හැන්නදිගේ ප්‍රැන්සිස්කු ප්‍රනාන්දු සහ ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා විසින් මෙහෙයවනු ලැබු අසාර්ථක කැරැල්ල , වැඩ වසම් රාමුව අත්හල වෙනත් මුහුණුවරක් ගත් ප්‍රථම කැරැල්ල විය. එය සහමුලින් සාමාන්‍ය රටවැසියාගේ කැරැල්ලක් විය. මහජනයා සිටියේ ඔවුන්ගේ රජුගේ හෝ වෙනත් ප්‍රධානියෙකුගේ නායකත්වයක් නොමැතිවයි. (රජු 1815 දී බලයෙන් පහ කළ අතර අනිකුත් ප්‍රධානීන් එක්කෝ ඌව කැරැල්ලේදී පරාජයට පත්වී හෝ ඉතිරි අය යටත් විජිත පාලයන් හා සමගි වී සිටියහ) මෙම කැරැ‍ල්ලේ නායකත්වය ප්‍රථමවරට රදලවරුන් ගෙන් තොර සාමාන්‍ය මහජනතාගේ අතට පත්විය. එහි නායකයින් වුයේ සාමාන්‍ය ‍ගොවි කම්කරු  ජනතාවයි. එම පිරිස් එංගලන්ත විප්ලයේ (Levellars)  සම සමාජ කාරයින් මෙන් හෝ ඇමරිකන් විප්ල‍වයේ මුල් තැනක් ගත් පෝල්  රිවර් (Paul Revere)  සහ ටොම් පෙයින් (Tom Paine)  වැන්නන් වුහ. කෙසේ වෙතත් කොල්වින්  ආර්. ද සිල්වා  ඒ ගැන කියන්නේ මෙසේය. ‘එයට නායකයින් බොහෝ සිටි නමුත් නියම නායකත්වයක් නොතිබුණි.පැරණි වැඩ වසම් නායකයින් වැඩ පවත්වනු ලැබ හෝ බල රහිත කරනු ලැබ සිටයහ . අරගලයට නායකත්වය දි බලයට ඒමට සුදුසු අලුත් පන්තියක් ඒ වන විට නොතිබුණි’. යනුවෙනි.වැවි
ලි ආර්ථිකය1830 වර්ෂයේදී ලංකාවට කෝපි වගාව හඳුන්වාදෙන ලදී. කෝපි උස් කඳුකර භූමියෙහි සරු සාරව වැවුණේය. සාමාන්‍ය ජනතාවගෙන් ලබා ගත් ඉඩම්වල කෝපි වගා කරන ලදී. මෙම ධනවාදී නිෂ්පාදන භෝගය ලංකාවේ වගා කිරීමට උනන්දුවක් ඇති වීමට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපෑවේ වහල් සේවය නතර කිරීම නිසා බටහිර ඉන්දීය දූපත්වල කෝපි වගාව අඩපන වීමයි. කෙසේ වෙතත් ඉඩම් අහිමි කළ ජනතාව කෝපි වගාව සඳහා  යොදා නොගැනුණේය. තමනට ජීවනෝපාය සලසා දුන් පාරම්පරික ඉඩ කඩම් අත් හැර, අළුතින් ආරම්භ කළ වතුවල ඒ වන විට පැවති දුක්ඛිත තත්වයන් යටතේ, පාලකයින්ගේ නීතිවලට යටත් වෙමින්, කුලීකරුවන් සේ ශ්‍රමය යෙදවීමට උඩරට වැසියෝ අකමැති වූහ. සුදු පාලකයෝ එවිට කළේ විශේෂ අවස්ථාවන් සඳහා ඔවුන් විසින් වෙන්කර ගෙන සිටි ඉන්දියාවේ ශ්‍රම හමුදාව වෙත හැරීමයි. එම පිරිස තම සරු සාර ව්‍යපෘතිය සඳහා ලංකාවට ගෙන ආ යුතුයයි ඔවුහු කල්පනා කළහ. ඉතා පිළිකුල් සහගත, අඩු කුලී සේවයක් ස්ථාපිත කෙරුණි. ශ්‍රී ලංකාවේ කෝපි වගාව සඳහා දකුණු ඉන්දියාවෙන් ලක්ෂ ගණනක් කම්කරුවන් ගෙන එන ලදී. මෙයින් දහස් ගණනක් මෙහි පැමිණිමේදී සහ ඉන් පසුව මිය ගියහ. 1870 දී කෝපි වගාවට වැළඳුණු කොළ රෝගයක් හේතුවෙන් කෝපි වගාවේ
