LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Saga wa Japani

Saga (10 Oktoba, 786 – 24 Agosti, 842) alikuwa mfalme mkuu wa 52 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Kamino, na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Kanmu. Mwaka wa 809 alimfuata kaka yake, Tenno Heizei, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 823. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake, Junna.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 786
Waliofariki 842
Watawala wa Japani
Heizei wa Japani

Heizei (773 – 4 Agosti, 824) alikuwa mfalme mkuu wa 51 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Ate, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Kanmu. Mwaka wa 806 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 809. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake, Saga.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 773
Waliofariki 824
Watawala wa Japani
Kanmu wa Japani

Kanmu (737 – 5 Februari, 806) alikuwa mfalme mkuu wa 50 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Yamabe, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Konin. Mwaka wa 781 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Heizei.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 737
Waliofariki 806
Watawala wa Japani
Kilamu-Lamu

Kilamu-Lamu (au Kilamalama) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Walamalama katika jimbo la Queensland. Katika sensa ya mwaka wa 2006, idadi ya wasemaji wa Kilamu-Lamu ilikuwa watu 19 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilamu-Lamu kiko katika kundi la Kilamalamiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kilamu-Lamu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilamu-Lamu 
lugha ya Kilamu-Lamu katika Glottolog
lugha ya Kilamu-Lamu katika Ethnologue

Lugha za Australia
Rakisi (kundinyota)

Rakisi (kwa Kilatini na Kiingereza Hercules)   ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kaskazini ya dunia yetu.

Jina
Rakisi ni jina lililotumiwa tangu zamani na mabaharia Waswahili waliojua njia yao baharini wakati wa usiku wakiangalia nyota. Jina hili waliwahi kupokea kutoka kwa Waarabu walioiita الرقيس ar-raqiis linalomaanisha "mchezaji". Katika umbo la nyota watu wa kale walimwona mtu anayepiga goti moja au mtu anayechezacheza. Eratosthenes wa Aleksandria alikuwa wa kwanza aliyemtaja kwa jina la mshujaa Herakles wa mitholojia ya Kigiriki lakini ilichukua muda mrefu hadi jina hili lilishinda majina mengine na hivyo aliitwa Hercules kwa Kilatini. 

Hercules ilikuwa moja ya makundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio kwa jina la εν γόνασιν en gonasin yaani "mwenye kupiga goti". Ilipokelewa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya makundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930.  Kifupi rasmi ni ‘Her’.

Waarabu waliotafsiri orodha ya Ptolemaio waliendelea kumwita ama الجاثي al-jathi "mpiga goti" au رقيس raqis "mchezaji" na hivyo "Rakisi" ilifika kwa mabaharia Waswahili.

Mahali pake
Rakisi - Hercules lipo karibu na nyota angavu ya Vega.
 
Inapakana na makundinyota jirani za Tinini (Draco), Bakari (Bootes), Kasi ya Masakini (Corona Borealis), Hayya (Serpens), Hawaa   (Ophiuchus), Ukabu (Aquila),, i   ( Sagitta), . Mbweha ( Vulpecula) na Kinubi (Lyra).

Rakisi - Hercules anakaa juu ya Tinini (Draco) akishindana naye katika hadithi ya mitholojia.

Nyota

Rakisi - Hercules ni kundinyota kubwa leyenye nyota nyingi lakini si angavu sana.

β Beta Herculis au “Kornephoros" ni nyota angavu zaidi. Ina mwangaza unaoonekana wa 2.77 ikuwa na umbali unaokadiriwa  kuwa miakanuru 148.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Hercules constellation
Hercules, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Hercules, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Hercules

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 238 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Blackheads

Blackheads (kutoka Kiingereza; pia "comedo" kwa lugha hiyo) ni aina ya chunusi ambayo huonekana kwa mtu wakati ngozi yake yapata maaafa na haitibiwi kwa wakati unaofaa. Unapopata jeraha la ngozi, mwili wako hujaribu kila uwezalo ili kutibu jeraha lile. Unaposhindwa kufanya hivi kwa wakati unaofaa, tishu ya ngozi hutengenezwa mahala pale ambayo huwa na ile rangi nyeusi na ndiyo maana mtu huonekana kana kwamba ana ngozi nyeusi.

Blackheads huathiri wapi 
Blackheads huathiri mahali popote mwilini, bora tu pawe na ngozi inayoweza kupata jeraha. Blackheads sanasana huonekana kwa uso ambapo anaye blackheads hujipata na kiwango kidogo sana cha kujithamini maaana ngozi yake imepata chunusi. Huenda mtu akawa pia anahisi uchungu pahala ambapo kuna blackheads. Blackheads pia zaweza kupatikana katika mgongo.

Matibabu ya blackheads 
Unapopata blackheads katika mgongo, daktari atakushauri utumie dawa za Benzoyl peroxide ambazo huwa na nguvu nyingi sana za kuondoa zile blackheads. Hata hivyo, hutaweza kutumia dawa hii kutibu blackheads kwa uso maana ngozi ya uso ni nyororo na huenda ikaathirika pakubwa na nguvu za dawa hii. Daktari wako atakupa dawa inayofaa kwa blackheads za uso.

Kujikinga kutokana na blackheads 
Wanawake ndio sanasana hupatwa na blackheads kwa sababu ya kutumia vipodozi kadha wa kadha. Ili kujikinga kutokana na majeraha ya ngozi inayoleta blackheads, ni vizuri uhakikishe kwamba watumia vipodozi visivyo na kemikali nyingi sana, usafishe ngozi yako kwa maji safi na sabuni ya kuaminika, nyoa nywele zilizo usoni kwa uangalifu pamoja na kula lishe bora ambayo haitaathiri ngozi yako. Makala mengine yaonyesha kwamba kuna udongo wa Kihindi unaoweza ukaponya chunusi hizi.

Tanbihi 

Maradhi ya ngozi
Tiba
Viti vya outdoor bean bags

Kiti cha outdoor bean bags ni kiti cha fahari na sanasana huwa kwa nje ya nyumba ambapo watu hukalia huku wakigana ngano na kuhadithiana kulingana na vile wameshinda kwa siku. 

Kiti hiki huwa kimetengenezwa na kitambaa laini na vitu vingine vyororo ambavyo hukifanya kiti hiki kiwe cha kufurahisha kwa starehe yake.

Matumizi 
Kiti cha outdoor bean bags chaweza kutumika kwa nje wakati watu wanakwenda kwa ziara au camp ya nje. Hata hivyo, yafaa uwe mwangalifu sana isije kwamba kiti kikatumika kunako hewa mbaya yenye mvua maana kiti hiki kitaharibika.

Historia 
Bean bag ya kwanza ilitengenezwa na Piero Gatti, Cesare Paolini na Franco Teodoro mwaka 1969 katika kampuni yao ya Zanota nchini Italia. Baadaye, outdoor bean bag zimekuwa kwa kila nyumba huku zikiuzwa kama fanicha kwa kutumia mtandao. Ujenzi wake pia umebadilika huku kampuni tofauti tofauti zikibuni njia mbalimbali za kuzitengeneza.

Ni nini haswa kinachotengeneza viti hivyo 
Bean bag za watoto za kuchezea hutengenezwa kwa kutumia maharagwe yaliyokaushwa. Pia huenda ukatengeneza kwa kutumia vijiwe vya PVC. Hata kama jina bean bags laashiria kwamba hutengenezwa kwa kutumia maharagwe, kuna vitu vingi vinavyoweza kutengeneza outdoor bean bags. Hizi ni kama:
 Ngozi
 Courdroy
 Fake fur
 Suede

Vifaa
Upangaji wa harusi

Harusi ni sherehe ya maana sana katika maisha ya binadamu. 

