LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
ISO 216

Maandishi madogo

ISO 216 ni orodha ya vipimo sanifu iliyotolewa na Shirika la Kimataifa la Usanifishaji (ISO) kwa ajili ya fomati za karatasi. Orodha hii inafafanua fomati za karatasi za aina "A" na "B" pamoja na A4 ambayo ni ukubwa unaotumiwa zaidi duniani. Zinatumiwa kote duniani isipokuwa Marekani bado wanatumia fomati tofauti.

Fomati zote za ISO 216 (na vipimo vya kuambatana nayo ISO 217 na ISO 269) vinafuata uhusiano wa  1: kati ya upande mrefu na upande mfupi. Faida yake ni ukikunja karatasi hizi kwa nusu yake, hata sehemu hizi zitakuwa tena na uhusiano huohuo baina ya upande ndefu na fupi. Pia eneo la kila fomati ni nusu ya eneo la fomati kubwa zaidi.

Fomati ya kimataifa ya ISO 216 inafuata utaratibu uliofafanuliwa nchini Ujerumani tangu mwaka 1922 kwa jina la DIN 476.

Vipimo vya karatasi za fomati za A na B chini ya ISO 216 na C chini ya ISO 269

Marejeo

Viungo vya Nje

 International standard paper sizes: ISO 216 details and rationale
 ISO 216 at iso.org

Vipimo
Karatasi
Sweta

Sweta (kutoka neno la Kiingereza cha Kimarekani "sweater") ni vazi au nguo inayovaliwa hasa kipindi cha baridi kwa ajili ya kutunza joto la mwili katika kifua na mikono. 

Huvaliwa katika sehemu zenye baridi kidogo, kwa sababu katika sehemu zenye baridi kali 
watu hupendelea kuvaa makoti kwa kuwa yanatunza joto zaidi: makoti huwezi kuyafananisha na masweta kwani ni mazito kutegemea jinsi lilivyo tengenezwa
 
Hata hivyo wanaokaa sehemu za baridi, wengine huvaa masweta na makoti pamoja ili kulinda afya.

Kama kawaida masweta pia sasa yamekuwa kama mtindo mpya barani Afrika, kwa kuwa idadi ya wavaaji imeongezeka zaidi, tofauti na mwanzo.

Tanbihi

Mavazi
Ateri

Ateri (pia arteri, kutoka neno la Kigiriki ἀρτηρία, artēria, kupitia Kiingereza artery) ni mshipa wa damu unaopeleka damu nje ya moyo wa binadamu na wanyama kadhaa. Hivyo ateri ni sehemu ya mfumo wa mzunguko wa damu. 

Mshipa huu hubeba damu yenye oksijeni kutoka kwenye moyo kwenda sehemu zote za mwili. Mwili unatumia oksijeni kutengeneza nguvu. Ateri nyingi hubeba oksijeni, ila ateri pekee isiyobeba oksijeni ni Ateri ya mapafu.

Ateri zina safu tatu. Safu ya nje ni nene na inaundwa na tishu. Safu ya kati inaundwa na misuli, kwa hiyo ateri inaweza kupanuka au kusinyaa, wakati safu ya ndani inaundwa na seli ambazo zipo pia kwenye moyo.

Mshipa wa arteri hauwezi kuuona kwa macho tu, ila unaweza kuuona kwa kutumia kifaa kiitwacho hadubini.

Ateri muhimu
Kuna aina mbili za arteri:
 Arteri kuu (aorta)
 Arteri mapafu

Arteri kuu (aorta) 
Aorta (au aota) ni ateri kuu kwenye mwili: inaanza kwenye ventriko ya kushoto ya moyo ambayo ina damu iliyobeba oksijeni kutoka kwenye mapafu.

Aorta ni mshipa mkubwa kuliko mishipa yote katika mwili wa binadamu.Mshipa huu hushukua damu yenye oksijeni kwenye moyo kwenda sehemu zote za mwili.

Mshipa huu hugawanyika katika mishipa midogomidogo iitwayo mishipa ya kapilari.

Arteri mapafu 
Arteri mapafu ni aina ya arteri inayosafirisha damu isiyo na oksijeni kutoka kwenye moyo kwenda kwenye mapafu.

Ateri ya mapafu ni ateri pekee 
 isiyoungana na aorta
 inayobeba damu isiyo na oksijeni.

Picha 

Damu
Anatomia
Maktaba

Maktaba ni sehemu au jengo lililo maalum kwa ajili ya kujisomea na kujifunza
juu ya vitu mbalimbali. Kuna aina kadhaa za maktaba ila zote hazina tofauti kwani zina lengo moja: kutoa elimu. 

Asilimia kubwa ya maktaba huwa na vitabu vya aina mbalimbali, kwa mfano: vya kiada na ziada.
 
Pia unaweza kuwa na maktaba yako binafsi na licha ya kuwa na maktaba yako unaweza kwenda shuleni ukaingia maktaba kwani kuna maktaba ya shule.
 
Pia kuna maktaba ya kijiji, ya wilaya, ya mkoa na hata ya taifa, zote hizi kwa ajili ya elimu.

Elimu
Fuvu

Fuvu (pia "fuu") ni neno linalotumiwa hasa kuhusu mifupa ya kichwa cha binadamu na wanyama wengi ambayo ni maalumu kwa ajili ya kulinda ubongo. 

Kila mwanadamu ana fuvu la kichwa; usingekuwa na fuvu usingeweza kuishi na kichwa kisingekuwa na umbo maalum. 

Fuvu ni muhimu sana ili ubongo ufanye kazi yake vizuri.
Maneno yanayo tumika kufafanua pande za fuvu utosi,kishogo na paji.
Fuvu la nazi linaitwa zaidi kifuu.

Kichwa
Mifupa
Mba

Mba ni tatizo la ngozi ya kichwa kutokana na seli zilizokufa, pale ambapo zinabaki kwa wingi. 

Sababu ziko mbalimbali, na hakuna tiba ya hakika. 

Kwa kuwa ni tatizo linaloonekana wazi, mara nyingine linamuathiri mtu hata upande wa saikolojia. 

Maradhi ya ngozi
Kichwa
Wavuvi

Wavuvi (kutoka kitenzi "kuvua"; kwa Kiingereza "fishermen") ni watu wanaofanya kazi ya kuvua samaki na wanyama wengine kutoka kwenye maji ya baharini, mitoni, ziwani au bwawani na hujipatia kipato kupitia kazi hii.

Kutokana na takwimu za FAO Ulimwenguni kote kuna watu milioni 38 duniani wanaofanya kazi ya kuvua au kufuga samaki na hivyo husaidia kukuza uchumi wa nchi. Mara nyingi wavuvi hutumia chombo cha kusafiria majini kama boti au mtumbwi lakini wengine wanakaa ufukoni na kuvua kutoka nchi kavu.

Vyombo vya uvuvi ni aina za nyavu zinazoweza kushika samaki na kuwavuta nje ya maji, ndoano au pia aina za mikuki inayolenga samaki walio karibu na uso wa maji.

Watu wengi hupata protini kwa kula windo la samaki.

Wavuvi wanaweza kuwa wataalamu wa kazi hiyo au kuifanya kama burudani tu; wanaweza kuwa wanaume au wanawake vilevile.

Uvuvi umekuwepo kama njia ya kupata chakula tangu kipindi cha enzi za mawe ya kati.

Kazi
Kipato

Kipato (kutoka kitenzi "kupata") ni kitu chochote au malipo anayopata mtu baada ya kufanya kazi fulani. 

