LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ional Center for Scholars.↑ 288.0 288.1 Ofcansky, T and Berry, L. "Ethiopia: A Country Study". Edited by Washington: GPO for the Library of Congress, 1991. Countrystudies.us↑ 289.0 289.1 289.2 289.3 289.4 289.5 Shivley, K. "Addis Ababa, Ethiopia" Macalester.edu සංරක්ෂණය කළ පිටපත 11 පෙබරවාරි 2017 at the Wayback Machine. Retrieved 15 May 2008.↑ Belete, A. (1991). "Development of agriculture in Ethiopia since the 1975 land reform" (PDF). Agricultural Economics. 6 (2): 159–75. doi:10.1016/0169-5150(91)90022-D.↑ Worldbank.org. Retrieved 5 October 2008[not specific enough to verify]↑ 292.0 292.1 292.2 292.3 292.4 292.5 292.6 Crawley, Mike. "Breaking the Cycle of Poverty in Ethiopia" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 25 ජූනි 2012 at the Wayback Machine. April 2003. International Development Research Centre. Retrieved on 24 May 2008↑ "Poverty in Ethiopia Down 33 Percent Since 2000". සම්ප්‍රවේශය 24 June 2016.↑ "Condominium housing in Ethiopia". 4 January 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලද
ී.↑ (Kater, 2000).↑ (Dorman et al., 2009, p. 622).↑ "Ethiopia MDG Report (2014)". UNDP in Ethiopia. සම්ප්‍රවේශය 1 July 2016.↑ "WaterAid UK – Where we work – Ethiopia". www.wateraid.org. සම්ප්‍රවේශය 16 May 2015.↑ "Ethiopia – Health and Welfare". Countrystudies.us. සම්ප්‍රවේශය 16 March 2009.↑ "Global distribution of health workers in WHO Member States" (PDF). The World Health Report 2006. World Health Organization. සම්ප්‍රවේශය 2 February 2008.↑ "National Mental Health Strategy of Ethiopia". Mental Health Innovation Network. 14 August 2014.↑ "Ethiopia". Institute for Health Metrics and Evaluation. 9 September 2015.↑ Hanlon, Charlotte; Eshetu, Tigist; Alemayehu, Daniel; Fekadu, Abebaw; Semrau, Maya; Thornicroft, Graham; Kigozi, Fred; Marais, Debra Leigh; Petersen, Inge; Alem, Atalay (8 June 2017). "Health system governance to support scale up of mental health care in Ethiopia: a qualitative study". International Journal of Mental Health Systems. 11: 38. doi:10.1186/s13033
-017-0144-4. PMC 5465569. PMID 28603550.↑ Teferra, Damtew; Altbach, Philip G. (2003). African Higher Education: An International Reference Handbook. Indiana University Press. pp. 316–25. ISBN 978-0-253-34186-0.↑ "Education in Ethiopia". WENR (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 2018-11-15. සම්ප්‍රවේශය 2022-08-04.↑ "Ethiopian National Exam Result 2022–2023". NEAEA 2022 (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2022-08-04.↑ "What Are The Major Industries In Ethiopia?". WorldAtlas (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 2019-09-11. සම්ප්‍රවේශය 2022-06-13.↑ Engel, Jakob. "Ethiopia's progress in education: A rapid and equitablension of access – Summary" (PDF). Development Progress. Overseas Development Institute. 18 May 2015 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 13 May 2015.↑ IIEP-UNESCO (2017). "Search Result: Ethiopia's plans and policies". Planipolis.↑ UNESCO (2015). National EFA review, 2015 (PDF). UNESCO. p. 8.↑ "Literacy" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 24 නොවැම්බර් 2016 at the Wayb
