LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Ntokozo Hlonyana

Ntokozo Khonziwe Fortunate Hlonyana ni mwanasiasa wa Afrika Kusini anayehudumu kama Mbunge wa Bunge la Afrika Kusini tangu tarehe 23 Januari 2018. Yeye ni mwanachama wa chama cha Economic Freedom Fighters.

Marejeo 

wanasiasa wa Afrika Kusini
Wanawake wa Afrika Kusini
Women in Wiki Moshi
Arts and Feminism 2023
Rachel Adams

Rachel Cecilia Adams (amezaliwa 9 Agosti 1963) ni mwanasiasa wa Afrika Kusini kutoka bunge la Taifa la Afrika. Yeye ni mjumbe wa Bunge la Kitaifa la Afrika kusini kutoka cape kaskazini.

Marejeo 

Women in Wiki Moshi
Wanawake wa Afrika Kusini
Wanasiasa wa Afrika Kusini
Arts and Feminism 2023
Glynnis Breytenbach

"Mwendesha mashtaka wa zamani wa NPA, Glynnis Breytenbach, atasimama kwenye uchunguzi wa Mokgoro asubuhi ya leo. Anatarajiwa kueleza kwa undani uhusiano mgumu wa kufanya kazi na naibu mkuu wa NPA aliyesimamishwa kazi, Nomgcobo Jiba, na mkurugenzi maalum wa mashtaka, Lawrence Mrwebi. "
Glynnis Breytenbach (amezaliwa 9 Agosti 1990) ni mwendesha mashtaka wa zamani wa Mamlaka ya Kitaifa ya Mashtaka ya Afrika Kusini na Mwanachama wa Bunge la Muungano wa kidemokrasia (DA). Pia ni waziri kivuli wa sheria Afrika Kusini.

Marejeo 

Wanawake wa Afrika Kusini
Wanasiasa wa Afrika Kusini
Arts and Feminism 2023
Jina la ubatizo

Jina la ubatizo ni lile ambalo mtu anapewa wakati kwa kubatizwa ili kumuingiza katika Kanisa la Yesu Kristo.

Kwa kawaida anayemtia maji anamuambia hapohapo: "Fulani, nakubatiza kwa jina la Baba, na la Mwana na la Roho Mtakatifu".

Kabla ya Ukristo, ilikuwa tayari desturi ya Wayahudi kumpa mtu jina wakati wa kumtahiri ili kumuingiza katika taifa la Israeli.

Ukristo
ubatizo
majina
Jina la kitawa

Jina la kitawa ni lile ambalo mtu anapewa wakati kwa kujiunga na utawa ili kudokeza kwamba anataka kuwa mtu mpya.

Hiyo ilikuwa desturi ya mashirika mbalimbali ya Kikristo, ila kwa sasa imepungua sana kwa sababu mengi yanapenda kusisitiza ubatizo, kwamba ndio nafasi ya kufanywa na Mungu mwenyewe mtu mpya kwa kuungana na Yesu Kristo.

Pia wengi wanaona usumbufu wa kutumia majina tofautitofauti katika jamii, katika Kanisa n.k.

Ukristo
mashirika ya kitawa
majina
Luka wa Demenna

Luka wa Demenna (Demenna, Sicilia, 918 hivi - Armento, Basilicata, 13 Oktoba 984) alikuwa mmonaki kwanza huko Sicilia, halafu sehemu mbalimbali kufuatana na uvamizi wa Waarabu wa kisiwa hicho alipozaliwa, na hatimaye abati wa Ukristo wa Mashariki katika Italia Kusini ya leo, hadi alipofariki katika monasteri aliyoianzisha mwenyewe. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Kwa Kiitalia
 Salvatore Bottari e Istituto di studi storici Gaetano Salvemini, Problemi e aspetti di storia dei Nebrodi, Pungitopo, 1999.
 Cosimo Damiano Fonseca e Antonio Lerra, Il monastero di S. Elia di Carbone e il suo territorio dal Medioevo all'età moderna, Congedo, 1996.
 Francesco Russo, Luca di Demenna o d'Armento, in Bibliotheca Sanctorum, VIII.

Waliozaliwa 918
Waliofariki 984
Wamonaki
Wabazili
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Mariolojia ya Kiprotestanti

Mariolojia ya Kiprotestanti inajumlisha mitazamo mbalimbali ya theolojia ya madhehebu ya Kikristo ya Kiprotestanti na viongozi wake wa zamani kama vile Martin Luther na Yohane Calvin na wataalamu wa baadaye kuhusu Bikira Maria, Mama wa Yesu.

Waanzilishi

Baadhi ya waanzilishi wa Uprotestanti kama Martin Luther na Huldrych Zwingli walimheshimu Bikira Maria.

Kabla yao, John Wycliffe alikuwa na msimamo wa namna hiyo .

Kwao suala lilikuwa si heshima kwake, bali kiwango cha kufaa cha heshima hiyo. 

Zaidi ya hayo, Martin Luther alishikilia dogma kuhusu Maria kwamba ni Bikira daima na anaweza kuitwa Mama wa Mungu Tena alitetea mtazamo kwamba alikingiwa dhambi ya asili, au walau aliishi bila dhambi.

Karl Barth
Karl Barth (1886–1968), mwanateolojia maarufu wa Wareformed, alishika msimamo kama wa Martin Luther

Hali ya sasa
Hadi sasa Shirikisho la Kimataifa la Walutheri linakubali kumuita Maria "Mama wa Mungu".

Vilevile Ushirika wa Anglikana unashika mafundisho hayo ya mapokeo yaliyotolewa na mitaguso ya kiekumeni na kumheshimu Bikira Maria kuliko namna inavyokubaliwa na baadhi ya Waprotestanti, hasa ya madhehebu yaliyoanzishwa Marekani katika karne za mwisho

Tanbihi

Viungo vya nje
Protestant Mary , Religion and Ethics Newsweekly report
A Warm Protestant Welcome for Mary, from US News and World Reports
Mary, Luther and Lutheranism, from the Lutheran Church–Missouri Synod
Michael J. Penfold. “Christ, of the Substance of Mary” – A History of the Defence of the Doctrine. https://www.webtruth.org/the-person-of-christ/christ-of-the-substance-of-mary-a-history-of-the-defence-of-the-doctrine/#_ftnref38
 Sermon on Mary, The Pure Mother of God, 1520, Huldrych Zwingli.

 
Bikira Maria
teolojia
Mariolojia ya Kianglikana

Mariolojia ya Kianglikana inajumlisha mitazamo mbalimbali ya theolojia ya Wakristo wa Ushirika la Anglikana kuhusu Bikira Maria, Mama wa Yesu. 

Hadi sasa Ushirika wa Anglikana unashika mafundisho ya mapokeo yaliyotolewa na mitaguso ya kiekumeni na baadhi humheshimu Bikira Maria  kuliko namna inavyokubaliwa na baadhi ya wenzao na Waprotestanti, hasa ya madhehebu yaliyoanzishwa Marekani katika karne za mwisho

Katika Majadiliano ya kiekumeni kuhusu Maria Waanglikana na Wakatoliki waliweza kukubaliana kwa kiasi kikubwa sana.

Tanbihi

Viungo vya nje
"Mary: Grace and Hope in Christ" - Final document from ARCIC II on Mary

 
Bikira Maria
teolojia
Mariolojia ya Kilutheri

Mariolojia ya Kilutheri inajumlisha mitazamo ya theolojia ya madhehebu ya Kikristo ya Kilutheri kuanzia Martin Luther mwenyewe na wataalamu wa baadaye kuhusu Bikira Maria, Mama wa Yesu. 

Baadhi ya waanzilishi wa Uprotestanti kama Martin Luther na 

Zaidi ya hayo, Martin Luther alishikilia dogma kuhusu Maria kwamba ni Bikira daima na anaweza kuitwa Mama wa Mungu Tena alitetea mtazamo kwamba alikingiwa dhambi ya asili, au walau aliishi bila dhambi. 

Kwake suala lilikuwa si heshima kwake, bali kiwango cha kufaa cha heshima hiyo. 

