LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
nanda Samarakoon සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2010-12-03 at the Wayback MachinePersondataNAMESamarakoon, AnandaALTERNATIVE NAMESSHORT DESCRIPTIONDATE OF BIRTHJanuary 13, 1911PLACE OF BIRTHDATE OF DEATHApril 5, 1962PLACE OF DEATHඅධිකාරී පාලනය සාමාන්‍යISNIVIAFWorldCatජාතික පුස්තකාලGermanyUnited Statesවෙනත්FASTMusicBrainz artistජෝර්ජ් බර්නාඩ් ෂෝවෘත්තියනාටක රචක, විචාරකයා, දේශපාලන,නිදහස්‌ චින්තකජාතිකත්වයඅයර්ලන්තතයේ භාෂාවප්‍රභේදයඋපහාස රචනාව, ශ්‍යාම ප්‍රහසනයසාහිත්‍යමය සංවිධානයප්‍රතිසංස්කරණවාදියා, සමාජවාදියාසංගණ්‍ය  ප්‍රණාමය(න්)Nobel Prize in Literature  1925                  Academy Award for Writing Adapted Screenplay  1938 Pygmalion ආභාෂය ලැබූයේArthur Schopenhauer, Richard Wagner, Henrik Ibsen, Friedrich Nietzsche, Henry George, William Morris, Karl Marx, H. M. Hyndmanආභාෂයට නතු කලේSocialism and Fabianism in the United Kingdom, Colin Wilson, Kurt Vonnegutජෝර්- කාර්ෂෝ සහ ලුයින්ඩා එලිසබත් ගර්ලි නම් යුවලට දාව උපන් බර්නාඩ් ෂෝ නම් වූ දරුවා සාහ
ිත්‍ය, සංගීත, කලා නිර්මාණකරණයට දැවැන්තයකු වූ බවත්, විශ්ව සාහිත්‍යයේ සුප්‍රකට අයකු බවට පත්වූ වගත්, පැවසුවහොත් එය සත්‍යයකි. මොහු උපන්නේ අයර්ලන්තයේ ඩර්ලින් නමැති නගරයේය. ඒ 1856 ජුලි 26 දාය. ජෝර්- කාර්ෂෝ යනුවෙන් හැඳින්වූ පියාගේ නමේ මුල් වචනය එකතුකර මොහු ජෝර්- බර්නාඩ් ෂෝ යනුවෙන් මුලදී ව්‍යවහාර කෙරුන පසුව බර්නාඩ් ෂෝ යනුවෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේය.ගර්ලි මව සංගීත ශිල්පිනියක්‌ වූ බැවින් නාට්‍ය චිත්‍ර කලාවන් කෙරෙහි යොමුවීමට සහ ඒ ක්‍ෂේත්‍රයේ රැඳීමට ඔහුට වරම් හිමිවිය. හුදෙක්‌ ඒ මවගෙන් ලැබුණු ආභාෂය නිසා විය හැකිය. මීට අමතරව මවගේ සහෝදරයා නොහොත් බර්නාඩ් ෂෝ ගේ මාමා ගෙන්ද උසස්‌ ඝනයේ සාහිත්‍ය කෘති කියවීමට ඔහුට ඉඩ ප්‍රස්‌ථාව සැලසුනි.තරුණවියළමාවියේ දී මවගේ රැකවරණය යටතේ අධ්‍යාපන කටයුතු කරමින් තරුණවියට පා තබන ඔහු දහසය වැනි වියේදී (16) එනම් 1872 දී පෞද්ගලික ව්‍යාපාරික ආයතනයක කාර්යාලීය ලිපිකරුවෙකු හා මුදල් අයකැමියෙකු වශයෙන් සේවයේ නිරත විය. වසර 04 ක්‌ ගතවන විට ඔහුට රැකියාවට ආයුබෝවන් කීමට සිදුවිය. රැකියාව අත්හැරීමට සිදුවූයේ තම මෑණියන්ට ලන්ඩන් නගරයේ පදිංචියට යැමට සිදුවීම නිසාය. මෙම ගමනට බර්නාඩ් ෂෝ
මෙන්ම ඔහුගේ සහෝදරියද එක්‌විය. බර්නාඩ් ෂෝ ලන්ඩන් නගරයේ රැකියාවක්‌ සොයා ගැනීමට කොතෙකුත් උත්සහා දැරුවද එය නිෂ්ඵල වූයේය. අනතුරුව ඔහු පුස්‌තකාල සේවා මධ්‍යස්‌ථානයට බැඳී එහි පොත්පත් කියවීමට කාලය මිඩංගු කළේය. දක්‍ෂ ලේඛකයන් විසින් රචිත උසස්‌ කෘති කියවීමට ඔහු වඩාත් කැමති වූයේය. පොත්පත් කියවන ගමන් මුලින් නවකතා කීපයක්‌ නිර්මාණය කළද ඒවාට එතරම් ප්‍රතිචාරයක්‌ නොලැබුණ අතර ප්‍රකාශකයන් පවා ඒවා මුද්‍රණය කිරීමට මැලිවීම බර්නාඩ් ෂෝ ගේ කණස්‌සල්ල වැඩිවීමට හේතුවක්‌ විය. එහෙත් උත්සහය නතර නොකළ ඔහු තව තවත් ලීවේය. පුවත්පත්වලට ලියූ ලිපි බොහොමයක්‌ ප්‍රතික්ෂේප වූ අතර ඇතැම් ලිපි සඳහා ඉඩකඩ ලැබිණි. උත්සහය නතර නොකළ ඔහු තව තවත් පුවත්පත් සඳහා ලිපි ලීවේය. මේ සඳහා සොච්චම් මුදලක්‌ ඔහුට ලැබිණි. පුවත්පත් කෙරෙහි වැඩි කැමැත්තක්‌ දැක්‌වීම නිසා යහළුවකුගේ මාර්ගෝපදේශකත්වයෙන් "ද ස්‌ටාර්" (the star) නමින් වූ පුවත්පත් ආයතනයේ රැකියාවක්‌ ඔහුට ලැබිණි. මේ කාලය තුළ බර්නාඩ් ෂෝ ගේ ජීවිතය පුදුමසහගත විය. අන්දමන්දව, අතන මෙතන ඇවිද ඉබාගාතේ අවිචාරවත් අයුරින් කටයුතු කිරීම නිසා ඔහුට ඔහුවම රස්‌තියාදුකාරයකු මෙන් පෙනිණි. ප්‍රමාණවත් පරිදි අතට මුදලක්‌ නොලැ
