LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Jimbo Katoliki la Hoima

Jimbo Katoliki la Hoima (kwa Kilatini "Dioecesis Hoimana") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mbarara.

Askofu wake ni Vincent Kirabo.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 17,200, ambapo kati ya wakazi 1,753,000 (2013) Wakatoliki ni 1,040,652 (59.4%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Hoima
Wilaya ya Hoima
Wilaya ya Buliisa
Wilaya ya Masindi
Wilaya ya Kibaale
Jimbo Katoliki la Kabale

Jimbo Katoliki la Kabale (kwa Kilatini "Dioecesis Kabalena") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mbarara.

Askofu wake ni Callistus Rubaramira.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 5,530, ambapo kati ya wakazi 1,723,716 (2013) Wakatoliki ni 789,132 (45.8%).

Viungo vya nje

 Catholic Hierarchy

Kabale
Wilaya ya Kabale
Wilaya ya Kanungu
Wilaya ya Kisoro
Jimbo Katoliki la Kasese

Jimbo Katoliki la Kasese (kwa Kilatini "Dioecesis Kasesensis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mbarara.

Askofu wake ni Acquirino Francis Kibira.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 3,205, ambapo kati ya wakazi 632,000 (2013) Wakatoliki ni 303,402 (48.0%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Kasese
Wilaya ya Kasese
Shilingi ya Tanzania

Shilingi ya Tanzania (kwa Kiingereza Tanzanian shilling; kifupi: TSh; code: TZS) ni fedha rasmi ya Tanzania. Imegawanyika katika senti (cents kwa Kiingereza) 100.

Shilingi ya Tanzania ilishika nafasi ya East African shilling tarehe 14 Juni 1966 at par.

Kabla yake katika maeneo ya Tanzania ya sasa ziliwahi kutumika East African florin, East African rupee, Zanzibari rupee, Zanzibari riyal na German East African rupie.

Shilingi 100 zinaandikwa "100/=" au "100/-". Senti 50 zinaandikwa =/50 au -/50.

Tazama pia
 Uchumi wa Tanzania

Tanbihi

Viungo vya nje

Bank of Tanzania page on circulating banknotes 

Tanzania
Pesa
Kinikobari cha Kati

Kinicobar ya Kati ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanicobar katika visiwa vya Katchal, Nancowry na Trinket. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinicobar ya Kati imehesabiwa kuwa watu 10,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinicobar ya Kati iko katika kundi la Kimon-Khmer.

Viungo vya nje
lugha ya Kinicobar ya Kati kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinicobar ya Kati
lugha ya Kinicobar ya Kati katika Glottolog
lugha ya Kinicobar ya Kati kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kinikobari cha Car

Kinicobar ya Car ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanicobar katika kisiwa cha Car. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kinicobar ya Car imehesabiwa kuwa watu 37,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinicobar ya Car iko katika kundi la Kimon-Khmer.

Viungo vya nje
lugha ya Kinicobar ya Car kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinicobar ya Car
lugha ya Kinicobar ya Car katika Glottolog
lugha ya Kinicobar ya Car kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kinikobari-Kusini

Kinicobar ya Kusini ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanicobar. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinicobar ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 7500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinicobar ya Kusini iko katika kundi la Kimon-Khmer.

Viungo vya nje
lugha ya Kinicobar ya Kusini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinicobar ya Kusini
lugha ya Kinicobar ya Kusini katika Glottolog
lugha ya Kinicobar ya Kusini kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Orodha ya benki nchini Kenya

Hii ni orodha ya benki mashuhuri za biashara nchini Kenya
 Banki zilizo na leseni za biashara
 ABC Bank (Kenya)
 Bank of Africa
 Bank of Baroda
 Bank of India
 Barclays Bank Kenya
 CfC Stanbic Bank
 Chase Bank Kenya 
 Citibank
 Commercial Bank of Africa
 Consolidated Bank of Kenya
 Cooperative Bank of Kenya
 Credit Bank
 Development Bank of Kenya
 Diamond Trust Bank
 Ecobank Kenya
 Equatorial Commercial Bank
 Equity Bank
 Family Bank
 Fidelity Commercial Bank Limited
 First Community Bank
 Giro Commercial Bank
 Guaranty Trust Bank Kenya
 Guardian Bank
 Gulf African Bank
 Habib Bank
 Habib Bank AG Zurich
 Housing Finance Company of Kenya
 I&M Bank
 Imperial Bank Kenya
 Jamii Bora Bank
 Kenya Commercial Bank
 K-Rep Bank
 Middle East Bank Kenya
 National Bank of Kenya
 NIC Bank
 Oriental Commercial Bank
 Paramount Universal Bank
 Prime Bank (Kenya)
 Standard Chartered Kenya
 Trans National Bank Kenya
 United Bank for Africa
 Victoria Commercial Bank
 Ofisi za mwakilishi za benki za kigeni
 Bank of China – Kutoka Jamhuri ya Watu wa China
 Bank of Kigali – Kutoka Rwanda
 Central Bank of India – Kutoka Uhindi
 FirstRand Bank – Kutoka Afrika Kusini
 HDFC Bank – Kutoka Uhindi
 JP Morgan Chase – Kutoka Marekani
 Nedbank – Kutoka Afrika Kusini

Tazama pia 
 Orodha ya mabenki nchini Afrika
 Benki Kuu ya Kenya
 Uchumi wa Kenya

Marejeo 

Benki za Kenya
Orodha za benki
Kichoma-mguu

Kichoma-mguu, kichoma-nguo au kishona-nguo (Heteropogon contortus) ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Panicoideae. Lakini majina haya hutumika vilevile kueleza mmea mwingine: Bidens pilosa, gugu baya shambani. H. contortus inatokea kanda za tropiki za Afrika, Asia ya Kusini, kaskazini kwa Australia na Oceania. Imesamba katika kanda za tropiki na nusutropiki za Asia ya Mashariki na imewasilishwa pia katika Amerika. Nyasi hili hukua katika vishungi na linaweza kufika m 1.5. Mbegu ina unywele mrefu upande mmoja na ncha kali upande mwingine. Unywele huwa songosongo ukiwa mkavu na mnyofu ukiwa umefyonza maji. Mizunguko ya ukavu na unyevu inayorudiwa inasukuma mbegu ndani ya udongo. Lakini kama mbegu ikiingia kwenye manyoya ya mnyama, inaweza kusukumwa katika ngozi na kuuma mnyama.

Katika nchi nyingi watu wanapenda kutumia kichoma-mguu kwa kuvimba mapaa. Likiwa changa nyasi hili ni lishe nzuri kwa wanyama wafugwao, lakini likitoa mbegu kuingia kwa machungani kwenye nyasi hili ni hatari kwa wanyama, na hata kwa watu. Mbegu huingia kwa manyoya au kwa nguo na kudunga ngozi.

