LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Saturninus bin Saturninus

ni jina la mmojawapo katika kundi la Wakristo 49 ambao mwaka 304, wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian, walihukumiwa kwa kuadhimisha Siku ya Bwana huko Abitinae, mji wa Afrika Kaskazini (leo Tunisia). 

Tarehe 24 Februari mwaka 303, Diokletian alikuwa ametangaza hati yake ya kwanza dhidi ya Wakristo, akiagiza uteketezaji wa Biblia na maabadi ya Kikristo katika Dola la Roma lote, pamoja na kukataza Wakristo wasikutane kwa ajili ya ibada.

Ingawa Fundanus, askofu wa Abitinae, alikubali kukabidhi maandiko matakatifu ya Kanisa kwa serikali, baadhi ya waamini waliendelea kukutana kwa siri chini ya padri Saturninus, baba wa Saturninus. Basi, walikamatwa na kupelekwa na mahakimu wa huko hadi Karthago, makao makuu ya mkoa, kwa ajili ya hukumu.

Tarehe 12 Februari gavana Anullinus alisikiliza kesi. Mmoja wa watuhumiwa, Dativus, alikuwa mjumbe wa senati. Ndiye aliyekuwa wa kwanza kuhojiwa, kuteswa na hatimaye kufa.

Saturninus alifuata na kushika msimamo katika kuteswa. Wote walifanya vilevile, wanaume kwa wanawake wakiwemo watoto wake 4. 

Kati ya majibu waliyotoa hao wafiadini, moja limetajwa mara nyingi: Emeritus, aliyekuwa mwenyeji wa wenzake, alipoulizwa kwa nini aliwakaribishwa kwa ibada kinyume cha sheria, alijibu: "Sine dominico non possumus" ("Hatuwezi kuisi bila ya Bwana"). 

Tangu kale wafiadini hao wote wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 12 Februari.

Orodha ya wafiadini wa Abitina
 Saturninus wa Abitina, padri
 Saturninus bin Saturninus
 Felix bin Saturninus
 Maria binti Saturninus
 Hilarion bin Saturninus
 Dativus, mjumbe wa Senati
 Felix mwingine
 Felix mwingine tena
 Emeritus wa Abitina
 Ampelius wa Abitina
 Benignus bin Ampelius
 Rogatianus wa Abitina
 Quintus wa Abitina
 Maximianus au Maximus 
 Telica au Tazelita
 Rogatianus mwingine
 Rogatus wa Abitina
 Ianuarius wa Abitina
 Cassianus wa Abitina
 Victorianus wa Abitina
 Vincentius wa Abitina
 Caecilianus wa Abitina
 Restituta wa Abitina
 Prima wa Abitina
 Eva wa Abitina
 Rogatianus mwingine tena
 Givalius
 Rogatus wa Abitina
 Pomponia wa Abitina
 Secunda wa Abitina
 Ianuaria wa Abitina
 Saturnina wa Abitina
 Martinus wa Abitina
 Clautus wa Abitina
 Felix junior
 Margarita wa Abitina
 Maior wa Abitina
 Honorata wa Abitina
 Regiola wa Abitina
 Victorinus wa Abitina
 Pelusius wa Abitina
 Faustus wa Abitina
 Dacianus wa Abitina
 Matrona wa Abitina
 Caecilia wa Abitina
 Victoria, bikira kutoka Karthago
 Berectina wa Abitina
 Secunda mwingine
 Matrona mwingine
 Ianuaria mwingine

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
  St. Saturninus
 Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects and Heresies.
 Santi Martiri di Abitina

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Maria binti Saturninus

ni jina la mmojawapo katika kundi la Wakristo 49 ambao mwaka 304, wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian, walihukumiwa kwa kuadhimisha Siku ya Bwana huko Abitinae, mji wa Afrika Kaskazini (leo Tunisia). 

Tarehe 24 Februari mwaka 303, Diokletian alikuwa ametangaza hati yake ya kwanza dhidi ya Wakristo, akiagiza uteketezaji wa Biblia na maabadi ya Kikristo katika Dola la Roma lote, pamoja na kukataza Wakristo wasikutane kwa ajili ya ibada.

Ingawa Fundanus, askofu wa Abitinae, alikubali kukabidhi maandiko matakatifu ya Kanisa kwa serikali, baadhi ya waamini waliendelea kukutana kwa siri chini ya padri Saturninus, baba wa Maria. Basi, walikamatwa na kupelekwa na mahakimu wa huko hadi Karthago, makao makuu ya mkoa, kwa ajili ya hukumu.

Tarehe 12 Februari gavana Anullinus alisikiliza kesi. Mmoja wa watuhumiwa, Dativus, alikuwa mjumbe wa senati. Ndiye aliyekuwa wa kwanza kuhojiwa, kuteswa na hatimaye kufa.

Saturninus alifuata na kushika msimamo katika kuteswa. Wote walifanya vilevile, wanaume kwa wanawake wakiwemo watoto wake 4. 

Kati ya majibu waliyotoa hao wafiadini, moja limetajwa mara nyingi: Emeritus, aliyekuwa mwenyeji wa wenzake, alipoulizwa kwa nini aliwakaribishwa kwa ibada kinyume cha sheria, alijibu: "Sine dominico non possumus" ("Hatuwezi kuisi bila ya Bwana"). 

Tangu kale wafiadini hao wote wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 12 Februari.

Orodha ya wafiadini wa Abitina
 Saturninus wa Abitina, padri
 Saturninus bin Saturninus
 Felix bin Saturninus
 Maria
 Hilarion bin Saturninus
 Dativus, mjumbe wa Senati
 Felix mwingine
 Felix mwingine tena
 Emeritus wa Abitina
 Ampelius wa Abitina
 Benignus bin Ampelius
 Rogatianus wa Abitina
 Quintus wa Abitina
 Maximianus au Maximus 
 Telica au Tazelita
 Rogatianus mwingine
 Rogatus wa Abitina
 Ianuarius wa Abitina
 Cassianus wa Abitina
 Victorianus wa Abitina
 Vincentius wa Abitina
 Caecilianus wa Abitina
 Restituta wa Abitina
 Prima wa Abitina
 Eva wa Abitina
 Rogatianus mwingine tena
 Givalius
 Rogatus wa Abitina
 Pomponia wa Abitina
 Secunda wa Abitina
 Ianuaria wa Abitina
 Saturnina wa Abitina
 Martinus wa Abitina
 Clautus wa Abitina
 Felix junior
 Margarita wa Abitina
 Maior wa Abitina
 Honorata wa Abitina
 Regiola wa Abitina
 Victorinus wa Abitina
 Pelusius wa Abitina
 Faustus wa Abitina
 Dacianus wa Abitina
 Matrona wa Abitina
 Caecilia wa Abitina
 Victoria, bikira kutoka Karthago
 Berectina wa Abitina
 Secunda mwingine
 Matrona mwingine
 Ianuaria mwingine