බීම ඊට හේතුවක්‌ වූවා වියහැකිය. කෙසේ නමුත් ඔහු තිර අදිටනින් යුතුව තම අපේක්‍ෂා ඉටුකරගනු වස්‌ උත්සහය අත් නොහැරියේය.නාට්‍ය විචාරකමොහු ද ස්‌ටාර් (The Star) නැමති පුවත්පත් ආයතනයේ සේවය කරමින් සිටියදී " ද වර්ල්ඩ්" (The world) නමින් වූ පුවත්පතකට ලිපි සැපයීමෙන් තම නම ජනප්‍රිය තත්ත්වයට පමුණුවා ගත්තේය. ද සැටඩේ රීවීව් (The Saturday Review) නම්වූ පුවත්පතක නාට්‍ය විචාරකයකු ලෙසද කටයුතු කරමින් සිටියදී නාට්‍ය කෙරෙහිද, ඒවායේ නිර්මාණ කාර්යයන්වලද ක්‍රියාත්මක විය. ප්‍රකට නාට්‍ය කරුවකු මෙන්ම, ලේඛකයකු හා නිදහස්‌ චින්තකයකු ලෙස බර්නාඩ් ෂෝ කැපී පෙනීමට " ද සැටඩේ රීවීව් " පුවත්පත හේතුවිය.කථා ශෛලීයමෙවන් පරිසරයක්‌ තුළ මොහු "ෆේබියන්" යනුවෙන් වූ සංගමයකට බැඳී එහි සාමාජිකත්වය ලබා ගත්තේය. ඒ 1884 වර්ෂයේදීය. උගත් ප්‍රභූන් අතර සමාජවාදය පිළිබඳ දේශන පැවැත්වීමට තරම් මොහු දක්‍ෂ කථිකයකු වූයේය. මොහුගේ කථා ශෛලීය ප්‍රේක්‍ෂක සිත්ගත් බව පැවසේ. හාස්‍ය දක්‌වන කථා කීමට දක්‍ෂ වූ මොහු අසා සිටින්නන්ගේ සිත් ඇද බැඳ තබා ගත්තේය. සමාජයේ උස්‌මිටි තැන් විවේචනය කරමින් සමාජ සුධාරකයකු ලෙස පෙනී සිටියේය.සැටඩේ රිවීව් පුවත්පතේ
නාට්‍ය විචාරයකු ලෙස කටයුතු කරද්දී ඔහු නාට්‍ය රචනා කිරීම කෙරෙහිද දැඩි ඇල්මක්‌ දැක්‌වීය. "වොරන් මහත්මියගේ රැකියාව" මැයෙන් පළමුවරට ඔහු විසින් 1893 දී නාට්‍යයක්‌ ගොතන ලදුව පසුව තවත් නාට්‍ය කිහිපයක්‌ කරලියට ගෙන ආයේය. "ද විලැන්ඩර්" "ඩිවෝස්‌ හවුසස්‌" "ආම්ස්‌ ඇන්ඩ් ද මෑන්" "පිග් මැලියන්" "ඩෙවල්ස්‌ ඩිසයිජල්ස්‌" "ජෝන් බුල්ස්‌ අදර් අයිලන්ඩ්" "ද ඩොක්‌ටර් ඩිලෙම්මා" යූ නෙව කැන්ටේල්, කැන්ඩීඩා වැනි නාට්‍ය ඒ අතරවෙයි.සීසර් සහ ක්‌ලියෝ පැට්‌රා, ඇපල් කාට්‌, පිග් මැලියන් (CAESAR AND CLEOPATRA,APPLE CART,PYGMALLION) වැනි නාට්‍ය කෘතිවලට ඉමහත් ප්‍රසාදයක්‌ ලැබුණි. පිග් මැලියන් නම් වූ නාට්‍ය සංගීතමය චිත්‍රපටයක්‌ බවට "මයි ෆයාර් ලේඩි (MY FAIR LADY)" නමින් තිරගත කරන ලදී. මෙම චිත්‍රපටයට ඔස්‌කාර් සම්මාන හිමි වූ වගක්‌ද කියැවේ.සහකාරිය1856 වසරේදී උපත ලබා වර්ෂ 94 ක්‌ ජීවත්ව සිටි මෙම වියතා විවාහ වූයේ වයස අවුරුදු 42 දීය. මොහුගේ සහකාරිය වූයේද අයර්ලන්ත ජාතික කතකි. ඇය නම් චාලට්‌ ටවුන් ෂෙන්ඩිය. මැය ඉතා ධනවත් පවුලකට අයත් වූවාය. බර්නාඩ් ෂෝ මස්‌ මාංශ අනුභවයෙන් හා මත්පැන් පානයෙන්ද වැළකී සිටියේය. යහපත් දිවිපෙවෙතක්‌
ගත කිරීම නිසා හොඳ සෞඛ්‍ය තත්ත්වයකින් සිටියේය. සාහිත්‍ය කලාව, නාට්‍ය නිර්මාණකරණයන් වෙනුවෙන් කරන දල සේවයට පැසසුම් කරනු වස්‌ "මයි පෙයාර් ලේඩි" චිත්‍රපටය සඳහා නොබෙල් සාහිත්‍ය සම්මානය ලබාදුන් නමුත් ඔහු එකී සම්මානය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. එපමණක්‌ නොව බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් ප්‍රදානය කරන ලද ඉහළම සම්මානය වූ "ඕඩර් මෙරිට්‌ (ORDER OF MERIT)" නම් වූ ඉහළ නිලයද ලබා නොගත්තේය.රුසියාව, ඉන්දියාව, ලංකාව ඇමරිකාව වැනි රටවල් ගණනාවක ඔහු සංචාරය කරමින් සාහිත්‍ය කලා කටයුතුවලද නිරත‌වූයේය. මොහුගේ ඇතැම් කෘති වෙනත් භාෂාවලටද පරිවර්තනය කර තිබේ. සමහරක්‌ කෘති සිංහල බසටද නගා ඇත.වසර 94 ක්‌ පමණ ගත කරද්දී වුව ඔහු යහපත් සෞඛ්‍ය තත්ත්වයකින් පසුවිය. අහම්බෙන් මෙන් ක්‍ෂණිකව බිම ඇද වැටීම නිසා 1950 නොවැම්බර් 02 දා මොහු ලොවින් සමුගත්තද ඔහුගේ සාහිත්‍ය කලා කෘති තවමත් පවතී. එම කෘත අගය කරන්නන්ද එමටය. සමාජ සාරධර්ම ඒ තුළ ගැබ්වීම ඊට හේතුවයි.ආශ්‍රිතජෝර්ජ් බර්නාඩ් ෂෝ ක්‍රීඩාවේ සමාජ විද්‍යාව යනු ක්‍රීඩාව සමාජමය සංසිද්ධියක් ලෙස සලකනු ලබන සමාජ විද්‍යාවේ එක් ‍‍ක්ෂේත්‍රයකි. මෙය ක්‍රීඩාවේ ‍සමාජ හා සංස්කෘතිමය ව්‍යුහයත්, රටා හා සංවිධාන