Viungo vya nje
 Taarifa kutoka Feedipedia

Picha

Nyasi na jamaa
Jimbo Kuu la Kigali

Jimbo Kuu la Kigali (kwa Kilatini Archidioecesis Kigaliensis) ni jimbo kuu la kanda ya Kanisa Katoliki ya Kigali nchini Rwanda.

Chini yake kuna majimbo mengine yote 8 ya Rwanda: Butare, Byumba, Cyangugu, Gikongoro, Kabgayi, Kibungo, Nyundo na Ruhengeri.

Askofu mkuu ni Thaddée Ntihinyurwa (tangu mwaka 1996).

Uongozi

 Maaskofu wakuu
 Vincent Nsengiyumva, 1976–1994
 Thaddée Ntihinyurwa, 1996–

Takwimu
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 3,116, ambapo kati ya wakazi 1,528,000 Wakatoliki ni 833,000 (54.5%) katika parokia 27.

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Kigali
Kigali
Jimbo Katoliki la Butare

Jimbo katoliki la Butare (kwa Kilatini "Dioecesis Butarensis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.

Askofu wake ni Philippe Rukamba.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 1,958, ambapo kati ya wakazi 985,000 (2012) Wakatoliki ni 538,000 (54.6%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Butare
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Jimbo Katoliki la Byumba

Jimbo katoliki la Byumba (kwa Kilatini "Dioecesis Byumbana") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.

Askofu wake ni Servilien Nzakamwita.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 5,100, ambapo kati ya wakazi 1,383,910 (2012) Wakatoliki ni 667,181 (48.2%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Byumba
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Jimbo Katoliki la Cyangugu

Jimbo katoliki la Cyangugu (kwa Kilatini "Dioecesis Cyanguguensis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.

Askofu wake ni Damascène Bimenyimana.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 1,844, ambapo kati ya wakazi 742,000 (2013) Wakatoliki ni 361,000 (48.7%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Cyangugu
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Jimbo Katoliki la Gikongoro

Jimbo katoliki la Gikongoro (kwa Kilatini "Dioecesis Ghikongoroënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.

Askofu wake ni Célestin Hazikimana.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 2,057, ambapo kati ya wakazi 666,000 (2013) Wakatoliki ni 293,000 (44.0%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Gikongoro
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Jimbo Katoliki la Kabgayi

Jimbo katoliki la Kabgayi (kwa Kilatini "Dioecesis Kabgayensis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.

Askofu wake ni Smaragde Mbonyintege.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 2,187, ambapo kati ya wakazi 969,668 (2006) Wakatoliki ni 596,596 (61.5%).

Viungo vya nje

 Catholic Hierarchy

Kabgayi
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Jimbo Katoliki la Kibungo

Jimbo Katoliki la Kibungo (kwa Kilatini "Dioecesis Kibungensis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.

Askofu wake ni Antoine Kambanda.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 5,834, ambapo kati ya wakazi 937,106 (2006) Wakatoliki ni 412,148 (44.0%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Kibungo
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Jimbo Katoliki la Nyundo

Jimbo Katoliki la Nyundo (kwa Kilatini "Dioecesis Nyundoënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.

Askofu wake ni Alexis Habiyambere, S.J..

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 4,000, ambapo kati ya wakazi 1,593,512 (2013) Wakatoliki ni 607,628 (38.1%).

Viungo vya nje

 Catholic Hierarchy

Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Nyundo
Jimbo Katoliki la Ruhengeri

Jimbo Katoliki la Ruhengeri (kwa Kilatini "Dioecesis Ghikongoroënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.

Askofu wake ni Vincent Harolimana.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 1,762, ambapo kati ya wakazi 989,000 (2010) Wakatoliki ni 488,000 (49.3%).

Viungo vya nje

 Catholic Hierarchy

Ruhengeri
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
John Dewey

John Dewey (1859-1952) alikuwa mwanafalsafa na mwanasaikolojia kutoka Marekani. 

Waliozaliwa 1859
Waliofariki 1952
Wanafalsafa wa Marekani
Wanasaikolojia wa Marekani
Philippe Van Parijs

Philippe Van Parijs (amezaliwa tarehe 23 Mei 1951 mjini Brussels) ni mwanafalsafa na mwanauchumi kutoka Ubelgiji.

Maandishi 
 Evolutionary Explanation in the Social Sciences (1981)
 Le Modèle économique et ses rivaux (1990)
 Qu'est-ce qu'une société juste? (1991)
 Marxism Recycled (1993)
 Real Freedom for All (1995)
 Sauver la solidarité (1995)
 Refonder la solidarité (1996)
 Solidariteit voor de XXIste eeuw (1997)
 Ethique économique et sociale (2000)
 What's Wrong with a Free Lunch? (2001)
 Hacia una concepción de la justicia global (2002)
 L'Allocation universelle (2005)
 Cultural Diversity versus Economic Solidarity (2004).

Waliozaliwa 1951
Watu walio hai
Wanafalsafa wa Ubelgiji
Wafiadini wa Pariacoto

Wafiadini wa Pariacoto ni mapadri wawili wa utawa wa Ndugu Wadogo Wakonventuali kutoka Polandi waliouawa na magaidi wa Sendero Luminoso huko Pariacoto (Peru) tarehe 9 Agosti 1991.

Majina yao ni: Michał Tomaszek (aliyezaliwa Łękawica tarehe 23 Septemba 1960), na Zbigniew Strzałkowski (aliyezaliwa Tarnow tarehe 2 Julai 1958). 

Papa Fransisko amewatangazwa wenye heri wafiadini tarehe 5 Desemba 2015.

Waliofariki 1991
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Wenye heri wa Polandi
Michał Tomaszek

Michał Tomaszek (aliyezaliwa Łękawica tarehe 23 Septemba 1960) ni mmojawao Wafiadini wa Pariacoto, mapadri wawili wa utawa wa Ndugu Wadogo Wakonventuali kutoka Polandi waliouawa na magaidi wa Sendero Luminoso huko Pariacoto (Peru) tarehe 9 Agosti 1991.

Mwenzake alikuwa Zbigniew Strzałkowski (aliyezaliwa Tarnow tarehe 2 Julai 1958). 

Papa Fransisko amewatangazwa wenye heri wafiadini tarehe 5 Desemba 2015.

Waliozaliwa 1960
Waliofariki 1991
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Wenye heri wa Polandi
Zbigniew Strzałkowski

Zbigniew Strzałkowski (aliyezaliwa Tarnow tarehe 2 Julai 1958) ni mmojawao Wafiadini wa Pariacoto, mapadri wawili wa utawa wa Ndugu Wadogo Wakonventuali kutoka Polandi waliouawa na magaidi wa Sendero Luminoso huko Pariacoto (Peru) tarehe 9 Agosti 1991.

Mwenzake alikuwa Michał Tomaszek (aliyezaliwa Łękawica tarehe 23 Septemba 1960). 