කඩා වැටීමක් සිදු වුණි. එසේ වුවද ඒ මගින් නිර්මාණය කර තිබූ ආර්ථික ක්‍රියාවලිය කෝපි වගාවේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ තේ වගාව ඇරඹීම දක්වා අඛණ්ඩව පැවතුණේය. 1880 සිට ඉදිරියට මහා පරිමාණ වගාවක් ලෙස තේ වගා කරනු ලැබිය. තේ වගාවට මහත් පරිශ්‍රමයක් දැරිය යුතු විය. එමෙන්ම මුලින් විශාල ආයෝජනයක්ද කළ යුතු විය. එබැවින් තනි වතු අයිතිකරුවෙකු වෙනුවට ඒකාබද්ධ ඉංග්‍රීසි සමාගම් යෙදිය යුතු විය. ඒවා එක්කෝ ලන්ඩන්හි (රන්පවුම් ආයතන) නැතහොත් ලංකාවේ (රුපියල් ආයතන) මූලස්ථාන කර ගත් සමාගම් විය. 19 වෙනි ශත වර්ෂයෙදී ඇති වුණු මෙම රටාව 1972 දක්වා නොකඩවා පැවතුණේය. අධිරාජ්‍යවාදී ආර්ථිකයේ කැපී පෙනුණු එකම නව්‍යකරණය රටේ මධ්‍යම ප්‍රදේශයේ රබර් වගාව ඇතිකිරීමයි.බෞද්ධ පුනර්ජීවනය සහ 1915 කෝළාහලයසිල්ලර සහ සාප්පු බඩු වෙළෙඳාම, මත් පැන් වෙළෙඳාම සහ වඩු කර්මාන්තය ආශ්‍රීත නව නාගරික ධනවාදී සමාජ ස්ථරයක් බිහි වෙමින් පැවතුණේය. මෙම ව්‍යපාරික පිරිස නොයෙක් කුලවලට අයත් වූ අයයි. සියම් භික්ෂු නමක් විසින් සියම් නිකාය ලංකාවේ ස්ථාපිත කර අවුරුදු 10 කට පසු 1764 දී හඳුන්වා දුන් බෞද්ධ නොවූ සංකල්පයක් වූ කුලය අනුව වෙනස් ලෙස සැලකීමේ පුරුද්ද කෙරෙහි මෙම පිරිස
විරෝධය පෑහ. 1800 දී පමණ ඔවුහු 'අමරපුර නිකාය' සංවිධානය කළහ. එය 19 වෙනි ශත වර්ෂය වන විට පහත රට ප්‍රබල නිකායක් විය.ව්‍යාපාරික පන්තියේ තරුණයන්ට ප්‍රොතෙස්තන්ත ක්‍රිස්තියානි අධ්‍යාපනයක් දීමට බ්‍රිතාන්‍යයන් ගත් උත්සාහය පාරා වළල්ලක් විය. එසේ වූයේ ඔවුන් ප්‍රොතෙස්තන්ත ආකෘතියකට සමානවන ලෙස ලංකාවේ බුද්ධාගමේ ව්‍යවහාරයන් වෙනස් කළ හෙයිණි. ඇංග්ලිකන් පල්ලිවල පූජකවරුන්ට එරෙහිව වාද විවාද රාශියක් සංවිධානය වුණි. එහි අවසාන ප්‍රථිඵලය වූයේ පූජක පිරිස් පරාජයට පත් වීමයි. බෞද්ධ පුණර්ජීවනයට පරම විඥානාර්ථ වාදීහු ආධාර කළහ. මෙහි මූලිකත්වය ගෙන ක්‍රියා කළේ කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් නැමැති ඇමෙරිකන් ජාතිකයාය. ඔහු ආනන්ද, නාලන්ද හා මියුසියස් වැනි බෞද්ධ විද්‍යාල ආරම්භ කිරීමට ආධාර කළා සමගම නවීන ලෞකික බටහිර අදහස් ප්‍රොතෙස්තන්ත බෞද්ධ සිතිවිලි දහරාවට එන්නත් කිරීමක් ද කළේයධර්මපාල , 1915 සහ ලංකා ජාතික කොංග්‍රසයඅනගාරික ධර්මපාල වැනි ආගමික පුනර්ජීවනය සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කළ අය අමද්‍යප ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ  සිංහල බෞද්ධ නම් උපලබ්ධියක් නිර්මාණය කරමින් බුද්ධාගමත් - සිංහලකමත් බද්ධ කිරීමට කටයුතු කළහ. එය කුලය සම්බන්ධ බාධාවන් න