Hadi sasa Shirikisho la Kimataifa la Walutheri linakubali kumuita Maria "Mama wa Mungu".

Tanbihi

Marejeo

Marejeo mengine
 Grisar, Hartmann. Martin Luther: His Life and Work. Westminster, MD: Newman Press, 1950. ISBN|0-404-02935-3 ISBN|9780404029357
 Pelikan, Jaroslav J. Mary Through the Centuries: Her Place in the History of Culture. New Haven: Yale University Press, 1996 ISBN|0-300-06951-0 ISBN|9780300069518
 Tappolet, Walter, and Ebneter, Albert, eds. Das Marienlob der Reformatoren. Tübingen: Katzmann Verlag, 1962

Viungo vya nje
Luther’s Love for St. Mary, Queen of Heaven by Deaconess Betsy Karkan of Concordia University-Chicago - Lutheran Reformation

Walutheri
Bikira Maria
teolojia
Sala kwa Bikira Maria

Sala kwa Bikira Maria zinatolewa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali na kukataliwa na baadhi ya wengine. 

Pamoja na tofauti katika msimamo huo wa msingi, namna pia ni nyinginyingi. Baadhi zilizo maarufu ni:
 Angelus
 Antifona
 Alma Redemptoris Mater
 Ave Regina caelorum
 Salve Regina
 Regina caeli
 Magnificat
 Memorare
 Rozari
 Tenzi
 Akathistos

Tanbihi

Vyanzo
 
 
 
 
 
 
 

Bikira Maria
Sala
Sikukuu za Bikira Maria

Sikukuu za Bikira Maria ni siku za kalenda ya liturujia ya madhehebu mbalimbali ya Kikristo zilizopangwa katika mwaka wa Kanisa kufanya ukumbusho wa matukio ya maisha yake na mengineyo ya historia ya Kanisa.

Sikukuu hizo zinatofautiana kadiri ya imani ya madhehebu husika.

Heshima za Liturujia ya Kiroma kwa Maria 
Katika liturujia ya Roma, mbali ya kumtaja Mama Bikira Maria katika kila Misa wakati wa sala ya ekaristi, kuna maadhimisho kwa heshima yake. Hapa yamepangwa kulingana na kiwango cha heshima hiyo:

Sherehe 
8 Desemba – Bikira Maria Mkingiwa Dhambi ya Asili
1 Januari – Bikira Maria Mama wa Mungu
25 Machi – Bikira Maria Kupashwa Habari
15 Agosti – Bikira Maria Kupalizwa Mbinguni

Sikukuu 
31 Mei – Ziara ya Bikira Maria
8 Septemba – Kuzaliwa kwa Bikira Maria

Kumbukumbu 
Mei-Juni - Mama wa Kanisa
Juni – Moyo Safi wa Maria
15 Septemba – Bikira Maria wa Mateso
22 Agosti – Bikira Maria Malkia
7 Oktoba – Bikira Maria wa Rozari
21 Novemba – Bikira Maria Kutolewa Hekaluni

Kumbukumbu za hiari 
11 Februari – Bikira Maria wa Lurdi
13 Mei – Bikira Maria wa Fatima
16 Julai – Bikira Maria wa Mlima Karmeli
5 Agosti – Kutabaruku Basilika kuu la Bikira Maria
12 Septemba – Jina takatifu la Maria
10 Desemba – Bikira Maria wa Loreto
12 Desemba – Bikira Maria wa Guadalupe

Tena kila Jumamosi isiyo na adhimisho maalumu, Kanisa huadhimisha kumbukumbu ya hiari ya Mama wa Mungu.

Tanbihi

Viungo vya nje
 Comprehensive List of Marian Feasts

Bikira Maria
Sikukuu za Ukristo
Mtunguru (mmea)

Mitunguru, mitungulu, mitunguu au miiliki mwitu ni mimea ya kudumu ya jenasi Aframomum katika familia Zingiberaceae (familia ya mtangawizi). Mbegu za spishi nyingi hutumika kama kiungo ambacho ladha yake inafanana na pilipili manga au iliki.

Mimea hiyo hutokea Afrika kusini mwa Sahara. Ina mashinaukoka ambayo hutoa mashina marefu ya hadi m 2 au zaidi kutoka kwa mafundo yao. Mashina hayo yanabeba majani yasiyoelekeana hadi sm 30 kwa urefu. Maua hukua kwa vishada kwenye mashina mafupi yanayotoka moja kwa moja kutoka kwa shinaukoka.

Spishi za Afrika ya Mashariki
 Aframomum albiflorum, Mtunguru Maua-meupe
 Aframomum amaniensis, Mtunguru wa Usambara
 Aframomum angustifolium, Mtunguru Majani-membamba
 Aframomum corrorima, Mtunguru wa Kawaida au mwiliki bandia
 Aframomum mala
 Aframomum melegueta - inakuzwa nchini Ethiopia
 Aframomum orientale
 Aframomum spiroligulatum
 Aframomum uniflorum
 Aframomum verrucosum
 Aframomum zambesiacum, Mtunguru wa Zambesi au nangawo

Picha

Mtangawizi na jamaa
Njozi za Bikira Maria

Njozi za Bikira Maria ni maono ya Bikira Maria yaliyoripotiwa na watu mbalimbali, hasa Wakristo wa madhehebu mbalimbali, kwamba yamewapata nje ya ndoto, na kwamba walimuona akiwa yuko sehemu fulani, na si kusikia tu sauti yake . 

Njozi zinaweza zikawa za kweli au siyo. Mtu anaweza akadanganya kwa makusudi, anaweza akadanganyika mwenyewe katika inavyofafanuliwa na saikolojia kwa nafasi mbalimbali, lakini kwa wenye imani ya dini ni jambo ambalo linawezekana kutokea kweli. 

Kwao Bikira Maria kutokea watu ni uthibitisho wa uwajibikaji wake kama mama wa Kanisa na wa waumini wake. Anaweza kuwatokea kuitikia maombi yao, kuahidi msaada wake , kufariji au kuonya, akikumbusha kweli za imani na maadili yanayotakiwa n.k.

Kanisa Katoliki lina taratibu zake katika kutathmini ukweli wa njozi hizo; kati ya vigezo vinavyotumika kuna unyofu na uadilifu wa wanaodai kutokewa, usahihi wa imani wa ujumbe wanaosimulia wamepewa, matunda mazuri yanayofuata . 

Pamoja na kwamba Kanisa hilo limekataa njiozi nyingi, hata likithibisha ukweli wa njozi fulani, hakuna anayelazimika kuiamini kwa sababu ni mafunuo binafsi tu, ambayo ni tofauti na ufunuo rasmi uliokamilika wakati wa Mitume wa Yesu. 

Njozi kadhaa za Bikira Maria zimeathiri sana maisha ya watu, kama ile ya Bikira Maria wa Guadalupe huko Mexico ambayo iliwavuta wakazi asili kukubali ubatizo kwa mamilioni na ni sehemu ya utambulisho wa taifa.

Mara nyingi njozi zinasababisha ujenzi wa patakatifu panapokuwa mahali pa hija kwa wengi, karne hata karne, lakini pia uanzishwaji wa mashirika ya kitawa, vyama vya kitume, sala mpya n.k.

Tanbihi

Marejeo mengine
 
 
 
 
 
 
 Maunder, Chris. Our Lady of the Nations: Apparitions of Mary in 20th-century Catholic Europe, Oxford University Press, 2016 ISBN|9780198718383
 Zimdars-Swartz, Sandra L., Encountering Mary: From La Salette to Medjugorje, Princeton University Press, 2014, ISBN|9781400861637

Bikira Maria
Historia ya Ukristo
Makanisa ya Bikira Maria

Makanisa ya Bikira Maria ni maabadi ya Kikristo ambapo mama wa Yesu anaheshimiwa kwa namna ya pekee, kwa kuwa ama aliishi huko, ama alitokea ama alifanya muujiza, ama waumini wenyewe walijisikia hamu ya kuonyesha shukrani yao kwake.