Papa Fransisko amewatangazwa wenye heri wafiadini tarehe 5 Desemba 2015.

Waliozaliwa 1958
Waliofariki 1991
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Wenye heri wa Polandi
Baraza la mawaziri Tanzania 2015

Baraza la Mawaziri la Tanzania ni ngazi ya juu ya serikali au mkono wa utendaji wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika mfumo wa mgawanyo wa madaraka.

Baraza hili linaundwa na rais, makamu wa rais, rais wa Zanzibar, waziri mkuu na mawaziri wote.  Manaibu mawaziri si sehemu ya baraza. Mwanasheria Mkuu anashiriki katika mikutano ya baraza lakini hana haki ya kupiga kura katika mikutano hiyo.

Mikutano ya baraza huongozwa na Rais kama mwenyekiti, kama Rais hayupo basi mikutano hiyo huongozwa na Makamu wa Rais, na kama wote wawili hawapo mikutano hiyo huongozwa na Waziri Mkuu.

Serikali iliyotangazwa na John Magufuli, rais wa tano wa Tanzania baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2015 mnamo tarehe 10 Desemba 2015. Isipokuwa nafasi 4 zilichelewa kutajwa majina hadi tarehe 23 Desemba, na hapo waliingia Jumanne Maghembe, Philip Mpango, Gerson Lwenge na Joyce Ndalichako. Siku hiyohiyo Makame Mbarawa alihamishwa kutoka Wizara ya Maji na Umwagiliaji na kwenda Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano.

Marejeo

Tazama pia
Wizara za Serikali ya Tanzania
Orodha_ya_Mawaziri_Wakuu_wa_Tanzania

Siasa ya Tanzania
Waziri Mkuu wa Tanzania

Waziri Mkuu wa Tanzania ni msimamizi wa shughuli zote za serikali katika Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Anawakilisha serikali katika bunge la taifa. Yuko chini ya mamlaka ya rais. Anateuliwa na rais akihitaji kuthebitishwa na wabunge wengi.

Waziri Mkuu si kiongozi wa serikali lakini anaongoza vikao vya baraza la mawaziri wakati rais na makamu wa rais hawapo.

Mwaziri Wakuu wa Tanzania (1964– sasa)
Vyama

Marejeo

See also
Tanzania
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania

Viungo vya Nje
World Statesmen - Tanzania
Katiba ya Tanzania 

Siasa ya Tanzania
Soukous

Soukous (pia inajulikana kama Lingala au rumba la Kikongo) ni jina la kutaja aina maarufu ya muziki wa dansi ambao umetoka katika Kongo katika miaka ya 1940, hasa ulitokana na athira ya Cuban son. Mtindo huu ulianza kupata umaarufu zaidi katika miaka ya 1960 na 70.
Soukous hufahamika kama Lingala nchini Tanzania, Kenya, na Uganda hasa kwa sababu mashairi yake huimbwa kwa lugha ya Kilingala. Huko nchini Zambia na Zimbabwe, ambapo muziki wa Kikongo napo upo maarufu, bado huitwa kwa jina la rumba. Leo hii, unashikisha mitindo mingine kama vile kwasa kwasa na muziki wa kasi juu wa zouk.

Historia

Tazama pia
Orodha ya wanamuziki wa Soukous
Sebene
Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Muziki wa Afrika
Marrabenta

Marejeo

Bibliografia

Viungo vya Nje
 
The Sound of Sunshine: How soukous saved my life 
Rare recording (1961) of rural finger style Soukous guitarist Pierre Gwa with home made guitar
GuitOp81's Soukous Guitar site 

 
Muziki
Cheb Mami

Ahmed Khelifati Mohamed (, ; anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii kama Cheb Mami (, ; amezaliwa mjini Saïda, Algeria, 11 Julai 1966) ni mwimbaji wa muziki wa rai kutoka nchini Algeria. 

Anaimba na kuongea vizuri kabisa kwa Kiarabu cha Algeria na kwa Kifaransa.

Diskografia iliyochaguliwa
Prince of Raï (1989)
Tracks: Ana Mazel  Dertfik Confiance  Douni El Bladi  Lella Rani Ensaaf El Mektoub  Ralia Mahboubit Galbi  Tayo Tayo Adiani
Let Me Raï (1991)
Tracks: Yo Yo  Haoulou  Let Me Cry  Douha Alia  Fatma  Rah Eddani  Khalihoum  Maandi  Manimane  Alache Alache
Saida (1994)
Tracks: H'babi  Ma Ma  Gaulbak K'ssah  Hay Wadi Hay Galbi  Bent Bareh  Baida  Ghi N'Ti  Li Fet ghi Mnem  Zouaji  Alache Alache  Trab
Douni El Bladi (1996)
Tracks: Douni el Bladi  Dertfik Confiance  Ralia Mahboubit Galbi  Ana Mazel  Lella Rai Saaf El Mektoub  Tayo Tayo Adiani  Ouach Etsalini  Idha Enti Bitik  Chedi Bentek  Maniche Aadouk  Ghebnouha  Sehrane Ouahdi  Alauni (Instrumental)
Meli Meli (1999)
Tracks: Meli Meli  Alache Alik  Bledi  Rani Maak El Youm  Fatma  Hada Ch'h  Hatachi  Bekatni  Cheikh  Azwaw  Parisien du Nord  Marseillais du Nord  Au Pays des Merveillus  Azwaw Alternative
Dellali (2001)
Tracks: Raï C'est Chic  Viens Habibi  Madanite  Rim Lachoua  Yahamami  Ana Oualache  Ma Vie 2 fois  Tzazae  Zarartou  Mamazareh  Machi Chaba  Hoaulou  Khalouni
Lazrag Saani (2002)
Tracks: Lazrag Saani  Zazarkhatri  Rouhi Douri Yalala  Mani Sabar  Madiriche Aliya  Hay Delali  Delali Mantzaoutchi  Raikoum Rai Ma  Salou Maana  Derti Jauline  Ana Khatini  Hoaulou  Sair Fer
Du Sud au Nord (2003)
Tracks: Des 2 Côtés feat. Mouss et Hakim / Parisien du Nord feat. K.mel / Madanite feat. Ziggy Marley  Desert Rose feat. Sting  Cosi Celeste feat. Zucchero  Nagumo feat. Susheela Raman  Enfant d'esfrinque feat. Corneille  Clando feat. 113  Youm Wara Youm feat. Samira Said  Fugitif feat. Tonton David  The Best Times of Our Lives feat. Aswad  Koum Tara feat. Enrico Macias  Azwaw 2 feat. Idir
Live au Grand Rex (2004)
Tracks: Azwaw  Parisien du Nord  Nagumo feat. Susheela Raman  Mamzareli  Mazal Souvenir Aandi  Desert Rose  Koum Tara feat. Enrico Macias  Bledi - Mon pays  Cosi Celeste feat. Zucchero  Alache Alik  Meli Meli  Des 2 Côtés feat. Mous et Hakim  Haoulou  Zarartou
Layali (2006)
Tracks: Halili feat. Zaho  Gualbi Gualbi  Inshallah  Tigi Tigi  Gaiye bil Salama  Ahla Layali Omrina  Ajlissou  Nos Couleurs feat. K.Maro  Mama Dabia  Ellie Beina Intaha  Amshi Btraring  Non c'sera non (Omri Omri) feat. Sween

Marejeo

Waliozaliwa 1966
Watu walio hai
Wanamuziki wa Algeria
Idir

Hamid Cheriet (kwa Kikabyle Ḥamid Ceryat; alijulikana zaidi kwa jina lake la kisanii kama Idir, kwa Kikabyle Yidir; Beni Yenni, Algeria, 1949 - 2020) alikuwa mwanamuziki Mberberi wa Algeria ambaye aliimba muziki wa rai.

