LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Vikta, Urbani na Sapargi

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao. 

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 3 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Io (mwezi)

Io ni mmoja wa miezi ya sayari Mshtarii (Jupiter). Kwa ukubwa ni mwezi wa tatu wa sayari hiyo na kipenyo chake ni km 3,642. Hii ni kubwa kidogo kuliko Mwezi wa Dunia yetu.  

Io ilitambuliwa mwaka 1609/1610 na Simon Marius na Galileo Galilei wakati hao walipokuwa watu wa kwanza kutumia darubini kuangalia nyota wakaona miezi minne mikubwa zaidi ya Mshtarii.  . Marius alipendekeza majina ambayo yamepokewa hadi leo kwa miezi hiyo minne waliyoiona.

Tabia ya pekee ya Io ni idadi kubwa ya volkeno hai zilizotazamwa hadi sasa. Hakuna gimba jingine katika Mfumo wa Jua lenye idadi kubwa hivi. 

Volkeno hizo zatoa mawingu makubwa ya sulfuri na dioksidi ya sulfuri yanayoenea hadi kimo cha km 500 juu ya uso wa Io. Mwezi huwa pia na milima mirefu, mingine inashinda kimo cha Mlima Everest, ambao ni mlima mrefu kabisa duniani.    

Tabia za Io hazikujulikana kwa muda mrefu lakini vipimo na picha zilizopigwa na vipimaanga Voyager 1 na 2, baadaye na "Galileo" iliyopita karibu mara kadhaa, zilileta data kama hizo.  

Sawa na mwezi wa Dunia, mzunguko wa Io kwenye mhimili wake unashikamana kabisa na muda wa obiti yake ("tidally locked"); kwa hiyo ni upande uleule unaoangalia sayari yake. 

Tofauti na miezi mingine katika Mfumo wa Jua, hakuna kasoko nyingi zinazoonekana; inaaminiwa kwamba vumbi kutoka volkeno linajaza kasoko zinazotokea baada ya kupigwa na asteroidi.

Marejeo 

Mshtarii
Galileo (kipimaanga)

Galileo ilikuwa kipimaanga kilichorushwa na NASA mwaka 1989 kwa shabaha ya kufanyia utafiti sayari ya Mshtarii (Jupiter) na miezi yake. Iligundua sayari ya Jupita na mwezi wake. Ilifika Mshtarii mnamo 1995. 

Sehemu ya kwanza ya kipimaanga ilitengwa kwenye Julai 1995 na kuelekea Mshtarii. Ikafika kwenye Desemba 1995 ikaingia katika angahewa ambako iliweza kukusanya data kwa dakika 57 hadi kuharibika. 

Sehemu kuu ikaingia katika obiti ya Mshtarii ikazunguka muda wa miezi 9 ikashuka kwenye angahewa ya sayari ambako iliangamizwa mnamo 21 Septemba 2003.  

Jina lilichaguliwa kwa kuheshimu Galileo Galilei, mmoja kati ya wanaastronomia bora wa nyakati zote.

Marejeo 

Vipimaanga
Kampuni ya umma

Kampuni ya umma (kwa Kiingereza: Public Limited Company, kifupi: PLC) ni mfumo wa biashara ulio chini ya kampuni ya umma. Kampuni za mfumo huu ziko na dhima yenye ukomo (kwa Kiingereza: limited liability) na hisa zake zinaweza kuuzwa kwa uhuru na kuuzwa kwa umma kwenye Soko la Hisa (kwa Kiingereza: stock exchangE market).

Nchi tofauti ziko na sheria tofauti zinazozingatiwa kwenye biashara za mfumo huu ila kuna ufanano wa karibu wa kijumla wa jinsi shughuli zake zinavyoendeshwa. Makampuni ya namna hiyo huko Marekani yanaitwa: Publicly traded companies.

Tanbihi

Viungo  vya nje 
Companies Act 2006, Office of Public Sector Information
Companies House guide to company formation

Kampuni
Sheria
Kemia ya fizikia

Kemia ya fizikia (kwa Kiingereza: physical chemistry) ni tawi la kemia ambalo linashughulikia kuchunguza tabia za kifizikia za dutu, k.mf. shinikizo, ujazo, joto la gesi fulani.

Msamiati "physical chemistry" ulitungwa na Mikhail Lomonosov mwaka 1752, alipotoa kozi iliyoitwa "A Course in True Physical Chemistry" (Russian: «Курс истинной физической химии») kwa wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Petersburg.

Tanbihi

Kemia
Abaidus

ni kati ya Wakristo wa Ethiopia. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yake, ila tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 31 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Watakatifu wa Ethiopia
Ireus na Atanasi

ni kati ya Wakristo wa Ethiopia waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 30 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ethiopia
Abibi na Apoloni

ni kati ya wamonaki Wakristo wa Misri wa karne ya 4. 