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
  St. Saturninus
 Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects and Heresies.
 Santi Martiri di Abitina

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Hilarion bin Saturninus

ni jina la mmojawapo katika kundi la Wakristo 49 ambao mwaka 304, wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian, walihukumiwa kwa kuadhimisha Siku ya Bwana huko Abitinae, mji wa Afrika Kaskazini (leo Tunisia). 

Tarehe 24 Februari mwaka 303, Diokletian alikuwa ametangaza hati yake ya kwanza dhidi ya Wakristo, akiagiza uteketezaji wa Biblia na maabadi ya Kikristo katika Dola la Roma lote, pamoja na kukataza Wakristo wasikutane kwa ajili ya ibada.

Ingawa Fundanus, askofu wa Abitinae, alikubali kukabidhi maandiko matakatifu ya Kanisa kwa serikali, baadhi ya waamini waliendelea kukutana kwa siri chini ya padri Saturninus, baba wa Hilarion. Basi, walikamatwa na kupelekwa na mahakimu wa huko hadi Karthago, makao makuu ya mkoa, kwa ajili ya hukumu.

Tarehe 12 Februari gavana Anullinus alisikiliza kesi. Mmoja wa watuhumiwa, Dativus, alikuwa mjumbe wa senati. Ndiye aliyekuwa wa kwanza kuhojiwa, kuteswa na hatimaye kufa.

Saturninus alifuata na kushika msimamo katika kuteswa. Wote walifanya vilevile, wanaume kwa wanawake wakiwemo watoto wake 4. 

Kati ya majibu waliyotoa hao wafiadini, moja limetajwa mara nyingi: Emeritus, aliyekuwa mwenyeji wa wenzake, alipoulizwa kwa nini aliwakaribishwa kwa ibada kinyume cha sheria, alijibu: "Sine dominico non possumus" ("Hatuwezi kuishi bila ya Bwana"). 

Tangu kale wafiadini hao wote wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 12 Februari.

Orodha ya wafiadini wa Abitina
 Saturninus wa Abitina, padri
 Saturninus bin Saturninus
 Felix bin Saturninus
 Maria binti Saturninus
 Hilarion
 Dativus, mjumbe wa Senati
 Felix mwingine
 Felix mwingine tena
 Emeritus wa Abitina
 Ampelius wa Abitina
 Benignus bin Ampelius
 Rogatianus wa Abitina
 Quintus wa Abitina
 Maximianus au Maximus 
 Telica au Tazelita
 Rogatianus mwingine
 Rogatus wa Abitina
 Ianuarius wa Abitina
 Cassianus wa Abitina
 Victorianus wa Abitina
 Vincentius wa Abitina
 Caecilianus wa Abitina
 Restituta wa Abitina
 Prima wa Abitina
 Eva wa Abitina
 Rogatianus mwingine tena
 Givalius
 Rogatus wa Abitina
 Pomponia wa Abitina
 Secunda wa Abitina
 Ianuaria wa Abitina
 Saturnina wa Abitina
 Martinus wa Abitina
 Clautus wa Abitina
 Felix junior
 Margarita wa Abitina
 Maior wa Abitina
 Honorata wa Abitina
 Regiola wa Abitina
 Victorinus wa Abitina
 Pelusius wa Abitina
 Faustus wa Abitina
 Dacianus wa Abitina
 Matrona wa Abitina
 Caecilia wa Abitina
 Victoria, bikira kutoka Karthago
 Berectina wa Abitina
 Secunda mwingine
 Matrona mwingine
 Ianuaria mwingine

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
  St. Saturninus
 Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects and Heresies.
 Santi Martiri di Abitina
Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Sesili wa Karthago

Sesili wa Karthago (jina lake kamili kwa Kilatini lilikuwa Caecilianus) alikuwa padri wa mji huo (katika eneo la Tunisia ya leo) katika karne ya 3.

Mtu mwadilifu, ni maarufu hasa kwa kumsaidia Sipriani kuongokea Ukristo (245). 

Kabla hajafa, Sesili alimkabidhi Sipriani kazi ya kutunza mke na watoto wake.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 3
Mapadri
Watakatifu wa Tunisia
Serapioni wa Algiers

Serapioni Scott, O. de M. (1179 – 14 Novemba 1240) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki kutoka Uingereza au Uskoti ambaye alikwenda Algeria kukomboa watumwa akauawa kwa ajili ya imani yake kwa kusulubiwa na kukatwa vipandevipande.  

Papa Benedikto XIII alimtangaza mfiadini na kukubali shirika lake limheshimu (14 Aprili 1728). Halafu Papa Benedikto XIV alimuingiza katika orodha ya watakatifu.

Sikukuu yake huadhimshwa tarehe 14 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Den hellige Serapion av Alger (1179-1240)

Waliozaliwa 1179
Waliofariki 1240
Wamersedari
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uingereza
Watakatifu wa Uskoti
Montsoreau

Montsoreau ni kijiji kaskazini mwa Ufaransa. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2015, mji una wakazi wapatao  wanaoishi katika kijiji hiki.

Idadi ya watu 
<center>Idadi ya watu (Montsoreau) Sources: 1793-1999, 2006-2016</small>

</center>

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Ufaransa

Tanbihi

Viungo vya nje 

Miji ya Ufaransa
Maine-et-Loire
Montsoreau
Audax Kahendaguza Vedasto

Audax Kahendaguza Vedasto (alizaliwa Nyakabanga, wilaya ya Karagwe, mkoani Kagera, 21 Agosti 1971) ni mwanasheria msomi aliyejikita katika tasnia ya uandishi wa vitabu vya sheria na diwani za mashairi. Kama ilivyo kwa washairi wengine, Audax hujulikana kwa lakabu ya ushairi kama "Mwana wa Kahenda".