Discografia

Albumu 
(Kwa orodha ndefu kabisa ya nyimbo za albamu ya Idir, tazama diskografia ya Idir kwenye Wikipedia ya Kifaransa)

Single

Marejeo

Vyanzo
 Idir – Interview & Concert, Al Hoceima 2010
 Idir Concert in Festival Twiza, tanger
 Idir Discography 
 Idir Ssendu
 Idir Rif Cultural day ni ifrane, By Agraw
 Idir’s Rainbow Nation: Album of rap and R&B duets (New Album)

Viungo vya Nje
 Idir Official website

Waliozaliwa 1949
Waliofariki 2020
Wanamuziki wa Algeria
Jimbo Kuu la Bujumbura

Jimbo Kuu la Bujumbura (kwa Kilatini Archidioecesis Buiumburaensis) ni mojawapo kati ya majimbo 8 ya Kanisa Katoliki nchini Burundi na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa lina majimbo ya Bubanza na Bururi chini yake.

Askofu mkuu wake ni Evariste Ngoyagoye.

Historia
 11 Juni 1959: Kuanzishwa kwa Apostolic Vicariate ya Usumbura.
 10 Novemba 1959: Kufanywa dayosisi (kwa jina la Usumbura hadi 9 Oktoba 1964)
 25 Novemba 2006: Kupandishwa cheo na kuwa jimbo kuu.

Uongozi
 Maaskofu wakuu wa Bujumbura
 Evariste Ngoyagoye (2006 - )
 Maaskofu wa Usumbura halafu Bujumbura
 Evariste Ngoyagoye (1997 – 2006)
 Simon Ntamwana (1988 – 1997)
 Michel Ntuyahaga (1959 – 1988)
 Vicar Apostolic wa Usumbura
 Michel Ntuyahaga (1959)

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 2,200, ambapo kati ya wakazi 1,968,000 (2012) Wakatoliki ni 1,542,000 (78.4%) katika parokia 29.

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Bujumbura
Bujumbura
Jimbo Kuu la Gitega

Jimbo Kuu la Gitega (kwa Kilatini Archidioecesis Gitegaënsis) ni mojawapo kati ya majimbo 8 ya Kanisa Katoliki nchini Burundi na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa lina majimbo ya Muyinga, Ngozi na Ruyigi chini yake.

Askofu mkuu wake ni Simon Ntamwana.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 3,879, ambapo kati ya wakazi 1,353,723 (2013) Wakatoliki ni 1,093,939 (80.8%) katika parokia 42.

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Gitega
Mkoa wa Gitega
Jimbo Katoliki la Muyinga

Jimbo katoliki la Muyinga (kwa Kilatini "Dioecesis Muyingana") ni mojawapo kati ya majimbo 8 ya Kanisa Katoliki nchini Burundi na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na jimbo kuu la Gitega.

Askofu wake ni Joachim Ntahondereye.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 4,000, ambapo kati ya wakazi 1,537,344 (2013) Wakatoliki ni 763,035 (49.6%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Muyinga
Muyinga
Jimbo Katoliki la Ngozi

Jimbo katoliki la Ngozi (kwa Kilatini "Dioecesis Ngoziensis") ni mojawapo kati ya majimbo 8 ya Kanisa Katoliki nchini Burundi na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na jimbo Kuu la Gitega.

Askofu wake ni Gervais Banshimiyubusa.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 2,707, ambapo kati ya wakazi 1,287,273 (2013) Wakatoliki ni 992,897 (77.1%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Ngozi
Mkoa wa Ngozi
Jimbo Katoliki la Ruyigi

Jimbo Katoliki la Ruyigi (kwa Kilatini "Dioecesis Ruyigiensis") ni mojawapo kati ya majimbo 8 ya Kanisa Katoliki nchini Burundi na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na jimbo Kuu la Gitega.

Askofu wake ni Blaise Nzeyimana.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 4,510, ambapo kati ya wakazi 563,166 (2014) Wakatoliki ni 356,142 (63.2%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Ruyigi
Mkoa wa Ruyigi
Jimbo Katoliki la Bubanza

Jimbo Katoliki la Bubanza (kwa Kilatini "Dioecesis Bubantina") ni mojawapo kati ya majimbo 8 ya Kanisa Katoliki nchini Burundi na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na jimbo Kuu la Bujumbura.

Askofu wake ni Jean Ntagwarara.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 2,700, ambapo kati ya wakazi 728,922 (2012) Wakatoliki ni 418,355 (57.4%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Bubanza
mkoa wa Bubanza
Jimbo Katoliki la Bururi

Jimbo Katoliki la Bururi (kwa Kilatini "Dioecesis Bururiensis") ni mojawapo kati ya majimbo 8 ya Kanisa Katoliki nchini Burundi na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Bujumbura.

Askofu wake ni Venant Bacinoni.

Historia

Uongozi

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 5,776, ambapo kati ya wakazi 1,256,000 (2012) Wakatoliki ni 467,000 (37.2%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Bururi
mkoa wa Bururi
Miaka ya 1070 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1079 - 1070 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1060 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1069 - 1060 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1050 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1059 - 1050 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1040 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1049 - 1040 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1030 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1039 - 1030 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1020 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1029 - 1020 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1010 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1019 - 1010 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1000 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1009 - 1000 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1100 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 1109 - 1100 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1110 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 1119 - 1110 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1190 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1199 - 1190 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1180 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 1189 - 1180 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1170 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 1179 - 1170 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1160 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 1169 - 1160 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1150 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 1159 - 1150 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1140 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 1149 - 1140 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1130 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 1139 - 1130 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1120 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 1129 - 1120 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1290 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1299 - 1290 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1280 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1289 - 1280 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1270 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1279 - 1270 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1260 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1269 - 1260 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1250 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1259 - 1250 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1240 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1249 - 1240 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1230 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1239 - 1230 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1220 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1229 - 1220 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1210 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo ya miaka 1219 - 1210 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 1200 KK

Makala hii inahusu mwaka 1200 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 13 KK
Kinihali

Kinihali ni lugha nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanihali. Isichanganywe na lugha ya Kinahali ambayo ni lugha ya Kihindi-Kiulaya. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kinihali imehesabiwa kuwa watu 2000. Kuhusu uainishaji wa lugha, Kinihali hailingani na lugha nyingine yoyote.