Kila mmoja lazima awe na kipato chake, haijalishi ni kiasi gani, tena kipato cha mtu ni siri yake mwenyewe.

Hata hivyo watafiti wanajitahidi kujua kipato cha taifa zima na cha wastani wa wananchi wake ili kuratibu uchumi n.k.

Uchumi
Siri

Siri (kutoka neno la Kiarabu) ni jambo lolote ambalo mtu analiona haifai kumshirikisha mtu yeyote yule, haijalishi ni nani.

Kila mmoja ana haki ya kuwa na siri zake.

Katika maisha ya jamii, siri ni muhimu, kiasi kwamba ni wajibu kwa baadhi ya kazi, kama vile ushauri, uganga, huduma za benki n.k.

Siri kali zaidi, katika Kanisa Katoliki, ni ile ya padri kuhusu maungamo aliyopokea katika sakramenti ya kitubio.

Saikolojia
Maadili
Mawasiliano
Bahasha

Bahasha ni mfuko unaopokea na kuhifadhi barua ndani yake. Kwa kawaida hutengenezwa kwa karatasi iliyokunjwa na kushikwa kwa gundi.

Maandishi ya bahasha
Bahasha inaweza kutumiwa bila maandishi kama barua inafikishwa na mwandishi moja kwa moja kwa mpokeaji.

Lakini kwa kawaida kwenye huduma za posta bahasha inatakiwa kuwa na
jina na anwani ya mpokeaji; anwani iwe na namba ya sanduku la posta, mahali na msimbo wa posta, au katika nchi ambako barua zinafikishwa hadi nyumbani pia mtaa na namba ya nyumba
jina na anwani ya mtu aliyetuma ujumbe.

Aina za bahasha
Kuna aina nyingi za bahasha zinazouzwa. Ukubwa hufuata kwa kawaida fomati za karatasi; katika nchi nyingi ni fomati za ISO 216 na barua nyingi kutumia karatasi za A4 na bahasha zinazoendana na ukubwa huu mara nyingi fomati za C6 kama karatasi inakunjwa hadi C4 kama haikunjwi. 

Kwa kurahisisha kazi kuna bahasha yenye dirisha ambamo anwani inaonekana kama inaandikwa mahali sahihi kwenye barua; dirisha inaruhusu kuonekana kwa anwani pekee.

Kwa yaliyomo yenye thamani kuna pia bahasha ambazo zimeimarishwa.

Bahasha na siri ya barua
Bahasha inaweza kufungwa, na katika sheria za nchi nyingi bahasha iliyofungwa inatakiwa kufunguliwa tu na mpokeaji wa barua; wengine wanaobeba barua au kuipata kwa niaba ya wengine tu hawaruhusiwi kuifungua. Hata polisi au vyombo vingine vya serikali haviruhusiwi, isipokuwa kwa amri ya mahakama kufuatana na sheria za nchi.

Historia ya bahasha

Kiasili neno "bahasha" lilimaanisha mfuniko, gunia, sanduku au namna nyingine ya kufunika kitu ndani yake. 

Bahasha za barua zimekuwa kawaida tangu karne ya 19 pamoja na kuboreshwa kwa huduma za posta na upatikanaji wake kwa watu wengi. Mwaka 1845 mashine ya kwanza ya kutengezea bahasha ilirekodiwa nchini Uingereza chini ya sheria ya hataza.

Bahasha zilipatikana pia zamani lakini hazikuwa kawaida jinsi ilivyokuwa baadaye. Kuna mifano ya bahasha za udongo wa mfinayanzi kwa ajili ya barua zilizoandikwa kwenye vigae vya mwandiko wa kikabari zamani za Babeli. Wachina, waliokuwa watu wa kwanza kugundua karatasi, walitengeneza pia mifuko au bahasha za karatasi. Lakini mara nyingi karatasi au ngozi ambamo barua iliandikwa iliviringishwa tu na labda kufunikwa katika kitambaa kwa kuilinda.

Tanbihi

Posta
Posta

Posta ni mfumo wa kusafirisha barua na vifurushi kwa wapokeaji. Kuna mapatano ya kimataifa ya Umoja wa Posta Duniani (Universal Postal Union) yanayounda kanuni za ukubwa na uzito wa barua na vifurushi vinavyopokelewa.

Posta ya serikali na huduma za binafsi
Katika nchi nyingi huduma ya posta ni taasisi ya kiserikali; katika miaka ya nyuma shirika za binafsi ziliruhusiwa kushiriki lakini mara nyingi kwa masharti yaliyowekwa na serikali.

Katika mfumo wa posta kila huduma ina bei yake inayotangazwa kutegemeana na ukubwa au uzito wa barua au kifurushi, pia kutegemeana na kasi ya kufikisha ujumbe au mzigo.

Kama huduma ya posta inaendeshwa na serikali inakuja na ahadi ya kufikisha barua kila mahali katika nchi. Huduma za binafsi mara nyingi zinafikisha tu mahali ambako zina ofisi zao.

Huduma hadi nyumbani au sanduku la Posta
Katika nchi nyingi barua na vifurushi vinapelekwa hadi nyumba ya mpokeaji au anwani inayotajwa. Katika nchi nyingine barua zinapelekwa tu hadi ofisi ya posta na kuwekwa pale katika sanduku la posta yenye namba fulani.

Ofisi za posta huwa mara nyingi na sanduku la kutupia barua zilizotiwa stempu tayari ili watumiaji waweze kutuma barua kila wakati. Masanduku hayo hufunguliwa kwa utaratibu maalumu kwenye saa zilizotajwa na barua zinapelekwa njia. Masanduku ya aina hii yapo pia mahali pengine pa nchi nyingi.

Historia
Katika historia zilikuwa nchi chache tu zilizoweza kuunda huduma ya posta; pasipo huduma ya aina hii watu walihitaji kutafuta wasafiri walioweza kubeba barua au kama walikuwa matajiri kumtuma mtumishi wa kubeba barua yao. Milki kubwa kama Uajemi ya Kale, China ya Kale na Roma ya Kale zilianzisha huduma za posta ambazo watumishi wa mtawala walikaa katika vituo vyenye umbali wa safari ya siku moja, kupokea barua na kuzipeleka kwa kupanda farasi hadi kituo kilichofuata. Wakati wa mvurugo au kudhoofika kwa serikali huduma hizo zilipotea tena.

Katika karne ya 19 mawasiliano kati ya nchi za Ulaya yaliongezeka kiasi cha kuonyesha haja ya kuboresha mawasiliano hayo. Tangu kipindi kile taratibu kama matumizi ya stempu kama ushahidi wa kuwa barua imeshalipiwa gharama zake na bahasha sanifu pamoja na maumbo ya anwani zilikubaliwa na kusambaa kote duniani.

Marejeo

Posta
Kiburduna

Kiburduna ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waburduna katika jimbo la Australia ya Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiburduna ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiburduna kiko katika kundi la Kikanyara.

Viungo vya nje
lugha ya Kiburduna kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiburduna 
lugha ya Kiburduna katika Glottolog
lugha ya Kiburduna katika Ethnologue

Lugha za Australia
Sukuma

Sukuma inaweza kumaanisha
 Wasukuma, kabila kubwa zaidi nchini Tanzania
 Kisukuma, lugha yao
 Sukuma (Maswa), kata katika Wilaya ya Maswa, Mkoa wa Simiyu, Tanzania
 Sukuma, kifupi cha sukumawiki kilicho kawaida nchini Kenya
Ulyankulu

Ulyankuru ni jimbo la uchaguzi la bunge lililopo katika Wilaya ya Kaliua, Mkoa wa Tabora, Tanzania. Mwaka 2016 ilikuwa na wakazi 217,798  katika kata za 
Ichemba, Igombe Mkulu, Itege, Kanindo, Kanoge, Kashishi, Konanne, Makingi, Milambo, Mwongozo, Nwande, Sasu, Seleli, Silambo, Uyowa.

