LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Enrique Iglesias (albamu)

Enrique Iglesias ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya msanii wa muziki wa pop Enrique Iglesias. Albamu ilitolewa mnamo mwaka wa 1995. Albamu ilipata mafanikio kwa kiasi kikubwa na kushika nafasi za juu katika chati za Kilatini na pia ilirekodiwa kwa lugha ya Kireno na Kiitalia. Albamu imejipatia Tuzo za Grammy kwa ajili ya Best Latin Pop Album kunako mwaka wa 1996.

Albamu ilijapatia Dhahabu katika thibitisho za Kireno baada ya majuma matano ya mauzo yake, na imeuza zaidi ya nakala milioni 8 kwa hesabu ya dunia nzima.  Huko Marekani ilitunukiwa dhahabu mnamo 11 Juni 1996 na kwenda katika ngazi ya platinumu mnamo 18 Novemba 1996, na RIAA.

Vibao vinato kutoka katika albamu hii vimeshika nafasi ya kwanza kwenye chati za Billboard Hot Latin Tracks: "Si Tú Te Vas", "Experiencia Religiosa", "Por Amarte", "No Llores Por Mí" na "Trapecista", ni zaidi albamu yoyote ya Kilatini, imevunja rekodi ya awali iliyowekwa na kina Selena na Jon Secada wakiwa nafasi ya juu katika chati nne tofauti.

Kibao cha "Inventame" kilirekodiwa upya kunako mwaka wa 1999 na mtunzi wake bwana Marco Antonio Solís na kikaingizwa katika albamu ya Trozos de Mi Alma. Toleo hili limeshika nafasi ya 36 katika chati za Nyimbo za Kilatani.

Orodha ya nyimbo
 No Llores Por Mí (Enrique Iglesias/Roberto Morales) — 4:00
 Trapecista (Rafael Pérez-Botija) — 4:28
 Por Amarte (Enrique Iglesias/Roberto Morales) — 4:05
 Si Tú Te Vas (Enrique Iglesias/Roberto Morales) — 4:00
 Si Juras Regresar (Rafael Pérez-Botija) — 4:21
 Experiencia Religiosa (Chein García-Alonso) — 5:28
 Falta Tanto Amor (Enrique Iglesias/Roberto Morales) — 3:54
 Inalcanzable (Enrique Iglesias/Roberto Morales) — 3:34
 Muñeca Cruel (Rafael Pérez-Botija) — 4:20
 Invéntame (Marco Antonio Solís) — 3:50

Michakaliko katika chati

Tanbihi

Albamu za 1995
Albamu za Enrique Iglesias
Albamu za Fonovisa Records
Albamu za kwanza
Devanagari

Devanāgarī ni mwandiko unaotumiwa kwa kuandika lugha za Uhindi Kaskazini kama vile Sanskrit, Kibangla, Kihindi, Kimarathi, Kisindhi, Kibihari, Bhili au Kinepali cha Nepal. Wakati mwingine hata Kikashmiri huandikwa nayo.

Devanagari huhesabiwa kati ya miandiko ya Abugida inayounganisha alama kwa herufi na alama kwa silabi. Mwandiko mtangulizi wake ulikuwa mwandiko wa Brahmi.

Viungo vya Nje 
 Unicode

Lugha za Kihindi-Kiulaya
Mwandiko
Abugida

Abugida (kutoka Ge‘ez አቡጊዳ   ’abugida) ni muundo wa mwandiko mwenye alama kwa silabi yaani konsonanti pamoja na vokali. Ni mwandiko wa kawaida kwa lugha za Ethiopia na Uhindi ya Kaskazini. 

Jina latokana na herufi nne za kwanza ya mwandiko wa Ge'ez ambayo ni lugha ya kale ya Ethiopia.

Tofauti yake na alfabeti kama mwandiko wa Kilatini ni ya kwamba hapa kuna alama za pekee kwa vokali na konsonanti zinazounganishwa kufuatana na mahitaji ya lugha. Tofauti na miandiko ya abjadi kama Kiarabu au Kiebrania ni ya kwamba abjadi mara nyingi haziandiki vokali.
 
Kwa mfano wa mwandiko wa Devanagari ya Kihindi kuna alama ya क ambayo ni "k" na pia silabi "ka". Kwa kuongeza mstari mdogo juu silabi mpya ya के ke inapatikana. Ule mstari mdogo unaomaanisha "e" haupatikani peke yake bali pamoja na alama ya konsonanti pekee.

Kutoka alama ल "l" / "la" kuna uwezekano wa kupata alama kwa ला lā, लि li, ली lĪ, लु lu, लू lū, ले le, लै lai, लो lo na लौ lau.

Tazama pia 
 Devanagari
 Ge'ez

Mwandiko
Silabi

Silabi ni kipashio cha kifonolojia kinachohusu matamshi ambapo sauti za lugha hutamkwa mara moja kwa pamoja kama fungu moja la sauti. Ama ni fungu la fonimu linalotamkika kwa pamoja na kwa mara moja. Kwa mfano katika neno kaka mna mafungu mawili: ka na ka.

Maneno kufanywa na silabi. Maneno mafupi huwa na silabi 1 pekee. Maneno mengine huwa na silabi zaidi kama 2, 3 au nyingi. Silabi fupi sana inaweza kuwa vokali 1 pekee au konsonanti 1 kama "m" katika "m-to-to".

Kama silabi inaishia kwa konsonanti inaweza kuitwa silabi iliyofungwa, kama inaishia kwa vokali inaweza kuitwa silabi wazi.

Kuna lugha zilizo na silabi nyingi zilizofungwa kama Kiingereza. Kiswahili kinapendelea silabi wazi, lakini "m" na "n" zinaweza kuwa mwishoni kwa silabi au kuwa silabi peke yake. Lugha kama Kijapani takriban hazina silabi za kufungwa.

Mifano ya maneno yenye silabi 1:
 tu
 na
 
Maneno mengi ya Kiswahili huwa na silabi mbili au zaidi:
 ne-nda 
 ku-ja 
 shu-le
 hi-i
 ma-a-na
 ra-fi-ki
 se-ko-nda-ri
 se-ri-ka-li
 i-li-yo-fu-ngwa
 m-to-to
 m-ke
 daf-ta-ri
 lab-da
 
Kuna lugha zinazotumia mwandiko wa silabi badala ya alfabeti, kwa mfano abugida.

Sarufi
Abjadi

Abjad ni jina la mwandiko wa lugha ya Kiarabu na pia jina la kundi la miandiko inayotumia muundo wa kuandika konsonanti za neno lakini kuacha vokali.

Jina la mwandiko wa Kiarabu 
Neno "abjad" linajumuisha herufi 4 za kwanza ابجد a-b-j-d za mwandiko wa Kiarabu sawa kama "a-b-c" inamaanisha herufi 3 za kwanza za alfabeti ya Kilatini. 

Abjadi ilikuwa pia jina la muundo wa namba za Kiarabu kabla ya kupokewa kwa namba za Kihindi wakati wa karne ya 9 BK/ 3 BH; hadi wakati ule Waarabu walitumia alama za mwandiko kwa ajili ya mahesabu.

Jina la kundi la miandiko ya lugha za Kisemiti 
Mbali na kutaja mwandiko wa Kiarabu neno hili latumiwa pia kwa kutaja tabia za miandiko ya lugha mbalimbali za Kisemiti. Zote zina alama kwa ajili ya konsonanti lakini kwa kawaida vokali haziandikwi.

Hapa msomaji anatakiwa kutambua neno na kujua ni vokali zipi zinazosomwa pamoja na konsonanti zilizoandikwa. 