Viungo vya nje
lugha ya Kinihali kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinihali
lugha ya Kinihali katika Glottolog
lugha ya Kinihali kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kinimadi

Kinimadi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanimadi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinimadi imehesabiwa kuwa watu 2,150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinimadi iko katika kundi la Kiaryan.

Viungo vya nje
lugha ya Kinimadi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinimadi
lugha ya Kinimadi katika Glottolog
lugha ya Kinimadi kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kinora

Kinora ilikuwa lugha ya Kitai-Kadai nchini Uhindi iliyozungumzwa na Wanora. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kinora tena, yaani lugha imetoweka kabisa. Uainishaji wa lugha ya Kinora kwa ndani zaidi haujulikani.

Viungo vya nje
lugha ya Kinora kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinora
lugha ya Kinora katika Glottolog
lugha ya Kinora kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kinyishi

Kinyishi (au Kibangni) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanyishi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinyishi imehesabiwa kuwa watu 230,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinyishi iko katika kundi la Kitani.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyishi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyishi
lugha ya Kinyishi katika Glottolog
lugha ya Kinyishi kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kinoiri

Kinoiri ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanoiri. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinoiri imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinoiri iko katika kundi la Kiaryan.

Viungo vya nje
lugha ya Kinoiri kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinoiri
lugha ya Kinoiri katika Glottolog
lugha ya Kinoiri kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Mbio ya Marathoni

Mbio ya Marathoni ni mbio ya masafa marefu kuliko zote, ikichukua kilometa 42.195. Ndiyo kilele cha michezo ya Olimpiki.

Asili ya mchezo huo ni mbio ya urefu huohuo iliyopigwa na Fidipide mwaka 490 KK ili kuwatangazia wananchi wa Athens (Ugiriki) kwamba wamewashinda Waajemi katika mapigano ya Marathon.

Siku hizi wanariadha bora, hasa wa Kenya na Ethiopia, wanafaulu kukimbia umbali huo wote kwa saa 2 na dakika chache tu.

Marejeo
 Hans-Joachim Gehrke, "From Athenian identity to European ethnicity: The cultural biography of the myth of Marathon," in Ton Derks, Nico Roymans (ed.), Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition (Amsterdam, Amsterdam University Press, 2009) (Amsterdam Archaeological Studies, 13), 85–100.
 Hans W. Giessen: Mythos Marathon. Von Herodot über Bréal bis zur Gegenwart. (= Landauer Schriften zur Kommunikations- und Kulturwissenschaft. Band 17). Verlag Empirische Pädagogik, Landau 2010
 Tom Derderian, Boston Marathon: History of the World's Premier Running Event, Human Kinetics, 1994, 1996

Michezo ya Olimpiki
Mbio ya Marathoni
Vodacom

Vodacom,  ni kampuni ya mawasiliano bara Afrika.

Taswira 
Vodacom ilianzishwa mwaka wa 1994 na kudi la Vodafone Plc kutoka Uingereza na  Telkom kuroka Afrika Kusini. Kwa sasa, Vodafone linamiliki asilimia sitini na tano (65) za kampuni na usimamizi wa majukumu ya kampuni. 

Kampuni ya Vodacom lina wateja milioni hamsini na tano (55) na kampuni tanzu ya Afrika Kusini, Tanzania, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Msumbiji  na Lesotho.

Makampuni tanzu
Arodha ya kampuni tanzu za Vodacom ni:
 Vodacom (Pty) Limited - Asilimia 93.75 - Afrika Kusini
 Vodacom Tanzania Limited - Asilimia 65 - Tanzania
 Vodacom Congo (RDC) s.p.r.l. - Asilimia 51 - Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
 VM, SA - Asilimia 85 - Msumbiji
 Vodacom Lesotho (Pty) Limited - Asilimia 80- Lesotho
 Vodacom Business Africa (Nigeria) Limited - Asilimia 100 - Nigeria

Umiliki
Hisa za kampuni ya Vodacom yameoorodheshwa kwenye soko la hisa la Johannesburg, chini ya alama: VOD. Wamiliku wa kuu ni:

Ona pia
 Safaricom

Vidokezo na marejeo

Kampuni za Afrika Kusini
Kampuni zilizoorodheshwa katika Soko la Hisa la Johannesburg
Vodafone
Paradiso

Paradiso (kwa Kigiriki παράδεισος paradeisos kutoka Kiajemi cha zamani: پردیس, *paridayda- "eneo lililozungukwa na uzio" au bustani) ni jina la mahali pa amani kamili palipo tarajio kuu la waumini wa dini mbalimbali. Dini za Abrahamu zinatumia jina hilo la Edeni / Paradiso, linaloonyeshwa katika Kitabu cha Mwanzo cha Biblia kama mahali pa uumbaji wa binadamu, na hivyo kuchukuliwa kama kielelezo cha  ulimwengu wa kabla ya dhambi ya asili, na vilevile kwa ule unaotarajiwa kuwepo milele.

Neno "paradiso" limeenea katika lugha nyingi (paradis, paradisus, paradise n.k.). Lilitumiwa katika tafsiri ya Kigiriki ya Biblia kwa kutafsiri neno la Kiebrania "Bustani ya Edeni" (גן עדן Gan Eden)

Katika Agano la Kale
Katika Kiebrania פרדס (pardes) inapatikana mara tatu katika Tanakh (Biblia ya Kiebrania): Wimbo Ulio Bora 4:13, Mhubiri 2:5 na Nehemia 2:8.

Katika Agano Jipya
Katika Agano Jipya la Biblia ya Kikristo neno linapatikana vilevile mara tatu: Luka 23:43 (Yesu msalabani alilitumia akimjibu mhalifu aliyetubu ili kumhakikishia watakuwa pamoja), 2 Kor 12:4 (Mtume Paulo alilitumia kuelezea hali ya pekee aliyojaliwa kwa njozi, Ufunuo 2:7 (kuhusiana na Kitabu cha Mwanzo 2:8 na mti wa uzima.

Katika Uislamu
Kwa Kiarabu na katika Quran inaitwa فردوس., firdaus.

Tazama pia
 Dilmun
 Eridu
 El Dorado
 Goloka
 Nirvana
 Shangri-La
 Valhalla

Tanbihi

Viungo vya nje
 Etymology of "paradise", Balashon.com
 Etymology OnLine, etymonline.com

Dini
Uyahudi
Ukristo
Uislamu
Biblia
Mti wa Krismasi

Mti wa Krismasi ni mti unaopambwa ili kuadhimisha Noeli (Krismasi).