ack Machine in The World Factbook. cia.gov.↑ Nations, United (January 2015). "National Human Development Report 2015 Ethiopia | Human Development Reports". hdr.undp.org. සම්ප්‍රවේශය 24 December 2015.↑ UIS. "Education". data.uis.unesco.org.↑ Lewis, I. M. (27 August 1976). "The peoples and cultures of Ethiopia". Proceedings of the Royal Society of London. Series B. Biological Sciences (ඉංග්‍රීසි බසින්). 194 (1114): 7–16. Bibcode:1976RSPSB.194....7L. doi:10.1098/rspb.1976.0061. ISSN 0080-4649. PMID 11482. S2CID 46723065.↑ "Ethiopian Coffee Culture – Legend, History and Customs". The Spruce Eats (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 25 December 2021.↑ "The Use of DMT in Early Masonic Ritual". Reality Sandwich (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 27 April 2015. සම්ප්‍රවේශය 2 January 2022.↑ "Aksumite architecture: Architecture of Ethiopia". RTF | Rethinking The Future (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 19 February 2021. සම්ප්‍රවේශය 2 January 2022.↑ "Architecture of Aksun and Lalibela". kolibri.teac
herinabox.org.au. 2 January 2022 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2 January 2022.↑ Alòs-Moner, Andreu Martínez. "Gondarine Art and Architecture (HaAh 523) – Course Syllabus".↑ 320.0 320.1 320.2 Nosnitsin, Denis (2012). "Ethiopian Manuscripts and Ethiopian Manuscript Studies. A brief Overview and Evaluation". Gazette du livre médiéval. 58 (1): 1–16. doi:10.3406/galim.2012.1993.↑ 321.0 321.1 321.2 Aga, Mark T. "20 Of The Best Poets And Poems of Ethiopia (Qene included) — allaboutETHIO". allaboutethio.com (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 18 December 2021.↑ Page, Willie F. (2001). Encyclopedia of African history and culture: African kingdoms (500 to 1500), Volume 2. Facts on File. p. 230. ISBN 978-0-8160-4472-6.↑ Doyle, Lawrence R. "The Borana Calendar Reinterpreted". tusker.com. 29 October 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.↑ "The Simpsons Episode Well-Received by Ethiopians On Social Media". Tadias Magazine. 1 December 2011.↑ Jeffrey, James (21 Dec
ember 2017). "Ethiopia's New Addiction – And What It Says About Media Freedom". Inter Press Service News Agency. සම්ප්‍රවේශය 28 June 2021.↑ 326.0 326.1 Gaffey, Conor (1 June 2017). "Why has Ethiopia pulled its mobile internet access again?". Newsweek. සම්ප්‍රවේශය 14 August 2017.↑ "Ethiopia Internet Users". Internet Live Stats. 1 July 2016.↑ "What is behind Ethiopia's wave of protests?". BBC News. 22 August 2016. සම්ප්‍රවේශය 14 August 2017.↑ "Ethiopia blocks social media sites over exam leak". Al Jazeera. 11 July 2016. සම්ප්‍රවේශය 14 August 2017.↑ Sharkov, Damien (12 July 2016). "Ethiopia has shut down social media and here's why". Newsweek. සම්ප්‍රවේශය 14 August 2017.↑ "Aklilu Lemma". Right Livelihood (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 9 January 2022.↑ "Zeresenay Alemseged – National Geographic Society". www.nationalgeographic.org (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 9 January 2022.↑ "Science And Technology". MICE Ethiopia (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 23 December 2021
