LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
on) උසස් ගණිතයේ භාවිතා වන හර මූලධර්මයකි.  විශේෂ‍යෙන්ම කලනය, ගණිතමය විශ්ලේෂණය වැනි ‍ක්ෂේත්‍ර වලදි යෙදේ.  X යනු තාත්වික විචල්‍යක් වන අතර f(X) දෙනලද ශ්‍රිතයකි.  [a,b] අන්තරය පවතින තාත්වික රේඛාවක අනුකලය, වේ.මෙය x=ax සහ x=b යන සිරස් රේඛා දෙක අතර xy කලය හා බැදි පවතින f හි ප්‍රස්ථාරයේ වර්ගඵලයට සමාන වේ.  මෙහි x අක්ෂයටත් පහතින් වර්ගඵලය අඩු කරනු ලැබේ. ∫abf(x)dx{\displaystyle \int _{a}^{b}\!f(x)\,dx\,}F ශ්‍රිතයේ ව්‍යුත්පන්නය f ශ්‍රිතය ලෙස ලැබෙන විට අනුකලනය යන්නෙන් ප්‍රතිව්‍යුත්පන්නය සංකේතවත් කිරීමට යොමු කරයි.  මෙවිට එය අනිශ්චිත අනුඵලය ලෙස දක්වයි.  එම ලිපියේ දැක්වෙන්නේ නිශ්චිත අනුකලය පිළිබඳවය.  සමහර ලේකඛයෝ එය ප්‍රතිව්‍යුත්පන්නය හා අවිනිශ්චිත අනුකලය අතර ප්‍රභෝදයක් ලෙස සලකයි.  17වන සියවස අගභාගයේදී අයිසැක් නියුටන් සහ ගොට්ෆයිඩ් ලිබ්නිස් (Gottfried Lebiniz) විසින් අනුකලයට අදාල මූලධර්ම නිර්මාණය කරන ලදී.  කලනයේ මූලික ප්‍රමේයන් මඟින් එය ස්වාධීනව සංවර්ධනය වුන අතර අනුකලනය අවකලනය සමඟ සම්බන්ධ වීමද සිදු විය.  එමෙන් ප්‍රතිවෘත්පන්නය දක්නාවිට එකවර ශ්‍රිතයක නිශ්චිත අනුකලය ගණනය කිර
ිමටද හැකි විය.  අනුකලය හා ව්‍යුත්පන්න කුලකයේ මූලික උපකරණ වූ අතර ඒවා විද්‍යාව හා ඉංජිනේරු කාර්යයන් වලදී‍ නොයෙක් භාවිතාවන් සඳහා යෙදේ.  අනුකලනය සඳහා දැඩි ගණිතමය අර්ථකථනයක් බර්නාඩ් රේමන් (Bernhard Riemann) විසින් ලබාදෙන ලදී.  එය වක්‍ර රේඛාවකින් වටවූ වර්ගඵලයක් සිහින් සිරස් තීරු වලට බෙදා සීමාව ගැනීමෙන් ක්‍රමවේදයක් මත රඳා පවතී.  දහනමවන සියවස ආරම්භයේදී අනුකලය සම්බන්ධ සංවර්ධිත මතයක් ඇති විය.  එය ශ්‍රිතයේ වර්ගය අනුව හා වසම අනුව පොදු මූලධර්මය මත ගොඩ නැඟුණි.---Reference: http://en.wikipedia.org/wiki/Integralමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (2013 ජූනි)ජාතික රාජ්‍ය යනු, නිශ්චිත දේශසීමාවක් තුළ විසූ, එක ම බසක් තෙපළූ, එක ම සංස්කෘතියකට අයත් ගෝත්‍ර කිහිපයක් ඇතැම් රජවරුන්ගේ පුරෝගාමීත්‍වයෙන් එක්සත් කිරීම තුළින් බිහිකරගත් රාජ්‍යයන් වේ.වැඩවසම් යුගයේ එක් එක් ප්‍රාදේශීය පාලකයන් යටතේ බලය විකේන්‍ද්‍රව පැවැතිණි. එනිසා තමා ජීවත්වන ප්‍රදේශයේ හෝ නගරයේ වැසියන් ලෙස සිතූ
මිස එකමුතු ජාතියක් ලෙස හැඟීමක් නොවිණි. එනමුදු දොළොස්වන සියවසේ පමණ සිට විවිධ ක්‍ෂේත්‍රවල ඇතිවූ වෙනස්කම්වලට අනුරූපව දේශපාලන ක්‍ෂේත්‍රයේ වූ පෙරළිය ජාතික රාජ්‍ය හෙවත් නව රාජාණ්ඩු ක්‍රමය යි.ඒ අනුව, පෙර තිබූ විවාහ සම්බන්ධතා, යුඬ, උරුමය ආදී නොයෙකුත් උපක්‍රම අනුගමනය කරමින් එක් පාලකයෙකු යටතේ එක්සත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් දක්නට ලැබිණි.ලක්‍ෂණරජු වෙත බලය සංකේන්‍ද්‍රනයවී පැවතීම.රජවරුන්ගේ උපදේශකයන් හා රාජ්‍ය සේවකයන් සම්බන්‍ධයෙන් ඇතිවූ වර්ධනය.නව සමාජ පන්ති බිහිවීම.රජුට ස්ථිර යුද්ධ හමුදාවක් සිටීම.ක්‍රිස්තු සභාවේ ආධිපත්‍යය බිඳවැටීම.ස්වයංපෝෂිත භාවය ඇතිවීම.ආකලන බහු අවයවීකරණය නැතහොත් බහු ආකලනය හෝ දාම වර්ධන බහු අවයවීකරණය ලෙසින්ද හඳුන්වයි.මෙහි n යනු බහු අවයවීකරණයේ ප්‍රමාණයයිඒ අසංතෘප්ත ඒක අවයව අණුවක්, වර්ධනය වන බහු අවයවික දාමයකට වරකට එක බැඟින් එකතු වීමේ (බහු අවයවීකරණය වීමේ) තාක්ෂණික ක්‍රමය නිසයි. එය පහත රසායනික සමීකරණයෙන් නිරූපණය කළ හැකිය.ලක්ෂණආකලන බහු අවයවීකරණය එකිනෙකට වෙනස් පියවර තුනකින් සිදුවේ.දාම ආරම්භය, සාමාන්‍යයෙන් ආරම්භයක අරුතෙන්ම රසායනික ක්‍රියාවලි ආරම්භ කිරීම ස