Mbunge aliyechaguliwa mwaka 2015 alikuwa John Peter Kadutu wa chama cha CCM.
Ni jimbo pekee lililotulia mara baada ya uchaguzi

Marejeo

Majimbo ya Bunge la Tanzania
Wilaya ya Kaliua
Pepo

Pepo ni roho wachafu au wabaya wenye nguvu za Kishetani wanaoweza kumshawishi mtu atende mabaya na hata kumwingilia kwa lengo la kumharibia maisha yake kiroho na kimwili.

Katika utamaduni wa jumuiya nyingi za Kiafrika, pepo ni tofauti na mizimu ambayo hutazamwa kama roho za ndugu wa karibu wasio na nia mbaya wakitakiwa kuheshimiwa kwa matendo mbalimbali.

Pepo huweza kufikia hatua ya kumpagaa mtu ili kumwendesha afanye mambo mbalimbali kwa kutojielewa kuliko kwa kulewa sana, kama vile kuropoka, kupiga, kurukaruka, kufanya uasherati n.k. 

Katika imani ya Kikristo pepo wanaweza kuwa wengi ndani ya mtu mmoja kwa lengo moja (Math 12:45); pia inaaminika kuwa pepo wanaweza kuondolewa kwa mazinguo na katika madhehebu mbalimbali (katika yale ya Kipentekoste hata hadharani) huwa yanafanywa maombi hayo kwa wenye pepo ili kuwaponya kwa kuwafukuza pepo walio ndani yao.

Pepo wanaosadikiwa ni Wakristo ni tofauti na majini wanaosadikiwa na Waislamu kadiri ya dini ya jadi ya Uarabuni.

Dini
Andrea wa Krete

Andrea wa Krete (kwa Kigiriki Ἀνδρέας Κρήτης; lakini pia Andrea wa Yerusalemu; Damasko, Siria, 650 hivi – Mutilene, 4 Julai 712 au 726 au 740), alikuwa askofu, mwanateolojia na mhubiri maarufu tena mtunzi wa sala, nyimbo na tenzi fasaha sana ili kumsifu Mungu na Bikira Maria kama Mama wa Mungu asiye na doa na mpalizwa mbinguni .

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
St Andrew of Crete Orthodox Icon and Synaxarion
Saint Andrew, Archbishop of Crete Prolog from Ochrid (July 4)
Andrew of Crete - Encomium on St Nicholas of Myra - English translation of Oration 18.

Great Canon article from OrthodoxWiki
Great Canon of Saint Andrew in Old Church Slavonic
Great Canon of Saint Andrew of Crete in Parallel Ukrainian and English texts 
Great Canon of Saint Andrew of Crete, First Week of the Great Fast — in English 
Orthros with the Great Canon of Saint Andrew of Crete, Thursday of the Fifth Week of the Great Fast in Parallel Ukrainian and English texts 

Waliozaliwa 650
Waliofariki karne ya 8
Maaskofu Wakatoliki
Washairi wa Ugiriki
Watakatifu wa Siria
Watakatifu wa Ugiriki
Maria wa Misri

Maria wa Misri (Misri, 344 hivi – Palestina, 421 hivi) alikuwa mwanamke Mkristo aliyeishi peke yake jangwani mashariki kwa mto Yordani miaka 47 baada ya kutubu maisha yake ya dhambi (miaka 17 ya ukahaba mjini Aleksandria). 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa hasa tarehe 1 Aprili na 2 Aprili, lakini pia 5 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo kwa Kiswahili
S.J.RUPYA, Makahaba wa jangwani, BPNP 1996, isbn 9976634765.

Viungo vya nje

Original Vita of Saint Mary of Egypt by Saint Sophronius, as read in Orthodox churches on Thursday of the fifth week of Great Lent
Original Vita of Saint Mary of Egypt by Saint Sophronius, as read in Orthodox churches on Thursday of the fifth week of Great Lent
Saint Mary the Egyptian  from the Prologue from Ohrid, April 1
Mary of Egypt article in Catholic Encyclopedia
The Golden Legend: The Life of Saint Mary of Egypt  (In Persian, with English translation)
Fifth Sunday of Great Lent: Saint Mary of Egypt icon and synaxarion
Mary of Egypt Orthodox Wiki
"St. Mary of Egypt: Ascent From Prostitution to Sanctity"  from Harlots of the Desert, by Sr. Benedicta Ward

Waliozaliwa 344
Waliofariki 421
Wakaapweke
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Misri
Kamusi ya Tiba

Kamusi ya Tiba (KyT) ni kamusi iliyotolewa na TUKI inayokusanya istilahi za tiba. Inapanga istilahi kwa lugha ya Kiingereza na kuonyesha visawe vyake vya Kiswahili.

Kamusi hii iliandaliwa na wanaistilahi wawili wa Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambao ni A.M.A. Mwita pamoja na H.J.M. Mwansoko na kuchapishwa mara ya kwanza mwaka 2003 kwa kutumia ISBN 9976-911-65-3.

Kamusi hii haipatikani kwa urahisi kwenye maduka ya vitabu nje ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na hivyo istilahi zake hazikutumiwa katika makala za kwanza za tiba zilizotungwa katika wikipedia hii.

Kamusi za Kiswahili Tiba
Namba sanifu ya kimataifa ya vitabu

Namba sanifu ya kimataifa ya vitabu (:en:International Standard Book Number) inayojulikana kwa kifupi chake cha ISBN ni namba ya kipekee ya utambulisho wa vitabu viuzwavyo kibiashara.
Inasaidia kujua kwa uhakika ni kitabu kipi kinachoagizwa na mteja na kutumwa kutoka wachapishaji kwenda dukani.

ISBN inapangwa kwa kila toleo na tofautisho (isipokuwa marekebisho) la kitabu. Kwa mfano, Kitabu cha kielektroniki, paperback na toleo gumu (hardcover) la kitabu kilekile kila moja itakuwa na ISBN tofauti. ISBN ina urefu wa tarakimu 13 kama iliwekwa kuanzia tarehe 1 Januari 2007, na urefu wa tarakimu 10 kama iliwekwa kabla ya mwaka 2007. 

Namna ya kuweka ya ISBN inategemea taifa lenyewe na hutofautiana kutoka nchi hadi nchi, mara nyingi inategemea na ukubwa wa sekta ya uchapishaji ndani ya nchi. Kila namba inaweza kuonyeshwa kwa tarakimu au msimbo pau.

vitabu
Kondoo (kundinyota)

Kwa maana tofauti wa jina hili angalia kondoo. Kwa maana tofauti ya Hamali angalia hapa Mpagazi

Kondoo (pia: Punda, zamani Hamali, Aries) ni kundinyota ya zodiaki linalojulikana pia kwa jina lake la kimagharibi la Aries. Hamali pia ni jina la kimataifa kwa nyota angavu zaidi kati kundinyota hili.

Nyota za Kondoo huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi. 
Kwa hiyo kundinyota "Kondoo" inaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoiona kutoka Duniani.

Jina
Kondoo ni tafsiri ya Hamali. Mabaharia Waswahili walijua nyota hizi tangu muda mrefu kwa jina la "Hamali".

