LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
James Heilman

James M. Heilman (aliyezaliwa 1979 au 1980) ni daktari wa dharura wa Kanada, Mwanawikipedia, na mtetezi wa uboreshaji wa maudhui yanayohusiana na afya ya Wikipedia. Anawahimiza matabibu wengine kuchangia ensaiklopidia ya mtandaoni.

Kwa jina la mtumiaji la Wikipedia Doc James, Heilman ni mchangiaji hai wa WikiProject Medicine na msimamizi wa Wikipedia wa kujitolea. Alikuwa rais wa Wikimedia Kanada kati ya 2010 na 2013, na alianzisha na alikuwa rais wa zamani wa Wiki Project Med Foundation.  Yeye pia ndiye mwanzilishi wa WikiProject Medicine's Medicine Translation Task Force. Mnamo Juni 2015, alichaguliwa kuwa Bodi ya Wadhamini ya Wakfu wa Wikimedia, nafasi ambayo alishikilia hadi alipoondolewa mnamo Desemba 28, 2015.  Heilman alichaguliwa tena kuwa Bodi ya Wadhamini ya Wikimedia Foundation mnamo Mei 2017.  Muda wake uliisha Novemba 2021. 

Heilman ni profesa msaidizi wa kimatibabu katika idara ya matibabu ya dharura katika Chuo Kikuu cha British Columbia,  na mkuu wa idara ya matibabu ya dharura katika Hospitali ya Mkoa ya Kootenay Mashariki huko Cranbrook, British Columbia, anakoishi.

Marejeo 
Wanawikipedia
USWCHSS
USW CHSS
USLW DOM
Wikipedia ya Kitatar

Wikipedia ya Kitatar (kwa Kitatar: Татар Википедиясе) ni toleo la Wikipedia kwa lugha ya Kitatar. 

Ilizinduliwa mnamo Septemba 2003, na kwa sasa ina makala 417,678, kuifanya Wikipedia ya 33 kwa ukubwa kwa idadi ya makala. 

Wikipedia hiyo ina wasimamizi pamoja na watumiaji 43,577 waliosajiliwa na watumiaji 85 wanaofanya kazi.

Marejeo 

USW CHSS
Wikipedia kwa lugha tofauti
Wikimedia Enterprise

Biashara ya Wikimedia ni bidhaa ya kibiashara na Wikimedia Foundation kutoa, kwa njia inayoweza kutumika kwa urahisi zaidi, data ya miradi ya Wikimedia, pamoja na Wikipedia. Huruhusu wateja kupata data kwa kiwango kikubwa na upatikanaji wa juu kupitia miundo tofauti kama vile API za Wavuti, snapshots au mitiririko ya data. Ilitangazwa kwa mara ya kwanza mnamo Machi 2021 na kuzinduliwa tarehe 26 Oktoba 2021.

Google na Internet Archive walikuwa wateja wake wa kwanza, ingawa Internet Archive hailipii bidhaa.

Marejeo 
Biashara
Amani
USW CHSS
Wikiversity

Wikiversity ni mradi wa Wikimedia Foundation ambao unasaidia jumuiya zinazojifunza, nyenzo zao za kujifunzia, na matokeo ya shughuli. Inatofautiana na Wikipedia kwa kuwa inatoa mafunzo na nyenzo nyingine kwa ajili ya kukuza kujifunza, badala ya ensaiklopidia; kama Wikipedia, inapatikana katika lugha nyingi.

Kipengele kimoja cha Wikiversity ni seti ya WikiJournals ambayo huchapisha makala yaliyopitiwa na rika katika duka. faharasa, na umbizo linaloweza kutajwa kulinganishwa na majarida ya kitaaluma; hizi zinaweza kunakiliwa kwa Wikipedia, na wakati mwingine zinatokana na nakala za Wikipedia.

Kuanzia Oktoba 2022, kuna tovuti za Wikiversity zinazotumika kwa lugha 17 inayojumuisha jumla ya makala 139,840 na wahariri 754 amilifu hivi karibuni

Marejeo 
Wikimedia
USW CHSS
Mbawahariri

Mbawahariri  ni wadudu wadogo kiasi wa familia Psychopsidae katika familia ya juu Myrmeleontoidea wa oda Neuroptera walio na mabawa mapana yafananayo hariri yenye nywele laini nyingi. Kwa hivyo, wanafanana na nondo wadogo. Lava wanafanana na vitukutuku, lakini hawachimbi marima. Badala yake, kwa kawaida huishi kwenye mashina na matawi ya miti, ambapo hulala oteani na kukamata wadudu wengine.

Maelezo

Mpevu
Urefu wa mwili ni mm 10-22 na mabawa ya mbele mm 10-35. Kichwa ni kidogo kiasi chenye macho makubwa na vipapasio vifupi. Mabawa ni mapana sana na yana ruwaza ya kushangaza ya vena na madoa.

Lava
Lava wanafanana na vitukutuku, lakini wamerefuka zaidi na mandibulo hazina meno. Labriamu ni ndefu. Hawana mkundu, labda kwa sababu chakula chao ni kiowevu.

Badala ya kuchimba marima (mashimo ya umbo la mpare) huishi kwenye miti ambapo huvizia wadudu wengine na lava wao. Mbuawa anaweza kuwa mkubwa kuliko lava wa mbawahariri.

Spishi za Afrika
 Cabralis gloriosus (Msumbiji, Zimbabwe)
 Cabralis pallidus (Afrika Kusini)
 Cabralis zambeziensis (JKK, Zambia)
 Silveira jordani (Namibia, Afrika Kusini)
 Silveira marshalli (Malawi, Afrika Kusini, Zambia, Zimbabwe)
 Silveira occultus (Angola, Namibia)
 Silveira rufus (Afrika Kusini, Zimbabwe)
 Zygophlebius leoninus (Angola, JKK, Malawi, Msumbiji, Afrika Kusini, Tanzania, Uganda, Zambia, Zimbabwe)
 Zygophlebius pseudosilveira (Afrika Kusini)
 Zygophlebius zebra (Kenya, Tanzania)

Picha

Marejeo

Wadudu mabawa-vena
Wikishuffle

Wikishuffle ilikuwa podikasti ya vichekesho ya Uingereza iliyotolewa na Jack Stewart, Chris Wallace and Philip Sharman, kutegemea kitufe cha makala nasibu cha Wikipedia kwa maudhui. Tarehe 12 Septemba 2015 Wikishuffle ilitunukiwa taji la Podikasti Bora ya Vichekesho katika Tuzo za Podcasters za 2015 za Uingereza zilizoandaliwa na New Media Europe.

Marejeo 
Amani
Biashara
USW CHSS
Wikibooks

Vitabu vya Wiki (hapo awali uliitwa Wikimedia Free Textbook Project na Wikimedia-Textbooks) ni mradi wa Wikimedia unaotokana na wiki unaosimamiwa na Wakfu wa Wikimedia kwa ajili ya kuunda maudhui ya bila malipo ya vitabu vya kiada vya dijitali na maandishi ya maelezo ambayo mtu yeyote anaweza kuhariri. Hapo awali, mradi uliundwa kwa Kiingereza pekee mnamo Julai 2003; upanuzi wa baadaye wa kujumuisha lugha za ziada ulianza Julai 2004. Kufikia Oktoba 2022, kuna tovuti za Wikibooks zinazotumika kwa lugha 76 zinazojumuisha jumla ya makala 335,955 na wahariri 1,325 amilifu hivi majuzi.