ැති කිරීමට කටයුතු කළ අතර ‘සියලුම දෙනා සිංහල’ යන අනන්‍යතාවයක් ආරම්භ විය.  බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ඇති කරන ලද ඉංග්‍රීසි පන්නයට හැඩ ගැසුණු රදළයින්ට එරෙහිව ඒ වන විටත් නැගී සිටි සුළු ඉඩම් හිමියන්ට සහ සුළු ව්‍යාපාරිකයින්ට එම සංවිධානයෙන් ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් විය. එස්.   ඩබ්. ආර්. ඩී . බණ්ඩාරනායක , එෆ් . ආර්. සේනානායක , ඩී. එස්. සේනානායක වැනි රදළ  අයගේ නායකත්වයෙන් යුත් සහයෝගිතා පෙරමුණ ධර්මපාලගේ සංවිධානයට එරෙහිව  ක්‍රියා කර ඔහු අමද්‍යප ව්‍යාපාරයේ නායකත්ව‍යෙන් ඉවත් කිරීමට කටයුතු කළහ.මලයාවේ පිනෑන්ග් වරායට පහර දී රුසියන් යුධ නැවක් ගිල්වා දමා මදුරාසියට (දැන් චෙන්නයි) කාලතුවක්කු ප්‍රහාරයක් ද එල්ල කර කිසිදු බාධාවකින් තොරව ලංකාවේ නැගෙනහිර වෙරළට යාත්‍රා කිරීමට ජර්මන් යුධ නැවක් වු ‘ඇම්ඩන්’ට  හැකිවිය. මෙම සිද්ධියෙන් ඒ වන විට තමන් අනගිභවනීය යැයි බ්‍රිතාන්‍ය සතුව තිබු උදාරත්වය දෙදරා ගියේය. ‘ඇම්ඩන්’ගේ මෙම ක්‍රියාව කොතෙක් දුරට බලපෑවේද කියතොත් ශ්‍රී ලංකාවේ මව්වරු  අදත් තම දරුවන්  බිය කිරීමට අවශ්‍ය වු විටදී ‘ඇම්ඩන්’ යන නම   ගෝනි බිල්ලෙකු ලෙස  යොදා ගනිති. තවද මුරණ්ඩු හිතුවක්කාර  බයනැති  අමනෝඥයින් විශේෂයෙන් හැදින්වීම
ට ‘ඇම්ඩන්’ නම අද ද   භාවිතා වේ. බියට පත්වු පාලකයින් කළේ ඇම්ඩන් යුධ නෞකාවට මස් සැපයුවේ යයි බොරු චෝදනා කොට යාල වන ජීවී නිලධාරියෙකු වු බෝඩර් ජාතික එච්. එච්. එංගල්බ්‍රෙක්ට් සිර ගත කිරීමයි. තුර්කිය සමග සටනේදී ‘ගැලිපොල්’ හිදී සිදු වු පසුබෑමද බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ සුදු - අනගිභවනීය මනෝභාවය පලුදු කළේය.1915 දී වෙළද කටයුතු හේතුවෙන් ජනවාර්ගික දෙපිරිසක් අතර ඇතිවු තරගයක් මුස්ලිම් ජනයාට එරෙහි වු කැරැල්ලක් දක්වා දිග් ගැසුනි. එයට බෞද්ධයින්  මෙන්ම ක්‍රිස්තියානිහුද සහභාගි වුහ.  බ්‍රිතාන්‍ය මේ සම්බන්ධයෙන් දැඩි ක්‍රියාමාර්ගක් ගත්තේ එම කැරැල්ල ඔවුන්ටද විරුද්ධව නැගුණු එකක් නිසාවෙනි. ධර්මපාලගේ පාදය කැඩී ඔහු යාපනයට සීමා වී සිටියේය. ඔහුගේ සහෝදරයා එහිදී මිය ගියේය. දේශාරක්ෂක හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරියෙකු වු ඩී. ඊ. හෙන්රි පේදිරිස් ට කලබල ඇති කිරීම නිසා වෙඩ් තබනු ලැබීය. පොලිස්පති හර්බට් ඩෝබිගින් ඔහුගේ  ක්‍රියාකලාපය සම්බන්ධයෙන් අපකීර්තියට ලක්විය.  කෝට්ටේ ප්‍රදේශයෙන් නීතිඥයෙකු වු ඊ.ඩබ්. පෙරේරා රහස් ලියුමක් තම පාවහන් තුල සගවා ගෙන එය යටත් විජිත භාර රාජ්‍ය ලේකම්ට භාරදීම පිණිස සබ්මැරීන් සහ මුහුදු බෝම්බ ඇතිරූ  සයුරු තරණය කර ගියේය