Elimu
Mwana wa Kahenda alianza masomo yake katika shule ya msingi Nyakabanga mwaka 1980 na kuhitimu mwaka 1986 ambapo mwaka 1987 alijiunga na masomo ya secondary katika shule ya upili ya Kahororo,na mwaka 1991 aliendelea mbele zaidi na kujiunga na elimu ya juu secondary katika shule ya Milambo akichukua masomo ya lugha,Kiswahili kingereza na kifaransa na kumaliza mwaka 1993 na kuvunja rekodi ya kuongoza kitaifa katika matokeo hayo kitaifa.

Mwaka 1993 alijiunga na mafunzo ya kijeshi katika jeshi la kujenga taifa katika kambi ya JKT Oljoro iliyopo mkoani Arusha

Ushairi
Safari yake ya ushairi ilianza mwaka 1983 akiwa mwanafunzi wa darasa la nne kilichomvutia zaidi kuingia katika tasnia ya ushairi ni kupendelea kusoma vitabu huku shairi lililomvutia zaidi na kujikuta anazama katika ulimwengu wa ushairi ni shairi la Sizitaki Mbichi Hizi, moja kati ya mashairi maarufu Tanzania.

Shairi lake la kwanza kutunga lilikuwa linaitwa Nazitaka Mbichi Hizi ikiwa ni majibu ya shairi la Sizitaki mbichi hizi lakini kwa bahati mbaya shairi hilo lilipotea katika ajali ya meli ya MV Bukoba.

Uandishi wa vitabu
Mbali na sheria, Audax Kahendaguza Vedasto ameandika diwani mbili hadi sasa, ya kwanza mwaka 2009 na inajulikana kama Mwanangu Nakuusia ukiwa ni utenzi, na diwani ya pili ilitoka mwaka 2010 kinakwenda kwa jina la Chopikwa Kikapikika  .

Tanbihi

Waandishi wa Tanzania
Ramon Nonat

Ramon Nonat, O. de M. (Portell, 1204 – Ngome ya Cardona, 31 Agosti 1240) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki kutoka Catalonia, Hispania.

Kadiri ya karama ya shirika lake  alikwenda mara mbili Algeria kukomboa watumwa akajitoa kutekwa mwenyewe hadi malipo yatakapokamilika.  

Papa Aleksanda VII alimtangaza mtakatifu mwaka 1657. 

Sikukuu yake huadhimshwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Elizabeth Hallam (ed.), "Saints: Who They Are and How They Help You" (New York: Simon & Schuster, 1994), p. 33.
"Lives of the Saints, For Every Day of the Year, edited by Rev. Hugo Hoever, S.O.Cist., Ph.D., New York: Catholic Book Publishing Co., June 1, 1955, p. 344

Viungo vya nje

Santi e beati: San Raimondo Nonnato 
The Saint of the Day: St Raymond Nonnatus, August 31 
Catholic Online - Saints & Angels: St Raymond Nonnatus
Praying to Saint Raymond Nonnatus 
Litany to Saint Raymond Nonnatus 

Waliozaliwa 1204
Waliofariki 1240
Wamersedari
Mapadri
Watakatifu wa Hispania
Pere Ermengol

Pere Ermengol, O. de M. (1238 hivi – 27 Aprili 1304) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Tarragona, Catalonia, Hispania ambaye alikwenda Algeria na Moroko kukomboa watumwa akanyongwa kwa ajili ya imani yake asife.  

Kabla ya hapo aliwahi kuongoza kikosi cha majambazi, lakini baada ya kuongoka alijiunga na Shirika la Bikira Maria wa Mersede na kujitosa katika utekelezaji wa karama yake bila kujali hatari kwa uhai wake.

Papa Inosenti XI alimtangaza mwenye heri 28 Machi 1686 halafu mtakatifu tarehe 8 Aprili 1687.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Saints SQPN

Waliozaliwa 1238
Waliofariki 1304
Wamersedari
Watakatifu wa Hispania
Yakobo Berthieu

Yakobo Berthieu, S.J. (Polminhac, Cantal, Ufaransa, 27 Novemba 1838 - Ambiatibe, Madagaska, 8 Juni 1896) alikuwa padri na mmisionari Mjesuiti nchini Madagaska . 

Wakati wa amani na vilevile wakati wa vita alijitosa kueneza Injili, na kisha kufukuzwa mara tatu kutoka misheni yake, alipigwa mateke na kudaiwa aasi dini ya Kikristo, hatimaye aliuawa kwa chuki dhidi ya imani hiyo katika Uasi wa Menalamba mwaka 1896, akipata hivyo kuwa mfiadini.

Papa Paulo VI alimtangaza mwenye heri tarehe 17 Oktoba 1965 na Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 21 Oktoba 2012 wa kwanza kutoka nchi hiyo.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
 Boudou, A., J. Berthieu, Paris, 1935
 Blot, B., He loved to the end, Fianarantsoa, 1965.
 Sartre, Victor, Blessed Jacques Berthieu, martyr Madagascar, Lille, 1996.

Waliozaliwa 1838
Waliofariki 1896
Wajesuiti
Mapadri
Wamisionari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa Madagaska
Yosefu wa Anchieta

Yosefu wa Anchieta (kwa Kihispania: José de Anchieta y Díaz de Clavijo, S.J.; San Cristóbal de La Laguna, Tenerife, Visiwa vya Kanari, Hispania, 19 Machi 1534 – Reritiba, Brazil, 9 Juni 1597) tangu ujanani alikuwa mmisionari katika koloni la Brazil katika karne ya 16. 

Pamoja na mwenzake Manuel da Nóbrega alisaidia Waindio wengi kuingia Ukristo na kuwapatanisha na wakoloni Wareno.

Anchieta ni kati ya waanzilishi wa jiji la São Paulo (1554) na Rio de Janeiro (1565) lakini pia wa fasihi ya Kibrazil.

Alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri tarehe 22 Juni 1980, halafu Papa Fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe 3 Aprili 2014.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Helen Dominian, Apostle of Brazil: The Biography of Padre José Achieta, S.J. (1534–1597) (NY: Exposition Press, 1958)
Jorge de Lima, Anchieta (Rio de Janeiro: Civilisaçao Brisiliera, 1934)

Viungo vya nje
  Biography of San José de Anchieta, Diocese of Tenerife 
  José de Anchieta, Santo
  San José de Anchieta
  A Catalog of Anchieta's Works: National Library Foundation, Brazil
   Facsimile reproductions of Anchieta's poems and some of his sources for contrafacta
  
  Cartas, Informações, Fragmentos Históricos e Sermões : Facsimile reproduction of the principal collection of Anchieta's published works
 Association for the Canonization of Anchieta 
 Images of Anchieta on stamps, seals, and coins 
 

Waliozaliwa 1534
Waliofariki 1597
Wajesuiti
Mapadri
Wamisionari
Wanahistoria wa Hispania
Wanahistoria wa Brazil
Watakatifu wa Hispania
Watakatifu wa Brazil
Leonidas wa Aleksandria

Leonidas wa Aleksandria (kwa Kigiriki: Λεωνίδης, Leonides; alifariki 202) alikuwa Mkristo wa Misri ambaye alifia dini yake kwa upanga wakati wa dhuluma ya kaisari Septimius Severus. 

Leonidas alimsaidia mwanae Origen kujiendeleza kadiri ya akili yake kubwa ajabu na kujua Biblia tangu utotoni. Baada ya huyo, alizaa walau watoto wengine sita.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 2
Waliofariki 202
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Mzingo antaktiki

Mzingo antaktiki (kwa Kiingereza: Antarctic circle) ni mstari wa kudhaniwa kwenye uso wa Dunia kwa latitudo ya kusini ya 66° 33' 50 hivi. Umbali wake na ncha ya kusini ni takriban kilomita 2,600, umbali kutoka ikweta km 15,996.

Kinyume chake ni mzingo aktiki upande wa kaskazini ya Dunia.

Ufafanuzi wa mzingo antaktiki
Mzingo antaktiki unafafanuliwa na latitudo ambako Jua linaanza kuonekana kwa saa 24 mfululizo kwenye solistasi ya Desemba, mnamo tarehe 21 au 22. Latitudo yake unabadilika kidogo mara kwa mara pamoja na kucheza kwa mhimili wa mzunguko wa Dunia.

Maana ya mzingo aktiki
Maana kwenye siku ya solistasi ya Desemba (mnamo 21 Desemba), Jua halitui tena chini ya upeo wa macho ndani ya mzingo aktiki hata saa za usiku wa manane. Kadiri latitudo inavyopungua, yaani tukielekea zaidi kwenda kusini na kukaribia ncha, kipindi cha mchana kinarefuka hadi kufikia nusu mwaka nchani kabisa. 

Kinyume chake, ndani ya mzingo antaktiki kwenye siku ya solistasi ya Juni (mnamo 21 Juni), Jua halichomozi tena juu ya upeo. Hii haimaanishi giza kabisa wakati wa mchana lakini hakuna zaidi ila nuru ya mapambazuko saa 6 mchana. Kadiri tunavyokaribia ncha yaani kufika kusini, kipindi cha usiku na giza kabisa hurefuka hadi kufikia nusu mwaka nchani kabisa.

Jiografia
Mzingo antaktiki una urefu wa kilomita 16,000 hivi.  Maeneo ndani yake ni takribani kilomita za mraba 20,000,000 ambayo sawa na asilimia 4 za uso wa Dunia. 

Mzingo Aktiki hupita kwa jumla katika Bahari ya Kusini isipokuwa inagusa pia sehemu chache kwenye kaskazini ya Bara ya Antaktiki. Sehemu kubwa ya Antaktiki ziko ndani ya mzingo huu. Hakuna vijiji au miji na hivyo hakuna wakai wa kudumu ndani ya mzingo antaktiki, isipikuwa vituo kadhaa vya kisayansi na wafanyakazi wao.

Tanbihi

Jiografia
Mto Saint Lawrence

Mto Saint Lawrence (kwa Kiingereza: Saint Lawrence River, kwa Kifaransa: Fleuve Saint-Laurent) ni mto mkubwa katika Amerika ya Kaskazini. Mwanzoni unafuata mpaka baina ya Kanada na Marekani halafu unapita katika jimbo la Quebec hadi kuishia katika Ghuba ya Saint Lawrence na Bahari Atlantiki. 

Chanzo chake kipo pale unapoondoka katika Ziwa Ontario. Lakini ilhali maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini yote yameunganika, maji ya maziwa hayo yote huelekea baharini kupitia mto Saint Lawrence. Kwa hiyo inawezekana kuhesabu vyanzo vyote vya maziwa hayo kuwa vyanzo vya mto Saint Lawrence, na kwa mtazamo huu urefu wake ni zaidi ya kilomita 3,000. 

Mdomo wake ni mpana sana na huitwa Ghuba ya Saint Lawrence. Umbali baina ya Ziwa Ontario na Ghuba ya Saint Lawrence ni kilomita 500.

Upande wa Kanada kuna miji ya Kingston, Montreal, Trois-Rivières na Quebec City kando ya mto huu. Meli kubwa zinaweza kuutumia kama njia baina ya Maziwa Makuu na Atlantiki.

Tanbihi

Viungo vya Nje

Regional Geography of the St. Lawrence River
Great Lakes St. Lawrence Seaway System
Safe Passage: Aids to Navigation on the St. Lawrence  – Historical essay, illustrated with drawings and photographs
Annotated Bibliography on St. Lawrence County and Northern New York region. 
International Saint Lawrence River Board of Control 
Saint Lawrence River from The Canadian Encyclopedia 
Watch the Jacques Cousteau documentary, St. Lawrence: Stairway to the Sea 
The Steamboats "Sir James Kemp" and "Lord Dalhousie" on the River St. Lawrence, Upper Canada in 1833 by D.J. Kennedy, Historical Society of Pennsylvania 

Lawrence, Saint
Lawrence, Saint
Ghuba ya Saint Lawrence

Ghuba ya Saint Lawrence (kwa Kiingereza: Gulf of Saint Lawrence, kwa Kifaransa. golfe du Saint-Laurent) ni eneo la mdomo wa Mto Saint Lawrence katika Bahari Atlantiki. Hivyo ni pia sehemu ambako maji ya maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini yanaishia baharini.  Mkono huu wa bahari umefungwa na nchi kavu ya Kanada pande tatu na una eneo la maji la km2 236,000.