Siku ya harusi ni kubwa sana kwa bwana na bibi harusi ambapo wanauacha ukapera na kuingia katika ushirika mwingine ambapo watakuwa kitu kimoja. 

Harusi ni ya maana sana katika jamii za Afrika ambapo kijana akifikia kuoa huonekana kama mtu mkubwa atakayeweza sana kufanya maamuzi kwa familia yake. 

Mwanamke pia huwa na uchu wa kuolewa ili aweze kupata familia yake, kulea watoto na pia kuangalia mumewe.

Mipango ya harusi 
Kabla ya siku hii kubwa ya harusi, mipango kabambe hufanywa ili kila kitu kiwe shwari.

Katika jamii nyingi, watu hualikwa ili waweze kuwashuhudia bibi na bwana harusi wakifunga ndoa. 

Harusi huenda ikafanyika kwenye kanisa au mskiti, na hata kwa mkuu wa wilaya hiyo.

Tanbihi

Viungo vya nje 

Ndoa
Sikukuu
Ofisi ya madeni

Ofisi ya madeni ni shirika linalokusanya taarifa toka kwenye akaunti za wadeni mbalimbali na hutoa taarifa hiyo kwa mashirika yenye wajibu wa kuhifadhi taarifa hizo. Mashirika haya hutumia majina mbalimbali kulingana na nchi yaliyoko. Kwa mfano, Marekani huitwa shirika la ripoti la walaji, shirika la kumbukumbu za madeni huko Uingereza, kampuni ya taarifa za madeni huko India. Wakopeshaji binafsi huweza pia kupata taarifa toka ofisi ya madeni.

Orodha ya ofisi za madeni

Tanbihi

Viungo vya nje 
 Makala kuhusu ofisi za madeni Afrika Kusini  

Uchumi
Programu za kompyuta za kurekebisha historia ya madeni

Programu ya kompyuta ya kurekebisha historia ya madeni huwezesha watumiaji kurekebisha makosa na taarifa zisizo sahihi katika ripoti zao za madeni ili kuwapa alama nzuri. Baadhi ya programu hizi huwasaidia watumiaji kwa kuwapa mwongozo wa mambo mbalimbali kama vile jinsi ya kufuzu vigezo ya kupata mkopo, kurahisisha masuala kuhusu alama ya mikopo, kusaidia kuandika barua za kupinga maelezo yaliyoko kwenye ripoti ya madeni na pia ushauri wa jinsi ya kujadiliana na wakopeshaji.

Viungo vya Nje 
 Makala kutoka Lexington Law kuhusu programu za kompyuta za kurekebisha historia ya madeni 
 Je programu za kompyuta za kurekebisha historia ya madeni zinafanya kazi?
Dema

Dema alikuwa Mkristo wa karne ya 1 anayetajwa mara tatu katika nyaraka za Mtume Paulo ambazo ni sehemu ya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo: Film 1:24, Kol 4:14, 2Tim 4:10.

Humo inaonekana kwamba aliwahi kushirikiana na Paulo katika utume wake kabla ya kumuacha na kwenda Thesalonike kwenye shughuli za kidunia.

Tanbihi

Watu wa Biblia
Waliofariki karne ya 1
Afia

Afia (pia: Apia) alikuwa mwanamke Mkristo wa karne ya 1 anayetajwa katika barua ya Mtume Paulo kwa Filemoni (Film 1:2), baadaye askofu wa Kolosai, ambaye labda Afia alikuwa mke wake.

Inasemekana walifia dini pamoja.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Novemba

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Watu wa Biblia
Waliofariki karne ya 1
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Acura

Acura ni mtengenezaji na msambazaji wa magari ya fahari ya Honda automaker ya Kijapani. 

Toleo hili lilizinduliwa nchini Marekani na Canada mwezi Machi 1986.

Masoko ya anasa, utendaji, na magari ya juu ya utendaji na lilianzishwa huko Hong Kong mwaka 1991, Mexico mwaka 2004, China mwaka 2006, Urusi mwaka 2014 na Kuwait mwaka 2015, na pia kuuzwa nchini Ukraine. 

Mpango wa Honda wa kuanzisha Acura kwa soko la ndani la Japani (JDM) mwaka 2008 ulichelewa, kutokana na sababu za kiuchumi, na baadaye ikazuiwa kama matokeo ya mgogoro wa kifedha wa 2008.

Magari
Kampuni za Japani
Arkupo

Arkupo (kwa Kiingereza Archippus, kutoka Kigiriki: Ἅρχιππος, Arkhippos, "bwana wa farasi") alikuwa Mkristo wa karne ya 1 anayetajwa na mtume Paulo mara mbili kama mwenzi wake katika Agano Jipya la Biblia ya Kikristo: Film 1:2 na Kol 4:17.

Inasemekana alikuwa askofu wa kwanza wa Laodikea.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa nao tarehe 20 Machi au tarehe 19 Februari.

Tanbihi

Viungo vya nje
 St. Archippus catholic.org
 http://www.santiebeati.it/dettaglio/92998

Watu wa Biblia
Waliofariki karne ya 1
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Uturuki
Upinde wa mvua

Upinde wa mvua (kwa Kiingereza "rainbow") ni tao la rangi mbalimbali angani ambalo linaweza kuonekana wakati Jua huangaza kupitia matone ya mvua inayoanguka. 

Mfano wa rangi hizo huanza na nyekundu nje na hubadilika kupitia rangi ya chungwa, njano, kijani, bluu, na urujuani ndani. Rangi hizi na ufuatano ni sehemu ya spektra ya nuru.

Upinde wa mvua huundwa wakati mwanga unapindwa ukiingia matone ya maji hewani, unagawanyika kuwa rangi tofauti, na kurudishwa nyuma. Hapa spektra ya nuru inaonekana ambayo ni rangi mbalimbali zinazopatikana ndani ya mwanga ambayo sisi tunaona kwa macho kama nyeupe tu.

Upinde wa mvua upo katika umbo la duara. Chini, sehemu ya chini imefichwa, lakini angani, kama ndege ya kuruka, inaweza kuonekana kama mviringo karibu na eneo la kinyume na jua.

Mara nyingi upinde wa mvua huonekana baada ya dhoruba, na ni alama maarufu ya amani na maelewano kati ya watu wa tamaduni nyingi.

Sababu 
Athari ya upinde wa mvua inaweza kuonekana wakati:
 Kuna matone ya maji katika hewa; na
 Jua linatoa mwanga nyuma ya mwangaliaji kwa umbali wa chini au pembe.

Upinde wa mvua daima huonekana kinyume na jua: huunda duru karibu na kivuli cha kichwa chako (ambayo ni hatua kinyume na jua).

Fizikia
Vumbi

Vumbi (kwa Kiingereza "dust") ni vipande au vipisi vidogo sana vya mata kwenye hewa, kwenye uso n.k. 

Chembe za vumbi hufanywa kwa vitu mbalimbali ikiwa ni pamoja na uchafu, nyenzo kutoka mlipuko wa volkano, na uchafuzi wa mazingira. 

Vumbi linaweza pia kuwa na kiasi kidogo cha mbelewele ya mimea, nywele kutoka kwa watu au wanyama, seli za ngozi, na vitu vingine vingi.

Kemia
Ekolojia
Sinkretisimo

Sinkretisimo (kwa Kiingereza syncretism kutoka neno la Kilatini syncretismus lililotegemea lile la Kigiriki συγκρητισμός, synkretismos, yaani "shirikisho la Krete") ni tabia ya kuchanganya falsafa au dini tofauti.