.↑ "Ethiopian Traditional Medications and their Interactions with Conventional Drugs". EthnoMed (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 31 January 2022.↑ WIPO. "Global Innovation Index 2023, 15th Edition". www.wipo.int (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2023-10-30.↑ Abdullahi, Mohamed Diriye (2001). Culture and Customs of Somalia. Greenwood Publishing Group. p. 170. ISBN 978-0-313-31333-2. Somali music, a unique kind of music that might be mistaken at first for music from nearby countries such as Ethiopia, the Sudan, or even Arabia, can be recognized by its own tunes and styles.↑ Tekle, Amare (1994). Eritrea and Ethiopia: from conflict to cooperation. The Red Sea Press. p. 197. ISBN 978-0-932415-97-4. Djibouti, Eritrea, Ethiopia, Somalia and Sudan have significant similarities emanating not only from culture, religion, traditions, history and aspirations ... They appreciate similar foods and spices, beverages and sweets, fabrics and tapestry, lyrics and music, and jewellery and fr
agrances.↑ "About St. Yared – St. Yared Ethiopian Cuisine & Coffeehaus – Indianapolis IN". www.styaredcuisine.com. සම්ප්‍රවේශය 25 December 2021.↑ Aga, Mark T. "Music in Ethiopia — allaboutETHIO". allaboutethio.com (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 9 January 2022.↑ "Gumma Film Awards". Addis Standard. 5 July 2022.↑ "Addis International Film Festival | Human Rights Film Network". www.humanrightsfilmnetwork.org. සම්ප්‍රවේශය 2022-07-05.↑ "Ethiopian International Film Festival". ethiopianfilminitiative.org. සම්ප්‍රවේශය 2022-07-05.↑ "Ethiopian Olympic Committee". International Olympic Committee. සම්ප්‍රවේශය 3 January 2013.↑ Bloor, Steven (25 April 2012). "50 stunning Olympic moments: Abebe Bikila's 1960 marathon victory – in pictures". The Guardian (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි බසින්). ISSN 0261-3077. සම්ප්‍රවේශය 14 October 2019.↑ "Athletics – Abebe Bikila (ETH)". International Olympic Committee (ඉංග්‍රීසි බසින්). 13 October 2019. සම්ප්‍රවේශය 14 October 2019.අප්‍රිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය
සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුවපිළිගත් ස්වෛරී රාජ්‍යයන්ඇල්ජීරියාව * ඇන්ගෝලාව * බෙනින් * බොට්ස්වානාව * බුර්කිනා ෆාසෝ * බුරුන්ඩි * කැමරූන් * කේප් වර්ඩ් * මධ්‍යම අප්‍රිකාව * චෑඩ් * කොමරොස් * කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය * කොංගෝ ජනරජය * ජිබුටි * ඊජිප්තුව * සමක ගිනියාව * එරිත්‍රියාව * එස්වාටිනි * ඉතියෝපියාව * ගැබොන් * ගැම්බියාව * ඝානාව * ගිනියාව * ගිනි බිසවු * අයිවරි කෝස්ට් * කෙන්යාව * ලෙසොතෝව * ලයිබීරියාව * ලිබියාව * මැඩගස්කරය * මලාවි * මාලි * මොරිටේනියාව * මොරිෂස් * මොරොක්කෝව * මොසැම්බික් * නැමීබියාව * නයිජර් * නයිජීරියාව * රුවන්ඩා * සාඕ ටොමේ සහ ප්‍රින්සිපේ * සෙනෙගල් * සීෂෙල්ස් * සියෙරා ලියොන් * සෝමාලියාව * දකුණු අප්‍රිකාව * දකුණු සුඩානය * සුඩානය * ටැන්සානියාව * ටෝගෝ * ටියුනීසියාව * උගන්ඩාව * සැම්බියාව * සිම්බාබ්වේසීමිත හෝ පිළිගැනීමක් නොමැති රාජ්‍යයන්සහරාවි අරාබි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය * සෝමාලිලන්තයඅප්‍රිකානු නොවන රාජ්‍යවල සංඝටක කොටස්අසෝර්ස් * කැනරි දූපත් * සියුටා * ප්‍රංශ දකුණු සහ ඇන්ටාක්ටික් ඉඩම් * මැඩෙයිරා * මයෝට්ටේ * මෙලිලා * පෙලගී දූපත් * ප්ලාසාස් ඩි සොබෙරානියා * රීයූනියන් * සොකොත