Jiografia 
Ghuba hiyo inapakana upande wa kaskazini na Rasi ya Labrador, upande wa mashariki na Newfoundland, upande wa kusini na Nova Scotia na upande wa magharibi na Rasi Gaspé na New Brunswick. 

Kuna milango miwili ambako ghuba inaunganishwa na Atlantiki:

 Mlangobahari wa Belle Isle baina ya Labrador na Newfoundland (una upana wa km 17 na kina cha m 60).

 Mlangobahari wa Cabot baina ya Newfoundland na Kisiwa cha Cape Breton (una upana wa km 104 na kina cha m 480).

Tanbihi

Viungo vya Nje

Atlantiki
Jiografia ya Kanada
Melas

Melas (alifariki 385) alikuwa askofu wa mji na monasteri ya Rhinoclusa (leo El Arish, Misri, mpakani mwa Palestina). 

Wakati wa utawala wa kaisari Valens (364-378), aliyekuwa mfuasi wa Ario, ilitolewa hati ya kuwafukuza maaskofu wote Wakatoliki. Yeye naye alifungwa na kuteswa kwa ajili ya imani.. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 16 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 385
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Misri
Watu wa Roma ya Kale
Mavilus

Mavilus (pia: Mayulo; alifariki 196 au 212) alikuwa Mkristo wa Hadrumetum (leo Susa, nchini Tunisia) aliyetupwa kuliwa na wanyamapori kwa ajili ya imani yake wakati wa dhuluma ya kaisari Caracalla.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Mei au 4 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 2
Waliofariki 212
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Watu wa Roma ya Kale
Bahari ya Tyrrheni

Bahari ya Tyrrheni (kwa Kiingereza Tyrrhenian Sea; kwa Kiitalia: Mar Tirreno) ni sehemu ya Bahari Mediteranea.

Iko kati ya rasi ya Italia upande wa mashariki na visiwa vya Korsika, Sardinia na Sisilia upande wa magharibi na kusini.

Jina linatokana na jinsi Wagiriki wa Kale walivyoiita nchi ya Waetruski waliokalia pwani za Italia magharibi.

Bandari muhimu ni Naples, Palermo, Civitavecchia (Roma), Salerno, Trapani mbali ya Bastia kwenye kisiwa cha Korsika. 

Mediteranea
Jiografia ya Italia
Jiografia ya Ufaransa
Agileus

Agileus (alifariki Karthago, leo nchini Tunisia, 300 hivi) alikuwa Mkristo aliyeuawa kwa ajili ya imani yake wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian.

Augustino wa Hippo alitoa hotuba moja juu yake.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 25 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 300
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Watu wa Roma ya Kale
Salvius mfiadini

Salvius alikuwa Mkristo wa Tunisia ya leo aliyeuawa kwa ajili ya imani yake katika karne ya 3 hivi.

Augustino wa Hippo alitoa hotuba moja juu yake.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Monks of Ramsgate, “Salvius the Martyr”, Book of Saints, 1921. 

Waliofariki karne ya 3
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Palemoni

Palemon (alifariki Tabenisi, 325) alikuwa kati ya Wakristo wakaapweke wa kwanza, aliyeishi kwa sala na matendo ya toba katika jangwa la Misri ya juu alipokimbilia wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian.

Rafiki na zaidi mwalimu wa Pakomi, alisaidia kuunganisha wamonaki waishi kwa pamoja.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 25 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 325
Wakaapweke
Wamonaki
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Misri
Askla

Askla (alifariki Antinoe) alikuwa Mkristo wa Thebe, Misri, ambaye aliteswa kwa namna mbalimbali ili amkane Yesu. Hatimaye kufia dini yake kwa kutupwa katika mto Nile akiwa amefungiwa jiwe kubwa shingoni wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Isidori wa Aleksandria

Isidori wa Aleksandria alikuwa Mkristo wa Misri ambaye aliuawa kwa ajili ya imani yake.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Orsisius

Orsisius (kwa Kimisri: Oresiesis-Heru-sa Ast; alifariki 380) alikuwa Mkristo wa Misri, ambaye alimfuata Pakomi jangwani akamsaidia kutunga kanuni ya kwanza kwa ajili ya jumuia za wamonaki. 
 
Kiongozi wa monasteri katika kisiwa cha Tabenna, alipofariki Pakomi (348) alichaguliwa kushika nafasi yake, lakini alimuachia Theodori. Baada ya huyo pia kufariki (380 hivi), ndipo tu alipokubali kwa shauri la Atanasi wa Aleksandria.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Juni.

Maandishi
Jeromu alitafsiri baadhi ya maandishi yake

Vyanzo

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 380
Wamonaki
Mababu wa jangwani
Mababu wa Kanisa
Wanateolojia wa Misri
Watakatifu wa Misri
Pansofi

Pansofi (alifariki 250 hivi) alikuwa Mkristo wa Misri ambaye aliteswa na hatimaye kufia dini yake wakati wa dhuluma ya kaisari Decius.

Maisha
Mtoto wa gavana wa Aleksandria, Misri, aliporithi mali ya baba yake, aliigawa yote kwa mafukara akaenda kuishi kama mkaapweke kwa miaka 20.

Sifa yake ya utakatifu ilimfanya akamatwe na kuuawa dhuluma mpya ilipoanza. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 250
Wakaapweke
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Vitalis wa Gaza

Vitalis wa Gaza (alifariki 625) alikuwa mmonaki mkaapweke wa Gaza, Palestina, ambaye alipofikia umri wa miaka 60 alijisikia wito wa kwenda Aleksandria, Misri, ili kuokoa makahaba. 

Bila kujali masingizio dhidi yake, alifanya hivyo kwa mafanikio makubwa, kiasi kwamba hatimaye alipigwa kisu kichwani ili asivuruge hiyo biashara haramu ya watu.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Januari na 22 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 625
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Yohane Mwenyehuruma

Yohane Mwenyehuruma (Amathus, Kupro, 550 - Amathus, 616) alikuwa Patriarki wa Aleksandria, Misri.

Aliitwa Mwenyehuruma kutokana na ukarimu wake mkubwa kwa fukara. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Novemba au kesho yake.

Maisha
Mtoto wa gavana wa Kupro, alioa na kupata mwana mmoja, lakini baada ya muda mfupi alifiwa mke na mtoto alishika maisha ya utawa. 