Abibi alipata ushemasi na ndiye aliyetangulia kufariki.

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 22 Oktoba au 4 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Holweck, F. G. A Biographical Dictionary of the Saints. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.
 

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki karne ya 4
Wamonaki
Mashemasi
Watakatifu wa Misri
Eumeni

(pia Emenaios; alifariki 19 Oktoba 141) ni kati ya maaskofu wa Aleksandria, Misri (tangu mwaka 129). 

Alituma maaskofu wamisionari hadi Nubia na Libya.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Septemba au 19 Oktoba au 7 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 1
Waliofariki 141
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Misri
Vikta wa Asyut

ni kati ya Wakristo wa Misri waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yake, ila tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Julius mfiadini

ni kati ya Wakristo wa Misri waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yake, ila tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Marusi, Restiti na Julius

ni kati ya Wakristo wa Tunisia ya leo waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 4 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Modesti, Eutiko, Mauro na Disei

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 21 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Nino na wenzake

Vikta, Nobilitani, Mariani, Lusius, Tinus, Kresensi, Rufiniani, Donati, Defensa, Rustisi, Serviliani, Sokrate, Veneri, Januari, Mustoli, Kwintini, Memi, Isitani, Magnili, Prima, Donata, Severa, Viktoria na Basilia ni kati ya Wakristo wa Moroko waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 17 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Moroko
Beresi na wenzake

Lusius, Vikta, Dasi, Leusi, Viktoriki, Viktorisi, Faustini na Marsiali (walifariki 300 hivi) ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliofia dini yao. Beresi alikuwa askofu.

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 18 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 300
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Rogati, Saturnini, Faustini na Marsiali

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 6 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Eusebi, Erakli, Dionisi na Septimi

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 10 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Saturnini, Klaudi na wenzao

Primo, Flaviani, Zotiko, Asteri, Karo na Saturi ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 25 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini (Algeria ya leo) waliofia dini yao. 

Kati yao Felisi alikuwa askofu, Adaukti na Januari mapadri.

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 24 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Sofroni, Amaranti, Kwinti na Lusius

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini (Tunisia ya leo) waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 28 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Kaisi na wenzake

Kwintasi, Septimini, Venusti, Beatus, Sekundi, Donati, Sereni, Kresensi, Niseti, Vitalis, Firmini, Herakli na Eusebi ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini (Tunisia ya leo) waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 10 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Uchafu

Uchafu ni yale yanayosababisha kitu au mtu kukosa usafi. Kwa kawaida ni vitu kama vile vumbi, matope, kinyesi au mabaki ya chakula. Kwa Kiswahili "uchafu" unaweza kumaanisha pia hali ya kukosa usafi wa kimaadili au wa kiroho. 

Kama mata fulani inatazamwa kuwa "chafu" hutegemea wakati, mahali na utamaduni wa mtazamaji. Kwa mtazamo huo uchafu ni mata inayopatikana mahali pasipotakiwa na wakati usiotakiwa. Kwa mfano:
ardhi kwenye shamba ni malighafi muhimu yenye thamani, lakini kwenye nguo ardhi hiyohiyo ni uchafu
mavumbi katika mazingira makavu ni jambo la kawaida, yaani punje ndogo za mata thabiti zinazoweza kusukumwa na upepo na kuelea hewani kwa muda hadi kutelemka tena. Kama mavumbi yanatelemka na kukaa kwenye nguo, nywele za watu, dirishani au kwenye gari huitwa uchafu
rangi hununuliwa hata kwa bei kubwa ili kuipaka kwenye vyombo, nyumba au samani. Rangi ileile ikitiririka kwenye ngozi au kwenye nguo huwa uchafu

Kujisomea
 
 
 
 
 

Usafi
Ujasiriamali

Ujasiriamali ni kitendo cha kuunda, kutangaza na kuendesha biashara ambayo mara nyingine huwa biashara ndogo. Watu wanaoanzisha ujasiriamali huitwa wajasiriamali.

Viungo vya nje
 http://hakielimu.org/files/publications/Elimu%20ya%20Ujasiriamali.pdf 
 https://en.wikipedia.org/wiki/Entrepreneurship

Uchumi
Afrocine 2019-Tanzania
Mora wa Benhor

alikuwa Mkristo wa Ethiopia.
  
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ethiopia
Mauro mfiadini

(alifariki 283 hivi) alikuwa Mkristo wa Moroko ya leo aliyehamia Roma na kufia dini yake wakati wa dhuluma ya kaisari Numerian.
  
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 283
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Moroko
Orikuli

alikuwa Mkristo wa Tunisia ya leo.
  
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Yohane wa Bizane

alikuwa padri mmonaki wa Ethiopia.
  
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wamonaki
Mapadri
Watakatifu wa Ethiopia
Tekle Hawarjat na Gebre Yohane

walikuwa Wakristo wa Ethiopia.
  