්‍රා දූපත් සමූහයස්වෛරී රාජ්‍යයක යැපෙන භූමිශාන්ත හෙලේනා, ඇසෙන්ෂන් සහ ට්‍රිස්ටන් ඩා කුන්හාමෙම ලිපිය වනාහි Integral ලිපියෙහි  ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ සිට සිංහල වෙත  නොනිමි පරිවර්තනයකි .ඉංග්‍රීසි සහ සිංහල යන භාෂාවන්හි සුදුසු හා ප්‍රමාණවත් පරිචයක් ඇත්නම්, මෙම පරිවර්තනය සම්පූර්ණ කිරීමට ඔබට අවකාශ ඇත.අදාල විෂය පිලිබඳ දැනුවත්නම්, නැවුම් ස්වයං නිර්මාණයක් ලෙස ලිපිය සම්පූර්ණ කිරීමට ඔබට අවකාශ ඇත.මෙම ලිපිය කලනයේදි යෙදෙන අනුකලනය පිළිබඳ ‍මූලධර්ම සම්බන්ධයෙනි.  අනුකලය (Integration) උසස් ගණිතයේ භාවිතා වන හර මූලධර්මයකි.  විශේෂ‍යෙන්ම කලනය, ගණිතමය විශ්ලේෂණය වැනි ‍ක්ෂේත්‍ර වලදි යෙදේ.  X යනු තාත්වික විචල්‍යක් වන අතර f(X) දෙනලද ශ්‍රිතයකි.  [a,b] අන්තරය පවතින තාත්වික රේඛාවක අනුකලය, වේ.මෙය x=ax සහ x=b යන සිරස් රේඛා දෙක අතර xy කලය හා බැදි පවතින f හි ප්‍රස්ථාරයේ වර්ගඵලයට සමාන වේ.  මෙහි x අක්ෂයටත් පහතින් වර්ගඵලය අඩු කරනු ලැබේ. ∫abf(x)dx{\displaystyle \int _{a}^{b}\!f(x)\,dx\,}F ශ්‍රිතයේ ව්‍යුත්පන්නය f ශ්‍රිතය ලෙස ලැබෙන විට අනුකලනය යන්නෙන් ප්‍රතිව්‍යුත්පන්නය සංකේතවත් කිරීමට යොමු කරයි
.  මෙවිට එය අනිශ්චිත අනුඵලය ලෙස දක්වයි.  එම ලිපියේ දැක්වෙන්නේ නිශ්චිත අනුකලය පිළිබඳවය.  සමහර ලේකඛයෝ එය ප්‍රතිව්‍යුත්පන්නය හා අවිනිශ්චිත අනුකලය අතර ප්‍රභෝදයක් ලෙස සලකයි.  17වන සියවස අගභාගයේදී අයිසැක් නියුටන් සහ ගොට්ෆයිඩ් ලිබ්නිස් (Gottfried Lebiniz) විසින් අනුකලයට අදාල මූලධර්ම නිර්මාණය කරන ලදී.  කලනයේ මූලික ප්‍රමේයන් මඟින් එය ස්වාධීනව සංවර්ධනය වුන අතර අනුකලනය අවකලනය සමඟ සම්බන්ධ වීමද සිදු විය.  එමෙන් ප්‍රතිවෘත්පන්නය දක්නාවිට එකවර ශ්‍රිතයක නිශ්චිත අනුකලය ගණනය කිරිමටද හැකි විය.  අනුකලය හා ව්‍යුත්පන්න කුලකයේ මූලික උපකරණ වූ අතර ඒවා විද්‍යාව හා ඉංජිනේරු කාර්යයන් වලදී‍ නොයෙක් භාවිතාවන් සඳහා යෙදේ.  අනුකලනය සඳහා දැඩි ගණිතමය අර්ථකථනයක් බර්නාඩ් රේමන් (Bernhard Riemann) විසින් ලබාදෙන ලදී.  එය වක්‍ර රේඛාවකින් වටවූ වර්ගඵලයක් සිහින් සිරස් තීරු වලට බෙදා සීමාව ගැනීමෙන් ක්‍රමවේදයක් මත රඳා පවතී.  දහනමවන සියවස ආරම්භයේදී අනුකලය සම්බන්ධ සංවර්ධිත මතයක් ඇති විය.  එය ශ්‍රිතයේ වර්ගය අනුව හා වසම අනුව පොදු මූලධර්මය මත ගොඩ නැඟුණි.---Reference: http://en.wikipedia.org/wiki/IntegralTacuinum Sanitatis හි සුළ
ගේ නිරූපණයමඳ සුළගේ  එසවී යන මනමාලියක ගේ  මුහුණු ආවරණයසුළඟ හෙවත් හුළඟ යනු විශාල ප්‍රමාණයෙන් වායුන්ගේ සිදුවන ගලා යාමයි. වැඩි පීඩනයක සිට අඩු පීඩනයකට වාතය ගලයි. පෘථිවිය මතුපිට සුළඟ සමන්විත වන්නේ  වාතයේ සිදුවන් විශාල සංචලනයන්ගෙන්ය. සුළඟ සාමාන්‍යයෙන්  වර්ග කරනු ලබන්නේ,  අවකාශමය පරිමාණය,වේගය,සුළඟ මත ඇතිවන බලපෑම, සුළඟ හට ගන්නා ප්‍රදේශය සහ සුළඟේ ප්‍රථිඵලය යන කරුණු මතය. අපගේ සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය  තුල ප්‍රබල වශයෙන් සුළං පවත්නා ග්‍රහලෝක වනුයේ, නෙප්චූන් සහ සෙනසුරු ය. සුළඟ විවිධාකාර ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විතය,වැදගත් ලක්ෂණය වන්නේ සුළඟේ ප්‍රවේගයයි,තවද සුළඟේ සමන්විත වායු ඝනත්වය සහ සමන්විත ශක්ති  ධාරිතාවද සැලකිල්ලට ගනී.කාළගුණ විද්‍යාවේදී, සුළං බොහෝවිට කාණ්ඩ කරනු ලබන්නේ සුළං වල ශක්තිය මත සහ  සුළං හමන දිශානතිය අනුවය.වේගයෙන් හමන කෙටි සුළඟ සුළං පහර වේ. කෙටි කාල පරතරයක් අතරතුර (මිනිත්තුවක්  පමණ )හමන දැඩි සුළඟ හදිසි කුණාටුව වේ.විශාල කාල පරාසයක් තුල ඇති වන සුළං හැදින්වීමට විවිධාකාර නම් ඇත. එම නාමයන් නිර්මාණය කිරීමට  සුළගේ සාමාන්‍ය ශක්තිය පදනම් කර ගනී.එම නාමයන් වන්නේ මඳ සුළඟ, චණ්ඩ මාරුතය, කුණාටුව,වා සුළිය (හරිකේන්)