ිදු කරයි. අපේක්ෂිත ආරම්භක යනු විස්ථායී කාණ්ඩය සහිත ඕනෑම කාබනික සංයෝගයක් විය හැකිය. උදා - ඇසෝ (-N=N-), ඩයිසල්පයිඩ් (-S-S-), හෝ පෙරොක්සයිඩ් (-O-O-) උදාහරණ දෙකක් වනුයේ බෙන්සොයිල්, පෙරොක්සයිඩ් හා AIBN ය.දාම ප්‍රචාරණය.දාම අවසානය, මෙය සිදු වන්නේ සංයෝජනයෙන් හෝ ද්විදාමකරණයෙනි. ඛණ්ඩක බහු අවයවීකරණයේ දී අවසානය සිදුවන්නේ මුක්ත ඛණ්ඩක සංයෝජනයෙන් වන අතර එය බහු අවයවීකරණ ක්‍රියාවලියේ අවසානය වේ.සමහරක් දාමවල පැති ප්‍රතික්‍රියා සිදු විය හැක. උදා - ඒක අවයවකට දාම හුවමාරුව, ද්‍රාවකයකට දාම හුවමාරුව හා බහු අවයවයකට දාම හුවමාරුව · සංගණන බහු අවයවීකරණයේ දී (පියවර - වර්ධන බහු අවයවීකරණය ලෙස ද හඳුන්වන) මෙන් නොවඅඩු පරිවර්තනයක දී වැඩි අණුක භාර සහිත බහු අවයවික නිර්මාණය වේ.H2O වැනි කුඩා අණු මේ ක්‍රියාවලිය තුළ දී ඉවත් නොවේ.වර්ධනය වන දාමයට එකතු වන නව ඒක අවයව එයට සම්බන්ධ වන්නේ පහත දැක්වෙන ප්‍රතික්‍රියාකාරී ක්‍රියාකාරී කේන්ද්‍ර හරහාය.ඒ අනුවමුක්ත ඛණ්ඩක ආකලන බහු අවයවීකරණයේ දී මුක්ත ඛණ්ඩකකැටායනික හරහාත් ආකලන බහු අවයවීකරණයේ දී කාබො කැටායනයඇනායනික හරහාත් ආකලන බහු අවයවීකරණයේ දී කාබො ඇනායනය හරහාත්,දායක බහු අවයවීකරණයේ දී ක
ාබනික ලෝහ සංකීර්ණ හරහාත් මෙය සිදුවේ.ඒක අවයවයක අනුව පහත ඒවායින් එකක් විය හැකිය.එතිලීන් හෝ ඇසිටලීන් වැනි අසංතෘප්ත සංයෝග අසංතෘප්ත බව පෙන්වා ඒවා ප්‍රතික්‍රියාශීලී කරවයි. වයිනයිල් බහු අවයවිකය බලන්න.ඇලි චක්‍රීය සංයෝග, වළලු - විවෘත කිරීමේ බහු අවයවීකරණය බලන්න.දී ඇති විශේෂිත ප්‍රතිකාරක හා ප්‍රතික්‍රියා තත්ත්ව යටතේ ආකලන බහු අවයවීකරණය, සජීවී බහු අවයවීකරණයක් ලෙස සැලකේ. නිෂ්චිත උච්ඡ සීමාවකට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වවලදී බහු අවයවීකරණය සිදු නොවේ.සටහන්| Addition polymerization|}පුළුල් ප්‍රදේශ ජාලය යනු සම්පත් විශාල ප්‍රමාණයක් රටක විශාල ප්‍රදේශයක් පුරා හෝ ජාත්‍යන්තරව සේවයේ යොදවා ඇති ජාලයකි. විවිධ රටවල ඇති ඔවුන්ගේ කාර්යාල සම්බන්ධ කිරීමට  WAN යොදා ගන්නා බහු ජාතික ව්‍යාපාර මේ සදහා නිදසුනකි. WAN සදහා විශාලතම හා හොදම උදාහරණ වන්නේ අන්තර් ජාලයයි. එය කුඩා ජාල විශාල සංඛ්‍යාවකින් සැදුම් ලත් ජාලයකි. අන්තර් ජාලය ලෝකයේ විශාලම ජාලය ලෙස සැලකේ. PSTN  (පොදු හුවමාරු දුරකථන ජාලය) ද අන්තර්ජාල තාක්ෂණයට එකතු වෙමින් පවතින අතිශය විශාල ජාලයකි. නමුත් එය සිදුවන්නේ පොදු අන්තර් ජාලය තුළින් නොවේ.පුළුල් ප්‍රදේශ ජාලයක
ට විවිධ තාක්ෂණ භාවිතයෙන් පුළුල් පරාසයක් භාවිතයෙන් සිදුකරන සන්නිවේදනය ඇතුළත් වේ. මෙම තාක්ෂණ වලට පොයින් - ටු - පොයින්ට් ප්‍රෝටෝකෝල (PPP) හා උසස් තත්ත්වයේ දත්ත සබැඳි පාලක (HDLC) වැනි පොයින්-ටු-පොයින්ට් WAN, ෆේට් රිලේ, ATM (අසමකාලික ජාල) ආදිය ඇතුලත් වේ. WAN තාක්ෂණය අතර වෙනස පදනම් වන්නේ ඔවුන් සිදුකරන හුවමාරු හැකියා හා තොරතුරු (Data) බිටු (bits) යැවීමේ හා ලැබීමේ වේගය මතයි. WAN පිලිබඳ වැඩි විස්තර සදහා ෆ්‍රේම් රිලේ, ATM හා සොනට් බලන්න. Referenceshttp://en.wikipedia.org/wiki/Computer_networking#Wide_area_network_.28WAN.29ගොනුව:504px-Pinguiculagrandiflora1web.jpgPinguicula grandifloraඋද්භිද විද්‍යාව (ඉංග්‍රීසි:  Botany) යනු විද්‍යාත්මක ක්‍රමයට ශාඛ පිලිබද අධ්‍යයනය කිරීමයි. මෙය ජීව විද්‍යාවහි උප කොටසකි. උද්භිද විද්‍යාව ශාක විද්‍යාව හෝ ශාක ජීව විද්‍යාව ජීව විද්‍යාඥ ශාඛාවක් වන අතර ශාක දිවිය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක හැදෑරීම වේ. පුළුල් පරාසයක පැතිර පවත්නා උද්භිද විද්‍යාව ට ශාක, ඇල්ගී සහ දිලීර වල ව්‍යුය, වර්ධනය, පර්ෂය ජනනය, පරිවෘත්තිය, විකසනය, රෝග සහ රසායනික ගුණ මෙන්ම විවිධ කාණ්ඩ අතර පවත