Lugha hai zinazotumia muundo wa abjadi ni Kiarabu, Kiebrania na Kiaramu ambazo zote ni lugha za Kisemiti. Lugha nyingi za Kisemiti za kihistoria zisizo na wasemaji tena zilituma pia mwandiko wa abjadi. 

Mwandiko wa abjadi wa kwanza ilikuwa herufi za Kifinisia. 

Abjadi za kisasa huwa na uwezekano kuandika vokali pia lakini zinachapishwa tu katika vitabu vya watoto wadogo wanaoanza kusoma au kwa maneno machache yenye matamshi tofauti lakini konsonanti sawa.

Abjadi kama muundo wa mwandiko kwa lugha zisizo Kisemiti 
Kusoma mwandiko wa abjadi kunaleta matatizo zaidi kuliko kusoma alfabeti au abugida kwa sababu herufi zinaonyesha sehemu ya matamshi tu. 

Kutokana na uenezaji wa Uislamu uliotumia Kiarabu kama lugha ya kimataifa kuna pia lugha nyingine zisio Kisemiti zinazoandikwa kwa kutumia herufi za Kiarabu na hizi ni hasa Kiajemi, Kidari, Kikurdi, Kiurdu, Kipanjabi, Kisindhi na Kipashto yaani lugha katika eneo kati ya Irak hadi Uhindi.

Tangu karne ya 20 lugha nyingi ambazo si za Kisemiti zimeacha kutumia abjadi yaani herufi za Kiarabu: kwa mfano Kiswahili na Kituruki zikahamia matumizi ya alfabeti ya Kilatini.

Tazama pia 
 Abugida
 Alfabeti
 Herufi za Kiarabu

Vitabu 
 Peter T. Daniels, William Bright: The Worlds Writing Systems; New York: Oxford University Press, 1995; ISBN 0-19-507993-0
 Н. В. Юшманов: Грамматика Литературного Арабского Языка (N. V. Yushmanov: Grammatika Literaturnogo Arabskogo Yazyka; Moskau: Verlag „Nauka“, 1985; S. 30

Viungo vya nje 
 Omniglot: Abjads / Consonant alphabets
 Actual photo of the specimen of Proto-sinaitic script 
BH

 
Mwandiko
Namba
Mawasiliano ya simu

Mawasiliano ya simu (tafsiri ya Kiingereza-Kigiriki "telecommunication" kutoka Kigiriki tele "mbali" na Kiingereza communication "kupeana habari, mawasiliano") ni kazi ya kupeana habari juu ya umbali tofauti na maongezi ya moja kwa moja kati ya watu walio karibu.

Historia
Zamani mawasiliano kwa umbali yalitekelezwa kwa msaada wa ngoma maalumu, alama za moto kutoka mlimani au alama za moshi zilizoonekana kwa mbali. Katika historia ya Ulaya au Asia kuna pia mifano ya semafori au heliografi (kioo cha kuakisisha nuru ya jua, kilichowekwa juu ya mnara au mlima). 

Inawezakana kutaja hapa pia nyaraka zilizosafirishwa kwa njia ya wakimbiaji au kwa watu waliopanda farasi. 

Tangu karne ya 19 mitambo inayotumia umeme imechukua nafasi hiyo kama vile simu, televisheni, redio au intaneti.

Mawasiliano
Mikoa ya Uholanzi

Mikoa ya Uholanzi ni ngazi ya utawala kati ya serikali ya kitaifa na manisipaa au kata. Uholanzi hugawiwa kwa mikoa 12 (provincies kwa Kiholanzi).

Muundo na madaraka ya utawala 
Kila mkoa unatekeleza wajibu zinazokabidhiwa kwake na serikali kuu. Mkoa huwa na bunge ya kimkoa inayoitwa "Provinciale Staten", halafu kamati ya utendaji ya "Gedeputeerde Staten" inayosimamiwa na "Commissaris van de Koningin" au kamishna wa malkia anayeteuliwa na serikali ya kitaifa kwa niaba ya malkia. 

Hata kama kila mkoa huwa na bunge na kamati ya serikali haiwezi kuitwa "jimbo" kwa sababu madaraka yake si makubwa. Serikali ya kitaifa ina haki ya kubadilisha mikoa lakini mipaka imekaa vile tangu karne ya 19. 

Mkoa unasimamia hasa kazi ya manisipaa na kata halafu shughuli za hifadhi mazingira, ustawi wa jamii na utamaduni kwa eneo lake. Katika wajibu hizi inapaswa kufuata masharti yanayotolewa na wizara za serikali kuu. Pesa yake inapokea kutoka makisio ya kitaifa lakini ina haki ya kuamua kimkoa juu ya kodi ya magari.

Mikoa 
Mikoa 12 inaorodheshwa hapo chini pamoja na miji penye makao makuu:

Viungo vya Nje 
 Population and area figures 
 Basic data for each province, with links to official province sites 

 Municipality data by province
Lelystad

Lelystad ni mji nchini Uholanzi na makao makuu ya mkoa wa Flevoland.
Mji una wakazi 71,000.

Lelystad ni mji mpya ulioanzishwa mwaka 1967 na kama Flevoland yote ilijengwa kwenye "polder" yaani juu ya ardhi iliyowahi kuwa tako la bahari. Uholanzi uliongeza nchi kavu kwa kujenga malambo ndani ya bahari na kuondoa maji nyuma yake. Lelystad iko takriban mita 5 chini ya uwiano wa bahari.
 

Miji ya Uholanzi
Flevoland
Belt Kubwa

Belt Kubwa (Kidenmark: Storebælt) ni mlangobahari kati ya visiwa vya Zealand (Sjælland) na Funen (Fyn) nchini Denmark. Pamoja na milangobahari ya Belt Ndogo na Oeresund ni sehemu ya njia ya maji inayounganisha Bahari Baltiki na Bahari ya Kaskazini.

Jiografia 
Belt Kubwa ni mlangobahari kubwa nchini Denmark kwa hiyo ni njia muhimu ya kimataifa kwa meli zote zinazozunguka kati ya nchi za Baltiki na bahari ya dunia. Urefu wa Belt Mkubwa kati ya visiwa vya Zealand an Funen ni kilomita 60 na upana wake ni 16-32 km. 

Upande wa kusini inaendelea katika Langelandsbælt bainya ya visiwa vya Langeland na Lolland inayohesabiwa kama sehemu yake. 

Belt Kubwa ilipitiwa kwa feri kwa karne nyingi lakini tangu 1997 kuna handaki ya reli chini ya bahari na tangu 1998 daraja la Storebæltsbroen linavukisha belt.

Ekolojia 
Kiekolojia Belt Kubwa ni muhimu sana kwa sababu robo 3 za maji yanayobadilishwa kati ya Bahari Baltiki na Bahari ya kaskazini yanapita humo. Bahari ya Baltiki huwa na chumvi kidogo kwa hiyo maji yake ni mepesi kuliko maji ya Bahari ya Kaskazini yenye chumvi zaidi. Hapo maji mazito zaidi kutoka Bahari ya Kaskazini yanaelekea kusini kwenye kina kikubwa juu ya tako la bahari na maji mepesi yenye chumvi kidogo yanaelekea kaskazini juu ya majo mazito zaidi. 

Kuna hofu ya kwamba nguzo za daraja zitasababisha kuchanganya kwa tabaka zote mbili na hii ingepunguza kiwango cha oksijeni inayopelekwa Bahari Baltiki maana maji ya Bahari kazskazini huwa na oksijeni zaidi.

jiografia ya Denmark
Bahari ya Baltiki
B
Dizeli

Dizeli ni fueli inayofaa kuendesha injini ya dizeli. Kwa kawaida inapatikana kwa njia ya mwevusho wa mafuta ya petroli lakini kuna pia fueli zenye tabia za dizeli zinazotengenezwa kwa kutumia mafuta kutokana na biomasi ya mimea au mbegu za mimea na hii ni aina ya biofueli. 

