LexiconShiftInnovations/SinhalaWikipediaArticles huggingface dataset:
ව බලන්න.. (එහි පස්සාම ගොතම...)දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්‍ෂණහිඳසිටින බුදුන්වහන්සේ, ගාන්ධාරය,  ක්‍රිව 1වන-2වන සියවස. ටෝකියෝ ජාතික කෞතුකාගාරයබුදුන්වහන්සේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ දෙතිසකින් හෙබි යැයි සාම්ප්‍රදායික ලෙසින් සැලකෙයි.[1] චක්‍රවර්තී රජුන් වෙතද මෙම මහා පුරුෂ ලක්ෂණ දෙතිස වෙතැයි සැලකෙයි.[2]ගූඨ බුද්ධාගමෙහි සම්ප්‍රදායන්ද ඇතුළු, මහායාන බුද්ධාගමෙහිදී වටහාගෙන තිබුණේ , මහා ලක්ෂණ 32 සහ උප ලක්ෂණ  80, බුදුන්වහන්සේගේ සම්භෝගකාය, හෝ පාරිතෝෂ -දේහය තුල පවතින බවයි. [3] මෙයට ප්‍රතිවිරුද්ධ වශයෙන්, බුදුන්වහන්සේගේ භෞතික ආකාරය වටහාගෙන ඇත්තේ නිර්මාණකාය, හෙවත්  රූපාන්තරණ-දේහය ලෙසිනි.[3]වෙනත් විස්තර“එය ආශ්චර්යයකි, සැබැවින්ම අසිරිමත්ය, ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ පෙනුම කෙතරම් ශාන්ත ද, ඔහුගේ පැහැය කෙතරම් පැහැදිලි සහ කාන්තිමත් ද, එය ශරත් සෘතුවේ රන්වන් මසන්වල පැහැදිලි සහ කාන්තිමත් බව වැනිය, නටුවෙන් ගිලිහී ගිය තල් ගෙඩියක පැහැදිලි සහ කාන්තිමත් බව වැනිය, දක්ෂ රන්කරුවකු විසින් කෝවක දමා තනන ලද, දක්ෂ ලෙස තලන ලද රක්තමය ස්වරණාභරණයක් කහ පැහැති රෙදි කැබැල්ලක් මත තැබූ විට දිලිසෙන, මහත් සේ දීප්තියෙන් බබළන සහ කාන්ත
ිය ගෙන දෙන වැනිය, එසේ ද වුවත් ගෝතම බුදුන් වහන්සේගේ ඉන්ද්‍රියයන් සන්සුන්ය, ඔහුගේ පැහැය පැහැදිලි සහ කාන්තිමත්ය.” (A,I:181)බුද්ධ ප්‍රතිමාදළ වශයෙන් ක්‍රිව දෙවන සියවස වන තුරු, බුදුන්වහන්සේ කලාත්මක ආකාරයෙන් නිරූපණය කෙරුණු විද්‍යාමාන නිරූපණ දක්නට නොලැබෙන්නේ, පාර්ශවික වශයෙන්, ආදිතම විද්‍යාමාන යුගයෙහිදී,   බෞද්ධ ඇදහිලිත්මක මූර්තිකරණය හා අර්ධොන්තක රූප පිළිබඳව ප්‍රමුඛත්වය ගත් නිර්මූර්තිවාදය නිසා වන්නට පුළුවන. [4] ආදිතම දේශනාවන් කිහිපයක් විසින් බුදුන්වහන්සේගේ පෙනුම විස්තර කර ඇති අතර, ආදිතම නිරූපණ සඳහා ආකෘති ලෙසින් ඒවා සේවා සපයන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙයි. [5]  විශේෂිත වශයෙන්, "මහා පුරුෂ ලක්ෂණ 32",  පාලි ත්‍රිපිටකය පුරාවටම විස්තර කෙරෙන අතර, බුදුන්වහන්සේගේ ආදිතම නිරූපණයන් සඳහා පදනම මෙය විසින් සැපැයුණු බව විශ්වාස කෙරෙයි. [5] මෙම මහා ලක්ෂණ 32 ට අතිරේක වශයෙන් තවත් උප ලක්ෂණ 80 ක් පවතියි (පාලි:අනුබ්‍යඤ්ජන).ආශ්‍රිත↑ ක්‍රිෂ්නන්, යුවරාජ්. ද බුද්ධා ඉමේජ්: ඉට්ස් ඔරිජින් ඇන්ඩ් ඩිවලප්මන්ට්. 2009. පි. 125↑  ක්‍රිෂ්නන්, යුවරාජ්. ද බුද්ධා ඉමේජ්: ඉට්ස් ඔරිජින් ඇන්ඩ් ඩිවලප්මන්ට්. 2009. පි.