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Watakatifu wa Ethiopia
Publio, Vikta, Herme na Papias

walikuwa Wakristo wa Moroko ya leo.
  
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Moroko
Rufino, Marko na Valeri

walikuwa Mkristo wa Afrika Kaskazini.
  
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 16 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Fausto shemasi

alikuwa shemasi wa Misri.
  
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Mashemasi
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Benjamin Fernandes

Benjamin Fernandes (amezaliwa 25 Novemba 1992) ni mjasiriamali wa Tanzania aliyewahi kuwa mtangazaji wa runinga. 

Alifanya kazi katika kampuni ya The Bill and Melinda Gates Foundation iliyopo nchini Marekani. Alikuwa Mtanzania wa kwanza kusoma Stanford Graduate School of Business kama Africa MBA Fellow  na mdogo kabisa kiumri kukubaliwa katika chuo cha Stanford Graduate School of Business. 

Mnamo mwaka 2017 alifanikiwa kuwa Mtanzania wa kwanza kujiunga na masomo katika chuo cha  Stanford Graduate School of Business na pia  Harvard John F. Kennedy School of Government.

Fernandes ni mwanzilishi wa NALA, jukwaa la kidigitali nchini Tanzania linalowezesha watu kufanya miamala ya kifedha bila kuuunganishwa kwenye mtandao maarufu kama intaneti. NALA inakuwa kwa kasi ambapo imeendelea kuwa katika nchi kadhaa Afrika na nje ya Africa.

Marejeo

Afrocine 2019-Tanzania
Wajasiriamali wa Tanzania
Abashade

(pia: Psote, Bisada, Besada, Abashadi, Abassadius, Beshada; alifariki 300) ni kati ya maaskofu wa Misri wa karne ya 3 waliofia dini ya Ukristo. Alikuwa askofu wa Ebsay lakini alikatwa kichwa huko Antinoe.

Hayajulikani mengine kuhusu historia yake, ila tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Desemba, lakini pia 21 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Holweck, F. G. A Biographical Dictionary of the Saints. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 300
Maaskofu
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Peter K. Palangyo

Peter K. Palangyo (1939 - 18 Januari 1993) alikua mwandishi wa riwaya na mwanadiplomasia. 

Sifa yake iliangukia kwenye riwaya yake ya Dying in the Sun (1968), ambayo inachukuliwa na wengi kama moja ya kazi nzuri za kisasa kwenye uandishi wa Kiafrika.

Wasifu
Mzaliwa wa Arusha, Palangyo alisomea huko, pia alisoma Uganda na Marekani. Alisomea biolojia katika chuo cha St. Olaf College huko Northfield, Minnesota, pia alienda shule ya kuhitimu kule University of Minnesota. 

Aliachana na sayansi kwa ajili ya fasihi, akaenda kuchukua stashahada ya ualimu kutoka Chuo Kikuu cha Makerere na alifundisha shule kadhaa za sekondari. Mnamo mwaka 1968 alirudi Marekani na kujiunga na waandishi wa University of Iowa, na akapata MFA kwenye uandishi bunifu. Alirudi Tanzania mwaka 1972, akafundisha Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kabla ya kujiunga na huduma ya kidiplomasia. Wakati mmoja aliweza kuwa Balozi wa Tanzania huko Ufaransa. " Mwaka 1980 alipata PhD kutoka University at Buffalo, The State University of New York, na nadharia kwenye Chinua Achebe.

Palangyo alifariki mwaka 1993 kwenye ajali ya gari."

Kazi
 Dying in the Sun, London: Heinemann, 1968. African Writers Series 53.

Marejeo

Waandishi wa Tanzania
Waandishi wa Kiingereza
Afrocine 2019-Tanzania
Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori

(walifariki Aleksandria, 483 hivi) ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa kwa ajili ya imani sahihi katika mabishano na Wamonofisiti.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 30 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Misri
Mena, Hermogene na Eugrafo

(walifariki Aleksandria, 312 hivi) ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa kwa kukatwa kichwa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 10 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 312
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Helaniki na Begei

ni kati ya Wakristo wa Misri walioishi vizuri imani yao.

Helaniki alikuwa askofu na Begei padri.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 23 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Mapadri
Watakatifu wa Misri
Lusiani, Metrobi na wenzao

Paulo, Zenobi, Theotimo na Drusi ni kati ya Wakristo wa Tripoli, Libya waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 24 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Libya
Vikta, Viktorini na wenzao

Adyutus, Kwarto, Moyeseti, Kwinti na Simplisi ni kati ya Wakristo wa Moroko waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 18 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Moroko
Idris Sultan

Idris Sultan (alizaliwa 28 Januari 1993) ni mwigizaji, mchekeshaji, na mtangazaji wa redio wa Kitanzania ambaye alishinda Big Brother Africa-Hotshots mnamo 2014. 