Jina la dizeli ni kumbukumbu ya mhandisi Mjerumani Rudolf Diesel aliyebuni injini maalumu. 

Dizeli ya kawaida hutengenezwa kwa njia ileile kama petroli kutokana na mafuta ya petroli kwa njia ya mvevusho; ila tu diseli ni sehemu ile inayotoka baada ya petroli kama halijoto ya mafuta yanayochemshwa inazidi sentigredi 200. Mafuta hupashwa moto hadi dutu mbalimbali ndani yake hufikia kiwango cha kuchemka na kuwa gesi. Petroli ni nyepesi na kutangulia, halafu zinafuata mafuta ya taa na dizeli. 

Kwa ajili ya matumizi ya injini mbalimbali matokeo ya mwevusho yanachanganywa na kukorogwa kwa shabaha ya kupata dizeli sanifu; mafuta asilia hutofautiana kikemia, kwa hiyo viwango vya viowevu vyepesi na vizitoa vinavyopatikana katika mwevusho vinatofautiana kila mara.

Injini za dizeli ni kubwa na nzito kuliko injini za petroli, kwa hiyo zinatumiwa zaidi kwa malori, mabasi na meli. Hii ni sababu ya kwamba katika nchi nyingi dizeli huuzwa kwa bei nafuu: kwa kuwa serikali inataka kupunguza gharama za usafirishaji wa bidhaa zinazobebwa na malori hasa.

Lakini katika nchi kadhaa kuna pia motokaa ndogo ya abiria yenye injini za dizeli; hata kama bei ya injini ya dizeli inapaswa kuwa kubwa kiasi kuliko injini ya petroli, ile bei nafuu ya fueli hii inasababisha watu wengi kutafuta magari yenye injini ya dizeli.

Tanbihi

Fueli
Noni Jabavu

Helen Nontando "Noni" Jabavu (1919 - 19 Juni 2008) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika wasifu na hadithi kwa lugha za Kiingereza na Kixhosa kuhusu maisha ya kila siku. Tangu umri wa miaka 13, aliishi Uingereza.

Maandishi yake
 Drawn in Colour (1960)
 The Ochre People: Scenes from a South African life (1963)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Viungo vya nje
 (en) wasifu ya Noni Jabavu
 (en) insha kuhusu uandishi wa Noni Jabavu

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1919
Waliofariki 2008
Dan Jacobson

Dan Jacobson (amezaliwa 7 Machi 1929) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Baada ya kuhitimu Chuo Kikuu cha Witwatersrand, aliishi hasa katika nchi za Israel na Uingereza. Hasa aliandika hadithi na riwaya.

Maandishi yake
 The Trap (1955)
 A Dance in the Sun (1956)
 The Price of Diamonds (1957)
 The Beginners (1966)
 The Rape of Tamar (1970)
 The Confessions of Josef Baisz (1977)
 Time and Time Again (1985)
 The Electronic Elephant: A Southern African Journey (1994)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1929
Watu walio hai
Archibald Jordan

Archibald Campbell Mzolisa Jordan (30 Oktoba 1906 - 20 Oktoba 1968) alikuwa mwandishi na mwanahistoria wa Afrika Kusini. Hasa anajulikana kwa riwaya yake ya Kixhosa Ingqumbo Yeminyanya (= Hasira ya Mababu). Pia aliandika tahakiki za fasihi ya Kixhosa zilizotolewa baada ya kifo chake tu. Mwaka wa 1961 aliruhusiwa na serikali kuhama Afrika Kusini na akawa profesa ya Lugha na Fasihi za Kiafrika katika Chuo Kikuu cha Wisconsin, Marekani.

Maandishi yake
 Ingqumbo Yeminyanya (= Hasira ya Mababu, 1940)
 Towards an African Literature (1972, baada ya kifo chake)
 Tales from Southern Africa (1973, baada ya kifo chake)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1906
Waliofariki 1968
James Jolobe

James J. R. Jolobe (1902 - 1976) alikuwa mchungaji na mshairi wa Afrika Kusini. Aliandika mashairi mengi ya Kixhosa.

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1902
Waliofariki 1976
Ingrid Jonker

Ingrid Jonker (19 Septemba 1933 - 19 Julai 1965) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika mashairi kwa lugha ya Kiafrikaans. Alijiua kwa kuingia na kuzama baharini.

Maandishi yake
 Rook en oker (= Moshi na ngeu, 1963)
 Kantelson (= Jua lililopinduliwa, 1966 baada ya kifo chake)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1934
Waliofariki 1965
Wopko Jensma

Wopko Jensma (amezaliwa 26 Julai 1939) alikuwa mshairi na msanii wa Afrika Kusini. Alitoweka mwaka wa 1993.

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Viungo vya nje
 (en) wasifu ya Jensma 

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1939
Jumuiya ya ibada za nyumba kwa nyumba

Jumuiya ya ibada za nyumba kwa nyumba ni ibada maalumu zinazofanyika katika nyumba za Wakristo wa Kilutheri zilizoanzishwa makusudi ili kulinda uwepo wa Mungu miongoni mwa waumini. Zaidi sana ibada hizi zina lengo la kuwakumbusha na kuwakumbatia ili wasihame kanisa. 

Katika kanisa hilo mtindo huu haukuwepo, umekuja miaka ya hivi karibuni, baada ya kuibuka madhehebu mengi yanayojiita kuwa makanisa ya kiroho na kuwaita waumini walio kwenye makanisa mengine badala ya kuwatafuta na kuwahubiria watu ambao bado hawaijui dini ni nini.

Tazama pia
Jumuia ndogondogo za Kikristo

Walutheri
Elsa Joubert

Elsa Joubert (amezaliwa 19 Oktoba 1922 na jina Elsabé Antoinette Murray) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika riwaya na hadithi za safari kwa lugha ya Kiafrikaans.

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1922
Watu walio hai
Yohane Baptista de La Salle

Yohane Baptista de la Salle (kwa Kifaransa: Jean-Baptiste de La Salle; Reims, Ufaransa, 30 Aprili 1651 - Saint-Yon, Rouen, Ufaransa, 7 Aprili 1719) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mlezi wa vijana wengi, hasa fukara, ambaye kwa ajili ya malezi yao ya kiutu na ya Kikristo alianzisha pia kwa tabu nyingi shirika la Mabradha wa Shule za Kikristo. Anahesabiwa mwanzilishi wa shule Katoliki duniani. De La Salle anahesabiwa pia kuwa wa kwanza kuendesha chuo cha ualimu (1685).

Anaheshimiwa kama mtakatifu na msimamizi wa walimu. 

Sikukuu inaadhimishwa kila tarehe 7 Aprili au 15 Mei.

Maisha 
Akifuata njia ya upadri tangu utotoni, alimaliza masomo na kupata upadirisho tarehe 9 Aprili 1678.

Miaka miwili baadaye alipata udaktari wa teolojia.

De La Salle aliingia kazi ya malezi taratibu, bila ya kukusudia, kadiri ya matukio na watu aliokutana nao.

Juhudi zake za kuanzisha shirika la mabradha tu kwa ajili ya kuendesha shule zilipata upinzani mkubwa kwa sababu ulikuwa mpango mpya.

Pia mbinu zake zilikuwa hazijazoeleka, kama vile kutumia lugha ya kawaida na kutodai ada yoyote.

Hata hivyo alifaulu kuanzisha mtandao wa shule nchini Ufaransa.

Heshima baada ya kifo
Alitangazwa na Papa Leo XIII kuwa mwenye heri tarehe 19 Februari 1888 na mtakatifu tarehe 24 Mei 1900.

Papa Pius XII alimtangaza msimamizi wa walimu wote tarehe 15 Mei  1950.