Makanisa ya namna hiyo yalijengwa tangu karne za kwanza za historia ya Ukristo, hasa baada ya Hati ya Milano iliyowapa wananchi uhuru wa dini katika Dola la Roma, na siku hizi zinapatikana katika mabara yote, hata Antaktiki.

Mara nyingi ni patakatifu palipo lengo la hija hasa ya Wakristo wa madhehebu mbalimbali.

Kubwa kuliko yote ni Basilika la Bikira Maria Aparecida, Brazil, ambalo limezidiwa tu na Basilika la Mt. Petro huko Roma-Vatikano.

Tazama pia
 Patakatifu pa Bikira Maria

Tanbihi

Marejeo
 Catholic Encyclopedia: "Ecclesiastical Architecture" 
 Giovanni Meriana, Guida ai santuari della Liguria (Guide of shrines in Liguria), Sagep Editrice publisher, Genoa (Italy), 1990.
 Bartlett, Kenneth R. (1992). The Civilization of the Italian Renaissance. Toronto: D.C. Heath and Company. ISBN|0-669-20900-7 (Paperback).
 
 Banister Fletcher, A History of Architecture on the Comparative Method, ISBN|0-7506-2267-9
 Arnold Hauser, Mannerism: The Crisis of the Renaissance and the Origins of Modern Art, Cambridge: Harvard University Press, 1965, ISBN|0-674-54815-9
 Brigitte Hintzen-Bohlen, Jurgen Sorges, Rome and the Vatican City, Konemann, ISBN|3-8290-3109-2
 Janson, H.W., Anthony F. Janson, History of Art, 1997, New York: Harry N. Abrams, Inc.. ISBN|0-8109-3442-6
 Nikolaus Pevsner, An Outline of European Architecture, Pelican, 1964, ISBN|978-0-14-020109-3
 Ilan Rachum, The Renaissance, an Illustrated Encyclopedia, 1979, Octopus, ISBN|0-7064-0857-8

Marejeo mengine
 

Bikira Maria
makanisa
Ashley Cariño

Ashley Ann Cariño Barreto (aliyezaliwa Florida, 3 Agosti 1994) ni mwanamitindo kutoka Puerto Rico, mshindi wa Miss Universe Puerto Rico 2022. Atawakilisha Puerto Rico kwenye Miss Universe 2022.

Marejeo

Waliozaliwa 1994
Watu walio hai
Wanamitindo wa Marekani
Wanawake wa Marekani
watu wa Puerto Rico
Anzor Alem

Rashidi Alema Anzor (anayejulikana kama Anzor Alem; alizaliwa Kisangani, mji mkuu wa Jimbo la Mashariki katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, 4 Aprili 2001) ni mwigizaji wa Kongo, mwanamuziki na mtunzi wa nyimbo. alijulikana zaidi kwa majukumu katika baby boy of house, Ima , lucky ,Beast.

Filamu

Diskografia

Wasio na wenzi 

 2021 : Leloyo
 2020 : Tourbillon

Marejeo

Viungo vya nje 

Waimbaji wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Elamu

Elamu ilikuwa ustaarabu wa kale mashariki mwa Mesopotamia. Elam ilienea katika magharibi na kusini-magharibi mwa Iran ya sasa, pamoja na sehemu ndogo ya kusini mwa Iraki. 

Mji muhimu zaidi ulikuwa Shushani; kwa karne kadhaa mji mkuu ulikuwa Dur-Untash kilomita 40 kusini mwa Shushani.

Historia 
Historia ya Elamu inajulikana kwa sehemu tu. Ilidumu zaidi ya milenia 2. Wataalamu hugawa historia hiyo kwa vipindi vifuatavyo:

 Proto-Elamu: mnamo 3200 KK - 2700 KK (mjini Shushani maandishi na michoro vinapatikana ambavyo ni tofauti na Uruk)
 Elamu ya Kale:  2700 KK - 1600 KK (nchi ilivamiwa mara kadhaa na watawala kutoka Mesopotamia, mara chache ilijitawala na hata kudhibiti sehemu za Mesopotamia)
 Elamu ya Kati: 1500 KK - 1100 KK (watawala wa Elamu hupanua utawala juu ya sehemu kubwa zaidi za Mesopotamia; hatimaye mtawala wa Babeli alivamia Shushani)
 Kipindi cha Neo-Elamu: 1100 KK - 539 KK (mapambano dhidi ya milki mpya ya Ashuru, hatimaye kuvamiwa na kuharibika na Ashuru)

Rekodi zilizoandikwa huanza kutoka karibu 3000 KK katika kipindi cha Waelami wa Kale (Zama za Shaba ya Kati). Katika Milki ya Waakhameni lugha ya Kielamu ilikuwa miongoni mwa lugha zilizotumika rasmi. Lugha ya Kielamu haina uhusiano unaoeleweka na nyingine yoyote. 

Waelamu waliita nchi yao "Haltamti", lakini Wasumeri na Waakadia waliiita Elamu, na ndivyo ilivyoitwa pia katika Biblia ya Kiebrania. 

Ustaarabu wa Elamu ulianza karibu 2700 BC, na hatimaye walishindwa na Waakhameni  mnamo 640 KK. Kibao kilichopatikana mwaka wa 1848 kina mfalme wa Ashuru Ashurbanipal akijigamba juu ya ushindi wake:

Marejeo 

Historia ya Uajemi
Mesopotamia
Uajemi ya Kale
Anjibati

Anjibati (pia: Angilbert, Angilberk au Engelbert; 760 hivi - 18 Februari 814) alikuwa abati wa Centula (leo nchini Ufaransa) na mshairi.

Aliacha majukumu yake ikulu akatawa kwa kukubaliana na mama wa watoto wake, Berta, binti Karolo Mkuu, ambaye pia alitawa .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu; labda alitangazwa na Papa Paskali II au Papa Urban II.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Vyanzo 
  EINHARDI VITA KAROLI MAGNI.
  Monumenta Germaniae Historica, Diplomatum Karolinorum tomus I.
  Rerum Gallicarum et Francicarum Scriptores, tomus V.
  Monumenta Germanica Historica, Poetarum Latinorum Medii Aevi, tomus I.

Mengineyo 
 A. Molinier, Les Sources de l'histoire de France.
 G. L. Burr, "La rivoluzione carolingia e l'intervento franco in Italia", cap. XI, vol. II (L'espansione islamica e la nascita dell'Europa feudale) della Storia del Mondo Medievale, pp. 336–357.
 Gerhard Seeliger, "Conquiste e incoronazione a imperatore di Carlomagno", cap. XII, vol. II (L'espansione islamica e la nascita dell'Europa feudale) della Storia del Mondo Medievale, pp. 358–396.

Waliozaliwa 760
Waliofariki 814
Washairi wa Kilatini
Washairi wa Ufaransa
Wamonaki
Watakatifu wa Ufaransa
Xerxes I

Xerxes I alikuwa Shah (mfalme) wa Uajemi ya Kale kuanzia 485 KK hadi 465 KK. Alikuwa mtawala wa 10 katika nasaba ya Waakhameni. Xerxes alikuwa mwana wa Dario I na Atossa, binti ya Koreshi Mkuu . Baada ya kifo cha Dario, Xerxes akawa Shah wa Uajemi . Alichukua cheo cha Shahanshah ( Mfalme wa Wafalme ).

Jina 
Xerxes (Ξέρξης) ni umbo la Kigiriki la jina lake. Kwa Kiajemi ya Kale lilikuwa Xšaya-ṛšā. Mataifa mengine katika ufalme wake yalitafsiri jina hili kwa namna tofauti Inaaminiwa umbo la Kibabeli Akšiwaršu lilipokelewa katika Kiebrania kama Ahasverus.