ය හෝ ක්‍රීඩාවට සම්බන්ධ පිරිස් කේන්ද්‍ර ගත කර ඇත.ක්‍රීඩාව දෙස විවිධ දෘෂ්ටිකෝණ වලින් බැලිය හැකිය. මේ නිසා බොහෝ විට ද්විමය-බෙදීම් ක්‍රීඩාවේ පවතී. උදාහරණ ලෙස පිරිමි-ගැහැණු, වෘත්තීය-ආධුනික, ක්‍රියාශීලි-අක්‍රියාශීලි වැනි සම්ප්‍රදායන් බිඳ දමන සුසමාදර්ශ ක්‍රීඩාව තුළද  ඇත.එම නිසා මේ බෙදීම් තරග කළ හැකි ක්‍රියාවන් ලෙස අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. ඊට හේතුව වන්නේ මෙම ක්‍රීඩා විවිධ මත දරන පිරිස් හා ජනයා අතර කේන්ද්‍රව සිදුකෙරන ක්‍රියාවන් වීමයි..ක්‍රීඩාවේ සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳ මුල්වරට හැදෑරීම් සිදුවන්නේ 19 වැනි ශතවර්ෂයේ දී පමණය.එනම් තරඟ කිරීමේ හා පියවර තැබීමේ සමාජ මනෝවිද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ ආරම්භ වීමත් සමඟය. තවද ජොහෑන් හුයිසින්ගා (Johan Huizinga) ගේ "Homo Ludens " න්‍යායද, තොර්ස්ටීන් වෙබ්ලන්(Thorstein Veblen) ගේ "විවේකී පංතියේ න්‍යාය"ද (Theory of Leisure Class) මගින් ක්‍රීඩාව පිළිබඳව පළමුවරට වඩාත් සාමාන්‍යය ආකාරයට සදහන් කර තිබේ. මෙය මිනිස් සංස්කෘතිය හා බැඳුනු ක්‍රීඩාවල සංස්කෘතිය මානව විද්‍යාවන්ට පරිබාහිරව හැදැරීමකි.ක්‍රීඩා සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳ මුලින්ම ලියවෙන්නේ 1920 දීය. කෙසේ වුවත් වර්ෂ1960 දක්වා  මෙම උප-විෂය
ේ සම්පුර්ණ වර්ධනය වීමක් යුරෝපයේ හෝ උතුරු ඇමරිකාවේ ඇති නොවීය. කායික අධ්‍යාපනය හා සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳව ශාස්ත්‍රධරයන් 1964 ජිනීවා හිදී අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සමාජ විද්‍යා කොමිටිය (ICSS) පිහිටුවන ලදී. එය 1965 නීත්‍යානුකූලව Warsaw හිදී ආරම්භ කරන ලද අතර, එයඅදවන විට හඳුන්වන්නේ අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සමාජ විද්‍යා සංගමය (ISSA) නමිනි. අවුරුද්දක් ගෙවී යාමෙන් අනතුරුව ප්‍රථම අන්තර්ජාතික සමුළුව "කුඩා පිරිස් පර්යේෂණ හා ක්‍රීඩාව" යන මාතෘකාව යටතේ කොලෝන් විශ්ව විද්‍යාලයේදී (University of Cologne) වර්ෂ 1966 දී පැවත්වනු ලැබිණි. එතැන් සිට අද දක්වා අන්තර්ජාතික සම්මන්ත්‍රණ වාර්ෂිකව පවත්වනු ලබයි. ISSA සංගමය ජාතික හා ප්‍රාදේශික සංවිධාන සමඟ එකට එකතුව කටයුතු කරයි. එය නිරන්තරයෙන්ම ජාතික සංවිධාන සමඟ දැනුම හුවමාරු කිරීමට, ප්‍රශ්න හඳුනාගැනීමට හා පර්යේෂණ වැඩසටහන් සංවිධානය කිරීමටද කටයුතු කරයි. අද දින වනවිට වඩාත් හොඳින් ස්ථාපිත කර තිබෙන පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන ලෝකය පුරාම ක්‍රියාත්මක වේ. උදා : වොටර්ලෝ විශ්වවිද්‍යාලය (කැනඩාව), Longhborough විශ්වවිද්‍යාලය(එංගලන්තය), සෝල් ජාතික විශ්වවිද්‍යාලය(දකුණු කොරියාව), ඔටාගො විශ්වවිද්‍යාලය (නව
සීලන්තය).ශාස්ත්‍රධරයන් මෙම සමාජ විද්‍යාවේ ශාඛාවන් වර්ධනය කිරීමට බොහෝවිට දායක වී තිබේ. උදා : හැරී එඩ්වඩ්, කලින් UC Berkeley වල මහාචාර්ය හා ජාතික පාපන්දු ලීගයේ (National Football League) San Francisco, 49 කාලවල වෘත්තිමය ක්‍රීඩා උපදේශක වැන්නවුන් දැක්වීමට පුලුවන. .ක්‍රීඩාව හා සමාජ විද්‍යාව, ක්‍රීඩාව හා ක්‍රීඩා සමාජ ස්තරණය (Social Stratification), ක්‍රීඩා උපසංස්කෘති, ක්‍රීඩාවේ දේශපාලනික ආර්ථික විද්‍යාව, ක්‍රීඩාව සහ මාධ්‍යය, ක්‍රීඩාව හැඟීම් හා කය, ක්‍රීඩා ප්‍රචණ්ඩත්වය, ක්‍රීඩා දේශපාලනය හා ජාතික අනන්‍යයතාවය, ක්‍රීඩාව හා ගෝලීයකරණය යනාදි මාතෘකා ඔස්සේ යමින් ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයට අදාළව වර්තමාන පර්යේෂණ කටයුතු සිදු වෙයි. බොහෝ විදුහල් හා විශ්වවිද්‍යාල වර්තමානයේ ක්‍රීඩා සමාජ විද්‍යාවට අදාළ පාඨමාලා පවත්වන අතර උපාධි පිරිනැමීමද සිදු කරයි.ජෙට් එන්ජින්A Pratt & Whitney F100 turbofan engine for the F-15 Eagle  being tested in the hush house at Florida Air National Guard baseClassificationInternal combustion engineIndustryAerospaceApplicationAviationFuel SourceJet fuelComponentsDynamic compressor,
Fan, Combustor, Turbine, Propelling nozzleInventorJohn Barber, Frank Whittle, Hans von OhainInvented1791, 1928, 1935f-15 ඊගල් හා f – 16 ෆැක්ලන් යානා සඳහා ප්‍රැට් සහ විට්නි F – 100 ජෙට් එන්ජින්, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ, ජෝර්ජියාවේ රොබින්ස් ගුවන් හමුදා මූලස්ථානයේදී පරීක්ෂා කර ලබන ලදී. එන්ජිම පිටුපස ඇති පැදවුම් දණ්ඩ සහිත නළය හඬ අවුරන අතර එන්ජිමෙන් පිටවන දුමාරයට පිටවීමට ඉඩ ලබාදේට’බොජෙට් එන්ජිම ධාවනය වන විට ඉදිරියට හමාඑන සුළගේ අනුකරණයකි.Jet engine during take-off showing visible hot exhaust (Germanwings Airbus A319)ජෙට් එන්ජින් (ඉංග්‍රීසි:  jet engine) යනු නිව්ටන්ගේ චලිතය පිළිබඳ තෙවැනි නියමයට අනුව තෙරපුම ජනනය කිරීමට වේගයෙන් චලනය වන තරල ක්ෂේපයක් මුදාහරින ප්‍රතික්‍රියා එන්ජිමකි. ජෙට් එන්ජින් පිළිබඳ මෙම මූලික අර්ථ දැක්වීම turbojets, turbofans, rockets, ramjets, pulse jets සහ pump jets සදහා ද අදාල වේ.[1] නමුත් පොදු භාවිතයේදී මෙම පදය සාමාන්‍යයෙන් ගෑස් ට’බයින, බ්‍රේට්න් චක්‍ර එන්ජින්, ඉතිරි බලය  මගින් තෙරපුම ලබාදෙන, ට’බයිනයක් මගින් ශක්තිය ලබාදෙන භ්‍රමක සම්පින්ඩනයක් සහිත එන්ජින් හැදින්වීමට භාවිත
ා කරයි. නූතන ලෝකයට ජෙට් එන්ජින් කොතරම් සමීපවී ද යත් ඇතැම් අවස්ථාවලදී අත්වැරදීමකින් ගෑස් ට’බයිනය වෙනත් ක්‍රමවලට වඩා වැඩියෙන් ජෙට් ඉන්ජින්වල විශේෂ භාවිතයන් ලෙස හැඳින්වේ. බොහෝමයක් ජෙට් එන්ජින් අභ්‍යන්තර දහන එන්ජින් වුවද ගින්නෙන් නොදැවෙන ආකාර පවා පවතී. දුර ධාවනය කරන චාරිකා සඳහා ජෙට් ගුවන් යානාවලට ජෙට් එන්ජින් මූලික වශයන් භාවිතා කරයි. මුල් කාලයේදී ජෙට් ගුවන් යානාවලට අකාර්යක්ෂම වූ ට’බොජෙට් එන්ජිමක් භාවිතා කරන ලදී. නූතන ජෙට් ගුවන් යානා සාමාන්‍යයෙන් ඉතා ඉහළ වේගයක් ලබාදීමට උදව් වන වඩාත් දුර ධාවනය කළ හැකි මෙන්ම වෙනත් ප්‍රවාහන ක්‍රමවලට වඩා හොඳ ඉන්ධන කාර්යෂමතාවයක් ඇති high-bypass turbofan engines භාවිතා කරයි. 2004 දී ලෝක ඉන්ධන ප්‍රමාණයෙන් 7.2% පමණ මූලික වශයෙන් ජෙට් එන්ජින් මගින් පරිභෝජනය කරන ලදී. 2007 දී එක් ගුවන් යානාවකින් අනිකට බොහෝ සෙයින් වෙනස් වන අතරතුරදී බොහෝ ගුවන් සේවා සඳහා තනි විශාලතම මෙහෙයුම් වියදම බවට පත් කරමින් සම්ප‍ූර්ණ මෙහෙයුම් පිරිවැය සාමාන්‍යයෙන් 26.5% පමණ ජෙට් ඉන්ධනවල මිල සඳහා වැය විය. ආශ්‍රිත ලිපිAir turboramjetBalancing machineComponents of jet enginesRocket engi
ne nozzleRocket turbine engineSpacecraft propulsionThrust reversalTurbojet development at the RAEVariable cycle engineWater injection (engine)සටහන්මූලාශ්‍ර↑ "Jet Engine - SKYbrary Aviation Safety". www.skybrary.aero. සම්ප්‍රවේශය 2019-11-17.භාහිර සබැඳි Jet engines හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත The dictionary definition of jet engine at WiktionaryMedia about jet engines from Rolls-RoyceHow Stuff Works article on how a Gas Turbine Engine worksInfluence of the Jet Engine on the Aerospace IndustryAn Overview of Military Jet Engine History, Appendix B, pp. 97–120, in Military Jet Engine Acquisition (Rand Corp., 24 pp, PDF)Basic jet engine tutorial (QuickTime Video)An article on how reaction engine worksThe Aircraft Gas Turbine Engine and Its Operation: Installation Engineering. East Hartford, Connecticut: United Aircraft Corporation. February 1958. සම්ප්‍රවේශය 29 September 2021.vteජෙට් එන්ජින් සහ ගුවන් යානා වායු තල බමරGas tur
bines and jet propulsionTypesAir turborocketPulsejet/Gluhareff Pressure JetPulse detonation enginePropfanTurbofanTurbojetTurbopropTurboshaftRamjetRocketRotating detonation engineMechanical componentsAccessory driveAir intakeAfterburner (reheat)Axial compressorCentrifugal compressorCombustorConstant speed driveImpellerPropelling nozzleTurbine bladePrinciplesAircraft engine startingBleed airBrayton cycleBypass ratioCompressor stallEngine pressure ratio (EPR)FlameoutJet engine performanceOverall pressure ratioPropulsive efficiencySpecific impulseThrustThrust lapseThrust specific fuel consumptionThrust to weight ratioVariable cycle engineWindmill restartPropellersComponentsPropeller governorPropeller speed reduction unitPrinciplesAutofeatherBlade pitchConstant-speedContra-rotatingCounter-rotatingProprotorScimitarVariable-pitchEngine instrumentsAnnunciator panelElectronic centralised aircraft monitor (ECAM)Electronic flight instrument
system (EFIS)Engine-indicating and crew-alerting system (EICAS)Flight data recorderGlass cockpitEngine controlsAutothrottleFull Authority Digital Engine/Electronics (FADEC)Thrust leverThrust reversalFuel and induction systemsFlame holderJet fuelOther systemsAir-start systemAuxiliary power unit (APU)Bleed air systemHydraulic systemIce protection systemvteතාප එන්ජින්Carnot engineFluidyneවායු තල බමරයHot airජෙට්Minto wheelPhoto-Carnot enginePistonPistonless (Rotary)Rijke tubeRocketSplit-singleSteam (reciprocating)Steam turbineAeolipileStirlingThermoacousticManson engineBeale numberWest numberTimeline of heat engine technologyThermodynamic cycleඅධිකාරී පාලනය ජාතික පුස්තකාලGermanyCzech Republicවෙනත්NARAA mobile emergency operations center, in this case operated by the North Carolina Air National Guardආපදා‍ කළමනාකරණය (ඉංග්‍රීසි:  Emergency management, disaster management) යනු ආපදා‍ හා සම්බන්ධ අවිනිශ්චිතතාව සැලසුම් සහගත ලෙස ප්‍රවේශය වන ක්‍ර
මයකි. මෙහිදී අනුපිළිවෙලට සැකසුනු මානව ක්‍රියාකාරකම් යොදාගනී. එම ක්‍රියාකාරකම් සදහා ආපදා‍ කළමනාකරණයට යෙදා ගන්නා ආපදා‍ නිර්ණය කිරිමේ ක්‍රමය කළමනාකරණ සම්පත් භාවිතයෙන් අවම කිරීම අඩංගු වේ. මෙහි උපායන් වශයෙන් ආපදා‍ වෙනත් පාර්ශවයකට පැවරීම, මගහැරීම එහි අහිතකර බලපෑම් අවම කිරීම හා සමහරක් ව්‍යසනයන්ට් මුහුණ දී එහි බලපෑම් සියල්ල හෝ කිහිපයක් බාරගැනීම කළ හැකිය. සාම්ප්‍රදායික ආපදා‍ කළමනාකරණයේදි භෞතික හා නෛතික බලපෑම් පමණක් සලකයි. ආර්ථික ආපදා‍ කළමනාකරණයේදි මුල්‍ය මෙවලම් භාවිතයේ හැසිරවිය හැකි ආපදා‍ සලකයි. ආපදා‍ කළමණාකරණයේ අරමුණ කල්තියා සැලසුම් කරගත් අවදානම් සාමජයේ සම්මත මට්ටම දක්වා ගෙන ඒමයි. මෙම අවදානම් වලට පාරිසරික, තාක්ෂණික, මානව සංවිධානවල හා දේශපාලනික බලපෑම් ඇතුළත් වේ.ආපදා‍ කළමනාකරණයේදී අවදානම් එක්තරා අනුපිළිවලකට විසඳයි. වැඩි අලාභයක් ඇතිවිමේ සම්භාවිතාව හා වැඩි අවදානම් පළමුවත් සුළු අලාභයක්  ඇති විමට සම්භාවිතාව හා අඩු අවදානම් ඉන්පසුවත් තොරා ගනී. කෙසේ වෙතත් ප්‍රයෝගිකවශයෙන් මෙය පහසු නොවේ. එමෙන්ම විශාල පාඩුවක් නමුත් අඩු සම්භාවිතාවයක් ඇති අවදානම් හා සුළු පාඩුවක් නමුත් වැඩි සම්භාවිතාවක් ඇති  අවදානම් සමබරව ප
ාලනය අවශ්‍ය වේ. නමුත් මෙම දෙවර්ගයම වැරදියට හැසිරවීම බොහෝ විට සිදු වේ.අස්පෘෂ්‍ය (Intangible) ආපදා‍ කළමනාකරණය නව වර්ගයේ අවදානම් හදුනාගනි. සම්භාවිතාව 122% වු ආපදා‍ ආයතනයේ ඇති අවදානම හදුනාගැනිමේ දුර්වලතාවන් නිසා මගහැරේ. අඩු දැනුමක් ඇතත් යොදාගත් විට බාහිරව දැකිය හැකි ආපදා‍වන් පමණක් ඔවුන් සලකයි. මෙම ක්‍රමයෙන් හදුනාගන්නා අවදානම් ලෙස පහත උදාහරණ දැක්විය හැකිය.සම්බන්ධතාවයන්ගේ අවදානම    -    ඵල රහික සම්බන්ධතාවයන් ඇතිවීමකාර්යාවලියක නිරත විමේ අවදානම    -    ඵල රහිත මෙහෙයුම් ක්‍රියාපටිපාටිය අනුගමනයමෙම ආපදා‍වන්ට සේවකයන්ගේ ඵලදායිතාව අඩු කිරිමටත් පිරිවැය, ඵලදායිතාව, ලාභදායිතාව, රාජකාරිය, ගුණවත් භාවය, කීර්තිය ආදිය අඩුකරයි. අස්පෘෂ්‍ය ව්‍යසනය කළමනාකරණය මගින් අවදානම ක්ෂණිකව හදුනාගෙන පිළියම් යෙදීම සිදු කරයි. ආපදා‍ව කළමනාකරණයේදී සම්පත් වෙන්කර ගැනීමේ අපහසුතාවය ඇතිවේ. එනම් එම සම්පත්වල භාවිතයෙන් කළ හැකි වෙනත් කර්තව්‍යයන් හා එමගින් ලැබෙන ලාභ ගණනය කිරීමේ ආදිය  ආපදා‍ව කළමනාකරණයේදී ඒ සඳහා වැයවන වියදම අවම කර, අවදානම අඩු කිරීමට හේතු වේ.ආපදා‍වන් වැලැක්වීමමෙහිදි  අලාභයක් සිදුවිම එය පිලිගෙන විදදරාගැනී
ම සිදුවිය යුතුය. එය ස්වයං රක්ෂණයන් වැනිය. මෙය කුඩා පාඩුන් සදහා කල හැක. එනම් එම ආපදාවන්ට රක්ෂණය කිරිමට වැයවන මුදල පාඩුවට වඩා විශාල වන අවස්ථාවන්දීය. සෑම ආපදා‍වක්ම ඉහත ලෙස වැලැක්වීම හෝ වෙන පාර්ශවයකට පැවරීම සිදු නොවිම පාඩුව විදිමට සිදුවේ. මෙහිදි යුද්ධය වැනි රක්ෂණය කිරිම අධික මුදලක් වැයවන ව්‍යසනය අයත් වේ. යුද්ධයක් නොමැති ප්‍රදේශයක යුද්ධයක් ඇතිවුවහොත් කියා රක්ෂනයක් සියල්ල සිදු නොකරයි.මෙලෙස සමහරක් විට ආපදා‍ රක්ෂණය කිරිමට වැයවන මුදල ආයතනයේ අරමුණු කරා යාමට බාධාවක් විය හැක.ආපදා‍ පැවරීම  යනු ගිවිසුම් හෝ හේජින් ( hedging ) මගින් වෙනත් පාර්ශවයකට ආපදා‍ පැවරීමයි. (උදා- රක්ෂණය) ගිවිසුමේදි රක්ෂණ වාරිකයකින් තොරව පැවරිම කල හැක. කොන්ත්‍රාත්කරැවන්, කොන්ත්‍රාත්තුවේ වගකිම අනෙක් කොන්ත්‍රාත්කරැවන්ට ඉහත පරිදි රක්ෂණය කරයි. ආපදා‍වක් විචල්‍ය වන විට හෙන්ජි මගින් පැවරීමට දැකිය හැක.ආපදා‍ කලමාණාකරණය විවිධ අංශ වලට විසරේ. ආපදා‍ වැලැක්විමේදි එම පාඩුව ආයතනය හෝ එහි සාමාජිකයන් අතර බෙදේ. සාම්ප්‍රදායික රක්ෂණ ක්‍රමයේ ආයතනයේ සාමාජිකයින් අතර වාරික බෙදිය නොහැක. නමුත් පාඩුව සියල්ල දරාගනී.ආපදා‍ ප්‍රතිකර්ම (Betenile)
ආපදා‍ හදුනාගත් විට එය කළමණාකරණයට ගන්නා පියවර පහත 4 ක් එකකට අයත් වේමගහැරීමඅවම කිරීමධාරණය (ආපදා‍වන්ට මුහුණදීම)වෙනත් පාර්ශවයට පැවරීම (රක්ෂණය)මෙම ක්‍රම පරිපුර්ණයට ක්‍රියාත්මක කිරීම කල නොහැක. ආපදා‍ කළමණාකරණයේදි ආයතනය විසින් අනුමත නොකරන හුවමාරු ක්‍රම ඉහත ක්‍රම වල අඩංගු විය හැක. Us Department of Defense. Defense Acquisition විශ්වවිද්‍යාලය විසින්   ACAT (Avoidance – වැලැක්වීම  Control - පාලනය Accept - භාරගැනීම transfer - පවරා දීම ) නමින් හත ප්‍රභේද නම් කර ඇත. මෙම  ACAT  ක්‍රමයේ මිලදි ගැනිම් සදහා ඇමෙරිකාවේ ආරක්ෂන අංශයේ මිල ගණන් යොදාගන්නා ක්‍රමයකි. එහි ආපදා කළමණාකරණය සම්බන්ධ දත්ත තිරණය ගැනිම් හ සැලසුම් වල උන්නතියට යොදා ගනී.ආපදා‍ වැලැක්විමආපදා‍වක් වියහැකි ක්‍රියා නොකර සිටිමයි. උදාහරණයක් ලෙස ගුවන් යානය පැහැරගනී යන බිය නිසා ගුවන් යානයක ගමන් නොකිරීම දැක්විය හැක. මෙම අවදානම් සහගත ක්‍රියා නොකර සිටිම ව්‍යසන සියල්ලන් වැලැක්විය හැකි ක්‍රමයකි. නමුත් අවදානමක් ගැනීම තුලින් ලබගත හැකි ලාභය නැතිවේ. (උදා- ව්‍යපාර කඩාවැටේ යන බියෙන් ව්‍යාපාර ආරම්භ නොකලහොත් ලාභ ලැබිමේ හැකියාව නැතිවේ.)