Athari yake
Kazi yake ilienea haraka. Leo duniani shirika lake lina mabradha 3,000 (mbali ya walei na watawa 75,000 wanaoshiriki kazi yao) wanaolea vijana kama 900,000 katika vituo vya malezi 1,100 vya nchi 80.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 Complete works of St John Baptist de La Salle  PDF format
 De La Salle Christian Brothers worldwide official website
 The Vocation of the Brothers United States & Canada
 Compendium of Lasallian Resources 
 Founder Statue in St Peter's Basilica

Waliozaliwa 1651
Waliofariki 1719
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Mabradha wa Shule za Kikristo
970 KK

Makala hii inahusu mwaka 970 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
Uongo

Kwa neno la kutaja kipindi cha miaka 10 tazama: mwongo

Uongo ni tamko lisilo kweli linalotolewa kwa makusudi. Mtu anayesema uwongo anajua au anahisi ya kwamba maneno yake si ya kweli lakini anataka msikilizaji wa maneno yake (au mpokeaji wa ujumbe wake) ayaamini kuwa kweli.

Mara nyingi uwongo hutumiwa kwa kusudi la kuficha kosa, aibu au tendo haramu. Kusudi lingine ni kujipatia faida au kuzuia hasara. 

Uwongo hutazamwa kuwa tofauti na maneno yasiyo kweli lakini msemaji hajui kwamba si kweli au alikosea mwenyewe.

Aina za uwongo
Augustino wa Hippo alikuwa kati ya wataalamu wa kwanza waliofanyia uwongo utafiti. Katika kitabu chake "Kuhusu uwongo" ("De Mendacio") aliorodhesha aina nane za uwongo kama vile
 Uwongo kuhusu mafundisho ya dini 
 Uwongo unaoleta hasara kwa mtu bila kumsaidia yeyote 
 Uwongo unaosababisha hasara kwa watu kadhaa na kuwasaidia wengine 
 Uwongo unaosimuliwa kwa furaha ya uwongo au kama mzaha
 Uwongo unaotolewa kwa kumfurahisha mtu wakati wa maongezi
 Uwongo usiomwudhi mtu lakini unaokoa uhai wa mtu 
 Uwongo usiomwudhi mtu na unaokoa heshima ya mtu 
 Uwongo usiomwudhi mtu na kumsaidia mtu 

Hapa alitofautisha kati ya uwongo mzito (unaoleta hasara kwa mtu au uzima wa milele) na uwongo mwepesi (unaoleta faida kwa mtu bila kumwudhi yeyote). Lakini aliona kila aina ya uwongo kuwa dhambi kwa sababu unafanya watu wasiweze kuaminiana.

Maadili
lugha
Mambo yaliyompata Pinokyo

Mambo yaliyompata Pinokyo: habari za mwanasesere (kwa Kiitalia jina linalotamkwa hivyo linaandikwa Pinocchio) ni hadithi ya karagosi hai ya ubao na shani zake. Hadithi hiyo ilitungwa na mwandishi Mwitalia Carlo Collodi tangu mwaka 1881 hadi 1883 ilipotolewa kama kitabu, kwa jina la Kiitalia "Le avventure di Pinocchio: Storia di un burattino".

Simulizi la Pinokyo
Siku moja seremala Maestro Ciliegia anakuta kipande cha ubao kinachoanza kusema akitaka kukikata. Kwa kuogopa anampa rafiki yake Geppetto (jina linasomeka Jepeto) aliye mchongaji. Geppetto anatumia ubao huo kuchonga karagosi anayeendelea kusema na mara baada ya kukamilika anatoroka. Akirudi nyumbani kwa njaa anaahidi kuwa mtoto mzuri na mtiifu lakini baada ya muda anatoroka tena. Anapatwa na shani nyingi hadi kukutana na baba yake Geppetto ndani ya tumbo la  nyangumi. Pamoja wanajiokoa na Pinokyo anaahidi tena kuwa mtoto mzuri na safari hii anaacha utundu wake. Baada ya kutenda mema, anaamka siku moja anajikuta amebadilika umbo lake na sasa yu mvulana mwenye mwili wa kibinadamu.

Pua la Pinokyo lina tabia ya pekee; kila anaposema uwongo pua lake linakua kuwa ndefu zaidi. Kwa hiyo hawezi kuficha uwongo, na tbia hiyo ya pua inamsaidia kuachana na uwongo.

Kutokea kwa simulizi
Collodi alianza kutoa habari za Pinokyo kama simulizi mfululizo katika gazeti la kila wiki kwa ajili ya watoto. Hadithi ilipendwa sana na wasomaji ikamhamasisha mhariri kumwambia Collodi aiendeleze na hatimaye ikawa kitabu. Labda awali "Pinokyo" haikulenga watoto, na mwishowe Pinokyo alikufa vibaya wa kunyongwa kwa makosa yake mengi.

Lakini mhariri alimwomba kuendeleza simulizi na kuipeleka kwenye mwisho mwema kama kitabu kwa watoto. Hivyo masimulizi yaliyowahi kutolewa katika gazeti yalikuwa sehemu ya kwanza ya kitabu na Collodi aliendelea kuongeza shani mpya za Pinokyo anapokutana na roho jike mwema mwenye nywele za buluu anayemwokoa mara kadhaa katika matatizo yake. 

Kitabu kilichapishwa pamoja na katuni za Enrico Mazzanti mwaka 1883.

Yafuatayo
Tangu 1892 kitabu kilitafsiriwa kwa lugha nyingi; kwanza kwa Kiingereza, baadaye pia kwa lugha zote za Ulaya na baadaye hata nje ya Ulaya. 

Hadithi ilitafsiriwa na kutolewa kwa Kiswahili mwaka 1956 na Tanganyika Mission Press mjini Tabora.  

Nje na tafsiri katika lugha zaidi ya 240, kuna pia tamthilia, opera na angalau filamu 14 juu ya Pinokyo. 

Tabia muhimu ya Pinokyo katika hadithi ni pua lake linaloanza kuwa ndefu sana kila akisema uwongo. Kutokana na hilo wachoraji wa katuni za kisiasa hupenda kumchora mtu kwa pua ndefu wakitaka kuonyesha huyu ni mwongo.

Tazama pia
 Pinokyo (mhusika)

Viungo vya nje

Fasihi ya Kiitalia
Kidole

Kidole ni kiungo cha mwili kilichopo kwenye ncha ya mkono na mguu. Kwa kawaida mwanadamu huwa na vidole 5 kwenye kila mkono na kila mguu.

Vidole vya mkononi vinakua kutoka kiganja vinaitwa kwa majina kama vile kidole gumba, kidole cha shahada, kidole cha kati, kidole cha pete na kidole cha mwisho. Ni viungo muhimu kwa kushika vitu na kutumia vifaa.

Mkono
Vidole
Mkono
Karagosi

Karagosi (kutoka Kituruki karagöz = jicho cheusi) ni mwanaserere au mdoli anayetumiwa kwa ajili ya igizo mbele ya watazamaji. Nafasi ya karagosi ni ile ya mwigizaji katika tamthiliya. Sauti yake ni ya binadamu aliye kando la jukwaa au anayejificha nyuma yake.

Kuna aina mbalimbali za karagosi kwa mfano:
karagosi ya mkono inayowekwa juu ya mkono; huwa na kichwa kilichochongwa (ubao au ufinyanzi) na nguo; mkono wa mwigizaji haionekani ndani ya nguo na kidole cha shahada kinaingia katika nafasi ndani ya kichwa; kidole gumba na kidole cha kati . 
 karagosi nyuzi (marioneti); huwa na viungo na vifundo vinavyotawaliwa na mchezaji kwa njia ya kuvuta nyuzi zinazounganishwa na kila kiungo.