ින පරිණාමික බන්ධුතා පිළිබඳ අධ්ය යනය ඇතුලත් ය. මෙය තෘණ තණබිම් හෝ සත්වාහාර පිළිබඳ වූ ගරීය ක වදනක් වන බොටනේ යන්නෙන් බිඳී ආවක් වන අතර ඇතැම් විට එය සත්ව පාලකයා කුමන ශාක සත්වයන්ට සුදුසු දැයි තේරීමේ අදහසින් ඇතිවූවක් විය හැක. උද්භිද විද්‍යාව හා ශාක විද්යාදව ගෝතරිදහසක වහරේ පටන් ඇරඹි අතර කෑමට සුදුසු ඖෂධීය ගුණ ඇති හා විෂකුරු ශාක හඳුනා ගැනීම එය තුල විය. එනිසා උද්භිද විද්යා ව පැරණිතම විද්යාගව ක් ලෙස සැළකේ. ශාක සඳහා වූ මේ පෞරාණික අභිරුචියේ පටන් 550,000 වැඩි ජීවී විශේෂ පිළිබඳ වූ අධ්‍යයනයක් දක්වා උද්භිද විද්යා විෂය ක්ෂේත්‍රයන් වර්ධනයට ලක්විය.ඉතිහාසයශාක වර්ගීකරණය සඳහා වූ මූලික උදාහරණ ඍග් වේදයෙන් හමුවේ. එමගින් ශාක ව්‍රවස්ක (ගස්) , ඕෂධී (ඖෂධ) හා විරූඪ (වැල් වර්ග) ලෙස බෙදා වෙන් කරන ලදී. මෙම කොටස් නැවතත් අනුකොටස් වලට බෙදී ඇත. අථර්වේදය විසින්, ශාකයන්, කොටස් අටකට බෙදන ලදී. එනම් විසාකා (අතු විහිදුනු), මංජරී (දිගු පොකුරු ලෙස පත්‍ර දරන), ස්ථම්භිනී (පඳුරු), ප්‍රස්තනාවතී (පැතිරෙන), ඒකශ්‍රන්ග (ඒක පාදී ලෙස වර්ධනය වන), පරාය තනවාටී (වැල්), අම්සුමතී (අංකුර බහුල), හා ඛන්ඩිනී (ගැට සහිත සන්ධි සහිත ශාක) ලෙසය
. තෛතරිිරරය සංහිතාව ශාක රාජධානිය වෘක්ෂ වන ධරෑඩම (ශාක), විශාක (අතු පතර විහිදෙන පඳුරු), සස (ඖෂධ), අංශුමාලි (පැතිරෙන හෝ අවද්රාවෙණ ශාක), වරදී තති (ආරෝහක), ස්ථම්භිනී (ගොමුවන් පඳුරු), පරා් තනවටී (වැල්) හා අලසලා (බිම දිගේ වැඩෙන) ලෙස වර්ග කරනු ලැබීයමනුස්මෘති විසින් ශාක කාණ්ඩ අටකට බෙදා වර්ගකරන වර්ගීකරණයක් යෝජනා කරනු ලැබීය. චරක සංහිතා සුශරැාකතත සංහිතා හා වෛශාක්යී ද විවිධාකාරයේ වර්ගීකරණ කරජධ ම යෝජනා කළෝ ය. වෘක්ෂායුර්වේදය (ශාක ජීවිත පිළිබඳ විද්යාවව) ලියූ පරශාර, ශාක ද්විමතරිකරජක (ද්වි බීජ පතරි) හා ඒක මතරිෂායක (ඒක බීජ පතරී ාත) ලෙස වර්ග කරනු ලැබීය. එම කොට්ඨාස තවදුරටත් සමඝනීය (ෆැබසියේ කුලය), පුප්ලිකඝනිය (කෘසිෆර් කුලය ), තරිී පුෂ්ප ඝනිය (කුකුර්බිටේසි කුලය), මල්ලිකාඝනිය (ඇපොසිනාසේ කුලය) හා කුර්කපුෂ්පඝනිය (ඇස්ටෙරාසේ කුලය) ලෙස බෙදනු ලැබීය.ක්‍රි.පූ. 300 පමන ලියැවුණු යුරෝපයේ පැරණිතම උද්භිද විද්‍යාත්මක කෘති අතර තියෝපරැන ස්ටස් විසින් රචිත විශාල නිබන්ධන දෙකක් විය. ඒවා නම් ශාක ඉතිහාසය පිළිබඳව හා ශාක නිදාන පිළිබඳව යි. මෙම කෘති දෙක අඳුරු යුගයේ හා මධ්‍යතන යුගයට පැමිණෙන තුරුම උද්භිද විද්‍යාව සඳහා පෘථුල දායකත්වයක්
සැපයී ය. රෝමානු වෙවද්‍ය ග්‍රන්ථ රචක ඩයොස්කොරිඞ්ස් ඖෂධ පැලෑටි සඳහා වූ ග්‍රීක හා රෝම දැනුම පිළිබඳ වැදගත් සාධක සපයයි.අතීත චීනයේ විවිධ ශාක හා ඖෂධ වට්ටෝරු පිළිබඳ ඉතිහාසය අවම වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 481 - ක්‍රි.ව. 221 අතර වූ යුධ පරාි න්ත දක්වා දිවෙයි. සියවස් ගණනාවක් පුරා බොහෝ චීන කතුවරු ශාක ඖෂධ පිළිබඳ ලිඛිත දැනුම පුළුල් කිරීම සඳහා දායකත්වය සැපයීය. හන් රාජ වංශයේ (ක්‍රි.පූ. 202 - ක්‍රි.පූ. 220) හුඑන්ග්ඩි නෙයිජිං විසින් රචිත කෘති හා දෙවන සියවසේ සුපර්තුකරභපූට ඖෂධවේදී සැන්ග‘ සොන්ජින්ග් මේ අතර පර0ය කට වෙයි. 11වන ශතවර්ෂයේ විද්‍යාඥ හා රාජ තාන්තරි ක සු සොන්ග් හා ෂෙන් කු ඕ ශාක ඖෂධ හා ඛනිජ විද්‍යාවේ භාවිත පිළිබඳ නිබන්ධන සකස් කළෝය.මධ්‍යතන යුගයේ දී ශාක කායකර්මය පිළිබඳ ලියැවුණු වැදගත් කෘතීන් අතර උදායන ගේ පෘත්විනිරපාර්යම්, ධර්මෝත්තර ගේ න්යාකයවින්ධුථික, ගුණරත්න ගේ සද්ධර්ශණ සමුච්චය හා සංකාරමිශරපාර ගේ උපස්කාර විශේෂ වෙයි.1665 දී මුල් කාලීන අන්වීක්ෂයක් භාවිතයෙන් රොබට් හුක් විසින් පොරොප්පයක හා කෙටි කාලයකට පසු සජීවී ශාක පටකයක සෛල සොයා ගන්නා ලදී. ජර්මානු ජාතික ලියොනාට් ෆුක්ස් ස්විස් ජාතික කොනාර්ඩි වොන් ගෙස්නර් සහ බිර