Historia
Desturi hiyo ilianzia katika Ujerumani; kuna ushuhuda kutoka karne ya 15 kuhusu miti ya Krismasi, hasa kutoka sehemu za kusini-magharibi za Ujerumani.  Hapo huitwa Weihnachtsbaum au Christbaum)   

Maana yake kiasili ni mti wa Paradiso. Katika kalenda ya kanisa tarehe 24 Desemba ilikuwa siku ya kukumbuka Adamu na Eva. Hivyo ilikuwa kawaida kuwa na maigizo kanisani yaliyosimulia habari za Biblia zinazotokea katika masomo ya liturgia ya Krismasi. Mti wa Paradiso unahusiana na masimulizi ya dhambi ya asili na ujumbe wa Kristo kama Mwokozi anayekuja kuondoa dhambi hiyo. 

Kutoka maigizo ya kanisani ishara ya mti uliopambwa matunda na vyakula mbalimbali iliingia katika nyumba za Wakristo ambako ulipambwa zaidi kwa matunda, keki tamu na pipi kwa watoto. Umekuwa mapambo ya nyumbani kwa majira ya Krismasi.

Ilienea nje ya Ujerumani katika nusu ya pili ya karne ya 19, kwanza katika matabaka ya juu.

Katika karne ya 18 ulianza kupambwa kwa mishumaa ambayo baadaye walibadilishwa na taa za umeme. 

Siku hizi kuna mapambo ya aina nyingi kulingana na utamaduni wa mahali. Pengine juu ya mti unawekwa malaika kumwakilisha Malaika Gabrieli, au nyota kuwakilisha ile iliyongoza Mamajusi kutoka mashariki.

Papa Yohane Paulo II aliingiza desturi hiyo huko Vatikani mwaka 1982, ingawa kulikuwa na upinzani fulani.

Tangu Krismasi kuwa nafasi muhimu kwa uchumi kuna pia maduka mengi yanayoweka miti hii na katika mazingira ya kibiashara uhusiano wake na mti wa Paradiso umesahauliwa mara nyingi.

Chaguo la mti
Katika mazingira ya Ulaya, ambako mti wa Krismasi ulibuniwa, sikukuu inatokea wakati wa majira ya baridi. Hapo miti karibu yote inapotewa na majani yao na kukauka. Ni miti ya aina ya misonobari pekee inayoendelea kuwa na majani na kupatikana kama miti mibichi wakati wa baridi. Kwa hiyo ni misonobari, misprusi hasa, iliyotumiwa tangu mwanzo kama miti ya Krismasi, mwanzoni msprusi wa Norwei lakini sikuhizi spishi nyingine pia. 

Katika nchi kadhaa za Ulaya na Marekani misonobari hupandwa kwenye mashamba maalumu na kukatwa kabla ya Krismasi kwa matumizi ya majira ya Krismasi. Katika miaka ya nyuma desturi ya kuweka miti ya Krismasi kama mapambo kwenye nyumba, mitaa na maduka imeenea katika nchi nyingi hata pasipo Wakristo. 

Siku hizi miti bandia ya Krismasi hutengenezwa kwa plastiki na kutumiwa hasa pasipo misonobari au pia katika mazingira ya mjini ambako misitu iko mbali. Miti bandia inaweza kupunguza hatari ya moto zinazotokea kila mwaka nyumbani wakati wa sikukuu.

Picha

Tanbihi

Viungo vya nje

 

Krismasi
Mshumaa

Mshumaa (kwa Kiingereza candle, kutokana na Kilatini candēla, neno ambalo linategemea kitenzi candēre, kuangaza.) ni kifaa cha kuletea mwanga gizani kinachotengenezwa kwa nta au kemikali fulani.

Unaweza kuwashwa pia kwa sababu ya kuleta harufu au joto, au hata kwa kupima muda.

Ili kushika mshumaa, tangu zamani vilitengenezwa vinara vya thamani tofautitofauti na hata vilivyopambwa kwa sanaa.

Mshumaa unawashwa kwa kiberiti, halafu unaendelea wenyewe huku ukiyeyuka taratibu.

Historia
Mishumaa ya zamani zaidi kati ya ile iliyopo hadi leo ilitengenezwa huko China miaka 200 KK hivi, na ilifanywa kwa mafuta ya nyangumi. 

Kabla ya kuvumbua namna ya kutengeneza umeme, mishumaa na taa za mafuta ndivyo vilivyotumika kuleta mwanga, kama ilivyo bado umeme huo usipopatikana. 

Lakini katika nchi zilizoendelea, mishumaa inatumika bado kwa mapambo tu, hasa mahali pa ibada au kuhusiana nayo. 
 Muhimu kuliko yote ni mshumaa wa Pasaka.

Tanbihi

Marejeo
 Franz Willhöft, Rudolf Horn, Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, "Candles", ed. Wiley-VCH, ed. 6, 2003, ISBN= 3-527-30385-5

Viungo vya nje

 National Candle Association of the U.S.
 The Chemical History of a Candle by Michael Faraday
 Association of European Candlemakers(AECM) 
 European Candle Association (ECA)
 Latin American Candle Manufacturers Association (ALAFAVE)

taa
Liturujia
Baba Krismasi

Baba Krismasi ni mtu wa kufikirika anayedhaniwa kuleta zawadi hasa kwa watoto wema usiku wa Noeli. 

Asili yake ni mtu halisi, mtakatifu Nikolasi wa Myra, askofu aliyejulikana kwa ukarimu wake. Ndiyo sababu kwa kawaida kwa Kiingereza anaitwa Santa Claus (yaani Mtakatifu Nikolaus).

Tanbihi

Marejeo

 Belk, Russell. 1989. "Materialism with the modern U.S. Christmas”. In Interpretive Consumer Research, ed. by Elizabeth C. Hirschman, Provo, UT: Association for Consumer Research, 75–104.
 Bowler, Gerry, Editor (2004). The World Encyclopedia of Christmas, Toronto: McClelland & Stewart Limited. ISBN 978-0-7710-1535-9 (0-7710-1535-6)
 Bowler, Gerry, (2007). Santa Claus: A Biography, Toronto: McClelland & Stewart Limited. ISBN 978-0-7710-1668-4 (0-7710-1668-9)
 Crump, William D. Editor (2006). The Christmas Encyclopedia, 2nd edition, Jefferson, North Carolina: McFarland & Company, Inc., Publishers, ISBN 978-0-7864-2293-7
 Nissenbaum, Stephen (1997). The Battle for Christmas, New York: Alfred A. Knopf, ISBN 978-0-679-74038-4 (0-679-74038-4)

Marejeo mengine

Viungo vya nje

 An article on the History of Santa Claus from the St. Nicholas Center
 The History of Santa Claus and Father Christmas
 North Pole Flooded With Letters—MSNBC
 Research guides for Thomas Nast and Santa Claus at The Morristown & Morris Township Public Library, NJ
 "THE KNICKERBOCKERS RESCUE SANTA CLAUS: 'CLAAS SCHLASCHENSCHLINGER' from James Kirke Paulding's 'The Book of Saint Nicholas'" (1836)

krismasi
Kioko-Juwoi

Kioko-Juwoi ilikuwa lugha ya Kiandamani nchini Uhindi iliyozungumzwa na Wajuwoi visiwani mwa Andaman. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kioko-Juwoi tena yaani lugha imetoweka kabisa.