Katika mazingira ya Afrika kusini kwa Sahara, mara nyingi imani na desturi za dini za jadi zinajitokeza katika maisha ya Mkristo au Mwislamu, hata kinyume cha misingi au maadili ya dini hizo. 

Pengine sinkretisimo inafuatwa kwa makusudi mazima ili kurahisisha ushirikiano wa watu tofauti.

Tanbihi

Marejeo 
 Cotter, John (1990). The New Age and Syncretism, in the World and in the Church. Long Prairie, Minn.: Neumann Press. 38 p. N.B.: The approach to the issue is from a Roman Catholic position. 

 *
Falsafa
Arjen Robben

Arjen Robben (matamshi ya Kiholanzi: [ɑrjən rɔbə (n)]; alizaliwa 23 Januari 1984) ni nguli wa soka wa Uholanzi ambaye anacheza katika klabu ya Ujerumani Bayern Munich. Yeye ni mshambuliaji ambaye kwa kawaida anacheza kama winga wa kushoto au wa kulia, anayejulikana kwa ujuzi wake wa kutembea, kasi, kuvuka uwezo na kupiga mashuti sahihi ya mguu wa kushoto kwa muda mrefu kutoka kwenye upande wa kulia.

Robben kwanza alijitokeza na Groningen, ambaye alikuwa mchezaji wa mwaka kwa kipindi cha 2000-01 Eredivisie. Miaka miwili baadaye alijiunga na PSV, ambako alikuwa Mchezaji wa Mwaka wa Uholanzi na alishinda jina la Eredivisie. Kipindi cha pili, saini ya Robben ilifuatiwa na kuongoza vilabu vya Kiingereza, na baada ya mazungumzo ya muda mrefu ya uhamisho alijiunga na Chelsea mwaka 2004. Mwanzo wa Chelsea Robben alichelewa kwa kuumia, lakini baada ya kurudi akiwa sawa alisaidia Chelsea kuleta makombe mawili ya Ligi Kuu .Pia aliwahi kushinda tuzo ya mchezaji wa Ligi ya Kwanza wa FA ya mwezi huu mnamo Novemba 2005.Baada ya msimu wa tatu nchini England ambao ulipigwa kwa kuumia, Robben alihamia klabu ya Hispania Real Madrid kwa € 35 milioni.

Waliozaliwa 1984
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Uholanzi
Msufi

Misufi ni miti mirefu ya jenasi tatu katika familia Malvaceae ambayo yanazaa matunda yaliyojaa na sufi, nyuzi zinazofanana na pamba. Spishi nyingi zinatokea Amerika ya Kusini na ya Kati na Asia, lakini spishi kadhaa zina asili yao katika Afrika.

Spisha za Afrika
 Bombax buonopozense, Msufi Magharibi
 Bombax ceiba, Msufi Mwekundu
 Bombax costatum, Msufi wa Saheli
 Ceiba pentandra, Msufi Mweupe
 Rhodognaphalon brevicuspe, Msufi Kondroti
 Rhodognaphalon schumannianum, Msufi-mwitu au Msufi-pori

Picha

Mpamba na jamaa
Kilardil

Kilardil ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Walardil katika jimbo la Queensland. Katika sensa ya mwaka wa 2006, idadi ya wasemaji wa Kilardil ilikuwa watu 54 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilardil kiko katika kundi lake lenyewe la Kilardil.

Viungo vya nje
lugha ya Kilardil kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilardil 
lugha ya Kilardil katika Glottolog
lugha ya Kilardil katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kileningitij

Kileningitij (au Kilinngithigh) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waleningitij katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kileningitij, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kileningitij kiko katika kundi la Kipama Kaskazini.

Viungo vya nje
lugha ya Kileningitij kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kileningitij 
lugha ya Kileningitij katika Glottolog
lugha ya Kileningitij katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kilaragia

Kilaragiya (pia Kilaragia au Kilarrakia) ni lugha ya asili nchini Australia inayozungumzwa na Walaragiya katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006 idadi ya wasemaji wa Kilaragiya ilikuwa watu 23 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilaragiya hakilingani na lugha nyingine, ila labda Kiumbugarla.

Viungo vya nje
lugha ya Kilaragiya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilaragiya 
lugha ya Kilaragiya katika Glottolog
lugha ya Kilaragiya katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kilimilngan

Kilimilngan kilikuwa lugha ya asili nchini Australia iliyozungumzwa na Walimilngan katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kilimilngan, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilimilngan kinafanyiza familia ya lugha pamoja na Kiwulna; tena kinahusiana labda na Kiumbugarla na Kilaragiya.

Viungo vya nje
lugha ya Kilimilngan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilimilngan 
lugha ya Kilimilngan katika Glottolog
lugha ya Kilimilngan katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiwulna

Kiwulna (pia Kiwoolna au Kiwoolner) kilikuwa lugha ya asili nchini Australia iliyozungumzwa na Wawulna katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kiwulna, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiwulna kinafanyiza familia ya lugha pamoja na Kilimilngan; tena kinahusiana labda na Kiumbugarla na Kilaragiya.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwulna kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwulna
lugha ya Kiwulna katika Glottolog
lugha ya Kiwulna katika Ethnologue

Lugha za Australia
Majengo (Mpanda)

Majengo ni jina la kata iliyopo katika wilaya ya Mpanda mjini katika mkoa wa Katavi nchini Tanzania yenye postikodi namba 50110  .

Marejeo

Mkoa wa Katavi
Wilaya ya Mpanda mjini
Enea (Biblia)

Enea (kwa Kiingereza Aeneas) alikuwa mtu wa Palestina katika karne ya 1. 

Kadiri ya Matendo ya Mitume 9:32-33, aliishi Lydda na alikuwa kiwete kwa muda wa miaka minane, lakini Mtume Petro alipomuambia, "Yesu Kristo anakuponya. Simama na chukua godoro lako", mara alipona na kuinuka.

Ingawa kitabu hicho cha Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo hakisemi wazi, F. F. Bruce na wengineo wanadhani Enea alikuwa Mkristo tayari. 

Simulizi la Enea linafuatwa na lile la ufufuko wa Tabita wa Yopa.

Tanbihi

Waliofariki karne ya 1
Watu wa Biblia
Anania na Safira

Anania na mke wake Safira walikuwa Wakristo wa Yerusalemu katika karne ya 1. 

Kadiri ya sura ya 5 ya kitabu cha Matendo ya Mitume (katika Agano Jipya la Biblia ya Kikristo) walikufa ghafla, mmoja baada ya mwingine, kisha kusema uongo juu ya kiasi walichopata kwa kuuza shamba lao kwa faida ya Kanisa.

Watu wa Biblia
Waliofariki karne ya 1
Anania bin Nedebeus

Anania bin Nebedeus (kwa Kiebrania חנניה בן נדבאי) alikuwa kuhani mkuu wa Israeli miaka 47-52 BK.

Kadiri ya kitabu cha Matendo ya Mitume katika Agano Jipya la Biblia ya Kikristo alitaka kumhukumu Mtume Paulo huko Yerusalemu (23:2) lakini liwali alimpeleka Kaisarea (24:1).

Pia Yosefu Flavius, Antiquities xx. 5. 2, alimzungumzia.

Aliondolewa madarakani ili ahukumiwe Roma.

Hatimaye aliuawa na Wayahudi mwaka 66, mwanzoni mwa Vita vya kwanza vya Kiyahudi dhidi ya Warumi.