Mwaka 608 akawa Patriarki akasaidia wakimbizi kutoka Nchi Takatifu walioshambuliwa na Waajemi, lakini hatimaye kwa vitisho vyao alirudi Kupro.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

St John the Merciful of Alexandria Orthodox Icon and Synaxarion (November 12)
https://web.archive.org/web/20061019105249/http://www.catholic-forum.com/saints/saintj68.htm

Waliozaliwa 550
Waliofariki 616
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Kupro
Watakatifu wa Misri
Fileas

Fileas (alifariki Aleksandria, 311 hivi) alikuwa askofu wa Thmuis, Misri, ambaye, akikataa mashauri ya ndugu zake, alifia dini yake kwa kukatwa kichwa pamoja na wenzake 650 hivi wakati wa dhuluma ya makaisari Diokletian na Galerius. 

Kati ya majina yao kuna akida Filoromus, maaskofu Pakomi, Theodori na Petro, halafu Fausto, Didius, Amoni, Hesiki na Viktorina. 

Masimulizi ya kifodini chao yaliandikwa kwa Kigiriki miaka 15 baadaye na sehemu fulani imetufikia.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 4 Februari au 26 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 311
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Filoromus

Filoromus (alifariki Aleksandria, 311 hivi) alikuwa akida Mkristo wa Misri, ambaye, akikataa mashauri ya ndugu zake, alifia dini yake kwa kukatwa kichwa pamoja na askofu Fileas na wenzake 650 hivi wakati wa dhuluma ya makaisari Diokletian na Galerius. 

Kati ya majina yao kuna maaskofu Pakomi, Theodori na Petro, halafu Fausto, Didius, Amoni, Hesiki na Viktorina. 

Masimulizi ya kifodini chao yaliandikwa kwa Kigiriki miaka 15 baadaye na sehemu fulani imetufikia.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Februari au 26 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 311
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Androniko na Athanasia

Androniko na Athanasia walikuwa Wakristo wa Antiokia ya Syria (leo nchini Uturuki) kati ya karne ya 4 na ya 5. 

Mume na mke, walipofiwa watoto wao wawili, walikubaliana kutengana wakaenda kuishi kwa sala na toba katika Misri Kusini. 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 5
Wamonaki
Watakatifu wa Uturuki
Watakatifu wa Misri
Bahari ya Timor

Bahari ya Timor (kwa Kiingereza: Timor Sea, kwa Kiindonesia: Laut Timor; kwa Kireno: Mar de Timor) ni bahari ya pembeni ya Bahari Hindi iliyopo baina ya kisiwa cha Timor na Australia. Eneo lake ni km2 61,500 na kimo chake hufikia hadi mita 3300 lakini wastani ni mita 406 pekee.

Eneo lake linapitiwa na mfereji wa Timor. Mkondo wa Indonesia unapita hapa ulio muhimu kwa sababu unabeba maji ya vuguvugu kutoka Pasifiki kwenda Bahari Hindi.

Kuna idadi ya visiwa na miamba matumbawe yasiyo na watu pamoja na vyanzo muhimu vya kabohidrati.

Tanbihi

Viungo vya Nje

Bahari ya Hindi
Jiografia ya Australia
Jiografia ya Indonesia
Singida United F.C.

Singida United ni klabu ya soka inayocheza Ligi Kuu Tanzania Bara yenye makao yake huko Singida. Wanatumia uwanja wa Namfua uliopo Singida kwa mechi zake za nyumbani. Katika ligi daraja la pili, Singida United walishinda taji hilo kwa mara ya pili mfululizo mwaka 2016, walishinda pia taji la ligi daraja la kwanza mwaka 2017. 

Mnamo Januari 12, 2019, Mserbia Dragan Popadic alichaguliwa kuwa kocha mkuu na msaidizi wake kua Dusan Momcilovic.

Historia
Singida united ilianzishwa mkoani Singida kanda ya Tanzania kati mwaka 1972 miaka hiyo ikijulikana kama Mto Sports Club . ilianza kama klabu ndogo na baadae kuanza kuvutia wadau katika miaka ya 90. Kwa mara ya kwanza, Singida united ilishiriki ligi kuu Tanzania bara mwaka 2000. Hawakua na mwanzo m,zuri kwani walishuka daraja msimu unaofuata wa 2001/2002. Ilishiriki ligi daraja la kwanza kwa muda mrefu na ikashuka mpaka ligi daraja la pili, kuanzia mwaka  2013, Singida united ilirudi katika kiwango bora, iakapanda mpaka daraja la kwanza amabapo iliendelea kufanya vizuri kwa misimu kadhaa. 

Hatimaye mwaka 2017, klabu hiyo ilipanda hadi Ligi kuu Tanzania Bara kitendo kilichopelekea wadhamini wengi kujitokeza kuidhamini klabu hiyo. Klabu hiyo ilipata udhamini wa kampuni ya sportPesa ikiwa ndio mwaka wa kwanza wa kampuni hyo kuingia nchini Tanzania, kuacha udhamini huu wa kamopuni ya kubashiri, Singida united ilipata udhamini wa Puma pia, kmampuni ya nishati Tanzania.

Msimu wa 2018/19
Katika msimu wa 2018/2019, ndai ya Ligi Kuu Tanzania Bara, Singida united nilicheza jumla ya michezo 38, ikishinda michezo 11, sare 13 na kupoteza michezo14, ilimaliza katika nafasi ya 13 ikiwa na jumla ya alama 46. Katika mashindano ya Azam Sports Federation Cup, walifika hatua ya robo fainali kabla ya kupoteza mchezo kwa idadi ya magoli 2–0 dhidi ya Lipuli FC.

Mafanikio
 2016 Ligi Daraja la kwanza Washindi wa Kundi C
 2017 Ligi Daraja la Pili Washindi wa Kundi A

Kikosi cha sasa 2018/19

Benchi la Ufundi
 Kocha mkuu:  Dragan Popadic
 Kocha Msaidizi: Dusan Momcilovi

Wasimamizi
 Dragan Popadic (2019–mpaka sasa)
 Hemed Seleman Ally 'Morocco' (2018–2019)
 Hans van der Pluijm (2017–2018)

Marejeo

Viunga vya nje
 Singida United Facebook page  and 
 Singida United Twitter page
 Singida United Instagram page

Vilabu vya mpira Tanzania
Young Africans S.C

Young Africans S.C. (maarufu kama Yanga, jina kamili ni Young Africans Sports Club) ni timu ya soka ya nchini Tanzania iliyoanzishwa mnamo mwaka 1935 inayoshiriki Ligi Kuu Tanzania Bara. Jina la utani ''Timu ya Wananchi au Wanajangwani''.