අවදානම් අවම කිරීමඅවාදානම අඩු කිරිමේ ක්‍රම හෝ එමගින් සිදුවන පාඩුව අවම කිරිමේ ක්‍රමයයි. උදා - දිය ඉසිමේ උපකරණ ( Sprinklor ) සවිකර ගින්නකින් ඇතිවය හැකි හානිය අවම කිරිම මෙම ජලය නිසා වෙන හානිය ඊට වඩා වැඩිවිය හැකි නිසා සුදුසු ක්‍රමයක් නොව  melon ගිනි නිවන උපකරණ භාවිතා කල හැකි වුවත් ඒවා මිල අධික නිසා අනුමත කිරිමට අපහසුය. නව මෘදුකාගං නිපදවීම පියවරයන් වශයෙන් සිදුවේ. එවිට වෙනස්කම් සිදුකිරිම පහසුය. අතීතයේ මෘදුකාංගය සම්පුර්ණ කර පාරිභෝගිකයාට දුන් විට අවශ්‍ය වෙනස්කම් මුල සිට කිරීම ඉතා මිල අධික විය.වෙනත් පාර්ශවයකට වැඩ බාරදීම තවත් ක්‍රමයකි. ආයතනයෙන් එම වැඩ බාරගන්නා පාර්ශවයට මෙම අවදානම් කලමනාකරණයට පලපුරැද්ද තිබිය හැක. උදාහරණයක් ලෙස මෘදුකාංග නිෂ්පාදනය, භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය, පාරිභෝගිකයන්ට සහය දීම වැනි දැ පිටත පාර්ශවයකට දිම මෙමගින් ආයතනයට තම ව්‍යාපාරය කළමණාකරනයට වැඩි වේලාවක් ලැබේ. ව්‍යවසායක ආපදා‍ කළමනාකරණයව්‍යවසායක ආපදා‍ කළමණාකරණයේදී, ආයතනයට අහිතකර බලපෑමක් ඇතිකරන ඕනෑම තත්වයක් ව්‍යසනයක් ලෙස හඳුන්වා ඇත.  මෙම බලපෑම් වලට ආයතනයේම බලපෑම, ආයතනයේ සම්පත් (මානව හා ප්‍රාග්ධන) බලපෑම්, භාණ්ඩ හා ස
ේවාවන් හි බලපෑම්, පාරිභෝගික බලපෑම් හා බාහිර සමාජීය හා වෙළඳ පරිස‍රයේ බලපෑම් අයත් වේ.	උදාහරණයක් ලෙස මූල්‍ය ආයතනයකට අදාල ආපදා ලෙස බොල් ණය, පොලී අනුපාතයන්ගේ විචලනය, වෙළඳපොළ, ආයතනය මෙහෙයවීමේ ගැටළු හැඳින්විය හැක.	සාමාන්‍යයෙන් සෑම ආපදා‍වක් සඳහාම එහි ප්‍රතිඵලයන්ට මුහුණ දීමට සැලසුමක් සැකසිය හැක.	සේවකයකුගේ සාමාන්‍ය මිල (Avg cost per employee) ණය අනුපාතයන් හා ඉහත දත්ත උපයෝගී කර ව්‍යපෘති කළමණාකරුට (Project manager) පහත දෑ නිගමනය කළ හැකිය.•	ආපදා‍ හා සම්බන්ධ වියදම, සේවකයෙකුගේ කාලය නාස්ති වීමට අදාළ මිල හා සේවකයන් ගණනේ ගුණිතයන් ලබා ගැනීම.•	ආපදා‍වක් පැවතිය හැකි කාලය (උදා - රුපියලේ අගය විචලනය)•	ආපදා‍ කාලයත් සමග වැඩිවේ නම්, වැඩිම බලපෑම ඇති ව්‍යාපෘති ඉක්මණින් සිදුකර ව්‍යසන බලපෑම අවම කර ගැනීම.•	විශාල හා කුඩා ව්‍යාපෘතීන්ගේ ආපදා‍ සැසඳීම ඵල රහිත වේ.•	ආපදා‍වට අදාළ වියදම වැඩිවීමේ අවදානම•	වැඩිම අවදානම ඇති ව්‍යාපෘතියට අදාළ වියදම් ඉක්මන් කිරීම.•	සම්මත පටිපාටීන්ගේ සිදුවන වෙනස්වීම සැලකිය යුතුයි.  (ව්‍යාපෘති ගෙනයන පටිපාටිය)සාමාන්‍ය ක්‍රියා වල විචලනය හා සුවිශේෂ හේතුන්ගේ විචලනය මත ව්‍යසන තීරණ
ය විය හැකි අතර, විවිධ ව්‍යාපෘතිය කිරීමට අදාළ ආපදා‍ සඳහා සුදුසු ක්‍රියාපටිපාටියන් අනුගමනය කළ යුතුය.  මෙහිදී බාහිර හේතුන් විශේෂයෙන් බලපෑම් ගැන වැඩි අවධානයක් දිය යුතුය.ආපදා‍ කළමනාකරණ සැලසුමආපදා‍ ගණනය කිරීම මනා පාලනයකින් හා නිවැරදිව කළ යුතුයි.  පසුව අදාළ අගයන්, ඒ අංශයන්ට අයත් කළමනාකරණ අංශයන්ට ලබා දිය යුතුයි.  උදාහරණයක් ලෙස ආයතනයේ ප්‍රතිරූපය සම්බන්ධ ගැටලුවකදී ඉහළ කළමනාකරණයටද, පරිගණක ගැටලුවකදී තොරතුරු තාක්ෂණ කළමනාකරුටද (IT manager) එම ගැටලුව ඉදිරිපත් කළ යුතුයි.ආපදා‍ව කළමනාකරණ සැලසුම ප්‍රායෝගිකව කළ හැකිවීමත් හා ඵලදායි සැලසුමක් වීමත් වැදගත්ය.  උදා ලෙස පරිඝණක Virus ගැටලුවකදී විසඳුම නම්, විශ්වාසදායී Antivirus මෘදුකාංගයක් භාවිතයයි.  හොඳ සැලසුමක අදාළ පටිපාටිය හා වගකීම් භාරගන්නා පුද්ගලයින් පැහැදිලිව තිබිය යුතුයි.ISO/IEC 27001තත්ත්ව සහතිකයට අනුව ආපදාව හඳුනාගැනීමෙන් පසු, එය වැළැක්වීමට සැලසුමක් සාදා ගත යුතුය.  මෙය ලිඛිතව සෑදිය යුතුය.   (Statement of Applicebility) මෙම ලේඛණයේ අදාළ අවස්ථාවන් වල ආපදාව අවම කරගැනීමේ ක්‍රියා පටිපාටීන් හා ආරක්ෂක විධානයන් පැහැදිලිව තිබිය යුතුයි.  එවැනි ක්‍රියාප