125↑ 3.0 3.1 සංඝරක්ෂිත. අ සර්වේ ඔෆ් බුඩිසම්: ඉට්ස් ඩොක්ට්‍රයින්ස් ඇන්ඩ් මෙතඩ්ස් තෲ දි ඒජර්ස්. 2004. පි. 295↑ ක්‍රිෂ්නන්, යුවරාජ්. ද බුද්ධා ඉමේජ්: ඉට්ස් ඔරිජින් ඇන්ඩ් ඩිවලප්මන්ට්. 2009. පි. 51↑ 5.0 5.1 ෂෝ, සාරා. බුඩිස්ට් මෙඩිටේෂන්: ඇන් ඇන්තොලොජි ඔෆ් ටෙක්ස්ට්ස් ෆ්‍රොම් ද පාලි කැනන්. 2006. පි. 114සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝCity and countyශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස්කෝ නගරය සහ කඋන්ටිය​San Francisco from the Marin Headlands, with the Golden Gate Bridge in the foregroundධජයOfficial seal of සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝSealඅපනාමය(න්): ගම සහ බොක්ක​; ෆොග් නගරය​; ශාන්ත; ෆ්‍රැන්සිස්කෝ;[1][2][3][4] The City that Knows How (antiquated);[5] Baghdad by the Bay (antiquated);[6] The Paris of the West[7]උද්යෝග පාඨය(න්): Oro en Paz, Fierro en Guerra(English: "Gold in Peace, Iron in War")Location of San Francisco in CaliforniaCountryUnited StatesStateCaliforniaFoundedJune 29, 1776IncorporatedApril 15, 1850[8]ප්‍රාරම්භකයාLieutenant José Joaquin Moraga and Francisco PalóuNamed forSt. Francis of Assisiරජය • අධිකරණ වර්ගයMa
yor-council • ඉහළම අධිකරණයBoard of Supervisors • Mayor of San FranciscoEd Lee • Board of SupervisorsSupervisorsEric MarMark FarrellDavid ChiuKaty TangLondon BreedJane KimNorman YeeScott WienerDavid CamposMalia CohenJohn Avalos • California State AssemblyTom Ammiano (D)Phil Ting (D) • California State SenateLeland Yee (D)Mark Leno (D) • United States House of RepresentativesNancy Pelosi (D)Jackie Speier (D)සරිය[9] • City and county231.89 සතරැස් සැත (600.6 කිමී2) • භූමිය46.87 සතරැස් සැත (121.4 කිමී2) • ජලය185.02 සතරැස් සැත (479.2 කිමී2)  79.79% • පුරවර3,524.4 සතරැස් සැත (9,128 කිමී2)උන්නතාංශය52 ft (16 m)වැඩිම උස925 ft (282 m)අඩුම උස0 ft (0 m)ජනගහණය(2010)[9][10]CSA: 7,563,460 • ඝණත්වය17,179.2/වර්ග සැත (6,632.9/කිමී2) • නාගරික3,273,190 • පුරවර4,335,391ජනනාමය(න්)San Franciscanවේලා කලාපPacific Standard Time (UTC-8) • ගිම්හානය (DST)Pacific Daylight Time (UTC-7)ZIP Code94101–94112, 94114–94147, 94150–94170, 94172, 94175, 94177දුරකථන කේතය(න්)415FIPS code06-67000FIPS code06-075GNIS feature ID
277593වෙබ් අඩවියsfgov.org/ශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස්කෝ (/ˌsæn frənˈsɪskoʊ/), නිල වශයෙන් ශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ගම සහ නගරය​, උතුරු කැලිෆෝනියාවේ සහ ශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස්කෝ බොක්ක ආශ්‍රිතව ඉදිරියෙන්ම පවතින මූල්‍යමය සහ සංස්කෘතික කේන්‍ද්‍රයයි.මූලාශ්‍ර↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Frisco okay නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Don't Call It Frisco නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Frisco නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Friscophobia නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;The City that Knows How නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Baghdad by the Bay නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;The Paris of the West නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ "San Francis