Anasimamia kipindi kikubwa cha habari cha ucheshi kiitwacho Sio Habari. Mbali ya hiyo, yeye ni mwendeshaji wa kipindi chake cha ucheshi. Pia ni mwendeshaji wa kipindi cha redio kiitwacho MwB (Mji wa Burudani) kupitia kituo cha redio kiitwacho Choice Fm  nchini Tanzania.

Anajulikana nchini Tanzania kupitia machapisho yake ya vichekesho kwenye kurasa zake za mitandao ya kijamii.

Tuzo na uteuzi

Marejeo

Viungo vya nje 
 https://en.wikipedia.org/wiki/Idris_Sultan
 Tovuti
 Idris Sultan - YouTube channel

waliozaliwa 1993
watu walio hai
waigizaji filamu wa Tanzania
waandishi wa habari wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 3 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Kastori, Vikta na Rogasiani

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 28 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Agatho wa Aleksandria (mfiadini)

(alifariki 250) ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 250
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Dominiko, Vikta na wenzao

Primiani, Saturnini, Kresensi, Sekundi na Honorati ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 29 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Elia na Simeoni Afamarie

ni kati ya Wakristo wa Ethiopia walioishi vizuri imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Watakatifu wa Ethiopia
Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 15 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Severi, Sekundi, Januari na Viktorini

ni kati ya Wakristo wa Algeria ya leo waliouawa kwa ajili ya imani yao wakati wa dhuluma ya Wavandali Waario.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Algeria
Olubayi Olubayi

Olubayi Olubayi (Mawazo, Anagoro, 7 Novemba 1960) ni mwandishi wa Kenya, rais wa International University of East Africa (Uganda).

Marejeo 

Waliozaliwa 1960
Watu walio hai
Waandishi wa Kenya
Severi mfiadini

ni kati ya Wakristo wa Algeria ya leo waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati

pamoja na wenzao saba wasiojulikana kwa jina (walifariki Thagura, 302 hivi) ni kati ya Wakristo wa Algeria ya leo waliouawa kwa ajili ya imani yao wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 5 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 302
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Heraklemon

ni kati ya Wakristo wa Ethiopia ya leo walioishi vizuri imani yao utawani.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wamonaki
Watakatifu wa Ethiopia
Sajjad Fazel

Sajjad Sherally Fazel (amezaliwa Mei 14, 1991) ni mfamasia wa Kliniki Tanzania, mwandishi wa makala za afya na mwanzilishi wa Afya Yako, juhudi ya kwanza nchini Tanzania ya kustawisha afya ya umma kwa intaneti.

Elimu
Mwaka 2009 alimaliza Haven of Peace Academy .

Rasmi mwanzoni mwa mwaka 2015 aliweza kuwa Daktari wa Famasia kutoka Manipal Academy of Higher Education.

Mnamo mwaka 2018 alipata Shahada ya pili katika kitivo cha Afya ya Jamii "Master of Public Health" kutoka University of Western Ontario.

Marejeo

Watu wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Marko mtawa

ni kati ya Wakristo wa Misri walioishi vizuri imani yao kwa kutawa.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Ni kati ya Mababu wa jangwani ambao misemo yao iliyoripotiwa katika Apophthegmata Patrum (Misemo ya Mababa wa Jangwani)<ref name="Harmless2000"></cite></ref>.

Misemo hiyo ilikusanywa taratibu ili kudumisha hekima yao nyofu. Kuna pia tafsiri ya Kiswahili: Misemo ya Mababa wa Jangwani (Apophthegmata Patrum) – tafsiri ya W. Ngowi, O.F.M.Cap. – ed. Salvatorianum – Morogoro 2000 –ISBN 0-264-66350-0

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Wamonaki
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Misri
Marko mkaapweke

ni kati ya Wakristo walioishi vizuri imani yao kwa kutawa katika karne ya 5.

Kwa kuwa hayajulikani mengine mengi kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Pia aliandika vitabu vingi kuhusu maisha ya kiroho ambamo anaonekana kumfuata Yohane Krisostomo.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Andrea Gallandi, Bibliotheca veterum Patrum, VIII (Venice, 1788), 1–104, reprinted with Gallandi's prolegomena in Patrologia Graeca, LXV, 893–1140; 
J. A. Fabricius-G. C. Harles, Bibliotheca graeca, IX (Hamburg, 1804), 267–69; 
Bernard Jungmann-Josef Fessler, Institutiones Patrologiae, II, (Innsbruck, 1892), 143–46;
Kunze, Marcus Eremita, ein neuer Zeuge fur das altkirchliche Taufbekenntnis (Leipzig, 1896).
Georges-Matthieu de Durand (1999), Marc le Moine, Traités (two volumes)

Viungo vya nje
Catholic Encyclopedia article

Wamonaki
Watakatifu Wakristo
Marko mkaapweke (Libya)

ni kati ya Wakristo wa Libya walioishi vizuri imani yao kwa kutawa.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wamonaki
Watakatifu wa Libya
Bob Junior

Bob Junior (amezaliwa 1986) ni mwanamuziki wa kizazi kipya kutoka Tanzania. Ni mmiliki wa studio iitwayo Sharobaro Records. 