Tanbihi

Watu wa Biblia
Waliofariki 66
Christopher Nolan

Christopher Edward Nolan (alizaliwa 30 Julai 1970) ni mkurugenzi wa filamu, mwandishi wa habari, na mtayarishaji ambaye ana uraia wa nchi mbili, Uingereza na Marekani. Yeye ni mmoja wa wakurugenzi wa juu zaidi katika historia, na miongoni mwa watengenezaji wa filamu waliofanikiwa zaidi na wenye sifa ya karne ya 21.

Baada ya kufanya mazungumzo yake ya kwanza na Kufuatilia 1998, Nolan alipata kipaumbele kikubwa kwa kipengele chake cha pili, Memento(2000), ambalo alipokea uteuzi wa Tuzo la Academy la Best Original Screenplay. Utukufu uliopangwa na filamu zake za kujitegemea Nolan alitoa fursa ya kufanya sherehe kubwa ya bajeti Insomnia (2002) na mchezo wa siri The Prestige (2006). Alipata ufanisi zaidi na muhimu zaidi na The Dark Knight Trilogy (2005-2012); Kuanzishwa 2010, ambayo imemfanya awe mteuzi wa tuzo la Academy kwa Picha Bora na ya pili ya uteuzi wa awali wa Screenplay; Interstellar (2014) na Dunkirk (2017). Filamu zake kumi zimeongezeka zaidi ya dola bilioni 4.7 duniani kote na zimepata jumla ya 26 uteuzi wa Oscar na mafanikio saba. Nolan ameandika maandishi kadhaa ya filamu zake na ndugu yake, Jonathan, na anaendesha kampuni ya uzalishaji Syncopy Inc. na mkewe, Emma Thomas. Mbali na ufanisi wake wa filamu, yeye ni mtetezi wa sauti kwa ajili ya uhifadhi wa filamu na upatikanaji unaoendelea wa hisa za filamu.

Filamu za Nolan zimejengwa katika dhana za falsafa, kijamii na maadili, kuchunguza maadili ya kibinadamu, sababu, ujenzi wa muda, na hali isiyoweza kukubalika ya kumbukumbu na utambulisho wa kibinafsi. Mwili wake wa kazi unakabiliwa na mtazamo wa kimwili, viwanja vya labyrinthine, hadithi isiyo ya kawaida, athari maalum ya vitendo, na mahusiano yanayofanana kati ya lugha ya Visual na mambo ya hadithi.

Waliozaliwa 1970
Watu walio hai
Watayarishaji Filamu wa Uingereza
Watayarishaji Filamu wa Marekani
Ivan Rakitic

Ivan Rakitic (alizaliwa 1988) ni mchezaji mtaalamu sana ambaye anacheza kama kiungo wa kati au mshambuliaji wa klabu iliyopo Hispania Barcelona FC na timu yake ya kitaifa Croatia.

Rakitić alianza kazi yake huko Basel na alitumia misimu miwili pamoja nao kabla ya kusainiwa na Schalke 04. Baada ya kutumia msimu mmoja na nusu Bundesliga, alisainiwa na Sevilla mwezi Januari 2011. Miaka miwili baadaye, Rakitić alikuwa nahodha wa klabu ya sevilla na alishinda magoli mengi katika msimu wake wa kwanza. 

Juni 2014, Barcelona na Sevilla walikubaliana juu ya uhamisho wa Rakitić.  Alifunga goli la kwanza la Mwisho wa Ligi ya Mabingwa  2015 na akawa mchezaji wa kwanza kushinda Ligi ya Mabingwa mwaka mmoja baada ya kushinda Europa League wakati akichezea vilabu viwili tofauti.

Waliozaliwa 1988
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Kroatia
Paulinho

José Paulo Bezerra Maciel Júnior (anayejulikana kama Paulinho: kwa matamshi ya Kireno cha Brazil: [pawlĩju]; alizaliwa 25 Julai 1988) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Hispania Barcelona FC na timu ya taifa ya Brazil.

Paulinho ni  kiungo wa kati mwenye uwezo mkubwa na mchango mkubwa kwenye timu. Pia hutoa uwepo muhimu katika hali ya kipande chote cha misimu. 

Paulinho alianza kazi yake na Pão de Açúcar, akijiunga na kikosi cha vijana mwaka 2004. Baada ya kushindwa kuvunja ndani ya timu ya kwanza, Paulinho alijiunga na FC Vilnius upande wa mwaka 2006. Alicheza vizuri kwa klabu wakati wa majira yake mjini Lithuania, akifunga magoli matano kutoka kuonekana 38 nyumbani, lakini mwishoni mwa kampeni ya LFF ya  2007, FC Vilnius alirejeshwa kwenye mgawanyiko wa pili na Pauloinho alitoka klabu ambako alihamia Poland, akisaini upande wa Ekstraklasa ŁK Łódź. 

Kufuatia msimu mmoja huko Poland ambako Pauloinho alifanya maonyesho 17 ya ligi, alirudi Brazil na klabu yake ya kwanza Pão de Açúcar katika majira ya joto ya mwaka 2008. Baada ya msimu mmoja mafanikio, Paulinho alikuwa kwenye mwendo.

Waliozaliwa 1988
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Brazil
Adnan Januzaj

Adnan Januzaj (: [adnan januzaj]; alizaliwa 5 Februari 1995) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anacheza kama winga kwa klabu ya Hispania Real Sociedad. 

Alizaliwa na kukulia huko Brussels, kabla ya kujiunga na Manchester United mwaka 2011 akiwa na umri wa miaka 16. Januzaj alicheza timu ya Manchester United chini ya meneja David Moyes wakati wa msimu wa 2013-14, lakini alijitahidi kupata nafasi chini ya Moyes 'mrithi Louis van Gaal na José Mourinho, na walielezea mkopo Borussia Dortmund na Sunderland kabla ya kujiunga na Real Sociedad mwezi Julai 2017. 

Januzaj alifanya mafanikio ya kimataifa mwaka 2014 na baadaye mwaka huo alicheza Ubelgiji kwenye Kombe la Dunia.

Waliozaliwa 1995
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Vita vya kwanza vya Kiyahudi

Vita vya kwanza vya Kiyahudi dhidi ya Warumi (66–73 BK) vilifanyika hasa katika Yudea, sehemu ya Dola la Roma. 

Vilifuatwa na vya pili (115–117), hasa nje ya Palestina (Libya, Misri, Kupro na Mesopotamia), na vya tatu (132–136), tena katika Yudea.

Pamoja na ushujaa wa Wayahudi waliopigania uhuru wa nchi yao, hatimaye Warumi waliteka na kuangamiza Yerusalemu na hekalu lake (70).

Habari hizo zilisimuliwa hasa na mwanahistoria Yosefu Flavius.

Tanbihi

Viungo vya nje

Historia ya Israeli
Vita vya dini
Karne ya 1
Dola la Roma
Pensacola

Pensacola ni jiji huko Florida, liliopo Marekani. Ni kitovu cha kata ya Escambia.

Miji ya Marekani
Florida
Vita vya pili vya Kiyahudi

Vita vya pili vya Kiyahudi dhidi ya Warumi (115–117 BK) vilifanyika hasa nje ya Palestina (Libya, Misri, Kupro na Mesopotamia), tofauti na vile vya kwanza (66–73) na vya tatu (132–136) vilivyofanyika hasa Yudea.

Tanbihi

Viungo vya nje

"BAR KOKBA AND BAR KOKBA WAR" article from Jewish Encyclopedia  (public domain)
"Cyprus: In Roman Times" article from Jewish Encyclopedia  (public domain)
"Cyrene" article from Jewish Encyclopedia  (public domain)
 "The revolt against Trajan ", from livius.org
Nicene and Post-Nicene Fathers, Eusebius, Ecclesiastical History, 4.2.