Karagöz ya Kituruki
Jina la karagosi limetokana na jukumu katika maigizo ya tamthiliya ya madoli ya Uturuki. Kimapokeo aina hii ya tamthiliya huwa na jukumu mbili za Karagöz ambaye ni mtu maskini bila elimu na Hacivat ambaye ni mtu wa tabaka ya wastani au pia ya juu. Aina hii ya tamthiliya inatumia picha za watu zinazosukumwa kwa mafimbo nyuma ya kiwambo kilichoangazwa kwa taa kutoka nyuma; hivyo kivuli cha rangi kinaonekana. Tamthiliya ya Karagöz ilikuwa maonyesho yaliyopendwa sana na watu yaliendelea hata baada kujitokeza kwa filamu katika karne ya 20 lakini tangu usambazaji wa televisheni na video zimepungua.

Tamthilia
Zeno wa Verona

Zeno wa Verona (300 - 371) alikuwa askofu wa nane wa Verona (Italia) kuanzia mwaka 362.

Anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 12 Aprili au 21 Mei.

Maisha 
Hakuna habari nyingi za hakika kuhusu maisha yake, lakini inaonekana alitokea Mauretania (Afrika kaskazini) akiwa msomi. Kwa juhudi na mahubiri yake alileta mji mzima kwenye imani na ubatizo.

Maandishi
Zimetufikia hotuba zake 16 ndefu na 77 fupi, zinazoonyesha alivyopambana na Upagani na uzushi wa Ario.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Viungo vya nje

Patron Saint index
The Lives or the Fathers, Martyrs and Other Principal Saints  as reprinted by Eternal Word Television Network
Documenta Catholica Omnia 
San Zeno (Zenone) di Verona 
Zeno of Verona – Following the footsteps of a saint in Europe: article series with photographic documentation and maps 

Waliozaliwa 300
Waliofariki 371
Mababu wa Kanisa
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Algeria
Watakatifu wa Italia
Roger Schutz

Bruda Roger Schutz (jina kamili lilikuwa Roger Louis Schütz-Marsauche), aliyezaliwa huko Provence (Uswisi) tarehe 12 Mei 1915 na kuuawa na kichaa huko Taizé (Ufaransa) tarehe 16 Agosti 2005, alikuwa mchungaji aliyejifanya mmonaki na kuanzisha jumuia ya kitawa ya kiekumeni huko Taize ambayo aliiongoza hadi kifo chake.

Maandishi yake
 Livres : 
 Vivre l'aujourd'hui de Dieu (1960)
 L'unité espérance de vie (1962)
 Dynamique du provisoire (1965) 
 Unanimité dans le pluralisme (1966)
 Violence des pacifiques (1969)
 Ta fête soit sans fin (1971)
 Lutte et contemplation (1973)
 Vivre l'inespéré (1974)
 Étonnement d'un amour (1979) 
 Passion d'une attente (1985) 
 Fleurissent tes déserts (1987) 
 Son amour est un feu (1988) 
 Amour de tout amour (1990) 
 En tout la paix du cœur (1998) 
 Les Sources de Taizé (2001) 
 Dieu ne peut qu'aimer (2001) 
 Pressens-tu un bonheur ? (2005) 
 Choisir d'aimer – Frère Roger de Taizé 1915-2005 (2006) 

 Pia alichangia : 
 Taizé comme à une source..., kilitolewa na Vladimir Sichov, (1989) 
 Marie, mère des réconciliations (1987), alikiandika pamoja na Mama Teresa 
 La prière, fraîcheur d'une source (1998), alikiandika pamoja na Mama Teresa 
 Mère Teresa : Une vie où la charité demeure, Christian Feldmann, (2002) alimoandika dibaji

Tazama pia
Jumuia ya Taize

Marejeo 
 Kathryn Spink, La vie de frère Roger, Fondateur de Taizé, Seuil (1998) 
 Yves Chiron, Frère Roger : 1915-2005 : fondateur de Taizé, Perrin, Paris, 2008, 
 Jean-Claude Escaffit et Moïz Rasiwala, Histoire de Taizé, Seuil, (2008)

Viungo vya nje
Taizé Community
Brother Roger's funeral - photogalleries 
Templeton Prize
Times Online Obituary
Memorial Page for Brother Roger at FindaGrave

Waliozaliwa 1915
Waliofariki 2005
Watawa waanzilishi
Wanateolojia wa Uswisi
Kiwiliwili

Kiwiliwili (kilatini truncus „gogo“) ni sehemu kuu ya mwili bila kichwa, shingo, miguu na mikono na mkia.

Sehemu kuu za kiwiliwili 
Kiwiliwili hutazamiwa kuwa na sehemu 4 ndani yake (pamoja na majina ya kilatini yanayotumiwa na matibabu)
 Kifua (thorax) au (pectus) 
 Fumbatio (abdomen) 
 Fupanyonga (pelvis) 
 Mgongo (dorsum)

Ogani muhimu katika kiwiliwili 
Ogani nyingi muhimu zimo ndani ya sehemu za kiwiliwili, kwa mfano 
 Kifua huwa na 
 moyo na 
 mapafu
 Fumbatio huwa na ogani za mfumo wa msago kama vile 
 maini yanayotegeneza (bile) ambayo ni lazima kwa msago
 tumbo ambako chakula kinavunjwa na bile
 utumbo mdogo na utumbo mkubwa zinazoondoa lishe kutoka chakula tumboni
 mafigo
 kibofu cha mkojo 
 Fupanyonga huwa na
 viungo vya uzazi
 Mgongo huwa na musuli muhimu na hasa
 mifupa ya uti wa mgongo zinapopita neva kati ya viungo na ubongo
Chama cha Demokrasia na Maendeleo

Chama cha Demokrasia na Maendeleo (kifupi: Chadema) ni chama cha kisiasa nchini Tanzania ambacho kuanzia mwaka 2010 kilikuwa chama kikuu cha upinzani.

Kilianzishwa tarehe 28 Mei 1992 na mwanasiasa mkongwe Edwin Mtei, aliyewahi kuwa  waziri wa fedha katika miaka 1977 hadi 1979. 

Mwaka 2000 chama cha Chadema hakikuwa na mgombea wa urais. Mwaka 2005 mgombea wa Chadema Freeman Mbowe alikuwa namba tatu kati ya wagombea kumi akapata asilimia 5.88 za kura. 

Mwaka 2010 Chadema ilipata asilimia 27.1% na mgombea urais wa chama Wilbrod Peter Slaa na kura 4,627,923 kwa 31.75%.

Hata hivyo Chadema imekataa matokeo mengi kutokana na mchakato mzima kuwa mikononi mwa Tume ya Uchaguzi isiyo huru.

Viungo vya nje
 tovuti rasmi 

Vyama vya kisiasa nchini Tanzania
Henry III wa Uingereza

Henry III (1 Oktoba 1207 – 16 Novemba 1272) alikuwa mfalme wa Uingereza mwaka 1216 alipokuwa na umri wa miaka 9. Alitawala kama mfalme wa Uingereza na mkuu wa Eire hadi kifo chake kwenye mwaka 1272. Alimwoa Eleanor wa Provence. Alianzisha majengo katika mtaa wa Westminster mjini London ulioendelea kuwa makao ya serikali ya Uingereza kwa karne nyingi.

Miaka mingi aligombana na makabaila wakubwa juu ya haki za mfalme. Alipaswa kuthibitisha sheria ya Magna Charta na kukubali makao ya bunge ya kwanza ya Uingereza mwaka 1264 iliyokuwa na haki ya kukubali au kukataa kodi.