Marejeo 
Amani
Vitabu
USW CHSS
Mbawavijiko

Mbawavijiko ni wadudu wadogo hadi wakubwa kiasi wa familia Nemopteridae katika familia ya juu Myrmeleontoidea wa oda Neuroptera walio na mabawa marefu na membamba ya nyuma. Mabawa hayo ya mbawavijiko wa kweli ni pana zaidi mwishoni na yanafanana na vijiko vyenye mashikio marefu. Spishi za nusufamilia Crocinae huitwa mbawanyuzi, kwa sababu mabawa ya nyuma hayana sehemu pana. Familia hii ina spishi chini ya 200, ambazo hutokea kanda za kitropiki na kinusutropiki duniani kote, isipokuwa Amerika ya Kaskazini, katika maeneno makavu hasa.

Maelezo
Kwa kawaida wapevu ni wadudu wakubwa kiasi wenye mabawa ya upana wa mm 25-100. Mabawa ya mbele kwa ujumla ni mapana zaidi kuliko yale ya vitukutuku na mara nyingi yanatoa rangi kama upindemvua. Mabawa ya nyuma ni membamba sana. Katika nusufamilia [[Nemopterinae] hayo yana sehemu pana mwishoni. Walakini, yale ya Crocinae ni membamba katika urefu wao wote. Mbawavijiko na mbawanyuzi wote wana vichwa vidogo vilivyo na macho makubwa kiasi na sehemu za mdomo zinazofanana na pua.

Wadudu hao huruka vibaya kama wapevu wa vitukutuku. Wengi hukiakia usiku, ingawa baadhi ya spishi hukiakia mchana. Hula mbochi na chavua kwa midomo yao mirefu.

Lava wanafanana na vitukutuku, lakini hawachimbi marima. Badala yake, hujificha kwenye mchanga au chini ya takataka na kunyakua wadudu wengine wanaokuja karibu. Wamerefuka zaidi kuliko vitukutuku, hasa spishi za Crocinae, ambazo zina pronoto ndefu hadi ndefu sana.

Spishi za Afrika ya Mashariki
 Dielocroce berlandi (Kenya)
 Dielocroce chobauti (Kenya)
 Nemeura glauningi (Kenya, Tanzania)
 Nemopistha imperatrix (Kenya, Tanzania, Uganda)
 Nemopistha remipennis (Tanzania)

Picha

Marejeo

Wadudu mabawa-vena
Bungu (kiwavi)

Bungu ni viwavi wanaotoboa mashina na maganda ya mbegu ya mimea mbalimbali, hususa nafaka na nyasi nyingine. Huitwa funza-mabua pia, lakini jina funza hutumika kwa kawaida kwa viwavi wanaotoboa matunda, k.m. funza-mpamba.

Viwavi wa spishi zote hupenya na kula tishu za ndani ya mashina au maganda ya mbegu ya mimea ya kimelewa, ingawa viwavi wa hatua za kwanza wa kundi la pili wanaweza kuanza kushambulia majicho ya maua, maua na mashina machanga. Wapevu hutofautiana sana kwa kuonekana na wanashiriki tu sifa za jumla za nondo. Tazama makala kuhusu spishi za kibinafsi kwa taarifa zaidi.

Spishi za Afrika
Crambidae
 Chilo agamemnon, Bungu wa Sudani
 Chilo partellus, Bungu Madoa
 Chilo sacchariphagus, Bungu-miwa Madoa
 Chilo zacconius, Bungu Milia
 Coniesta ignefusalis, Bungu wa Mwele
 Duponchelia fovealis, Bungu wa Pilipili
 Maruca vitrata, Bungu wa Soya
 Niphograpta albiguttalis, Bungu wa Yasintho-maji
 Scirpophaga melanoclista, Bungu Mweupe wa Mpunga
Gelechiidae
 Aproaerema modicella, Bungu wa Mnjugu
Noctuidae
 Busseola fusca, Bungu wa Mhindi
 Sesamia calamistis, Bungu Pinki wa Afrika
 Sesamia cretica, Bungu wa Mtama
 Sesamia nonagrioides, Bungu Pinki Magharibi
Pyralidae
 Eldana saccharina, Bungu wa Muwa
 Maliarpha separatella, Bungu Mweupe wa Afrika

Vipepeo na jamaa
Seleuko I

Seleuko I Mshindi (kwa Kigiriki: Σέλευκος Νικάτωρ Seleukos Nikator yaani "mshindi"; mnamo 358 KK hadi 281 KK) alikuwa afisa Mgiriki kutoka Makedonia ambaye alikuwa kati ya waandamizi wa Aleksander Mashuhuri. 

Seleuko alianzisha Milki ya Waseleuko iliyoendela kutawala sehemu kubwa ya Mashariki ya Kati kwa karne zilizofuata hadi ilipotekwa na Dola la Roma mnamo mwaka 63 KK. 

Katika jeshi la Aleksander, Seleuko alikuwa mkuu wa kikosi muhimu akaongozana na jeshi hadi Uhindi. Kwenye siku zake za mwisho, Aleksander Mashuhuri aliamuru kuwaoza wanajeshi wake na wanawake wa Kiajemi kwa shabaha ya kuunda umoja katika milki yake kubwa. Seleuko alipewa binti kutoka sehemu za Afghanistan; ndoa hiyo ilikuwa ndoa pekee iliyodumu kati ya majenerali wote wa Aleksander waliolazimishwa wakati ule kumkubali mke mpya. Bila shaka ilimsaidia baadaye kutawala Uajemi.  

Katika mapambano baada ya kifo cha Aleksander, Seleuko alitoka kama mtawala wa Asia Ndogo, Syria, Mesopotamia na nyanda za juu za Uajemi hadi kutumia rasmi cheo cha basileos yaani mfalme. Milki aliyoianzisha iliendelea kuwa moja ya madola makuu katika enzi ya Uheleni hadi kushindwa hatimaye na Dola la Roma na uenezi wa Milki ya Parthia.

Baada ya kifo cha Aleksander mnamo Juni 323 KK, Seleuko alimwunga mkono Perdika aliyekuwa mtawala naibu baada ya Aleksander. Aliteuliwa naye kuwa naibu mkuu wa Babeli. Katika mwaka uliofuata baada ya kifo cha mfalme, vita ya waandamizi ilianza na Seleuko alimfuata Perdika katika uvamizi wa Misri dhidi ya Ptolemaio I. Wakati askari wa jeshi walianza kugoma, Seleuko alishiriki katika kumwua Perdika. Kwenye mkutano wa majenerali wa Aleksander uliofuata mwaka 320 KK, Seleuko alipewa nafasi ya gavana kamili wa Babeli. 

Lakini vita baina ya waandamizi wa Aleksander Mashuhuri ziliendela na hapo Seleuko alipaswa kukimbia na kujificha. Alipoweza kurudi Babeli mnamo mwaka 312 KK alishika tena mamlaka juu ya Mesopotamia akaeneza mamlaka yake hadi nyanda za juu za Uajemi na hadi Syria. Kwa hiyo alitawala hatimaye sehemu yote ya mashariki ya milki ya Aleksander.

Upande wa mashariki, Seleuko alijaribu kudhibiti pia maeneo yaliyotekwa na Aleksander huko Bara Hindi. Lakini alikuta Milki ya Maurya iliyowahi tayari kuvamia majimbo hayo. Hatimaye Seleuko alipatana na mfalme wa Kihindi Chnadragupta Maurya, akamwachia majimbo hayo na kumpa binti yake kama mke. Maurya alimshukuru kwa kumpatia Seleuko kikosi maalumu wa tembo wa vita 500 pamoja na viongozi wao kilichomsaidia kushinda maadui yake katika magharibi na kuongeza Asia Ndogo katika himaya yake.