Dola la Roma
Historia ya Israeli
Vita vya dini
Karne ya 2
Historia ya Libya
Historia ya Misri
Historia ya Kupro
Historia ya Iraq
Vita vya tatu vya Kiyahudi

Vita vya tatu vya Kiyahudi dhidi ya Warumi (132–136 BK) vilifanyika hasa katika Yudea, sehemu ya Dola la Roma. 

Vilifuata vile vya kwanza (66-73) vilivyotokea katika Yudea na vya pili (115–117), hasa nje ya Palestina (Libya, Misri, Kupro na Mesopotamia).

Pamoja na ushujaa wa Wayahudi waliopigania uhuru wa nchi yao chini ya Simoni Bar Kokhba, hatimaye Warumi walipata ushindi, waliangamiza Wayahudi wengi, walifuta mamlaka yao ya ndani na kuwafukuza moja kwa moja kutoka Yerusalemu iliyojengwa upya kama mji wa Kiroma uliotwa "Aelia Capitolina". Wayahudi waliruhusiwa kuutembelea lakini waliweza kurudi tu baada ya uvamizi wa Kiislamu mnamo mwaka 638.

Tanbihi

Marejeo
 
 Yohannan Aharoni & Michael Avi-Yonah, The MacMillan Bible Atlas, Revised Edition, pp. 164–65 (1968 & 1977 by Carta Ltd.)
 The Documents from the Bar Kokhba Period in the Cave of Letters (Judean Desert studies). Jerusalem: Israel Exploration Society, 1963–2002.
 Vol. 2, "Greek Papyri", edited by Naphtali Lewis; "Aramaic and Nabatean Signatures and Subscriptions", edited by Yigael Yadin and Jonas C. Greenfield. ().
 Vol. 3, "Hebrew, Aramaic and Nabatean–Aramaic Papyri", edited Yigael Yadin, Jonas C. Greenfield, Ada Yardeni, BaruchA. Levine ().
 W. Eck, 'The Bar Kokhba Revolt: the Roman point of view' in the Journal of Roman Studies 89 (1999) 76ff.
 Peter Schäfer (editor), Bar Kokhba reconsidered, Tübingen: Mohr: 2003
 Aharon Oppenheimer, 'The Ban of Circumcision as a Cause of the Revolt: A Reconsideration', in Bar Kokhba reconsidered, Peter Schäfer (editor), Tübingen: Mohr: 2003
 Faulkner, Neil. Apocalypse: The Great Jewish Revolt Against Rome. Stroud, Gloucestershire, UK: Tempus Publishing, 2004 (hardcover, ).
 Goodman, Martin. The Ruling Class of Judaea: The Origins of the Jewish Revolt against Rome, A.D. 66–70. Cambridge: Cambridge University Press, 1987 (hardcover, ); 1993 (paperback, ).
 Richard Marks: The Image of Bar Kokhba in Traditional Jewish Literature: False Messiah and National Hero: University Park: Pennsylvania State University Press: 1994: 
 David Ussishkin: "Archaeological Soundings at Betar, Bar-Kochba's Last Stronghold", in: Tel Aviv. Journal of the Institute of Archaeology of Tel Aviv University 20 (1993) 66ff.
 Yadin, Yigael. Bar-Kokhba: The Rediscovery of the Legendary Hero of the Second Jewish Revolt Against Rome. New York: Random House, 1971 (hardcover, ); London: Weidenfeld and Nicolson, 1971 (hardcover, ).
 Mildenberg, Leo. The Coinage of the Bar Kokhba War. Switzerland: Schweizerische Numismatische Gesellschaft, Zurich, 1984 (hardcover, ).

Viungo vya nje
 Wars between the Jews and Romans: Simon ben Kosiba (130-136 CE) , with English translations of sources.
 Photographs from Yadin's book Bar Kokhba 
 Archaeologists find tunnels from Jewish revolt against Romans by the Associated Press. Haaretz March 14, 2006
 Bar Kokba and Bar Kokba War Jewish Encyclopedia

Historia ya Israeli
Vita vya dini
Karne ya 2
Dola la Roma
Kaisarea Baharini

Kaisarea Baharini (kwa Kigiriki Παράλιος Καισάρεια, Parálios Kaisáreia) ulikuwa mji wa Palestina kuanzia mwaka 10 KK hadi 1265 BK.

Kwa sasa ni sehemu ya Hifadhi ya Taifa la Israeli katika bonde la Sharon.

Ulianzishwa na mfalme Herode Mkuu ukawa makao ya liwali wa Dola la Roma aliyetawala Palestina.

Baadaye ukawa kituo muhimu cha Ukristo, ambapo Mtume Petro alibatiza akida Korneli na familia yake (Mdo 10:1-11:18).

Ndipo alipoishi Filipo mwinjilisti (Mdo 8:40) ambaye alimkaribisha Mtume Paulo kwa siku kadhaa (Mdo 21:8-10) katika moja ya nafasi yake ya kupitia mjini huko (Mdo 9:30; 18:22).

Baadaye Paulo alikaa gerezani huko kwa zaidi ya miaka miwili akisubiri kuhukumiwa, mpaka alipokata rufaa kwa Kaisari Nero (23:23; 15:1-13).

Tanbihi

Marejeo
Joseph Patrich, "Caesarea in the Time of Eusebius" in  S. Inowlocki, C. Zemagni (eds.), Reconsidering Eusebius: Collected papers on literary, historical, and theological issues (2011), 1–24.

Viungo vya nje

Jewish Encyclopedia: Cæsarea by the Sea
PBS Frontline – Caesarea Maritima
Archaeology of Caesarea
Photo gallery of Caesarea Maritima
Photo gallery of Caesarea Maritima
 Gavriel Solomon, Caesarea National Park: Conservation Maintenance, Israel Antiquities Authority Site - Conservation Department

Miji ya Biblia
Miji ya Israel
Mtume Paulo
Yuda Barsaba

Yuda Barsaba alikuwa nabii (Mdo 15:32) na Mkristo maarufu wa Yerusalemu katika karne ya 1. 

Kadiri ya kitabu cha Matendo ya Mitume (katika Agano Jipya la Biblia ya Kikristo) Mtaguso wa Yerusalemu (50 hivi) ulipomalizika, alitumwa pamoja na Sila huko Antiokia ili waongozane na Mtume Paulo na Barnaba na kuwatangazia Wakristo wa huko maamuzi ya mtaguso (Mdo 15:22).

Tanbihi 

Watu wa Biblia
Manabii wa Agano Jipya
Watakatifu wa Israeli
Yosefu Barsaba

Yosefu Barsaba (pia Yusto, yaani "Mwadilifu") alikuwa mmojawapo kati ya wafuasi wa kwanza wa Yesu.

Kwa msingi huo, baada ya kifo cha Yuda Iskarioti, akawa mmoja kati ya wawili waliopendekezwa kushika nafasi yake kama mtume, lakini kura ilimuangukia Mathia (Mdo 1:21-26). 

Mapokeo ya Kikristo yanasimulia kwamba baadaye akawa askofu wa Eleutheropoli, alipofia dini.

Anaheshimiwa hivyo na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waarmenia kama mfiadini kwa jina la mtakatifu Yusto wa Eleutheropoli. Aliweza kuwa mmojawapo kati ya wakazi wengi waliouawa na Vespasian mwaka 68. 