Wafalme na malkia wa Uingereza
Rogue (komiki)

Rogue (Kiswahili: Ayari) ni mhusika wa ulimwengu wa Marvel Comics. Aliumbwa na mwandishi Chris Claremont na mchoraji Michael Golden, na alijitokeza chapa #10 ya Avengers Annual (Agosti 1981) kama mbovu. Rogue alizaliwa kama mutanti. Kwa njia ya kugusa ngozi, anaweza kufyonza kumbukumbu, nguvu na uwezo wa ziada kutoka kwa wengine.

Katuni
Paa

Kwa maana mengine ya neno hili tazama Paa (maana)

 

Paa ni eneo la juu la nyumba ambalo linatumika kuziba eneo la ndani lisionekane kutoka juu na pia kuzuia jua na mvua, theluji na jua visiingie ndani.

Kuna aina nyingi za paa na hizi zinategemea mazingira ya nyumba hasa hali ya hewa na pia teknolojia inayopatikana.

Paa kufuatana na mazingira 
Katika mazingira penye mvua nyingi kidesturi paa inahitaji mtelemko ili maji yasikae na kuingia ndani. Kama mazingira yana upepo mkali si vizuri kuwa na mtelemko mno maana watu waliweka mawe juu ya paa kwa kusudi la kuimarisha paa dhidi ya upepo mkubwa.

Lakini katika mazingira kavu pasipo na mvua nyingi watu hupendelea paa ambalo ni tambarare. Paa tambarare inaruhusu kuitumia kama eneo la nje. Hasa katika nchi za joto watu hupenda kulala juu ya paa wakati wa usiku kama joto ni kubwa mno ndani ya nyumba. Ni pia mahali ambako vyakula kama matunda vinaweza kukaushwa katika jua ilhali yako mbali na wanyama au wezi wanaotembea chini. Hata hivyo kwa kawaida taa tambarare huwa na mtelemko kidogo ili maji ya mvua kama inatokea inatelemka kirahisi zaidi.

Teknolojia ya kisasa inaruhusu kuwa na taa tambarare hata katika mazingira penye mvua nyingi. Hapa paa hujengwa kwa saruji iliyoimarishwa kwa feleji pamoja na kemikali zinazozuia maji na kuziba paa kabisa. Faida yake ni ya kwamba ghorofa ya juu moja kwa moja chini ya paa la nje ina nafasi kubwa inaweza kutumiwa.

Sehemu za paa 
Paa huwa na sehemu mbili ambazo ni maunzi yake ya ndani halafu ganda la nje.

Maunzi ya ndani ya paa kwa kawaida hulala juu ya kuta za nyumba. Yanatengenezwa kwa kutumia bao, na tangu karne ya 19 pia kwa kutumia vyuma au feleji.

Kuna njia nyingi za kupata ganda la nje. Katika sehemu nyingi za dunia watu walitumia manyasi yanayofungwa pamoja. Kama hayatengenzwi vizuri sana kwa kutumia manyasi za pekee paa la aina hii inavuja kirahisi inahitaji matengenezo ya mara kwa mara. Lakini penye manyasi yenye umbo la mrija kama gugumua kuna paa imara sana; zinaendelea kutumiwa hata katika nchi za kaskazini kama Denmark, Ujerumani au Uingereza. 

Lakini kwa jumla watu wanpendelea kuwa na ganda la nje ya paa isiyoweza kuvuja. Mabati ni njia rahisi ya kufunika paa tena nyepesi; kazi ya kufunika inaenda haraka na ganda hili si nzito kwa hiyo gharama za maunzi ya ndani si kubwa. Paa la mabati ina hasara ya kwamba mabati yanashika kutu na kuharibika baada ya miaka kadhaa; pia hakuna kinga dhidi ya joto au baridi. 

Vigae ni njia bora ya kufunika paa; vigae ni kama matofali vinatengenzwa kwa kutumia udongo wa ufinyanzi unaopikwa katika tanuri. Kama vimetengenezwa vizuri vinaweza kudumu karibu dekadi nyingi karibu karne. Pia vina kinga dhidi ya baridi na joto kushinda bati.

Kutegemeana na mazingira kuna pia mbinu tofauti; mlimani penye mawe ya kufaa kuna uwezekano kutumia pia bapa za mawe. hii inahitaji lakini ubao nyingi kwa ajili ya maunzi ya chini kwa sababu bapa za jiwe ni nzito sana.

Ujenzi
Robert Mshengu Kavanagh

Robert Mshengu Kavanagh (amezaliwa 1944 mjini Durban) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Pia anatumia jina Robert Malcolm McLaren. Hasa anajulikana kwa kuendeleza tamthiliya za nchi za Afrika ya Kusini miaka ya sabini karne iliyopita. Pia alitafsiri na kuhariri mashairi ya Kixhosa.

Maandishi yake
South African People's Play (mhariri, 1981)
Theatre and Cultural Struggle in South Africa (1985)

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Viungo vya nje
(en) wasifu ya Kavanagh

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1944
Watu walio hai
Gibson Kente

Gibson Kente (1932 - 7 Novemba 2004) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika tamthiliya. Mwaka wa 2003 alitangaza kuwa alipatwa na Ukimwi akafa baada ya mwaka mmoja.

Maandishi yake
 How Long (1973)
 I Believe (1974)
 Too Late (1975)
 Sekunjalo (1987)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1932
Waliofariki 2004
Carvin

Carvin ni mji wa Ufaransa.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Ufaransa

Viungo vya nje 

Miji ya Ufaransa
Nord-Pas-de-Calais
Gavana

Gavana (kutoka Kiingereza governor yaani "mwenye kutawala"") ni cheo cha kiongozi wa kisiasa au wa kiutawala kwenye ngazi mbalimbali.

Gavana kama waziri mkuu wa jimbo katika shirikisho 
Kuna nchi ambako gavana ni mtendaji mkuu wa serikali katika dola la shirikisho au jimbo. Kwa mfano katika Marekani ina madola 50 ndani yake na kila moja huwa na gavana kama mkuu wa serikali ya kidola. 

Cheo hiki kinalingana na waziri mkuu wa sehemu ya nchi yenye kiwango cha kujitawala na bunge lake pamoja na serikali ya kieneo, kwa mfano waziri mkuu wa jimbo la Afrika Kusini au Ujerumani.

Gavana kama mtendaji mkuu wa mkoa 
Katika nchi kama Japani au Indonesia watendaji wakuu wana cheo cha gavana wakichaguliwa na wananchi na kuwajibika kwa wananchi, hata kama madaraka ya mikoa yao hayalingani na jimbo au dola la shirikisho.

Katika nchi nyingine magavana ni maafisa wa serikali kuu wanaoteuliwa na rais wa taifa au waziri wake kuwa watendaji wakuu katika mkoa. Hawawajibiki kwa wananchi wa eneo lao bali kwa serikali kuu. Mfano ni gavana katika Urusi. Nafasi hii inalingana na ile ya mkuu wa mkoa katika Kenya au Tanzania tangu zipate uhuru.

Gavana wa koloni na katika Jumuiya ya Madola 
Ugavana ulikuwa cheo cha kihistoria kutoka zamani ya ukoloni kwa mkuu wa koloni anayewakilisha serikali kuu na kuwa mkuu wa serikali katika koloni. 

Cheo hiki kimebaki katika Jumuiya ya Madola ambako nchi nyingi zinamkubali malkia (au mfalme) wa Uingereza kama mkuu wa dola na yeye anawakilishwa katika nchi hizo na afisa mwenye cheo cha "gavana mkuu".