Viungo vya nje
lugha ya Kioko-Juwoi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kioko-Juwoi
lugha ya Kioko-Juwoi katika Glottolog
lugha ya Kioko-Juwoi kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kiönge

Kiönge ni lugha ya Kiandamani nchini Uhindi inayozungumzwa na Waönge visiwani mwa Andaman. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji ya Kiönge ilihesabiwa kuwa watu 94 tu, yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka kabisa hivi karibuni.

Viungo vya nje
lugha ya Kiönge kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiönge
lugha ya Kiönge katika Glottolog
lugha ya Kiönge kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kioriya

Kioriya ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Waoriya. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kioriya imehesabiwa kuwa watu 32,100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kioriya iko katika kundi la Kiaryan.

Viungo vya nje
lugha ya Kioriya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kioriya
lugha ya Kioriya katika Glottolog
lugha ya Kioriya kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kioriya cha Adivasi

Kioriya ya Adivasi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Waoriya. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kioriya ya Adivasi imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kioriya ya Adivasi iko katika kundi la Kiaryan.

Viungo vya nje
lugha ya Kioriya ya Adivasi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kioriya ya Adivasi
lugha ya Kioriya ya Adivasi katika Glottolog
lugha ya Kioriya ya Adivasi kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Gombakanzu

Gombakanzu au majani ya Pemba (Stenotaphrum dimidiatum) ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Panicoideae. Nyasi hili huunda matabaka mazito ya manyasi, mara nyingi kwa pwani. Kwa sababu ya hiyo spishi hii na spishi ndugu S. secundatum hupandwa katika nyua.

Viungo vya nje
 Taarifa kutoka PROTA 
 Taarifa kutoka Kew Gardens

Nyasi na jamaa
Kiroboto

Viroboto ni wadudu wadogo (mm 1.8-3.3) wa oda Siphonaptera. Sehemu za kinywa zimeungana katika kimrija kitumikacho kudunga ngozi na kufyonza damu. 

Wadudu hao hawana mabawa, lakini wanaweza kuruka mbali sana ikilinganishwa na ukubwa wao. Kiroboto wa binadamu anaweza kuruka juu sm 18 na mbele sm 33 (sawa na m 90 ikiwa mtu wa m 1.8 angaliweza kuruka kama kiroboto).

Viroboto wanaweza kurithisha magonjwa, k.m. tauni (hurithishwa na Kiroboto wa Panya).

Spishi zinazojulikana sana
 Ctenocephalides canis, Kiroboto wa Mbwa (Dog flea)
 Ctenocephalides felis, Kiroboto wa Paka (Cat flea)
 Pulex irritans, Kiroboto wa Binadamu (Human flea)
 Xenopsylla cheopis, Kiroboto wa Panya (Tropical rat flea)

Picha

Viroboto
Ndoto

Ndoto ni mfululizo wa picha, mawazo, mihemko na hisia ambao unatokea akilini, kwa kawaida bila makusudi, katika hatua fulanifulani za usingizi. 

Yaliyomo na malengo ya ndoto hayajaeleweka vizuri, ingawa tangu zamani yamejadiliwa sana katika sayansi (hasa elimunafsia) na katika dini. Fani inayochunguza ndoto kisayansi inaitwa onirolojia.

Kwa kiasi kikubwa ndoto zinatokea wakati usingizini macho yanapogeukageuka zaidi, ambapo utendaji wa akili ni mkubwa karibu sawa na mtu anapokuwa macho. Zikitokea wakati mwingine wa usingizi, ndoto hazikumbukwi sana baada ya kuzinduka.

Muda wa ndoto unaweza kuwa tofauti sana: tangu sekunde chache hadi dakika 20–30. 

Kwa wastani watu wanapata ndoto 3 hadi 5 kwa usiku, wengine hadi 7, lakini nyingi zinasahaulika mara au mapema. Watu wanaweza kukumbuka zaidi ndoto zao wakiamshwa wakati wa huo usingizi wa macho kugeukageuka. 

Ndoto zinaelekea kudumu zaidi kadiri muda wa usiku unavyozidi kwenda.

Ndoto zinaweza kuwa za aina mbalimbali: nje ya uwezekano katika maisha ya kawaida, za ajabuajabu, za kutisha, za kusisimua, za kishirikina, za kidini, za kusikitisha, za kijinsia, n.k. Zinaweza pia kumsaidia msanii kubuni kitu.

Kwa kawaida ziko nje ya udhibiti wa mtu, isipokuwa anapoota akiwa anajitambua (ndoto za mchana). 

Rai kuhusu maana ya ndoto zimetofautiana sana kadiri ya nyakati na utamaduni. 

Kumbukumbu za zamani zaidi kuhusu ndoto ni za miaka 5000 hivi iliyopita huko Mesopotamia, ambapo zilichorwa katika vigae. 

Katika Ugiriki wa Kale na Roma ya Kale, watu walisadiki ndoto zinaleta ujumbe kutoka kwa mungu fulani au marehemu fulani na kwamba zinatabiri ya kesho. 

Wanasayansi wengine wamependekeza kwamba picha nyingi za ndoto zinahusishwa na fahamu. Mwanzoni mwa karne ya 19 na ya 20, nadharia hizo zilijumlishwa na kuendelezwa kwa kiasi kikubwa na Sigmund Freud.

Tanbihi

Saikolojia
Natoli

Natoli ni jina la familia kadhaa zenye asili tofauti leo, lakini awali linatokana na Kifaransa de Nanteuil (kwa Kilatini: de Nantolio), tawi la DuPont, mabwana wa ngome de Nantouillet mjini Paris.