Hamali linatokana na Kiarabu حمل ḥamal  ambalo linamaanisha "kondoo". Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale waliosema Κριός krios "dume wa kondoo" na hao walipokea tayari (kundinyota)| hii kutoka Babeli. 
 

Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Hamali" limesahauliwa ikiwa kundinyota linatafsiriwa tu "Kondoo".

Mahali pake 
Kondoo iko angani kwenye mstari wa Zodiaki kati ya Samaki (pia Hutu, lat. Pisces) na Ng'ombe (pia Tauri, lat. Taurus) .

Magimba ya angani 
Kondoo huwa na nyota angavu 3 hasa zilizotumiwa kwa ubaharia tangu zamani. Hizi mara nyingi zinatajwa kama Alpha, Beta na Gamma Arietis . 

Alpha Arietis inajulikana kimataifa pia kwa jina la "Hamali" kwa sababu majina mengine ya Kiarabu yaliyopokelewa na wanaastronomia wa Ulaya. Ni nyota jitu yenye rangi ya kichungwa na mwangaza unaoonekana wa mag 2.0. Umbali wake na dunia ni mwakanuru 66  na uangavu haĺisi ni  −0.1.

Beta Arietis inayoitwa pia Sheratan ina rangi ya buluu-nyeupe na mwangaza unaoonekana wa 2.64 ikiwa umbali wa miakanuru 59 kutoka Dunia.

Tanbihi

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 75 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331

Viungo vya Nje 

Makundinyota ya Zodiaki
Woga

Woga ni tabia ya kupatwa na hofu kupita kiasi inayokuwa ndani ya binadamu juu ya kitu au vitu fulanifulani.

Kila mtu ana woga wake, huenda ikawa juu ya Mungu, malaika, shetani, roho, lakini pia juu ya mnyama, mahali, kifo, mauaji, giza n.k.

Kila mmoja anatakiwa kujitawala asije akashindwa na tabia hiyo hata kuacha majukumu yake.

Saikolojia
Maadili
Jarida

Jarida ni ripoti iliyochapishwa yenye habari (taarifa) za matukio ya kibiashara ya shirika (taasisi, jumuia, chama) fulani (kwa mfano, jina la kisheria; namna ya kupata huduma, n.k.).

Jarida la namna hiyo hutumwa mara kwa mara kwa barua pepe kwa wanachama, wateja, waajiriwa au watu ambao wana nia nayo. Hivyo linaweza kutazamwa kama fasihi kijivu.

Jarida mara nyingi huwa na mada kuu kwa ajili ya wapokeaji wake.

Ona pia 
 Kutangaza
 Uhuru wa habari

Marejeo

Mawasiliano
Shati

Shati (kutoka neno la Kiingereza "shirt") ni nguo inayovaliwa na binadamu eneo la juu la mwili wenye ukosi na mikono kwa ajili ya kusitiri mwili wenyewe.

mavazi
Kutangaza

Kutangaza (kutoka kitenzi hicho hupatikana nomino tangazo) ni namna chama au kampuni inavyohamasisha watu wanunue bidhaa au huduma zao, lakini pia mawazo. Matangazo hujaribu kuvutia watu kwa kuonesha uzuri badala ya ubaya wa bidhaa zao.

Kwa kawaida huundwa na wakala wa matangazo kwa mdhamini, na kufanywa kwa vyombo vya habari. Matangazo hutangazwa kwenye runinga pia redio, magazeti, majarida na mabango mitaani na mijini. 

Watangazaji hushawishi hisia kwa mbinu za kulenga watazamaji au wasikilizaji.
Kwa mfano, kufanya mkate kuwa mtamu, unaweza kupakwa rangi za kumvutia mtazamaji.

Elimu jamii
Mawasiliano
Adelaide wa Vilich

Adelaide wa Vilich, O.S.B. (kwa Kijerumani Adelheid; 970 hivi – 5 Februari 1015), binti Megingoz des Brunharingen, mtawala wa Guelders , na Gerberga wa Metzgau, wa ukoo wa kaisari Karolo Mkuu
, alikuwa abesi wa monasteri mbili nchini Ujerumani.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Tarehe 27 Januari 1966 Papa Paulo VI alithibitisha heshima hiyo. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Februari.

Maisha
Kwanza alijiunga na monasteri ya Mt. Ursula, ambayo ilianzishwa na wazazi wake huko Cologne kufuatana na kanuni ya Jeromu. 

Mwaka 980 hivi, walianzisha nyingine huko Vilich, mkabala wa Bonn.

Baada ya kifo cha Gerberga, Adelaide aliingiza kanuni kali zaidi, ile ya Benedikto wa Nursia, akadai masista wajifunze Kilatini ili waelewe Misa.

Sifa za utakatifu na karama yake ya uponyaji zilimvutia Heribert wa Cologne, Askofu mkuu wa Cologne, aliyemfanya abesi wa St. Maria im Kapitol, Cologne. 

Ndipo alipofariki, lakini kuzikwa alizikwa Vilich, ambapo tangu hapo sikukuu yake iliadhimishwa kwa fahari ikivuta wengi kuhiji.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 RANBECK, The Benedictine Calendar (London, 1896); 
 LECHNER, Martyrologium des Benediktiner-Ordens (Augsburg, 1855); 
 STADLER, Heiligen-Lexikon (Augsburg, 1858); 
 MOOSMUELLER, Die Legende, VII, 448.
 Friedrich Albert Groeteken, Sankt Adelheid von Vilich, Herrin und Magd, Die rheinisch fränkische Volksheilige und ihre Familie, Butzon & Becker, Kevelaer, 1937, 184 Seiten
 Jakob Schlafke, Leben und Verehrung der Heiligen Adelheid von Vilich, Köln 1968
 Josef Niesen, Bonner Personenlexikon, Bouvier Verlag, Bonn 2007

Viungo vya nje

Matrix Monasticon:  Adelheid and Vilich
Saint Adelaide of Guelders
 http://www.catholic.org/encyclopedia/view.php?id=205

Waliozaliwa 970
Waliofariki 1015
Wabenedikto
Watakatifu wa Ujerumani
Hoteli

Hoteli (kutoka neno la Kiingereza hotel linalotokana na lile la Kifaransa hôtel ambalo, sawa na neno "hospitali", lina asili katika Kilatini hospes, yaani mgeni) ni jengo kubwa lenye vyumba vingi, ambapo watu wanaweza kulala wakati hawapo nyumbani.
 
Wenye sehemu hizo wanakodisha chumba kwa siku yoyote. Wanatoa vyumba vya kulala, na kwa kawaida hata chakula, hatimaye kwa ajili ya huduma hizo hutaka pesa, ambazo kiasi chake hutegemea ubora wa jengo.

Pia kuna hoteli ambapo mikutano hufanyika.

Aina za hoteli 
Aina za hoteli hulinganishwa na wingi wa vyumba na eneo ambalo hoteli hupatikana.
Resort hotel ni aina ya hoteli ambazo hupatikana karibu na mito, maziwa, milima, pembezoni mwa bahari au katika kisiwa, 
Inn hotel ni aina ya hoteli ambazo mara nyingi hutoa huduma za malazi na kifunguakinywa. 
Airport hotel ni aina ya hoteli ambazo hupatikana karibu kabisa na viwanja vya ndege na mara nyingi hutoa huduma zake kwa wasafiri wa ndege. 
Motel hotel ni aina ya hoteli ambazo hupatikana karibu na barabara kubwa na huwa na vyumba vichache kutoa huduma sana kwa madereva wa magari ya watalii.