Gavana katika kampuni ya umma na taasisi 
Katika nchi zinazotumia Kiingereza kuna pia maafisa wanaoitwa gavana nje ya siasa. 
 mtendaji mkuu wa benki kuu mara nyingi huitwa gavana
 katika Uingereza wasimamizi wa magereza huitwa "prison governor"
 wasimamizi wa kimkoa wa shule wakati mwingine wanaitwa "school governor"
 taasisi mbalimbali wanasimamiwa mara nyingi na "board of governors"

Tazama pia
 liwali

Siasa
Emirati

Emirati (kutoka Kiarabu: إمارة) ni nchi inayotawaliwa na emir au amiri ambaye ni mtawala kama mtemi anayerithi cheo chake kama mfalme lakini cheo hicho hutazamwa si sawa na mfalme. 

Jina hilo lenye asili ya Kiarabu ni kawaida katika utamaduni wa Kiislamu. Falme za Kiarabu zinajiita "emirati" kwa lugha ya Kiarabu.
 
Wakati mwingine neno hilo linataja sehemu ya nchi tu kama inaongozwa na mtu wa familia ya kifalme wa nchi mwenye cheo cha amiri, kama mikoa ya Saudia.

Katika historia watawala wa emirati kadhaa walibadilisha cheo chao kuwa mfalme au sultani.

Emirati za kujitawala 
 Kuwait
 Qatar
 Falme za Kiarabu

Emirati za kihistoria 
 Emirati ya Tiflis
 Emirati ya Sicilia, Sicilia 965-1072
 Emirati ya Granada, Hispania 1228-1492
 Emirati ya Trarza, Mauritania 1640-1910
 Emirati ya Afghanistan, Afghanistan 1996 - 2001
 Az Zubayr
 Bahrain, imekuwa ufalme mwaka 2002

serikali
Bata Mzinga

Mabata mzinga au mapiru (kwa Kiingereza anaitwa turkey) ni ndege wakubwa wa jenasi Meleagris, jenasi pekee ya nusufamilia Meleagridinae katika familia Phasianidae. Ndege hawa ni wakubwa kabisa kati ya Phasianidae. 

Wanafanana kidogo na bata, wana manyoya ya kahawia,kichwa kisicho na manyoya na shingo yenye ngozi ya makunyazi isiyo na manyoya. Kichwa chao hakina manyoya na kina rangi nyekundu, pinki au ya kijivu. Manyoya yana rangi nyeusi imetayo yenye madoa. 

Hula makokwa, mbegu, beri, mizizi na wadudu, pengine amfibia na watambaachi. 

Jike hutaga mayai 10-14 huku wengine kufikia hadi idadi ya mayai 20, katika shimo la kina kifupi. Makinda hutoka tago katika masaa 12-24.

Spishi moja (M. gallopavo) hufugwa kila mahali pa dunia.

Spishi 
 Meleagris gallopavo, Bata Mzinga Mwitu (Wild Turkey)
 Meleagris g. gallopavo f. domesticus, Bata Mzinga Kaya ( Domesticated Turkey)
 Meleagris ocellata, Bata Mzinga Mkia-madoa (Ocellated Turkey)

Spishi za kabla ya historia 
 Meleagris californica (Mwisho wa Pleistocene ya Marekani ya kusi-magharibi)
 Meleagris crassipes (Mwisho wa Pleistocene ya Marekani ya kusi-magharibi)
 Meleagris sp. (Mwanzo wa Pliocene ya Bone Valley, MMA)
 Meleagris sp. (Mwisho wa Pliocene ya Macasphalt Shell Pit, MMA)

Picha 

Kuku na jamaa
Mabati

Mabati ni vipande bapa vya chuma vilivyofunikwa na ganda jembamba la zinki. Yanatumika kwa ujenzi, hasa kwa kufunika paa, lakini pia kwa shughuli nyingine kama kutengeneza kuta za majengo au kwa ajili ya magari. Zinki inazuia kutu isiharibu chuma.

Umbo la kawaida
Kuna aina mbalimbali za mabati. Umbo linalotumiwa mara nyingi ni bapa ikiwa na mabonde umbo la viwimbi. Umbo hilo linafanya bati kuwa imara zaidi: halikunjiki kirahisi kwenye mwelekeo wa mabonde yake lakini bado linaweza kuviringishwa.

Umbo hilo lilivumbuliwa huko Uingereza na hatimiliki ilitolewa mwaka 1829 kwa mhandisi Henry Robinson Palmer.

Faida za ujenzi kwa mabati
Mabati ni mepesi na hubebwa kirahisi. Katika ujenzi faida yake ni gharama ndogo kwa sababu mabati yanafungwa juu ya maunzi ya ubao au feleji. Maunzi yanaweza kujengwa mepesi pia kwa sababu hayana kazi ya kubeba vitu vizito. Pia si gharama kubwa kupeleka vifaa hivyo vyepesi hadi mahali pa kujenga. Wafanyakazi wachache wanaweza kufunga mabati juu ya maunzi ya ndani. Yote hayo hupunguza gharama za ujenzi. 

Hutumiwa kwa ajili ya majengo mbalimbali kama vile kuta na paa vya 
 karakana na viwanda
 zizi la wanyama au ghala za vyakula
 gereji ya magari
 matangi ya maji
 nyumba rahisi za kuishi watu hasa katika mitaa ya vibanda

Hasara
Hayapendezi kwa ujenzi wa nyumba za watu lakini kutokana na gharama ndogo watu maskini wanayatumia mara nyingi. Hasara ya nyumba hizo ni ukosefu wa kinga dhidi ya joto na baridi kwa sababu metali ya mabati inapitisha joto na baridi haraka. 

Si kifaa cha kudumu sana. Hali halisi zinki juu ya mabati hayawezi kuzuia chuma kushikwa na kutu. Hatari ni hasa mvua asidi au chumvi hewani katika maeneo karibu na bahari na katika mazingira hayo kutu inaonekana baada ya miaka michache. Mabati yanaweza kukingwa zaidi kwa kuyapakia rangi.

Aina nyingine za vifaa vinavyoitwa mabati
Umbo tofauti ni lile ya trapezi pachasawa ambalo ni imara zaidi.

Bapa kama mabati hutengenezwa pia kwa kutumia feleji au alumini; zinaweza kufunikwa kwa ganda la rangi au plastiki badala ya zinki au juu ya zinki. Kama bapa za plastiki zinapewa umbo la viwimbi wakati mwingine zinaitwa pia "mabati" na kutumiwa vile. 

Umbo la bapa ya viwimbi hutengenezwa pia kwa saruji ya kuimarisha kwa kuiga mfano wa mabati.

Tanbihi 

Ujenzi
vifaa
Upplands-Bro

Upplands-Bro ni manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 23,478 (mwaka 2005).

Jiografia 
Eneo lake ni 328.4821 km².

Viungo vya nje 
 www.upplands-bro.se

Miji ya Uswidi
Avesta (Uswidi)

Avesta ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 14,738 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 1641 .

Jiografia 
Eneo lake ni 13.44 km².

Viungo vya nje 
 www.avesta.se 

Miji ya Uswidi
Staffanstorp

Staffanstorp ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 14,738 (mwaka 2005).

Jiografia 
Eneo lake ni 13.44 km². Umbali na Jiji la Malmö  ni 23 km.

Viungo vya nje 
 www.avesta.se 

Miji ya Uswidi
Rais wa Nigeria

Rais wa Nigeria ni mkuu wa dola wa Shirikisho la Jamhuri ya Nigeria na kiongozi wa serikali. Vyeo vyake ni "Rais wa Shirikisho la Jamhuri ya Nigeria" na Amiri Jeshi Mkuu wa jeshi la Nigeria. Rais wa sasa ni Bola Tinubu.

Masharti
Kila mtu anaweza kuchaguliwa kuwa rais wa Nigeria kama
 yeye ni raia wa Nigeria
 umri wake ni miaka 40 au zaidi
 ni mwanachama wa chama cha kisiasa nchini na kukubaliwa na chama hiki

Kufuatana na katiba anaweza kuhudumia awamu mbili za miaka minne akichaguliwa tena baada ya awamu ya kwanza.

