LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Mkoa wa Tanga (DOA)

Mkoa wa Tanga ilikuwa mkoa mmoja kati ya mikoa 21 ya koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA, Deutsch Ostafrika) iliyokuwa mtangulizi wa nchi za Tanzania, Rwanda na Burundi wa leo.

Eneo na mipaka
Mkoa huu ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 4,600 kwa hiyo ilikuwa kati ya mikoa midogo zaidi ya koloni hii. Makao makuu (jer. Bezirksamt) yalikuwepo Tanga mjini. 

Mkoa huu ulipakana na
 Mkoa wa Wilhelmstal (DOA) (Usambara) upande wa magharibi (na. I kwenye ramani) 
 Mkoa wa Pangani (DOA) upande wa kusini (na. III kwenye ramani)  
 Afrika ya Mashariki ya Kiingereza (Kenya) upande wa kaskazini. 

Kwenye mpaka na Afrika ya Mashariki ya Kiingereza kulikuwa na kituo cha forodha huko Yasini.

Wakazi
Mwaka 1913 kulikuwa na wakazi wazalendo 108,400, pamoja na 2,393 Waasia (Wahindi, Waarabu hasa) na Wazungu 581. 

Mji wa Tanga ulikuwa na wakazi 12,000, kati yao Wazungu 298.D

Uchumi
Mkoa wa Tanga wa DOA ulikuwa kitovu cha uchumi ya mashamba ya kibiashara. Sababu ya kuenea mapema zilikuwa kwanza bandari ya Tanga na pili njia ya reli ya kuelekea Kilimanjaro. Kutokana na miundombinu hii ilikuwa rahisi zaidi kusafirisha mazao na bidhaa nje. Kabla ya 1914 yalikuwepo makampuni 24 ya kizungu na walowezi 72 walioendesha mashamba ya kibiashara, hasa ya mikonge. Mashamba haya ya kizungu yalikuwa na eneo la km² 877. Wazungu hao walifuga ng'ombe 259, kondoo na mbuzi 239, nguruwe 12, punda 124 na farasi 29. Wajerumani walihesabu mifugo ya wakazi wazalendo kuwa ng'ombe 2,400, kondoo 13,490, mbuzi 27,300, punda 112 na nguruwe 20.

Mji na bandari ya Tanga
Tanga yenyewe iliwahi kuwa mji muhimu wa Waswahili kabla ya ukoloni. Tofauti na miji mingine ya Waswahili bandari ya Tanga ilifaa pia kwa meli kubwa hivyo mji ulianza kupanuka haraka. Tangu mwaka 1893 njia ya reli kwenda  milima ya Usambara ilianzishwa iliyoendelea baadaye hadi Moshi. Idadi ya wakazi ilifikia 5,689 (kati hao Wazungu 141) mwaka 1908 ikaongezeka hadi 1913 kuwa wakazi 12,000. Mwaka 1913 kulikuwa na makampuni ya biashara 12 na makampuni mengine ya Kizungu 26, ya Kihindi 50. Tanga ilikuwa na hoteli 4, hospitali, duka la dawa, gazeti na ofisi mbalimbali za serikali. 

Meli 286 zilifika bandarini mwaka 1912, pamoja na jahazi 384. Thamani ya bidhaa zilizoingizwa ilikuwa mark milioni 11.994, hapa nafaka zilikuwa milioni 2, vyakula vingine mio 1.2, nguo mio 2,57 , bidhaa za metali mio 3.25.

Bidhaa zilizotoka zilikuwa na thamani ya mark milioni 13.327, hapo kahawa (kutoka milima ya Usambara hasa) mio 1.16, katani mio 4.67, bidhaa za msituni (hasa mpira) mio 6.5.

Marejeo
 "Tanga", makala katika Kamusi ya Koloni za Kijerumani

T
Yasini

Yasini (zamani pia Jassin, Jassini) ni kijiji cha kata ya Mayomboni, Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kijiji hiki kipo kwenye mpaka kati ya Tanzania na Kenya, karibu na mwambao wa Bahari Hindi kwenye pande zote mbili za mpaka.

Wakati wa ukoloni kulikuwa na kituo cha forodha na polisi lakini tangu kujengwa kwa barabara barani ndani zaidi hakuna kituo tena.

Mapigano ya Yasini - Jassini
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia kulikuweko mapigano kwenye Januari 2015. Mwisho wa mwaka 1914, baada ya mapigano ya Tanga, vikosi 3 vya jeshi la Kihindi-Kiingereza kutoka Mombasa vilivuka mpaka na kuvamia Yasini. Mnamo tarehe 18-19 Januari   kiongozi Mjerumani Paul von Lettow-Vorbeck alishambulia vikosi hivyo. Alitegemea ya kwamba Waingereza wangeleta askari zaidi kutoka Mombasa mara wakisikia kuhusu shambulio lake, akaficha vikosi kadhaa vya Schutztruppe porini na kuwasubiri Waingereza. Vikosi vya Wahindi walipaswa kusalimisha amri baada ya kujitetea kwa siku 1 kwa sababu walishindwa kupata maji ya kunywa. Wakati huohuo vikosi vingine vya askari 3000 vilifika kutoka Mombasa vikashambuliwa ghafla na askari wa Schutztruppe 1000. Jioni ya tarehe 19 Januari Waingereza waliondoka wakarudi Mombasa baada ya kupotewa na zaidi ya wanajeshi 700.

Lettow Vorbeck aliandika baadaye ya kwamba ushindi haukuweza kumfurahisha kwa sababu hata upande wake vifo vilitokea pamoja na kwisha kwa risasi. Aliamua kuepukana na mapigano makubwa kwa sababu alijua Waingereza wangeweza kuongeza wanajeshi tena na tena ilhali yeye alikuwa tu na idadi hiyohiyo asingeweza kupoteza maafisa na askari tena jinsi ilivyotokea Yasini. Hapo aliamua kuendelea kwa mitindo ya vita ya msituni.

Marejeo

Kujisomea
Corey W. Reigel: The Last Great Safari: East Africa in World War I, uk. 21
 Kenneth P. Adgie, Askaris, Asymmetry, And Small Wars: Operational Art And The German East African Campaign, 1914-1918
Miji ya Kenya
Mkoa wa Tanga
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Mia tano sitini na tano

Mia tano sitini na tano ni namba inayoandikwa 565 kwa tarakimu za kawaida na DLXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 564 na kutangulia 566. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 113.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 565 BK na 565 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano themanini na nne

Mia tano themanini na nne  ni namba inayoandikwa 584 kwa tarakimu za kawaida na DLXXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 583 na kutangulia 585. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 73.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 584 BK na 584 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano themanini na tano

Mia tano themanini na tano  ni namba inayoandikwa 585 kwa tarakimu za kawaida na DLXXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 584 na kutangulia 586. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 5 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 585 BK na 585 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano themanini na sita

Mia tano themanini na sita  ni namba inayoandikwa 586 kwa tarakimu za kawaida na DLXXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 585 na kutangulia 587. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 293.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 586 BK na 586 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano themanini na saba

Mia tano themanini na saba  ni namba inayoandikwa 587 kwa tarakimu za kawaida na DLXXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 586 na kutangulia 588. 

587 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 587 BK na 587 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano themanini na nane

Mia tano themanini na nane  ni namba inayoandikwa 588 kwa tarakimu za kawaida na DLXXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 587 na kutangulia 589. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 7 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 588 BK na 588 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Gabriel Ruhumbika

Gabriel Ruhumbika (alizaliwa katika kisiwa cha Ukerewe, 1938) ni mwandishi, mtafsiri na mtaaluma kutoka Tanzania anayeishi nchini Marekani akiwa profesa wa University of Georgia.

Ruhumbika huandika hadithi fupifupi. Riwaya yake ya kwanza, iitwayo Village in Uhuru, ilichapishwa mnamo mwaka 1969. Aliandika riwaya mbalimbali kwa mfuatano kwa kutumia lugha ya Kiswahili. 

Pia alifundisha fasihi katika vyuo vikuu mbalimbali, na kwa sasa ni muadhiri katika chuo kikuu cha maandishi ya kulinganisha (uandishi wa kulinganisha) cha Georgia nchini Marekani

Maisha yake ya awali
Ruhumbika alizaliwa Ukerewe, ndani ya ziwa Viktoria. Baada ya kumaliza masomo ya shahada yake ya kwanza katika chuo cha Makerere University nchini Uganda, pia alimaliza shahada ya uzamivu kuhusu Fasihi ya Kiafrika katika Chuo kikuu cha Paris-Sorbonne nchini Ufaransa.

Machapisho yake
Village in Uhuru, 1969
Miradi Bubu ya Wazalendo, 1991
Janga Sugu la Wazawa, 2002

Taaluma
Riwaya ya kwanza ya Ruhumbika, "Village in Uhuru", ilichapishwa mnamo mwaka 1969; Hii ilikuwa riwaya ya pili ya lugha ya kiiingereza katika nchi ya Tanzania, Baada ya ile ya Peter Palangyo "Dying in the sun" (1968).). Hii ni riwaya ya historia, ambayo iliegemea zaidi upande wa matukio halisi yanayoendana na maswala ya maadili na utambulisho wa taifa katika kulingana na Tanganyika African National Union (TANU) katika kupambania uhuru wa Tanganyika (sasa Tanzania). Ingawa "Village in Uhuru" Aliandika na alichapisha kwa mara ya kwanza kwa kiingereza, Ruhumbika aliamua kuandika riwaya zake zote zilizofuata kwa lugha ya kiswahili, maamuzi ambayo yalikuwa sawa na mwandishi kutoka kenya Ngũgĩ wa Thiong'o.

Riwaya zake ziliandikwa kwa lugha ya Kiswahili, ambazo zilibeba hasa jarida Pan-African Uhuru Movement, Jumuisha "Miradi Bubu ya Wazalendo" (Invisible Enterprises of the Patriots, 1991) na " Janga Sugu la Wazawa" (Everlasting Doom for the Children of the Land, 2002). Pia aliandika kusanyiko la hadithi fupi, "Uwike Usiwike Kutakuche"(Whether the Cock Crows or Not It Dawns). 

Mbali ya kuwa mwandishi pia alikuwa mtafsiri, hasa maneno kutoka lugha ya kifaransa kwenda lugha ya kiswahili, Ingawa alitafsiri pia riwaya katika Aniceti Kitereza's "Mnyombekere na mkewe Bugonoka, na kijana wao wa kiume Ntulanalwo, na binti yao Bulihwali" kutoka Kikerewe kwenda Kiingereza.

Ruhumbika, pia alifundisha fasihi katika vyuo vikuu tofauti tofauti, sehemu zote Africa na Marekani (USA). Alikuwa mkufunzi katika chuo kikuu cha Dar es Salaam (kutoka 1970 hadi 1985) na Chuo kikuu cha Hampton katika mji wa Virginia (kutoka 1985 hadi 1992). Tangu 1992, Alikuwa profesa wa uandishi wa fasihi za kulinganisha katika Chuo kikuu cha Georgia.

Marejeo

Waliozaliwa 1938
Watu walio hai
Waandishi wa Tanzania
Waandishi wa Kiswahili
Waandishi wa Kiingereza
Afrocine 2019-Tanzania
Mia tano themanini na tisa

Mia tano themanini na tisa  ni namba inayoandikwa 589 kwa tarakimu za kawaida na DLXXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 588 na kutangulia 590. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 19 x 31.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 589 BK na 589 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Magaga

Magaga ni hali ya kupasukapasuka uwayo wa mguu wa binadamu ambao kwanza umekuwa mgumu (sugu). Mpasuko unaweza kufikia hatua ya kutokwa na damu.

Inatokea hasa kwa watu wanaotembea bila viatu au kwa makubadhi katika mazingira magumu, k.mf. ya baridi kali.

Mara nyingi wenye tatizo hilo wanalainisha ngozi kwa mafuta.

Mguu
Ngozi
Tiba
Mia tano tisini

Mia tano tisini  ni namba inayoandikwa 590 kwa tarakimu za kawaida na DXC kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 589 na kutangulia 591. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 59.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 590 BK na 590 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano tisini na moja

Mia tano tisini na moja  ni namba inayoandikwa 591 kwa tarakimu za kawaida na DXCI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 590 na kutangulia 592. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 197.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 591 BK na 591 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano tisini na mbili

Mia tano tisini na mbili  ni namba inayoandikwa 592 kwa tarakimu za kawaida na DXCII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 591 na kutangulia 593. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 37.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 592 BK na 592 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano tisini na tatu

Mia tano tisini na tatu  ni namba inayoandikwa 593 kwa tarakimu za kawaida na DXCIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 592 na kutangulia 594. 

593 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 593 BK na 593 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano tisini na nne

Mia tano tisini na nne  ni namba inayoandikwa 594 kwa tarakimu za kawaida na DXCIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 593 na kutangulia 595. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 3 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 594 BK na 594 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano tisini na tano

Mia tano tisini na tano  ni namba inayoandikwa 595 kwa tarakimu za kawaida na DXCV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 594 na kutangulia 596. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 7 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 595 BK na 595 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tano tisini na sita

Mia tano tisini na sita  ni namba inayoandikwa 596 kwa tarakimu za kawaida na DXCVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 595 na kutangulia 597. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 149.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 596 BK na 596 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Wahuni

Kuhusu makabila kutoka Asia yaiyoamia Ulaya katika karne za 4 na 5, angalia Wahunni

Wahuni (kutoka neno la Kiarabu) ni watu wasio na maadili mema. Mfano ni kikundi cha vijana waishio mitaani ambao wengi hawana kazi. Pengine hupendelea kukaa vijiweni wakishiriki matumizi ya vilevi au mihadarati. Hao huweza kuanzisha fujo kama vile ugomvi, wizi wa mali za watu n.k. 

Wahuni hawana tofauti na wapumbavu kwa sababu huamini ya kwao bila ya kujifunza na kupokea mawazo mbadala.

Katika Tanzania na nchi nyingine nyingi wahuni hupatikana hasa mijini.

Saikolojia na sosholojia zinachunguza sababu za uhuni ili kupendekeza la kufanya.

Kati ya sababu hizo kuna: 
 Ugumu wa maisha 
 Ukosefu wa maadili mema katika jamii 
 Mabadiliko ya teknolojia na maendeleo ya jamii husika
 Ukosefu wa lishe bora na magonjwa husababisha kutokea kwa vizalia wengi na wenye malezi ya mlengo wa kushoto 

Maadili
Elimu jamii
Dimitri wa Thesalonike

Dimitri wa Thesalonike (kwa Kigiriki Άγιος Δημήτριος της Θεσσαλονίκης; alifariki 306 hivi) alikuwa Mkristo wa mkoa wa Panonia (leo nchini Kroatia) ambaye alifia dini yake katika dhuluma ya Kaisari Dioklesyano.

Kwa sababu hiyo tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe mbalimbali; kwa Wakatoliki ni tarehe 9 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

 Robin Cormack, Writing in Gold, Byzantine Society and its Icons, George Philip, London, 1985. ISBN 0-540-01085-5
 Eugenia Russell, St Demetrius of Thessalonica; Cult and Devotion in the Middle Ages, Peter Lang, Oxford, 2010. ISBN 978-3-0343-0181-7
 James C. Skedros, Saint Demetrios of Thessaloniki: Civic Patron and Divine Protector 4th-7th Centuries CE, Trinity Press International, 1999.  Summarized in Harvard Theological Review 89:410 (1996).   in JSTOR
 James C. Skedros, "Response to David Woods" Harvard Theological Review 93:3:235 (July 2000). at JSTOR
 Kurt Weitzmann in The Icon, 1982, Evans Brothers Ltd, London, ills. pp. 32,51,220  (trans of Le Icone, Montadori 1981), ISBN 0-237-45645-1
  free copy
 David Woods, bibliography on St. Demetrius

Viungo vya nje

 David Woods, St Demetrius from his Military Martyrs Web site. Includes article on Origins of the Cult, the Passion and Miracles by Anastasius the Librarian (BHL 2122 and 2123), images & links.
 The Life Of The Holy Great Martyr Of Christ Saint Demetrios The Myrrh-Bearer of Thessalonica Compiled by Fr. Demetrios Serfes 
 Holy, Glorious Demetrius the Myrrhgusher of Thessalonica Orthodox icon and synaxarion

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 306
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Korasya
Mapacha

Mapacha au ndugu pacha ni watu au wanyama waliozaliwa kwa pamoja kutoka tumboni mwa mama yao. Kwa binadamu mara nyingi huwa wawili.

Kuna aina kuu mbili za mapacha ambao ni wale wanaofanana na wale wasiofanana. Tofauti ni kwamba wa kwanza wametokana na kijiyai kimoja kilichofikiwa na mbegu moja, kumbe wa pili wametokana na vijiyai viwili vilivyofikiwa na mbegu mbili. Hivyo wa kwanza wana jinsia ileile na kwa kawaida kabisa DNA ileile, kumbe wa pili DNA zao ni tofauti, ila zinafanana kiasi kama zile za ndugu wote wenye baba mmoja na mama mmoja.  

Kimataifa aina ya kwanza inatokea mara 3 katika ujauzito wa wanawake 1,000.

Tanbihi

Marejeo
Bacon, Kate. Twins in Society: Parents, Bodies, Space, and Talk (Palgrave Macmillan; 2010) 221 pages; explores the experience of child twins, adult twins, and parents of twins, with a focus on Britain.
 
 
 
 
 
 
 Am J Med Genet C Semin Med Genet. 2009 May 15;151C(2):136-41. Not really identical: epigenetic differences in monozygotic twins and implications for twin studies in psychiatry. Haque FN, Gottesman II, Wong AH.

Uzazi
Msonge

Msonge ni aina ya nyumba ambazo zinajengwa kwa mfano wa herufi A kwa kutumia fito, matope na nyasi ngumu juu. 

Wafugaji hasa hupenda kujenga aina hii ya nyumba.

Majengo
Jadi
Mia tano tisini na saba

Mia tano tisini na saba  ni namba inayoandikwa 597 kwa tarakimu za kawaida na DXCVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 596 na kutangulia 598. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 199.

Matumizi
 Namba hurejea miaka ya 597 BK na 597 KK.

Tanbihi

Namba asilia
Ajuza

'Ajuza'  (from the word Arabic) is very woman old.

Although the young [boys] are more numerous than the females, the females [in the world] are more numerous than the [males], because it is a characteristic of that gender to live longer: even [[seeds] ]] females live longer than males after leaving body of father.

However, in some places, superstitious people may mistakenly think that they are [magicians], especially if they have red eyes.

Tazama pia
Bibi

Elimu jamii
Andazi

Andazi (kutoka kitenzi "andaa") ni aina ya chakula kitamu inayotengenezwa kwa kutumia ngano, hamira, mafuta, sukari na maji.

Watu wengi hupenda kutumia maandazi kama kitafunwa pamoja na kinywaji cha moto wakati wa kifunguakinywa.

Chakula cha Kiafrika
Kachumbari

Kachumbari (kutoka neno la Kihindi cachumber) ni mchanganyiko wa viungo kama pilipili, chumvi na mboga na matunda mbalimbali kama nyanya, vitunguu, kabichi, matango, nanasi, parachichi n.k. 

Mara nyingi hutumika pamoja na pilau, wali, nyama choma n.k. ili kuongeza ladha ya chakula. 

Kachumbari ni maarufu sana katika Nchi za Maziwa Makuu.
 Katika nchi za Tanzania, Kenya, Uganda, Rwanda na mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo huitwa Kachumbari.
 Nchini Malawi huitwa 'Sumu' au 'Shum' au saladi ya nyanya na vitunguu.

Viungo vya nje
 Jinsi ya kuandaa kachumbari 

Chakula cha Kiafrika
Chakula
Mia tisa na mbili

Mia tisa na mbili  ni namba inayoandikwa 902 kwa tarakimu za kawaida na CMII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 901 na kutangulia 903.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 11 x 41.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 902 KK na 902 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tisa na tatu

Mia tisa na tatu  ni namba inayoandikwa 903 kwa tarakimu za kawaida na CMIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 902 na kutangulia 904. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 7 x 43.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 903 KK na 903 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Msaada

Msaada ni huduma au faraja anayopewa mtu anapokuwa na shida au tatizo kama vile ajali, matatizo ya kifamilia, msongo wa mawazo n.k.

Binadamu wote wanahitaji msaada katika maisha yao, hasa mwanzoni na mwishoni. Hivyo ni muhimu kujenga tabia ya kuwa tayari kuutoa na kuupokea vilevile.

Elimu jamii
Michael Chabon

Michael Chabon (amezaliwa 24 Mei 1963) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2001, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Amazing Adventures of Kavalier & Clay.

Waliozaliwa 1963
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Richard Russo

Richard Russo (amezaliwa 15 Julai 1949) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2002, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Empire Falls.

Waliozaliwa 1949
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Kichiwa

Kichiwa ni jina la kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,961  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Njombe Vijijini 
Kata za Mkoa wa Njombe
Ikuna

Ikuna ni jina la kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59207 

. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,178  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Njombe Vijijini 
Kata za Mkoa wa Njombe
Matembwe

Matembwe ni jina la kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59204 

. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,653  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Njombe Vijijini 
Kata za Mkoa wa Njombe
Mfriga

Mfriga ni jina la kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59206' 

. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,249  walioishi humo.

Marejeo 
 

 
 

Wilaya ya Njombe Vijijini 
Kata za Mkoa wa Njombe
Ninga (Njombe)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia hapa Ninga

Ninga ni jina la kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59208 

. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,751  walioishi humo.

Marejeo 
 

 
 

Wilaya ya Njombe Vijijini 
Kata za Mkoa wa Njombe
Mia sita hamsini na nne

Mia sita hamsini na nne ni namba inayoandikwa 654 kwa tarakimu za kawaida na DCLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 653 na kutangulia 655. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 109.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 654 KK na 654 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita hamsini na tano

Mia sita hamsini na tano ni namba inayoandikwa 655 kwa tarakimu za kawaida na DCLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 654 na kutangulia 656. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 131.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 655 KK na 655 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita hamsini na sita

Mia sita hamsini na sita ni namba inayoandikwa 656 kwa tarakimu za kawaida na DCLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 655 na kutangulia 657. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 41.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 656 KK na 656 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita hamsini na saba

Mia sita hamsini na saba ni namba inayoandikwa 657 kwa tarakimu za kawaida na DCLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 656 na kutangulia 658. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 73.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 657 KK na 657 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Jeffrey Eugenides

Jeffrey Eugenides (amezaliwa 8 Machi 1960) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2003, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Middlesex.

Waliozaliwa 1960
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Lidwina

Lidwina (pia: Lydwine, Lydwid, Lidwid, Liduina) wa Schiedam, Uholanzi (1380 - 1433), alikuwa mwanamke maarufu kwa maisha ya kiroho, sala na karama zake. 

Tarehe 14 Machi 1890 Papa Leo XIII alithibitisha heshima ya mtakatifu ambayo Wakatoliki walimpa Lidwina tangu zamani.  

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Aprili.

Maisha 
Alipokuwa na umri wa miaka 15, Lidwina alianguka na kuvunjika ubavu akiwa anacheza penye barafu. Badala ya kupona, alizidi kulemaa maisha yake yote, mpaka akapooza mwili mzima isipokuwa mkono wa kushoto.

Lidwina alishika mfululizo saumu na sifa yake kama mtakatifu mponyaji ilizidi kuvuma. Maafisa wa mji wake, Schiedam, wametuachia tamko rasmi la kwamba aliacha kabisa kula na kupata usingizi.

Lidwina alifariki akiwa na umri wa miaka 53.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 

 http://my.homewithgod.com/israel/lidwina/ 
 Saint Lydwina of Schiedam (Patron Saint Index)  
 Saint Lydwine of Schiedam, by J.K. Huysmans (translated from the French by Agnes Hastings), 1923, Kegan Paul, Trench, Trubner & Co., London. Reprinted 1979, TAN Books and Publishers, Rockford, Illinois, ISBN 0-89555-087-3 

Waliozaliwa 1380
Waliofariki 1433
Mabikira
Watakatifu wa Uholanzi
Mia sita hamsini na nane

Mia sita hamsini na nane ni namba inayoandikwa 658 kwa tarakimu za kawaida na DCLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 657 na kutangulia 659. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 47.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 658 KK na 658 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita hamsini na tisa

Mia sita hamsini na tisa ni namba inayoandikwa 659 kwa tarakimu za kawaida na DCLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 658 na kutangulia 660. 

659 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 659 KK na 659 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sitini

Mia sita sitini ni namba inayoandikwa 660 kwa tarakimu za kawaida na DCLX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 659 na kutangulia 661. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 5 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 660 KK na 660 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Edward P. Jones

Edward Paul Jones (amezaliwa 5 Oktoba 1950) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2004, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Known World.

Waliozaliwa 1950
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Mia sita sitini na moja

Mia sita sitini na moja ni namba inayoandikwa 661 kwa tarakimu za kawaida na DCLXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 660 na kutangulia 662. 

661 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 661 KK na 661 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Paterni wa Avranches

Paternus (au Paterne, Patier, Pair, Padarn; Poitiers, mwisho wa karne ya 5 - Scissy, 565 hivi) alikuwa abati aliyeanzisha monasteri mbalimbali hadi Bretagne (Ufaransa) akawa askofu wa Avranches, Normandy kuanzia mwaka 552 hadi kifo chake . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Dictionnaire hagiographique - Abbé Pétin - 1859 
 Jacques Baudoin, Grand livre des saints : culte et iconographie en Occident, Éd. Créer, 2006, n. 434, p. 385 : « Saint Paterne » ().

waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 565
Wamonaki
watawa waanzilishi
wamisionari
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Mia sita sitini na mbili

Mia sita sitini na mbili ni namba inayoandikwa 662 kwa tarakimu za kawaida na DCLXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 661 na kutangulia 663. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 331.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 662 KK na 662 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sitini na tatu

Mia sita sitini na tatu ni namba inayoandikwa 663 kwa tarakimu za kawaida na DCLXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 662 na kutangulia 664. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 13 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 663 KK na 663 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sabini

Mia sita sabini ni namba inayoandikwa 670 kwa tarakimu za kawaida na DCLXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 669 na kutangulia 671. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 67.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 670 KK na 670 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sitini na nne

Mia sita sitini na nne ni namba inayoandikwa 664 kwa tarakimu za kawaida na DCLXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 663 na kutangulia 665. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 83.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 664 KK na 664 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sitini na tano

Mia sita sitini na tano ni namba inayoandikwa 665 kwa tarakimu za kawaida na DCLXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 664 na kutangulia 666. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 7 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 665 KK na 665 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sitini na sita

Mia sita sitini na sita ni namba inayoandikwa 666 kwa tarakimu za kawaida na DCLXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 665 na kutangulia 667. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 37.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 666 KK na 666 BK.
 Pia humrejea Mpinga-Kristo katika Ufunuo 13:18. Katika nakala nyingi za mstari huo, ndiyo namba ya mnyama ila katika nyingine za zamani, kama vile Papyrus 115, namba yake ni 616. Maelezo yanayokubalika zaidi ni kwamba ndiyo namba ya Kaisari Nero, wa kwanza kudhulumu Kanisa (64-68), kwa kuwa jina lake la Kigiriki likiandikwa kwa herufi za Kiebrania, jumla yake ni 666, na jina lake la Kilatini likiandikwa kwa herufi za Kiebrania, jumla yake ni 616. Hesabu hiyo inawezekana kwa sababu katika Kigiriki na Kiebrania, tofauti na lugha nyingi, hasa za sasa, kila herufi ni pia tarakimu, hivyo ina thamani yake inayoweza kujumlishwa na ile ya herufi nyingine.

Tanbihi

Namba asilia
Marilynne Robinson

Marilynne Robinson (amezaliwa 26 Novemba 1943) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2005, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Gilead.

Waliozaliwa 1943
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Mia sita sabini na moja

Mia sita sabini na moja ni namba inayoandikwa 671 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 670 na kutangulia 672. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 61.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 671 KK na 671 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sitini na saba

Mia sita sitini na saba ni namba inayoandikwa 667 kwa tarakimu za kawaida na DCLXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 666 na kutangulia 668. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 23 x 29.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 667 KK na 667 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sitini na nane

Mia sita sitini na nane ni namba inayoandikwa 668 kwa tarakimu za kawaida na DCLXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 667 na kutangulia 669. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 167.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 668 KK na 668 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sitini na tisa

Mia sita sitini na tisa ni namba inayoandikwa 669 kwa tarakimu za kawaida na DCLXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 668 na kutangulia 670. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 223.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 669 KK na 669 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sabini na mbili

Mia sita sabini na mbili ni namba inayoandikwa 672 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 671 na kutangulia 673. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 672 KK na 672 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita themanini

Mia sita themanini ni namba inayoandikwa 680 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 679 na kutangulia 681. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 5 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 680 KK na 680 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita themanini na moja

Mia sita themanini na moja ni namba inayoandikwa 681 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 680 na kutangulia 682. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 227.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 681 KK na 681 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sabini na tatu

Mia sita sabini na tatu ni namba inayoandikwa 673 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 672 na kutangulia 674. 

673 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 673 KK na 673 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita themanini na mbili

Mia sita themanini na mbili ni namba inayoandikwa 682 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 681 na kutangulia 683. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 11 x 31.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 682 KK na 682 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita themanini na tatu

Mia sita themanini na tatu ni namba inayoandikwa 683 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 682 na kutangulia 684. 

683 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 683 KK na 683 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Geraldine Brooks (mwandishi)

Geraldine Brooks (amezaliwa 14 Septemba 1955) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Australia; mwaka wa 2002 alipata pia uraia wa Marekani. Mwaka wa 2006, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake March.

Waliozaliwa 1955
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Waandishi wa Australia
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Mia sita themanini na nne

Mia sita themanini na nne ni namba inayoandikwa 684 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 683 na kutangulia 685. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 684 KK na 684 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sabini na nne

Mia sita sabini na nne ni namba inayoandikwa 674 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 673 na kutangulia 675. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 337.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 674 KK na 674 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sabini na tano

Mia sita sabini na tano ni namba inayoandikwa 675 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 674 na kutangulia 676. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 5 x 5.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 675 KK na 675 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sabini na sita

Mia sita sabini na sita ni namba inayoandikwa 676 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 675 na kutangulia 677. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 13 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 676 KK na 676 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sabini na saba

Mia sita sabini na saba ni namba inayoandikwa 677 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 676 na kutangulia 678. 

677 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 677 KK na 677 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sabini na nane

Mia sita sabini na nane ni namba inayoandikwa 678 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 677 na kutangulia 679. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 113.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 678 KK na 678 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita sabini na tisa

Mia sita sabini na tisa ni namba inayoandikwa 679 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 678 na kutangulia 680. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 97.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 679 KK na 679 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita themanini na tano

Mia sita themanini na tano ni namba inayoandikwa 685 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 684 na kutangulia 686. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 137.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 685 KK na 685 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita themanini na sita

Mia sita themanini na sita ni namba inayoandikwa 686 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 685 na kutangulia 687. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 7 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 686 KK na 686 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita themanini na saba

Mia sita themanini na saba ni namba inayoandikwa 687 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 686 na kutangulia 688. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 229.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 687 KK na 687 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita tisini

Mia sita tisini ni namba inayoandikwa 690 kwa tarakimu za kawaida na DCXC kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 689 na kutangulia 691. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 5 x 23.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 690 KK na 690 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita themanini na nane

Mia sita themanini na nane ni namba inayoandikwa 688 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 687 na kutangulia 689. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 43.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 688 KK na 688 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita themanini na tisa

Mia sita themanini na tisa ni namba inayoandikwa 689 kwa tarakimu za kawaida na DCLXXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 688 na kutangulia 690. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 53.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 689 KK na 689 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Cormac McCarthy

Cormac McCarthy (amezaliwa 20 Julai 1933) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2007, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Road.

Waliozaliwa 1933
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Mia sita tisini na moja

Mia sita tisini na moja ni namba inayoandikwa 691 kwa tarakimu za kawaida na DCXCI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 690 na kutangulia 692. 

691 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 691 KK na 691 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita tisini na mbili

Mia sita tisini na mbili ni namba inayoandikwa 692 kwa tarakimu za kawaida na DCXCII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 691 na kutangulia 693. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 173.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 692 KK na 692 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Galdino wa Sala

Galdino wa Sala (1096 hivi  – 18 Aprili 1176) alikuwa kardinali tena askofu mkuu wa Milano, Italia Kaskazini, miaka 1166-1176. 

Kwa nguvu zote aliunga mkono juhudi za Papa Alexander III, za Milano na za miji mingine ya Lombardia, dhidi ya Antipapa Victor IV (1159–1164) aliyetegemezwa na kaisari Frederick I Barbarossa.

Alihamasisha matengenezo ya mji ulioharibiwa na vita vya kupigania mamlaka.

Anakumbukwa pia kwa ukarimu wake kwa mafukara na kwa waliofungwa kutokana na madeni. 

Alifariki baada ya kutoa hotuba dhidi ya wazushi.

Papa Alexander III mwenyewe alimtangaza mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Saint Galdinus 
Catholic Hierarchy
 San Galdino

Waliozaliwa 1096
Waliofariki 1176
Maaskofu Wakatoliki
Makardinali
Watakatifu wa Italia
Mia sita tisini na tatu

Mia sita tisini na tatu ni namba inayoandikwa 693 kwa tarakimu za kawaida na DCXCIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 692 na kutangulia 694. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 7 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 693 KK na 693 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita tisini na nne

Mia sita tisini na nne ni namba inayoandikwa 694 kwa tarakimu za kawaida na DCXCIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 693 na kutangulia 695. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 347.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 694 KK na 694 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita tisini na sita

Mia sita tisini na sita ni namba inayoandikwa 696 kwa tarakimu za kawaida na DCXCVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 695 na kutangulia 697. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 29.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 696 KK na 696 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita tisini na saba

Mia sita tisini na saba ni namba inayoandikwa 697 kwa tarakimu za kawaida na DCXCVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 696 na kutangulia 698. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 41.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 697 KK na 697 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita tisini na nane

Mia sita tisini na nane ni namba inayoandikwa 698 kwa tarakimu za kawaida na DCXCVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 697 na kutangulia 699. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 349.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 698 KK na 698 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita tisini na tano

Mia sita tisini na tano ni namba inayoandikwa 695 kwa tarakimu za kawaida na DCXCV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 694 na kutangulia 696. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 139.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 695 KK na 695 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia sita tisini na tisa

Mia sita tisini na tisa ni namba inayoandikwa 699 kwa tarakimu za kawaida na DCXCIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 698 na kutangulia 700. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 233.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 699 KK na 699 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba sabini na mbili

Mia saba sabini na mbili ni namba inayoandikwa 772 kwa tarakimu za kawaida na DCCLXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 771 na kutangulia 773.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 772 KK na 772 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Šiprage

Šiprage (kwa Kikroatia: Šiprage; kwa Kikirili: Шипраге) ni mji wa Bosnia na Herzegovina . Mwaka 2003 ilikuwa na wakazi lakhi tatu. 
 
Mji uko kando ya mto Vrbanje kwenye bonde la milima ya Dinari. 

Šiprage ina sifa ya ushirikiano mwema kati ya watu wa dini na madhehebu mbalimbali kwa karne nyingi. Kuna misikiti ya Kiislamu na makanisa.

Lakini mwisho wa karne ya 20 Bosnia iliingia katika vita iliyosababishwa na kusambaratika kwa Yugoslavia na suala la mipaka ya Serbia. 

Sehemu za Šiprage ziliharibiwa na kujengwa upya.

Bosnia ilikuwa mahali ambako uuaji wa mfalme mteule wa Austria-Hungaria tarehe 28 Juni 1914 yalisababisha Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.

Tabia nchi

Idadi ya watu

Picha

Tanbihi

Viungo vya nje 

http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
http://www.distancesfrom.com/distances-in-%C5%A0iprage/6308019.aspx
http://www.kartabih.com/

Miji ya Bosnia na Herzegovina
Rubisi

Rubisi ni jina la pombe inayotengenezwa katika wilaya za Kyerwa na Karagwe mkoani Kagera. Pombe hii ni ya kienyeji na inakubalika wilayani humo. Watu wa wilaya hizo hupenda rubisi kwa sababu bei yake ni ndogo sana na ni sehemu ya utamaduni wao.

Utengenezaji
Utengenezaji wa pombe hiyo ni mchanganyiko wa togwa, mtama na maji. 

Togwa, hupatikana baada ya kusaga kwa mikono au miguu ndizi zilizoiva na kupata mchuzi mtamu. 

Katika uandaaji wa pombe hiyo, huwa wanaanza kuchanganya ndizi na majani maalumu kwa ajili ya kusaidia ndizi zilainike. Vijana wenye nguvu huingia kwenye chombo na kuanza kukanyaga kwa miguu kuchanganya ndizi hizo mbivu na majani hadi ianze kutoka juisi ambayo huitwa omulamba, halafu huchujwa kwa ustadi. 

Mara nyingi huanza kupewa watoto maana haina kilevi. Nyingine huchanganywa na mtama na kuhifadhiwa tayari kwa kuvundikwa. 

Baada ya siku mbili hadi tatu, kutegemeana na hali ya hewa, mchanganyiko huwa tayari kutumika kama rubisi. 

Vinywaji
Mkoa wa Kagera
Simeoni I wa Yerusalemu

Simeoni I wa Yerusalemu, mwana wa Kleofa, alikuwa Mkristo wa Kiyahudi mwenye undugu na Yesu aliyeongoza kanisa la Yerusalemu kama askofu (62 au 70–107 au 117) baada ya Yakobo Mdogo kuuawa.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 18 Februari au 27 Aprili.

Maisha
Eusebius wa Caesarea aliorodhesha maaskofu wa kanisa hilo.

Kadiri ya Egesipo, Simeoni alichaguliwa kwa kumshinda Thebutis, aliyetazamwa baadaye kama mzushi, akaongoza Wakristo wengi kuhamia Pella ng'ambo ya mto Yordani kabla ya vita vya ukombozi vya Wayahudi kuanza mwaka 66 na Hekalu la Yerusalemu kubomolewa mwaka 70.

Kati ya miaka 107-117, akiwa mzee sana, alisulubiwa mjini Yerusalemu au mahali pa jirani chini ya kaisari Trajan.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 2
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Israeli
Yoana Beretta Molla

Gianna Beretta Molla (Magenta, Lombardia, Italia, 4 Oktoba 1922 – Monza, 28 Aprili 1962) alikuwa daktari bingwa wa maradhi ya watoto. 

Mke wa Pietro Molla, alipokuwa mjamzito kwa mara ya nne, alipatikana na ugonjwa ambao tiba yake ilitaka mimba yake ife asije akafa mwenyewe. Ingawa alijua vizuri hilo, alikataa tiba kamili ili mtoto aweze kuzaliwa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 24 Aprili 1994 na mtakatifu tarehe 16 Mei 2004 mbele ya mume na watoto wake wote.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Maandishi yake
 Molla, Gianna Beretta, Love Letters to My Husband, Guerriero, Elio, ed., Pauline Books, 2002.

Tanbihi

Viungo vya nje
The National Gianna Center for Women's Health and Fertility 
St  Gianna Physician's Guild 
Saint Gianna website
Saint Gianna Shrine website
St. Gianna Beretta Molla 
Life of St Gianna 

Waliozaliwa 1922
Waliofariki 1962
Watakatifu wa Italia
Wakristo wa Kiyahudi

Wakristo wa Kiyahudi walikuwa Wayahudi waliomuamini Yesu kuwa ndiye Masiya (Kristo) aliyetabiriwa katika dini yao. 

Mwanzoni Kanisa la wafuasi wa Yesu liliundwa na watu wa namna hiyo karibu peke yao, lakini kadiri miaka ya karne ya 1 ilivyozidi kwenda, waamini kutoka mataifa mengine waliongezeka hadi kuwazidi hao wenye asili ya Kiyahudi. 

Hatimaye Wakristo wa Kiyahudi walionekana kundi dogo la watu waliozidi kuzingatia mno mambo ya Agano la Kale, tofauti na Wakristo wenzao; kwa mfano: tohara, Sabato na ibada za sinagogini. Tofauti kati yao na Wayahudi wengine ilikuwa tu imani kuhusu Yesu. 

Baadhi yao walisisitiza umuhimu wa desturi za Kiyahudi kiasi cha kudai hata Wakristo wenye asili ya mataifa wazifuate, lakini Mtaguso wa Yerusalemu (Mdo 15:6-35) uliamua tofauti, wakaendelea kumpinga Mtume Paulo na kuvuruga kazi yake ya uinjilishaji wa mataifa. 

Wakristo wa Kiyahudi walidhoofisha sana na Vita vya Wayahudi kwa ajili ya kujikomboa (66-135), na maangamizi ya Hekalu la Yerusalemu (70) pamoja na itikadi kali ambayo iliongoza Uyahudi baadaye na kufukuza Wakristo wote kutoka sinagogini.

Hatimaye hata Kanisa la Yerusalemu lilibaki mikononi mwa Wakristo wasio Wayahudi kwa asili.

Pamoja na hayo, mwelekeo wa kutaka Wakristo wafuate masharti mengi au hata yote ya Torati umeendelea hadi leo katika madhehebu mbalimbali.

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje
Netzari Faith
Simchat Torah Beit Midrash:- Jewish Christians
Jewish Studies for Christians 
Scripture & Torah Study Resources 
Walter Bauer's ORTHODOXY AND HERESY Appendix 1: On the Problem of Jewish Christianity 
Frontline: From Jesus to Christ: The First Christians: Wrestling with their Jewish Heritage at PBS
Medieval Sourcebook: Saint John Chrysostom (c.347-407) : Eight Homilies Against the Jews at Fordham University
Jewish Encyclopedia: Christianity in its relation to Judaism: Early Christianity a Jewish Sect
The Ascendance of Messianic Judaism in the Context of Hebrew Christianity  by William Greene, Ph.D.
Historical references to the original (pre-Pauline) Jesus movement 
O.Skarsaune, R.Hvalvik, ed.: Jewish Believers in Jesus: The Early (5) Centuries 

 
Teolojia
Floriani wa Lorch

Floriani wa Lorch (alifia dini tarehe 4 Mei 304) alikuwa askari Mkristo wa Dola la Roma aliyeishi Mantem, karibu na Kirchdorf an der Krems, leo nchini Austria. 

Aliposikia kwamba gavana Akwilino, wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano, amekamata Wakristo 40 mjini Lorch, alitamani kuwa nao akaenda huko. Karibu na kufika alikutana na askari wenzake akajitambulisha kuwa Mkristo, hivyo akakamatwa na kupelekwa kwa Akwilino. Huyo alijaribu kumfanya atoe sadaka kwa miungu, lakini Floriani alipokataa aliagiza apigwe mijeledi na kutupwa katika mto Enns akiwa na jiwe kubwa limefungwa shingoni. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Austria
Anjelo wa Yerusalemu

Anjelo wa Yerusalemu, O.Carm. (Yerusalemu, leo Israeli/Palestina, 1185 – Licata, Sicilia, Italia, 1220) alikuwa mtawa na padri aliyefia dini.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Mei.

Maisha
Anjelo alizaliwa Yerusalemu katika familia ya Wayahudi. 

Mama yake alipoongokea Ukristo, Anjelo alibatizwa pamoja na pacha wake, Yohane. 
Baada ya wazazi wao kufariki mapema, mapacha hao walijiunga na utawa wa Wakarmeli wakiwa na umri wa miaka 18. Wakati huo walikwishaweza kuongea Kigiriki, Kilatini na Kiebrania.  

Alipofikia umri wa miaka 26 hivi, Anjelo alipewa upadrisho huko Yerusalemu, akaanza kusafiri nchi nzima. Alipoanza kujulikana kwa miujiza yake, alikimbilia makao ya upwekeni juu ya Mlima Karmeli. 

Inasemekana huko alipata njozi iliyomuelekeza kwenda Italia akahubiri dhidi ya wazushi. 

Alipofika katika kisiwa cha Sicilia, umati wa watu ulimkimbilia ili kupata miujiza.  

Alipojaribu kumuongoa mzushi Berengarius, aliuawa huko Licata, akifa siku 4 baada ya kupigwa, huku akiomba muuaji asamehewe.

Heshima baada ya kifo
Kaburi lake huko Licata likawa mahali pa hija. Hatimaye Papa Pius II alithibitisha utakatifu wake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

  Tovuti ya Wakarmeli
 Sant' Angelo da Gerusalemme (di Sicilia) Martire, carmelitano
 Santuario di Sant' Angelo da Gerusalemme (di Sicilia) Martire, carmelitano in Licata

Waliozaliwa 1185
Waliofariki 1220
Wakarmeli
Mapadri
Wakaapweke
Watakatifu wa Israeli
Watakatifu wa Italia