. එම ලිපියේ අඩංගුව තිබුණේ පැනවු යුද්ධ නීතිය ඉවත් කර ගැනීමට කරන ලද ආයාචනයක් සහ පොලිස්පති ඩෝබිගින්ගේ කෲර ක්‍රියාවන් පිළිබදච විස්තර යකි. බ්‍රිතාන්‍යයන් සහ සිංහලයන් අතර පැවති අමිහිරි වාතාවරණය සැලකිය යුතු තරම් විය.වඩා ස්වාධීන රාජ්‍යයක් සදහා අරගල කිරීම පිණිස 1919 දී ලංකා ජාතික කොංග්‍රසය ආරම්භ කරන ලදී. මෙය ලාංකික කොම්පුදොරු ප්‍රභූ පැලැන්තියේ නියෝජනයක් වුවද ‘නිදහස’ ලබා ගැනීමට එහි බලාපොරොත්තුවක් නොතිබුණි. එය ධර්මපාලට එරෙහි විය. ඩොනමෝර් ව්‍යවස්ථාව මගින් ප්‍රදානය කන සර්වජන ඡන්ද බලයට එම ප්‍රභූ පන්තියම තදබල ලෙස විරෝධය පෑහ.ලේක් හවුස් මුද්‍රත සමුහයේ ප්‍රධානියා වු ඩී.ආර්. විජේවර්ධන විසින මෙහෙය වු මුද්‍රිත සටන් ව්‍යාපාරයෙන් ධර්මපාල රටින් එළවා දමන ලදී. නමුත් ඔහු ගෙන ගිය ප්‍රචාරනය ඊළග පරම්පරාවටද දායාද වු අතර ධර්මපාලයන්ගේ වදන්මගින් පෝෂිතව විප්ලවකාරීවු කොල්වින් ආර් ද සිල්වා ඉන් කෙටි කොට දැක්විය හැක.තරුණ පෙරමුණු සහ නිදහස සඳහා අරගලයධර්මපාලගේ තනතුරට පත් වූ තරුණ පිරිස තරුණ ලීගයක් (පෙරමුණ) වටා එක් වූහ. ඔවුන්ගේ අරමුණ වූයේ ලක්වාසීන්ට නිදහස සහ සාධාරණත්වය ලබා ගැනීමයි. පළමු පියවර තැබුණේ ධර්මපාලගේ සිංහ
ල ජනවාර්ගීය කණ්ඩායමෙන් නොව යාපනයේ දෙමළ තරුණයින්ගෙනි. 1924 දී යාපනය ශිෂ්‍ය කොංග්‍රසය (Jaffna Students Congress) ආරම්භ විය. පසුව එය යාපනය තරුණ කොංග්‍රසය විය. (Jaffna Youth Congress.JYC) ඉන්දියානු නිදහස් අරගලයෙන් පන්නරය ලැබූ එය පූර්ණ ස්වරාජ් නොහොත් සම්පූර්ණ ස්වාධීන පාලනයක් ද, ජාතියක් වශයෙන් එක්සත් වීම ද, කුලය අනුව වෙනස්ව සැලකීම, තුරන් කිරීම ද, වැනි අරමුණු කෙරෙහි කැප විය. 1927 දී ඒ මගින් ඉන්දියානු නිදහස් සටණේ මූලිකයා වූ ගාන්ධිට යාපනයට පැමිණීමට ඇරයුම් කළේය. මෙම සන්ධානය 1931 දී පැවැත්වූ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා මැතිවරණය සාර්ථකව වර්ජනය කළේය. ඩොනමෝර් ප්‍රතිසංස්කරණවලින් බලාපොරොත්තු වන තරම් දුරට ස්වරාජ්‍යයක් තහවුරු නොවන බව ඔවුන්ගේ තර්කය විය. වාමාංශික අදහස්වලින් පණ පෙවුණු,  බ්‍රිතාන්‍යය අධ්‍යාපනය ලත් බුද්ධිමත් කොටස් වටා දකුණේ ද, 1930 දශකයේදී තරුණ සංවිධාන ආරම්භ විය. CNC ඇමතිවරු නිදහස වෙනුවට ඔවුන්ගේ බලතල වැඩි කරන ලෙස හෝ අඩු ගණනේ ඩොමීනියන් තත්වය ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයින්ට පෙත්සම් යැවූහ. තරුණ ලීගය විසින් කරන ලද දැඩි බලපෑම මත ඇමතිවරුන්ගේ ඉල්ලීම ඉවත් කර ගැනීමට ඇමතිවරුනට බල කෙරුණේය.දකුණු කොළඹ