Madaraka ya rais wa Nigeria
Kufuatana na katiba rais huwa na madaraka yafuatayo:
 kukubali na kutia sahihi sheria zilizopitishwa bungeni
 kurudisha sheria bungeni akiwa na mashaka kama sheria inalingana na katiba
 kupeleka sheria mbele ya mahakama kuu itakayoamua kama inalingana na katiba
 kuitisha bunge kwa makao maalumu kwa shughuli za pekee
 kusimamika maafisa kufuatana na katiba au sheria
 kusimamika kamati za utafiti
 kuitisha kura ya wananchi kulingana na sheria
 kupokea na kutambua mabalozi wa nchi za nje
 kusimamika mabalozi
 kusamehe wakosaji waliohukumiwa na mahakama

Orodha ya wakuu wa dola na maraisi wa Nigeria
Katika orodha ifuatayo kuna majina ya watu waliokuwa wakuu wa dola nchini Nigeria tangu uhuru katika mwaka 1960:

Viungo vya Nje 
 Politisches System Nigerias
 html#nigeria http://www.rulers.org
 Liste mit Porträts

Siasa ya Nigeria
Viongozi wa Afrika
Goodluck Jonathan

Goodluck Ebele Azikiwe Jonathan (alizaliwa 20 Novemba 1957) alikuwa rais wa Nigeria tangu Januari 2010. Awali hakuchaguliwa lakini alikabidhiwa madaraka akiwa makamu wa rais mgonjwa Umaru Yar'Adua aliyemtangulia na baada ya kifo chake aliapishwa kama rais. Katika uchaguzi wa kitaifa wa Aprili 2011 alirudishwa madarakani.

Elimu na maisha ya awali
Jonathan alizaliwa katika familia ya Wakristo wa kabila ya Ijaw kwenye delta ya mto Niger. Alisoma shule za msingi Otuoke na Oloibiri na tangu 1971 shule ya sekondari ya Mater Dei mjini Imiringi. 1975 hadi 1977 alifanya kazi ya idara ya ushuru na kodi. 1977 akajiandikisha kama mwanafunzi wa Chuo Kikuu cha Port Harcourt katika idara ya zoolojia. Baada ya kumaliza kwa digrii ya bachela alifanya kazi ya ualimu wa shule mjini Iresi. Aliendelea kusoma Chuo Kikuu hadi kupata digrii za MSc na daktari ya falsafa katika zoolojia. 1993 alikuwa makamu wa mkurugenzi wa kamati ya maendeleo ya maeneo ya kutoa mafuta Nigeria akiwajibika kwa mambo ya kuhifadhi mazingira. 1998 aliingia katika siasa.

Jonathan amemwoa Patience Faka Jonathan akiwa na watoto 2

Maisha ya kisiasa

Gavana wa jimbo la Bayelsa
Jonathan alijiunga na chama cha People's Democratic Party (PDP) mwaka 1998.
1999 aliteuliwa kuwa makamu wa gavana. Gavana Diepreye Alamieyeseigha aliondolewa madarakani mwaka 2005 kutokana na mashtaka ya rushwa Jonathan alimfuata akawa gavana wa Bayelsa.

Mwaka 2006 mke wa Jonathan alishtakiwa na Halmashauri ya kupambana na rushwa kwa makosa ya kuficha pesa zisizo halali.

Makamu wa rais
Mwezi wa Desemba 2006 mgombea wa urais Umaru Yar'Adua alimchagua Jonathan kama makamu wake kabla ya uchaguzi wa kitaifa wa 2007.  Kabla ya kura Jonathan alishambuliwa na wanamgambo tarehe 20 Aprili 2007 waliojaribu kumwua bila kufanikiwa. 

Baada ya ushindi wa Yar'Adua Jonathan alikuwa makamu wa rais kuanzia tarehe 29 Mei 2007.

Urais
Raisi Yar'Adua aligonjeka 2009 akaondoka nchini kwenda Saudia kwa matibabu. Baada ya rais Yar'dua kukaa miezi mfululizo katika hospitali nchini Saudia mahakama kuu ilimpa madaraka ya rais. Yar'Adua alipoaga dunia tarehe 5 Mei 2010 Jonathan aliapishwa siku iliyofuata kuwa rais wa 14 wa Nigeria.

Alimteua aliyewahi kuwa gavana wa jimbo la Kaduna kuwa makamu wake. 

Jonatahan aligombea urais katika uchaguzi wa  16 Aprili 2011 aliposhinda katika awamu ya kwanza kwa kupata kura 22,495,187 na angalau robo ya kura zote katika theluthi mbili za majimbo ya Nigeria. Mpinzani wake mkuu Buhari wa CPC alipewa kura 12,214,853 pekee. Watazamaji wa kimataifa walitangaza uchaguzi kuwa huru na kweli.

Marejeo

Waliozaliwa 1957
Watu walio hai
Marais wa Nigeria
Google

Google ni tovuti kwenye mtandao inayotumika kutafuta kurasa na habari za kila aina. Inatumia programu inayoitwa "mashine ya kutafuta" (search engine). Jina Google limetokana na neno Googol linalomaanisha tarakimu 1 inayofuatwa na sifuri 100. 

Imepata mafanikio makubwa kati ya tovuti za aina hii, na kila siku takriban watu milioni 200,000 wanaitumia. 

Tovuti ni mali ya kampuni Google Inc. ya Marekani, lakini kampuni mama ni Alphabet Inc.. Kampuni ilianzishwa na Larry Page and Sergey Brin mwaka 1998, wakati walipokuwa wanafunzi wa chuo kikuu. 

Matumizi ya Google ni bure, lakini kampuni ina mapato makubwa kutokana na matangazo ya biashara kwenye kurasa zake na thamani ya kampuni imekadiriwa kuwa bilioni za dolar 130 hivi. Umaarufu wa mashine ya kutafuta ya Google umetokana na sababu mbalimbali ikiwemo kanuni zinazotumika kuzipa ukurasa daraja la mtandaoni kwa kutumia mfumo uliopewa jina la PageRank kutokana na jina la mmoja wa waanzilishi wa Google, Larry Page.  watangazaji wengi hujitahidi kutumia mbinu mbalimbali ili kuwa na daraja la juu kwenye mashine yake ya kutafuta.

Kiasili Google ilitengenezwa kwa kutafuta maneno kwenye tovuti na hadi leo hii matumizi yake ni makubwa. Lakini Google imeendelea kuongeza huduma nyingine kama kutafuta picha (Google Images), kutafuta mahali kwenye ramani ya dunia (Google Maps), kutafuta habari kwenye wavuti ya magazeti (Google News), video (YouTube) na mengine mengi.

Nje ya huduma za kutafuta, google imeanzisha pia huduma nyingine kama 'Google Mail' (huduma ya barua pepe) au huduma za kutunza kalenda (Google Calendar) na maandishi ya binafsi ya akaunti kwenye seva za google.

Huduma nyingine ni ile ya kutafsiri (Google Translate) yenye nafasi ya kupakia matini kutoka moja ya lugha 60 na programu inajaribu kuitafsiri kwa lugha nyingine. Kati ya lugha kubwa kama Kiingereza, Kihispania au Kifaransa matokeo ni mazuri kiasi, lakini lugha ndogo kama Kiswahili bado hayajaridhisha ingawa inaendelea kuboreka polepole.

Kuna pia jaribio la kutoa google kwa lugha ya Kiswahili lakini hii inaleta tu ukurasa wa kuingia katika tovuti iliyotafsiriwa kisehemu.

Marejeo

Viungo vya nje 
 Google.com
 The Original Google!
 https://www.google.com/?hl=sw

Kampuni za intaneti