ටිපාටීන් ගැනීමට හේතුන්ද සඳහන් විය යුතුයි.•	සැලසුම ක්‍රියාවට නැංවීමරක්ෂණය කිරීමට තීරණය වූ ආපදා‍ රක්ෂණය කළ යුතුයි.  ව්‍යාපාරයේ අරමුණු වලට හානිදායක නොවන ලෙස ආපදා‍ මගහැරීම හෝ අවම කිරීම කළ යුතුයි.  ව්‍යාපාරයේ අරමුණට යාමේදී ආපදා‍වන්ට මුහුණ දීම අනිවාර්ය වේ.  එය ක්‍රමවත්ව කළමනාකරණය කළ යුතුය.•	සැලසුම විමර්ශනය හා ඇගයීමආරම්භයේදී සැලසුමේ විවිධ ගැටලු තිබීම ස්වභාවික වේ.  කල්යාමේදී අත්දැකීම් සමග සැලසුමේ අදාළ ගැටලු සහගත තැන් වෙනස් කිරීම කළ හැකිය.අවදානම් ගණනය කිරීම හා සැලසුම් නිරන්තරයෙන් නවීකරණය කළ යුතුයි.  කාලය සමග විවිධ ගැටලුන්ගේ ස්වභාවය වෙනස් වන බැවින් එක් පැරණි සැලසුමකට ක්‍රියා කිරීම ඵල රහිතය.  මේ නිසා නිරන්තරයෙන් 01.	පැරණි ව්‍යසන ආරක්ෂණ ක්‍රියාපටිපාටි වල වර්තමාන වලංගුභාවය හා ඵලදායිතාව (effectiveness)02.	ආපදා‍ ප්‍රමාණාත්මක හා ස්වභාවයේ වෙනස් වීම (උදා ලෙස තොරතුරු තාක්ෂණයට අදාළ පරිසරය නිරන්තරව වෙනස් වේ.)  හා බාහිර පරිසරයේ වෙනස්වීමෙන් සිදුවන බලපෑම් නිරීක්ෂණය කළ යුතුයි.ආශ්‍රිතCivil defenseComputer emergency response teamBusiness continuity planningDisaster medicine
Disaster responseDisaster risk reductionEmergency communication systemEmergency management information systemEmergency sanitationFire fightingHuman capital flightLocal Emergency Planning CommitteeMass fatality incidentProtective Action CriteriaPublic health emergency (United States)Rohn emergency scaleSearch and rescueState Council of Civil DefenseNGOs:Catholic Relief Services[1]Consortium of British Humanitarian AgenciesDisaster Accountability Project (DAP)GlobalMedicInternational Disaster Emergency Service (IDES)Médecins Sans FrontièresNetHopeමූලාශ්‍ර↑ "Emergency Response | Catholic Relief Services". Crs.org. සම්ප්‍රවේශය 2015-03-08.භාහිර සබැඳිවිකිසරසවිය සතුව Fire and emergency management පිළිබඳ ඉගෙනුම් මූලාශ්‍ර ඇත.ආපදා‍ කළමනාකරණය හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත.Emergency Preparedness and Response Office The National Institute for Occupational Safety and HealthFAO in emergenciesResilient Livelihoods: Disaster Ri
sk Reduction for Food and Nutrition Security – 2013 edition published by FAOCenters for Disease Control and Prevention's Information on Specific Types of EmergenciesEmergency Preparedness and Response Resources by the National Institute for Occupational Safety and Health"FEMA" Community Emergency Response Team (CERT) Training Materials (Program Manager, Trainer, Participant,...)vteව්‍යසන (Disasters)OverviewListsby death tollby costDisastersvteස්වාභාවික ව්‍යසන (Natural disasters) · list by death tollGeologicalMass wastingLandslideAvalancheMudflowDebris flowLaharEarthquake (List)Seismic hazardSeismic riskSoil liquefactionVolcano eruptionPyroclastic flowVolcanic ashNatural erosionSinkholeHydrologicalගංවතුර (List)Coastal floodFlash floodStorm surgeOtherTsunamiMegatsunamiLimnic eruptionMeteorologicalTemperatureCold waveIce stormHailHeat waveDroughtMegadroughtCyclonic stormsHurricaneThunderstormTornadoTropical cycloneTyphoonOtherWildfireFirestorm
SpacePotentially hazardous objectImpact eventMeteor showerGeomagnetic stormSolar flareAnthropogenicsAccidentsTransportRailMaritimeShipwreckAirSpaceflightIndustrialStructural failures and collapsesBridgeDamNuclearby death tollCivilian radiationCivilian nuclearMilitary nuclearOil spillsLevee breachMast and towerInfrastructureHealthFamineListFamine scalesEpidemiclistPandemicMan-madeWars and anthropogenic disastersBattles and other violent eventsMilitaryWarsTerrorist incidentsRiotsMassacresNightclub firesCountermeasuresHumanitarian aidEmergency population warningEmergency Alert SystemEarthquake preparednessEarthquake warning systemEvacuationsEmergency managementHurricane preparednessHurricane responseCrisis managementDisaster risk reductionMediaDisaster film (List of disaster films)OrganizationsInternational Association of Emergency ManagersInternational Disaster and Risk ConferenceDisaster Accountability ProjectInternational Disa