Watu maarufu wa ukoo huo ni:
 Gioacchino Natoli (1940), hakimu wa Italia
 Antonio Natoli (1552-1618), mtakatifu wa Italia
 Aldo Natoli (1906-1971), mfanyabiashara na mwanasiasa nchini Italia
 Amedeo Natoli (1888-1963), tajiri wa Kiitalia-Ufaransa
 Antonino Natoli (1857-1919), mfadhili na mfanyabiashara wa Kifaransa-Kiitalia
 Francesco Natoli, ofisa wa Italia
 Guido Natoli (1893-1966), mwanabenki wa Italia
 Giacomo Natoli (1846-1896), mwanabenki na mwanasiasa wa Italia
 Giovanni Natoli, Italia mtukufu wa XVII
 Giuseppe Natoli (1815-1867), waziri wa Italia
 Luigi Natoli (1857-1941), mwandishi wa Italia
 Vincenzo Natoli (1690-1770), hakimu nchini Italia

Watu
Sebene

Sebene ni aina ya mapigo au midundo/ngoma tupu hasa hupigwa kwa kutumia gitaa na lina chembechembe za Rumba la Kikongo. Uanzishwaji wa sebene katika muziki wa Kongo hasa huhesabiwa kwa Franco Luambo na mpigaji gitaa maarufu wa Kikongo Plamedi Faustino, lakini inaonekana lilianza zamani na mpigaji gitaa mwingine wa Kikongo Henri Bowane ambaye huhesabiwa kwa heshima zote kama mwanzilishi halisi tangu katika miaka ya 1940. Katika sebene, mpiga gitaa mmoja au zaidi hurudiarudia virai kadhaa, wakati mpiga solo hubuni maujanja ndani kibwagizo kikuu cha wimbo.

Marejeo

Viungo vya Nje 
 Soukous Overview on the National Geographic World Music Webpage 
Mbegu za muziki
Aurlus Mabele

Aurlus Mabélé (24 Oktoba 1953 — 19 Machi 2020) alikuwa mtunzi na mwimbaji kutoka Jamhuri ya Kongo.

Maisha
Mabele alizaliwa katika mji wa Brazzaville, wilayani Poto-Poto nchini Jamhuri ya Kongo. Jina lake halisi lilikuwa Aurélien Miatsonama. Alianzisha kundi liitwalo "Ndimbola Lokole".

Baada ya kushiriki sana barani Ulaya, mwaka 1986 yeye na Diblo Dibala na Mav Cacharel, wakaanzisha kundi la Loketo. Kwa pamoja wakatengeneza muziki maarufu wa soukous ambapo baadaye akatajwa kama mfalme, hivyo basi ikapelekea msemo wa kuwa "Aurlus Mabele ndiye mfalme wa soukous".

Katika miaka 25 ya kazi zake ameuza zaidi ya nakala milioni 10 za albamu dunia nzima na alisaidia kwa kiasi kikubwa katika kuitambulisha na kuisukuma vilivyo muziki wa soukous nje ya mipaka ya bara la Afrika. Alikuwa anasumbuliwa na ugonjwa wa kupooza kwa miaka mitano, lakini aliweza kujipanga ili kufanya matamasha na kundi zima la Loketo huko Ulaya kati ya mwezi Mei na Juni, 2009.

Kwa kushirikiana na wapiga gitaa maarufu na wenye vipaji, ametengeneza dansi ya Kiafrika yenye ladha yake ya kipekee ya soukous kwa kutunga nyimbo kama vile Mousso Africa, Ivorian woman, Embargo, Betty De Asta, Evelyne, Loketo na kadhalika.

Tarehe 19 Machi 2020 taarifa kutoka Paris, Ufaransa, zilitolewa kwamba Aurlus Mabele amefariki kwa ugonjwa wa Virusi vya Corona.

Diskografia
Baadhi ya albamu zake:
 Dossiwer X 2000 (JPS Production)
 Compil two 1999 (DEBS Music)
 Compil one 1999 (DEBS Music)
 Tour de contrôle 1998 (JPS Production)
 Best of Aurlus Mabele 1997 (Mélodie) CD 41044 2
 Album 1997 1997 (Mélodie)
 Album 1996 1996 (Mélodie) CD 41041 2
 Génération-Wachiwa encaisse tout 1994 (JIP) CD 41032 2
 Stop Arretez ! 1992 (JIP) CD 41021 2
 Embargo 1990 (Mélodie)
 Soukouss la terreur 1989 (Mélodie) CD 41007-2
 Sebene
 Africa Mousso (Femme D'Afrique)
 La Femme ivoirienne
 Maracas d'or 1988
 Loketo : réconciliation/cicatrice
 Loketo:Confirmation

Tazama pia
Orodha ya wanamuziki wa Soukous
Orodha ya wanamuziki wa Afrika

Viungo vya Nje
http://www.pariscampus.fr/article/vie-etudiante/sorties/soukouss-ndombolo-coupe-decale-la-danse-la-sape-et-lambiance 
http://www.answers.com/topic/aurlus-mabele?cat=entertainment&nr=1
http://www.afropop.org/explore/style_info/ID/16/Congo%20music/

Marejeo

Wanamuziki wa Jamhuri ya Kongo
Doksolojia

Doksolojia (kutoka neno la Kigiriki: δοξολογία, linaloundwa na δόξα, doxa, "utukufu" na λογία, -logia, "neno") ni shangilio fupi la kumsifu Mungu katika Ukristo, ambalo mara nyingi liko mwishoni mwa utenzi au zaburi.

Historia
Mapokeo hayo yanatokana na desturi za masinagogi ya Wayahudi. 

Kati ya Wakristo kwa kawaida doksolojia inaulenga Utatu Mtakatifu, yaani Baba, Mwana na Roho Mtakatifu.

Doksolojia zinapatikana katika sala za Ekaristi, Liturujia ya Vipindi, Rozari n.k.

Gloria Patri
Doksolojia inayotumika zaidi katika madhehebu mengi ni Atukuzwe Baba (kwa Kilatini Gloria Patri), inayoitwa hivi kutokana na maneno yake ya kwanza.  

Maneno asili ni: Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto. Sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in sæcula sæculorum. Amen.

Tafsiri yake ni: :Atukuzwe Baba, na Mwana na Roho Mtakatifu, kama mwanzo na sasa na siku zote na milele. Amina.

Doksolojia ya sala ya ekaristi
Katika Misa ya madhehebu ya Kiroma ya Kanisa Katoliki sala ya ekaristi inamalizika daima kwa kuimba au kutamka maneno ambayo kwa Kilatini ni:

Per ipsum, et cum ipso, et in ipso, est tibi Deo Patri omnipotenti in unitate Spiritus Sancti, omnis honor et gloria per omnia saecula saeculorum. Amen. (Kwa njia yake (Kristo), na pamoja naye na ndani yake, wewe Mungu, Baba Mwenyezi, katika umoja wa Roho Mtakatifu, unapata heshima na utukufu wote, daima na milele. Amina.)

Doksolojia ya Baba Yetu
Doksolojia nyingine maarufu ni ile iliyoongezwa mwishoni mwa Baba Yetu: "Kwa kuwa ufalme ni wako, na nguvu, na utukufu, daima na milele, Amina."  Maneno hayo ya liturujia ya kale sana yaliwahi kuongezwa katika Math 6:13, lakini wataalamu wanaona si asili ya Injili.

Wakristo wa Kilatini wameanza kuyatumia katika Misa mwaka 1970 ili kujilinganisha na desturi ya madhehebu mengi, lakini wanayatumia mwishoni mwa mnyambuliko wa Baba Yetu.

Tazama pia
Doksolojia kuu

Tanbihi

Liturujia