Ameteuliwa mara mbili kwa Tuzo za Muziki Tanzania, kwa mara ya kwanza aliteuliwa mwaka 2011 kuwa Msanii Bora Anayechipukia, na mwaka 2012 kuwa Msanii Bora wa Kiume.

Marejeo

waliozaliwa 1986
watu walio hai
wanamuziki wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Waigizaji filamu wa Tanzania
Flora M’mbugu-Schelling

Flora M’mbugu-Schelling ni mtayarishaji wa makala nchini Tanzania, anayejulikana zaidi kupitia makala iitwayo "These Hands" (Mikono Hii).

Maisha 
Flora M’mbugu-Schelling alipata elimu yake katika Chuo cha Uandishi wa [habari]] Tanzania (Tanzania School of Journalism) kabla ya kwenda kujiendeleza kielimu nchini Ujerumani na Ufaransa.

Kazi yake ya kwanza kumtambulisha kwenye tasnia ya filamu ilijulikana kama "Kumekucha" (1987) na kushinda medali ya dhahabu katika tamasha la kimataifa la filamu la Newyork. Makala yake ya "These Hands" ilihusu wanawake wa Msumbiji waliokuwa wakifanya kazi ya kuvunja kokoto katika machimbo nchini Tanzania.

Sinema
Kumekucha,1987
These Hands (Mikono Hii),1992
Shida na Matatizo,1993

Marejeo
Bisschoff, L. (2014) Women's stories and struggles in "These Hands" (Flora M'mbugu-Schelling). In: Bisschoff, L. and Murphy, D. (eds.) Africa's Lost Classics: New Histories of African Cinema. Legenda: Oxford. ISBN 9781907975516
Claire Robertson,Film Reviews,The American Historical Review, Vol. 101, Issue 4, October 1996, pp.1142-3.
Flora M’mbugu-Schelling, African Film Festival.

Watu walio hai
Wanawake wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
David William Lister Read

David William Lister Read (23 Aprili 1922 – 2 Julai 2015) alikuwa mwandishi wa kazi za tawasifu ambazo huonesha maarifa na taarifa  juu jamii ya watu kutoka katika  utamaduni Kimasai na kuandika historia yake. Aliishi maisha ya kama Mmasai Mweupe kwani alifahamu lugha ya Kimasai kabla ya kufahamu Kiingereza ambayo ndo ilikuwa lugha mama. 

Alizaliwa Nairobi, ambapo baadaealihama na kukaa nchini Tanzania, nchini humo ndimo alimokuwa akiishi  na ilimlazimu arudi huko  mara kwa mara. Aliishi miaka kadhaa huko wilayani Momella Arusha,nchini Tanzania ambapo aliendelea na kazi zake za uandishi mpaka alipofariki.Kupitia makala hizi imepelekea kujulikana kwa tamaduni mbalimbali za Kimasai.

Maandishi 
 David Read, Barefoot over the Serengeti, privately published by David Read, Nairobi 1979, 2nd ed. 1980 by Travel Book Club. Reprint 1984,  and 
 David Read and Pamela Brown, Waters of the Sanjan. A Historical Novel of the Masai, privately published by David Read 1982, rev.ed. 1989, 
 David Read, Beating about the Bush. Tales from Tanganyika, privately published by David Read 2000, 
 David Read, Another Load of Bull, privately published by David Read,

Marejeo

Waandishi wa Tanzania
Waandishi wa Kiingereza
Afrocine 2019-Tanzania
Beatrix Mugishagwe

Beatrix Mugishagwe ni mwongozaji filamu Mtanzania. Ni mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya filamu ya Abantu Visions, pia aliwahi kuwa mwenyekiti wa taasisi ya Tanzania Independent Producers Association(TAIPA).

Maisha yake
Mugishagwe alisomea utengenezaji filamu Ujerumani Magharibi,Alifanya kazi kwenye televisheni kwa miongo miwili huko Ujerumani kabla ya kurudi Tanzania mnamo mwaka 1994.  

Alianzisha kampuni yake ya uzalishaji filamu Abantu Visions, na kuandaa makala ya Kiswahili ya mazingira yenye sehemu ishirini na nne pamoja na makala nyingine iliyohusu viongozi wa kike wa Afrika iliyowasilishwa na Bi.Angélique Kidjo. Makala hii ilihusu wanawake kama Ellen Johnson Sirleaf, Graça Machel na Wangari Maathai pamoja na Imruh Bakari na mhadhiri Augustine Hatar. 