Sikukuu yake huadhimishwa nao tarehe 20 Julai, 30 Oktoba na 9 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
  

Wafuasi wa Yesu
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watu wa Biblia
Watakatifu wa Israeli
Suzana (Injili)

Suzana ni mwanamke ambaye katika Injili ya Luka (8:3) anatajwa kati ya wafuasi wa Yesu Kristo.

Pamoja na wanawake wengine walikuwa wakitumia mali zao kumhudumia yeye na wanafunzi wake wengine.

Tanbihi 

Wafuasi wa Yesu
Waliofariki karne ya 1
Watu wa Biblia
Mshanga

Mshanga (Adenanthera pavonina) ni mti mdogo wa familia Fabaceae. Umepata jina lake kwa sababu mbegu zake nyekundu hutumika kama shanga.

Picha

Mharagwe na jamaa
Kadi karadha

Kadi karadha (au Kadi ya mkopo (kwa Kiingereza: credit card) ni kadi ya kulipia iliyotolewa kwa watumiaji (wamiliki wa kadi) ili kuwawezesha kulipa mfanyabiashara kwa bidhaa na huduma. 

Mtoaji wa kadi (kawaida huwa ni benki) anatoa mikopo kwa mmiliki wa kadi ambaye hulipa benki baadaye. Malipo yake hujumuisha riba.

Mkabidhi kadi (benki) huunda akaunti mzunguko na kumpa mmliki kadi mikopo ainati ambayo mwenye kadi anaweza kukopa fedha za kulipia ununuzi au fedha anazozihitaji.

Kwa maneno mengine, kadi ya mkopo hujumlisha kufanya malipo pamoja na mikopo zaidi.

Miundo tata ya anda katika viwanda vya kadi ya mkopo yaweza kumzuia mteja uwezo wa kulinganisha maduka, hii ni njia ya kuhakikisha kuwa viwanda hivi havina mashindano ya bei hivyo kupata faida iliyo juu.

Kutokana na wasiwasi wa shughuli kama hizo, sheria nyingi zimetumika kudhibiti malipo ya kadi za mkopo.

Kadi ya mkopo ni tofauti na kadi ya kulipa (charge card) ambayo huhitaji kulipa matumizi yote kwa ukamilifu baada ya mwezi, kinyume na kadi ya mkopo unaomwezesha mtumizi kuendeleza deni kulingana na riba anayotozwa juu yake. 

Kadi ya mkopo pia ni tofauti na kadi ya fedha (cash card) ambayo inaweza kutumiwa na mwenye kadi kama sarafu. 

Kadi ya mkopo pia ni tofauti na kadi ya malipo kwa kuwa kadi ya mkopo inahusisha mhusika wa tatu (benki) anayelipa muuzaji na baadaye anarejeshewa fedha hizo na mnunuzi, ilhali kadi ya malipo mnunuzi huchelewesha tu malipo hadi siku nyingine.

Historia ya kadi ya mikopo 
Dhana ya kutumia kadi kufanyia malipo ilielezewa mwaka 1887 na Edward Bellamy katika novela yake Looking Backwards. Bellamy alitumia msamiati ‘kadi ya mkopo’ mara kumi na moja kwa novela hii ilhali alikuwa akirejelea kadi iliyotumika na wananchi kutumia pesa walizopewa na serikali pasipo kukopa, hivyo kufanya sawa na kadi ya debit.

Wizi wa kadi za mikopo 
Hatari kuu katika utumizi wa kadi ya mikopo ni wizi wa kadi yenyewe au maandishi yaliyomo kama vile jina, nambari ya akaunti ya benki na anwani yako. Wanaotumia kadi hizi huombwa kuwa makini zisije zikaibwa wakajikuta wameporwa pesa zao au kadi zao zikafanya manunuzi na mikopo bila ya wao kujua. Wizi huu hujulikana kama identity theft. Kuukwepa wafaa kujulisha kampuni iliyokupa kadi mara moja baada ya kuibiwa kadi. Wafaa pia uweke kadi yako mahala pema ambapo haitaporwa.

Tanbihi

Viungo vya nje 
 Kuhusu kadi karadha toka tovuti ya DMOZ 
 Kuhusu kadi karadhi imeelezwa zaidi toka tovuti ya nje  14 Oktoba 2019.

Uchumi
Wakala wa ukusanyaji madeni

Wakala wa ukusanyaji madeni ni kampuni maalumu inayokusanya madeni kwa niaba ya mkopeshaji, hasa pale ambapo pana ugumu wa kufanya hivyo.

Mara nyingi wakala huo hudai kwa ukali na kutumia mbinu zote za sheria ili kuhakikisha pesa zinarudi, na hivyo kupata sehemu yake katika marejesho.

Viungo vya Nje 
 Makala ya gazeti ya New York Times kuhusu jinsi ya kupambana na wakala wa ukusanyaji wa madeni
 Mfano wa jinsi ya kujiondoa kwenye rekodi ya wakala
 Umuhimu wa kufanya kazi na wakala wa ukusanyaji madeni

Uchumi
Mapigano ya Cuito Cuanavale

Mapigano ya Cuito Cuanavale ya mwaka 1987-1988 ni tukio muhimu la Vita vya wenyewe kwa wenyewe mchini Angola na Vita vya mpakani Afrika Kusini. 

Mapigano haya yalihusisha Jeshi la Wananchi wa Angola (FAPLA) likiungwa mkono na Cuba upande mmoja, na Umoja wa Kitaifa wa Uhuru wa Angola (UNITA) wakisaidiwa na Jeshi la Ulinzi la Afrika Kusini (SADF) upande mwingine. 

Mapambano yalifanyika karibu na uwanja wa ndege muhimu wa Cuito Cuanavale na mji mdogo wa jina hilo, ili kuzuia shambulio kubwa la FAPLA dhidi ya UNITA huko Jamba na Mavinga.

Viungo vya nje
 Mapigano ya Cuito Cuanavale
 Vita vilivyosahaulika
 Vifaru vya Cuba Cuito Cuanavale

historia ya Angola
Historia ya Afrika Kusini
Familia takatifu

Familia takatifu katika Ukristo ni hasa ile iliyoundwa na Mtoto Yesu, Bikira Maria na mtakatifu Yosefu. 

Kwa imani ya Wakristo ni kwamba Mungu alipomtuma Mwanae pekee kujifanya mtu hakutaka azaliwe nje ya familia, kwa kuwa hiyo ndiyo mpango wake asili kwa ajili ya watu tangu alipoumba Adamu na Eva akawabariki wazaliane.

Heshima kwa Familia takatifu katika Kanisa Katoliki ilianzishwa rasmi na Fransisko wa Laval, askofu wa kwanza wa New France (Kanada) katika karne ya 17.

Katika Injili 
Injili ya Mathayo na ile ya Luka zina habari kadhaa kuhusu maisha ya familia hiyo  iliyoanza kwa kufuata taratibu za Wayahudi: mwanamume alitoa mapema posa na mahari, hata hivyo hakuanza kuishi na mke wake hadi baada ya mwaka mmoja.

Ni wakati huo wa katikati kwamba, kadiri ya Injili, Maria alipata mimba kwa uwezo wa Roho Mtakatifu. Baada ya Yosefu kujulishwa, ndipo alipomchukua nyumbani asifanye naye tendo la ndoa walau hadi alipomzaa mtoto Yesu.

Baada ya Yesu Kristo kuzaliwa Bethlehemu, Injili hizo zinasimulia matukio ya kutahiriwa kwake siku nane baadaye, kutolewa hekaluni siku arubaini baadaye, kukimbilia Misri, kurudi Nazareti na hija ya pamoja kwenda Yerusalemu. Katika hayo yote Yosefu, Maria na Yesu wako pamoja. 