Aina za vyumba vya hoteli 
Aina za vyumba hutazamwa kulingana na aina au idadi ya vitanda vilivyomo ndani yake.

 Single room ni aina ya chumba maalumu kwa ajili ya kulala mtu mmoja tu
 Double room ni aina ya chumba maalumu kwa ajili ya watu wawili na huwa na kitanda kimoja kikubwa.
 Twin bed ni aina ya chumba chenye vitanda viwili vilivyo karibu, wakati mwingine anaweza kulala mtu mmoja katika aina hii.
 Suite room ni aina ya chumba kikubwa kilicho na sehemu ya kulala pamoja na sebule.

Tanbihi

Majengo
Uchumi
Ukame

Ukame (kwa Kiingereza "Drought") ni hali ya hewa ya sehemu au mahali fulani inayofanya pakose maji ya kutosha kwa muda mrefu. Kwa kawaida hii inamaanisha kipindi ambako kuna mvua kidogo, au kupungukiwa kwa usimbishaji mwingine kama theluji. 

Ukame unatokea pia pale ambako watu na kilimo wanategemea maji kwa umwagiliaji na vyanzo vingine vya maji vinakauka.

Ukame unaweza kuhatarisha uhai wa mimea, wanyama na watu, ambao wote wanahitaji maji.

Matokeo ya ukame
 hakuna maji ya kutosha kwa wakazi wa eneo fulani.
 mavuno yanapungua, bei za mazao yanapanda 
 lishe ya wanyama inapungua, bei za nyama, maziwa na bidhaa nyingine zinazotokana na wanyama zinapanda
 usafirishaji wa bidhaa kwenye njia za maji unapata matatizo kama maji mtoni na miferejini yanapungua mno
 uzalishaji wa umememaji unapungua kama hakuna maji ya kutosha tena kuendesha rafadha
 vituo vya umeme na viwanda ambavyo vinategemea maji ya mito kwa kupoza mashine zao haziwezi kuendelea kwa nguvu; kiasi cha maji kinachopatikana kinapungua, na maji hayo yanakuwa na halijoto ya juu zaidi, kwa hiyo uwezo wa kupoza injini inapungua
 hatari ya moto kwenye misitu na porini
 kukausha kwa mimea inaacha ardhi bila kinga, mmomonyoko unaongezeka 
 dhoruba itabeba kiasi kikubwa cha mchanga na vumbi kwenye angahewa, hivyo kupeleka ardhi yenye rutuba penginepo na kuongeza magonjwa ya mfumo wa upumuaji kutokana na vumbi hewani.

Tanbihi

Jiografia
Metorolojia 
Maafa asilia
Kifuu

Kifuu ni umbo la nje la nazi. Pale unaponunua au kutungua nazi huwa na eneo gumu la nje pia, ambalo ndani huwa na nazi yenyewe na maji yake. Pale unapovunja na kukuna ya ndani, kile kinachobakia huitwa kifuu cha nazi ambacho ndio fuvu la nazi.

Matunda
Bidhaa

Bidhaa ni kitu chochote kinachotoka kwenye soko kinachoweza kuridhisha watu. 

Kwenye utengenezaji kwa kawaida hununuliwa kama malighafi (kama vile vyuma) na kuuzwa kama bidhaa.
 
Bidhaa hatarishi ni zile zinazoweza kusababisha madhara kwa jamii.

Mazao ya kilimo na huduma ni aina nyingine ya bidhaa kuu.

Uchumi
Soko

Soko ni sehemu ambapo watu huuza na kununua bidhaa. Wakati watu wana bidhaa za kuuza, huanzisha mahali pa kuuzia, inaweza kuwa sehemu maalum.

Neno "soko" linaweza likajumuisha maana kwenye uchumi. Linaweza kumaanisha njia ambayo bidhaa zinauzwa na kununuliwa. "Kuna masoko makubwa kwa ajili ya maosheo ya vyombo" ina maana watu wengi wananunua maosheo ya vyombo. Kwa hiyo biashara ya maosheo ya vyombo inaweza kuingiza pesa nyingi. Na hii huchochea uchumi.

Soko ni mahali muhimu kwa kuwa inao watu wengi. Huenda wakawa wengi sana kama milioni. Kuna aina ya masoko ya watu wengi ndani ya nchi za Afrika, kwa mfano Cairo, Lagos, Kinshasa, Soweto (Johannesburg).

Ushindani 
Kama muuzaji wa bidhaa hawezi kusambaza kile ambacho mteja anaulizia au anataka kwa bei ndogo, wauzaji wengine wanaweza wakasambaza kwa bei ndogo. Wauzaji huwa hawapendi ushindani na wanaweza kujaribu kuua ushindani. Muuzaji anayeua ushindani kwa ajili ya yeye kupata faida hambazo hakutakiwa kupata, anatakiwa kusimamishwa kisheria.

Majengo
Uchumi
Wallah bin Wallah

Wallah bin Wallah (alizaliwa 1952) ni mwandishi wa Kiswahili kutoka Kenya anayetambulika kwa jina la Ustadh (profesa) kwa hatua zake katika kuimarisha lugha ya Kiswahili katika jamii ya Afrika Mashariki. 

Mwalimu Wallah bin Wallah ameandika vitabu vya Kiswahili Mufti na Insha Mufti vinavyotumika katika shule za msingi. 

Wallah alianzisha wakfu ya tuzo za Wasta mwaka 2010 ambazo anawatuza wanaojitahidi kukitumia Kiswahili kwa umakini.

Utoto wake na elimu
Wallah bin Wallah alizaliwa mwakani 1952 kule Nyakach, wilaya ya Nyando. Jina alilopewa na wazazi wake lilikuwa Ndedah lakini alilibadilisha baadaye maana aliliona kana kwamba lilikuwa likimsaliti kama mkabila. Alilichukua jina la babake Wallah na baadaye akaona ni vyema kujiita Wallah mwanawe Wallah. Hivyo, jina Wallah bin Wallah likakita mizizi. Wallah alisomea nchini Tanzania maana alifuatana na babake aliyekuwa akifanya kazi na kampuni ya reli ya Afrika Mashariki huko Tanzania. Alijiunga na shule ya msingi la Lukungu alikosomea kutoka darasa la kwanza hadi la nne. Baadaye alijiunga na shule ya Bukumbu alikosomea hadi darasa la saba na kuhitimu katika mtihani wa G.E.E.

Maisha ya Wallah shuleni hayakuwa mepesi maana babake hakuwa akimpa msaada na mara kwa mara, Wallah alijilipia karo. Alifanya hivi kwa kuchuuza samaki pamoja na kuwanyoa wenzake ili apate pesa. Baada ya shule ya msingi, alijiunga na shule ya seminari ya Nyegezi ambako alikuwa akisomea somo la dini ya Kikristo. Hakumaliza hayo masomo maana aling'amua kwamba kama angetaka kuendeleza ujuzi wa Kiswahili, alifaa awe Muislamu. Aliacha shule na kurudi Kenya alikojiunga na shule ya upili ya Ravals, Latema. Aliweza kupata diploma ya ualimu katika chuo cha Morogoro Teachers' College mwakani 1976.    

Baada ya shule, Wallah alianza kazi ya ualimu wa Kiswahili. Akiendelea kufunza katika shule mbalimbali Kenya kama vile Misiani Girls, Moi Girls Isinya, aliweza kufanya shahada ya Kiswahili na Kiarabu. Baadaye, aliendeleza uchu wake wa kukikujua Kiswahili kwa kufanya Shahada ya Uzamili katika chuo cha Dar es Salaam.. 