Bi. Mugishagwe alihusika katika utengenezaji wa filamu ya Tumaini (2005). Kupitia filamu hii alipokea kiasi cha $400,000 kutoka ubalozi wa Norway pia Alipokea tuzo ya Unicef na tuzo ya SIGNIS.

Marejeo

Watu walio hai
Waongozaji filamu wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Issa Michuzi

Muhidin Issa Michuzi ni mwandishi wa habari wa Tanzania anayejulikana kupitia blogu yake iitwayo Michuzi blog.

Maisha yake na kazi 
Michuzi tangu zamani alikuwa akipendelea kazi ya upigaji picha. Mnamo mwaka 1980 alijiunga na vipindi vya jioni katika taasisi iitwayo Dar es Salaam. Moja kati ya picha alizowahi kupiga ilichaguliwa kwa ajili ya kurasa ya mwanzo wa gazeti la Daily News linalomilikiwa na serikali ya Tanzania. 

Baada ya hapo aliajiriwa kwa mkataba wa muda mfupi kama ripota kwa muda wa miaka mitatu kabla ya kuajiriwa kwa mkataba wa muda mrefu Januari mwaka 1990.

Mwaka 1992 alijiunga na Chuo cha Uandishi wa Habari cha Ujerumani mjini Berlin
Kwa masomo ya juu ya uandishi wa habari.Baadae alijiunga na chuo cha uandishi wa habari (present-day School of Journalism and Mass Communication) kilichopo University of Dar es Salaam na kumalza mwaka 1996.

Kazi yake ya uandishi 
Mnamo Septemba 2005, Michuzi aliungana na Jakaya Kikwete ambaye kwa wakati huo alikuwa Waziri wa mambo ya nje wa Tanzania aliyekuwa akihudhuria Mkutano wa Mchakato katika Utandawazi na Demokrasia mjini Helsinki nchini Finland. Huko likutana na Ndesanjo macha aliemsaidia kuandaa blogi yake.Blogi yake ya kwanza ailitengenezwa tarehe 8 seotemba mwaka 2005.  .Madhumuni yake yalikua kuwataarifu Watanzania kuhusu habari zinazohusu nchi yao kwa kupitia blogu za picha.

Maisha binafsi 
Michuzi ana kaka wawili, Ahmaad na Othman amabo pia wanashughulika na kazi zao na uandishi Tanzania.Kwa pamoja wametengeneza blogi iitwayo michuzi media Group (MMG).

Ni mpenzi wa muziki wa Tanzania bongo flava ni shabiki wa timu ya Liverpool F.C..

Tanbihi 

Watu walio hai
Waandishi wa habari wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Nathaniel Mtui

Nathaniel Mtui alikuwa mwanahistoria wa Tanzania mwenye asili ya Kichaga. 

Alizaliwa mnamo mwaka 1892 katika mtaa wa Mshiri huko Marangu, mkoani Kilimanjaro nchini Tanzania. Alikuwa mwalimu kipindi cha utawala wa kikoloni wa Wajerumani huko Marangu. 

Amejulikana kama mtu wa kwanza kuandika kuhusu historia ya Wachaga kwa lugha ya Kiswahili, Kijerumani na Kichaga.

Marejeo

Waliozaliwa 1892
Wanahistoria wa Tanzania
Waandishi wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Vicky Ntetema

Vicky Ntetema (kuzaliwa c.1958/1959) ni mwandishi wa habari kutoka Tanzania aliyepata umaarufu baada ya kufichua mauaji ya watu wenye ulemavu wa ngozi nchini Tanzania. Baadaye akawa mkurugenzi mtendaji wa Under the Same Sun (UTSS) Tanzania.

Maisha na Kazi 
Ntetema alizaliwa nchini Tanzania mwaka 1958. Alipata ufadhili wa kimasomo kutoka serikalini, alisoma nchini Urusi na kupata shahada ya uzamili katika Nyanja ya uandishi habari mwaka 1985. Mnamo mwaka 1991, Ntetema alijiunga na shirika la utangazaji la uingereza BBC kama mtafsiri wa lugha ya kiswahili, baadae akawa mtangazaji katika vipindi vya redio na televisheni jijini London na mwaka 2006 akawa kiongozi wa kitengo na muandishi mkongwe wa BBC World Service nchini Tanzania. Ntetema alijulikana Zaidi mwaka 2007 alipofichua juu ya mauaji ya watu wenye ulemavu wa Ngozi nchini Tanzania. baadaye Bi. Ntetema aliondoka BBC na akawa mkurugenzi mtendaji wa shirika linaloitwa  Under the Same Sun nchini Tanzania, shirika la Canadian linalohamasisha haki za binadamu kwa watu wenye ulemavu wa ngozi. Alijiuzulu mnamo Mei 2018.

Taarifa juu ya kuteswa kwa watu wenye ualbino nchini Tanzania
Uchunguzi mdogo wa Ntetema ulibaini kuwa watanzania wengine waliona watu wenye ualbino kama viumbe wa roho na wachawi wa eneo hilo walizingatia "viungo vyao vya mwili kama viungo vyenye nguvu kwa hirizi za kichawi" huleta mafanikio. Taarifa zake zilikuwa na jukumu la kuvutia umakini wa kimataifa kwa hali hiyo. Kwa sababu ya vitisho dhidi yake, Ntetema alilazimika kwenda kujificha, alihitaji kuzunguka saa na alilazimika kuondoka nchini mara mbili kwa usalama wake mwenyewe. . 

Mnamo mwaka wa 2010, International Women's Media Foundation ilimpa tuzo Courage in Journalism Award kwa taarifa zake.  In 2016, the U.S. Secretary of State John Kerry awarded Ntetema the International Women of Courage Award.

Tuzo 
 Ujasiri katika Tuzo ya Uandishi wa Habari mnamo 2010
 Tuzo ya Wanawake wa Tanzania ya Mafanikio katika jamii "Habari na Mawasiliano" mnamo 2013
 Tuzo ya kimataifa ya Wanawake wenye  Ujasiri mnamo 2016

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Waandishi wa habari wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Justinian Rweyemamu

Justinian F. Rweyemamu (28 Septemba 1942 - 30 Machi 1982) alikuwa mmoja kati ya wachumi wa kwanza Tanzania.

Elimu
Mwaka 1958 alijiunga na St. Thomas More College Ihungo, shule ya sekondari ya Kikatoliki iliyopo Bukoba, Kagera, mpaka 1961 alipohitimu.

Tanbihi

Watu wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Hatari!

Hatari! ni filamu ya Kimarekani ya vichekesho na kimapenzi iliyoongozwa na Howard Hawks mnamo mwaka 1962 na huonyesha kundi la wawindaji wataalamu ndani ya Afrika. . Filamu hiyo ilitengenezwa kaskazini mwa Tanganyika (kwa sasa Tanzania) yenye mwonekano na mandhari ya Mlima Meru.

Wahusika
Wahusika wakuu

John Wayne kama Sean Mercer
Hardy Krüger kama Kurt Müller
Elsa Martinelli kama Anna Maria "Dallas" D'Alessandro
Red Buttons kama "Pockets"
Gérard Blain kama Charles "Chips" Maurey 
Bruce Cabot kama Little Wolf ("The Indian")
Michèle Girardon kama Brandy de la Court 
Valentin de Vargas kama Luis Francisco Garcia Lopez
Eduard Franz kama Dr. Sanderson
Queenie Leonard kama Nesi (kipande kimefutwa)

Wahusika wengine

Jon Chevron 
Sam Harris 
Cathy Lewis
Henry Scott as Sikh Clerk
Emmett Smith kama Muhudumu wa Bar 
Judy the Chimp 
Jack Williams

Marejeo

Filamu za Marekani
Filamu za 1962
Afrocine 2019-Tanzania
Men of Two Worlds

Men of Two Worlds ni filamu ya Uingereza iliyoongozwa na Thorold Dickinson mwaka 1946. 

Wahusika wakuu katika filamu hii ni Robert Adams, Eric Portman na Phyllis Calvert. Filamu hii inahusu mwanafunzi wa muziki kutoka Afrika aliyerudi nyumbani kupambana na udhibiti wa mganga katika kabila lake. .

Marejeo

Filamu za Uingereza
Filamu za 1946
Afrocine 2019-Tanzania
Anup Singh

Anup Singh (amezaliwa Dar es Salaam, Tanzania, 14 Machi 1961) ni mtayarishaji wa filamu anayeishi mjini Geneva, Uswisi. 

Amezaliwa katika Afrika ya Mashariki na kukua katika familia ya Sikh yenye asili ya Punjab. 

Alihitimu masomo yake ya Fasihi na Falsafa kutoka Chuo cha Bombay na Taasisi ya filamu na runinga huko Pune,India. Aliongoza filamu kwa ajili ya runinga za Kihindi na mshauri katika taasisi ya habari kituo cha BBC na uhakiki wa filamu kwa ajili ya vyombo maalum vya habari. Eki Nadir Naam(Jina la Mto) ambayo ni filamu yake ya kwanza kwa urefu ilichaguliwa kwenye matamasha 30 mbalimbali  duniani na ilishinda tuzo kadhaa. Kazi yake ya pili iliyojulikana kwa jina la QISSA- Hadithi ya Mzimu Mpweke (The Tale of a Lonely Ghost) iliyozinduliwa mjini Toronto mnamo mwaka 2013, ambayo ilisifiwa na vyombo vya kimataifa vya habari kwa kuibua hisia nzito na utofauti wake katika usimulizi na mpango wake kwenye hizo  simulizi. 

Tuzo alizowahi kupata ni Filamu Bora ya Kiasia ya Netpac, Tuzo ya Silver Getaway (The Silver Gateway Award) katika tamasha la filamu la Mumbai. Katika siku za karibuni amekuwa akijishughulisha katika ukamilishaji wa filamu yake ya tatu, The Song of Scorpions (Wimbo wa Nge) inayojumisha waigizaji kama Golshifteh Farahani, Irrfan Khan, Waheeda Rehman na Shashank Arora.

Marejeo

Watu kutoka Dar es Salaam
Watayarishaji Filamu wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Moyez G. Vassanji

Moyez G. Vassanji (amezaliwa 30 Mei 1950) ni mhariri kutokea Kanada ambae anaandika kwa jina la M. G. Vassanji. 

Kazi za Vassanji zinajulikana kote Amerika ya Kaskazini, Afrika, na Amerika ya Kusini, na zimetafsiriwa katika lugha kadhaa. 

Mnamo 2016, alichapisha riwaya nane, pia idadi ya hadithi fupi na makusanyo ya masimulizi halisia. Maandiko ya Vassanji ambayo yamepokea madai ya muhimu, mara nyingi huzingatia masuala ya uhamiaji, watu waishio ugenini, uraia, jinsi na ukabila.

Tanbihi

Waandishi wa Kanada

Afrocine 2019-Tanzania
Eufrosina wa Aleksandria

(aliishi katika karne ya 5) alikuwa mwanamke Mkristo wa Misri, mtoto wa tajiri Pafnusi, anayesemekana kuwa alivaa kama mwanamume ili kuishi monasterini.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe mbalimbali, hasa 25 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki karne ya 5
Wamonaki
Watakatifu wa Misri
Alveri

(alifariki 288) alikuwa Mkristo wa Misri wa kundi la askari wa Thebe.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Januari.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 288
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Sebastiani wa Thebe

(alifariki 288) alikuwa Mkristo wa Misri wa kundi la askari wa Thebe.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Januari.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 288
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Auriga, Klaudia na Rutile

ni kati ya Wakristo bora wa Ethiopia. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ethiopia
Akuta na wenzake

Kandidi, Konstansi, Eugenia, Firmus, Hilarini, Lusida, Marsiali, Penika, Posesa, Rogasiani na Statuniani ni kati ya Wakristo bora wa Afrika Kaskazini. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Wafiadini wa Sais

ni kati ya Wakristo bora wa Misri. Waliuawa kwa imani yao kwa kuzamishwa karibu na Sais. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Wafiadini wa Misri ya Juu

(waliofariki 303) ni kati ya Wakristo bora wa Misri. Walifia dini yao kwa kuchomwa hai au kwa kukatwa kichwa karibu na Thebe.

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Wafiadini wa Afrika (6 Januari)

Wafiadini wa Afrika (6 Januari) (walifariki 210 hivi) waliuawa kwa ajili ya imani ya Kikristo wakati wa dhuluma ya kaisari Septimus Severus kwa kuchomwa moto.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 6 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 2
Waliofariki 210
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Marko mkaapweke (Misri)

ni kati ya Wakristo wa Misri walioishi vizuri imani yao kwa kutawa.

Kwa kuwa hayajulikani mengine mengi kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Ni kati ya Mababu wa jangwani ambao misemo yao iliyoripotiwa katika Apophthegmata Patrum (Misemo ya Mababa wa Jangwani)<ref name="Harmless2000"></cite></ref>.

Misemo hiyo ilikusanywa taratibu ili kudumisha hekima yao nyofu. Kuna pia tafsiri ya Kiswahili: Misemo ya Mababa wa Jangwani (Apophthegmata Patrum) – tafsiri ya W. Ngowi, O.F.M.Cap. – ed. Salvatorianum – Morogoro 2000 –ISBN 0-264-66350-0

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Wamonaki
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Misri
Theodori wa Misri

(alifariki karne ya 4) ni kati ya Wakristo wa Misri walioishi vizuri imani yao kwa kutawa jangwani.

Alikuwa mfuasi wa Amoni Mkuu.

Alitajwa kwa heshima na Athanasi na Gregori I.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wamonaki
Waliofariki karne ya 4
Watakatifu wa Misri
Paulo wa Afrika

ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 14 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Isidori wa Skete

(alifariki 394 hivi) ni kati ya mapadri wa Misri walioishi vizuri imani yao jangwani.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 394
Wamonaki
Mapadri
Watakatifu wa Misri
Isidori wa Misri

(alifariki 404 hivi) ni kati ya mapadri wa Misri walioishi vizuri imani yao jangwani.

Alimuunga mkono Athanasius dhidi ya Uario. Kwa sababu hiyo alidhulumiwa.

Tangu kale wanaheshimiwa kama mtakatifu lakini haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 404
Wamonaki
Mapadri
Watakatifu wa Misri