Baada ya tukio hilo la mwisho, ambapo mtoto alikuwa na umri wa miaka 12, Yosefu hatokei tena katika Injili, hivi kwamba wengi wanafikiri alifariki kabla Yesu hajaanza utume wake.

Katika liturujia 
Sikukuu ya Familia takatifu inaadhimishwa na Kanisa la Kilatini mwishoni mwa kila mwaka, kati ya Noeli (25 Desemba) na sherehe ya Mama wa Mungu (1 Januari). Lengo ni kufanya familia hiyo iwe kielelezo cha nyingine zote ziishi kitakatifu. 

Ilipoanzishwa na Papa Leo XIII mwaka 1893 ilipangwa baada ya Epifania (6 Januari), lakini baadaye ilihamishwa.

Katika sanaa 

Familia takatifu imechorwa mara nyingi na wasanii kwa jinsi inavyohusiana na mambo ya msingi ya maisha ya binadamu wote.

Tanbihi

Viungo vya nje 

 Remarks of Benedict XVI on the Feast of the Holy Family
 Pope Francis. "Homily on the Feast of the Holy Family", Vatican Radio, December 27, 2015

Yesu Kristo
Bikira Maria
Familia
Sikukuu za Ukristo
Marcos Rojo

Marcos Rojo (alizaliwa tarehe 20 Machi 1990) ni mchezaji wa Argentina ambaye anacheza Manchester United na timu ya taifa ya Argentina kama beki.

Klabu ya kwanza kuichezea ni Estudiantes de La Plata ambapo mwaka 2009 alifanikiwa kushinda kombe la Copa Libertadores.Mwaka 2012 alijiunga na Sporting CP baada ya miaka miwili alihamia Manchester United kwa ada ya Euro milioni 16 ambapo anacheza mpaka sasa.

Waliozaliwa 1990
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Argentina
Eksirei

Eksirei (kwa Kiingereza: X-ray) ni aina ya mionzi ya umeme. Eksirei ni mawimbi ya mionzi ya X. 

Eksirei ina urefu wa wimbi mfupi, na hivyo zina nishati kubwa zaidi kuliko mionzi urujuanimno. Hizo zina urefu wa wimbi mfupi sana kuliko mwanga unaoonekana (mwanga ambao tunaweza kuona). Mionzi yenye urefu wa wimbi mfupi (nishati zaidi) kuliko eksirei inaitwa mionzi ya Gamma. Hizi ni sehemu zote za wigo wa umeme.

Urefu wa wimbi wa eksirei hufunika mahali mbalimbali. Eksirei nyingi zina  urefu wa wimbi katika kiwango cha 0.01 hadi 10 nanometa. Hii inafanana na mawimbi katika petahezi 30 hadi exahezi 30 (3 × 1016 Hz hadi 3 × 1019 Hz) na nguvu katika kiwango cha 100 eV hadi 100 keV.

Eksirei inaweza kupita kwenye vitu vingi yabisi. Kwa sababu hii, huchukua picha, kwa mfano za mifupa ndani ya mwili.

X-ray nyingi huwa na kiwango cha juu cha kuanzia 0.01 hadi 10 nanometers, sawa na mzunguko katika petahertz 30 hadi 30 exahertz (3 × 1016 Hz hadi 3 × 1019 Hz) na nguvu katika kiwango cha 100 eV hadi 100 keV. Wavelengths ya X ni fupi zaidi kuliko za mionzi ya UV na kwa muda mrefu kuliko yale ya mionzi ya gamma. 

Katika lugha nyingi, mionzi ya X inajulikana kwa maneno yenye maana ya mionzi ya Röntgen, baada ya mwanasayansi wa Ujerumani Wilhelm Röntgen, ambaye mara kwa mara anajulikana kama mvumbuzi, na ambaye aliita jina la X-radiation kwa maana ya aina isiyojulikana ya mionzi. 

Eksirei ni pia jina la mashine maalumu inayotumia mionzi hiyo kupiga picha ili kusaidia uchunguzi wa viungo vya ndani ya mwili.

Tiba
Malko

Malko ni mwanamume wa karne ya 1 ambaye alikuwa mtumishi wa kuhani mkuu wa Israeli.

Ni maarufu kwa sababu anatajwa katika Injili kama mmojawapo kati ya watu waliokwenda katika bustani ya Gethsemane usiku wa kuamkia Ijumaa Kuu ili kumkamata Yesu Kristo. 

Alipomfikia tu, Mtume Petro, akiwa na upanga, alimkata sikio la kulia katika juhudi zake za kumuokoa Yesu. Tukio hilo linapatikana katika Injili zote nne: Math 26:51; Mk 14:47; Lk 22:50-51 na Yoh 18:10-11. Kumbe jina la mtu aliyepigwa linatajwa na Yohane tu.

Upande wake, Luka peke yake anasimulia kuwa Yesu alirudisha sikio lililokatwa mahali pake: ndio muujiza wake wa mwisho, nao ulitendwa kwa ajili ya adui kama utekelezaji wa fundisho lake la kwamba ni lazima kuwatendea mema wanaotutenda mabaya.

Tanbihi

Viungo vya nje

Waliofariki karne ya 1
Watu wa Biblia
Miujiza ya Yesu
Future

Nayvadius DeMun Cash (jina la kuzaliwa Nayvadius DeMun Wilburn; anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii Future; alizaliwa Atlanta, jimboni Georgia, 20 Novemba 1983) ni mwimbaji, mwandishi, mtayarishaji wa rekodi wa Marekani aliyeshinda Tuzo la Grammy. 

Alikulia Atlanta. Alianza kushiriki katika muziki kama sehemu ya ushirikiano wa familia ya Dungeon, ambako aliitwa "Future". 

Baada ya kumaliza mfululizo wa mixtapes kati ya mwaka 2010 na 2011, alisaini mkataba mkubwa na lebo iitwayo Epic Records. 

Mwezi Aprili 2012 alitoa albamu iitwayo Pluto. 

Mwezi Aprili 2014 alitoa albamu nyingine iitwayo Honest.

Diskografia

Albamu za studio
 Pluto (2012)
 Honest (2014)	
 DS2 (2015)
 Evol (2016)
 Future (2017)
 Hndrxx (2017)
 The Wizrd (2019)

Kandamseto
 Beast Mode  (2015)
What a Time to Be Alive  (2015)
Super Slimey  (2017)
Beast Mode 2  (2018)
Wrld on Drugs  (2018)

Marejeo

Viungo vya nje
 Tovuti ramsi ya Future 

Waliozaliwa 1983
Watu walio hai
Wanamuziki wa Marekani
Crazy Desire

"Crazy Desire" ni jina la filamu iliyotoka 2013 kutoka nchini Tanzania. Filamu inachezwa na Jacline Wolper, Abdul Ahmed, Charles Magali, Shani Aliphani na Alice Bagenzi. Filamu imeongozwa na Frank Lutego ambaye pia amesimama kama mtayarishwa wa filamu hii. Filamu inamwelezia Patricia msichana mwenye uwezo mkubwa wa kifedha, ambaye anatumia pesa zake kama fimbo ya kununulia wanaume kimapenzi. Filamu inaonesha jinsi kwamba mapenzi hayahitaji pesa bali upendo wa dhati.