තරුණ සංවිධානය වැල්ලවත්ත රෙදි කම්හලේ වර්ජනයට සම්බන්ධ වූහ. එය කඩින් කඩ ඵල කෙරුණු කම්කරුවා නමැති සිංහල ප්‍රකාශනය එළි දැක් වූයේය. සූරියමල් ව්‍යාපාරයබ්‍රිතාන්‍ය සේවා මුක්ත භටයින්ගේ සුභ සාධනය උදෙසා ප්‍රයෝජනයට ගැණුනු පොපි මල් ව්‍යාපාරයේ මුදල් ශ්‍රී ලාංකික සේවා මුක්ත භටයින්ට නොලැබීම නිසා ඊට එරෙහිව ශ්‍රී ලාංකික සේවා මුක්ත භටයෙකු වූ ඊලියන් පෙරේරා සූරියමල් විකිණීමේ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේය. මෙම ව්‍යාපාරයන් දෙකම නොවැම්බර් 11 වැනි දින එනම්, සටන් විරාම දිනයේ ඇරඹුණේය. මෙම සූරියමල් ව්‍යාපාරයෙන් ලැබෙන මුදල් ලංකා සේවා මුක්ත භටයින්ගේ අවශ්‍යතාවයන් සඳහා කැප කෙරුණි.1933 දී බ්‍රිතාන්‍ය ගුරුවරියක වූ ඩොරීන් යංග් වික්‍රමසිංහ "මලෙහි යුද්ධය" නම් වූ ලිපියක් ලීවාය. එය සිලෝන් ඩේලි නිව්ස් පුවත් පතේ පල විය. එම ලිපියෙන් බ්‍රිතාන්‍යයේ හිටපු යුද භටයින්ට උදව් කිරීම සඳහා මෙහි පාසැල් සිසුනට පොපි මල් මිළ දී ගැනීමට බල කිරීම විහිළුවට ලක් කර තිබුණි. මේ නිසා ඇය බ්‍රිතාන්‍යයින්ගේ දෝෂ දර්ශනයට ලක් වූවාය.දකුණු කොළඹ තරුණ සංවිධානය ඒ වන විට සූරියමල් ව්‍යාපාරයෙහි නියුක්තව සිටි අතර, අධිරාජ්‍ය විරෝධී හා යුද විරෝධී පදනමක ජවය ල
බමින් සිටියේය. දෙවැනි ලෝක යුද්ධය තෙක් වාර්ෂිකව ඔව්හු සටන් විරාම දිනයෙහි (නොවැම්බර් 11) පොපි මල් විකුණන්නන් සමග තරඟයට සූරියමල් විකුන්නාහ. සූරිය මල් මිළ දී ගත්තේ සාමාන්‍යයෙන් දුප්පත් ජනයා බැවින් එකතු වුණු අරමුදල විශාල නොවීය. එහෙත් එම ව්‍යාපාරය ඒ කාලයේ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් දැරූ තරුණයින්ට එකට එක්වීම සඳහා පිටිවහලක් විය. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලකයින් මෙම ව්‍යාපාරය මැඩ පැවැත්වීම සඳහා "වීථි සම්මාදම් රෙගුලාසි" නම් පනතක් මගින් උත්සාහ ගත්තේය. හොරණ විල්මට් පෙරේරාගේ නිවසේ පැවති රැස්වීමකදී ඩොරීන් යංග්, සූරියමල් ව්‍යාපාරයේ සභාපති හැටියට තේරී පත් වූවාය. සම ලේකම්වරු ලෙස ටෙරන්ස් ද සිල්වා සහ රොබින් රත්නම් ද, භණ්ඩාගාරික වශයෙන් රෝය ද මෙල් ද පත් වූහ.              මැලේරියා වසංගතය සහ ජලගැලීම්1934 දී නියඟයක් ඇතිවූ අතර එය සහල් හිඟයකට බලපෑවේය. එම ප්‍රමාණය බුසල් මිලියන 3 ක් යයි ඇස්තමේන්තු කරන ලදී. ඔක්තෝබරයේ සිට ජල ගැලීම් ඇති වුණි. ඉන් පසු 1934 - 35 දි ඇතිවූ මැලේරියා වසංගතයට 1,000,000 ක් දෙනා ගොදුරු වූහ. අඩු ගණනේ 1,25,000 ක් මිය ගියහ. සහල් හිඟවීමෙන් ව්‍යාප්ත වූ මන්දපෝෂණය නිසා ලෙඩ රෝගවලට ඔරොත්තු ද