Vitabu vyake vya shule vimekosolewa kwa makosa ya kilugha, kama kutoeleza sahihi matumizi ya saa na wakati

Vitabu
Wallah bin Wallah ameandika vitabu vya Kiswahili Mufti vinavyotumiwa katika shule za Msingi. Pia ameandika kitabu cha Insha Mufti ambacho kinawezesha wanafunzi kuandika insha nzuri. Chemsha Bongo ni kitabu kingine ambacho Wallah alikiandika kwa madhumuni ya kutayarisha wanafunzi wanapojiandaa kuufanya mtihani wa Mwisho shuleni za msingi Kenya.  

Wallah pia ameandika vitabu vya hadithi fupi kama vile:

 Mbwa wa Majini
 Tumgidie Bwege
 Sitaki Simu
 Kicheko Cha Maiti
 Zawadi Ya Sanda,
 Kifo Cha Wema
 Kitanzi cha Utandawizi
 Simtu
 Moto Wa Maisha
 Uongo wa Ukweli
 Mitego ya Wendawazimu

Pamoja na vitabu vinginevyo ambavyo vyote vimechapishwa na shirika la Maxwell Publishers.

Viungo vya nje 

Waliozaliwa 1952
Watu walio hai
Waandishi wa Kenya
Fasihi ya Kiswahili
Dafu

Dafu ni nazi ambayo haijakomaa hadi hali ya koroma, hivyo majimaji yake ni mazito zaidi na yanatumika kama kinywaji.

Katika mazingira mbalimbali maji ya dafu hutumika pia kama dawa, kwa mfano kwa mtu mwenye kisukari, tumbo la kuhara au upungufu wa homoni, hususan zile zinazotengenezwa na kongosho kwa ajili ya kuuongezea mwili nguvu. Hata hivyo hakuna uthibitisho wa kisayansi. 

Pia dafu hutumika kama kinywaji cha kutengeneza sauti kwa watoto wachanga ili waje kuwa waongeaji.

Hivyo dafu lina umuhimu, ila kama tunavyojua kilichozidi kina madhara, ndivyo ilivyo hadi kwenye dafu kuna madhara ukinywa kwa wingi mno: kwa mfano huko India wananywesha wazee wagonjwa lita kadhaa za maji hayo hadi wakafa.

Viungo vya nje

Vinywaji
Tiba
Biko

Biko ni mchezo wa kubahatisha nchini Tanzania.

Mchezo huo hunachezwa kwa kutumia simu ya mikononi na mshindi anapata zaidi ya milioni mbili. 

Michezo
Chama

Chama ni kundi la watu wanaoungana kwa kusudi la kushirikiana ili kufikia lengo fulani, ambalo linaweza kuwa la aina nyingi tofauti, kwa mfano: dini, elimu, siasa, sanaa, michezo n.k.

Idadi ya wanachama inaweza kuwa tofauti sana, kuanzia wachache hadi milioni kadhaa.

Kwa kawaida chama kina uongozi wake unaopatikana kwa kufuata taratibu maalumu.

Elimu jamii
Sheria
Dura ya maji

Dura ya maji (:en:water cycle) ni jinsi gani maji huzunguka duniani kuanzia uso wa ardhi, angani hadi uso wa ardhi tena na chini ya ardhi. Maji huzunguka kwa kutumia michakato wa uvukizaji na usimbishaji.

Dura 
 Kwanza maji yaliyopo kwenye uso wa ardhi huvukiza. Maana yake miale ya jua inapashia joto maji kwenye nchi kavu au baharini na maji hayo hubadilika kuwa mvuke ambao ni mwepesi na kupanda juu kwenye angahewa. 
 Mvuke wa maji unaingia katika akiba kubwa ya maji kwenye angahewa; kutegemeana na halijoto ya hewa maji hukaa huko kama gesi au yanaendelea kujikaza kuwa mawingu.   
 Wakati mawingu hupoa zaidi mvuke unaendelea kujikaza na kutonyesha. 
 Hapa usimbishaji unaanza na maji huanguka  chini kwa umbo la mvua au theluji.
 Mvua hugonga uso wa ardhi. Sehemu inapita juu ya uso wa ardhi kwenye mito moja kwa moja. Sehemu nyingine inaingia katika udongo wa ardhi. Kutoka hapo italisha chemchemi.
 Kutoka chemchemi maji hutokea kwa umbo la mito na vijito,

Tazama pia 
 Carbon cycle
 Rock cycle

Tanbihi 

Maji
Metorolojia
Tarakilishi mpakato

Tarakilishi mpakato, kipakatalishi, ngamizi mpakato au laptopu (kutoka Kiingereza laptop) ni tarakilishi ndogo ambayo ni rahisi kuibeba. Watumiaji hupendelea kusafiri nazo, hususani wafanyabiashara na wanafunzi.

Historia 
Kipakatalishi cha kwanza kilivumbuliwa na Mwingereza mbunifu Bill Moggridge mwaka 1979. Shirika la mifumo ya GRiD lilimsaidia kuongeza ubunifu wake kwa kuweka bawaba. Mnamo mwaka 1982, vipakatalishi viliuzwa sana kwa jeshi la Marekani.

Kando na vipakatalishi, kuna tarakilishi nyingine ndogo kama vile bapalishi au kishkwambi ambayo kwa Kiingereza inaitwa “tablet”.

Tanbihi

Kompyuta
Wembe

Wembe (wingi: nyembe) ni kifaa kidogo, kwa kawaida cha chuma, chenye bapa kali.

Wembe hutumiwa, kwa mfano, kwa ajili ya kunyoa nywele au kukata karatasi nyepesi.

Vifaa
Unyevu

Unyevu ni hali ya sehemu au kitu fulani kuwa na majimaji kutokana na hali ya hewa ya mahali hapo, hasa kama ni pa baridi na mvua nyingi. 

Katika Tanzania kuna baadhi ya mikoa huwa asubuhi kuna unyevu; mikoa hiyo ni kama Arusha, Kilimanjaro na mingineyo. Pia unyevu unaweza kuwa katika nguo zilizokuwa karibu kukauka.

Metorolojia
Wilaya ya Mpanda Vijijini

Wilaya ya Mpanda Vijijini ilikuwa eneo la kiutawala kwenye Mkoa wa Rukwa ambalo tangu mwaka 2012 ni eneo la mkoa wa Katavi ikabadilishwa jina kuwa Wilaya ya Tanganyika.

Mkoa wa Rukwa
Mkoa wa Katavi
Anthony John Valentine Obinna

Anthony John Valentine Obinna (amezaliwa Emekukwu nchini Nigeria, tarehe 26 Juni 1946) ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Nigeria. 

Alipata upadrisho tarehe 9 Aprili 1972.

Tarehe 1 Julai 1993 ametangazwa kuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Owerri.

Viungo vya nje
 Ukurasa wa Askofu Obinna katika Catholic Hierarchy

Waliozaliwa 1946
Maaskofu Wakatoliki
Watu walio hai
Shirika

Shirika (kutoka neno la Kiarabu) ni kitu chenye kumilikiwa pamoja au kumilikiwa kwa ubia.

Hivyo linaweza kuwa kitengo kinachojumuishwa na kikundi cha watu wengi, kama vile taasisi ambayo ina lengo lililounganishwa kwa mazingira ya nje; pia chombo au asasi ambayo watu wake wanafanya kazi kwa kushirikiana pamoja kwa lengo la kusimamia na kutekeleza shughuli maalumu walizojipangia na kupata matokeo yatayowanufaisha wote pamoja kutokana na ushirika wao katika kushiriki kwenye shughuli walizojipangia. 