Imepata kuwa mabingwa mara 29 nchini na mabingwa mara 5 kombe la mabingwa Afrika Mashariki Kagame. 

Katika ngao ya jamii Yanga imeifunga Azam FC kwa jumla ya magoli 8 kwa 7, takribani mara tatu kwa Azam FC kukutana na Yanga katika Ngao ya Jamii na Yanga kumfunga Azam kwenye mechi zote tatu.

Wachezaji

Wachezaji wa kigeni
Ligi Kuu ya Tanzania inaruhusu wachezaji wa nje kumi. Yanga kwa sasa wanatumia wachezaji wa kigeni wafuatao:

 Yanick Bangala Litombo
 Stephane Aziz Ki
 Djuma Shabani
 Fiston Mayele
 Djigui Diarra
 Khalid Aucho
 Gael Bigrimana
 Joyce Lomalisa
 Jesus Ducapel Moloko

Tanbihi

Nembo

Viungo vya nje
Facebook
Twitter
Instagram

Vilabu vya mpira Tanzania
Dar es Salaam
Hifadhi ya Taifa ya Arabuko Sokoke

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya.

Marejeo

Viungo vya nje
Hifadhi ya Taifa ya Kisiwa cha Kati

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya. Inapatikana katika Kisiwa cha Kati cha ziwa Turkana na inatambulikana na UNESCO kama mahali pa Urithi wa Dunia

Marejeo

Viungo vya nje 

 
Ziwa Turkana
Urithi wa Dunia
Hifadhi ya Taifa ya Chyulu Hills

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya. Inapatikana katika kaunti ya Makueni.

Ndani yake ipo safu ya volkeno ya Chyulu Hills.

Marejeo

Viungo vya nje 

 
Kaunti ya Makueni
Hifadhi ya Taifa ya Kora

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya.

Marejeo

Viungo vya nje
Hifadhi ya Taifa Malka Mari

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya.

Marejeo

Viungo vya nje
Hifadhi ya Taifa ya Marsabit

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya.

Marejeo

Viungo vya nje
Hifadhi ya Taifa ya Mlima Elgon

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya, kaskazini mashariki mwa Ziwa Viktoria, na inaendelea upande wa Uganda, kwa kuwa nchi hizo zinachanga volikano ya Elgon. 

Hifadhi hiyo ina ukubwa wa kilomita za mraba 1,279 (maili za mraba 494). Sehemu ya Uganda ya mbuga hiyo ina ukubwa wa kilomita za mraba 1,110 (maili za mraba 430). Sehemu ya Kenya ina ukubwa wa mraba za mraba 169 (maili za mraba 65). Sehemu ya Kenya ya mbuga hiyo ilitangazwa kwenye gazeti la serikali mwaka wa 1968, nayo sehemu ya Uganda ikatangazwa mwaka wa 1992.

Marejeo

Viungo vya nje
Hifadhi ya Taifa ya Mlima Longonot

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya.

Marejeo

Viungo vya nje
Hifadhi ya Taifa ya Ol Donyo Sabuk

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya. Inapatikana katika Kaunti ya Machakos.

Marejeo

Viungo vya nje 

 
Kaunti ya Machakos
Hifadhi ya Taifa ya Ruma

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya.

Marejeo

Viungo vya nje
Hifadhi ya Taifa ya Saiwa Swamp

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya.

Marejeo

Viungo vya nje
Hifadhi ya Taifa ya Sibiloi

ni kati ya hifadhi za taifa nchini Kenya.

Marejeo

Viungo vya nje
Visiwa vya Maluku

Visiwa vya Maluku (kwa Kiingereza: Moluccas) ni kundi la visiwa nchini Indonesia vilivyopo baina ya Sulawesi na Guinea Mpya.

Eneo lote la Maluku ni takriban kilomita za mraba 850,000 lakini nchi kavu yaani visiwa vyenyewe ambavyo ni 1,027 ni km² 74,505 pekee. 

Wakazi ni takribani milioni 2.8.

Maluku ilikuwa jimbo la Indonesia hadi mwaka 1999 lilipogawiwa kuwa majimbo mawili
 Maluku katika kusini, pamoja na kisiwa kikuu cha Ambon; seheu hii ina Wakristo wengi
 Maluku Utara au Maluku Kaskazini pamoja na kisiwa kikuu cha Halmahera; sehemu hii ina Waislamu wengi

Visiwa vya Maluku vilijulikana kama "Visiwa vya viungo" (Spice islands) na Waarabu, Wareno na Waholanzi walishindana hapa kutawala biashara miaka 500 iliyopita hadi Maluku pamoja na visiwa vingine vya Indonesia vilipata kuwa koloni la Uholanzi.

Hadi leo kilimo cha karafuu na kungumanga ni muhimu kiuchumi pamoja na uvuvi.

Wakazi ni mchanganyiko hasa wa Wamalay pamoja na Wamelanesia. Upande wa dini Wareno walifaulu kuvuta wenyeji wengi upande wa Ukristo ilhai sehemu nyingine za Indonesia walihamia zaidi Uislamu lakini juzijuzi watu wengi walifika kutoka pande nyingine za Indonesia, wengi wao wakiwa Waislamu.

Baina ya mwaka 1999 na 2002 kulikuwa na mapigano baina ya Wakristo na Waislamu: maelfu walipoteza uhai na takriban nusu milioni walifukuzwa kutoka makazi yao.

Tanbihi

Marejeo
 Andaya, Leonard Y. (1993). The World of Maluku: Eastern Indonesia in the Early Modern Period. Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-1490-8}}.
 Bellwood, Peter (1997). Prehistory of the Indo-Malaysian archipelago. Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-1883-0}}.
 Donkin, R. A. (1997). Between East and West: The Moluccas and the Traffic in Spices Up to the Arrival of Europeans. American Philosophical Society. ISBN 0-87169-248-1}}.
 Milton, Giles (1999). Nathaniel's Nutmeg.  London: Sceptre. ISBN 978-0-340-69676-7}}.
 Monk, Kathryn A., Yance De Fretes, Gayatri Reksodiharjo-Lilley (1997). The Ecology of Nusa Tenggara and Maluku. Singapore: Periplus Press. ISBN 962-593-076-0}}.
 Van Oosterzee, Penny (1997). Where Worlds Collide: The Wallace Line. Ithaca: Cornell University Press. ISBN 0-8014-8497-9}}.
 Wallace, Alfred Russel (2000; originally published 1869). The Malay Archipelago. Singapore: Periplus Press. ISBN 962-593-645-9}}.