රලදතාන්යු ජාතික කතුවරු වන නිකොලස් කල්පෙපර් හා ජෝන් ගෙරාඞ් ශාක වල ඖෂධමය වැදගත්කම් පිළිබඳ තොරතුරු පළ කළෝ ය. 1775 දී කාර්ල් වොන් ලිනේ (කාල් ලිනේයස්) ශාක රාජධානිය වර්ග 25 කට වෙන් කළේය.නූතන උද්භිද විද්‍යාවArabidopsis Thaliana වැනි ආදර්ශ ශාක අධ්‍යයනය තුලින් වැදගත් දැනුම් සම්භාරයක් රැස්කර ගැනීමට හැකිවී ඇත අබ පවුලට අයත් මෙම වල් ශාකය ගෙනෝම අනුපිළිවෙල සොයාගත් මුල්ම ශාක වලින් එකකි' වී (ඔරයිසා සැටයිවා) ගෙනෝමය සොයාගැනීමත් සමග විශාල ජාත්‍යන්තර ගවේෂණ ප‍්‍රජාවක් සහල් ඒක බීජ පත‍්‍රික දර්ශීය ව්‍යුහය බවට පත් කරලීය' තවත් තෘණ විශේෂයක් වන  Brachypodium Distachyon ද සෞම්‍ය කලාපීය තෘණ වර්ගයන්හි ජානමය සෛලය හා අණුක ජීව විද්‍යාව හඳුනා ගැනීම සඳහා පර්යේෂණාත්මක ආදර්ශයක් ලෙස භාවිතා වෙමින් පවතී' තිරිගු මේසa බාර්ලි රයි හා පර්ල් මිලට් වැනි අනෙකුත් වානිජ වශයෙන් වැදගත් ප‍්‍රධාන ආහාර ද තම ගෙනෝම අනුපිළිවෙල වෙන් කරගෙන සිටිති' මෙයින් ඇතැම් ශාක ගෙනෝම අනුපිළිවෙලට අභියෝග කරමින් ද්විගුන වර්ණ දේහ දැරීම වෙනුවට වර්ණදේහ යුගල් වැඩි සංඛ්‍යාවක් දරමින් බහුගුනතාවය පෙන්වයි' මෙය ශාක රාජධානිය තුල සමාන්‍යයෙන් දැකිය හැකි තත්වයකි'
ඒක සෛලය හරිත ඇල්ගාවක් වන Chlamydomonas reinhardt අධික ලෙස අධ්‍යයනයට ලක්වූ සහ සෛල ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ වැදගත් එළිදරවු සපයාදුන් තවත් ශාක දර්ශයකි'1998 දී ආවෘත බීජක වංශප‍්‍රවේණික කණ්ඩායම ^the Angiosperm Phylogeny Group)  බොහෝ සපුෂ්ප ශාක ගෝත‍්‍රවල ඩී ඒන් ඒ අනුපිළිවෙල පදනම් කරගෙන සපුෂ්ප ශාක වල වංශප‍්‍රවේණිය පළකරනු ලැබීය' මෙහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස ආවෘත බීජක ශාක වල පුරාණතම ශාකා නියෝජනය කරන්නේ කුමන ගෝත‍්‍ර ද බඳු වැදගත් ගැටළු අවබෝධ කරගැනීමට හැකිවී ඇත' ශාක විශේෂ එකිනෙකට කෙතරම් බන්ධුතාවයක් දක්වන්නේ ද යන්න සෙවීම උද්භිද විද්‍යාඥයන්ට ශාක පරිණාම ක‍්‍රියාවලිය පිළිබඳ වඩාත් හොඳ අවබෝධයකට මග පාදයි.උද්භිද විද්‍යා විෂය පථය සහ උද්භිද විද්‍යාවේ වැදගත්කමජීව විද්‍යාවේ ඇති අනෙකුත් ජීවී ආකාර මෙන්ම ශාක ජීවීන් ද විවිධ කෝණයන්ගෙන් අධ්‍යයනය කළ හැක. එය අණුක , ජානමය සහ ජීව රසායනයෙන් පටන්ගෙන ඉන්ද්‍රියිකා, සෛල , පටක, ඉන්ද්‍රියයන්, ඒකයිකයා, ශාක ගහනය සහ ශාක ප්‍රජාවන් දක්වා වේ. මේ සෑම මට්ටමක දීම උද්භිත විද්‍යාඥයා විසින් ශාක ජීවිතය හා වර්ගීකරණය, ව්‍යුහ විද්‍යාව , රූප විද්‍යාව සහ කායික විද්‍යාව ගැන සැලකිලිමත් විය යුත
ුය.ඉතිහාසයේ දී උද්භිද විද්‍යාව , සත්වයකු නොවන සෑම ජීවියකු පිළිබඳවම ආවරණය කරන ලදී. මින් සමහරක් ජීවීන් තවදුරටත් ශාක රාජධානියට අයත් ‍නොවන ලෙස වෙන් කර ඇත. එනම් දිලීර (දැනට දිලීර විද්‍යාව යටතේ හදාරයි), ලයිකන (ලයිකන විද්‍යාව) බැක්ටීරියා (බැක්ටීරියා විද්‍යාව /බැක්ටීරියාවේදය) , වයිරස(වයිරස විද්‍යාව) සහ දැනට ප්‍රොටිස්ටාවන් ලෙස කාණ්ඩ කර ඇති ඒක සෛලික ඇල්ගී යනාදියයි. කෙසේ වෙතත් උද්භිද විද්‍යාඥයින් තව දුරටත් මේවා ගැන සැලකිලිමත් වන අතර දිලීර,ලයිකන , බැක්ටීරියා සහ ප්‍රභාසංස්ලේෂණය කරන ප්‍රො‍ටි ස්ටාවන් උද්භිද විද්‍යාව මූලික පාඨමාලා යටතේද සාමාන්‍යයෙන් ආවරණය වේ.කරුණු කිහිපයක් නිසා ශාක ගැන අධ්‍යයනය ඉතා වැදගත් වේ. ශාක, පෘථිවියේ ජීවයේ මූලික අංගයකි. අනෙක් උසස් ජීවීන් ගේ දිවි පැවැත්ම උදෙසා අවශ්‍ය වන ඔක්සිජන්, ආහාර, කෙඳි වර්ග, ඉන්ධන සහ ඹෟෂධ මේ ශාක මගින් උපද්දවයි. ශාක ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ දී කාබන්ඩයොක්සයිඩ් අවශෝෂණය කර ගන්නා අතර සුළු හරිතාගාර වායුවක් වන මෙය විශාල ප්‍රමාණයන් වුවහොත් ගෝලීය දේශගුණික තත්වයන්ට බලපෑමක් ඇති කළ හැක. ශාකවල පරිණාමයේදී පෘථිවි වායුගෝලයේ වෙනස්කම් ඇති කළ බවට විශ්වාසයක් පවතී. පුරාඋද්භිද විද්‍යාඥ
යන් පොසිල වාර්තා මගින් ඉපැරණි ශාක පිළිබඳ අධ්‍යයනයක යෙදේ. ශාක ගැන මනා වැටහීමක් ඇති වීම අනාගත මානව සංහතියට වැදගත් වන අතර ‍එය පහත දැක්වෙන ආකාරයෙන් අපට උපකාරී වේවැඩිවන ජනගහනයට පෝෂණයට අවශ්‍ය ආහාර නිපදවීමමූලික ජීවයක ක්‍රියා සන්තතිය වටහා ගැනීමරෝග සහ අනෙකුත් අසනීප සඳහා අවශ්‍ය වන ඹෟෂධ නිපදවීමපරිසරාත්මක වෙනස්කම් වඩාත් පැහැදිලි ලෙස හඳුනාගැනීමඋද්භිද විද්‍යාවේ උපප්‍රභේදශෂ්‍ය විද්‍යාවබ්‍රයෝ විද්‍යාවවෘක්ෂ විද්‍යාවආර්ථික උද්භිද විද්‍යාවමානවවංශ උද්භිද විද්‍යාවවන විද්‍යාවඋද්‍යාන විද්‍යාවලයිකන් විද්‍යාවශාක භෞතවේදයදිලීර විද්‍යාවව්‍යාධිවේදයඇල්ගී විද්‍යාවශාක රසායන විද්‍යාවශාක ව්‍යුහවිද්‍යාවපරිසර විද්‍යාවශාක ජාන විද්‍යාවශාක රූප විද්‍යාවශාක වර්ගීකරණයමෙම ලිපිය අනාථ ලිපියක් වන්නේ, වෙනත් කිසිම ලිපියක් මෙය වෙත නොබැඳෙන බැවිනි. කරුණාකර මෙම ලිපියට ආශ්‍රිත ලිපි වලින් සබැඳි එක්කරන්න; යෝජනා සඳහා සබැඳි සෙවීමේ මෙවලම භාවිතා කරන්න.  (09 බදාදා 2010 ජූනි)ප්‍රහාරක යානවන්හි අඛණ්ඩව ඉහළ නගින මිල හා F-4 Phantom II යානවන්හි සර්ථකත්වය මත පදනම්ව මෙම අවධිය තුළදී බහුකාර්යය ප්‍රහාරක බොහෝ සෙය
ින් ප්‍රචලිත වූ අතරම විශේෂිත කාර්යයන් සඳහා නිර්මාණය වූ ගුවන්යානාවන්ටද බහුකාර්යය හැකියාවක් පැවතිණි. (උදා: F-4). MiG-23 සහ Panavia Tornado යන ප්‍රහාරක විවිධ කාර්යයන් සඳහා විශේෂිත වූ ආකාර දැරූ අතර F/A-18 Hornet හා Dassault Mirage 2000 යන යානා සැබෑ බහුකාර්යය යුධයානා විය. මෙය ගොඩබිම් හා ගුවන් ආකාර අතර සිදුකල හැකි සියුම් හුවමාරු වීම මත වර්ධනය වීම සිදුවිය. සංවර්ධනය සඳහා වූ මිල ඉහළ යාමත් සමඟම බහුකාර්යය ගුවන්යානා සංවර්ධනය සඳහා අර්ථිකය යොමු විය.පෙර යුග වලදී මෙන් නොව, නවීනතම සුපිරි ගුවන්යානා කාර්යශූර ප්‍රහාරක ලෙස නිර්මාණය වූ අතර MiG-23 සහ Panavia Tornado යානවන් සාමාන්‍ය තත්වයෙන් විකරණය වූ ඒවා විය. Fly-by-wire controls සහ relaxed stability යන ආකාර නවීනතම ප්‍රහාරක අතර සුලබ විය. මෙම ගුවන්යාන බොහොමයක් "සිව්වන පරම්පරාවෙ"හි ජෙට් ප්‍රහාරක යානා විය. අනෙක් විශේෂිත වූ විප්ලවය සිදුවූයේ උපාංග ප්‍රමිතිකරණය සහ නඩත්තුකිරීම සඳහා වූ විශ්වසනීයත්වය මතය. ඇතම් මුල් යුගයේ ජෙට් ප්‍රහාරක ගුවන්යානා ගුවන්ගත පැයක කාලයක් සඳහා බිම් සේවකයින්ගේ මිනිස් පැය 50ක කාර්යයක් අවශ්‍ය වූ අතර පසු කාලීන යානා වේගවත් පියාසර කාලයන් හා එක් ද
ිනක එල්ල කරන්නාවූ ප්‍රහාරක සංඛ්‍යාව වැඩි කරලීම සඳහා භාවිතා කලාවූ මිනිස් පැය ගණන අවම කරවීය. ඇතම් නූතන යුධ ගුවන්යානා පැයක ගුවන්ගත කාලයක් සඳහා අවශ්‍ය කරනුයේ මිනිස් පැය 10ක් පමණක් වන අතරම ඇතැම්වා මීටත් වඩා බොහෝසෙයින් කාරයක්ෂම විය.සැලකිය‍යුතු ගුවන්යානා:·	France o	Dassault Mirage 2000/2000N/2000D ·	 India o	HAL Tejas ·	 People's Republic of China o	Shenyang J-11 'Flanker' ·	Republic of China (Taiwan) o	AIDC F-CK-1 Ching-kuo ·	 Soviet Union o	Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'o	Mikoyan MiG-31 'Foxhound' o	Sukhoi Su-27/33 'Flanker' ·	 United Kingdom /  Germany /  Italy o	Panavia Tornado ·	 United States o	Grumman F-14 Tomcat o	McDonnell Douglas F-15 Eagle o	General Dynamics / Lockheed Martin F-16 Fighting Falcono	McDonnell Douglas F/A-18 Hornet o	Northrop F-20 Tigersharkඉගැන්වීම‍ට යොදා ගන්නා මුලු මනින්ම සම්බන්ධ කළ මිනිස් ඇට සැකිල්ලක් සාමාන්‍යයෙන් වෛද්‍ය සිසුන්, දන්ත වෛද්‍ය වරුන්, භෞත චිකිත්සක හෙදියන් ,අනුපුරක වෛද්‍ය විකිරන වේදීන්, කලාකරුවන් සමහර ජීව විද්‍යා අංශ වල යෙදෙන සිසු
න් දල කායවිච්ජේද විද්‍යා ආකෘති, ඇටසැකිලි, පොත් පින්තූර පොටෝ, දේශණ, පන්ති මගින් ඉගෙන ගනිති. අන්වීක්ෂ කායවිච්ජේද විද්‍යාව හෙවත් පටක විද්‍යාව ප්‍රයෝගිකව අන්වීක්ෂ වලින් කලින් සාදා ගත් පටක නිරීක්ෂණය කර දැනුම ලබාගනිති. ඊට අමතරව වෛද්‍ය හා දන්ත සිසුන් මෘත ශරීර කපා, නිරීක්ෂණය කර අවශ්‍ය දැනුම ලබාගනිති. සෑම වෛද්‍ය වරයෙක්ම කායවිච්ජේදනය පිළිබද තමන්ම හවුල් වී (ඉහත ක්‍රියාකාරකම් වල) දැනුමක් ලබාතිබිය යුතුය. විශේසයෙන් ශල්‍ය වෛද්‍ය වරුන් විකිරණ වේද පටක ව්‍යාධි වේදය ආදි විශේෂිත රෝග නිර්ණය කිරීමේ අංශ වල නියැලුන වෛද්‍ය වරුන්ට මේ දැනුම අනිවාර්යය වේ. මානව කාය විච්චේද විද්‍යාව කායික විද්‍යාව, ජීව රසායනය අත්‍යවශ්‍ය මූලික වෛද්‍ය විද්‍යාවන් වේ. කායවිවච්ජේද විද්‍යාව ශරීරයේ ඇති ස්ථාන අනුව හෝ පද්ධති අනුව උගන්වයි. එනම් ශරීර පෙදෙස් වු හිස, පපුව ආදි ලෙස හෝ ස්නායු, ශ්වසන පද්ධතිය ලෙසය. කා‍ය විවච්ජේද විද්‍යාවට ඇති ප්‍රධානතම පොත නම් ග්‍රේ ගේ කායවිවච්ජේද විද්‍යාව එය පද්ධති මට්ටමින් හා ප්‍රදේශ මට්ටමින් නවතම ඉගැන්වීමේ ක්‍රම මගින් නවීකරණය කර ඇත.ගංගොඩග්‍රාමයරට ශ්‍රී ලංකාවපළාතමධ්‍යම පළාතවේලා කලාපශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව (UTC
+5:30)ගංගොඩ යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ග්‍රාමයකි. එය පහිටා ඇත්තේ, මධ්‍යම පළාත තුලය.මෙයද බලන්නශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ පිහිටි නගර ලැයිස්තුවබාහිර සබැඳිජන ලේඛන හා සංඛ්‍යා ලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවමධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව තුල පිහිටුම මෙම ලිපිය තවමත්  අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක.vteචන්ද්‍රයාන්-2 (සංස්කෘත: चंद्रयान-२, වාච්‍යාර්ථ: සඳ-යානය[1][2]  ශබ්ද කිරීම (උදවු·විස්තර)) යනු, ඉන්දියානු අභ්‍යාවකාශ පර්යේෂණ සංවිධානය (ඉඅපසං) (ISRO) සහ රුසියානු ෆෙඩරල් අභ්‍යාවකාශ කාර්යාංශය(රුෆෙඅකා) (RKA) විසින් යෝජිත හා 425 කෝටිය (US$80 මිලියන) ක ප්‍රයුක්තික වැයක් සහිත ඒකාබද්ධ චන්ද්‍ර ගවේෂණ මෙහෙයුමකි.ආශ්‍රිත↑ "චන්ද්‍ර". ස්පෝකන් සැන්ස්ක්‍රිට්. සම්ප්‍රවේශය 2008-11-05.↑ "යානා". ස්පෝකන් සැන්ස්ක්‍රිට්. සම්ප්‍රවේශය 2008-11-05.විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවෙහි, ප්‍රවේශ්‍යතාවය යනු, කිසියම් පරිපථයක් විසින් ධාරාව ගැලීම සඳහා ‍කෙතරම් පහසුවෙන් ඉඩ සලසනාවාදැයි යන්නෙහි මිනුමකි. එය අර්ථ දක්වා ඇත්තේ  සම්බාධකයෙහි ප්‍රතිලෝමය ලෙසිනි. ප්‍රවේශ්‍යතාවයෙහි
එස්අයි ඒකකය,  සීමන්ස් (සංකේතය  S) වෙයි. ඔලිවර් හෙවිසයිඩ් විසින් 1887 දෙසැම්බර් මසදී ප්‍රවේශ්‍යතාවය යන පදය ටංකනය කළේය. [1]Y≡1Z{\displaystyle Y\equiv {\frac {1}{Z}}\,}මෙහිY යනු ප්‍රවේශ්‍යතාවය වන අතර, සීමන්ස් වලින් මනිනු ගැබේZ යනු සම්බාධකය වන අතර, ඕම් වලින් මනිනු ලැබේසංකේතය  ℧ (මහකුරු ඔමෙගා  Ω හි උඩු-යටිකුරු පෙරලීම) සහිත, තුල්‍යාර්ථ මෝහ් ඒකකයද, බහුල භාවිතයේ පවතියි.ආශ්‍රිත↑ උෂිඩා, ජුන්; ටොකුෂිමා, මෂාටොෂ්; ෂිරේන්, මසායුකි; ගොම්යො, අකිකො; යමාඩා, හිරොහිතෝ (2003). "ඉම්මිටන්ස් මැචිං ෆෝ මල්ටිඩයිමෙන්ෂනල් ඕපන් සිස්ටම් ෆොටෝනික් ක්‍රිස්ටල්ස්". පිසිකල් රිවිව් B. 68 (15). doi:10.1103/PhysRevB.68.155115.බුද්ධගයාबोधगयाනගරයමහාබෝධි විහාරයබුද්ධගයාShow map of ඉන්දියාවබුද්ධගයාShow map of බිහාරයඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿24.695102°N 84.991275°E﻿ / 24.695102; 84.991275ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿24.695102°N 84.991275°E﻿ / 24.695102; 84.991275රටඉන්දියාවප්‍රාන්තයබිහාර්දිස්ත්‍රික්කයගයාසරිය • මුළු249 කිමී2 (96 සතරැස් සැත)ජනගහණය(2011) • මුළු38,434 • ඝණත්වය
Bad rounding here150/කිමී2 (Bad rounding here400/වර්ග සැත)භාෂා • නිලමාගධී, හින්දිවේලා කලාපIST (UTC+5:30)බුද්ධගයා යනු ඉන්දියාවේ බිහාර් ප්‍රාන්තයේ ගයා දිස්ත්‍රික්කයෙහි නගරයකි. එහිදී බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වූ  නිසා එම නගරය ප්‍රසිද්ධියට පත් වී ඇත. ඓතිහාසිකව එය හැඳින්වුයේ බෝධි මණ්ඩ යනුවෙනි (බෝධිය වටා බිම) එහි අති විශාල භික්ෂු සංඛ්‍යාවක් වැඩ සිටියහ. බුද්ධගයාවේ ප්‍රධාන භික්ෂු ආරාමය හඳුන්වන ලද්දේ බෝධි මණ්ඩ විහාරය යන (පාලි) නාමයෙනි. දැන් එය මහා බෝධි විහාරය නමින් හැඳින් වේ.බුද්ධගයාව, බෞද්ධයින්ට ඉතා වැදගත් ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ ජීවිතය හා සම්බන්ධ ප්‍රධාන වන්දනීය ස්ථාන හතරෙන් එකකි. අනික් ස්ථාන වන්නේ කුශිනගර්, ලුම්බිණි සහ සාරානාත් යන ස්ථානයි. 2002 වර්ෂයේ බුද්ධගයාවේ මහා බෝධි විහාරය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම භූමියක් ලෙස නම් කරන ලදි.බෞද්ධ පරම්පරාගත කථා අනුව ක්‍රි.පු. 500 දි පමණ ශාක්‍ය කුමාරයෙකු වූ සිද්ධාර්ථ ගෞතම, භික්ෂුවක මෙන් සංචාරය කරද්දි 'ගයා' ආසන්නයේ වු ෆල්ගු නදියෙහි  ඉවුරට පැමිණියේය. එහි බෝ රුකක් යට සිද්ධාර්ථ බෝසත්හු භාවනායෝගිව වැඩ සිටියහ. දින තුනක් සහ රාත්‍රි තුනක් මෙසේ භාවනානුයෝගීව සිටීමෙන් අනතු
රුව සිදුහත් තවුසාණන් බුද්ධත්වයට පත්ව උන් වහන්සේගේ බලාපොරොත්තුව සාක්ෂාත් කර ගත්තහ. ඉන් පසු  සති හතක් තිස්සේ ඒ අසලම ස්ථාන හතක භාවනා කරමින් තම අත්දැකිම් නැවත නැවත සිහි කරමින් කල් ගත කොට අවසානයේ සාරානාත්  වෙත ගොස් තමන්ගේ ධර්මය (බුද්ධ ධර්මය) දේශනා කිරීම ආරම්භ කළේය.හින්දු දින දර්ශනය අනුව වෙසක් මස පුර පසොලොස්වක දිනයක බුදුන් බුද්ධත්වයට පත් වූ ස්ථානය වෙත ගෞතම සිද්ධාර්ථයන්ගේ සිසුහු පැමිණුනාහ. කල් ගත වත්ම එම ස්ථානය බුද්ධගයා නමින්ද බුද්ධත්වයට පත් වූ දිනය බුද්ධ පූර්ණිමා ලෙසද එම වෘක්ෂය බෝධිය ලෙසින්ද හැඳින්වීම ආරම්භ වුනේය.බොහෝ වාර්තා වල සහ වන්දනාකරුවන්ගේ සටහන් වල බුද්ධගයාව ගැන තොරතුරු ඇතුලත් වී ඇත. චීන වන්දනා කරුවෙකු වූ ෆාහියන්ගේ (5 සියවස) සහ හියුං සෑං (7 වෙනි සියවස) ගේ සටහන් වලට මෙයින් ප්‍රධාන තැනක් හිමි වේ. 13 වන සියවසේදි තුර්කි හමුදාව විසින් යටත් කර ගන්නා තෙක් මෙම ප්‍රදේශය බෞද්ධ ශිෂ්ඨාචාරයේ හදවත ලෙස ශත වර්ෂ ගණනාවක් මුලුල්ලේ පැවතුනේය. 7 වැනි සියවසේදී මෞර්ය අධිරාජ්‍යය වන අශෝක රජු විසින් බෝධි වෘක්ෂය අසළ ඉදි කරන ලද පන්සලමහාබෝධි පන්සලමෙම විහාර සංකීර්ණය පැට්නා නගරයට කි.මී. 96 ක් ඈතින් ප
ිහිටයි. එහි වජ්‍රාසන නම් දියමන්ති සිංහාසනයක්ද, පූජනීය බෝධියද පිහිටයි. මෙම බෝධිය ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රී මහා බෝධියේ අංකුරයකින් ජනිත වූවකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රී මහා බොධිය යනු බුදුන් පිට දුන් මුල් බෝධියේ ශාඛාවකි. බෝසතාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වීමෙන් අවුරුදු 250 කට පසු අශෝක අධිරාජයා මෙම බුද්ධගයාවට පැමිණියේ යයි විශ්වාස කරනු ලැබේ. මුල්ම මහා බෝධි විහාරයේ නිර්මාතෘවරයා ඔහු යයි සළකනු ලැබේ. මෙම විහාරය දිගැටි කොත් ආකාරයෙන් නිර්මිතය. මුදුනේ කුඩා ස්ථූපයක්ද ඒ මත වූ වේදිකාවක චත්‍රාවලියක්ද ඇත. ඉහළ පූජා මහලට සහ වේදිකාවට යාමට ද්විත්ව පියගැට පෙලක් තිබේ. කොතෙහි කුහර තුල ඇති කුඩා කුටි බුද්ධ ප්‍රථිමා වලින් යුක්තය. කුශාන් රජ සමය තුල 1 වැනි සියවසේදි මෙම විහාරය පිළිසකර කරන්නට හෝ ගොඩනංවන්නට ඇතැයි ඉතිහාසඥයෝ විශ්වාස කරති. ඉන්දියාවේ බුදු දහම පරිහාණියට පත් වීමෙන් පසු මෙම පන්සල මහජන අවධානයෙන් බැහැර වී පාලුවට ගොස් පස් තට්ටුවලින් වැසී ගිය බව පැවසේ.පසුව 19 වෙනි ශතවර්ෂයේ අගභාගයේ බ්‍රිතාන්‍ය පුරාවිද්‍යා සංගමයෙන් පැවරුණ රාජකාරියක කොටසක් ලෙස ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම් මහතා මෙම සිද්ධස්ථානය ප්‍රතිසංස්කරණය කළේය. 1883 දි කණිංගැම් ජේ.ඩි.
බෙග්ලර්,ආචාර්ය රාජේන්ද්‍ර ලාල් මිත්‍රා හා එක්ව මහත් පරිශ්‍රමයක් දරා මෙම පුදබිමෙහි කැණීම් ආරම්භ කළේය. බුද්ධාගමේ පෞරාණික ශ්‍රී විභූතිය නැවත ලබා ගැනීම සඳහා මහා පරිමාණයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කරගෙන යන ලදී.අනෙකුත් බෞද්ධ පන්සල්සමුද්‍රගුප්ත රජතුමාගේ සමකාලීනයෙකු වූ ශ්‍රී ලංකාවේ කිත්තිසිරිමෙවන් රජු සමුද්‍රගුප්තගේ අවසරය ඇතිව මහා බෝධි විහාරය අසල සංඝාරාමයක් කරවන ලද්දේ බුද්ධගයාවට බෝධි වන්දනාව පිණිස පැමිණෙන බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ප්‍රයෝජනය පිණිසයි. සංඝාරාමය පිළිබඳ තත්වය හියුංග් සෑන්ග් විසින් ඔහු දැක තිබූ පරිද්දෙන් විස්තර කර ඇත. බුද්ධඝෝෂ තෙරුණුවන්හට රේවත තෙරණුවන් හමුවී ඔහුට ලංකාවට පැමිණීමට ඇරයුම් කරන්නට ඇත්තේ මෙහිදී විය හැක.වර්තමානයේ බ්‍රිතාන්‍යය, චීනය, ජපානය, මියන්මාරය, නේපාලය, සික්ඛිම්, ශ්‍රී ලංකාව, තායිලන්තය, ටිබෙට්ය සහ වියට්නාම්ය යන රටවල් විසින් බෞද්ධ පන්සල් ගොඩ නංවා ඇත. මෙම ගොඩනැගිලි තුළින් ඒ ඒ රටවල් වල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය ක්‍රමයන් මෙන්ම බාහිර සහ අභ්‍යන්තර සැරසිලි කලාවන්ද පිළිබිඹුවේ. චීන විහාරයේ තිබෙන බුදු පිළිමය අවුරුදු 200 ක් පැරණි වූවකි. තවද ජපානයේ නිපොන් විහාරය දාගැබක හැඩය ගන
ී. මියන්මාර් (බුරුමය) විහාරයද පැගෝඩාවක හැඩය දරන අතර, 'පගන්' සිහි ගන්වන්නකි. තායි පන්සල තායිලන්තයේ අනන්‍යතාවයෙන් යුත් බෑවුම් ආකාර, රත්‍රරන් උළු සෙවිළි කළ කවාකාර වහලින් යුක්ත විය. එතුල දැවැන්ත අලංකාර ලෝකඩ බුදු පිළිමයක් තිබේ. තායි පන්සල අසලින්ම උද්‍යානයක් තුල මෑත කාලීන මීටර් 25 ක් දිග බුදු පිළිමයක් තිබේ. එය අවුරුදු 100 ක් පමණ කාලයක් තිස්සේ එහි තිබෙන බව කියවේ. ටිබෙට් ජාතිකයින් සඳහා ද එහි පන්සල් දෙකක් ගොඩනගා ඇත.බුද්ධගයාවේ ජනගහණය2001 ඉන්දීය ජනගහණයට අනුව බුද්ධගයාවේ ජනගහණය 30,883 කි. පිරිමි සංයුතිය 54% ක් වන අතර, ගැහැණු 46% කි. සාක්ෂරතාවය 51% වන අතර එය ජාතික මට්ටම වන 59.5% ට වඩා අඩුය. පිරිමින්ගේ සාක්ෂරතාවය 63% කි. ගැහැණු 38% කි.ජනගහණයෙන්18% ක ප්‍රමාණයක් අවුරුදු 6 ට අඩු ළමයි වෙති.මේවාද බලන්නමහාබෝධි විහාරය, බුද්ධගයාබෙරික් අපෝන් ට්වීඩ් සහ එහි මාලිගය 1482දී ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් විසින් අල්වා ගන්නා ලද්දේ එංගලන්ත-ස්කොට්ලන්ත යුද්ධ අතරතුරදීය. 1482, ජූනි 14 දිනදී අත්සන් තැබුණු,  ෆොදරිංගේ සම්මුතිය ප්‍රකාර,   ස්කොට්ලන්තයේ තුන්වන ජේම්ස් රජුගේ සහෝදර ඇලෙක්සැන්ඩර් ස්ටුවර්ට්, ඇල්බනි
යේ ආදිපාදවරයා විසින්, තමා ස්කොට්ලන්තයේ රජ බවට ප්‍රකාශ කොට, එංගලන්තයේ සතරවන එඩ්වඩ් රජුහට  පක්ෂපාතිත්වය දිවුරා පොරොන්දු විය. මෙයින් පසුව සිදුවූ ස්කොට්ලන්ත ආක්‍රමණයේදී, ඇල්බනියේ ආදිපාදවරයා සිහසුනෙහි හිඳවීමට අසමත් වුවද, 1482 අගෝස්තු 24 දිනදී මාළිගාව යටත් වීමෙන් පසුව, බෙරික් අපෝන් ට්වීඩ් යන මායිම් සුළු-නගරය ඉංග්‍රීසීන්ට යටත්ව පැවතිණි.ගීසා හි පිරමිඩ පුරාතන මිසර ශිෂ්ඨාචාරයෙහි වඩාත්ම සංගණ්‍ය සංකේතයන්ය. ප්‍රධාන නගර සහ රාජ වංශ කාල සීමාවෙහි (ක්‍රිපූ 3150  පමණ සිට ක්‍රිපු 30  පමණ දක්වා) විශේෂ ස්ථාන දක්වන පුරාතන ඊජිප්තුවෙහි සිතියමක්.පුරාතන මිසරය (පුරාතන ඊජිප්තුව) යනු නයිල් ග‍ඟෙහි අග කොටස අවට කේන්ද්‍රගත ව පැවති, හා දැනට නූතන ඊජිප්තු රාජ්‍යය ලෙසින් පවතින, ඊසාන දිග අප්‍රිකාවෙහි, පුරාතන ශිෂ්ඨාචාරයකි.මිසර සංස්කෘතියකලාවතුට්මෝස නම් මූර්තිශීල්පියා විසින් අඹන ලද, නෙෆටීටිගේ උඩුකය, පුරාතන ඊජිප්තු කලාවේ අතිශයින් ජනප්‍රිය අග්‍රකෘතීන් අතුරින් එකකි.වසර 3500 ක් පුරාවට මිසර කලා ශිල්පීන් සිය නිර්මාණ සඳහා යම් සම්ප්‍රදායක් මුල්කරගත් බව සඳහන් වේ. සැබවින්ම එම සම්ප්‍රදාය හා බැදුනු නෑ නීතිරී