Mwishoni Seleuko aliuawa wakati wa vita katika Ugiriki; mwuaji wake alikuwa mwana wa mfalme wa Misri Ptolemaio I aliyewahi kukimbia Misri. Mwuaji huyu Ptolemaio Keranos aliendelea kutawala Makedonia yenyewe. 

Seleuko alifuatwa katika ufalme na mwanawe Antioko I kuwa mtawala wa Milki ya Waseleuko.

Tanbihi

Marejeo na kusoma zaidi 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wanasiasa wa Ugiriki
D’Jaro Arungu

D'Jaro Deus Arungu (20 Februari, 1979 - Rorya, Mara) ni mtangazaji maarufu kutoka nchini Tanzania. Hujulikana zaidi kwa jina la Baba Mzazi na pia kwa kuwa mtangazaji mkuu wa kipindi cha Papaso kupitia TBC FM (zamani PRT) kinachorushwa kuanzia saa moja usiku hadi saa nne usiku. 
Ambapo amekuwa katika kipindi hicho tangu kuanza kwake mnamo 2015 hadi sasa.

Maisha ya awali

Usuli wake
D'Jaro Deus Arungu alizaliwa katika Mkoa wa Mara, wilaya ya Rorya mnamo tarehe 20 Februari, 1979. Alisoma shule mbalimbali za msingi tangu 1989 hadi 1995. Kuanzia Shule ya Msingi Manyara, Shule ya Msingi Omoche A, Shule ya Msingi Masike. 

Baadaye shule ya sekondari Vosa Missionary halafu elimu ya juu Benjamini Willia Mkapa. Akajapa kupata stashahada katika chuo cha uandishi wa habari cha 'The Royal College kati ya 2006-2010. Ambapo alihitihamu na Stashada ya Juu katika uga wa uandishi wa habari. 

Akaja kuchukua Bachelor of Arts in Mass-Communication katika Chuo Kikuu Tumaini (Tumaini University Dar es Salaam College - TUDARCO) - 2015-2018.

Kazi
Alianza kazi ya kupiga picha mbalimbali baada ya kumaliza sekondari. Katika upigaji huu wa picha ndipo alipoangukia utangazaji.

Utangazaji
D'Jaro alikuwa na ndoto za kuwa mtangazaji miaka mingi tangu enzi za ujana wake. Imekuwa sadfa kwake kujikuta katika mikono ya utangazaji mapema mnamo mwaka 2001. Huo ulikuwa mwaka aliojiunga Times FM na kazi yake ilikuwa kutoa ripoti ya vipindi vya michezo pekee.  Times alitoka 2002 akajiunga Kiss FM hadi 2003.
Ilipotimu 2004, akajiunga PRT Radio (sasa hivi TBC FM) ambapo yupo hadi sasa. Hapa aliingia kama mtangazaji wa kipindi cha Salamu. Kipindi ambacho kilikuwa kinaanza saa 11 jioni hadi saa 12. Zaidi ilikuwa salamu na muziki. 
Akaja kutokea katika vipindi vingi moja wapo ikawa Ladha za Afrika Mashariki (2006 - 2008 - Top Ten - hakipo tena),  Swaga za Kikwetu (2008), Bunga Bonga na hatimaye Papaso tangu 2015.

Tuzo alizoshinda
Zifuatazo ni baadhi ya tuzo alizoshinda. 

Tuzo za Watu - Mtangazaji na Kipindi Bora PAPASO (2015)
Tanzania Instagram Awards (2016) Mtangazaji Bora wa Vipindi vya Radio

Marejeo

Viungo vya Nje
 katika Instagram  
https://twitter.com/babamzazi?lang=en ] katika Twitter

Watu wa Tanzania
Abdalla Kheri

Abdalla Salum Kheri (alizaliwa 11 Novemba 1996) ni mwanasoka wa Tanzania anayecheza kama beki wa kati katika timu ya Azam fc.￼￼, klabu ya Ligi Kuu nchini, na timu ya taifa ya Tanzania.

Kazi katika ngazi za kimataifa 
Kheri aliiwakilisha Zanzibar na kukabiliana na Tanzania katika matoleo mawili ya Kombe la CECAFA (2017 na 2019). Alicheza mechi yake ya kwanza kwa timu ya taifa ya Tanzania tarehe 18 Novemba 2018 katika mechi rasmi dhidi ya Lesotho.

Marejeo 

Waliozaliwa 1996
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Tanzania
Artemis Zatti

Artemis Zatti, S.D.B. (; Boretto, Italia, 12 Oktoba 1880 – Viedma, Argentina, 15 Machi 1951) alikuwa mtawa wa shirika la Wasalesiani wa Yohane Bosco ambaye kama mfamasia alishughulikia vizuri sana wagonjwa wa nchi aliyoihamia utotoni.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Yohane Paulo II tarehe 14 Aprili 2002, halafu mtakatifu na Papa Fransisko tarehe 9 Oktoba 2022.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyofariki dunia.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Hagiography Circle
Saints SQPN

Waliozaliwa 1880
Waliofariki 1951
Wasalesiani
Watakatifu wa Italia
watakatifu wa Argentina
Nikodemo wa Cirò

Nikodemo wa Cirò (pia: wa Mammola; Cirò, mkoa wa Calabria, Italia, 900 hivi – Gerace, Calabria, 25 Machi 990) alikuwa mmonaki wa Ukristo wa Mashariki maarufu wa maadili na ugumu wa maisha, halafu mkaapweke na mlezi wa wamonaki kusini mwa Italia. 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Tarehe ya kifo chake ndiyo sikukuu yake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 David Paul Hester. Monasticism and Spirituality of the Italo-Greeks. Volume 55 of Analekta Vlatadōn. Patriarachal Institute for Patristic Studies [Patriarchikon Hidryma Paterikon Meleton], 1992.

Viungo vya nje

 Santi e Beati 
 Page on the Sanctuary from the official site of the Comune di Mammola 
 Page on the Sanctuary from the official site of the Pro Loco di Mammola
 [http://digilander.libero.it/ortodossia/Nicodemo.htm Vita di san Nicodemo l’Umile], digilander.libero.it/ortodossia 

Waliozaliwa 900
Waliofariki 990
Wamonaki
Wabazili
Wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Abdullah Kassim Hanga

Abdullah Kassim Hanga (1932–1969) alikuwa Waziri Mkuu wa Zanzibar kuanzia tarehe 12 Januari 1964 hadi 27 Aprili 1964. 

Aliuawa bila ya kusikilizwa kwa kesi yake iliyokuwa juu ya madai ya kufanya njama ya kupindua utawala wa Abedi Amani Karume mwaka 1967 nchini Tanzania.

Mwanahabari wa Urusi Yelena Khanga ni binti yake.

Marejeo 

Waliozaliwa 1932
Waliofariki 1969
Wanasiasa wa Zanzibar
Wanamapinduzi
Abdur Raheem Green

Abdur Raheem Green (aliyezaliwa: Anthony Waclaw Gavin Green mwaka 1964) ni Muingereza aliyesilimu na kuwa Muislamu ambaye anajulikana katika baadhi ya jumuiya za Kiislamu kwa kazi yake katika Dawah, zote zikiwa katika seti ya televisheni na miktadha isiyo rasmi kama vile Hyde Park's Speakers Corner.      Yeye ndiye mwenyekiti wa IERA, Chuo cha Elimu na Utafiti cha Kiislamu.

Maisha ya awali 
Green alizaliwa Dar es Salaam, Tanzania. Baba yake alikuwa msimamizi wa kikoloni katika Milki ya Uingereza na mama yake ni Mpolandi.  Baba yake alikuwa muumini na mama yake alikuwa Mkatoliki. Green alilelewa katika imani ya Katoliki tangu umri mdogo. 