co: Government". SFGov.org. සම්ප්‍රවේශය මාර්තු 8, 2012. San Francisco was incorporated as a City on April 15th, 1850 by act of the Legislature.↑ 9.0 9.1 උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Census 2010-GCT-PH1 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය;Census 2010-GCT-PL2 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණිපියාසැරියෙහි යෙදෙන උණුසුම් වායු බැලුනයක්.උණුසුම් වායු බැලුනය යනු පැරණිතම සාර්ථක මානව-වාහක පියාසැරි තාක්ෂණයයි. එය, බැලුම් අහස් යානා ලෙසින් හැඳින්වෙන ගුවන් යානා වර්ගයෙහි සංරචකයකි. 1783 නොවැම්බර් 21 දිනදී,  ප්‍රංශයේ, පැරිස් නුවරදී, පළමු රැහැන්-විරහිත[1] මානව පියාසැරිය, ජොන්-ප්‍රොංෂුවා පිලාට්‍රෙ ඩි රෝසියෙ සහ ප්‍රොංෂුවා ලොරන්ට් ඩාලන්ඩෙස් විසින් සිදු කෙරුණේ, 1782 දෙසැම්බර් 14 දිනදී මොන්ගොල්ෆී සොහොයුරන් විසින් නිර්මාණය කෙරුණු උණුසුම් වායු බැලුනයක් මාර්ගයෙනි.ආශ්‍රිත↑ ටොම් ඩී. ක්‍රවුච් (2009). ලයිටර් දෑන් එයාර්. ජෝන් හොප්කින්ස් විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය. ISBN 978-0-8018-9127-4. මෙම ලිපිය කිසිදු මූලාශ්‍රය
ක් උපුටා දක්වන්නේ නැත. විශ්වාස කළ හැකි මූලාශ්‍ර වෙත වන උපහරණ එක් කිරීමෙන් මෙම ලිපිය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත ප්‍රකාශ අභියෝගයට ලක්වීමට සහ ඉවත් කිරීමට ඉඩ ඇත.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "සොළොස්මස්ථාන" – news '• පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පාදස්පර්ශයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය වු ස්ථාන දහසයක්, සොළොස්මස්ථාන ලෙස නම් කොට තිබේ.එවා 'මහියංගනං නාගදීපං' ගාථාවෙන් දැක්වේ.මහියංගනයප්‍රධාන ලිපිය: මහියංගනය රජ මහා විහාරයඌව පළා‍තෙහි බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ බිම්තැන්න, කෝරළයෙහි අලුත්නුවර නගර වසමට අයත්ව පිහිටි මහියංගන චෛත්‍යය, බුදුන් වහන්සේගේ ජීව සර්වඥ කේශධාතූන් නිදන් කළ හා පිරිනිවනින් පසුව උන්වහන්සේගේ ශ්‍රීවාස්තී ධාතුවද නිධන් කර තනනු ලැබූ ශ්‍රී ලංකාවෙහි පළමු දාගැබ සේ සැළකේ. මහියංගනයෙහි පුරාණ සිංහල නාමය බිම්තැන්න නම් වේ. පාලියෙන් ලියනවිට බිම් යන්න මහී යයිද, තැන්න යන්න අංගනය නමින්ද මහියංගනය යන්න සෑදි ඇත.නාගදීපයප්‍රධාන ලිපිය: නාගදීප පුරාණ විහාරයතථාගත බුදූරජාණන්වහන්සේ සම්බුද්ධත්වයට පත්වී පස්වැනි
වර්ෂයෙහි ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන කල්හි, චූලෝදර නාරජු මහෝදර නාරජු අතර මිණිපළඟක් නිසා මහත් සටනක් ඇතිවන්නට විය. මෙම සටනේදී විශාල පිරිසකට ඇතිවන්නට ගිය දරුණු විනාශය වළක්වනු වස් උන්වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කර වර්තමාන නාගදීප දාගැබ ඇති ස්ථානයෙහි දම් දෙසූ සේක.නාග ගෝත්‍රිකයන් විසූ දිවයින හෙයින් මෙය නාගදීපය නම් වේ.කැළණියප්‍රධාන ලිපිය: කැලණිය රජමහා විහාරයබුදුරජාණන් වහන්සේ නාගදීපාගමනයෙන් තෙවසක‍ට පසුව මණිඅක්ඛිත නාරජුගේ ආරාධනයෙන් කැළණියට වැඩි සේක. දැනට චෛත්‍යය ඇති ස්ථානයෙහි රුවන් පළඟක වැඩ හිඳ 500 ක්  සංඝ‍යා වහන්සේලා සමඟ දන් වැළදු බව කියවේ. වර්තමාන කැළණිය රජමහා විහාරය ලෝක ප්‍රසිද්ධ කලාත්මක  චිත්‍ර‍යන්ගෙන් විසිතුරුය. ඉදිරිපසින් ගලා බස්නා කැළණි ගඟ විහාරස්ථානයෙහි ශෝභමානත්වය තවත් වැඩි කරයි.ශ්‍රී පාදයප්‍රධාන ලිපිය: ශ්‍රී පාදස්ථානයබුදුරජාණන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද ලාංජනය පිහිටා ඇති බැවින් ශ්‍රී පාදය, ශ්‍රි පාද කන්ද යන නම් වලින් හදුන්වනු ලබයි. හින්දු භක්තිකයෝ ශිව දෙවියන්ගේ පාදය යැයි සලකා ශිවනඩිපාදම් යයිද පෘතුගීසීහු ආදම්ගේ කන්ද යයි සලකා පීකෝ ඇඩෑම්  යයිද , ඉංග්‍රීසීහු ඇඩම් ස්පීක් යයිද හදුන්වනු
ලබයි. කෙසේ වෙතත් බෞද්ධ පිළිගැනීමට අනුව බුදුරජාණන්වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් අටවැනි වර්ෂයෙහි මණිඅක්ඛිත නාරජුගේ ආරාධනයෙන් කැළණියට වැඩම කළ අවස්ථාවේ සුමන දිව්‍ය රාජයා විසින් තමන්ගේ වාසභවනය වූ සමන්ගිර මුදුනෙහි සිරිපා ස‍ටහන පිහිටවනු මැනවැයි කරන ලද ආරාධන‍යෙන් බුදුරජාණන්වහන්සේ ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යයක් මත සිය පාද ලාංඡනය පිහිට වූ‍සේකදිවා ගුහාවප්‍රධාන ලිපිය: දිවා ගුහාවසමනොළ ගල මුදුනෙහි සිරිපා සටහන් පිහිටවනු සඳහා එහි වැඩම කළ අවස්ථාවේ දිවා කල ගත කළ ගුහාව දිවා ගුහාව නම් වේ. මෙම දිවා ගුහාව වර්තමානයෙහි හදුනාගෙන ඇත්තේ සිරිපා මලුවේ සි‍ට මහගිරිදඹය පසුකොට මඳ දුරක් පැමිණි විට වම්පසින් දක්නට ලැබෙන භගවාලෙනයි.