Reli ya SGR Tanzania

Reli ya SGR Tanzania au Reli ya geji sanifu ya Tanzania ni mradi wa kuunganisha Tanzania na nchi jirani kwa njia ya reli ya geji sanifu yenye upana wa milimita 1,435. Njia ya geji sanifu inalenga kufika Rwanda na Uganda, na kupitia nchi hizi mbili, hadi Burundi na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Reli mpya ya geji sanifu imekusudiwa kuchukua nafasi ya mfumo wa reli ya zamani inayotumia geji ya mita moja.  Inaendeshwa na Shirika la Reli Tanzania (TRL).

Mahali 
Mfumo wa reli umepangwa kuwa na sehemu kuu zifuatazo:

Sehemu ya Dar es Salaam-Morogoro 
Sehemu hii yenye urefu wa km 300, ilianza kujengwa na ushirikiano wa makampuni ya Yapi Merkezi kutoka Uturuki na Mota-Engil ya Ureno. Ujenzi ulianza mwezi Aprili 2017  kwa kufadhiliwa kwa njia ya mkopo wa dolar za Marekani bilioni 1.2  kutoka Eximbank ya Uturuki.  

Kufikia Februari 2019, asilimia 42 ya kazi kwenye sehemu hii iliripotiwa kukamilika.  Mnamo Mei 2019, ilitangazwa kuwa asilimia 60 zilikamilika na kwamba treni za kwanza za abiria zilitarajiwa kuanza huduma mnamo Desemba 2019. Kwenye mwezi wa Oktoba serikali ilitangaza mchakato wa kununua mabehewa ya mizigo 1,430, injinitreni 20 na mabehewa ya abiria 60. 

Katika Novemba 2019 TRC ilieleza kuwa kazi zimecheleweshwa na mvua ilhali asilimia 70 zimekamilika. 

Mpango wa awamu ya kwanza una vituo sita: Dar es Salaam, Pugu, Soga, Ruvu (Kibaha), Ngerengere na Morogoro. Treni tatu zimepangwa kusafiri pande zote kila siku.

Sehemu ya Morogoro-Dodoma-Makutopora 
Ushirikiano wa  Yapi Merkezi na Mota-Engil ilipewa pia kazi kwa awamu ya pili kutoka Morogoro kupitia Dodoma hadi Makutopora (Manyoni, Singida) kwa urefu wa km 426.  Ujenzi huu uangharamiwa kupitia mkopo kutoka Benki ya Standard Chartered wa dolar bilioni 1.46. 

Mpango wa awamu la pili una vituo vifuatavyo: Morogoro, Mkata, Kilosa, Kidete, Gulwe, Igunda, Dodoma, Bahi na Makutopora,

Sehemu ya Makutopora-Isaka 
Sehemu hii, yenye urefu wa km 435 kutoka Makutopora kupitia Tabora hadi Isaka bado haijapewa mkandarasi wakati wa Septemba 2018. 

Hapa Isaka njia za reli zitagawana; mkono mmoja utaendelea hadi Mwanza ilhali mkkono mwingine unatarajiwa kuendelea hadi mpaka wa Rwanda.

Sehemu ya Isaka-Shinyanga-Mwanza 
Sehemu ya km 220 kutoka Isaka kupitia Shinyanga hadi jiji la Mwanza, kwenye mwambao wa kusini mwa Ziwa Viktoria  imepangwa kujengwa na makampuni mawili ya China ambayo ni China Civil Engineering Construction (CCEC) and China Railway Construction Company (CRCC). Mkataba juu ya mradi huo mwenye thamani ya bilioni USD 1.3 ulitiwa sahihi kwenye Januari 2021. Tarehe 14 Juni 2021 rais Samia Suluhu Hassan aliweka jiwe la msingi kwa ujenzi mjini Mwanza.

Sehemu ya Isaka-Rusumo 
Mkono mwingine unapangwa kuendelea kutoka Isaka hadi Rusumo kwenye mpaka wa Rwanda, kwa jumla kuelekea Kigali. Sehemu hii ina urefu wa km 371. Ujenzi wa sehemu hii umekadiriwa kufika  dolar milioni 942 za Marekani.  Mnamo Aprili 2018, gazeti la EastAfrican liliripoti kwamba Benki ya Dunia imeelezea nia yao ya kufadhili reli ya Isaka-Kigali Standard Gauge.

Reli ya umeme
Reli hii itatumia nguvu ya umeme kama chanzo cha nishati kwa injini za treni.

Awamu la kwanza Dar es Salaam - Morogoro litategemea kituo cha umeme cha Kinyerezi kinachochoma gesi kwa kuzalisha umeme; umeme utapitishwa kwa waya inayobeba kV 220 kutoka Kinyerezi hadi kituo cha Kingolwira karibu na Morogoro. 

Kwa awamu la pili kuna vituo viwili vya umeme vya Tanesco pale Kingolwira na Dodoma vitakavyohudumia mahitaji ya reli. Kituo cha tatu cha kV 220 kitatengenezwa kati ya vituo vilivyopo. Mfumo wote utamilikiwa na Tanesco kwa ajili ya mahitaji ya reli.

Maelezo ya jumla 
Hii njia ya reli yenye geji sanifu ya milimita 1,435 inalenga kupunguza gharama za usafirishaji wa bidhaa kati ya bandari ya Dar es Salaam na Kigali, nchini Rwanda, baadaye pia na  Bujumbura, nchini Burundi, na hatimaye Goma katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo . Kutoka bandari ya ziwa ya Mwanza, feri za Ziwa Viktoria zinatarajiwa kusafirisha bidhaa kati ya Mwanza na Port Bell karibu na jiji la Kampala, mji mkuu wa Uganda.    

Treni za mfumo wa SGR nchini Tanzania zitatumia umeme.

Angalia pia 
 Geji sanifu

Marejeo

Viungo vya nje 
 Viongozi wa Afrika Mashariki wanashinikiza mpango wa haraka kwenye SGR Tarehe 26 Juni 2018. 
Usafiri wa Tanzania
Reli za Afrika