Marejeo 

Filamu za 2013
Filamu zilizoongozwa na Frank Lutego
Filamu za Tanzania
Mahaba Niue

"" ni jina la filamu ya vichekesho iliyotoka 2013 kutoka nchini Tanzania. Ndani yake anakuja Simon Mwapangata, Jacqueline Wolper, Haji Salum na Zubery Mohamed. Filamu imeongozwa na Rashid Mrutu na kutayarishwa na Steps Entertainment na Simulizi African Entertainment. Filamu inahusu mambo ya wivu kupita kiasi katika suala zima la mapenzi na kuhusu ndoa kwa wanawake warembo na changamoto zake.

Marejeo 

Filamu za 2013
Filamu zilizoongozwa na Rashid Mrutu
Filamu za Tanzania
I am Not Your Brother

"" ni jina la filamu iliyotoka 2013 kutoka nchini Tanzania. Ndani yake anakuja Jacqueline Wolper, Joseph Mzambala, Yekonia Watson, Mohammed Fungafunga. Filamu imeongozwa na Ema Daniel na kutayarishwa na Ombeni Kachota. Filamu inahusu kijana anayewaua wazazi wake ili aweze kurithi mali na mwisho wake unakuwa mbaya.

Marejeo 

Filamu za 2013
Filamu zilizoongozwa na Ema Daniel
Filamu za Tanzania
Mkuruti

{{Uainishaji (Mimea)
| rangi = lightgreen
| jina = Mkuruti(Baphia spp.)
| picha = Baphia racemosa, blaarkruin, Umhlanga-strandmeer NR.jpg
| upana_wa_picha = 240px
| maelezo_ya_picha = Mkuruti wa Natal
| himaya = Planta (mimea)
| divisheni_bila_tabaka = Angiospermae (Mimea inayotoa maua)
| ngeli_bila_tabaka = Eudicots (Mimea ambayo mche wao una majani mawili)
| oda_bila_tabaka = Rosids  (Mimea kama mwaridi)
| oda = Fabales (Mimea kama mharagwe)
| familia = Fabaceae (Mimea iliyo na mnasaba na mharagwe)
| nusufamilia = Faboideae
| jenasi = Baphia
| bingwa_wa_jenasi = L.
| subdivision = Spishi 48, 15 katika Afrika ya Mashariki:
 B. abyssinica Brummitt
 B. bequaertii De Wild.
 B. burttii Baker f.
 B. capparidifolia Baker
 B. cordifolia Harms
 B. kirkii Baker
 B. longipedicellata De Wild.
 B. macrocalyx Harms
 B. marceliana De Wild.
 B. massaiensis Taub.
 B. pauloi Brummitt
 B. puguensis Brummitt
 B. punctulata Harms
 B. semseiana Brummitt
 B. wollastonii Baker f.
}}
Mikuruti (Baphia spp.) ni miti ya familia Fabaceae. Inatokea Afrika kusini kwa Sahara tu na spishi nyingi zinakua katika misitu ya mvua. Ubao hupendwa sana kwa kutengeneza vitu vidogo, k.m. mipini ya visu. Hutumika pia kwa kutengeneza rangi nyekundu.

Spishi za Afrika ya Mashariki
 Baphia abyssinica, Mkuruti Habeshi
 Baphia bequaertii Baphia burttii
 Baphia capparidifolia
 Baphia cordifolia
 Baphia kirkii, Mkuruti Pwani
 Baphia longipedicellata
 Baphia l. keniensis, Mkuruti wa Kenya
 Baphia macrocalyx
 Baphia marceliana
 Baphia massaiensis, Mhingiri au Mkuruti Masai
 Baphia pauloi, Mkuruti wa Kimboza
 Baphia puguensis, Mkuruti wa Pugu
 Baphia punctulata
 Baphia semseiana, Mkuruti wa Ifakara
 Baphia wollastonii

Picha

Mharagwe na jamaa
Hayya (kundinyota)

Hayya (kwa Kilatini na Kiingereza Serpens) .  ni jina la kundinyota kwenye angakaskazi ya Dunia yetu.

Mahali pake
Hayya - Serpens iko katika ukanda wa Njia Nyeupe.

Hili ni kundinyota la pekee linalopatikana angani kwa sehemu mbili za pekee zinazotengwa na kundinyota la Hawaa (Ophiuchus). Sehemu mbili zinaitwa Serpens Caput (kichwa cha Hayya au nyoka) upande wa magharibi na Serpens Cauda (Mkia wa Hayya au nyoka) upande wa mashariki. Katikati ya pande hizi mili iko Hayya au Ophiuchus anayetazamia kuwa anabeba nyoka.

Sehemu ya Kichwa cha Hayya (Serpens Caput) linapakana na makundinyota jirani ya Mizani (Libra), Mashuke   (Virgo), Bakari (Bootes), Kasi ya Masakini (Corona Borealis), Hawaa (Ophiuchus) na  Rakisi (Hercules).

Ng'ambo ya Hawaa ipo sehemu ya pili Mkia wa Hayya na hii linapakana na Mshale (pia Kausi na lat. Sagittarius), Ngao (Scutum), Ukabu (Aquila) na  Hawaa (Ophiuchus).

Jina
Hayya (Kiarabu: حية‎ ḥayya; Kilatini: Serpens) lilijulikana vile kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. .

Serpens - Hayya ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. “Serpens” au Hayya inantaja nyoka mkubwa anayeshikwa na Hawaa (Ophiuchus). Katika mitholojia ya Kigiriki huyu alikuwa Asklepios, mungu wa tiba na nyoka ilikuwa ishara ya nguvu ya dawa linaloweza kuua na kupona.

Hayya iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa astronomia  kwa jina la Serpens. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Ser'.

Nyota
Hayya - Serpens ni kundinyota kubwa yenye nyota nyingi. Unukalhai  au α Serpentis ni nyota angavu zaidi iliopo katika sehemu za Caput Serpentis. Ni jitu jekundu lenye mwangaza unaoonekana wa mag 2.6 ikiwa umbali wa mwakanuru 73 na Dunia.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Serpens constellation
Serpens & Ophiuchus, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Serpens, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Serpens

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 63 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Kimadhi-Madhi

Kimadhi-Madhi (au Kimuthimuthi) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wamadhi-Madhi katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kimadhi-Madhi, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimadhi-Madhi kiko katika kundi la Kikulin.

Viungo vya nje
lugha ya Kimadhi-Madhi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimadhi-Madhi 
lugha ya Kimadhi-Madhi katika Glottolog
lugha ya Kimadhi-Madhi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Arusi ya Kana

Arusi ya Kana iliyo maarufu ni ile ambayo waliihuduria Bikira Maria na Yesu Kristo pamoja na wanafunzi wake  kama inavyosimuliwa na Injili ya Yohane (2:1-11) .

Divai ilipokwisha, Bikira Maria alimhimiza mwanae ajihusishe, ikawa hivyo kwamba Yesu alifanya muujiza wake wa kwanza  kwa kugeuza mapipa ya maji kuwa divai bora akidhihirisha utukufu wake hata wanafunzi wake wakamuamini . 

Umuhimu wa tukio hilo ni hasa kwamba ni ishara ya Yesu kuwa bwanaarusi anayemleta Roho Mtakatifu kwa wingi kuwe na furaha katika utimilifu wa Agano Jipya (divai) badala ya hatua ya maandalizi ya Agano la Kale (maji).

Katika sanaa
Arusi ya Kana imechorwa mara nyingi katika historia ya sanaa.

Tazama pia
 Miujiza ya Yesu
 Utume wa Yesu
 Ndoa (sakramenti)
 Mifano ya Yesu

Tanbihi

Viungo vya nje

Shea, Mark. "The Significance of the Wedding at Cana", National Catholic Register, September 10, 2012

Miujiza ya Yesu
Ndoa
Injili ya Yohane
Rozari