සහ ටයිපුන් වේ. විශාල පරිමාණයේ වායුගෝලීය සංරචනයන් ඇති වීමට හේතු කාරක වන්නේ සමකය සහ ධ්‍රැව අතර තාපය වෙනස් වීමේ අන්තරය සහ පෘථිවියේ පරිභ්‍රමණයයි.පුරාණ මානව ශිෂ්ඨාචාරයන් හිදී , සුළඟ දේවත්වයෙන් පුද කරනු ලැබිය.එලෙසම ඈත අතීතයේ සිට වර්තමානය තෙක් සුළගේ ප්‍රයෝජන විවිධාකාර කටයුතු සදහා යොදා ගනී.එනම් , බල ශක්ති මුලාශ්‍රයක් ලෙස, විනෝද කටයුතු වලට, කාර්මික කටයුතු වැනි විවිධාකාර කටයුතු සදහා සුළඟ යොදා ගනී. හේතුව1888 දී ඇතිවූ උග්‍ර හිම කුණාටුවේ මතුපිට විශ්ලේෂණය. විශාලතර සම පීඩන ස්ථාන පෙනුම් කරන වර්ග ප්‍රමාණය හරහා විශාල  සුළං නිරූපණය කරයි.සුළඟ ඇති වීමට හේතු වන්නේ වායුගෝලීය පීඩනයේ ඇතිවන වෙනස් වීමයි. වායුගෝලීය පීඩනයේ වෙනස් වීම් ඇතිවන විට වාතය වැඩි පීඩනයේ සිට අඩු පීඩනය දක්වා විවිධාකාර වේගයන්ගෙන් ගමන් කරයි.භ්‍රමණය වන Coriolis effect (කොරියෝලිස් බලපෑම)තුලින් වාතය තව දුරටත් අපගමනය කිරීම සිදුවේ.ගෝලීය වශයෙන් ප්‍රධාන සාධක 02 ක් විශාල ප්‍රමාණයේ සුළං ඇතිවීමට බලපායි (වායුගෝලීය සංසරණය) එම සාධක 02 ක වන්නේ සමකය සහ ධ්‍රැව අතර තාපය වෙනස් වීමේ ආන්තරය (සුර්ය ශක්තිය අවශෝෂණය කරගැනීමේ විෂමතාවය ජලයේ පාවිමේ හැකියා
වට මග පෙන්වයි ) සහ පෘථිවියේ පරිභ්‍රමණයයි. පෘථිවි පෘෂ්ඨ තලය ආසන්නයේදී, ඝර්ෂණය හේතු කොට ගෙන සුළගේ අඩාල වීමක් පෙන්නුම් කරනු ලබයි.මතුපිට ඝර්ෂණය, අඩු පිඩනයක් සහිත ප්‍රදේශයන් හි අභ්‍යන්තරයට වැඩිවශයෙන් සුළං ගමන් කරවීම සිදු කිරීමට හේතුවක් වේ.[1]සුළඟ නිර්වචනය කිරීමට යොදාගන්නා භෞතික බලයන් ගේ සමතුලිතතාවය යොදා ගැනීම හරහා සුළගේ ආකෘතිය වියෝජනය කිරීමට  සහ විශ්ලේෂණය  කිරීම සිදු කරයි.ඒ තුලින් වායුගෝලීය ගති චලන සමීකරණය අවබෝධය පහසු කරන අතරම සිරස් හා තිරස් ලෙස සුළගේ පැතිරීම පිලිබදව ගුණාත්මක තර්කයක් ලබා ගැනීමට හැකිවේ.මිනුමඅනිලමානයමධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ටෝනාඩෝවක් (Oklahoma, මැයි 1999)සුළගේ දිශාව සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නේ සුළඟ හටගත් දිශාව පදනම් කරගෙනය. උදාහරණයක් ලෙස උතුරු සුළඟ හමා යන්නේ උතුරේ සිට දකුණටය.[2]  සුළං දිශා දර්ශකයක් මගින් සුළඟේ දිශාව හදුනාගත හැකිය.[3] ගුවන්තොටුපලේ දක්නට ලැබෙනා Windsock මගින් සුළඟේ දිශාව දැක්වීමට හා  සුළඟේ වේගය තක්සේරු කිරීමද සිදු කරයි.[4] සුළඟේ වේගය මැනීම  අනිලමානය මගින් සිදු කරයි. පර්යේෂණ කටයුතු වලදී විශාල මිනුම් වාර ගණනක් අවශ්‍ය වූ විට අතිධ්වනිය තරංගයන් හ
ි ප්‍රචාරණ  වේගය හෝ රත්වූ කම්බියක ප්‍රතිරෝධය තුලින් හට ගන්නා වාතාශ්‍රය මගින්ද සුළඟ මැනීම් කරයි. [5]සුළඟේ බලපෑමේ ප්‍රමාණයඅතීතයේ සිට බියුෆෝර්ට් සුළං බල පරිමාණය නිරීක්ෂණ සහ නිගමන පාදක කරගනිමින් සාගරයේ තත්වය නිරීක්ෂණය මගින් සුළගේ වේගය පිළිබදව විස්තරයක් ලබා දෙන ලදී. ආරම්භයේදී එය අඩි 13 ක ප්‍රමාණයක් විය. නමුත් වර්ෂ 1940 වන විට මිනුම් ප්‍රමාණය අඩි 17 දක්වා ප්‍රසාරණය විය.[6] පොදුවේ විවිධාකාර වේගයන්ගෙන්  හමා යන සුළං හැඳින්වීමට  විවිධාකාර නාමයන් ඇත. එනම් මඳ සුළඟ, චණ්ඩ මාරුතය, කුණාටුව, වා සුළි (හරිකේන්) සහ ටයිපුන් වේ. බියුෆෝර්ට් පරිමාණය අනුව, චණ්ඩ මාරුතයන් පවතින්නේ නාවික සැතපුම් 28 (52 km/h) සහ නාවික සැතපුම් 55 (102 km/h) අතරතුරය. චණ්ඩ මාරුත ප්‍රභේදන ඛාණ්ඩයන්ගේ ශක්ති ප්‍රමාණයන්, පෙර සඳහන් කළ වේග ප්‍රමාණයන්ට අනුව  මත මධ්‍යස්ථ, නැවුම්, ශක්තිමත් සහ පරිපූර්ණ ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැකි.[7] කුණාටුවන් හි සුළං ප්‍රබලත්වය නාවික සැතපුම් 56  (104 km/h) සිට නාවික සැතපුම් 63 (117 km/h) ක් දක්වා පමණ වේ.[8]නිවර්තන වා සුළි හදුන්වන පාරිභාෂික වචන මාලාවන් ගෝලීය වශයෙන් කලාපයෙන් කලාපයට වෙනස් වේ. පහත දැක