දීඝවාපී චෛත්‍යයප්‍රධාන ලිපිය: දීඝවාපී රජ මහා විහාරයදීඝවාපිය හෙවත් දිගාවැව ගමෙහි කරවන ලද බැවින් දීඝවාපිය යැයි කියනු ලැබේ. බු: ව: 407 හෙවත් ක්‍රි:පූ: 137  රජ පැමිණි සද්ධාතිස්ස රජතුමන් විසින් සර්වඥධාතූන් නිධන් කොට මෙම චෛත්‍යය කරවන ලදී. බුද්ධත්වයෙන් අටවැනි වර්ෂයෙහිදී බුදුරජාණන්වහන්සේ මෙම ස්ථානයට වැ‍ඩ මොහොතක් සමවත් සුවයෙන් ගතකල බව කියැවේ.මුතියංගනයප්‍රධාන ලිපිය: මුතියංගන රජ මහා
විහාරයමුතියංගන විහාරය පිහිටා ඇත්තේ වර්තමාන බදුලු දිස්ත්‍රික්කයෙහිය. බුදුරජාණන්වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කළ තෙවැනි ගමනේදී මුතියංගන චෛත්‍යය පිහිටි ස්ථානයේ නිරෝධ සමාපත්තියට පැමිණි බවට විශ්වාස කෙරේ. මෙම සෑ ගර්භයේ බුදු සමිදුන්ගේ මුක්තක ධාතුන් වහන්සේ හා කේෂ ධාතුන් වහන්සේලා වැඩ සිටිති. තිස්ස මහා විහාරයප්‍රධාන ලිපිය: තිස්සමහාරාම රජ මහා විහාරයබු: ව: 315 හෙවත් ක්‍රි: පු: 228 වැන්නෙහිදී පමණ මාගම්පුර රජ පැමිණි කාවන්තිස්ස රජු විසින් ඉදිකල හෙයින්  තිස්ස මහා වෙහෙර යයි නම් විය. මෙම චෛත්‍යයෙහි බුදුරජාණන්වහන්සේගේ ලළා‍ට ධාතුව නිධන් කර ඇති  බව කියවේ.ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේප්‍රධාන ලිපිය: ශ්‍රී මහා බෝධිය, අනුරාධපුරදඹදිව ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ ශාඛාවක් මෙරටට වැඩම කරන ලද්දේ ක්‍රි: පු: 3 වැනි සියවසෙහිදීය. මෙය සිදුවුයේ මිහිදු මාහිමියන් මෙරටට බුදුසමය හඳුන්වාදීමෙන් පසුවය. දඹදිව ධර්මා‍ශෝක අධිරාජයාගේ අනුග්‍රහය  හා අනුබලය ඇතිව ලංකාවේ දෙවන පෑතිස් රජතුමාගේ ඉල්ලීමක් අනුව ශ්‍රී මහා බෝධීන්වහන්සේ සඝමිත් තෙරණිය විසින් මෙරටට වැඩම කරන ලදී.මිරිසවැටි වෙහෙරප්‍රධාන ලිපිය: මිරිසවැටියබු:
ව: 383, ක්‍රි : පූ: 101 දී දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් මහා සංඝයාට නොපිළිගන්වා මිරිස් ව්‍යාංජනයක් වැළදු එක්  අවස්ථාවක් සිහිවූ රජතුමන් මහා සංඝයාට පිළිගැන්වීමට මෙය කරවූ බව කියැවේ. මෙහි දුටුගැමුණු රජතුමාගේ කුන්තා‍යුධය නිධන් කර ඇත.'රුවන්වැලි මහා සෑයප්‍රධාන ලිපිය: රුවන්වැලිසෑයබු: ව: 383 , ක්‍රි :පූ: 161 දී රජ පැමිණි දුටුගැමුණු රජු විසින් ක්‍රි.පූ.140 දී කරවන ලද මෙම සෑය  සද්ධාතිස්ස රජතුමා විසින්  වැඩ නිම කරවන ලදී. එකල රියන් 120ක් ද, වර්තමානයේ දී අඩි 338 ක් ද, උසින් යුක්ත වන මෙම චෛත්‍යයෙහි ව‍‍ට ප්‍රමාණය අඩි 942 ක් වේ. (මෙය පළමු පේසාවේ වටප්‍රමාණයයි.) කකුසඳ  , කෝනාගමන, කාශ්‍යප හා ගෞතම යන බුදුවරයන් මෙහි වැඩ විසූ බැවින් සර්වඥ පාරිභෝගික ශුද්ධ බිමක් ලෙස  හැඳින්වේ. මෙම චෛත්‍යයෙහි ද්‍රෝණයක් සර්වඥ ධාතූන් නිධන් කර ඇති බැවින් රන්මල් ධාතු ගර්භය පුරා විසිරවන ලද හෙයින් රත්නමාලී යන නම ප්‍රකට වූ බව කියවේ.ථුපාරාමයප්‍රධාන ලිපිය: ථූපාරාමයමෙම චෛත්‍යය දෙවන පෑ තිස් රජු විසින් කරවන ලදී.උස අඩි 63 ක් හා ව‍ට ප්‍රමාණය අඩි 194 කි. බුදුන් වහන්සේගේ දකුණු අකු දාතුව නිධන් කර ඇත. අලංකාරය හා ආරක්ෂා‍ව
පිණිස වටිනා වටදාගෙයක්ද සාදවා ඇත.ථූපය පෙරටු කොට සාදවා ඇති හෙයින් ථූපාරාමය නම් වේ. මෙම චෛත්‍යයෙහි කකුසඳ බුදුරදුන්ගේ ඩබරාධාතුවද, කෝණාගමන බුදුරදුන්ගේ පටීධාතුනද, කාශ්‍යප බුදුරදුන්ගේ ජලසා‍ටිකාවද තැන්පත්කර සාදවා ඇත.අභයගිරි චෛත්‍යයප්‍රධාන ලිපිය: අභයගිරියවළගම්බා රජතුමන් විසින් ගිරි නම් නිඝණ්ඨයා විසූ නිඝණ්ඨාශ්‍රමය තිබූ තැන්හි ඉදිකල හෙයින් අභයගිරිය යන නමින් හැඳින්වේ. මෙම චෛත්‍යයෙහි සර්වඥ ධාතූන්ද, රන්පත් ඉරුවල ලියන ලද දහම් පොත්ද, මිණිකම් කරන ලද සුරම්‍ය ධාතුද තැන්පත් කර ඇති බව කියැවේ.ජේතවනාරාම චෛත්‍යයප්‍රධාන ලිපිය: ජේතවනාරාමයබු: ව: 819 , ක්‍රි:ව: 334 දී රජ කළ මහසෙන් රජතුමා විසින් කරවන ලද මෙම චෛත්‍යය උස අඩි 231 ක්ද වට ප්‍රමාණය අඩි 1100 ක්ද වේ. ජොතිවන නම් උද්‍යානයෙහි ඉදිකළ හෙයින් මෙනමින් හදුන්වයි. බුදුරදුන් ලක්දිව වැඩම කල තෙවැනි වර මෙම ස්ථානයේ සමවත් සුවයෙන් වැඩ සි‍ට ඇති බව කියැවේ. උන් වහන්වහන්සේගේ පටීධාතුව තැන්පත් කර මෙය සාදවා ඇත.ශෛල චෛත්‍යයමෙම චෛත්‍යය ක්‍රි:ව: 8 දී මහාදාඨික මහානාග රජු විසින් බුදුරදුන්ගේ ඌර්ණ රෝම ධාතුව තැන්පත් කර උසින් අඩි150 ක් හා වට ප්‍රමාණ