Vita ya Ugiriki 
Xerxes alikuwa mfalme wakati baba yake Dareio alikuwa akiandaa vita dhidi ya Ugiriki baada ya kupigwa na Waathens katika Mapigano ya Marathon. Alikusanya jeshi kubwa kutoka pande zote za milki yake akavuka mlangobahari wa Dardaneli kwa kujenga daraja. Katika Mapigano ya Thermopylae, Xerxes alishinda kikosi cha jeshi la Sparta na kuteka sehemu za Ugiriki . Baada ya ushindi huko Thermopylae, Xerxes alivamia pia mji wa Athens akaichoma. Lakini watu wa Athens waliwahi kujiokoa kwenye kisiwa cha Salamia. Manowari za Wagiriki zilishambulia Waajemi katika mapigano ya baharini ya Salamis mnamo mwaka 480 KK zikashinda. Xerxes aliamua kurudi upande wa Asia akiacha jeshi katika Ugiriki lakini pia jeshi hilo lilipigwa na wagiriki katika mapigano ya Plataia mwaka 479 KK.

Utawala 
Baada ya vita ya Ugiriki, Xerxes alirudi Uajemi akashughulika kukamilisha miradi ya ujenzi iliyoanzishwa na baba yake Dareio I hasa katika miji mikuu ya Shushani na Persepolis.  Mapambo mengi yanayoonekana huko Persepolis hadi leo yaliumbwa wakati wa Xerxes. Huko Shuhani alitengeneza ikulu kubwa.

Alitengeneza pia barabara ya kifalme kutoka Shushani hadi Sardis katika Asia Ndogo.

Xerxes na Ahasuero 
Katika Kitabu cha Esta cha Biblia kuna simulizi ya binti Myahudi Esta anayeolewa na mfalme wa Uajemi anayeitwa Ahasuero katika tafsiri ya Kiswahili (Kiebrania אֲחַשְׁוֵרֹ֑ושׁ Ahasverus) . Kitabu hiki kinasimulia habari zilizotokea katika mji mkuu Shushani. Ahasuero ni umbo tofauti la "Xerxes", maana wafalme wote waliotawala milki ya mataifa mengi walijulikana kwa majina tofautitofauti.

Kifo 
Mwaka 465 KK mfalme Xerxes pamoja na mwanawe Dario waliuawa na mkuu wa walinzi wake, Artabanus.

Mwana wake wa pili Artaxerxes alimfuata katika ufalme.

Marejeo

Vyanzo vya kale 
 The sixth Book, called Erato katika Historia ya Herodotus <span>.
 The seventh Book, calles Polymnia katika Historia ya Herodotus <span>.

Viungo vya Nje
Theotoni

Theotoni (Ganfei, Ureno, 1082 hivi - Coimbra, 18 Februari 1162) alikuwa padri kanoni na mshauri wa mfalme wa Ureno Afonso I.

Alikwenda mara mbili kufanya hija Yerusalemu alipokataa uongozi wa Kanisa katika Nchi Takatifu.

Aliporudi kwao alianzisha monasteri ya Waaugustino huko Coimbra iliyostawi haraka .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu; heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Benedikto XIV.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliofariki dunia.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 A. Butler Butler's Lives of the Saints, Burns & Oates, 2000

Waliozaliwa 1082
Waliofariki 1162
Mapadri
Wakanoni
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ureno
Joji wa Vabres

Joji wa Vabres (pia: Georges; aliishi Ufaransa, karne ya 9) alikuwa mmonaki huko Conques, halafu mwaka 864 akahamia monasteri mpya huko Vabres. 

Inasemekana mwaka 877 alifanywa askofu wa Lodeve, lakini inawezekana Joji wa Lodeve ni mtu mwingine.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 9
Waliofariki karne ya 9
Wamonaki
Watakatifu wa Ufaransa
Proklo wa Bisignano

Proklo wa Bisignano (alifariki 975 hivi) alikuwa mmonaki wa Ukristo wa Mashariki huko Bisignano, Calabria, Italia Kusini, aliyepokewa utawani na Nilo Kijana. 

Alijulikana kwa elimu yake kubwa na kwa juhudi zake katika malipizi zilizoharibu afya yake.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 975
Wamonaki
Wabazili
Watakatifu wa Italia
Jermano na Randoaldo

Jermano na Randoaldo (walifariki Grandfelt, Uswisi, 666/675) walikuwa mmonaki wa Kikolumbani.

Jermano kutoka Trier, Ujerumani alipata kuwa padri akatumwa kama abati katika monasteri mpya. Huko, alipotaka kutetea kwa upole majirani dhidi ya kikosi cha majambazi, alivuliwa nguo na kuchomwa kwa mshale pamoja na Randoaldo.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 21 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 7
Waliofariki 670
Wamonaki
Wakolumbani
Wakaapweke
Mapadri
wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ujerumani
Watakatifu wa Uswisi
Lindokuhle Sibankulu

Lindokuhle Nduduzo Sibankulu (kuzaliwa 9 april 1981) ni mchezaji wa mpira wa kikapu mwenye asili ya Afrika ya kusini pia ana APN ya mchezaji bora wa kikapu katika ligi ya nchini Msumbiji.Pia ni mwanajumuia ya Wanamichezo wa mpira wa kikapu  nchini Afrika kusini na ni mshiriki wa mashindano ya African Championships ya mwaka 2005 na 2009

Marejeo 

Waliozaliwa 1981
Wanamichezo wa Afrika Kusini
Watu walio hai
Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Algeria

Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Algeria ni bodi ya mpira wa vikapu inayoongoza na serikali nchini Algeria. Ilianzishwa mnamo mwaka 1963, imejikita katika mji mkuu, Algiers. 

FABB ni mwanachama wa Shirikisho la Kimataifa la Mpira wa Kikapu (FIBA) na pia ni miliki ya ukanda wa FIBA ​​Afrika.Rais wa sasa wa shirikisho hilo ni Rabah Bouarifi.

Marejeo 

mpira wa kikapu
michezo nchini Algeria
Roger De Sá

Rogério Paulo Cesar de Sá (alizaliwa tarehe 1 Oktoba 1964) ni meneja wa  mpira wa miguu wa Afrika ya Kusini pia ni mchezaji mstaafu aliyechezea nafasi ya kipa.

De Sá ni miongoni mwa wachezaji waliokuwa na uwezo mkubwa na kuaminika na nchi ya Afrika Kusini aliye iwakilisha nchi yake katika michezo mitatu tofauti ikiwemo soka, mpira wa kikapu na soka la ndani (mpira wa miguu wenye wachezaji wa tano kwa kila timu)

Maisha ya klabu 
De Sá alianza taaluma yake baada ya kocha wa timu ya  Kwikot Benoni, Jingles Pereira, ambaye alijuana na babake De Sá, na kujua kwamba kipa huyo hakuwa akicheza soka la kulipwa na hivyo kumsajili mchezaji huyo mara moja. 

katika kipindi cha taaluma yake  De Sá alichezea  klabu kama Moroka Swallows na Mamelodi Sundown na timu zote alihudumu kama Kapteni.

Marejeo 

Wanamichezo wa Afrika Kusini
Watu walio hai
Waliozaliwa 1964
Mpira wa Kikapu Afrika Kusini

Basketball South Africa (BSA) Ni bodi ya serikali inayoongoza mpira wa vikapu kwa wanaume na wanawake nchini Afrika Kusini,na inawajibika kwa usimamizi wa timu za kitaifa za mpira wa vikapu Nchi Afrika Kusini (za wanaume na wanawake), BSA imekuwa mshirika wa FIBA ​​Africa tangu 1992 na ofisi zake zinapatikana Johannesburg.Rais wake wa sasa ni Sanele Mthiyane.

BSA ilianzishwa FIBA ​​mnamo mwaka 1992, na timu yake wakubwa tangu wakati huo imeshiriki katika AfroBasket lakini bado haijafuzu kwenye Kombe la Dunia la FIBA.Ligi ya Kitaifa ya Mpira wa Kikapu husimamia michezo ya kitaalamu ya wanaume wasomi.BSA imesajiliwa na SASCOC kama shirikisho la mpira wa vikapu linalotambulika rasmi.

Rais wake wa sasa wa Mpira wa Kikapu Nchi Afrika Kusini ni Mheshimiwa Sanele Mthiyane.

Marejeo 
Afrika Kusini
Mpira wa kikapu
Mpira wa Kikapu Misri

Shirikisho la mpira wa Kikapu nchini Misri Ni Shirikisho la Mpira wa Kikapu Nchi Misri   linaloongozwa na baraza la mchezo wa mpira wa vikapu. Ilijiunga na Shirikisho la Kimataifa la Mpira wa Kikapu FIBA ​​mnamo mwaka 1934.

Historia 
Iilianzishwa mnamo mwaka 1934, na walikuwa wanachama wa FIBA ​​Ulaya, kwa vile ukanda wa FIBA ​​Afrika haukuanzishwa hadi 1961.

Ofisi 
Ofisi za Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Misri zinapatikana kairo.

Timu za wanaume 
Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Misri lililenga timu ya taifa ya wanaume ya mpira wa vikapu Nchi Misri, na mafanikio yao yakiwemo nafasi ya 9 katika Olimpiki ya Majira ya mwaka 1952, na nafasi yake ya 5 kwenye Mashindano ya Dunia ya mwaka 1950 FIBA. Katika Mashindano ya FIBA ​​Afrika, Misri inashikilia rekodi ya medali 16. Timu ya wanaume ya Misri ilishiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mara saba. Katika mwaka 1984 na mwaka 1988, Misri ilikuja katika nafasi ya 12 katika hafla zote mbili.

Timu ya wanawake 
Timu ya taifa ya mpira wa vikapu ya wanawake ya Misri ilishinda Ubingwa wa FIBA  ​​Afrika kwa Wanawake mwaka 1966 na mwaka 1968, na kushika nafasi ya pili mwaka 1970, kama Jamhuri ya Muungano wa Kiarabu.

Angalia pia 

 Egyptian Basketball Premier League

Marejeo 

Misri
Mpira wa kikapu
Michezo ya Olimpiki
Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Kifalme Moroko

Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Kifalme Moroko (Kiarabu: الجامعة الملكية المغربية لكرة السلة, (FRMBB) ni bodi ya mpira wa kikapu nchini Moroko, iliyo anzishwa mwaka 1956, yenye makao makuu Rabat. FRMBB ni mwanachama kamili wa Shirikisho la Kimataifa la Mpira wa Kikapu (FIBA) pia mwanachama wa FIBA Afrika. Aourach Mostafa ndiye Rais wa shirikisho hilo kwa sasa.

Marais 

 Mohamed Smirès
 Mohamed Alami
 Hamid Skalli
 Thami Bennis
 Mohammed Ibrahimi
 Hammouda Yousri
 Noureddine Benabdenbi
 khalid tajeddine
 Khalid Taje-eddine

Marejeo 

Moroko
Mpira wa kikapu
Afrika
Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Angola

Angolan Basketball Federation Ni bodi inayoongoza na mashindano rasmi ya mpira wa vikapu nchini Angola. FAB ilianzishwa mwaka 1976, na Bw. José Jaime de Castro Guimarães akihudumu kama mwenyekiti. mwanzoni Shirikisho hilo lilikuwa Rua Rainha Ginga na baadaye kuhamishiwa kwenye ghorofa ya chini ya jengo lililo katika Kiwanja cha Michezo cha Cidadela.FAB inasimamia shughuli za vyama 18 vya mpira wa kikapu nchini.Kwa kawaida shirikisho hilo lina watumishi 42, wakiwemo wajumbe 3 wa mkutano mkuu, 3 wa kamati ya ukaguzi, 5 kutoka bodi ya sheria, 5 kutoka bodi ya nidhamu na washiriki 16 huku menejimenti ikiwa na wajumbe 10.

Kwa msingi wa kila mwaka, shirikisho hilo huandaa michuano ya kitaifa ya wanaume iitwayo BAI Basket, ubingwa wa wanawake pamoja na Angolan Cup na Super Cup, ikijumuisha katika kategoria za vijana walio chini ya umri.Pia inasimamia michuano ya majimbo inayoandaliwa na vyama vinavyohusiana na mpira wa vikapu na ushiriki wa vikosi vya kitaifa katika matukio ya Afrika na duniani kote.

Marejeo 
Mpira wa kikapu
Angola
Michezo
Neo Mothiba

Neo Kgalabi Mothiba (alzaliwa 21 Machi, 1982) ni mchezaji wa mpira wa kikapu wa Afrika Kusini alichezea timu kama Tshwane Suns na Egoli Magic zilizo shiliki ligi kuu ya mpira wa kikapu (BNL) huko Afrika ya Kusini. Pia alikua mchezaji wa timu ya taifa ya mpira wa kikapu ya Afrika ya kusini  na alihudumu katika clabu kwa kipindi cha  miaka ya 2005, 2007, na mwaka 2009 katika mashindano ya Afrika ya mpira wa kikapu pamoja na michezo ya commonwealth ya 2006.

Marejeo 

USLWO
Waliozaliwa 1982
Watu walio hai
Wachezaji wa Afrika Kusini
Shirikisho la Mpira wa Kikapu Nigeria

Shirikisho la Mpira wa Kikapu Nigeria (kwa Kiingereza: Nigerian Basketball Federation (NBBF) ni bodi inayosimamia mpira wa kikapu kwa wanaume na wanawake nchini Nigeria. NBBF ilikuwa mshirika wa FIBA afrika tangu mwaka 1963, ofisi zake zinapatikana Abuja na Lagos.

Mashindano ya FIBA 
Timu ya wakubwa upande wa wanaume kwa mpira wa kikapu imeshiriki mashindano ya FIBA Afrika mara 17, kama: 1972, 1978, 1980, 1985, 1987, 1992, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013 na 2015.

Marejeo 

Mpira wa kikapu
michezo nchini Nigeria
Abuja
Lagos
Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Kiarabu la Libya

Libyan Arab Basketball Federation (LBF) Ni shirika linalosimamia mpira wa vikapu kwa wanaume na wanawake nchini Libya. LBF imekuwa mshirika wa FIBA Africa tangu mwaka 1961 na ofisi zake zinapatikana Tripoli. Kufikia 2008 rais wake ni Omar El Burshushi.

Maendeleo ya Shirikisho 
LBF ilikuwa ni nguvu ya jadi katika eneo la Afrika Kaskazini. Timu ya taifa ya Libya ilishiriki katika michuano ya FIBA  Africa mara tatu, mwaka 1965, 1970, na 1978, ambapo ilishika nafasi ya tano, tano na kumi Mfululizo. Katika miaka ya nyuma, shirikisho hilo halikuwa hai sana, lakini hivi majuzi lilianzisha shughuli kadhaa muhimu za kuboresha kiwango cha uchezaji nchini Libya na bara la Afrika. Mkurugenzi wa Michezo wa FIBA Lubomir Kotleba, akisaidiwa na Boujemaa Jdaini, Rais wa Tume ya Kiufundi ya FIBA Afrika, alitembelea nchi kwa ajili ya kliniki ya waamuzi ya FIBA Afrika. Kliniki hiyo ilifanyika Machi 20-24, 2005 mjini Tripoli, kwa kushirikisha Waamuzi 46 na Waamuzi kutoka Algeria, Libya, Mali, Morocco, Sudan na Tunisia.Wataalamu wawili wa FIBA walitumia kliniki hiyo kueleza mabadiliko ya hivi punde katika sheria za mpira wa vikapu, mekanikia ya wasimamizi wa mpira wa vikapu pamoja na mada kama vile saikolojia ya usimamizi, kushughulikia hali mbaya za mchezo na ushirikiano na wachezaji na makocha.Kliniki ilihitimisha kwa jaribio la maandishi ya sheria za mpira wa kikapu, mtihani wa utimamu wa mwili na mtihani wa vitendo kwa wamuzi watahiniwa.Katika hafla ya kufunga, ambayo wawakilishi wa Wizara ya Michezo na Kamati ya Kitaifa ya Olimpiki walishiriki, Rais wa LLF, Omar T.El Burshushi alisema"Sisi pande zote za Mpira wa Kikapu wa Libya tuna heshima ya kuwa mwenyeji wa moja ya FIBA Africa Kliniki ya Waamuzi mwaka 2005. Tunajitahidi sana kuboresha kiwango cha mpira wetu wa kikapu. Uandaaji wa kliniki kama hiyo hakika utatuongoza katika uhudumu bora."

Matamanio ya Kimataifa

Abdulrahman N. Saddigh, Katibu Mkuu wa LBF ana matarajio makubwa ya kuandaa matukio ya kimataifa: "Sasa tumekamilisha Tripoli kumbi mbili mpya za michezo ambazo zinakidhi mahitaji ya kimataifa na tuko tayari kuandaa mashindano ya juu ya Afrika na hata ya Dunia." Ili kuimarisha programu za vijana nchini, LBF iliandaa mashindano ya kimataifa ya U21 Aprili 12, 2005 mjini Tripoli kwa kushirikisha timu za taifa kutoka Italia, Tunisia, Misri na Libya. Kwa timu ya taifa ya mpira wa vikapu ya Libya, shirikisho la Libya lilitia saini Srdjan Antic, kocha kutoka Serbia & Montenegro.

Marejeo 
Mpira wa kikapu
Libya
Michezo ya Olimpiki
Shirikisho la Mpira wa Kikapu Niger

Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Niger ni bodi ya kusimamia mpira wa kikapu kwa wanaume na wanawake Niger. imekuwa mwanachama wa FIBA Afrika wangu mwaka 1963 na ofisi zake zinapatikana Niamey. Rais shirikisho ili ni  Djamila Ferdjani, Saley Amadou Djingarey Katibu Mkuu. Djamila Ferdjani, ndiye mwanamke wa kwanza kushika wadhifa huo, alichaguliwa Februari mwaka 2009, kufuatia kustaafu kwa Seini Yaye.

Ingawa ligi ya kitaifa kwa wanaume (championnat national du basketball) haikuchezwa tangu mwaka 2004, kuna mipango ya kuanza tena Desemba 2009.

Marejeo 

Niger
Mpira wa kikapu
Afrika
Mwanachama wa FIBA
Bodi ya mpira wa kikapu
Shirikisho la Mpira wa Kikapu Kamerun

Cameroon Basketball Federation (CBF) Ni shirika lisilo la faida na bodi inayoongozwa na serikali ya mpira wa kikapu nchini Kamerun. Shirika hili linawakilisha Kamerun katika FIBA na timu za kitaifa za mpira wa vikapu za wanaume na wanawake katika Kamati ya Olimpiki ya Kamerun.

Historia 
Shirikisho la Mpira wa Kikapu la kamerun lilianzishwa mnamo mwaka 1961 kama Shirikisho la Kikapu la Kitaifa la Kamerun (CNBF). Na ilibaki kama CNBF hadi mwaka 1965 ilipojiunga na FIBA.

Marejeo 
Mpira wa kikapu
Kamerun
Michezo ya Olimpiki
Michezo
Will Voigt

William Voigt (kuzaliwa 18 agosti 1976) ni mwalimu wa mchezo wa mpira wa kikapu mwenye asili ya Amerika ambae kwa sasa ni mwalim mkuu wa timu ya Zamalek inayoshiriki ligi kuu huko Misri.

Akiwa kama kocha mkuu  alifanikiwa kuipa ubingwa timu ya Nigeria  katika mashindano ya AfroBasket ya mwaka 2015 ambapo ilishinda dhidi ya Angola katika fainali ya kufuzu katika mashindano ya 2016 ya Kiangazi ya olimpics huko Rio.

Maisha ya awali 
Voigt amekulia katika mji wa Cobot, Vernont na kupata elimu yake katika shule ya sekomdari Caboti ambapo alicheza mpira wa kikapu na mpira wa miguu. Alipata elimu ya chuo cha kati katika chuo cha Pomona huko California, akisomea uandishi wa soka  na kuhitimu  na shahada ya Sayansi ya siasa.

Maisha binafsi 
Mama wa Voigt, Ellen Bryant Voigt alikuwa mshairi wa zamani katika  Jimbo la Vermont.  Voigt alioa mwaka  2009, na walitalikiana na mke wake mwaka 2018. Walipata watoto wawili, mvulana na msichana.

Marejeo 
Watu walio hai
Wanamichezo
Waliozaliwa 1976
Timu ya taifa ya mpira wa vikapu ya wanaume chini ya umri wa miaka 18 ya Afrika Kusini

South Africa national under-18 basketball team inawakilisha Afrika Kusini katika mashindano ya mpira wa vikapu ya chini ya miaka 18 (chini ya umri wa miaka 18). Timu hiyo inasimamiwa na Mpira wa Kikapu Afrika Kusini.

Angalia pia 

 South Africa men's national basketball tea
 South Africa men's national under-16 basketball team
 South Africa women's national basketball team
 South Africa women's national under-18 basketball team
 South Africa women's national under-16 basketball team

Marejeo 
Afrika Kusini
Mpira wa kikapu
Michezo
Shirikisho la Mpira wa Kikapu Rwanda

Shirikisho la Mpira wa Kikapu Rwanda (Kingereza: Rwandan Amateur Basketball Federation, Kifaransa: Fédération Rwandaise de Basketball Amateur ) ni bodi inayosimamia mpira wa kikapu nchini Rwanda. Inaendesha timu ya taifa ya mpira wa kikapu Rwanda vile vile NBL daraja la juu na ligi nyingine.

Historia 
Mpira wa kikapu nchini Rwanda uliletwa mwaka 1930, Na mapadri wa kikatoloki pia mchezo wa kwanza ulichezwa katika shule ya upili uko Mkoa wa kusini. Baada ya nchi kupata uhuru mwaka 1962, timu mpya ziliundwa jeshini na baadhi ya taasisi za umma. Mwaka 1974, shirikisho la mpira wa kikapu Rwanda lilizaliwa na miaka mitatu mbele ligi ya kwanza kitaifa ilianzishwa.

Marejeo 
Rwanda
Mpira wa kikapu
Bodi ya mpira wa kikapu
Shirikisho la Mpira wa Kikapu Sudan Kusini

Shirikisho la Mpira wa Kikapu Sudan Kusini (Kiingereza: South Sudan Basketball Federation (SSBF) ni shirikisho la mpira wa kikapu nchini Sudan Kusini linalosimamia timu ya wanaume, timu ya wanawake na timu za vijana. Shirikisho hilo ni mwanachama wa FIBA Afika tangu Novemba 14, mwaka 2003 na mwanachama mwanzilishi wa Kamati ya Olimpiki Sudan Kusini. Makao makuu yako Juba. 

Luol Deng ndiye Rais wa shirikisho tangu mwaka 2019.

Marejeo 

Bodi ya mpira wa kikapu
Sudan Kusini
Mpira wa kikapu
Shirikisho la Mpira wa Kikapu Tunisia

Shirikisho la Mpira wa Kikapu Tunisia (Kiingereza: Tunisian Basketball Federation (FTBB), Kiarabu: الجامعة التونسية لكرة السلة) ni bodi inayosimamia mpira wa kikapu nchini Tunisia iliyoanzishwa mwaka 1956, katika mji mkuu Tunis. FTBB ni mwanachama wa shirikisho la kimataifa la mpira wa kikapu (FIBA) katika ukanda wa FIBA Afrika. Rais wa sasa ni Ali Benzarti.

Marejeo 
Tunisia
Bodi ya mpira wa kikapu
Mpira wa kikapu Afrika
Tunisia
Ben Uzoh

Benjamin Chukwukelo Uzoh (amezaliwa Machi 18, 1988) ni mchezaji wa mpira wa kikapu ambaye ni Mmarekani mwenye asili ya Nigeria anayechezea Marinos ya SuperLiga ya Venezuela. Pia anachezea timu ya kimataifa ya Nigeria. Akiwa na urefu wa futi 6 na 3 kwa (1.91m), Uzoh amecheza katika NBA kwa New Jersey Nets na Toronto.

Marejeo 
wachezaji wa mpira wa kikapu
wachezaji wa Nigeria
wachezaji wa Marekani
Miguel Ferrão

Miguel Pedro Ho Ferrão (alizaliwa 16 Januari 1996) Ni mchezaji wa mpira wa Kikapu kutoka Afrika Kusini-Ureno wa Cape Town Tigers. Mzaliwa wa Johannesburg, Afrika Kusini, anaiwakilisha Ureno kimataifa.

Kazi ya kitaaluma 
Ferrão alicheza miaka ya kwanza ya uchezaji wake na Egoli Magic ya Ligi ya Kitaifa ya Mpira wa Kikapu (BNL). Katika fainali ya msimu wa 2020–21, alikuwa na pointi 25 na baundi 21 na alitajwa kuwa MVP wa ligi.

Tangu 2021, yuko kwenye orodha ya Cape Town Tigers.

Maisha ya timu ya taifa 
Ferrão amecheza na timu ya Ureno ya walio chini ya umri wa miaka 18 na chini ya miaka 20 katika Mashindano yao ya Uropa katika kitengo B.

Marejeo 
wachezaji wa mpira wa kikapu
wachezaji wa Ureno
wachezaji wa Afrika Kusini
Greg Koubek

Greg Koubek (alizaliwa Machi 15, 1969) ni mchezaji mstaafu wa mpira wa kikapu wa Marekani anayejulikana sana kwa kazi yake ya ushirikiano katika Chuo Kikuu cha Duke kati ya 1987 na 1991.  Pia alicheza soka la kulipwa nje ya nchi baada ya chuo kwa miaka kadhaa

Maisha ya awali 
Mzaliwa wa eneo kubwa la Albany, New York, Koubek alihudhuria Shule ya Upili ya Shenendehowa kutoka 1985 hadi 1987 huko Clifton Park. Aliongoza timu ya mpira wa kikapu kwenye michuano ya serikali kama mwandamizi mnamo 1987 na baadaye akawa mwanariadha wa kwanza katika historia ya shule kustaafu nambari yake ya jezi

Chuo 
Kazi ya oubek kucheza kwa Mashetani wa Bluu ya Duke ilikuwa ya jumla isiyo ya kawaida katika suala la takwimu za kibinafsi. Kupitia misimu yake miwili ya kwanza, alianza katika mechi moja tu, lakini alicheza katika mashindano yote 71. Kati ya misimu yake safi na ya sophomore alifunga alama 312. Duke alishinda Mashindano ya ACC mnamo 1988, mwaka wake mpya, na pia alifanya hivyo hadi Fainali ya Mashindano ya NCAA Nne - ya kwanza kati ya mechi tano mfululizo za Mwisho wa Nne

Maisha ya kitaaluma na ya baadaye 
Koubek alitumia muda mfupi kucheza katika Ligi ya Mpira wa Kikapu ya Marekani (USBL) mara tu baada ya chuo. Baadaye, alicheza kitaaluma kwa miaka sita iliyofuata nchini Afrika Kusini, Uturuki, Hungary, na Japan.Koubek alistaafu mnamo 1997 na kurudi nyumbani katika Wilaya ya Mji Mkuu wa New York.

Marejeo 
wachezaji wa mpira wa kikapu
wachezaji wa Marekani
USLWO
Sam Vincent

James Samuel Vincent (alizaliwa 18 Mei 1963) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa kikapu wa Marekani na kocha.

Vincent alishinda tuzo ya Jimbo la Michigan "Mr. Basketball" mwaka 1981, mwaka wa kwanza tuzo hiyo ilitolewa. Alihudhuria Shule ya Upili ya Mashariki ya Lansing, ambapo alifunga alama 61 katika mchezo mmoja kama mwandamizi, na kuvunja rekodi ya awali ya kufunga jiji ya 54 iliyowekwa na Magic Johnson katika Shule ya Upili ya Everett

Kazi ya ukocha 
Alikuwa kocha wa Fort Worth Flyers katika msimu wa 2005-06. Muda mfupi baada ya kufundisha timu ya wanaume ya Nigeria kwenye raundi ya pili ya Mashindano ya Dunia ya FIBA ya 2006 (ikiwa ni pamoja na kukasirishwa sana na nguvu za jadi Serbia na Montenegro), aliajiriwa kama kocha msaidizi na Dallas Mavericks.

Timu ya taifa ya mpira wa kikapu Nigeria

Vincent alichukua ukufunzi wa D'Tigress katika Olimpiki ya majira ya joto ya 2004. Aliiongoza timu hiyo kupata ushindi wa 68-64 dhidi ya Korea Kusini, ushindi huo ulikuwa ushindi wa kwanza kwa upande wa Afrika katika mashindano ya mpira wa kikapu kwa wanawake kwenye michezo ya Olimpiki. Mnamo 2005, Sam Vincent aliongoza timu ya mpira wa kikapu ya Wanawake wa Nigeria katika ushindi wao wa pili wa mashindano katika Mashindano ya Mpira wa Kikapu ya FIBA Afrika (Afrobasket).

Marejeo 
wachezaji wa mpira wa kikapu
wachezaji wa Marekani
USLWO
Myck Kabongo

Myck Lukusa Kabongo (alizaliwa Januari 12, 1992) Ni mchezaji wa mpira wa Kikapu wa mwenye asili ya Kongo-MKanada ambaye anachezea Cape Town Tigers ya Ligi ya Mpira wa Kikapu Afrika (BAL).Alicheza misimu miwili huko Texas Longhorns kabla ya kwenda kuandaliwa katika rasimu ya 2013 ya NBA.

Kazi na shule ya upili 
Kabongo alianza taaluma yake ya shule ya upili katika Taasisi ya Eastern Commerce Collegiate huko Toronto. na kisha alicheza pamoja na Mkanada mwenzake Tristan Thompson kwa msimu mmoja na nusu katika Maandalizi ya St. Benedict kabla ya Thompson kuondolewa kwenye timu na kuhamishiwa Findlay Prep huko Henderson, Nevada. Kabongo alikaa St. Benedict katika msimu wake mdogo kabla ya kuhamia Findlay Prep.Kabongo alikuwa mchezaji #10 katika darasa la 2011 na Scout.com na katika ESPNU 100.Rivals.com ilikadiriwa kama mchezaji #26. Mwaka 2011  Alichaguliwa kucheza  McDonald's All-American Game na 2011 Jordan Brand Classic.

Ahadi ya chuo 
Kabongo alijitolea kwenda Texas mnamo mwaka  2009 Januari 12,.Mnamo Oktoba 30, mwaka 2010, Kabongo alijiondoa kutoka Texas,  lakini siku 5 baadaye, alijitolea tena, na kutia sahihi barua yake ya nia.

Marejeo 

wachezaji wa Kanada
wachezaji wa mpira wa kikapu
Ligi ya Taifa ya Mpira wa Kikapu ya Afrika Kusini

Ligi ya Taifa ya Mpira wa Kikapu (BNL) ni ligi ya mpira wa kikapu ya kiume ya nchini Afrika Kusini. Tangu kuanzishwa kwake mwaka 1993 ligi imekuwa ikichezwa na timu za klabu za kiume pekee

Historia 
Ilianzishwa mwaka 1993 kama Ligi Kuu ya Mpira wa Kikapu, ilivunjwa mwaka 1996. Ligi hiyo ilibadilishwa jina na kuitwa Ligi ya Taifa ya Mpira wa Kikapu mwaka 2013. Msimu wa BNL wa 2018 ulianza Agosti, wa 3 na kumalizika Oktoba, 27. Kwa mara ya kwanza kabisa, michuano hiyo ilitwaliwa na Soweto Panthers 

Mnamo 2016 ligi hiyo ilifanya majaribio ya kitengo cha wanawake huko Gauteng, The Sturdy Stars ilishinda taji hilo mwaka huo.

Marejeo 

mpira wa kikapu
michezo nchini Afrika Kusini
USLWO
Christopher Gabriel

Christopher James Gabriel (alizaliwa 19 Desemba 1988) Ni mchezaji wa mpira wa Kikapu wa Afrika Kusini Katika timu ya Cape Town Tigers na timu ya taifa ya mpira wa Kikapu ya Afrika Kusini.

Kazi ya kitaaluma 
Gabriel alianza msimu wa 2018-19 akiwa na Timu ya FOG Næstved nchini Denmark, akiwa na wastani wa pointi 8.5 na baundi 4.6 katika michezo 28. Mnamo tarehe 19 Mei 2018, Gabriel alisaini na Stockholmo Montevideo nchini Uruguay.

Tangu 2021, Gabriel yuko kwenye orodha ya Cape Town Tigers na aliisaidia timu hiyo kushinda ubingwa wake wa kwanza wa Afrika Kusini. Alikuwa pia kwenye timu wakati wa Kufuzu Mashindano ya BAL ya 2022.

Maisha ya timu ya taifa 
Mnamo mwaka 2009, Gabriel alionekana timu ya taifa ya Afrika Kusini kwenye Mashindano ya Afrika mwaka 2009. Gabriel alipata wastani wa pointi 10.2 na mabao 6.4 kwa kila mchezo akiwa mmoja wa wachezaji bora wa Afrika Kusini, lakini timu ilimaliza katika nafasi ya 15 katika mashindano hayo. [2]

Marejeo 

USLWO
Mashindano ya Taifa ya Mpira wa Kikapu Afrika Kusini

Mashindano ya Taifa ya Mpira wa Kikapu afrika Kusini ni mashindano ya kitaifa kwa timu za mpira wa kikapu za Waziri Mkuu nchini Afrika Kusini. Mshindi wa michuano ya kitaifa anafuzu kwa mashindano ya kufuzu kwa Ligi ya Mpira wa Kikapu Afrika (BAL) 

Mashindano hayo yameandaliwa na mpira wa kikapu Afrika Kusini, shirikisho la taifa la mpira wa kikapu 

Mabingwa watetezi wa sasa ni Cape Town Tigers, ambao walishinda mataji ya 2021 na 2022

Marejeo 

USLWO
Mpira wa kikapu katika Michezo ya All-Africa ya 1999

Mashindano ya mpira wa kikapu katika Michezo ya All-Africa ya 1999 yalifanyika jijini Johannesburg, Afrika Kusini kuanzia Septemba 11 hadi 18, 1999. Washindi walikuwa    Misri kushinda mashindano ya wanaume  na Senegal ilishinda mashindano ya wanawake,  wote walimaliza mashindano ya raundi ya robin na rekodi ya kutoshindwa 5-0

Muundo wa ushindani 
Mashindano ya raundi ya mzunguko yalichezwa.

Viungo vya Nje 
Men's tournament todor66.com

Women's tournament todor66.com

Marejeo 

USLWO
Billy Preston (mpira wa kikapu)

Billy Dewon Preston Jr. (amezaliwa Oktoba 26, 1997) ni mchezaji wa mpira wa kikapu wa Marekani anayeichezea Cape Town Tigers. Akiwa na nguvu kubwa, alihudhuria shule nne za upili: Shule ya Upili ya St. John Bosco, Shule ya Upili ya Redondo Union, Chuo cha Prime Prep, na Oak Hill Academy. Aliorodheshwa na waajiriwa wakuu wa darasa lake, akipata tuzo za McDonald's All-American alipokuwa Oak Hill.

Kufuatia shule ya upili, Preston alijiandikisha katika Chuo Kikuu cha Kansas na alikuwa amesaini kucheza mpira wa kikapu kwa Jayhawks.Mnamo Novemba 2017, alihusika katika ajali ya gari ambayo haikusababisha majeraha. Preston, alikabili kucheza mchezo wowote, alitengwa hadi kukamilika kwa uchunguzi wa chuo kikuu kuhusu tukio hilo.Baada ya kuzuiwa kwa zaidi ya miezi miwili, badala yake aliamua kucheza katika ngazi ya kitaaluma.

Marejeo 

wachezaji wa mpira wa kikapu
wachezaji wa Marekani
Mashindano ya FIBA Afrika kwa Wanawake mwaka 1994

Mashindano ya FIBA Afrika kwa Wanawake ya mwaka 1994 yalikuwa mashindano ya 13 ya FIBA Afrika kwa Wanawake, yaliyochezwa chini ya sheria za FIBA, shirikisho linalosimamia mpira wa kikapu duniani, na FIBA Afrika yake. Mashindano hayo yaliandaliwa na Afrika Kusini kuanzia Desemba 10 hadi 17, 1994 

Zaire iliishinda Senegal 68-48 katika fainali na kushinda taji lao la tatu na kujihakikishia gati katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya mwaka 1996

Marejeo 

mpira wa kikapu
USLWO
1994
Pieter Prinsloo

Daniel Pieter Prinsloo (alizaliwa 7 Januari 1992) Ni mchezaji mtaalamu wa mpira wa Kikapu wa Afrika Kusini anayechezea Cape Town Tigers na timu ya taifa ya mpira wa kikapu Nchini Afrika Kusini. Anasimama katika 2.08 m (6 ft 10 in), anacheza kama katikati.

Maisha ya zamani 
Alizaliwa Pretoria West, Prinsloo alikuwa na hamu ya kucheza kriketi au raga. Baba yake alipohamia Nchi Marekani, alianza kucheza kandanda.

Marejeo 
Mpira wa kikapu
Afrika Kusini
Michezo
Mashindano ya FIBA Afrika chini ya miaka 18 ya mwaka 2006

Mashindano ya FIBA Afrika chini ya miaka 18 ya mwaka 2006 yalikuwa mashindano ya 15 ya U-18 FIBA Afrika, yaliyochezwa chini ya uangalizi wa Fédération Internationale de Basketball, shirikisho linalosimamia michezo ya mpira wa kikapu duniani. Mashindano hayo yalifanyika kuanzia Julai 28 hadi Agosti 6, 2006 mjini Durban, Afrika Kusini, yakishindaniwa na timu 9 za taifa na kushinda na Nigeria  

Mashindano hayo yalifuzu mshindi na mshindi wa pili wa Mashindano ya Dunia ya FIBA chini ya miaka 19 ya 2007

Marejeo 

mpira wa kikapu
USLWO
2006
Mchezo wa NBA Afrika 2015

Mchezo wa NBA Afrika wa 2015 ulikuwa mchezo wa mpira wa kikapu wa maonyesho uliochezwa Agosti 1, 2015 huko Ellis Park Arena huko Johannesburg, Afrika Kusini. Ulikuwa mchezo wa kwanza wa NBA, na mchezo wa kwanza uliohusisha ligi yoyote kubwa ya michezo ya amerika kaskazini, kufanyika barani Afrika  Ilishindaniwa kati ya Team Africa, ikiwa na wachezaji wa NBA na alumni ambao walizaliwa au walikuwa na wazazi waliozaliwa Afrika, na Team World, ikiwa na wachezaji wa NBA kutoka ulimwenguni kote 

Timu ya Dunia ilishinda mchezo wa maonyesho kwa alama ya 101-97

Rosters 
Makocha na mameneja

Kocha Mkuu wa San Antonio Spurs, Kocha Bora wa Mwaka wa NBA mara tatu, na bingwa mara tano wa NBA Gregg Popovich alifundisha Timu ya Afrika, akiwemo Boris Diaw wa timu yake. Mike Budenholzer, ambaye alichaguliwa kuwa Kocha bora wa Mwaka kwa msimu uliotangulia wa NBA, na Monty Williams aliwahi kuwa makocha wasaidizi wa timu hiyo ya Afrika. Billy King, meneja mkuu wa Brooklyn Nets, alishikilia nafasi hiyo kwa Afrika pamoja na aliyekuwa Mtendaji Mkuu wa Mwaka wa NBA na mzaliwa wa Nigeria Masai Ujiri wa Toronto Raptors.

Marejeo 

USLWO
Mchezo wa NBA Afrika 2017

Mchezo wa NBA Afrika wa 2017 ulikuwa mchezo wa mpira wa kikapu wa maonyesho uliochezwa Agosti 5, 2017, katika Ticketpro Dome huko Johannesburg, Afrika Kusini. Huu ulikuwa mchezo wa pili wa NBA kufanyika barani Afrika na wa kwanza tangu mchezo wa NBA Afrika 2015. 

Timu zilizohusika ni Team Africa, zikiwa na wachezaji wa NBA na alumni ambao walizaliwa au walikuwa na wazazi waliozaliwa Afrika, na Team World, wakishirikiana na wachezaji wa NBA kutoka sehemu nyingine duniani

Marejeo 

mpira wa kikapu
USLWO