Green alihudhuria shule ya bweni ya Kanisa Katoliki, St Martin's Ampleforth huko Gilling Castle, na kisha Chuo cha Ampleforth. Alipokuwa na umri wa miaka 11, baba yake alipata kazi huko Kairo, na hivyo Green angesafiri kukaa huko wakati wa likizo yake ya shule. Alisoma historia katika Chuo Kikuu cha London, lakini hakumaliza shahada yake kwa sababu ya kukatishwa tamaa na kile alichokiona kama mafundisho ya Eurocentric, mfumo ambao uliegemea zaid mafundisho ya Uingereza.

Kusilimu 
Katika umri mdogo, Green alianza kutilia shaka malezi yake ya Kikatoliki. Hata hivyo, alipokuwa na umri wa miaka 19, alisema kwamba angeitetea kwa nguvu imani yake, ingawa hakuwa anaiamini. Pia alijifunza Ubuddha kwa karibu miaka mitatu, ingawa hakuwahi kuukubali rasmi. Mnamo 1987, Green alipendezwa na Uislamu kwa mara ya kwanza, akichukua nakala yake ya kwanza ya Kurani.  Alisilimu mwaka wa 1988.

Marejeo 

Watu kutoka Dar es Salaam
Watu walio hai
Waliozaliwa 1962
Watu wa Uingereza
Anima Anandkumar

Animashree (Anima) Anandkumar ni Profesa wa Kompyuta katika Taasisi ya Teknolojia ya California. Yeye ni mkurugenzi wa utafiti wa Kujifunza kwa Mashine katika NVIDIA. Utafiti wake unazingatia mbinu za tensor-algebraic, kujifunza kwa kina na matatizo yasiyo ya convex.

Elimu na kazi 
Anandkumar alizaliwa huko Mysore. Wazazi wake wote ni wahandisi, na babu yake alikuwa mwanahisabati. Babu wa babu yake alikuwa R. Shamasastry, msomi wa Sanskrit. Alianza kusoma Bharatanatyam na alijifunza mtindo huu wa kucheza kwa miaka mingi. Alisomea uhandisi wa umeme katika Taasisi ya Teknolojia ya Madras India na kuhitimu mnamo 2004. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Cornell kwa masomo yake ya kuhitimu, na kupata PhD chini ya usimamizi wa Lang Tong mnamo 2009. Mradi wake wa kwanza uliangalia makadirio ya takwimu yaliyosambazwa. Alikuwa Mshirika wa IBM katika Chuo Kikuu cha Cornell kati ya 2008 na 2009. Nadharia yake ilizingatia Algorithms Inayoweza Kuongezeka kwa Uingizaji wa Takwimu Uliosambazwa. Wakati wa PhD yake alifanya kazi katika kikundi cha mitandao huko IBM juu ya shughuli za kiwango cha huduma za mwisho hadi mwisho. Alikuwa msomi wa baada ya udaktari katika Taasisi ya Teknolojia ya Massachusetts hadi 2010, ambapo alifanya kazi katika Kikundi cha Mifumo ya Stochastic na Alan Willsky.

Marejeo
wanahisabati wa Uhindi
wanasayansi wa Uhindi
Josephs Quartzy

Joseph Quartzy (amezaliwa 16 Aprili 1999) ni mwigizaji, mwimbaji na mwandishi kutoka Tanzania.  Anajulikana zaidi kwa kucheza Nhwale katika filamu ya mapenzi ya mwaka 2019 Mr Local Man na kwa kuigiza Josephs katika mfululizo wa tamthilia ya mwaka 2021 JQ Knew That.  Yeye ni mwanachama  wa kundi la muziki la The Eastern Bandits.  Joseph Quartzy anaandaa kipindi cha mazungumzo cha BTN, The Real Past Show ambacho amekiandaa kwa misimu mitatu sasa.

Shughuli za uandishi
Kama mwandishi, Josephs Quartzy alianza kazi yake ya uandishi mnamo 2018 wakati bado alikuwa mwanafunzi wa shule ya upili(sekondari), akiandika vitabu kama vile New People in Codes, The World of Philosophy, Life's Telescope, na Malaika aliyepotea'' ambavyo havikufanya vizuri sokoni kwa sababu havikuwahi kuchapishwa wala kukaguliwa kwa viwango bora.
Mapema mwaka 2022, Josephs alishirikiana na mchapishaji na msambazaji kutoka India wakati aliweza kuandaa na kuchapisha vitabu kwa ubora wa juu. Josephs anaandika zaidi kuhusu masimulizi ya kufikirika kulingana na aina za hadithi za jumla, ingawa pia ameshughulikia aina za mapenzi,Filosofia pia tamthilia za kutisha.

Kazi za vitabu

Filmografia

Filamu
Hizi ni filamu ambazo mwigizaji Josephs Quartzy ameshiriki

Tamthilia
Hizi ni Tamthilia ambazo Josephs Quartzy ameshiriki

Viungo vya nje
https://m.imdb.com/name/nm12459725/
https://www.metacritic.com/person/josephs-quartzy
https://www.rottentomatoes.com/celebrity/josephs_quartzy

Marejeo

waigizaji filamu wa Tanzania
Sabina Wanjiru Chege

Sabina Wanjiru Chege (22 Agosti 1978) ni mwanasiasa kutoka Kenya,muigizaji na mtangazaji wa zamani wa radio na Runinga, mwaka 2013 hadi 2022 alihudumu kama mbunge katika kaunti ya Muranga 
wanasiasa wa Kenya
Nyigu-makuyu

Nyigu-makuyu ni nyigu wadogo sana wa nusufamilia 6 katika familia Agaonidae na Pteromalidae za nusuoda Apocrita ya oda Hymenoptera walio na uhusiano na mikuyu. Mabuu hula maua kadhaa, lakini majike huchavusha maua mengine. Mikuyu haiwezi kuzaa bila nyigu hawa. Hata hivyo, spishi fulani (hasa katika nusufamilia zilizoorodheshwa za Pteromalidae) hudanganya kwa kutaga mayai ndani ya kuyu kwa msaada wa neli ndefu sana ya kutagia. Kwa hivyo hawaingii kuyu na kuchavusha maua.

Maelezo
Nyigu-makuyu kwa ujumla ni wadogo sana na majike wa spishi nyingi ni mm 1.5-3 tu bila neli ya kutagia, ingawa baadhi huweza kuwa hadi mm 5. Madume ni wadogo zaidi na wadogo kabisa si zaidi ya mm 0.4. Nyigu-makuyu wa kike wana mabawa yenye vena chache sana, lakini madume wa takriban spishi zote hawana mabawa. Rangi pia hutofautiana, majike wakiwa weusi au kahawia na madume hudhurungi. Majike wa spishi za Pteromalidae mara nyingi huwa na rangi ya kijani au bluu inayong'aa kama metali. Majike hubeba neli ya kutagia ambayo siyo ndefu sana katika spishi zinazochavusha. Walakini, katika spishi zisizochavusha neli ni ndefu sana ili kupenya ukuta wa kuyu na kufikia maua.

Biolojia
Nyigu-makuyu wamegeuka pamoja na mikuyu wanoyochavusha. Kwa hivyo, kila spishi ya nyigu huchavusha spishi moja ya mkuyu tu. Wanapotoka kwenye kuyu, majike huchukua mbelewele kutoka kwa maua ndani ya kuyu. Kisha hutafuta kuyu jingine katika hatua ya awali ya ukuaji na kuingia ndani kupitia kitobo kinachoitwa ostioli. Akishaingia ndani, hutaga mayai kwenye maua mafupi ya kike na katika mchakato huo huchavusha maua marefu zaidi. Maua ya kiume bado hayajaiva kwa wakati huu. Maua yenye mayai huunda kidutu kidogo, ambacho tishu zake ni chakula cha buu yanayoibuka.