්වෙන්නේ ලොවපුරා කලාපීය කාලගුණ විද්‍යාත්මක විශේෂ මධ්‍යයස්ථාන යොදා ගන්නා වර්ගීකරණයන්ගේ සාරාංශයකි. සාමාන්‍ය සුළගේ වර්ගකිරීම නිවර්තන වා සුළියේ  වර්ගකිරීම ( සෑම සුළඟක්ම  සාමාන්‍යයෙන් විනාඩි 10 ක් පමණ පවතී)Beaufort scaleවිනාඩි 10 ක් පවත්නා සුළං  (නාවික සැතපුම් )සාමාන්‍ය ව්‍යහාරය[9]උතුරු ඉන්දියානු සාගරය  [IMD]නිරිතදිග ඉන්දියානු සාගරයMFඔස්ට්‍රේලියානු  කලාපීයදකුණු ශාන්තිකර සාගරය  [BoM], BMKG, FMS,MSNZවයඹ දිග ශාන්තිකර සාගරයJMAවයඹ දිග ශාන්තිකර සාගරයJTWCඊසාන දිග  ශාන්තිකර සාගරය සහ උතුරු අත්ලාන්තික් සාගරයNHC සහ  CPHC0<1නිශ්චලඅව පීඩන කලාපයනිවර්තන කැරැල්ලඅඩු නිවර්තන නිවර්තන අවපීඩනයනිවර්තන අවපීඩනයනිවර්තන අවපීඩනයනිවර්තන අවපීඩනය11–3සැහැල්ලු සුළං24–6සැහැල්ලු මඳ සුළං37–10මෘදු මඳ සුළං411–16මධ්‍යස්ත  මඳ සුළං517–21නැවුම්  මඳ සුළංඅවපාතය622–27වේගවත් මඳ සුළං728–29මධ්‍යස්ථ චණ්ඩ මාරුතයබලවත් අවපීඩනයනිවර්තන අවපීඩනය30–33834–40නැවුම් චණ්ඩ මාරුතයවා සුළිමය කුණාටුවමධ්‍යස්ථ නිවර්තන කුණාටුවනිවර්තන වා සුළිය (1
)නිවර්තන කුණාටුවනිවර්තන කුණාටුවනිවර්තන කුණාටුව941–47ප්‍රබල චණ්ඩ මාරුතය1048–55පරිපූර්ණ චණ්ඩ මාරුතයඋග්‍ර වා සුළිමය කුණාටුවඋග්‍ර නිවර්තන කුණාටුවනිවර්තන වා සුළිය (2)උග්‍ර නිවර්තන කුණාටුව1156–63කුණාටුව1264–72හරිකේන්ඉතා උග්‍ර වා සුළිමය කුණාටුවනිවර්තන වා සුළියඋග්‍ර නිවර්තන වා සුළිය (3)ටයිපුන්ටයිපුන්හරිකේන්  (1)1373–85හරිකේන් (2)1486–89උග්‍ර නිවර්තන වා සුළිය (4)ඉතා විශාල හරිකේන්  (3)1590–99තීව්‍ර නිවර්තන වා සුළිය16100–106ඉතා විශාල හරිකේන් (4)17107–114උග්‍ර නිවර්තන වා සුළිය (5)115–119ඉතා තීව්‍ර නිවර්තන වා සුළියවිශාල ටයිපුන්>120සුපිරි වා සුළිමය කුණාටුවඉතා විශාල හරිකේන්(5)දියුණු කළ ෆුජිටා පරිමාණයදියුණු කළ ෆුජිටා පරිමාණය (EF පරිමාණය) මගින් ඇමරිකාව පදනම් කරගෙන සිදුවූ හානිය මත ටෝනාඩෝ ප්‍රබලතාව   අගය කරයි.පරිමාණයසුළගේ වේගයසාපේක්ෂ වාරගණනවියහැකි හානියmphkm/hEF065–85105–13753.5%සුළු හානියක්  හෝ හානි නොමැත .සමහර නිවාසයන් හි වහල ගැලවීයාම; වැහි පීලි හට තරමක හානි සිද
ුවීම; ගස් වල අතු කැඩී යාම; නොගැඹුරු-මුල්සහිත ගස් ගැලවී යාම.වාර්තා වූ හානි නොමැති බව තහවුරු වූ (එනම් එළිමහනෙහි පැවතුන) ටොර්නාඩො සැමවිටම EF0 ලෙස සැලකේ.EF0 damage exampleEF1 86–110138–17831.6%මධ්‍යස්ථ හානි.වහල් සෙවලි දැඩි ලෙස ඉවත් වේ; ජංගම නිවාස පෙරළී යාම හෝ දැඩි ලෙස හානි වීම; භාහිර දොරවල් අලාභ හානි වීම; ජනෙල් සහ අනෙකුත් වීදුරු කැඩී යාම.EF1 damage exampleEF2 111–135179–21810.7%සැලකිය යුතු හානි.හොඳින් ඉඳි කළ නිවාස වහල ඉරී යාම; නිවාස අත්තිවාරම් ගෙලවී යාම; ජංගම නිවාස සම්පුර්ණයෙන් ගෙලවී යාම; විශාල ගස් මුලිනුපුටා යාම; ආලෝක ප්‍රභව ස්වයංක්‍රීයව දැල්වී යාම; රථ වාහන පොළවෙන් ඉවත් වී යාම.EF2 damage exampleEF3 136–165219–2663.4%උග්‍ර හානි.හොඳින් ඉදි කළ මහල් නිවාස මුළුමනින්ම විනාශ වී යාම; සාප්පු සංකීර්ණ වැනි විශාල ගොඩනැගිලි සඳහා උග්‍ර හානි; දුම්රිය රථ පෙරළී යාම; ශාක පොතු ගැසීම; බර වාහන පොළවෙන් එසවී විසිවී යාම; දුර්වල අත්තිවාරම් සහිත ගොඩනැගිලි ව්‍යුහ සඳහා බරපතල හානි.EF3 damage exampleEF4 166–200267–3220.7%අතිශය හානි.හොඳින් ඉදි කළ නිවාස මුළුමනින්ම තැනිතලා
වීම; මෝටර් රථ සහ අනෙකුත් විශාල වස්තුන් විසි වී යාම.EF4 damage exampleEF5 >200>322<0.1%මුළුමනින්ම සිදුවන විනාශය.ශක්තිමත් රාමු සහිත, හොඳින් ඉදි කළ නිවාස තැනිතලා වී අත්තිවාරම් විසි වී යාම; වානේ යෙදු කොන්ක්‍රීට් රාමු දරුණු ලෙස විනාශ වීම; උස් ගොඩනැගිලි ඇද වැටීම හෝ  උග්‍රව ව්‍යුහය විකෘර්ති වීම.EF5 damage exampleස්ථානීය නිරූපණයස්ථානීය නිරූපණය තුළ සුළගේ පිහිටුවීමස්ථානීය නිරූපණ ක්‍රමය මඟින් කාලගුණ සිතියම් මතුපිට සුළං දිශාව හා වේගය දැක්වීමට සුළං ඇමුනුම් කටු යොදාගනී. එම කටු එහි අග පිහිටි කොඩි යොදා ගනිමින් වේගය නිරූපණය කෙරේ.සෑම භාග කොඩියකින් ම 5 knots (9.3 km/h) ක සුළං ප්‍රමාණයක් නිරූපණය කෙරේ.සෑම සම්පුර්ණ කොඩියකින් ම 10 knots (19 km/h) ක සුළං ප්‍රමාණයක් නිරූපණය කෙරේ.සෑම දිග කොඩියකින් ම (පාට කරන ලද ත්‍රිකෝණ) 50 knots (93 km/h) ක සුළං ප්‍රමාණයක් නිරූපණය කෙරේ.[10]ඇමුනුම් කටුව මුහුණ පා සිටින දිශාව අනුව සුළඟේ හමා යාම නිරූපණය කරනු ලබයි. එම  නිසා, ඊසානදිග සුළං නිරූපණය කරනු ලබන්නේ නිරක්ෂ රේඛාව  වලාකුළ වෘත්තයේ සිට ඊසානදිග ට දීර්ඝ කිරීමෙනි. මෙම නිරක්ෂ රේඛාවේ අවසාන කෙළවර හර
හා ඇති කොඩි මගින් සුළඟේ වේගය නිරූපණය කරනු ලබයි.[11] වරක් සිතියම් ගතකල සැනින්, සමවේග රේඛා  (සමාන සුළං ප්‍රවේග යා කරන ලද රේඛා) වල විශ්ලේෂණයක් සිදු කළ හැක. සමවේග රේඛා, ඉහල මට්ටමේ- නියත පීඩන සටහන් වල කළු පුළිඟු ධාරා ඇති වන ස්ථාන නිර්ණය කිරීම සඳහා ඉවහල් වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් 300hPa ක් හෝ එයට වැඩි අගයන් සඳහා යොදා ගැනේ.[12]සුළං බලයසුළං බලය යනු, සුළඟ හැමිමේ දී ඇතිවන චාලක ශක්තියයි. vප්‍රවේගයකින් චලනය වන සුළං m ස්කන්ධයක ඇති  චාලක ශක්තිය ½ m v2 යන සුත්‍රයෙන් ලැබේ. ප්‍රවේගයට ලම්බ වූ A වර්ගඵලයක් (තලබමරයක භ්‍රමණ වර්ගඵලය) හරහා ගමන් කරන්නා වූ සුළං ප්‍රමාණයක ස්කන්ධය සෙවීම සඳහා පහත සමීකරණය භාවිතා කළ හැක.m = A v t ρ. m= සුළං ප්‍රමාණයේ  ස්කන්ධය A = වේගයට ලම්බ වූ වර්ගඵලය    v = සුළගේ ප්‍රවේගය    t  = A වර්ගඵලය හරහා සුළඟ ගමන් කිරීමට ගත වූ කාලය ρ = සුළගේ ඝනත්වයඉහත සමීකරණයෙන් A වර්ගඵලයක් හරහා t කාලයක් තුළ  v ප්‍රවේගයකින් ගමන් කළ ρ ඝනත්වයක් ඇති සුළඟේ ස්කන්ධය වන  m සෙවිය හැක. එම  ස්කන්ධය යොදා ගනිමින් සුළඟේ සම්පුර්ණ ශක්තිය සෙවිය හැක:E=12ρAv3t{\displaystyle E={\frac {1}
{2}}\rho Av^{3}t}කාලය විශයෙන් අවකලනය  කිරීමෙන්, සම්පුර්ණ සුළං  ශක්තිය සඳහා පහත සමීකරණය ලැබේ.P=dE/dt=12ρAv3{\displaystyle P=dE/dt={\frac {1}{2}}\rho Av^{3}}එනයින් සුළං ශක්තිය, සුළඟේ ප්‍රවේගයේ 3 වන බලයට අනුලෝමව සමානුපාතිකවන බව කිව හැක.සෛධාන්තික සුළං තල බමරයක් මඟින් ලබා ගන්නා බලයසුළඟේ ප්‍රවේගය ශුන්‍ය දක්වා අඩු වූ විට සම්පුර්ණ සුළං බලය ලබා ගත හැකිය. තාත්වික සුළං ටර්බයිනයන් වලදී, ගහනය කරගත් සුළං තල හරහා ගමන් කළ යුතු බැවින් මෙය කළ නොහැකි ක්‍රියාවකි. නියත වශයෙන් ම ආදාන හා ප්‍රතිදාන ප්‍රවෙගයන් අතර සම්බන්ධය සැලකිය යුතුවේ. නළ ධාරා සංකල්පය භාවිතයෙන් සුළං ටර්බයිනයකට ලබා ගත හැකි උපරිම ශක්ති නිස්සරණය, සම්පුර්ණ සෛධාන්තික සුළං ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් 59% කි.[13] (Betz' law බලන්න).ප්‍රයෝගික සුළං තල බමරයක් මඟින් ලබා ගන්නා බලයභ්‍රමණ තලයේ ඝර්ෂණය සහ ආකර්ෂණය, මෙවලම් අතර සිදුවන ශක්ති හානි, ශක්ති උත්පදනයන් හා ශක්ති පරිවර්තනයන් වැනි තවත් ශක්ති ප්‍රමාණවත් නොවීම් හේතුවෙන් සුළං තල බඹරයක් මඟින් ලබා දෙන ශක්ති ප්‍රමාණය අඩුවේ. මූලික සම්බන්ධතාව අනුව (ආසන්න වශයෙ
න්) ටර්බයිනයක ශක්තිය සුළඟේ වේගයේ 3 වන බලයට අනුලෝමව සමානුපාතිකාවේ.ගෝලීය කාලගුණ විද්‍යාවබටහිර සුළං සහ වෙළඳ සුළංසුළං පෘථිවියේ වායුගෝලීය සංසරණ ක්‍රියාවලියේ කොටසකිනැගෙනහිර සුළං ප්‍රවාහයන් සාමාන්‍ය වශයෙන් ධ්‍රැව හරහා ගමන් කරයි.  බටහිර සුළං පෘථිවියේ  මධ්‍ය අක්ෂාංශය හරහා අර්ධ නිවර්තන කලාප තුල ධ්‍රැව දෙසට ප්‍රවාහය වේ.සෘජුවම අර්ධ නිවර්තන අතර ප්‍රවාහය වන මඳ සුළං කලාපය "ඩොල්ඩ්‍රම් තීරුව" ලෙස හඳුන්වයි. වායූ ස්කන්ධයන්ගේ ස්පෙක්ෂ ආර්ද්‍රතාවය ක්‍රමානුකුලව අඩු වන, පෘතුවියේ බොහොමයක් කාන්තාර දළ වශයෙන් මෙම අර්ධ නිවර්තන අක්ෂාංශ අතර පිහිටා තිබේ. ශීත ධ්‍රැවීය සුළං, නිවර්තන වලින් පැමිණෙන උණුසුම් සුළං හා මිශ්‍ර වන ප්‍රබල සුළං ධාරා, මධ්‍ය අක්ෂාංශ අතර ප්‍රවහයවේ.නිවර්තනවෙළඳ සුළං ලොව සාගර හරහා නිවර්තන වා සුළි ඇතිවීමේ ක්‍රියාවලිය මෙහයවනු ලබයි.එලෙසම වෙළඳ සුළං අප්‍රිකානු දුහුවිලි බටහිර දෙසින් අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා කැරබියන් මුහුද ට ගෙනයාමේ ක්‍රියාවද සිදුකරයි,එලෙසම උතුරු ඇමරිකාවේ දකුණු ප්‍රදේශයටද මෙම  දුහුවිලි ව්‍යාප්ත කරයි.[14]මෝසම් සුළං යනු සෘතුමය කාලසීමාවකදී  මාස කිහිපයක් නිවර්තන කලාපයේ
පැතිර පවත්නා සුළං වේ. මෙම මෝසම් සුළං කාලසීමාවේ දී ශ්‍රී ලංකාව ,ඉන්දියාව , බංගලාදේශය, පකිස්ථානය සහ අසල්වාසී රටවල් වලට මෙම සෘතුමය සුළං වලට මුහුණ දීමට සිදුවේ. මෙම මෝසම් සුළං ඉන්දියානු සාගරය හා අරාබි මුහුද හරහා හමා එන විට දකුණු පෙදෙසට තදබල වර්ෂාවක් ලබා දේ.[15] [16][17][18]බටහිර සුළං සහ ඒවයේ බලපෑමබෙන්ජමින් ෆ්‍රැන්ක්ලින් ගේ   Gulf Stream හි සිතියමබටහිර සුළං යනු, මධ්‍ය අක්ෂාංශයේ අංශක 35 සිට 65 අතර පැතිර පවත්නා මෙම සුළං බටහිර සිට නැගෙනහිරට හඹා යයි.[19]  බටහිර සුළං ශිත සෘතුවේ දී ප්‍රබලව පැවතීමට හේතු වන්නේ එම සෘතුවේ දී ධ්‍රැවයන් හි පීඩනය අඩු මට්ට්මක පැවතීමයි. එලෙසම ග්‍රීෂ්ම සෘතුවේ දී බටහිර සුළං දුර්වල මට්ටමක පවතී, එයට හේතු වන්නේ ධ්‍රැවයන් හි පීඩනය වැඩි මට්ට්මක පැවතීමයි.[20]ධ්‍රැවීය නැගෙනහිර සුළංධ්‍රැවීය බටහිර සුළං,  ධ්‍රැවීය හාර්ඩ්ලි සුළං ලෙසද හඳුන්වයි,  සීත ලෙස පැතිර පවත්නා සුළං හමා එනු ලබ්න්නේ ධ්‍රැවයන් හි වැඩි පිඩන කලාපයේ සිට උතුර හා දකුණු කලාප හරහාය,බටහිර සුළං මෙන් නොව මෙම පැතිර පවත්නා සුළං නැගෙනහිර සිට බටහිර දක්වා හමා යයි, එලෙසම දුර්වල  ලෙසත් අක්‍රමවත් ලෙසත් හමා
යයි.[21] හිරු එළිය පතිත විමේ අඩුතාවයක් නිසා, වාතය සිසිල් වීමෙන් ධ්‍රැවයන් මතුපිට වැඩි පිඩන කලාපයක් නිර්මාණය කරයි.[22]ආවේණික ප්‍රතිලාභයන්ස්ථානීය සුළං ලොව පුරාම පවතී.මෙම සුළං හට ගනු ගන්නේ ගොඩබිම රත්වීම තුලින්ය.මුහුදු හා ගොඩබිම් සුළංA: මුහුදු සුළං (දිවා කාලයේදී ),   B: ගොඩබිම්  සුළං(රාත්‍රී කාලයේදී )මුහුදුබඩ කලාපයේදී, මුහුදු හා ගොඩබිම් සුළං පැතිර පවත්නා සුළං ස්ථානගත කිරීමට වැදගත් කරුණක් වේ.  දිවාකාලයේදී මුහුද ගොඩබිම හා සැසදීමේදී  සුර්යයා මගින් උණුසුම්වීම ඉතා සෙමින් සිදු වේ, එලෙස වීමට හේතු වන්නේ ජලයේ පවත්නා විශේෂ තාපන හැකියාවයි.[23]අවට පරිසරයේ වාතය හා සැසදීමේදී උණුසුම් වාතය ඝනත්වය අඩු බවකින් යුක්ත වීම නිසා එය ඉහල යෑම සිදු වේ, මෙය සාගරයේ සිට ගොඩබිම දක්වා මිලිබාර් 02 ක පීඩනයේ අනුක්‍රමණයක් ඇති කිරීමට හේතුවේ.සිසිල් වූ වාතය මුහුදු මට්ටමට වඩා වැඩි මට්ටමකින් පවතී, සිසිල් වාතය මුහුදු මට්ටමේ වැඩි පිඩනය සමඟ ගොඩබිම දෙසට අඩු පිඩනයකින් ගමන් කරන්නේ  මුහුදුබඩ කලාපය අවට ගොඩබිමට සිත සුළං ද ඇති කරමිනි.විශාල පරිමාණයේ සුළං නිශ්චල පවතින අවස්ථාවන්හිදී, මුහුදු සුළඟේ ප්‍රබලතාවය කෙලින්
ම ගොඩබිම් ස්කන්ධය සහ මුහුද අතර ඇති ආන්තරයට සමානුපාතික වනු ලබයි. ගොඩබිම් සුළං නාවික සැතපුම් 8 (15 km/h) දක්වා වේගයකින් යුක්ත වන විට, මුහුදු සුළං තවදුරටත් වර්ධනය වීමක් නොපෙන්වයි.රාත්‍රී කාලයේදී සාගරයට වඩා ඉක්මනින් ගොඩබිම සිසිල් වීමට පටන් ගනී, මෙලෙස සිදුවන්නේ විශේෂිත තාප අගයන්ගේ ඇති අසමානතාවයන් නිසාය.මුහුදේ උෂ්ණත්වයට වඩා  සිසිල් බවක් ගොඩබිමේ උෂ්ණත්වය ට පවතින විටදී , ජලය මතුපිට ඇති පීඩනය ගොඩබිම මතුපිට ඇති පිඩනයට වඩා අඩු වේ. [24]කඳු ආශ්‍රිතවකඳු තරංග ආකෘතිය. සුළඟ කන්ද දෙසට ප්‍රවාහය වී පළමු දෝලනය ඇති කරයි (A). දෙවන තරංගයක් තව දුරටත් ජනිතවේ. තරංග මුදුනෙහි ඇතිවන කාචාකාර වලාකුළු (B).එකම උන්නතංශයේ වුවද මුහුදු මට්ටමේ සිට ඇති උස වැඩිවත් ම, අවට වායුගෝලයට වඩා පොළව රත් වීම සිදුවන අතර, එහිදී භූ තලය මතුපිටින් ඒ ආශ්‍රිතව තාපජ සබඳතා නිර්මාණය වීම හෝ, පවතින සබඳතාවන් වර්ධනය වීම හෝ, කලාපය තුළ සුළං සංසරණයන් වෙනස් වීම සිදුවේ. [25][26] කඳු හා නිම්න අතර පවතින සුළං සංසරණ සුළඟ පැතිර යාමට ප්‍රධාන වශයෙන් ඉවහල් වන අතර, රළු භූ විෂමතා පතින ප්‍රදේශ එම ස්වභාවික සුළං හැමීමට බාධා පමුණුවයි. සත්‍ය වශයෙන්ම කඳු