ය අඩි 700 ක් වන ලෙස සාදවා ඇත. මිහින්තලා පව්වෙහි ඇති මෙය කළු ගල් තලාවක් මත ගොඩනගා ඇති බැවින් මෙම නමින් ප්‍රකටව ඇත.කතරගම කිරිවෙහෙරප්‍රධාන ලිපිය: කිරි වෙහෙර, කතරගමමහාසේන රජු විසින් සාදවා ඇති මෙම වෙහෙර  තුල බුදුරදුන්ගේ තෙවැනි ලංකාගමනයේදී මෙම ස්ථානයට වැඩම කර වැඩ සිටි ස්වර්ණමය ආසනයත්, සිද්ධාර්ථකුමරු පැවිදිවන අවස්ථාවේ කේශච්ඡේදනය කල මඟුල් කඩුවත් හා උන්වහන්සේගේ කේශධාතූන් තැන්පත්කර ඇති බව කියැවේ.කිරි ගස් බහුලව ඇති උයනක කරවු හෙයින් ඛදිර විහාර හෙවත් කිරි වෙහෙර යැයි ව්‍යවහාර කර ඇත.ආශ්‍රිතඅටමස්ථානචේතියසටහන්මූලාශ්‍රvteශ්‍රී ලංකාවේ බුදු දහමTemplesBellanwila Rajamaha ViharayaGangaramaya TempleKataragamaKothduwa templeMihintaleRidi ViharayaSeema MalakaSithulpawwaTemple of the ToothSolosmasthanaMahiyanganaNagadipaKelaniyaSri PadaDiva GuhavaDighavapiMuthiyanganaTissamaharamaJaya Sri Maha BodhiMirisavetiRuwanwelisayaThuparamayaAbhayagiriJetavanaramayaSela CetiyaKiri Veheraඅටමස්ථානයJaya Sri Maha BodhiRuwanwelisayaThuparama
yaLovamahapayaAbhayagiriJetavanaramayaMirisavetiLankaramaArchitectureStupaSomawathiya ChaityaIsurumuniyaRathna PrasadayaDakkhina StupaNaka ViharaKiribath VeheraBuddha Jayanthi ChaithyaCave templesVessagiriDambulla cave templeDimbulagala Raja Maha ViharaSculptureBuduruvagalaSamadhi StatueToluvila statueAvukana Buddha statueGal ViharaMaligawila Buddha statueResweheraNotable monksArahant  MahindaArahant SangamittaArahant MaliyadevaThotagamuwe Sri Rahula TheraWeliwita Sri Saranankara TheroBalangoda Ananda Maitreya TheroHenepola GunaratanaMadihe Pannaseeha TheroNarada Maha TheraWalpola RahulaSri Piyaratana Tissa Mahanayake TheroWariyapola Sri SumangalaMigettuwatte Gunananda TheraHikkaduwe Sri Sumangala TheraGangodawila Soma TheroMapalagama Wipulasara Maha TheraNyanaponika TheraNyanatilokaS. MahindaNotable figuresBuddhistsPeter De AbrewAnagarika DharmapalaWalisinghe HarischandraCharles Alwis HewavitharanaDon Carolis HewavitharanaR. A. Miran
doE. W. AdikaramA. T. AriyaratneDon Baron JayatilakaK. N. JayatillekeGeorge KeytNeranjan WijeyeratneNissanka WijeyeratnePhilosophersHenry Steel Olcottනලින් ද සිල්වාඅධ්‍යාපනයBuddhist and Pali University of Sri Lankaආනන්ද විද්‍යාලයDharmaraja CollegeNalanda CollegeDharmasoka CollegeMahinda CollegeMaliyadeva CollegeDharmapala VidyalayaRahula Collegeසංස්කෘතියRelic of the tooth of the BuddhaKandy Esala PeraheraNathaUpulvanKataragama deviyoSaman (deity)VibhishanaPattiniVesak in Sri LankaMahavamsaCulavamsaDasa sil mataDiyawadana NilameSri Lankan Forest TraditionPoliticsSinhalese Buddhist nationalismJathika Hela UrumayaBodu Bala SenaChampika RanawakaUdaya GammanpilaUduwe DhammalokaEllawala Medhananda TheroAthuraliye Rathana Theroප්‍රවර්ගයGlossaryOutlineIndex ආගම ද්වාරය ශ්‍රී ලංකාව ද්වාරයමුඛ සාහිත්‍යය		සාහිත්‍යය යන්න ලිඛිතමය අංගයක් වන බැවින් මුඛ සාහිත්‍යය. සාහිත්‍යයේ වාචික පැතිකඩ නිරූපනය කරයි. එය සංස්කෘතියේ මුලිකම අංගයක්ම නිරෑපණය කරයි. උග
න්ඩානු විද්වතුන් වන Pio Zirimu (පියෝ සිරිමු) කථිකත්වය යන පදය ඉදිරිපත් කරන ලදි. නමුත් මුඛ සාහිත්‍යය අධ්‍යාපනික හා ප්‍රචලිත රචනා වල අන්තර්ගත වේ.	ලිඛිතමය අංගයන්ගෙන් හෙබි නොවු සමාජයන්හි, අරථදැක්වීමෙන් ම ලිඛිත සාහිත්‍යයක් නොවීය. නමුත් සාර වු වාචික සාහිත්‍යයයෙන් යුතු විය හැක. (ජන සංගීතය, ජන කථා)	ලිඛිතමය සාහිත්‍යයක් සහිත සමාජයන්හි වාචික සාහිත්‍යය සම්ප්‍රදායක් ලෙස පැවතිය හැක. (මුලික වශයෙන් පවුල තුල හෝ විවිධ සමාජ කොටස් අතර) වාචික සාහිත්‍යයට උදාහරණ ලෙස පුරාණ ජන කථා ආදිය දැක්විය හැක.	ගායනා කරනු ලබන කාව්‍යයන් ලිඛිත අංග වලින් බැහැර වු කාව්‍යමය ස්වරෑප ලෙස දැක්විය හැක.මෙම ලිපිය සත්‍යාපනය සඳහා තවත් අමතර මූලාශ්‍ර දැක්වීම කළ යුතුව ඇත. විශ්වසනීය මූලාශ්‍ර වෙත වන උපහරණ එක් කිරීමෙන් මෙම ලිපිය වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාර කිරීමට කාරුණික වන්න. මූලාශ්‍ර රහිත කරුණු අභියෝගයට ලක්වීමට හා ඉවත් කිරීමට ඉඩ ඇත.මූලාශ්‍ර සෙවීම: "ඉසුරුමුණි කැටයම්" – news • පුවත්පත් • පොත් • scholar • JSTOR (2023 ජූලි) (මෙම පණිවිඩය ඉවත් කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු)ඉසුරුමුණි කැටයම්ශ්‍රී ලංකාව තුළ පිහිටීමපිහිටීමඅනුරාධපුරය, ශ්‍රී ලංකාවඛණ්ඩාංක8°20
′05″N 80°23′25″E﻿ / ﻿8.3346°N 80.3904°E﻿ / 8.3346; 80.3904ඛණ්ඩාංක: ﻿ / ﻿8.3346°N 80.3904°E﻿ / 8.3346; 80.3904ඉසුරුමුණි පෙම් යුවලමිනිසා සහ අශ්ව හිසදුටුගැමුණු රජ පවුලපැරණි ලක්දිව ගොඩනැගිලි කර්මාන්ත අශ්‍රයෙන් විකාශනයට පත් විවිධ ශිලාමය කැටයම් අංග හැරුණු විට ස්වාධීන වශයෙන් අගය කළ හැකි කලාත්මක හා ශිල්පීය වශයෙන් උසස් තත්වයෙහි ලා සැලකිය හැකි සුප්‍රසිද්ධ ගල් කැටයම් කීපයක් ද ලැබී ඇත. විශේෂයෙන් අනුරාධපුරයෙහි ඉසුරුමුණි විහාරය ආශ්‍රයෙන් මෙවැනි වැදගත් කැටයම් කීපයක් ලැබී ඇත. ඉසුරුමුණි පෙම් යුවලමෙම කැටයම මුලින් ම ලැබී ඇත්තේ ඉසුරුමුණි විහාරයට නුදුරින් පිහිටි රන්මසු උයන භූමියෙනි. ඉන් පසු එම කැටයම ඉසුරුමුණි විහාරයට ගෙනවුත් පැරණි විහාරයට අයත් ගල් බැ‍ම්මෙහි සවි කර තබා තිබූ අතර දැනට එය එහි ඉඳි කළ කුඩා ‍කෞතුකාගාරයක තැන්පත් කර ඇත. මෙම ගල් පුවරුව අඩි 3ක් පමණ උසින් සහ අඩි 2ක් පමණ පළලන් යුක්ත වේ. මෙම කැටයමෙහි මූලික වශයෙන් නිරූපණය කර ඇත්තේ ආසනයක වාඩි ගත් තරුණ පුරුෂයෙකු හා කාන්තාවකි.‍ මෙම පුරුෂයා වාඩි වී සිටින ඉරියව්ව "අර්‍ධ පර්යංකාසන හෙවත් ලලිතාසන" යනුවෙන් හැදින්වේ. මෙහි කාන්ත
ාව වාඩි වී සිටින්නේ තරුණයාගේ නවා ගත් වම් කකුල මත යි. තරුණයාගේ දකුණු උරහිසට ඉහළින් කඩුවක මිටක් හා පළිහක් වැනි දෙයක් දක්නට ලැබේ. මෙම දෙදෙනාගේ උඩුකය නග්නව දක්වා ඇති අතර විවිධ මාල, වළලු හා කර්ණාභරණ පැළඳ ඇති බව පෙනී යයි. මෙ‍ම දෙදෙනාගේ දකුණු අත්වලින් පිළිඹිබු කෙරෙන මුද්‍රා එතරම් පැහැදිළි නොවේ. සමහරු මෙම මුද්‍රාවලින් ප්‍රේමය පිළිබඳ අදහසක් පිළිඹිබු කෙරෙතැයි විශ්වාස කෙරේ. කලාත්මක වශයෙන් ඉතා විශිෂ්ඨ ගණයෙහි ලා සැලකිය හැකි මෙම "පෙම් යුවල කැටයම" ක්‍රි.ව. 5 වන සියවසට පමණ අයත් බව පුරා විද්‍යාඥ මතය යි. පැරණි භාරතයේ විශිෂ්ට ම කලා සම්ප්‍රදාය ලෙස සැලකෙන ගුප්ත මූර්ති කලා සම්ප්‍රදායේ ආභාසය මෙම කැටයමින් පිළිඹිබු වේ.මෙම කැටයමින් නිරූපණය වන්නේ කවුරුන් ද යන්න තවමත් නොවිසඳුණු ගැටලුවකි. මේ සම්බන්ධයෙන් දේශීය හා විදේශීය උගතුන් අර්ථ නිරූපණ දක්වා ඇත. හින්දු සමය හා සම්බන්ධ ශිව දෙවියන් හා ඔහු‍ගේ භාර්යාව වූ පාර්වතී දේවිය නිරූපණය කරන බව ඇතමුන්ගේ මතය යි. මහායාන සම්ප්‍රදායෙහි හමුවන බෝධිසත්‍වවරුන් අතරින් ලාබාල ම බෝධිසත්‍වවරයා ලෙස සැලකෙන මඤ්ජු ශ්‍රී බෝධිසත්‍වවරයාත් ඔහුගේ තාරා නම් බිසවත් දැක්වෙන බව තවත් අදහසකි. යුධ භටයෙකු හ
ා ඔහුගේ තරුණ භාර්යාව ඉන් පිළිඹිබු වෙතැයි තවත් මතයකි. පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්වරයෙකු ව සිටි මහාචාර්ය පරණවිතානයන්ගේ මතය වන්නේ දුටුගැමුණු රජුගේ පුත් සාලිය කුමරුත් ඔහුගේ පෙම්වතිය වූ අශෝකමාලාත් ඉන් නිරූපණය වන බවයි. මීට අමතරව කුවේර නම් දෙවියනුත් ඔහුගේ භාර්යාව වූ වසුන්දරාත් ඉන් නිරූපණය වන බවට මතයකි. මිනිසා සහ අශ්ව හිසඉසුරුමුණියෙන් හමුවන තවත් අගනා ගල් කැටයමක් ලෙස එහි ස්වභාවික ගල් පර්වතයේ නෙලා ඇති වාඩිගත් මිනිසෙකු හා අශ්ව හිස ක් දැක්වෙන කැටයම දැක්විය හැක. මෙහි නිරූපිත තරුණයාගේ රූපය අඩි 2 1/2 ක් පමණ උසින් යුක්ත වේ. මෙහි නිරූපිත පුද්ගලයා වාඩි වී සිටින්නේ "මහාරාජ ලීලා" නම් ඉරියව්වෙනි. ඔහුගේ දකුණු උරහිසට ඉහළින් නිරූපණය කර ඇත්තේ අශ්වයෙකුගේ හිසකි. මෙම කැටයම ක්‍රි.ව. 7 වන හෝ 8 වන සියවසට අයත් බව පැවසේ. දකුණු ඉන්දියාවේ ව්‍යාප්තියට පත් පල්ලව මූර්ති කලාවේ අභාසය මෙම කැටයමෙහි පිළිඹිබු වන බව වියතුන්ගේ නිගමනය යි. මෙම කැටයමින් කුමක් නිරූපණය කරන්නේදැයි යන්න පිළිබඳවත් උගතුන් අතර විවිධ මත පවතී. කලා ඉතිහාසඥයෙකු වූ ආනන්ද කුමාරස්වාමිගේ අදහස වන්නේ හින්දු දේව කතාවල හමු වන කපිල නම් ඍෂිවරයා සහ ඔහුගේ අශ්වයා මෙය