Sheria
Elimu jamii
Uchumi
Dini
Wadruzi

Wadruzi (kwa Kiarabu: درزي, derzī au durzī, wingi دروز, durūz; kwa Kiebrania דרוזי, drūzī, wingi דרוזים, druzim) ni watu wenye asili ya Mashariki ya Kati wanaofuata dini yao maalumu inayohusiana na Uislamu, Uyahudi na Ukristo lakini inategemea zaidi falsafa, ikiheshimu Plato, Aristotle, Sokrates na Akhenaten.

Asili
Al-Hakim, mtawala wa Misri katika karne ya 11 BK, aliunga mkono dini hiyo ambayo ilianzishwa na Hamza bin Ali lakini inamheshimu kuhani Yetro, babamkwe wa Musa, kama nabii mkuu na mwanzilishi wao.
 
Nyaraka za Hekima ndiyo maandishi ya msingi wa dini hiyo..

Uenezi
Idadi yao si chini ya 1,000,000, ambao nusu yao wanaishi katika mkoa wa Hauran nchini Syria. Waliobaki wanaishi hasa Lebanoni, Israeli, lakini pia Venezuela, Marekani n.k.

Athari katika siasa
Pamoja na uchache wao kati ya dini za Mashariki ya Kati, walikuwa na athari kubwa katika siasa, hasa nchini Lebanoni walipotawala hadi miaka ya 1860, walipogawana madaraka na Wamaroni. Baada ya uhuru wa nchi hiyo walihesabiwa kuwa madhehebu ya 4 kwa ukubwa. Mwanzoni mwa miaka ya 1980 hadi mwishoni mwa 1990 walishika nafasi kubwa katika vita vya kupunguza haki za Wakristo nchini ili kushika nafasi zaidi serikalini.

Tanbihi

Marejeo 
 .
 .

Marejeo mengine 
 Jean-Marc Aractingi, « Les Druzes et la Franc-maçonnerie », in Les Cahiers de l'Orient, no 69, 1er trimestre 2003, Paris : L'Équerre et le Croissant, éditions Les Cahiers de l'Orient
 Jean-Marc Aractingi, « Points de convergence dans les rituels et symboles chez les Druzes et chez les francs-maçons », in Les Cahiers, Jean Scot Erigène, no 8, Franc-maçonnerie et Islamité, Paris: la Grande Loge de France.
 Pinhas Inabri "Pan-Arabism versus Pan-Islam – Where Do the Druze Fit?"- http://jcpa.org/arabism-islam-where-druze-fit/
 
 .
 Rabih Alameddine I, the Divine: A Novel in First Chapters, Norton (2002). .
 B. Destani, ed. Minorities in the Middle East: Druze Communities 1840–1974, 4 volumes, Slough: Archive Editions (2006). .
 R. Scott Kennedy "The Druze of the Golan: A Case of Non-Violent Resistance" Journal of Palestine Studies, Vol. 13, No. 2 (Winter, 1984), pp. 48–6.
 Dr. Anis Obeid: The Druze & Their Faith in Tawhid, Syracuse University Press (July 2006). .
 
 Samy Swayd The Druzes: An Annotated Bibliography, Kirkland, Washington: ISES Publications (1998). .
 Bashar Tarabieh "Education, Control and Resistance in the Golan Heights" Middle East Report, No. 194/195, Odds against Peace (May–Aug., 1995), pp. 43–47.

Viungo vya nje 

Dini
Historia ya Lebanoni
Mkiwano

Mkiwano au mgakachika (Cucumis metulifer) ni mmea mtambaa wa familia Cucurbitaceae. Matunda yake, yaitwayo kiwano au gakachika, yamekuwa yanapendwa tangu miaka 1980 kwa ajili ya athari nzuri kwa afya. Asili yake ni Jangwa la Kalahari lakini siki hizi hukuzwa nchini Nyuzilandi, Australia, Chili, Italia, Marekani, Ujerumani na Ureno.

Picha

Mboga na jamaa
Adriano wa Nikomedia

Adriano wa Nikomedia (aliuawa tarehe 4 Machi 306) alikuwa mkuu wa walinzi wa kaisari Galerius. 

Alipokuwa na umri wa miaka 28, aliongokea Ukristo pamoja na mke wake Natalia, ilimbidi Adriano afie dini hiyo katika mji Nikomedia, leo nchini Uturuki.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake huadhimishwa
na Waorthodoksi katika tarehe tofauti; kwa Wakatoliki ni tarehe 8 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

Waliofariki 306
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Agathius

Agathius au Akasio au Agathonas (kwa Kigiriki: Ακακιος; alifariki 303/304), alikuwa akida wa jeshi la Dola la Roma kutoka Kapadokia aliyeuawa mjini Bizanti (leo Istanbul, nchini Uturuki) kwa sababu ya imani yake ya Kikristo katika dhuluma ya makaisari Dioklesyano na Maximian.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 Santiebeati:Agathius

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 303
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Alberiko wa Citeaux

Alberiko wa Cîteaux, O.Cist. (pia Aubrey; alifariki Citeaux, 26 Januari 1109) alikuwa mkaapweke, mmonaki, halafu (1100) abati wa Neumünster nchini Ufaransa, akiongoza monasteri hiyo kwa juhudi zote pamoja na kulea wanajumuia kadiri ya upendo na kanuni. 

Ni kati ya waanzilishi wa urekebisho wa Citeaux wa shirika la Benedikto wa Nursia. Ndiye aliyepata kutoka kwa Papa Paskali II hati Desiderium quod iliyoupatia urekebisho huo uhalali wake.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Januari, pengine pamoja na wenzake Roberto wa Molesme na Stefano Harding.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Attwater, Donald and John, Catherine Rachel John, 1993:The Penguin Dictionary of Saints. 3rd edition. New York: Penguin Books. ISBN|0-14-051312-4

Viungo vya nje

Saint of the Day, January 26: Alberic of Cîteaux  at SaintPatrickDC.org
History of the Cistercians in the Catholic Encyclopedia

Waliozaliwa karne ya 11
Waliofariki 1109
Wakaapweke
wamonaki
Wabenedikto
Wasitoo
mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Yethro

Yethro au Reueli (kwa Kiebrania יִתְרוֹ, Yitro, Yiṯrô; kwa Kiarabu شعيب, Shuayb) alikuwa mfugaji na kuhani katika rasi ya Sinai.

Ni maarufu kwa kumuoza binti yake Zipora kwa Musa, mkombozi wa Israeli kutoka Misri, na kumpa mkwe wake shauri zuri kuhusu uongozi.

Waislamu wanamheshimu kama nabii; anatajwa mara 11 katika Kurani. 

Wadruzi wanamheshimu kama mwanzilishi wa dini yao.

Tanbihi

Viungo vya nje
 Prophet Shoaib “Jethro”  Mosque and Tomb near Mahis

Watu wa Biblia
Musa
Manabii katika Uislamu
Wadruzi
Kidadi-Dadi

Kidadi-Dadi ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadadi-Dadi mpakani katikati ya majimbo ya Victoria na New South Wales. Mwaka wa 2005, kulikuwa na  wasemaji wa Kidadi-Dadi kumi tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidadi-Dadi kiko katika kundi la Kimurray cha Chini. Wengine hukiangalia kama lahaja ya Kiyitha-Yitha.