Baada ya wiki kadhaa mabuu huwa mabundo. Hatua ya bundo ya madume ni fupi kuliko ile ya majike. Kwa hivyo wanaibuka mapema. Kisha huvunja vidutu vya majike na kuwatungisha. Kwa hivyo majike yanapoibuka tayari wanakuza mayai yao. Wakati huo huo, madume wametafuna tundu kwenye ukuta wa kuyu ili majike waweze kuondoka. Wakati wa kuondoka, huchukua mbelewele kutoka kwa maua ya kiume ambayo yamekomaa kwa wakati. Majike huruka ili kutafuta makuyu mapya kuanzia mchakato huo tena.

Nyigu-makuyu wasiochavusha hawaingii makuyu kupitia ostioli. Badala yake, wana neli ndefu sana za kutagia zinazoweza kupenya ukuta wa kuyu na kufikia maua ya kike. Kwa ujumla hufika makuyu yanapoiva na nyigu wanaochavusha ambao huenda walikuwepo, tayari wameondoka. Spishi nyingine zisizochavusha zinaweza kushindana na zile zinazochavusha. Kwa hali yoyote, ukuaji wa mabuu na kuibuka na kupandana kwa wapevu ni sawa na yale yaliyoelezwa hapo awali. Majike wanapoondoka makuyu, wanaweza kubeba au kutokubeba mbelewele, lakini hata ikiwa ndivyo, hakuna uchavushaji unaotokea bila shaka.

Spishi za Afrika ya Mashariki

Picha

Marejeo

Nyigu na jamaa
Encyclopedia Iranica

Encyclopædia Iranica ni kamusi elezo ya kitaalamu kuhusu historia, utamaduni, na ustaarabu wa watu wa Iran.  

Ilianzishwa mwaka 1973 na profesa Ehsan Yarshater ikisimamishwa na taasisi ya Center for Iranian Studies kwenye Chuo Kikuu cha Columbia mjini New York.

Kamusi elezi hiyo inalenga kukusanya elimu ya kitaaluma kuhusu Iran wa leo lakini pia kuhusu maeneo yote yaliyokuwa sehemu za dunia ya Kiajemi katika historia. na uhusiano baina ya Uajemi na tamaduni nyingine kama vile China na Ulaya.  Mradi unapanga kuchapisha jumla ya majuzuu 45 lakini tangu mwanzo maudhui yote inapatikana pia katika intaneti kupitia tovuti  iranicaonline.org.

Marejeo

Viungo vya nje 

 Tovuti ya Encyclopædia Iranica (na Wakfu wa Encyclopædia Iranica) . Ufikiaji wa maandishi kamili kwa nakala nyingi kutoka Encyclopædia .
 Tovuti ya Encyclopædia Iranica (na Chuo Kikuu cha Columbia) .

Utamaduni wa Uajemi
All articles containing potentially dated statements
Imani ya Athanasio

Imani ya Athanasio (pia: Quicumque vult, kutokana na maneno ya kwanza ya Kilatini Quicumque vult salvus esse) ni mojawapo ya maungamo ya imani makuu ya imani ya Kikristo yanayokubaliwa katika makanisa ya magharibi, pamoja na Imani ya Mitume na Imani ya Nikea.  Inakazia mafundisho kuhusu Utatu wa Mungu na hali mbili za Yesu Kristo.

Historia ya matini 
Katika mapokeo ya kanisa la magharibi, Athanasio wa Aleksandria (karne ya 4 BK) hutajwa kama mwandishi wa maungamo hayo. Maazimio ya Mtaguso wa Autun (mnamo 670 nchini Ufaransa) yalitaja mara ya kwanza "Imani ya Mtakatifu Athanasio"  na hapo inawezekana kwamba yalilenga matini ya "Quicumque".

Ila tangu karne ya 17 inajulikana kwamba matini hayo hayakutungwa na Athanasio. Ni dhahiri kwamba ilitungwa kwa lugha ya Kilatini ilhali Athanasio hakutumia Kilatini akaandika kwa lugha ya Kigiriki. Vilevile matini yake yanakosa istilahi zilizokuwa muhimu kwa Athanasio kama vile homoousion, lakini inataja "Filioque" ambayo ni kawaida ya kanisa la magharibi ikikataliwa katika Ukristo wa Mashariki. Pia ungamo hilo halijulikani katika Makanisa ya Mashariki, ingawa jina la Athanasius linaheshimiwa sana huko.

Inaonekana kwamba kwamba matini ya maungamo yaliunganishwa kwa kutumia nukuu kutoka kwa Mababu wa Kanisa la Kilatini (hasa mapokeo ya Augustino) kama vile Ambrosio wa Milan, Vincent wa Lérins, Fulgensyo wa Ruspe na hatimaye Caesarius wa Arles .

Muundo 
Ungamo lina aya arobaini zilizogawanywa katika sehemu kuu mbili tofauti:

 Sehemu ya kwanza inatoa fundisho la Mungu kama Utatu. Maneno yake huonyesha ushawishi wa theolojia ya Agostino wa Hippo na kujitofautisha na Umodali na Uario .
 Sehemu ya pili inasisitiza imani katika Umwilisho huku ikijitenga na mafundisho ya Sabelio, Apolinari wa Laodikea, Ario, na Wamonofisiti.

Matini kamili

Matumizi makanisani 
Wakati wa Matengenezo ya Kiprotestanti imani hiyo ilihesabiwa kama moja ya maungamo makuu matatu yaliyotumiwa makanisani. Kanisa la Kiinjili la Kilutheri limelipokea kati ya maungamo yake na pia Wareformed wanalitambua.

Kwa sasa inatumika katika liturujia ya makanisa ya Kianglikana; liko pia katika kitabu cha "Tumwabudu Mungu wetu" wa KKKT. 

Lilikuwa sehemu ya liturujia ya sala ya asubuhi ya saa 12 (prim) katika Kanisa Katoliki; tangu kuondolewa kwa utaratibu huo kutoka Liturujia ya Vipindi matini ya Quicumque vult yanatumika na wachache tu.

Tanbihi 

Ukristo
teolojia
Jacob Stephen

Jacob Stephen anayejulikana kwa jina lake la kisanii kama JB pia Bonge la bwana ni msanii wa maigizo, mtayarishaji wa filamu na mwongozaji wa filamu kutoka nchini Tanzania. Anajulikana sana kwa uhusika wake katika filamu ya Dj Benakishirikiana na Wema Sepetu pamoja na Irene Uwoya.

Filmografia
Hizi ni baadhi ya filamu ambazo muigizaji Jacob Steohen ameshiriki

Marejeo

Watu walio hai
Wanaume wa Tanzania
Waigizaji filamu wa Tanzania
Watengeneza Filamu wa Tanzania
Waandaaji Filamu za Tanzania
Waongozaji filamu wa Tanzania
Dully Sykes

Abdul Sykes (alizaliwa 4 Desemba, 1980), ni mwanamuziki wa Tanzania. Anakadiriwa kuwa mmoja wa waanzilishi wa mwanzo wa muziki wa kizazi kipya Tanzania maarufu kama Bongo Flava.

Wasifu
Dully Sykes kama anavyojulikana kwa majina, Mr. Chicks au Mr. Misifa Ni mjukuu wa Abdulwahid Sykes, mwanaharakati wa kudai uhuru wa Tanganyika. Sykes Anajulikana kwa nyimbo zake maarufu zinatokana na matukio ya kweli kama Historia ya Kweli, Julieta, Leah, na Salome.  Kufuatia kutolewa kwa albamu yake ya kwanza, Historia ya kweli, mwaka wa 2003. Sykes ameendelea kubaki katika chati za juu za muziki wa Tanzania akishirikiana na wasanii wakubwa wa muziki kutokea nchini Tanzania kama Harmonize na Marioo

Kili Music Awards
Hizi ni tuzo alizoshiriki au kupokea kutoka Kili Music Awards katika misimu tofauti.

Marejeo

Watu walio hai
Wanaume wa Tanzania
Wasanii wa Tanzania
Waliozaliwa 1980
Bongo Flava
Wanamuziki wa Tanzania
Muziki wa kizazi kipya
Hip Hop ya Bongo
Watu walio hai
Wanamuziki wa Hip Hop wa Tanzania
Mwana FA

Hamis Mohammed Mwinjuma, anayejulikana pia kama Mwana FA ni mwanamuziki, mjumbe wa bodi ya Baraza la Sanaa Tanzania (BASATA), na mwanasiasa anayehudumu kama Mbunge wa jimbo la Muheza tangu Novemba 2020. Anajulikana kwa nyimbo zake kama Endelea Tu na Unanijua Unainiskia.

Wasifu 
Hamis Mwinjuma alizaliwa Muheza, Tanga, Tanzania. Mwaka 2016 alifunga ndoa na Bi Helga Mwinjuma wakifanikiwa kupata wana watoto wawili. Mwinjuma na familia yake wanaishi jijini Dar es Salaam, Tanzania.

Elimu
MwanaFa alianza elimu yake ya msingi katika shule ya msingi ya Mdote huko Muheza. Alijiunga na chuo cha Dar es salaam Institute of Technology kwa ajili ya masomo yangazi ya juu. Hata hivyo alikatiza masomo yake miezi minne tu baada ya udahili ili kujiunga na elimu ya upili katika shule ya sekondari ya Ununio Islamic akienda na mchepuo wa fizikia, kemia na hisabati. Alifanya Stashahada ya Juu ya uchumi kwa mwaka mmoja katika Taasisi ya Fedha.  Baadaye alifanikiwa kufanya Shahada ya Uzamili ya Sayansi ya Fedha kutoka katika taasisi hiyo hiyo.  Mwinjuma alihitimu taaluma ya Usimamizi wa uchumi mwaka 2007, pia ana cheti cha teknolojia ya habari na Shahada ya Uzamili ya Fedha kutoka Coventry, Uingereza.

Shughuli za Muziki
Mapenzi yake na muziki yalianza kuonekana tangu akiwa na umri mdogo wa miaka kumi na miwili.  Alianza kuimba akiwa shule ya msingi.  MwanaFa aliunda kundi lake la kwanza, lililoitwa Black Skin hiyo ilikua mwaka 1995 ambalo lilikuwa na wanafunzi wenzake Robby Ras na Generics.  Kundi hilo liliibuka katika nafasi ya tatu kwenye mashindano ya Hip Hop ya Tanga mwaka mmoja baadaye.  Kwa bahati mbaya kundi hilo halikudumu kwa muda mrefu kwani wanachama walikuwa na njia tofauti katika maendeleo kitaaluma.  Hata hivyo, Mwinjuma aliendelea kunoa kipaji chake akiwa katika shule ya upili na kuanza kutoa vibao bora zaidi happ baadaye.

Shughuli za siasa
Mwaka 2020, Mwinjuma alijiunga na ulingo wa siasa nchini Tanzania alipowania kiti cha ubunge kupitia Chama Cha Mapinduzi.  Akishinda dhidi ya Yosepher Komba wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) kwa kupata kura 47,578 za ubunge wa Jimbo la Muheza.

Marejeo
 Tovuti ya Bunge la Tanzania

Wanasiasa wa Tanzania
Wanamuziki wa Tanzania
Muziki wa kizazi kipya
Hip Hop ya Bongo
Watu walio hai
Wanamuziki wa Hip Hop wa Tanzania
Nyigu-mahameli

Nyigu-mahameli au sisimizi-mahameli (kutoka kwa Kiing. velvet ants) ni nyigu wadogo wa familia Mutillidae katika nusuoda Apocrita ya oda Hymenoptera ambao majike wao wanafanana na sisimizi wakubwa. Wana nywele nyingi kama mahameli mara nyingi zenye rangi kali kama nyekundu, machungwa au njano.

Maelezo
Majike huanzia kwa ukubwa kutoka mm 6 hadi 20, madume ni wakubwa zaidi. Majike hawana mabawa na hufanana na sisimizi, lakini madume wana mabawa na hufanana na nyigu wengine. Spishi nyingi zina nywele za rangi, kwa kawaida nyekundu, machungwa au njano, ingawa baadhi wana nywele nyeupe au fedha au ni weusi kabisa. Madume hawana rangi nyingi. Kiunzi nje ni kigumu sana, ambayo k.m. hufanya iwe vigumu kwa wana-entomolojia kubandika vielelezo. Hulinda nyigu wanapoingia kwenye viota vya mbuawa wao, na huwasaidia kuhifadhi unyevu. Mara nyingi sana, madume na majike ni tofauti sana kiasi kwamba ni vigumu kujua ikiwa ni spishi moja au tofauti. Kwa kisa hicho, inapaswa kuwaangalia wakati wa kupandana. Katika spishi kadhaa, madume huruka huku wakiwa wameshikilia majike kwenye miguu yao.

Majike wana neli ya kutagia iliyorekebishwa ambayo hutumika kuwachoma washambuliaji. Mchomo unaleta uchungu kali sana, lakini sumu siyo kali kama ile ya nyuki-asali. Kwa bahati nzuri nyigu hawa hawana fujo na huchoma tu wakati wa kushikwa kwa mkono. Jinsia zote mbili zina muundo maalum juu ya fumbatio ambao hutumiwa kutoa sauti nyembamba au ya mlio wakati wa kutishwa.

Biolojia
Madume wa nyigu-mahameli huruka huku na huko kutafuta majike. Baada ya kupandana jike huingia kwenye kiota cha mdusiwa, kwa kawaida nyuki au nyigu anayejenga viota ardhini, na kuweka yai moja kando ya kila buu au bundo. Mabuu wanaoibuka kisha hukua kama vidusia wa nje na hatimaye kuua mbuawa wao.

Spishi za Afrika ya Mashariki

Picha

Nyigu na jamaa
Kono wa Naso

Kono (jina kamili: Cono Navacita; Naso, Sicilia, 3 Juni 1139 - Naso, 28 Machi, 1236) tangu ujanani alikuwa mmonaki, padri na hatimaye abati kadiri ya nidhamu ya mababu wa Ukristo wa Mashariki katika kisiwa hicho kikuu cha Italia ya leo. 

Aliporudi kutoka hija aliyoifanyia Nchi takatifu, alikuta wazazi wake wamekufa; hapo aliwagawia fukara urithi wake wote na kushika maisha ya ukaapweke.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Il devoto di San Cono, Parrocchia Santi Filippo e Giacomo, Naso.
 Pasquale Almirante, Immagini San Cono, Cuecm, Catania, 2007

Viungo vya nje
 St. Conon. Catholic Online.

Waliozaliwa 1139
Waliofariki 1236
Wamonaki
Wabazili
Mapadri
wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Eustasi wa Napoli

(karne ya 2 - nusu ya kwanza ya karne ya 3) alikuwa askofu wa 7 wa mji huo kwa miaka 17 .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Leo XIII mwaka 1884.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Congregatio de Causis Sanctorum, Index ac status causarum, Città del Vaticano 1999.
 Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), Bibliotheca Sanctorum (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Waliozaliwa karne ya 2
Waliofariki karne ya 3
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Wiliamu Tempier

Wiliamu Tempier (Poitiers, Akwitania, leo nchini Ufaransa, karne ya 12 - Poitiers, 29 Machi 1197) alikuwa askofu mwenye busara na msimamo wa mji huo (kwa Kilatini Pictavium) kuanzia mwaka 1184. 

Alitetea Kanisa lake dhidi ya maonevu yaliyofanywa na makabaila na alirekebisha maadili ya watu, akitoa mwenyewe mfano wa maisha yasiyo na dosari.

Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe aliyofariki dunia .

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 12
Waliofariki 1197
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Ludolfo

Ludolfo, O.Prem. (alifariki Wismar, Holstein, Ujerumani, 1250) alikuwa askofu wa Ratzeburg kutoka shirika la Wapremontree, ambaye, kwa sababu ya kutetea uhuru wa Kanisa alitupwa katika gereza duni sana kwa amri wa mtemi Alberto I wa Saxony; huko alidhoofika kiafya, kiasi kwamba alipotolewa kifungoni akafariki dunia mara moja.

Ndiyo sababu tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 1250
wapremontree
maaskofu Wakatoliki
wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Ujerumani
Hati ya Gelasio

Hati ya Gelasio (kwa Kilatini Decretum Gelasianum) ni andiko la Kilatini ambalo lilidhaniwa kuwa la Papa Gelasio I (492–496). Leo hii wengi wanaona mwandishi wa kwanza alikuwa Papa Damaso I, askofu wa Roma kuanzia 366 hadi 383, ila matini yaliongezwa katika karne ya 5 na ya 6. 

Hati hiyo ni muhimu kutokana na orodha ya vitabu vya Biblia ndani yake ambayo ni ushuhuda wa kale zaidi kuhusu vitabu vilivyokubaliwa sehemu ya maandiko matakatifu ya Wakristo.

Andiko lote jinsi linavyopatikana lina sehemu tano:
 shairi linalojumlisha mafundisho ya Damaso I kuhusu tabia za roho ndani ya Kristo halafu tabia za Kristo mwenyewe.
 orodha ya vitabu vya Biblia
 orodha ya mapatriarki na hadhi yao
 orodha ya sinodi zinazotambuliwa na mababu wa Kanisa
 orodha ya apokrifa, ambazo zinafafanuliwa kama vitabu visivyotambuliwa na Kanisa Katoliki kama Neno la Mungu. 

Sehemu 1-3 zinatazamwa kama za kale zilizotokana ama na Papa Damaso I au sinodi yake katika mwaka 382. Sehemu nyingine ziliongezwa baadaye.

Tazama pia
 Hati ya Damasi

Tanbihi

Viungo vya Nje
The Development of the Canon" : Decretum Gelasianum gives the full list, including the apocrypha "which are to be avoided by Catholics."
Decretum Gelasianum: at The Latin Library.
Decretum Gelasianum: in English.
 Review of Ernst von Dobschütz, Das Decretum Gelasianum de libris recipiendis et non recipiendis in kritischem Text Leipzig, 1912: F. C. Burkitt in Journal of Theological Studies 14 (1913) pp. 469–471.

Biblia
Mababu wa Kanisa
Hati za Mapapa
Nyigu-kekeo (Chrysididae)

Nyigu-kekeo au nyigu-zumaridi (kutoka kwa Kiing. cuckoo wasps au emerald wasps) ni nyigu wadogo wa nusufamilia Chrysidinae katika familia Chrysididae ya oda Hymenoptera walio na rangi zinazong'aa kama johari, k.m. kijani, buluu na nyekundu. Nyigu hawa hawachomi. Kama vile kekeo, majike hutaga mayai yao katika viota vya nyuki na nyigu wapweke, ambayo ni asili ya jina lao la kwanza. Walipata jina lao la pili kwa sababu spishi za kwanza zilizojulikana sana zilikuwa kijani kama zumaridi kabisa au kwa sehemu kubwa. Spishi zilizo na fumbatio nyekundu huitwa nyigu mkia-yakuti pengine (jina lisilo sahihi sana).

Maelezo
Hawa ni nyigu wadogo wenye urefu wa mm 3-22, ingawa mara chache huzidi mm 12. Wana kiunzi nje kigumu sana. Pingili tatu tu zinaonekana kwenye fumbatio. Mabamba ya mgongo ya pingili hizi hujipinda na kuficha mabamba ya tumbo zisionekane kutoka upande. Mabamba ya tumbo ni bapa au mbonyeo. Pingili nyingine zimerudishwa ndani ya mwili na kuunda neli za uzazi. Neli ya kutagia hutumika tu kwa kutaga mayai na sio kwa kuchoma. Nyigu-kekeo wana rangi angavu, haswa kijani, buluu na nyekundu, ambazo hutokea peke yao au kwa michanganyiko. Zinang'aa kama zumaridi, zabarijadi na yakuti.

Biolojia
Nyigu-kekeo ni vidusia wa nyigu na nyuki wapweke. Majike huingia katika mashimo ya viota ambapo hutaga yai karibu na kila yai au buu la kidusiwa. Kisha buu anayeibuka hula buu kidusiwa au, katika spishi nyingine, kwanza buu kidusiwa akiwa bado mdogo, na kisha chakula kilichotolewa na mdudu kidusiwa. Jike hulindwa dhidi ya kidusiwa aliyekasirika kwa kiunzi nje kigumu na kwa tabia yake ya kujiviringa katika tufe ili kulinda miguu yake na sehemu za chini za kichwa.

Spishi za Afrika ya Mashariki

Picha

Marejeo

Nyigu na jamaa
Holly Madison

Holly Madison (alizaliwa 23 Desemba 1979 na jina la Holly Sue Cullen) ni mwanamitindo, mtangazaji, mhusika wa televisheni, na mwandishi wa Marekani.

Marejeo

Viungo vya nje 
 https://www.youtube.com/watch?v=HDBAPh_28O4

Waliozaliwa 1979
Wanawake wa Marekani
Wanamitindo wa Marekani
Pramila Jayapal

Pramila Jayapal (amezaliwa Septemba 21, 1965) ni mwanasiasa wa Marekani anayehudumu kama mwakilishi wa Marekani kutoka wilaya ya 7 ya bunge la Washington tangu mwaka 2017. Mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia, anawakilisha sehemu kubwa ya Seattle, na pia maeneo kadhaa ya vitongoji vya King County. Jayapal aliwakilisha wilaya ya 37 ya kutunga sheria katika Seneti ya Jimbo la Washington kuanzia 2015 hadi 2017. Yeye ndiye mwanamke wa kwanza wa Kihindi-Amerika kuhudumu katika Baraza la Wawakilishi la Marekani. Mwanachama wa kwanza mwanamke katika kongamano katika wilaya hiyo, yeye pia ni mmarekani wa kwanza wa Asia kuwakilisha Washington katika ngazi ya shirikisho.

Jayapal alikuwa mwenyekiti wa kongamano lilifonyika huko Caucus kuanzia mwaka 2019 hadi 2021.Mpaka sasa anatumikia  kama mwenyekiti. Anahudumu katika Kamati ya Mahakama na Kamati ya Bajeti.

Marejeo 
Wanawake wa Marekani
Wanasiasa wa Marekani
Waliozaliwa 1965
Nicole Gaelebale

Nicole Lisa Gaelebale (alizaliwa Mahalapye, Botswana, 22 Aprili 1993) ni mwanamitindo maarufu na anayetambulika kwa urembo wake na amefanikiwa kupata taji la mrembo wa dunia mwaka 2012 Botswana, mrembo wa ardhi Botswana 2014 na zaidi ya Mrembo wa dunia Botswana 2017.

Viungo vya nje 
 https://guardiansun.co.bw/Style/her-long-walk-to-victory

Waliozaliwa 1993
Wanamitindo wa Botswana
Osburga

Osburga (jina asili: Osburh; alifariki Coventry, Uingereza, 1018 hivi  ) alikuwa abesi wa kwanza wa monasteri ya huko .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

 
 

Waliozaliwa karne ya 10
Waliofariki 1018
Wamonaki
Watakatifu wa Uingereza
Agilolfo

Agilolfo (alifariki Cologne, 750 hivi) alikuwa Askofu wa Cologne, maarufu kwa maadili na kwa mahubiri.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, pengine hata mfiadini .

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 31 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 750
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ujerumani
Gwido wa Pomposa

Gwido wa Pomposa, O.S.B. (Ravenna, Romagna, 970 - Fidenza, Emilia, 31 Machi 1046) alikuwa mkaapweke, halafu abati wa Kibenedikto nchini Italia aliyekusanya wafuasi wengi na kujitahidi kujenga upya patakatifu mbalimbali, alijitosa kusali na kuadhimisha liturujia, akielekeza mawazo yake mbinguni tu.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 31 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 P. Laghi, San Guido, abbate di Pomposa, in "Analecta Pomposiana", III (1967), pp. 7-107

Waliozaliwa 970
Waliofariki 1046
Wakaapweke
Wamonaki
Wabenedikto
Mapadri
Watakatifu wa Italia
Novatiano

Novatiano (kwa Kilat. Novatianus, mnamo 200–258) alikuwa mtaalamu Mkristo na kasisi aliyepinga uchaguzi wa Kornelio kuwa askofu wa Roma akijitangaza Papa na kuanzisha farakano la Unovatio katika Kanisa.

Alifahamika kama mwanatheolojia na mwandishi mashuhuri, akiwa wa kwanza mjini Roma kutumia lugha ya Kilatini kwa kueleza imani ya Kikristo. Kitabu chake kuhusu Utatu kilitazamwa kuwa andiko bora la wakati wake kwa Kilatini. Wakati wa dhuluma ya Decius na baada ya kifo cha Papa Fabiano alikuwa kati ya viongozi wa Kanisa la Roma akiandika barua mbili kwa niaba ya Kanisa lote. 

Mateso chini ya Kaizari Decius yalisababishwa na amri yake kwamba kila raia atoe sadaka mbele ya sanamu za miungu na asiyetii anapaswa kufa; Wakristo wachache walikataa wakafungwa ndani na wengine kuuawa; idadi kubwa ya Wakristo waliitikia amri ya serikali, wengine walijificha, wakakimbia au walihonga maafisa waliowapa hati ya kuthibitisha sadaka hata kama hawakutoa. Novatiano aliwaona hao wote kama wasaliti na wenye dhambi nzito ambayo haiwezi kusamehewa na binadamu. Aliendelea kuwa msemaji wa kundi la "wakali" katika Kanisa waliokataa kuwatambua kama Wakristo tena, wakiona ingemaanisha kudharau sadaka ya uhai wa mashahidi wa imani waliojitolea hadi kufa. Novatiano alifundisha kwamba Mungu anaweza kuwasamehe lakini Kanisa halina mamlaka kuchukua hatua hiyo, akikumbusha maneno katika Waraka kwa Waebrania 4:4-6. "Wapole" katika Kanisa waliona kwamba wakosaji wanaweza kusamehewa na kurudishwa katika jumuiya ya Kanisa; maaskofu kama Sipriani wa Karthago pamoja na makasisi wengi huko Roma walitafuta njia ya kati inayoruhusu kuwarudisha baada ya kipindi cha toba ya hadharani.

Baada ya kifo cha Kaizari Decius mwaka 251 madhulumu yalikwisha na Kanisa la Roma liliweza kumchagua askofu mpya. Katika uchaguzi huo Kornelio alipata kura nyingi akisimama upande wa njia ya kati, msimamo ambao Novatiano aliukataa.

Siku chache baada ya uchaguzi wa Kornelio, Novatiano alikutana na maaskofu watatu kutoka Italia Kusini waliokubaliana naye ambao walimweka wakfu kuwa askofu ingawa alikuwa hajapata kipaimara .

Maaskofu wote wawili (Kornelio na yeye) walituma barua kwa makanisa mengine na kujitambulisha. Karibu maaskofu wote wengine, wakiongozwa na askofu Sipriani wa Karthago, walikubaliana na Kornelio.

Novatiano aliendelea kuweka wakfu makasisi na maaskofu kwa ajili ya miji mingine na kwa njia hiyo alianzisha kanisa badala lililodumu kwa karne kadhaa. Wafuasi wake waliitwa Wanovatiano, mafundisho yao yalifahamika kama Unovatiano.

Tanbihi

Viungo vya Nje

Novatian, de Trinitate in Latin
Novatian, On the Trinity in English
Novatian, On Jewish meats in English
Multilanguage Opera Omnia

Waliofariki 258
Waliozaliwa 200
Maaskofu
Historia ya Ukristo
Nyigu-mende

Nyigu-mende (kutoka kwa Kiing. cockroach wasps) ni nyigu wadogo wa familia Ampulicidae katika familia ya juu Apoidea ya oda Hymenoptera ambao huwapatia mabuu wao mende kama chakula. Spishi zilizo na rangi zing'aazo huitwa nyigu-johari.

Maelezo
Hawa ni nyigu wadogo wenye urefu wa mm 4-14, madume wakiwa wadogo kuliko majike. Fumbatio ni fupi na siyo ndefu kuliko thoraksi. Sehemu za mdomo ni ndefu. Nyuma ya kichwa kuna “shingo” na pamoja na mifuo ya thoraksi na kiuno chembamba sana wanafanana na sisimizi, haswa spishi nyeusi. Nyingi nyingine zina rangi zing'aazo kama kijani, buluu au nyekundu.

Biolojia

Nyigu hawa ni vidusia wa mende, kila spishi ikibobea katika spishi moja au kadhaa za mende. Mende aliyebumbuazwa huingizwa kwenye shimo la kiota ambalo hutokea kiasili kwenye tawi, mwamba au ardhi. Kisha yai hutagwa juu ya mbuawa na shimo limefungwa na takataka. Maelezo yafuatayo ya mchakato huo huchukua Ampulex compressa kama mfano.

Nyigu jike humvamia mende kwa kumchoma haraka kwenye ganglioni la thoraksi ili kumpoozesha kwa muda. Baadaye, ana nafasi ya kutosha ya kutumia mchomo wa usahihi katika sehemu ya ubongo ambayo inawajibika kwa sihiari ya kukimbia. Kwa hivyo, mende anapopona kutokana na kuchomwa kwa mara ya kwanza, amechanganyikiwa na kujiruhusu kuvutwa kwenye shimo la kiota akiwa bado anatembea peke yake. Hii inaruhusu nyigu kutumia mbuawa mkubwa ambayo vingenevyo angekuwa mzito sana kubebwa. Ndani ya kiota hutaga yai kwenye moja ya koksa za katikati za mende. Buu anayeibuka hula kwenye mbuawa aliye bado hai na huwa bundo ndani yake. Nyigu hatimaye huibuka na kuacha shimo la kiota.

Spishi za Afrika ya Mashariki
 Ampulex compressa, Nyigu-johari
 Ampulex kristenseni
 Ampulex melanocera
 Ampulex nasuta
 Ampulex nitidicollis
 Ampulex toroensis
 Dolichurus ignitus

Picha

Marejeo

Nyigu na jamaa