ින් නිරූපණය වන බව යි. පරණවිතානගේ නිගමනය වන්නේ අශ්ව හිසින් ගින්නට අධිපති අග්නි දෙවියනුත් මිනිස් රූපයෙන් වර්ෂාවට අධිපති පර්ජන්‍ය දෙවියනුත් සංකේතවත් කෙරෙන බව යි.ඉසුරුමුණියේ ඇත් කැටයම්මීට අමතරව දුටුගැමුණු රජ පවුල දැක්වෙන කැටයමත් දිය නාන අතුන් දැක්වෙන කැටයමත් ඉසුරුමුණි විහාරය තුළ හඳුනා ගත හැකි තවත් අගනා කැටයම් වේ.ආශ්‍රිතඉසුරුමුණියමෙම ලිපිය දිවෙහි රාජ්ජේ පිලිබඳ වේ.  වෙනත් භාවිතා සඳහා, දිවෙහි (වක්‍රෝත්තිහරණය) බලන්න.මාලදිවයින් ජනරජයދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ  (දිවෙහි රාජ්ජේ ජමහාරියා)                     කොඩියEmblemජාතික ගීය: "ගවුමී සලාම්"ජාතික ආචාරය"අගනුවරසහ විශාලතම නගරයමාලේනිල භාෂා(ව)(රාජ්‍ය භාෂා)  දිවෙහිජනවාර්ගික කණ්ඩායම් (ජන වර්ග)  ≈100% දිවෙහි[1][2][3] (විදේශිකයන් නොමැතිව)ආගම (ආගම්)  මුස්ලිම් 100%ජාති නාම(ය)මාලදිවයින්    ගැන   තොරතුරු    පමණයිරජය(ආණ්ඩුක්‍රමය)  ජනාධිපති ජනරජය• ජනාධිපති අබ්දුල්ලා යමීන් • උප ජනාධිපති මොහම්මඩ් ජමීල් අහමඩ්• කථානායක අබ්දුල්ලා මෂී මොහොමඩ් • අග විනිසුරු අබ්දුල්ලා ෂයීඩ් ව්‍යවස්ථාදායකය(ව්‍යවස්ථාදායකය) මහජන මජ්ලිසයනිදහස• එක්සත් රාජධා
නියෙන් 1965 ජූලි 26• වර්තමාන ව්‍යවස්ථාව 2008 අගෝස්තු 7වර්ග ප්‍රමාණය• සම්පූර්ණ298 km2 (115 sq mi) (206 වන)• ජලය (%)(ජලයෙන් වැසුණු ප්‍රතිශතය)  ≈95%ජනගහණය• 2012 ජනවාරි ඇස්තමේන්තුව(ජනගහනය) 328,536 [4] (175 වන)• ඝණත්වය1,102.5/km2 (2,855.5/sq mi) (11 වන)දදේනි (ක්‍රශසා)2011 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ(දල දේශීය නිෂ්පාදනය) ඇමරිකන් ඩොලර් බිලියන 2.841 [5] (162 වන)• ඒක පුද්ගලඇමරිකන් ඩොලර් 8,731[5] (89 වන)දදේනි (නාමික)2011 ඇස්තමේන්තුව• සම්පූර්ණ(දල දේශීය නිෂ්පාදනය - නාමික) ඇමරිකන් ඩොලර් බිලියන1.944 [5]• ඒක පුද්ගලඇමරිකන් ඩොලර් 5,973[5]මාසද (2011)(මානව සංවර්ධන දර්ශකය)  0.661[6]දෝෂය: අනීතික HDI අගය · 109 වනව්‍යවහාර මුදල(මුදල් වර්ගය) මාලදිවයින් රුෆියා (MVR)වේලා කලාපයUTC+5දින ආකෘතිdd/mm/yyරිය ධාවන මං තීරුව(වාහන පැදවීම) වමෙන්ඇමතුම් කේතය960අන්තර්ජාල TLD.mvමාලදිවයින (ඉංග්‍රීසි - Maldives) (දිවෙහි - ދިވެހިރާއްޖެ දිවෙහි රාජ්ජේ), නිල වශයෙන් මාලදිවයින් ජනරජය (ඉංග්‍රීසි - Republic of  Maldives) (දිවෙහි - ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ දිවෙහි රාජ්ජේ ජමහාරියා) ඉන්දියානු සාගරයේ ඇති දූපත් රාශියකින් සැදුනු කුඩා රාජ්‍යකි. එය
දූපත් පොකුරු 26 කින් සමන්විත වන අතර, ලක්ෂද්වීප් දූපත් වලට නුදුරින් මිනිකොයි දූපත් සහ චාගොස් කොදෙව්ව අතරින්, ලක්ක්දිව් මුහුදේ, ඉන්දියාවට කිලෝ මීටර 400 නිරිත දිගින් සහ ශ්‍රී ලංකාවට කිලෝ මීටර 700ක් නිරිත දිගින් පිහිටා ඇත.  දහසය වන සියවසේ සිට පෘතුගීසි, ඕලන්ද සහ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන්ගේ අවධානයට ලක් වූ මාලදිවයින, බ්‍රිතාන්‍ය යටතේ කටයුතු කල සුල්තාන් වරයෙකුගේ පාලන ක්‍රමයකින් මිදී 1965 දී පූර්ණ නිදහස ලබා ජනරජයක් බවට පත් විය.ඉන්දියන් සාගරයේ ගිලී ඇති විශාල කඳුවැටියක් වන චාගොස්-මාලදිවයින්-ලක්කදිව් කඳු වැටිය මුදුනේ මාලදිවයින පිහිටා ඇත. මාලදිවයින, චාගොස් දූපත් සහ ලක්ෂද්වීප දූපත් එකම පරිසර පද්ධතියකට අයත් වේ. "ඇටෝල්" (දිවෙහි - අතොල්හු) ලෙසින් හැඳින්වෙන මාලදිවයිනේ දූපත් පොකුරු වර්ග කිලෝමීටර 90,000 කට අධික සාගර කලාපයක් පුර විසිරී ඇති අතර, එය ලෝකයේ වඩාත්ම විසිරී ඇති රාජ්‍යයන් කිහිපයෙන් එකකි. මාලදිවයින කුඩා දූපත් 1192 කින් සමන්විත වන අතර, ඉන් 200ක් ජනාවාස වී ඇත. එහි සම්පූර්ණ ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ වාසය කරන්නේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන මාලේ හි ය. මාලේ අතීතයේ සිටම මාලදිවයින් සුල්තාන් වරුන්ගේ සහ ඉස්ලාමය
පැමිණීමට පෙර සිටි රජවරුන් ගේ අගනුවර ලෙස පැවතිනි.ජනගහනය අතින් සහ වර්ග ප්‍රමාණය අතින් මාලදිවයින ආසියාවේ කුඩාම රට වේ. මුහුදු මට්ටමේ සිට සාමාන්‍යය උස මීටර 1.5 වන අතර, එය ලෝකයේ පහතින්ම පිහිටි රට ද වේ. ලෝකයේ පහතින්ම පිහිටි ස්වභාවික උසම ස්ථානය සහිත රට ද මාලදිවයින ය. ඒ විලින්ගිලි දූපතේ පිහිටි මීටර 2.4 උස ස්ථානයකි. මුහුදු මට්ටම ඉහල යාම නිසා රට මුහුදට ගොදුරු වීමේ දරුණු තර්ජනයකට මාලදිවයින් වාසීහු මුහුණ පා සිටිති.නම් ලද හැටි"මාලදිවයින" යන නම බොහෝ විට සංකෘත "මහල්දීබ්" යන්නෙන් බිඳී ආවක් වීමට ඉඩ ඇත. මාලදිවයින් වැසියන් හැඳින්වුණේ "දිවෙහින්" යනුවෙනි. "දීබ්" යන සංස්කෘත යෙදුමේ මූලය "දීප (द्वीप)", හෙවත් දූපත, වන අතර "දිවෙහින්" යන්න "දූපත් වාසීන්" යන අරුත් නංවයි.සමහරු දක්වන ආකාරයට මාලදිවයිනට එම නම ලැබුනේ "මාලද්වීප" යන සංස්කෘත යෙදුමෙනි. එහි අරුත "දූපත් වලින් සැදුනු මාලය" යන්නයි. මෙහි මලයාලම් පරිවර්තනය "මාලද්වීපු" (മാലദ്വീപ്) වන අතර දෙමල පරිවර්තනය "මාලෙයි තීවූ" (மாலைத்தீவு) වේ. නමුත් මෙම නම් කිසිවක් පුරාන ලේඛනයන් ගේ සඳහන් නොවන නමුත්, වේද යුගයට අයත් සංස්කෘත ලිපි වල "දූපත් ලක්ෂයක්" යන අරුත ඇති
"ලක්ෂද්වීප" යන නම සඳහන් වේ. ලක්ෂද්වීප යන්න මාලදිවයින, ලක්කදිව්, අමිනිදිව්, මිනිකොයි සහ චාගොස් දූපත් සියල්ලම හඳුන්වන පොදු යෙදුමකි.සිංහල බසින් "මාලදිවයින" යන වදනේ අරුත ද "දූපත් වලින් සැදුනු මාලය" යන්නයි. මෙය මාලදිවයින් දූපත් සමූහයේ හැඩය සමඟ හොඳින් ගැලපේ. මාල දිවයින මුලින් ම ජනාවාස කල කණ්ඩායම් බොහොමයක් පැමිණයේ ලංකාවෙන් වීමද සැලකිල්ලට ගත යුතු කරුණකි.දෙවන සියවසේ ලියවුනු ශ්‍රී ලංකාවේ වංශකතාවක් වන මහාවංශයේ "මහිලා දිව" ලෙසින් පාලි බසින් හඳුන්වා ඇති දූපතක් ගැන සඳහන් වන අතර එය "කාන්තාවන්ගේ දූපත්" යන අරුත ගෙන දේ.  සමහර විට මෙය සංස්කෘත යෙදුමක දූෂ්‍ය වූ ආකාරයක් වීමට ඉඩ ඇත.මධ්‍යකාලීන අරාබි සංචාරකයෙක් වූ ඉබ්න් බතූතා අරාබි බසින් මාලදිවයින "මහල් දිබියත්" (محل دبيأت) ලෙස හඳුන්වා දී ඇත. "මහල්" යන අරාබි වදනේ තේරුම "මාලිගය" යන්නයි. මෙය බර්බර් ජාතික ඉබ්න් බතූතා දේශීය යෙදුම අරාබිකරනය කල ආකාරය විය හැක. මුස්ලිම් වරුන්ගේ පාලනය යටතේ පැවති උතුරු ඉන්දියාවේ සංචාරය කල ඔහු පර්සියානු සහ අරාබි වචන ඉන්දියානු බසට ඇතුල් වී ඇති ආකාරය දැක මාලදිවයින් වාසීන් ද අරාබි "මහල්" යන යෙදුමෙන් තම රට හඳුන්වන්නට ඇතැයි සිතන්නට ඇත. වර්
තමාන මාදිවයින් රාජ්‍ය ලාංජනයේ අරාබි බසින් සඳහන් වන්නේ "මහල් දිබියත්" යනුවෙනි.පුරාන අරාබි වරු සහ පර්සියන් වරු මාලදිවයින "දිබජත්" ලෙස හැඳින්වූහ.බටහිර යටත් විහිත සමයේදී ලන්දේසීන් මෙරට "Maldivische Eilanden (මොල්දිවිශේ එයිලන්දෙන්)" ලෙස ඔවුන්ගේ ලිය කියවිලි වල හැඳින්වූ අතර, ඉංග්‍රීසීන් එය "Maldives Islands " ලෙස හැඳින්වූහ. පසු කාලීනව එය "Maldives " ලෙස හඳුන්වනු ලැබිණි.ඈත අතීතය සහ ජනාවාස වීමමාලදිවයිනේ භාෂාව, ජනකතා සහ සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් අධ්‍යනය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ එහි මුල්ම වැසියන් සංගම් යුගයේදී (ක්‍රි.පූ.300 - ක්‍රි.ව.300) කේරළයෙන් පැමිණි ද්‍රවිඩ ජාතිකයන් බවයි. මෙම කේරල වාසීන්ගෙන් පැවත එන්නන් "ගිරාවුරු ජනතාව" ලෙස අදත් මාලදිවයිනේ වෙසෙති. මාලේ රාජධානිය ආරම්භ කිරීම පිලිබඳ මාලදිවයින් ජනකතා සහ පුරාවෘත වල මෙම අතීත ද්‍රවිඩ වාසීන් පිලිබඳ සඳහන් වේ. මාලදිවයින් සමාජයේ අදත් පැහැදිලි ද්‍රවිඩ ජන සම්භවයක සහ සංස්කෘතික සම්භවයක සලකුණු දැකිය හැක. විශේෂයෙන්ම දිවෙහි බසේ මලයාලම් (කේරලයේ භාෂාව) සලකුණු තවමත් දක්නට ලැබෙන අතර එය ස්ථාන නාමයන්හි සහ ඥාති නාමයන්හි පැහැදිලිව පෙනේ. මාලදිවයිනේ ජන කවි වල, ජ