Viungo vya nje
lugha ya Kidadi-Dadi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidadi-Dadi 
lugha ya Kidadi-Dadi katika Glottolog
lugha ya Kidadi-Dadi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidagoman

Kidagoman ilikuwa lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadagoman katika jimbo la Northern Territory. Hakuna Wadagoman waliobaki kuzungumza lugha ya Kidagoman, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidagoman kiko katika kundi la Kiyangwaniki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidagoman kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidagoman 
lugha ya Kidagoman katika Glottolog
lugha ya Kidagoman katika Ethnologue

Lugha za Australia
Anastasi wa Sinai

Anastasi wa Sinai (alifariki baada ya mwaka 700), alikuwa mmonaki, padri, abati na mwandishi maarufu wa monasteri ya Mt. Katerina katika Mlima Sinai (Misri).

Habari chache tulizonazo za maisha yake zinapatikana katika maandishi yake mengi ambayo aliyatumia kutetea imani sahihi dhidi ya uzushi uliodai Yesu si binadamu halisi na kusaidia watu kufikia wokovu . Zamani alichanganywa na Anastasi I wa Antiokia (559 – 598), hivi kwamba badhi ya maandishi hayaeleweki ni ya nani kati yao.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Marejeo

Haldon, John. "The Works of Anastasius of Sinai : A Key Source for the History of Seventh-Century East Mediterranean Society and Belief." In The Byzantine and Early Islamic Near East, Volume I: Problems in the Literary Source Material, edited by A. Cameron and L. Conrad. Princeton: Darwin Press, 1992. pp. 107–147.
Kuehn, Clement A., and John D. Baggarly. Anastasius of Sinai. Hexaemeron. (Orientalia Christiana Analecta 278). Rome: Pontificio Istituto Orientale, 2007.
Kuehn, Clement A. Review of Patrology: The Eastern Fathers from the Council of Chalcedon (451) to John of Damascus (†750), ed. by Angelo Di Berardino et al. In Byzantinische Zeitschrift 101/2 (2008): n.p.
Richard, Marcel, and Joseph Munitiz, eds. Anastasii Sinaïtae: Quaestiones et responsiones. CCSG 59. Turnhout: Brepols, 2006.
Shahan, Thomas J. "St. Anastasius Sinaita" Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1907.
Uthemann, Karl-Heinz, ed. Anastasii Sinaïtae: Viae dux. CCSG 8. Turnhout: Brepols, 1981.
Uthemann, Karl-Heinz, ed. Anastasii Sinaïtae: Sermones duo in constitutionem hominis secundum imaginem Dei necnon opuscula adversus monotheletas.  CCSG 12. Turnhout: Brepols, 1985.
Uthemann, Karl-Heinz. "Anastasius the Sinaite." In Patrology. The Eastern Fathers from the Council of Chalcedon (451) to John of Damascus (†750), edited by Angelo Di Berardino et al. Cambridge: James Clark, 2006. pp. 313–331.
Weiss, Günter. Studien zum Leben, zu den Schriften und zur Theologie des Patriarchen Anastasius I. von Antiochien (559 - 598). Munich: Institut für Byzantinistik, 1965.

Viungo vya nje 
 A discussion of the Hexaemeron at Creation
 A complete list of Anastasian writings at Anastasios of Sinai
 Anastasius Sinaita at Britannica Online

Waliozaliwa karne ya 7
Waliofariki karne ya 8
Wamonaki
Mapadri
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Misri
Aleksandra wa Hesse

Aleksandra wa Hesse (kwa Kirusi: Александра Фёдоровна; Darmstadt, Ujerumani, 6 Juni 1872 – Yekaterinburg, Urusi 17 Julai 1918) alikuwa mke wa kaisari Nikola II wa Urusi.

Familia yao nzima iliuawa na Wakomunisti. Kwa sababu hiyo wote wanaheshimiwa na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Bokhanov, Alexander; Knodt, Manfred; Oustimenko, Vladimir; Peregudova, Zinaida; Tyutynnik, Lyubov (1993). The Romanovs: Love, Power, and Tragedy. London: Leppi Publications. ISBN|0-9521644-0-X
 Christopher, Peter; Kurth, Peter; Radzinsky, Edvard (1995). Tsar: The Lost World of Nicholas and Alexandra. Boston: Little Brown and Co. ISBN|0-316-50787-3
 Dehn, Lili (1922). The Real Tsaritsa. alexanderpalace.org.
 Eagar, Margaret (1906). Six Years at the Russian Court. alexanderpalace.org.
 Gilliard, Pierre. Thirteen Years at the Russian Court alexanderpalace.org.
 King, Greg; Wilson, Penny (2003). The Fate of the Romanovs. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, Inc. ISBN|0-471-20768-3
 Kurth, Peter (1983). Anastasia: The Riddle of Anna Anderson. Boston: Back Bay Books. ISBN|0-316-50717-2
 Lovell, James Blair (1991). Anastasia: The Lost Princess. Washington, D.C.: Regnery Gateway. ISBN|0-89526-536-2
 Mager, Hugo (1998). Elizabeth: Grand Duchess of Russia. New York: Carroll and Graf Publishers, Inc. ISBN|0-7867-0678-3
 Massie, Robert K. (1967). Nicholas and Alexandra. New York: Dell Publishing Co. ISBN|0-440-16358-7
 Massie, Robert K. (1995). The Romanovs: The Final Chapter. New York: Random House. ISBN|0-394-58048-6
 Maylunas, Andrei; Mironenko, Sergei (eds), Galy, Darya (translator) (1997). A Lifelong Passion, Nicholas and Alexandra: Their Own Story. New York: Doubleday. ISBN|0-385-48673-1
 Occleshaw, Michael (1993). The Romanov Conspiracies: The Romanovs and the House of Windsor. London: Orion Publishing Group Ltd. ISBN|1-85592-518-4
 Rappaport, Helen (2008). The Last Days of the Romanovs. New York: St. Martin's Griffin. ISBN|978-0-312-60347-2
 Radzinsky, Edvard (1992). The Last Tsar. New York: Doubleday. ISBN|0-385-42371-3
 Radzinsky, Edvard (2000). The Rasputin File. New York: Doubleday. ISBN|0-385-48909-9
 Sams, Ed. "Victoria's Dark Secrets". curiouschapbooks.com.
 Shevchenko, Maxim. "The Glorification of the Royal Family". Nezavisemaya Gazeta, May 31, 2000.
 Vorres, Ian (1965). The Last Grand Duchess. New York: Scribner. ASIN B-0007-E0JK-0
 Vorres, Ian (1985). The Last Grand Duchess. London: Finedawn Press (3rd edition)
 Vyrubova, Anna. Memories of the Russian Court. alexanderpalace.org.
 Zeepvat, Charlotte (2004). The Camera and the Tsars: A Romanov Family Album''. Stroud: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-3049-7.

Viungo vya nje

"God in All Things: The Religious Outlook of Russia's Last Empress" by Janet Ashton

Waliozaliwa 1872
Waliofariki 1918
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ujerumani
Watakatifu wa Urusi
Mkomamanga

Mkomamanga au mkudhumani (Punica granatum) ni mti mdogo wa familia Lythraceae katika oda Myrtales. Matunda yake huitwa makomamanga au makudhumani. Asili yake ni eneo la Uajemi ya kisasa, lakini siku hizi hukuzwa katika Mashariki ya Kati, Kaukasi, Ulaya ya Kusini, Afrika ya Kaskazini ni chini ya Sahara, Asia ya Kati, ya Kusini na ya Kusini-Mashariki, Arizona na Kalifornia.

Picha

Mkarafuu na jamaa