Kujisomea
 George Miller (editor), To The Spice Islands And Beyond: Travels in Eastern Indonesia, Oxford University Press, 1996, Paperback, 310 pages, ISBN 967-65-3099-9
 * Severin, Tim The Spice Island Voyage: In Search of Wallace, Abacus, 1997, paperback, 302 pages, ISBN 0-349-11040-9
 * Bergreen, Laurence Over the Edge of the World, Morrow, 2003, paperback, 480 pages
 Muller, Dr. Kal Spice Islands: The Moluccas, Periplus Editions, 1990, paperback, 168 pages, ISBN 0-945971-07-9

Viungo vya Nje 

 * Deforestation in the Moluccas
 The Spanish presence in the Moluccas: Ternate and Tidore
 An interesting article linking British possession of Run, a Banda Island, with the history of New York
 Map of a Part of China, the Philippine Islands, the Isles of Sunda, the Moluccas, the Papuans from 1760  
 

 
Visiwa vya Indonesia
Theogene

Theogene (alifariki 258) alikuwa askofu wa Hippo (leo Annaba nchini Algeria). 

Alishiriki Mtaguso wa Karthago ulioitishwa na Sipriani mwaka 250 hivi. 

Aliuawa pamoja na Wakristo wengine 36 wakati wa dhuluma ya kaisari Valerian. 

Augustino wa Hippo aliandika juu yake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 258
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Felisiani na wenzake

Felisiani na wenzake 125 walikuwa Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao. 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 30 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Donasyani wa Afrika (6 Septemba)

Donasyani alikuwa Mkristo Mkatoliki wa Afrika Kaskazini aliyeuawa kwa ajili ya imani yake katika dhuluma ya mfalme wa Wavandali Huneriki (karne ya 5). 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 5
Wafiadini Wakristo
Wafiadini Wakatoliki
Marselino, Satuli na wenzao

Marselino, Satuli na wenzao Prokula, Kwiriako, Rejina na Saturnini walikuwa Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao pamoja na wengine wanne wasiojulikana kwa jina. 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Maura

Maura (pia: Moura; alifariki 286) alikuwa Mkristo wa Antinoe, Misri, aliyeuawa kwa ajili ya imani yake pamoja na mume wake Timotheo Msomaji wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian. 

Baada ya kupigiliwa misumari ukutani aliteseka siku 9 kabla hajafa.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Mei au 25 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 286
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Timotheo Msomaji

Timotheo Msomaji (alifariki 286) alikuwa Mkristo wa Antinoe, Misri, aliyeuawa kwa ajili ya imani yake pamoja na mke wake Maura wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian. 

Baada ya kupigiliwa misumari ukutani aliteseka siku 9 kabla hajafa.

Baba yake alikuwa padri Pikolposos. Timotheo alipaswa kunakili na kutunza vitabu vya ibada.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 286
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Osimosisi

Osimosisi (kutoka neno la Kiingereza lenye asili ya Kigiriki Osmosis) ni mchakato katika mimea na wanyama ambapo kimiminika hupita taratibu kutoka upande mmoja wa mwili au wa mmea kwenda upande mwigine kupitia seli za mnyama au mmea huo.

Biolojia
Armogaste

Armogaste (alifariki 462 hivi) alikuwa Mkristo Mkatoliki wa ukoo bora ambaye aliteswa kikatili sana na Wavandali katika karne ya 5, wakati wa utawala wa mfalme Genseriki aliyekuwa Mwario. Hatimaye hakuuawa bali alifanywa mtumwa ili afe bila sifa ya kufia dini.

Habari zake zimeandikwa na askofu Vikta wa Vita.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Machi pamoja na ya wenzake Arkinimo na Saturus.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 462
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Tunisia
Maskula

Maskula (alifariki 462 hivi) alikuwa Mkristo Mkatoliki wa ukoo bora ambaye alikatwa kichwa na Wavandali katika karne ya 5, wakati wa utawala wa mfalme Genseriki aliyekuwa Mwario. 

Habari zake zimeandikwa na askofu Vikta wa Vita.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Machi lakini hatajwi tena pamoja na wenzake Armogaste, Arkimino na Saturus katika Martyrologium Romanum.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 462
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Tunisia
Arkinimo

Arkinimo (alifariki 462 hivi) alikuwa Mkristo Mkatoliki wa ukoo bora ambaye aliteswa sana na Wavandali katika karne ya 5, wakati wa utawala wa mfalme Genseriki aliyekuwa Mwario. 

Habari zake zimeandikwa na askofu Vikta wa Vita.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Machi pamoja na wenzake Armogaste na Saturus.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 462
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Tunisia
Saturus wa Afrika

Saturus wa Afrika (alifariki 462 hivi) alikuwa Mkristo Mkatoliki wa ukoo bora ambaye aliteswa sana na Wavandali katika karne ya 5, wakati wa utawala wa mfalme Genseriki aliyekuwa Mwario. 

Habari zake zimeandikwa na askofu Vikta wa Vita.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Machi pamoja na wenzake Armogaste na Arkinimo.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 462
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Tunisia
Suksesi wa Numidia

Suksesi (kwa Kilatini: Successus) alikuwa Mkristo wa Numidia ambaye aliuawa kwa imani yake wakati wa dhuluma ya Dola la Roma katika karne ya 2 . 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 2
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Suksesi wa Afrika

Suksesi wa Afrika (kwa Kilatini: Successus) alikuwa Mkristo wa Afrika Kaskazini ambaye aliuawa kwa imani yake wakati wa dhuluma ya Dola la Roma. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Suksesi na wenzake 17

Suksesi na wenzake 17 (kwa Kilatini: Successus et companii) walikuwa Wakristo wa Afrika Kaskazini ambao waliuawa kwa imani yao wakati wa dhuluma ya Dola la Roma. 

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia