LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Meinradi

Meinradi (Ujerumani, 797 hivi - Einsiedeln, Uswisi, 861) alikuwa mmonaki padri wa utawa wa Wabenedikto ambaye alikwenda kuishi kama mkaapweke akifuata mifano ya Mababu wa jangwani.

Umaarufu wake ulipomvutia umati wa watu, alijitafutia mahali pa upweke mkubwa zaidi kati ya milima inayozunguka ziwa la Zurich. Hatimaye aliuawa na majambazi.

Alipofariki pakajengwa baadaye kidogo monasteri kubwa iliyotembelewa na watu wengi.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 St. Meinrad (German language)
Attwater, Donald and Catherine Rachel John. The Penguin Dictionary of Saints. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN|0-14-051312-4.
 The Ecole Glossary

Waliozaliwa 797
Waliofariki 861
Wamonaki
Wabenedikto
Wakaapweke
Watakatifu wa Ujerumani
Watakatifu wa Uswisi
Albano Roe

Albano Roe, O.S.B. (Bury St. Edmunds, Suffolk, Uingereza, 20 Julai 1583 – Tyburn, London, 21 Januari 1642) alikuwa Mkristo wa Kanisa la Anglikana kabla hajajiunga na Kanisa Katoliki pamoja na ndugu yake James. 

Baada ya kuhamia Ufaransa, aliingia seminari (1607) kwa kengo la kurudi kwao kufanya uchungaji usioruhusiwa na serikali, lakini alifukuzwa kwa tabia yake (1610). Baadaye alijiunga na monasteri ya Wabenedikto (1613) na kupewa daraja ya upadri (1615).

Hapo alirudi London lakini alifukuzwa baada ya muda mfupi. Alirudi tena mwaka 1618 akafungwa hadi 1623. Miaka miwili baadaye akarudi tena akafungwa kwa miaka 17, lakini gereza halikuwa na nidhamu kali, hivyo akaweza kufanya utume wake mchana na kurudi kulala jela usiku.

Mwaka 1641 alihamishiwa gereza lingine alipokataa kuasi na kwa ajili hiyo mwaka uliofuata aliuawa kwa kunyongwa chini ya sheria.

Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe 21 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Bishop Challoner, Memoirs of Missionary Priests and other Catholics of both sexes that have suffered death in England on religious accounts from the year 1577 to 1684 (Manchester 1803)

Viungo vya nje
 Story of Saint Alban Roe on Ampleforth's website

Patron Saints Index: Saint Alban Bartholomew Roe

Waliozaliwa 1583
Waliofariki 1642
Wamonaki
Wabenedikto
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Eluid Kipchoge

Eluid Kipchoge (alizaliwa Kapsisiywa, Nandi, 5 Novemba 1984) ni mkimbiaji wa umbali mrefu wa Kenya. Anahesabiwa kwama mkimbiaji bora wa marathoni wa nyakati zote. 

Tarehe 25 Septemba 2022 amevunja tena rekodi ya dunia kwa kutumia 2.01'09 tu badala ya 2:01'39 aliyotumia tarehe 16 Septemba 2018) katika Marathoni ya Berlin.

Maisha binafsi
Yeye ndiye wa mwisho kati ya watoto wanne. Alilelewa na mama tu. Alikimbia maili mbili kila siku kwenda shule. Alihitimu kutoka shule ya sekondari ya Kaptel katika mwaka 1999. 

Kipchoge hukutana na mkufunzi wake, Patrick Sang, katika mwaka 2000 wakati alipokuwa na miaka kumi na sita. 

Sasa, ana mke na watoto watatu ambao wanaishi mji wa Eldoret na yeye anaishi na anafunza katika mji wa Kaptagat, kilomita thelathini kutoka Eldoret.

Mafanikio
Eluid Kipchoge anashindana katika marathoni na alishindana katika mita 500. 

Kipchoge alishinda marathoni kumi na mbili kati ya kumi na tatu ambazo ameshiriki. 

Pia alikuwa na wakati bora zaidi wa marathoni katika jiji la Vienna katika muda wa saa moja wa dakika hamsini na tisa na sekunde arobaini. Kabla ya hapo, watu walifikiri kwamba hakuna mtu ambaye anaweza kukimbia marathoni chini ya muda wa saa mbili. Ingawa alikimbia marathoni haraka kuliko mtu yeyote, marathoni ya Vienna haikuweka rekodi ya dunia, kwa sababu katika marathoni ya Vienna kuli mwongozaji wa mwendo huko na kuli gari lililo na leza ambayo ilionyesha mahali pazuri pa kukimbia barabarani.

Rekodi ya Mashindano

Kimataifa

Marathoni

Viungo vya nje
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Eliud_Kipchoge
https://www.businessinsider.com/kenyan-marathoner-broke-2-hour-record-doesnt-count-2019-10

Wanariadha wa Kenya
Wanariadha wa Olimpiki wa Kenya
Zaragoza

Zaragoza (matamshi ya Kihispania: θaɾaˈɣoθa; pia: Saragossa kwa Kiingereza) ni mji wa Hispania, makao makuu ya Mkoa wa Zaragoza na ya jumuia ya kujitegemea ya Aragon. 

Tarehe 1 Januari 2019 wakazi wake walikuwa 706,904, katika eneo la km² 1062.64, ukiwa wa tano nchini kwa wingi wa watu, na wa 32 katika Umoja wa Ulaya.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Hispania

Tanbihi

Viungo vya nje

 Council of Zaragoza
 Zaragoza Tourism Board Official Website 
 Demographics in 2015: Zaragoza City council

Miji ya Hispania
Aragon
Kujitolea

Kujitolea (katika Kiingereza:volunteering) ni kazi ambazo zinaweza kufanywa na mtu, kundi la watu, au taasisi yoyote bila ya kutarajia kupata malipo kutoka katika jamii au wale wanaowafanyia kazi hiyo.

Kujitolea huwa pia sehemu ya kuongeza na kukuza maarifa pamoja na kuendeleza matendo mema katika kuudhihirisha utu na ubinadamu, mtu anayejitolea mara nyingi hupata matokeo mazuri kutoka katika jamii yake, hasa ile anayoihudumia. 

Kujitolea pia hutumika kama sehemu ya mtu kutengeneza mazingira binafsi kwa ajili ya ajira yake ya baadaye, watu wengi wanaojitolea mara nyingi hupata mafunzo mbalimbali kwa sehemu waliyopo kama vile elimu, matibabu huduma za dharura na huduma nyingine kama vile kutoa huduma wakati wa majanga.

Kwa muktadha wa kijeshi, mtu anayejitolea ni yule anayejiunga na jeshi bila kuwa mwananchi ila mara nyingi huwa analipwa (mamluki).

Marejeo

Sheria
Jamii
Maendeleo
Malezi
Valeri wa Zaragoza

Valeri wa Zaragoza (alifariki 315 hivi) alikuwa askofu wa jimbo la Zaragoza, Hispania kuanzia mwaka 290 hadi kifodini chake.

Inasemekana alikuwa na shida katika kusema, hivyo alimtumia shemasi wake Vinsent kutoa ujumbe wake.

Wakati wa dhuluma ya Kaisari Dioklesian, Vinsent aliteswa vikali sana, akafa kwa ajili ya dini yake huko Valencia mwaka 304, kumbe askofu wake alipelekwa uhamishoni huko Enet, karibu na Barbastro. Hata hivyo aliweza kushiriki mtaguso wa Elvira (306 hivi).. 

Heshima ya watu kwake kama mtakatifu ni ya zamani sana.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 22 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saint of the Day, January 22: Valerius of Saragossa  at SaintPatrickDC.org

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 315
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Hispania
Gaudensi wa Novara

Gaudensi wa Novara (Ivrea, Piemonte, Italia, 327 - Novara, 3 Agosti 418) alikuwa askofu wa kwanza wa jimbo la Novara, Italia Kaskazini mwishoni mwa karne ya 4 hadi mwanzoni mwa karne ya 5.

Mzaliwa wa familia ya Kipagani, inasemekana aliongokea Ukristo kwa msaada wa Eusebi wa Vercelli ambaye baadaye alimpa upadrisho. 

Baadaye tena alisaidiwa na Ambrosi katika utume wake, na kufanywa askofu (397) na Simplicianus, mwandamizi wa Ambrosi. 

Heshima ya watu kwake kama mtakatifu ni ya zamani sana.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 22 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Nicholas Everett, Patron Saints of Early Medieval Italy AD c.350-800 (PIMS/ Durham University Press, 2016), pp.14-38.
 Nicholas Everett, "The Hagiography of Lombard Italy", Hagiographica 7 (2000) 92-100.

Viungo vya nje
 San Gaudenzio

Waliozaliwa 327
Waliofariki 418
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Anastasi wa Persia na wenzake

Anastasi wa Persia na wenzake 70 (walifariki Resafa, Syria, 22 Januari 628) walikuwa Wakristo waliouawa na Wasasanidi kwa ajili ya imani yao.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 22 Januari.

Maisha ya Anastasi
Anastasi alizaliwa Ray, Iran akiwa mtoto wa majusi Bau. 

Akiwa askari wa mfalme Khosrau II (590–628) alishiriki kuteka Yerusalemu (Israeli) na msalaba wa Yesu (614).

Katika tukio hilo alichochewa kujua habari za Ukristo na hatimaye kuzisadiki. Alipobatizwa na Modesti wa Yerusalemu alibadilisha jina lake Magundat kuwa Anastasi kwa heshima ya ufufuko wa Yesu. 

Miaka 7 baada ya kujiunga na monasteri alijisikia hamu ya kufia dini yake mpya akaenda Kaisarea Baharini, aliposhambulia makuhani wa Uzoroasta, dini yake ya zamani.

Walimtesa vikali ili arudie dini hiyo, lakini alikataa. Hapo alipelekwa kwenye mto Eufrate na kumtesa tena pamoja na kumuahidia vyeo vikubwa jeshini, lakini alizidi kukataa.

Hapo walimnyonga na kumkata kichwa mtoni baada ya wengine sabini.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo

Acta SS., 3 Jan.
Butler, Lives of the Saints, 22 Jan.
Laistner, M.L.W.; King, H.H. (1943). A Hand-List of Bede Manuscripts. Ithaca, NY: Cornell University Press.

Marejeo mengine
Franklin, Carmela Vircillo. The Latin dossier of Anastasius the Persian: hagiographic translations and transformations. Pontifical Institute of Mediaeval Studies, Studies and Texts 147. Toronto, 2004.

Viungo vya nje

Saint Anastasius in the Catholic Forum
Saint Anastasiοs (Perses) from an Orthodox website
Colonnade Statue in St Peter's Square

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 628
Wamonaki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uajemi
Watakatifu wa Siria
Dominiko wa Sora

Dominiko wa Sora, O.S.B. (Foligno, Umbria, 951 - Sora, Lazio, 22 Januari 1031) alikuwa abati nchini Italia aliyejitahidi kueneza urekebisho wa umonaki wa Kibenedikto hata kwa kuanzisha monasteri mpya kadhaa.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 22 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Angelo Caranfa, "Contro li mozzichi de le vipere": San Domenico tra i guitti, in «Gazzettino della Valle del Sagittario», XV (2004), n. 2, p. 4.
 Angelo Caranfa, Santi, pittori e poeti. Tracce d'arte a Villalago, in «Gazzettino della Valle del Sagittario», XVI (2005), n. 1, pp. 6–7.
 John Howe, Riforma della Chiesa e trasformazioni sociali nell'Italia dell'XI secolo. Domenico di Sora e i suoi patroni, a cura di Paolo Golinelli, Centro di Studi Sorani "Vincenzo Patriarca", Sora 2007, edizione italiana di Church reform and social change in eleventh-century Italy: Dominic of Sora and his patrons, University of Pennsylvania Press, 1977.
 Maria Rosaria Gatta, Enrico Domenico Grossi, Villalago dall'XI al XIV secolo: la mane de l'ova, Villalago, Associazione culturale "Villalago in Flaturno", 2007.
 Angelo Caranfa, Maria Rosaria Gatta, Enrico Domenico Grossi "Il Picozzo ritrovato: un culto villalaghese minore", in «Gazzettino della Valle del Sagittario», XIX (2008), n. 3, pp. 16–17.
 Roberto Grossi, Il culto di San Domenico nella Valle del Sagittario, Villalago, Editrice L'Atelier del Sagittario, 2008.
 Maria Rosaria Gatta, Enrico Domenico Grossi, Angelo Caranfa, Il Santo nascosto. Studio e restauro di una ritrovata immagine di S. Domenico Abate a Villalago, Villalago, Associazione culturale “Villalago in Flaturno”, 2011.
 Angelo Caranfa, Alta Valle del Sagittario, in Vienna Tordone (a cura di), Thomas Ashby. Viaggi in Abruzzo (1901-1923), Cinisello Balsamo, Silvana Editoriale, British School at Rome, 2011, pp. 201–204. Notizie e foto d'epoca sulla Valle del Sagittario e l'area nei pressi dell'eremo di San Domenico Abate prima della costruzione della diga sul Fiume Sagittario.
 N. Chiocchio, La vita di S. Domenico scritta da Giovanni, Pro Loco, Cocullo (AQ), s.d.

Viungo vya nje 
 http://www.sandomenicoabate.it

Waliozaliwa 951
Waliofariki 1031
Wamonaki
Wabenedikto
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Emerensyana wa Roma

Emerensyana wa Roma (alifariki Roma, Italia, 304 hivi) alikuwa na undugu   na Agnes wa Roma, bikira mwenye umri wa miaka 12 ambaye alikataa kuolewa kwa sababu ya imani yake ya Kikristo na kwa sababu hiyo aliteswa akauawa wakati wa dhuluma ya Dola la Roma dhidi ya Wakristo. 

Siku chache baadaye, Emerensyana, ambaye alikuwa anajiandaa kubatizwa, alikwenda kwenye kaburi la Agnes, kumbe alishambuliwa na kuuawa kwa mawe na umati wa Wapagani.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 23 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Patron saint index

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Watu wa Roma ya Kale
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Klementi na Agatanjelo

Klementi na Agatanjelo (walifariki Ankara, Uturuki ya leo, 312) walikuwa askofu wa Ankara na shemasi wake aliyemfuata kutoka Roma. 

Walipata kuwa wafiadini wa Kikristo chini ya kaisari Diokletian ambaye alijaribu kumfanya Klementi aasi hata kwa mateso makali sana. Hatimaye waliuawa kwa kukatwa kichwa na askari wakati walipokuwa wanaadhimisha Liturujia ya Kimungu

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi, na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 23 Januari au 5 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saint of the Day, January 23: Agathangelus & Clement  at SaintPatrickDC.org
Iconograms article on Clement.
Patron saint index for 23 January.
OCA article for 23 January saints.
Patron saint article on Agathangelus.

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 312
Maaskofu Wakatoliki
Mashemasi
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Watakatifu wa Italia
Ildefonso wa Toledo

Ildefonso wa Toledo (kwa Kigothi: Hildefuns; Toledo, Hispania, 607 hivi - Toledo, 23 Januari 667) alikuwa mwanateolojia aliyehudumia kama askofu mkuu wa Toledo miaka 10 ya mwisho ya maisha yake.

Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa Kanisa.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 23 Januari.

Maisha
Mtoto wa familia maarufu ya Wavisigothi, alipewa ushemasi mwaka 632, lakini baada ya kulenga daraja za juu walivyotaka ndugu zake, aliingia monasteri ya Agali. 

Mwaka 650 alichaguliwa abati wake na kutokana na cheo hicho alishiriki mtaguso wa nane wa Toledo na mtaguso na tisa wa Toledo.

Mwaka 657 alichaguliwa kuwa askofu wa mji huo.

Maandishi 
Aliandika kwa ufasaha mkubwa vitabu vingi juu ya mambo mbalimbali, alitunga sala maarufu kwa liturujia, akiheshimu kwa ari ya pekee Bikira Maria Mama wa Mungu. (taz. Patrologia Latina, gombo 78)

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Vyanzo
Ildefonsus. De viris illustribus, ed. and trans. by C. Codoñer Merino in Acta Salmanticensia, Filosofía y Letras, 65. Salamanca, 1972.
Collins, Roger. Visigothic Spain, 409–711. Oxford: Blackwell Publishing, 2004. ISBN|0-631-18185-7.
Collins, Roger. "The 'Autobiographical' Works of Valerius of Bierzo: their Structure and Purpose." Los Visigodos: Historia y Civilización. ed. A. González Blanco. Murcia: Universidad de Murcia, 1986. Reprinted in Law, Culture and Regionalism in Early Medieval Spain. Variorum, 1992. ISBN|0-86078-308-1.
Collins, Roger. "Julian of Toledo and the Education of Kings in Late Seventh-Century Spain." Law, Culture and Regionalism in Early Medieval Spain. Variorum, 1992. ISBN|0-86078-308-1. Revised version of "Julian of Toledo and the Royal Succession in Late Seventh Century Spain," Early Medieval Kingship, edd. P. H. Sawyer and I. N. Wood. Leeds: School of History, University of Leeds, 1977.
James, Edward (ed.) Visigothic Spain: New Approaches. Oxford: Oxford University Press, 1980. ISBN|0-19-822543-1.

Viungo vya nje

Waliozaliwa 607
Waliofariki 667
Wamonaki
Maaskofu Wakatoliki
Wanateolojia wa Hispania
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Hispania
Wahamaji

Wahamaji ni watu wasio na makao ya kudumu ama kwa sababu ya kuwa wawindaji-wakusanyaji, ama kwa kuwatimizia mahitaji mifugo yao katika mazingira magumu, ama kwa sababu wanazunguka daima kuuza bidhaa zao.

Mwaka 1995 walikadiriwa kuwa milioni 30-40 duniani kote.

Marejeo 
 Oberfalzerova, Alena (2006): Metaphors and Nomads, Triton, Prague. ISBN 80-7254-849-2
 Sadr, Karim (1991). The Development of Nomadism in Ancient Northeast Africa, University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-3066-3
 Cowan, Gregory (2002). "Nomadology in Architecture: Ephemerality, Movement and Collaboration" University of Adelaide (available: http://hdl.handle.net/2440/37830 )
 Chatty, Dawn (1983–2009). Articles on Nomadic life
 Chatwin, Bruce (1987). The Songlines
 Deleuze and Guattari (1980). A Thousand Plateaus
 Melvyn Goldstein: The Impact of China's Reform Policy on the Nomads of Western Tibet
 The Remote World of Tibet's Nomads
 Grousset, René (1939). L'Empire des Steppes 
 Michael Haerdter. Remarks on modernity, mobility, nomadism and the arts
 Kradin, Nikolay (2004). "Nomadic Empires in Evolutionary Perspective". In Alternatives of Social Evolution. Ed. by N.N. Kradin, A.V. Korotayev, Dmitri Bondarenko, V. de Munck, and P.K. Wason (pp. 274–88). Vladivostok: Far Eastern Branch of the Russian Academy of Sciences; reprinted in: The Early State, its Alternatives and Analogues. Ed. by Leonid Grinin et al. (pр. 501–24). Volgograd: Uchitel'.
 Kradin, Nikolay N. (2002). "Nomadism, Evolution, and World-Systems: Pastoral Societies in Theories of Historical Development+. Journal of World-System Research 8: 368–88.
 Kradin, Nikolay N. (2003). "Nomadic Empires: Origins, Rise, Declin"e. In Nomadic Pathways in Social Evolution. Ed. by N.N. Kradin, Dmitri Bondarenko, and T. Barfield (pp. 73–87). Moscow: Center for Civilizational Studies, Russian Academy of Sciences.
 Kradin, Nikolay N. (2006). "Cultural Complexity of Pastoral Nomads". World Cultures 15: 171–89 .
 Beall, Cynthia and Goldstein, Melvyn (May 1993). "Past becoming future for Mongolian nomads" National Geographic Magazine
 Vigo, Julian (2005). "Nomadic Sexualities and Nationalities: Postcolonial Performative Words and Visual Texts".  Inscriptions in the Sand Famagusta: Eastern Mediterranean University Press.

Viungo vya nje

Utamaduni
Uchumi
Wingu maneno

Katika utarakilishi na takwimu, wingu maneno (kwa Kiingereza: tag cloud au word cloud) ni mchoro wa takwimu unaoonyesha maneno yanayotumika katika andiko. Wingu maneno unatumiwa pia kwenye tovuti ili kurahisisha utafutaji.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Takwimu
Bas

Abbas Hamad (jina lake la kisanii: Bas; alizaliwa Paris, Ufaransa, 1987) ni mwanamuziki mwenye asili ya Sudani, anayetoka mji wa Queens, jimbo la New York. 

Bas amesainiwa kwa lebo ya J Cole, Dreamville Records na Interscope Records. 

Albamu yake ya kwanza ya studio, Last Winter, ilitolewa tarehe 29 April, 2014. Albamu yake ya pili ya studio ilitolewa tarehe 4 Machi 2016 na iliitwa Too High to Riot, na albamu ya tatu ni Milky Way na ilitolewa tarehe 24 Agosti 2018.

Maisha
Yeye alizaliwa katika mji wa Paris 1987 kwa wazazi wa wasudani. akiwa na umri wa miaka nane familia yake ilihamia mji wa New York City jimbo la New York. Yeye alikwenda St. Fracis Preparatory School katika mji wa Queens jimbo la New York. 

Bas ni mdogo wa rafiki wa J Cole na meneja Ibrahim Hamad.

Kazi ya Muziki 
Mnamo mwaka 2011, Bas alitoa mixtape yake ya kwanza iliyoitwa “Quarter Water Raised Vol. 1. Mnamo mwaka 2013, miztape yake ya pili ilitolewa na kuitwa, “ Quarter Water Raised Vol. 2.

Mnamo Mwaka 2013 Bas alikuwa kwenye wimbo wa J Cole “New York Times” na pia 50 Cent mpaka albamu J Cole, Born Sinner, na kisha tena katika DJ Khaled “Hells Kitchen” toka Suffering from Success. 

Kisha yeye alionekana kwenye albamu Revenge of the Dreamers.” Hiyo mixtape iliyotolewa kusherehekea Dreamville alishirikiana na Interscope Records, matokeo yake ilisainiwa na Interscope. Wiki mbili kabla ya albamu yake ya kwanza “Last Winter”, Bas alitolewa EP ya bure inayoitwa “Two Weeks Notice.”

2014–15: Last Winter 
Last Winter ilitolewa tarehe 29 Aprili 2014, kwa Dreamville records na Interscope Records. Albamu hii ilizungumza kuhusu siku za baridi huko New York wakati yeye alikuwa anarekodi hiyo albamu. Albamu iliungwa mkono na wimbo “My Nigga Just Made Bail” kuunda kwa GP808 na J Cole aliimba kwenye wimbo. Last Winter kutolewa mia na tatu katika orodha Billboard 200 na yeye aliuza nakala 3601 katika wiki za kwanza.

Baada ya kutolewa, Bas alikwenda katika safari ya tamasha la majiji kumi lililoitwa “The Last Winter Tour.” Bas baada ya safari yake ya muziki, alikwenda katika safari ya kimataifa ya muziki kwa Ab Soul. Mnamo mwaka 2015 Bas alikwenda katika safari ya kimtaifa ya muziki na J Cole kwenye “2014 Forest Hills Drive Tour” na wasanii wengine kama Omen, Cozz, Jeremih, YG, na Big Sean.

2016-17: Too High to Riot 
Bas alitoa albamu ya pili, Too High to Riot tarehe 4 Machi 2016. Albamu hii pia inajumuisha kuonekana kwa mgeni kutoka wasanii Dreamvile J. Cole na Cozz. Too High to Riot ilishika nambari arobaini na sita kwenye Billboard 200, na Albamu aliuza nakala 10985 katika wiki za kwanza. Yeye pia alitoa video ya muziki ya wimbo wa evry kwenye albamu. Baadaye, Bas alikwenda katika safari ya kimtaifa ya muziki mnamo mwezi Januari mwaka 2016 iliyoitwa “The Too High to Riot Tour.”Wasanii wa Dreamville Cozz na Earthgang alikwenda safari na walikwenda waji ishirini na sita, na tarehe 29 Januari 2017 video inayofunika safari ilitolewa katika Tidal.

Wanamuziki wa Marekani
Wasanii wa Interscope Records
Bangi nchini Kenya

Bangi nchini Kenya ni haramu. 

Dawa hiyo ("cannabis" au "bhang") ilipigwa marufuku nchini Kenya wakati ilipokuwa nchi lindwa ya Waingereza kwa jina la Afrika ya Mashariki ya Kiingereza chini ya Ordinance ya Opium, tarehe 1 Januari 1914.   

Walakini, hivi karibuni kumekuwa na kampeni ambazo zimetaka kuhalalishwa kwake. Kwa mfano, marehemu Ken Okoth, mbunge wa zamani wa Kibra katika mji mkuu, alikuwa akitetea kuihalalisha kwake  kwa msingi wa faida yake ya kitabibu. Bila shaka, si wote wanakubali hoja zake.

Marejeo 

Madawa ya Kulevya
Mbangi
Olympic Club Muungano

Olympic Club Muungano ni klabu ya mpira wa miguu ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliyoanzishwa Bukavu na Biemba Dameski mnamo Machi 8, 1945 kwa jina la Unerga.   

Klabu imeshiriki mara kadhaa katika Linafoot (daraja la kwanza la Kongo).

Historia 
Mwaka 1984, OC Muungano kucheza mwisho ya michuano ya Zaire (DRC) dhidi ya AS Bilima wa Kinshasa baada kuondoa mnara kwa mnara Sanga Balende wa Mbuji-Mayi na Benki ya Zaire ya Kananga  . 

Katika msimu wa 2018-2019 kilabu kilitengwa kutoka kwa Linafoot baada ya vifurushi vitatu . Anakuwa na OC Bukavu Dawa kama mpinzani mkuu lakini tangu kuumbwa kwa nyota ya Kivu vilabu viwili vinashirikiana vizuri.

Tuzo 
 LIFSKI : (2) 
 Mshindi   : 2003, 2006

Wachezaji wa zamani 
  Masudi Ndoshi 
 1948  Witakenge 
 1948  Maurice Mulonda 
 1971  Prosper Ndume

Marejeo

Viungo vya nje 
 Nembo ya Klabu ya Club Club 
 www.rsssf.com 
 www.worldstadiums.com 

Bukavu
Felisiani wa Foligno

Felisiani wa Foligno (San Giovanni Profiamma, karibu na Foligno, Umbria, Italia, 160 hivi - Foligno, 24 Januari 250 hivi) anayehesabika kuwa askofu wa kwanza wa eneo hilo lote kuanzia mwaka 204 hadi kifo chake .

Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 24 Januari.

Maisha
Aliinjilisha mapema sehemu kubwa ya mkoa wa Umbria wa leo-

Akiwa na umri wa miaka 90 hivi aliteswa kwa kukataa ibada kwa miungu ya Dola la Roma, akafa wakati wa kuburutwa kuelekea Roma kuuawa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Felician of Foligno
San Feliciano di Foligno
San Feliciano

Waliozaliwa 160
Waliofariki 250
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Sabiniani wa Troyes

Sabiniani wa Troyes (Samo, leo nchini Ugiriki, karne ya 3 - Rilly-Sainte-Syre, karibu na Troyes, Ufaransa, 275 hivi) alikuwa Mkristo aliyefia dini yake wakati wa dhuluma ya kaisari Aurelian.

Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 24 Januari.

Maisha
Alihama kisiwa alichozaliwa kwa sababu alivutiwa na Ukristo ila aliogopa upinzani wa baba yake. 

Huko Galia alibatizwa na Patroklo wa Troyes.

Baada ya huyo kufia dini, Sabiniani aliendelea mwenyewe kuinjilisha na kubatiza hadi alipoteswa na kukatwa kichwa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Sabinian at Patron Saints Index
29 January saints at Saint Patrick's Church 

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 275
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ugiriki
Watakatifu wa Ufaransa
Babila na wenzake

Babila na wenzake  (walifariki 253) alikuwa askofu wa 12 wa Antiokia, leo nchini Uturuki.

Kisha kuteswa mara kadhaa kwa ajili ya dini yake, askofu huyo aliuawa amefungwa minyororo ya chuma aliyoagiza azikwe nayo. Inasemekana kuwa pamoja naye waliuawa Urbani, Prilidani na Epoloni, watoto watatu aliowafundisha imani ya Kikristo, bila kujali dhuluma ya kaisari Decius.

Tangu zamani wote wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila mwaka tarehe 24 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje
 Text of St John Chrysostom's homily on Saint Babylas.
 St. Babilas at the Christian Iconography web site.

Waliofariki 253
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Esuperansi wa Cingoli

Esuperansi wa Cingoli (alizaliwa Afrika Kaskazini - alifariki Cingoli, Marche, Italia) alikuwa askofu wa mji huo mwishoni mwa karne ya 5.

Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 24 Januari.

Maisha
Mtoto wa familia ya Wamani na Waario, alikubaliwa na baba yake kupata ubatizo katika Kanisa Katoliki akiwa na umri wa miaka 12.

Baada ya kukomaa, aliishi kimonaki na kuinjilisha maeneo ya Afrika Kaskazini.

Alipotaka kuhamia Italia na kufika Roma alikamatwa, lakini Papa alifaulu kumtoa akamfanya askofu wa Cingoli. Huko alifanya kazi miaka 15 hadi kifo chake akiwa na sifa ya kufanya miujiza.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Francesco Maria Rafaelli, Delle memorie ecclesiastiche intorno l'istoria, ed il culto di santo Esuperanzio antico vescovo, e principal protettore di Cingoli,  libri due, in Pesaro: nella stamperia Gavelliana, 1762;
 Giuseppe Avarucci, Una lamella iscritta: problemi ed ipotesi intorno al culto di s. Esuperanzio a Cingoli, Macerata 1986;
 Adriano Pennacchioni, Vita di S. Esuperanzio, Vescovo e protettore di Cingoli, Cingoli 1991;
 Pio Cartechini, Il culto dei santi patroni Esuperanzio e Sperandia in alcuni documenti dell'archivio comunale di Cingoli, in Atti del convegno "Santità femminile nel duecento: Sperandia patrona di Cingoli", Ancona 2001, pp. 269–314;
 Gianluca Orsola, Esuperanzio di Cingoli. Agiografia di un vescovo medioevale, prefazione di Edith Pásztor, Graphe.it edizioni, Perugia 2009, ISBN 9788889840559

Viungo vya nje

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki karne ya 5
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Watakatifu wa Italia
Bretanioni

Bretanioni (pia: Bretani, Vetrani, Vetranioni; alifariki Tomi, leo Constanţa, Romania, 380 hivi) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 360.

Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 25 Januari.

Maisha
Kwa kumpinga hadharani kaisari Valens, aliyetaka Wakristo wafuate mafundisho ya Ario, alipelekwa uhamishoni Lakini baadaye aliruhusiwa kurudi kutokana na malalamiko ya umati uliosifu imani na maadili yake.,

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Il cristianesimo nella Scytia Minor tra i se. IV-VI, Roma 1989, pp. 29–30
Note biografiche tratto da: Les Petits Bollandistes; Vies des saints, tomo I
 
VETRANION, episcop la Tomis 
Sfantul VETRANION, episcopul Tomisului 

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 380
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Romania
Preieto na Amarino

Preieto na Amarino (walifariki Volvic, 25 Januari 676) walikuwa mmoja askofu wa 25 wa Alvernia, leo Clermont-Ferrand, nchini Ufaransa, na mwingine abati au mlei ambao waliuawa pamoja na matajiri wa mji huo.

Tangu zamani wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila mwaka tarehe 25 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 De Sanctis Martyribus Praejecto episcopo, Amarino, sive Marino abbate, et Elidio Claromonte Arvernorum in Gallia, in Acta Sanctorum Ianuarii, vol. III, Parigi, pp. 242-250
 Louis Duchesne, Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol. II, Paris 1910, pp. 37-38
 Dictionnaire d'archéologie chrétienne et de liturgie, Tome III, deuxième partie, Paris 1914, col. 1919
 Benoit Gonod, Chronologie des évêques de Clermont et des principaux événements de l'histoire ecclésiastique de l'Auvergne, Clermont-Ferrand 1833, pp. 15-16
  Gérard Mathon, Proietto, Amarino ed Elpidio, santi, martiri, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. X, coll. 1184-1185

Viungo vya nje
 Saint of the Day, January 25: Praejectus of Clermont  at SaintPatrickDC.org
St. Praejectus
Amarinus on Patron Saints Index
Amarinus on Catholic Online

Waliofariki 676
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Poponi abati

Poponi abati, O.S.B. (Deinze, leo nchini Ubelgiji, 977 - Marchiennes, leo nchini Ufaransa, 25 Januari 1058) alikuwa abati huko Stavelot, Ubelgiji aliyejitahidi kueneza urekebisho wa umonaki wa Kibenedikto ulioanza Cluny.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 25 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 
Poppo at Catholic Encyclopedia online
Poppo at Patron Saints Index
Saint of the Day, January 25: Poppo of Stavelot  at SaintPatrickDC.org
Dutch history article about Deinze

Waliozaliwa 977
Waliofariki 1058
Wamonaki
Wabenedikto
Mapadri
Watakatifu wa Ubelgiji
Holmi

Holmi (Holmium) ni elementi ya kimetali yenye alama Ho na namba atomia 67, maana yake kiini cha Holmi kina protoni 67 ndani yake. Uzani atomia ni 164.930. Katika jedwali la elementi inahesabiwa kati ya lanthanidi na metali za ardhi adimu. 

Holmi ilitambuliwa kama elementi ya pekee nchini Uswidi na mwanakemia Per Theodor Cleve kwenye mwaka 1878. Aliikuta kama taka ndani ya oksidi ya Erbi, pamoja na Thuli. Cleve alichagua jina la Holmi kwa heshima ya mji Stockholm alikozaliwa.    

Holmi safi ni metali laini. Kiasili Holmi haipatikani kwa hali safi kwa sababu inatendana kirahisi na kemikali nyingine. Lakini inapatikana ndani ya madini monaziti na gadoliniti. Maeneo makuu ya madini ni China, Marekani, Brazil, Uhindi, Sri Lanka, na Australia na akiba ya holmi inakadiriwa kuwa tani 400,000.  

Baada ya kusafishwa inakaa katika hewa kavu kwa halijoto ya kawaida. Ikifikia nyuzijoto °C 150 inawaka. 

Holmi huwa na nguvu kubwa ya usumaku, na hapo inapita elementi zote nyingine. Kwa sababu hiyo hutumiwa kuzalisha sumaku zenye nguvu kuu.

Marejeo

Viungo vya nje 

WebElements.com –	 Holmium (also used as a reference)
American Elements – Holmium  American Elements (also used as a reference)
 Holmium at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)

Lanthanidi
Elementi
metali
Paula wa Roma

Paula wa Roma (Roma, Italia, 5 Mei 347 - Bethlehemu, Israeli, 26 Januari 404) alikuwa mwanamke Mkristo wa mmojawapo kati ya koo maarufu zaidi za mji huo.

Aliolewa mapema akazaa watoto watano.

Alipokuwa na umri wa miaka 32 alifiwa mumewe akaendelea kutunza familia yake, lakini alizidi kuvutiwa na mambo ya dini na kuishi kama kitawa sawa na Marsela wa Roma na wanawake wengine kadhaa.

Mwaka 382 alikutana na Jeromu halafu akamfuata Bethlehemu katika monasteri zake (moja kwa wanaume na nyingine kwa wanawake akamsaidia kutafsiri Biblia katika lugha ya Kilatini.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 26 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Viungo vya nje
 Saint Paula of Rome, in Catholic Encyclopedia.
 The Bible and Women Pilgrims
 Letters of Saint Jerome and Saint Paula
 Saint Paula and the Order of Saint Jerome 
 Monastery of Saint Paula (in Seville, Spain)
 Palestine Pilgrims' Text Society (1887):  The pilgrimage of the holy Paula by St Jerome

Waliozaliwa 347
Waliofariki 404
Watu wa Roma ya Kale
Wamonaki
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Italia
Juliani wa Sora

Juliani wa Sora (alifariki Sora, Lazio, Italia, 161 hivi) alikuwa Mkristo aliyeuawa kwa kukatwa kichwa wakati wa dhuluma ya kaisari Antoninus Pius dhidi ya imani hiyo kwa kuwa alihubiri Injili akitokea Dalmatia (leo nchini Kroatia) na kuelekea Campania. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Wa kwanza wanaadhimisha sikukuu yake tarehe 27 Januari, wa pili tarehe 11 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 2
Waliofariki 161
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Korasya
Juliani wa Le Mans

Juliani wa Le Mans alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo (leo nchini Ufaransa).

Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 27 Januari.

Maisha
Alipewa uaskofu huko Roma, Italia, katikati ya karne ya 3 akatumwa Galia kuinjilisha kabila la Wasenomani. Alipofika kwao alijivutia mioyo yao kwa huduma zake kwa maskini, wagonjwa na mayatima, mbali ya miujiza mbalimbali.

Alipofikia uzee alikwenda kuishi kama mkaapweke.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saint of the Day, January 27: Julian of Le Mans  at SaintPatrickDC.org
Catholic Online: Julian of Le Mans
Catholic Forum: Julian of Le Mans
San Giuliano di Le Mans

Maaskofu Wakatoliki
Wamisionari
Wakaapweke
Watakatifu wa Ufaransa
Enriko wa Osso

Enriko wa Osso (jina kamili kwa Kihispania: Enrique de Ossó i Cervelló; Vinebre, Tarragona, Hispania, 16 Oktoba 1840 – Gilet, Valencia, Hispania, 27 Januari 1896) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki.

Pamoja na kuwa paroko, na kuwajibika hasa katika katekesi, alianzisha jumuia Kikosi cha Mt. Teresa wa Yesu kwa ajili ya malezi ya wasichana. Alipoondolewa, alikwenda kuishi kwa Ndugu Wadogo .

Alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri tarehe 14 Oktoba 1979 na mtakatifu tarehe 16 Juni 1993.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Hagiography Circle
Saints SQPN

Waliozaliwa 1840
Waliofariki 1896
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Hispania
Mario wa Bodon

Mario wa Bodon (pia: Marino; Orleans, Ufaransa, karne ya 5 - Sisteron, Ufaransa, 27 Januari 555) alikuwa abati wa monasteri aliyoianzisha huko Bodon, Drome, mwaka 506.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 27 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 555
Wamonaki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Yohane wa Reom

Yohane wa Reom (Courtangy, Ufaransa, 440 hivi - Reom, Ufaransa, 28 Januari 544/554) alikuwa padri aliyeanzisha monasteri huko Reom, Neustria, chini ya kanuni ya Pakomi.

Kabla ya hapo aliwahi kuishi kama mkaapweke halafu kujiunga na monasteri ya Lerins.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 28 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 440
Waliofariki 545
Wakaapweke
Wamonaki
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Kisiwa cha Kulazu

ni kati ya visiwa vya Wilaya ya Ukerewe, mkoa wa Mwanza, kaskazini mwa Tanzania.

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Tanzania
Mkoa wa Mwanza
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Wilaya ya Ukerewe
Kisiwa cha Buluza

ni kati ya visiwa vya Wilaya ya Ukerewe, mkoa wa Mwanza, kaskazini mwa Tanzania.

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Tanzania
Mkoa wa Mwanza
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Wilaya ya Ukerewe
Kisiwa cha Lyegoba

ni kati ya visiwa vya Wilaya ya Ukerewe, mkoa wa Mwanza, kaskazini mwa Tanzania.

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Tanzania
Mkoa wa Mwanza
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Wilaya ya Ukerewe
Kisiwa cha Siza

ni kati ya visiwa vya Wilaya ya Ukerewe, mkoa wa Mwanza, kaskazini mwa Tanzania.

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Tanzania
Mkoa wa Mwanza
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Wilaya ya Ukerewe
Kisiwa cha Goziba

ni kati ya visiwa vya Wilaya ya Muleba, mkoa wa Kagera, kaskazini mwa Tanzania.

Kinapatikana katika ziwa Victoria, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Tanzania
Mkoa wa Mwanza
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Wilaya ya Ukerewe
Kisiwa cha Izinga (Ukerewe)

ni kati ya visiwa vya Wilaya ya Ukerewe, mkoa wa Mwanza, kaskazini mwa Tanzania.

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Tanzania
Mkoa wa Mwanza
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Wilaya ya Ukerewe
Yakobo mkaapweke

Yakobo mkaapweke (alizaliwa Haifa, Israeli) aliishi katika mlima Karmeli kwenye karne ya 4.

Kwa muda mrefu alijifungia kaburini.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 28 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki karne ya 4
Wakaapweke
Watakatifu wa Israeli
Juliani wa Cuenca

Juliani wa Cuenca (Burgos, Castilia Mpya, Hispania, 1127 hivi - Cuenca, Aragon, Hispania, 28 Januari 1208) alikuwa mkaapweke, lakini pia mhubiri na mwalimu, aliyehudumia kama askofu wa Cuenca kuanzia mwaka 1196 hadi kifo chake.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu hasa baada ya kutangazwa rasmi na Papa Klementi VIII tarehe 18 Oktoba 1594.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 28 Januari.

Maisha
Baada ya kukabidhiwa jimbo, lililokombolewa tangu miaka michache kutoka mikononi mwa Waislamu, alijitahidi kutembelea parokia zake na kuhudumia wafungwa bila kuacha kurudi upwekeni kila mwaka.

Kwa kuwa alikuwa amewagawia maskini mali ya Kanisa, alijipatia riziki kwa kazi ya mikono yake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Saints SQPN
 Catholic Online
 Santi e Beati
 Catholic Hierarchy

Waliozaliwa 1127
Waliofariki 1208
Wakaapweke
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Hispania
Jiriwa

Jiriwa (kwa Kiingereza: vise au vice) ni kibanio cha chuma au mbao ambacho hushikilia vitu kwa imara wakati vinapofanyiwa kazi. 

Huwa na mikono miwili, mmoja uliosanikishwa na mwingine unaoweza kusogezwa kwa njia ya parafujo ya kukaza au wenzo wa kubana.

Aina tofauti

Jiriwa ya seremala

Jiriwa huunganishwa katika meza ya seremala, kwa kawaida sawa na uso wa meza. Mikono yake ni ama ya mbao ama ya chuma; kama ni chuma kinafunikwa kwa mbao ili kutoacha alama kwenye vipande vinavyoshikwa.

Jiriwa ya fundi vyuma

Jiriwa ya fundi vyuma hutumiwa kushika metali, si mbao, wakati wa kukata au kupiga tupa.      

Jiriwa hiyo kwa kawaida hufungwa kwa skrubu juu ya uso wa meza ya fundi. Mara nyingi huwa na sehemu ndogo ya fuawe. Kwa kawaida hukaa juu ya kiti chenye mhimili wa kuzunguka kinachorahisisha kufanya kazi pande zote.

Jiriwa ya fundi bomba
Fundi bomba huhitaji jiriwa yenye mikono inayoshika bomba kirahisi, wakati anapokata hesi.

Marejeo

Zana
Kisiwa cha Jombe

ni kati ya visiwa vya Zanzibar, nchini Tanzania, ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi karibu na Pemba.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania
 Funguvisiwa la Zanzibar

Tanbihi

Visiwa vya Tanzania
Visiwa vya Bahari ya Hindi
Pemba
Zanzibar
Kisiwa cha Kuji

ni kati ya visiwa vya Zanzibar, nchini Tanzania, ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi karibu na Pemba.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania
 Funguvisiwa la Zanzibar

Tanbihi

Visiwa vya Tanzania
Visiwa vya Bahari ya Hindi
Pemba
Zanzibar
Kisiwa cha Kwata Islet

ni kati ya visiwa vya Zanzibar, nchini Tanzania, ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi karibu na Pemba.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania
 Funguvisiwa la Zanzibar

Tanbihi

Visiwa vya Tanzania
Visiwa vya Bahari ya Hindi
Pemba
Zanzibar
Kisiwa cha Makoongwe

ni kati ya visiwa vya Zanzibar, nchini Tanzania, ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi karibu na Pemba.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania
 Funguvisiwa la Zanzibar

Tanbihi

Visiwa vya Tanzania
Visiwa vya Bahari ya Hindi
Pemba
Zanzibar
Kisiwa cha Matumbi Makubwa

ni kati ya visiwa vya Zanzibar, nchini Tanzania, ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi karibu na Pemba.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania
 Funguvisiwa la Zanzibar

Tanbihi

Visiwa vya Tanzania
Visiwa vya Bahari ya Hindi
Pemba
Zanzibar
Kisiwa cha Shamiani

ni kati ya visiwa vya Zanzibar, nchini Tanzania, ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi karibu na Pemba.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania
 Funguvisiwa la Zanzibar

Tanbihi

Visiwa vya Tanzania
Visiwa vya Bahari ya Hindi
Pemba
Zanzibar
Kisiwa cha Sumtama

ni kati ya visiwa vya Zanzibar, nchini Tanzania, ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi karibu na Pemba.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Tanzania
 Funguvisiwa la Zanzibar

Tanbihi

Visiwa vya Tanzania
Visiwa vya Bahari ya Hindi
Pemba
Zanzibar
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Korea Kusini

Timu ya Taifa ya Kandanda ya Korea Kusini, ambayo imepewa jina la utani la the Reds, ndiyo timu ya taifa la Korea Kusini. 

Mpira wa Miguu
Korea Kusini
Timu ya Taifa ya Kandanda
Bangi nchini Tanzania

Bangi nchini Tanzania ni marufuku: kuuza, kulima au kukutwa na bangi  kama si kwa ajili ya tiba na utafiti , lakini inabaki kuwa dawa ya kawaida na hutumiwa kwa matumizi tofauti, kama utumiaji wa ndani na kuuzwa nje ya nchi. Tanzania ni mojawapo ya nchi barani Afrika ambayo inazalisha bangi kwa wingi.

Kilimo 
Watu wanapanda bangi kwa njia isiyo halali, wanadai kwamba wanapata faida kubwa kushinda mazao mengine. 

Nchini Tanzania mbangi hupandwa katika ukanda wa pwani (Tanga), ukanda wa kaskazini (Arusha, Manyara na Kilimanjaro), nyanda za juu za kusini (mkoa wa Iringa) na kanda ya ziwa (Shinyanga na Mara) . 

Bangi inazalishwa maeneo ya vijijini. Inachukua miezi minne hadi mitano kwa bangi kukomaa ikilinganishwa na mazao mengine kama mahindi.

Uingizaji kutoka nje
Bangi nyingine huingizwa kutoka nje ya nchi na kiingilio kikuu ni uwanja wa ndege wa Dar es Salaam, uwanja wa ndege wa Kilimanjaro International Airport (KIA) na bandari ya Dar es Salaam na ya Zanzibar na uwanja mdogo wa ndege kama Tanga na Mwanza .

Matumizi 
Bangi hutumiwa kama dawa vijijini, hutumika kuponya maradhi kama maumivu ya sikio, homa na malaria. 

Matawi ya mbangi hutumiwa kutengeneza na kuandaa mboga kwa chakula katika maeneo ya vijijini .

Utekelezaji wa sheria
Serikali iliharibu baadhi ya mashamba na kuwaadhibu watu ambao walikuwa wakilima. Watu ambao wanakutwa na bangi au wanakutwa wakitumia bangi wanakamatwa na kufungwa kwa miaka mitano pamoja na adhabu ya ziada.

Marejeo 

Madawa ya Kulevya
Tanzania
Mbangi
Bonito wa Lyon

Bonito wa Lyon au Bonitus wa Clermont (kwa Kifaransa: Bonnet; Auvergne, 623 – Lyon, 15 Januari 710 hivi) aliwahi kuwa na vyeo mbalimbali muhimu, kama vile chansela wa mfalme, gavana wa Marseilles na hatimaye kwa miaka kumi askofu wa Auvergne (Ufaransa) baada ya kifo cha kaka yake Avitus. 

Kisha kung'atuka, alikwenda kuishi miaka 4 monasterini na hatimaye akaenda kuhiji Roma. Wakati wa kurudi Ufaransa alifariki.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 623
Waliofariki 710
Wanasiasa wa Ufaransa
Maaskofu Wakatoliki
Wamonaki
Watakatifu wa Ufaransa
Gandisha

Katika utarakilishi, gandisha (kwa Kiingereza: freeze au hang) ni programu inapoacha kuitikia ingizo. Kwa mfano, kiolesura michoro cha mtumiaji cha Windows kinapoacha kuitikia baobonye au kipanya za mtumiaji ni hali ya gandisha.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Maswali ya mara kwa mara

Katika intaneti, Maswali ya mara kwa mara (kifupi: MMM; kwa Kiingereza: Frequently Asked Question au FAQ) ni orodha ya maswali yanayoulizwa mara nyingi kuhusu mada moja na majibu yake.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Skrini nzima

Katika utarakilishi, skrini nzima (kwa Kiingereza: full screen au fullscreen) ni uonyesho unaoenea katika skrini yote cha tarakilishi kwa kufunika kiolesura michoro cha mtumiaji cha mfumo wa uendeshaji.

Watu wanatumia kiwambo kizima ili kutazama filamu au video kwenye mtandao.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Tuzo ya Noma

Tuzo ya Noma (kwa Kiingereza hujulikana kama Noma Award for Publishing in Africa na kwa Kifaransa hujulikana kama  Le Prix Noma de Publication en Afrique) ni tuzo zilizoanza kutolewa mwaka 1980 na kuendelea hadi mwaka 2009. Zilikuwa tuzo za mwaka zenye kuambatana na kiasi cha dola 10,000 kwa kutambua michango ya waandishi wa Afrika. Tuzo hizo zilikuwa kati ya tuzo kubwa kabisa katika bara la Afrika.

Historia
Tuzo hii ilianzishwa mwaka 1979 na Shoichi Noma (aliyefariki mwaka 1984), rais wa Kodansha ltd, kampuni kubwa ya uchapishaji nchini Japani. 

Tuzo hii ilikuwa na malengo ya kuwatia motisha waandishi wa Afrika na ilikuwa ikitolewa kwa vitabu vipya vilivyokuwa vikichapishwa kila mwaka zikilenga sehemu tatu: uandishi wa fasihi, vijana na wasomi, huku zikidhaminiwa na Kodansha Ltd. Vitabu vilikuwa vilikubaliwa katika lugha yoyote. 

Tuzo zilikoma mwaka 2009 baada ya familia ya Noma kusitisha udhamini

Marejeo

Waandishi
Fasihi
Tuzo
Sharbel na Bebaya

Sharbel na Bebaya (walifariki Edessa, leo nchini Uturuki, 250 hivi) walikuwa padri na dada yake waliouawa kwa ajili ya imani yao ya Kikristo.

Inasemekana waliingia Ukristo kwa juhudi za askofu Barsimeo wa Edessa.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 29 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 250
Sharbel
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki