LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Mto Mfulsi

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Mkavio

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Mkombe (Rukwa)

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Mkukwe

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Mlandasi

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Monga (Rukwa)

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Kajinapenda

Kajinapenda (kwa Kiingereza: ephebophilia) ni pendo la kijinsia kwa vijana.

Saikolojia
Jinsia
Mto Monokore

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Mosi

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Mowe

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Mpanda (Rukwa)

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Mpasa

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Msambia

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Msefwe

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Msega

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Mtozi

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Mulo

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Mungamkuru

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Muse (Rukwa)

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Mwimbi

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Majigambo

Majigambo ni masimulizi ya kujigamba/kujitapa/kujisifu kwa mtu kuhusu matendo ya kishujaa aliyoyatenda katika maisha yake. Majigambo hayo husimuliwa kwa lugha ya kishairi na masimulizi yake huambatana na vitendo vya anayejigamba. Majigambo hujulikana pia kama "vivugo".

Majigambo hufanyika pindi mtu anapokuwa amefanya jambo kubwa la kishujaa kama vile: kuua simba, kuua adui, kulima shamba kubwa n.k. 

Jamii nyingi, hufanya sanaa hii kwa lengo la kujengana ari katika mambo mbalimbali yanayojitokeza katika maisha yetu ya kila siku.

Lugha
Fasihi
Mto Narusi

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Nililirwa

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Nkima

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Nkussa

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Nsalamba

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Nsanga (Rukwa)

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Nsengesi

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Mto Ntembwe

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Punda

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Ulinga

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Upemba

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Wandare

ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Lidia wa Thiatira

Lidia wa Thiatira (au Ludia wa Thuatira; kwa Kiingereza Lydia of Thyatira; kutoka Kigiriki Λυδία, jina la mkoa wa Dola la Roma ulikokuweko mji wa Thiatira, katika Uturuki wa leo) alikuwa mwanamke mfanyabiashara wa karne ya 1 ambaye kwanza aliongokea dini ya Uyahudi.

Mwinjili Luka katika Matendo ya Mitume (kitabu cha Agano Jipya la Biblia ya Kikristo) alisimulia habari zake; hivyo amekuwa mtu wa kwanza wa Ulaya ambaye anajulikana kwa jina kuwa aliongokea Ukristo. Ni tunda ambalo Mtume Paulo alilichuma huko Filipi (Ugiriki Kaskazini).

Madhehebu mengi yanamheshimu kama mtakatifu katika tarehe tofautitofauti. Kwa Wakatoliki wa Kanisa la Kilatini sikukuu yake ni tarehe 20 Mei (awali 3 Agosti).

Katika Matendo ya Mitume
16:11 Basi tukang’oa nanga kutoka Troa, tukafika Samothrake kwa tanga moja, na siku ya pili tukafika Neapoli; 12 na kutoka hapo tukafika Filipi, mji wa Makedonia, mji ulio mkuu katika jimbo lile, mahali walipohamia Warumi; tukawa katika mji huu, tukikaa siku kadha wa kadha. 13 Hata siku ya sabato tukatoka nje ya lango, tukaenda kando ya mto, ambapo tukadhani ya kuwa pana mahali pa kusali; tukaketi, tukasema na wanawake waliokutana pale. 14 Mwanamke mmoja, jina lake Lidia, mwenye kuuza rangi ya zambarau, mwenyeji wa Thiatira, mcha Mungu, akatusikiliza, ambaye moyo wake ulifunguliwa na Bwana, ayatunze maneno yaliyonenwa na Paulo. 15 Hata alipokwisha kubatizwa, yeye na nyumba yake, akatusihi, akisema, Kama mmeniona kuwa mwaminifu kwa Bwana, ingieni nyumbani mwangu mkakae. Akatushurutisha.

Ndio ubatizo pekee katika Matendo ya Mitume ambao uliweza kufanyika katika maji mengi kutokana na mazingira (ujirani wa mto).

Tazama pia
Waraka kwa Wafilipi
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 1
Watu wa Roma ya Kale
Watakatifu wa Uturuki
Watakatifu wa Ugiriki
Watu wa Biblia
Alexander Stephanovich Popov

Alexander Stephanovich Popov (16 Machi [O.S. 4 Machi] 1859 - 13 Januari [O.S. 31 Desemba 1905] 1906) alikuwa mwanafizikia wa Urusi ambaye kwa mara ya kwanza alionyesha jinsi ya kutumia mawimbi ya umeme (redio), ingawa hakuomba leseni ya uvumbuzi wake. 

Kazi ya Popov kama mwalimu katika shule ya wanajeshi wa majini wa Kirusi ilimwongoza kuchunguza matukio ya juu ya umeme.

Maisha ya awali 
Alizaliwa na padri wa Kiorthodoksi katika mji wa Krasnoturinsk, Oblast Sverdlovsk. Alipata nia ya sayansi ya asili wakati alipokuwa mtoto. Baba yake alitaka Alexander ajiunge na ukasisi na kumpeleka kwenye shule ya seminari huko Yekaterinburg. Hapo alijenga maslahi ya sayansi na hisabati na badala ya kwenda chuo cha Theolojia mwaka 1877 alijiunga na chuo kikuu cha St. Petersburg ambako alisoma fizikia.

Baada ya kuhitimu kwa heshima mwaka 1882, alikaa kama msaidizi wa maabara katika chuo kikuu. Hata hivyo mshahara haukuwa na uwezo wa kuunga mkono familia yake, na mwaka 1883 alipata nafasi kama mwalimu na mkuu wa maabara katika shule ya Torpedo ya mafunzo ya majini ya huko Urusi.

Wanafizikia wa Urusi
Msitu wa Amazon

Msitu wa Amazon ni msitu mkubwa uliopo katika bonde la tropiki la Mto Amazon.

Una eneo la takribani kilomita za mraba milioni saba, ambazo kati yake tano na nusu zimefunikwa na msitu wa mvua.

Msitu huo unajumuisha mataifa tisa: uko ndani ya Brazil kwa asilimia 60, ikifuatiwa na Peru asilimia 13, na Colombia asilimia 10, halafu Venezuela, Ecuador, Bolivia, Guyana, Suriname na Guyana ya Kifaransa kwa kiasi kidogo.

Pia ni msitu ambao una wanyama wengi zaidi ya misitu mingine duniani.

Viungo vya nje

 Journey Into Amazonia
 The Amazon: The World's Largest Rainforest
 WWF in the Amazon rainforest
 Amazonia.org.br Good daily updated Amazon information database on the web, held by Friends of The Earth – Brazilian Amazon.
 amazonia.org Sustainable Development in the Extractive Reserve of the Baixo Rio Branco – Rio Jauaperi – Brazilian Amazon.
 Amazon Rainforest News Original news updates on the Amazon.
 Amazon-Rainforest.org Information about the Amazon rainforest, its people, places of interest, and how everyone can help.
 Conference: Climate change and the fate of the Amazon. Podcasts of talks given at Oriel College, University of Oxford, March 20–22, 2007.

Amazonas, Brazil
jiografia ya Brazil
jiografia ya Peru
jiografia ya Kolombia
jiografia ya Venezuela
jiografia ya Ekuador
jiografia ya Bolivia
jiografia ya Guyana
jiografia ya Surinam
ekolojia
Alessandro Volta

Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta (matamshi ya Kiitalia: [alessandro vɔlta]; 18 Februari 1745 - 5 Machi 1827) alikuwa mwanafizikia wa Italia, aliyegundua kanuni za misingi za umeme. Aliboresha seli ya Luigi Galvani akatengeneza betri ya kwanza kwa kuunganisha seli kadhaa mwaka 1799. 

Kwa uvumbuzi huo Volta ameonyesha kwamba umeme unaweza kuzalishwa kikemia. Uvumbuzi wa Volta ulisababisha msisimko mkubwa wa kisayansi na kuongoza wengine kufanya majaribio kama hayo ambayo hatimaye yalileta maendeleo ya uwanja wa kemia ya umeme.

Alessandro Volta pia alimvutia Napoleon Bonaparte katika uvumbuzi wake, na alialikwa kwenye Taasisi ya Ufaransa ili kuonyesha uvumbuzi wake kwa wanachama wa Taasisi hiyo. Alessandro Volta alikuwa profesa wa fizikia ya majaribio katika Chuo Kikuu cha Pavia kwa karibu miaka 40 na alipendwa sana na wanafunzi wake.

Licha ya mafanikio yake ya kitaaluma, Volta alitamani kuwa mtu anayeelekea katika maisha ya ndani na hii ilikuwa inaonekana zaidi katika miaka yake ya baadaye. Wakati huu yeye alitamani kuishi salama na maisha ya umma na zaidi kwa ajili ya familia yake mpaka hatimaye alikufa mwaka 1827.

Tanbihi

Viungo vya nje 

Wanafizikia wa Italia
Hebependa

Hebependa (kwa Kiingereza: hebephilia) ni pendo la kijinsia kwa vijana walio katika hatua za ubalehe.

Saikolojia
Jinsia
Fizikia ya atomu

Fizikia ya atomiki ni tawi la fizikia ambayo linasoma atomi kama mfumo wa pekee wa elektroni na kiini cha atomu. Inashughulika hasa na mpangilio wa elektroni karibu na kiini na taratibu ambazo mipango hii hubadilika. Hii inajumuisha ioni, atomi zisizo na upande na, isipokuwa kama ilivyoelezwa vinginevyo, inaweza kudhani kuwa atomu ya muda ni pamoja na ioni. 

Fizikia
Atomi
Irène Joliot-Curie

Irène Joliet-Curie (12 Septemba 1897 - 17 Machi 1956) alikuwa mwanasayansi wa Ufaransa. 

Alishinda tuzo ya Nobel kwa Kemia mwaka wa 1935 pamoja na mumewe, Frédéric Joliot. Curie alikuwa binti Pierre Curie na Marie Curie

Elimu 
Curie alianza masomo yake katika kitivo cha Sayansi huko Paris. Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza (1914-1918), aliwahi kuwa mbobeaji kwenye mambo ya eksirei. 

Wakati wa Vita Kuu ya kwanza ya Dunia, alimsaidia mama yake kutumia teknolojia ya eksirei katika hospitali za kijeshi. Aliwasaidia wafanyakazi wa mionzi. 

Curie kisha alihitimu kutoka Sorbonne huko Paris akawa Daktari wa Sayansi mwaka wa 1925. Alifanya tasnifu yake juu ya mnururisho α wa poloniamu akapata shahada ya kufanya kazi kwenye mambo ya mionzi katika poloniamu.

Wanakemia wa Ufaransa
Daniel Day-Lewis

Daniel Michael Blake Day-Lewis (aliyezaliwa Aprili 29 1957) ni Mwingereza ambaye ni mwigizaji wa filamu aliyestaafu. Alishinda tuzo za taasisi tatu, tuzo nne za BAFTA, tuzo tatu za uigizaji bora, na tuzo za Golden Globe tatu.

Waigizaji filamu wa Uingereza
Pedopenda

Pedopenda (kwa Kiingereza: pedophilia) ni pendo la kijinsia la mtu mzima kwa watoto wasiofikia bado ubalehe. 

Linahesabika katika ya maradhi ya nafsi na utekelezaji wake unaadhibiwa na sheria za nchi zote.

Saikolojia
Jinsia
Maadili
Charles Fabry

Maurice Paul Auguste Charles Fabry (11 Juni 1867 - 11 Desemba 1945) alikuwa mwanafizikia wa Ufaransa.

Maisha 
Fabry alihitimu Ecole Polytechnique huko Paris na alipata udaktari wake kutoka Chuo Kikuu cha Paris mwaka 1892, kwa kazi yake juu ya mwingiliano wa kingo, ambazo zilimfanya awe maarufu katika sekta Ya uoni na somo la rangi. 

Mwaka 1904, alichaguliwa kuwa Profesa wa Fizikia katika Chuo Kikuu cha Marseille, ambako alitumia miaka 16.

Viungo vya nje

Wanafizikia wa Ufaransa
Finn Balor

Finn Balor (aliyezaliwa 25 Machi 1981) ni mpiganaji wa mieleka kutoka nchi ya Ireland.

Kwa sasa amesainiwa na WWE na anapigana chini ya RAW. 

Finn alijiunga na WWE mnamo tarehe 28 Julai 2014 na 24 Septemba mwaka huohuo alianza rasmi kupigana.

Wanamichezo wa Ireland
Randy Orton

Randy Orton (aliyezaliwa 1 Machi 1980) ni mpiganaji wa mieleka kutoka nchi ya Marekani. Kwa sasa amesajiliwa na WWE.

Randy Orton alianza katika toleo la 2001 la Smackdown dhidi ya Hardcore Holly. Yeye alishinda mechi kwa kumsonga hardcore.

Randy alikuwa ameshasainiwa na WWE Raw. Randy Orton, pamoja na Triple H, Batista na Ric Flair waliunda kundi la Evolution.

Wanamichezo wa Marekani
Insel

Insel (kwa Kiingereza: inceldom)  ni mwanamke yeyote asiyewahi kuingiliwa kijinsia na mwanamume ingawa angetaka, hivyo anasumbuliwa na upweke.

Jinsia
Saikolojia
Triple H

Paul Michael Levesque (alizaliwa 27 Julai 1969) ni mwanamiereka kutoka nchi ya Marekani. Anajulikana zaidi kwa jina la pete, kitambulisho cha jina lake la kale la Hunter Hearskinot Helmsley.

Kwa sasa Triple H ni COO ("Afisa Mkuu wa Uendeshaji") wa WWE.

Wanamiereka wa Marekani
Teleiyopenda

Teleiyopenda (kwa Kiingereza: teleiophilia) ni pendo la kijinsia kwa ngumbaru.

Saikolojia
Jinsia
Kilowati

Kilowati (kW) ni kizio cha nguvu kinacholingana na wati elfu moja (wati 103).

Kizio hiki hutumiwa kutaja nguvu ya injini ya umeme au vifaa kama jiko la umeme. Hutumiwa pia kutaja uwezo wa transimita ya redio au televisheni.

Eneo la uso wa ardhi wa mita ya mraba iliyo karibu na ikweta ? moja hupokea takriban kilowati moja kutoka nuru ya jua.

Vipimo sanifu vya kimataifa
Vipimo vya nguvu
Ulama

Ulama (pia: Ulema, kutoka Kiarabu علماء ʿulamāʾ) ni namna ya kutaja wataalamu wa dini katika Uislamu.

Mamlaka na uwezo wao ni tofauti katika jamii za Kiislamu kufuatana na mapokeo tofauti. Katika madhehebu ya Shia wana athira kubwa zaidi. 

Kati ya Waislamu ulema huulizwa kuhusu uelewano wa sharia na vipengele vingine vya imani. 

Neno "ulama" latokana katika lugha ya Kiarabu na hapa ni wingi wa aalim (ar. عالِم) inayomaanisha "mtu mwenye elimu, mtaalamu". Neno hili linaweza kutaja wataalamu wa kila fani lakini inamaanisha hasa wataalamu wa dini.

Matawi ya elimu
Kimapokeo ulema hujifunza Quran, tafsir (namna ya kuelewa Qurani), Sunnah na ahadith, shariah (kanuni za imani), fiqh (namna ya kutumia sharia) na kalam (theolojia au mafundisho kuhusu imani).

Marejeo 

Uislamu
Grenzgipfel

Grenzgipfel ni mlima wa Alpi katika nchi ya Uswisi (Ulaya).

Urefu wake ni mita 4,618 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima
 Orodha ya milima ya Alpi

Milima ya Uswisi
Milima ya Ulaya
Alpi
Dufourspitze

Dufourspitze ni mlima wa Alpi katika nchi ya Uswisi (Ulaya).

Urefu wake ni mita 4,634 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima
 Orodha ya milima ya Alpi

Milima ya Uswisi
Milima ya Ulaya
Alpi
Antipa wa Pergamo

Antipa wa Pergamo alikuwa Mkristo wa karne ya 1 aliyeuawa katika mji huo (katika Uturuki wa leo) kwa sababu ya imani yake.

Mapokeo ya Kanisa yanasema Mtume Yohane alikuwa amemweka wakfu kama askofu wa Pergamo. 

Ufu 2:13 inamtaja kama mfiadini mwaminifu. Inasemekana alichomwa moto kwa kufukuza mashetani walioabudiwa na wenyeji.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadimishwa tarehe 11 Aprili.

Tazama pia
Kitabu cha Ufunuo
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 Catholic Online
 Sant’ Antipa di Pergamo
 CatholicSaints.Info

Waliofariki 92
Watu wa Biblia
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Paulinus wa York

Paulinus wa York (alifariki 10 Oktoba 644) alikuwa mmisionari kutoka Roma nchini Uingereza aliyefanywa askofu wa kwanza wa York.

Maisha
Akiwa kati ya wamonaki waliotumwa na Papa Gregori I ili kuinjilisha Waangli na Wasaksoni, Paulinus alifika mwaka 604 katika kundi la pili. 

Baada ya kuishi miaka huko Kent, tarehe 21 Julai 625 alipewa daraja takatifu ya uaskofu. Aliposindikiza Æthelburg wa Kent kwenda Northumbria kuolewa na Edwin wa Northumbria, alifaulu kumuongoa Edwin kuingia Ukristo pamoja na raia wake wengi. Kati yao alikuwepo Hilda wa Whitby. Pia alijenga makanisa kadhaa.

Edwin alipofariki (633), Paulinus na Æthelburg walikimbia Northumbria, wakimuacha nyuma James Shemasi. Huko Kent, Paulinus akawa askofu wa Rochester akapokea paliumu kutoka kwa Papa, ikiwa na maana ya kufanywa askofu mkuu wa York, ingawa hakupata nafasi ya kwenda. 

Tangu kale Paulinus anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Marejeo mengine
 

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 644
Wamonaki
Wamisionari
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Watakatifu wa Uingereza
Pavel wa Taganrog

Pavel wa Taganrog (kwa Kirusi: Павел Таганрогский, Pavel Taganrogskiy, jina la awali Pavel Pavlovich Stozhkov; 21 Novemba 1792 - 23 Machi 1879) alikuwa Mkristo mlei aliyevutia umati wa Waorthodoksi wa Ukraina na Urusi kumuomba sala na mashauri. Kwa njia hiyo aliuhisha imani na maisha ya kiroho ya wengi.

Tarehe 20 Juni 1999 Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi lilimtangaza mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe yake ya kuzaliwa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Viungo vya nje
Russian Orthodox Church in Taganrog (Russian) 
Saint Pavel on the Official Website of Taganrog (English)
Orthodoxy in and around Taganrog, photos of Saint Pavel kelya and chapel, and more (Russian) 

Waliozaliwa 1792
Waliofariki 1879
Watakatifu wa Urusi
Petro I wa Aleksandria

Petro I wa Aleksandria alikuwa Papa wa 17 wa Kanisa la Kikopti na alifia dini ya Ukristo tarehe 25 Novemba 311 chini ya kaisari Dioklesyano. 

Pamoja naye waliuawa maaskofu Esiki, Pakomi na Theodori, mapadri Fausto, Dio na Amoni na wengine wengi.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

Hieromartyr Peter the Archbishop of Alexandria Eastern Orthodox icon and synaxarion

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 311
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Wakopti
Fosyo

Fosyo (kwa Kigiriki: Φώτιος, Fōtios; Konstantinopoli (leo nchini Uturuki), 810/820 – Bordi, Armenia, 6 Februari 893)  alikuwa Patriarki wa Konstantinopoli miaka 858-867 halafu 877-886; Kwa ujuzi wake mkubwa na kwa umuhimu wake katika historia ya Kanisa, Waorthodoksi wanamuita Fosyo Mkuu.

Farakano la muda la miaka 863-867 kati ya Kanisa la Roma na lile la Konstantinopoli kuhusu upatriarki wa Fosyo lilikuwa baya kuliko yote kabla ya farakano la mwaka 1054 ambalo limedumu hadi leo kati ya Ukristo wa Magharibi na Waorthodoksi.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi kwama mtakatifu, ingawa alitangazwa rasmi mwaka 1847 tu.

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo

Taylor, Fr. Justin (1990), essay "Canon Law in the Age of the Fathers" (published in "Readings, Cases, Materials in Canon Law: A Textbook for Ministerial Students, Revised Edition" [Collegeville, MN: The Liturgical Press] by Jordan Hite, T.O.R., & Daniel J. Ward, O.S.B.)

Viungo vya nje

Saint Photius the Great Orthodox Icon and Synaxarion (February 6)
Patriarch Photios of Constantinople Life and translations of his works
The Excerpta of Photius Photius's summary of Books 9–16 of Memnon of Heraclea's history of Heraclea Pontica
The Myrobiblion at Tertullian.Org
Catholic Encyclopedia – Photius
Greek Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes
Saint Photius the Great, Mystagogy of the Holy Spirit (English translation)
Ongoing English Translation of the Lexicon
Photii biblioteca ex recensione Immanuelis Bekkeri, Berolini typis et impensis Ge. Reimeri, 1824–25, vol. 1, vol. 2.

Waliozaliwa karne ya 9
Waliofariki 893
Wanafalsafa wa Ugiriki
Wanateolojia wa Ugiriki
Waandishi wa Ugiriki
Watakatifu wa Ugiriki
Wanafalsafa wa Uturuki
Wanateolojia wa Uturuki
Waandishi wa Uturuki
Watakatifu wa Uturuki
Historia ya Ukristo
Born a Crime

Born a Crime: Stories from a South African Childhood ni jina la kitabu cha tawasifu na ucheshi kutoka kwa mchekeshaji Trevor Noah wa Afrika Kusini. Ndani yake anaelezea maisha yake tangu kuzaliwa, wazazi wake waliochanganya rangi, Mzungu wa Uswizi na mama wa Kixhosa mwenyeji wa Afrika Kusini. Kuzaliwa kwake ilikuwa kosa la jinai wakati wa utawala wa Apartheid. 

Katika kitabu anaelezea maisha ya dhiki aliyoishi na mamake, urafiki wa karibu waliokuwa nao, kuishi muda mfupi na kuondoka kwa baba yake. Imani ya dini aliyonayo mama yake na mahusiano yake na fundi magari Abel ambaye baadaye kaja kuwa mumewe na jinamizi kuu la maisha ya mama na mtoto. Kitabu kinaanzia tangu mwanzo tawala za kibaguzi hadi kuondoka kwake na kuja tumaini jipya. Anaelezea katika muundo wa kuchekesha, lakini ni hali halisi ilivyokuwa.

Mapokezi
Kitabu kimechapishwa mnamo Novemba 2016, Born a Crime kilipokelewa vizuri na wahakiki wa vitabu nchini Marekani. Kitabu kimekuwa nafasi ya kwanza kwa mujibu wa New York Times (kimeuza vyema) na kimepewa heshima kama moja kati ya vitabu bora kabisa cha mwaka na The New York Times, Newsday, Esquire, NPR, na Booklist. Mwanzoni mwa mwaka wa 2017, jina la kitabu lilitumika katika kipindi cha mafumbo cha 
New York Times Crossword Puzzle.

Uhadithiaji
Maelezo ya kitabu yanaelezea makuzi ya Noah katika Afrika Kusini ya apartheid. Akiwa zao la kichotara lililotokana na baba Mzungu na mama Mwafrika, hajatosheleza ilivyotakiwa kwenye sera za apartheid zilizowekwa. Hata chini ya apartheid, kulikuwa na shida kwake kubaki salama, kwa sababu wakati huo ilikuwa kosa la jinai ukizaliwa umechanganya rangi kati ya baba na mama  (hivyo ndio jina la kitabu).

Sehemu kubwa ya kitabu ni shukrani kwa mama yake mzazi Noah, Patricia Nombuyiselo, ambaye amekulia kwenye kijumba cha nyasi kilichokuwa kinakaliwa na watu 14. Alikuwa mwanamke jasiri mshika dini aliyekuwa na tabia ya kumchukua mtoto wake katika makanisa matatu tofauti kila Jumapili, mkutano wa sala Jumanne, masomo ya biblia Jumatano na siku ya vijana ya kanisa ni Alhamisi, haijalishi hata kama kutakuwa na machafuko mitaani na watu wengi kipindi kama hiki wanakuwa majumbani wamepumzika lakini Bi. mkubwa lazima afike kanisani.

Kuigizwa filamu yake
Kumbukizi hizi zitatumika kuchezeshwa filamu ambayo ndani yake atakuja Lupita Nyong'o ambaye atacheza kama Patricia, mama yake Noah. Vilevile Nyong'o ata-tayarisha filamu hii na Noah kupitia kampuni yake ya utayarishaji maarufu kama Ark Angel Productions. In March 2018, Liesl Tommy is set to direct the film.

Marejeo

Vitabu vya 2016
Pierre Borie

Pierre-Rose-Ursule Dumoulin-Borie (20 Februari 1808 – 24 Novemba 1838) alikuwa padri Mkatoliki wa Ufaransa aliyefanya kazi kama mmisionari wa Paris Foreign Missions Society huko Vietnam. 

Papa Leo XIII alimtangaza mwenye heri tarehe 27 Mei 1900, halafu Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 19 Juni 1988 katika kundi la Wafiadini wa Vietnam.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 24 Novemba.

Maisha
Kisha kujiunga na seminari ya Servières mwaka 1824, alipata upadrisho huko Bayeux tarehe 21 Novemba 1830 akatumwa ng'ambo, akifikia Macao tarehe 18 Julai 1831.

Akikwepa vizuizi vya serikali dhidi ya umisionari, alifaulu kufikia Saigon na kujiunga na misheni ya Tonkin Kusini (Vietnam). 

Bila kujali dhuluma ya serikali, alidumu kutekeleza majukumu yake ya kichungaji katika eneo alilokabidhiwa mpaka alipokamatwa mwaka 1838. 

Akiwa gerezani, alipata taarifa ya kuwa ameteuliwa kuwa askofu tangu tarehe 30 Januari 1836. 

Muda mfupi baadaye, tarehe 24 Novemba 1838, aliambiwa amehukumiwa adhabu ya kifo akauawa siku hiyohiyo.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

 Saint Pierre Dumoulin-Borie at Missions Etrangères de Paris

Viungo vya nje
 Archives of the Paris Foreign Missions Society 
 Catholic Hierarchy
 https://web.archive.org/web/20141226035930/http://www.gpnt.net/diendan/archive/index.php/t-1167.html

Waliozaliwa 1808
Waliofariki 1838
Mapadri
Wamisionari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa Vietnam
Piran Mtakatifu

Piran mtakatifu (au Peran, kwa Kilatini: Piranus), alifariki 480 hivi, labda Perranzabuloe, Cornwall (Uingereza) alikuwa abati wa karne ya 5 huko Cornwall, ingawa anadhaniwa kuwa na asili ya Ireland.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Machi

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
 Carter, Eileen. (2001). In the Shadow of St Piran
 Doble, G. H. (1965). The Saints of Cornwall. Dean & Chapter of Truro.
 Loth, J. (1930). 'Quelques victimes de l'hagio-onomastique en Cornwall: saint Peran, saint Keverne, saint Achebran' in Mémoires de la Société d'Histoire et d'Archéologie de Bretagne.
 Plummer, Charles. (1922). Betha Naem nErenn
 Tomlin, E. W. F. (1982). In Search of St Piran
 Rev. Charles William Boase, M.A. (Fellow and Tutor of Exeter College, Oxford). PIRANUS, ST. In: William Smith and Henry Wace. A Dictionary of Christian Biography, Literature, Sects and Doctrines During the First Eight Centuries. Volume IV: N-Z. London: John Murray, Albemarle Street, 1887. pp. 404-405.

Marejeo
 "A man of the people who liked his pint... no wonder Piran is Cornwall's hero." Europe Intelligence Wire 21 Feb. 2012.
 Eileen Carter. In the shadow of Saint Piran, AD 500-2000: The history of the Saint and his foundations at Perranzabuloe. Wadebridge: Lodenek, 2001. 90 pages. 
 Eric Walter Frederick Tomlin. In search of St. Piran: An Account of His Monastic Foundation at Perranzabuloe, Cornwall, and Its Place in the Western Or Celtic Church and Society. Padstow, Cornwall: Lodenek Press, 1982. 41 pages. 
 William Haslam (Rev). St. Piran & His Oratory: The History of a Celtic Saint. Penzance: Oakmagic Publications, 1998, 1845. 58 pages. 
 William Haslam (Rev). Perran-Zabuloe: With an Account of the Past and Present State of the Oratory of St. Piran in the Sands. London: John Van Voorst, Paternoster, 1844. 181 pages. (see: Chapter II, pp. 53-56).
 Anthony Allen Clinnick. The Story of the Three Churches of St. Piran, the miners' patron saint of Cornwall. A.W. Jordan: Truro, 1936. 15 pages.
 George Basil Barham. How St. Piran came to Cornwall. [London]: Great Western Railway (Great Britain), 1922. 4 unnumbered pages.

Viungo vya nje

  St Piran's holiday. BBC News. 2 March 2006, 12:19 GMT.
  St. Piran's events. An Daras: The Cornish Folk Arts Project.
  St. Piran's celebrations. BBC Home.
  St. Piran's Day in Truro. BBC Home.
 St. Piran's Oratory – Morley B Collins, 1910
  St Piran Trust website .
 The Orthodox Church of Archangel Michael and Holy Piran. Laity Moor, Nr Ponsanooth, Cornwall. TR3 7HR.
 Britain's oldest chapel to be excavated: Archaeologists to explore sixth century Cornish church 'built by St Piran'. Mail Online (Daily Mail, UK). 09:20 GMT, 17 January 2014. Retrieved: 15 September, 2015.

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki karne ya 5
Wamonaki
Watakatifu wa Ireland
Watakatifu wa Uingereza
Porfiri wa Gaza

Porfiri wa Gaza (kwa Kigiriki Πορφύριος, Porphyrios; Thesalonike, Ugiriki347 hivi – Gaza, Palestina, 26 Februari 420) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 395 hadi kifo chake.

Kutokana na masimulizi ya Maisha yake, yaliyoandikwa na Marko shemasi alipata umaarufu kwa kuingiza katika Ukristo mji huo ulioshikilia bado Upagani na kwa kubomoa mahekalu yaliyokuweko, bila kujali dhuluma ndefu.

Kwanza alikuwa mmonaki miaka mitano huko Misri na mitano mingine ng’ambo ya mto Yordani, akijulikana kwa wema wake kwa watu fukara.
.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Thomas F. Head, Medieval Hagiography: an anthology, (Routledge) 2001.
Ramsay MacMullen, Christianizing the Roman Empire, (Yale University Press) 1984.

Viungo vya nje
 Medieval Sourcebook: G.F. Hill, 1913. Translator and editor, Mark the Deacon, Life of Porphyry, Bishop of Gaza (e-text, in English)
 Catholic Encyclopedia: Gaza
 Catholic Encyclopedia: St. Porphyry
  Philip Schaff, editor The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge: St. Porphyry
 Prologue From Ochrid - February 26: Saint Porphyrius, Bishop of Gaza
 Asmaa al-Ghoul. Gaza's Orthodox Church Celebrates 1,606 Years. Al-Monitor. March 11, 2013.

Waliozaliwa 347
Waliofariki 420
Maaskofu Wakatoliki
Wamisionari
Watakatifu wa Ugiriki
Watakatifu wa Palestina
Rafka Petra

Rafka Petra Choboq Ar-Rayès, O.L.M. (kwa Kiarabu: رفقا بطرسيّة شبق ألريّس; Himlaya, 29 Juni 1832 – Jrebta, 23 Machi 1914), alikuwa mwanamke mmonaki wa Kanisa la Wamaroni nchini Lebanon.

Baada ya kujiunga la masista walimu alichukua nafasi ya kujifungia monasterini kwa maisha ya sala na toba zaidi, ambayo yaliendana na upofu kwa miaka 30 na maumivu mengi ya kiafya aliyoyapokea na kuyatoa kama sadaka akimtegemea Mungu tu.

Bikira huyo alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri tarehe 16 Novemba 1985, halafu mtakatifu tarehe 10 Juni 2001.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 
Life of St. Rafqa on YouTube (English subtitle series movie)
Another vita
Rafca.org Saint Rafca Website
Saints.SQPN
Catholic Online

Waliozaliwa 1832
Waliofariki 1914
Mabikira
Wamonaki
Wamaroni
Watakatifu wa Lebanoni
Rosalia Bikira

Rosalia (kwa Kisisili Rusulia; 1130–1166) alikuwa bikira wa ukoo maarufu wa Palermo, mji mkuu wa kisiwa cha Sicilia, leo mkoa wa Italia.

Alikwenda kuishi kama mkaapweke katika pango juu ya Mlima Pellegrino hadi kifo chake .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Waliozaliwa 1130
Waliofariki 1166
Mabikira
Wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Watu kutoka Palermo
Kisisili

Kisisili (kwa lugha hiyo: Sicilianu) ni mojawapo kati ya Lugha za Kirumi, ingawa asilimia 20 za maneno yake yana asili ya Kigiriki na Kiarabu. 

Ndiyo ya kwanza kuwa na fasihi katika ya lugha za Italia.

Hadi leo inatumiwa na watu milioni 5 hivi, hasa katika sehemu kubwa kabisa ya kisiwa cha Sicilia, lakini pia Italia Kusini na kokote walikohamia wenyeji wa sehemu hizo.

Tanbihi

Marejeo 

 Abulafia, The end of Muslim Sicily cit.
 
 Arba Sicula Volume II, 1980 (bilingual: Sicilian and English)
  
  
 Centro di Studi Filologici e Linguistici Siciliani (1977–2002) Vocabolario Siciliano, 5 volumi a cura di Giorgio Piccitto, Catania-Palermo (the orthography used in this article is substantially based on the Piccitto volumes).
  
  
 
 <cite id=refHughes1993> 
  
    (bilingual: Sicilian and English; edited and translated by Prof. Gaetano Cipolla)
 
 Mendola, Louis. Sicily's Rebellion against King Charles: The story of the Sicilian Vespers (New York 2015) ISBN|9781943639038
 A. Nef, Géographie religieuse et continuité temporelle dans la Sicile normande (XIe-XIIe siècles): le cas des évêchés, in P. Henriet (ed.), À la recherche de légitimités chrétiennes – Représentations de l’espace et du temps dans l’Espagne médiévale (IXe-XIIIe siècles) (Madrid 2001), Lyon 2003

Viungo vya nje 

[http://www.linguasiciliana.org/ Tovuti ya Kisisili
 www.linguasiciliana.it
Arba Sicula  A non-profit organisation dedicated to preserving the Sicilian language

Lugha za Kirumi
Lugha za Italia
Romedi

Romedi (kwa Kilatini: Romedius; kwa Kiitalia San Romedio; 330 hivi - 405 hivi) alikuwa mtoto wa mtemi wa Thaur katika bonde la mto Inn karibu na Innsbruck (Tirol, Austria). 

Hata hivyo, akiwa bado kijana, alijitenga kwenda kutafakari katika pango. 

Alipofiwa wazazi wake, aliliachia Kanisa mali yake yote akaenda kushika maisha ya toba katika Val di Non (leo katika mkoa wa Trentino-Alto Adige, Italia). Makao alipoishi hadi leo yanaitwa jina lake.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
The Legend of San Romedio  (with children's drawings)
Annegret and Peter Kokschal, 2002. Die Heiligen für Jeden Tag  (Leipzig) (pdf file)
 San Romedio

Wakaapweke
Watakatifu wa Austria
Watakatifu wa Italia
Raphael wa Brooklyn

Raphael wa Brooklyn (kwa Kiarabu: قديس رافائيل من بروكلين; jina la awali: رفائيل هواويني , Raphael Hawaweeny;  Beirut, Lebanoni, 20 Novemba 1860 – Brooklyn, New York City, Marekani, 27 Februari 1915) alikuwa askofu wa Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi, wa kwanza kupewa hiyo daraja takatifu katika bara la Amerika Kaskazini.

Baada ya kusomea Damascus (Syria), Konstantinopoli (Uturuki) na Kiev (leo nchini Ukraine), mwaka 1895 alitumwa na Tsar Nikola II wa Russia kuhudumia waumini Waorthodoksi waliohamia Marekani.

Mwaka 1904 alipewa uaskofu kwa ajili ya dayosisi ya Brooklyn. Hadi kifo chake alianzisha parokia 29, monasteri moja na الكلمة (The Word), gazeti la Kiarabu .

Alitangazwa na sinodi ya Kanisa la Kiorthodoksi la Amerika (Orthodox Church in America = OCA) kuwa mtakatifu mnamo Machi 2000.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake au Jumamosi ya kwanza ya Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Raphael of Brooklyn, from OrthodoxWiki
 “Christian Church to be Filled by a Damascus Preacher” (New York Times, Sept 15, 1895)

Waliozaliwa 1860
Waliofariki 1915
Maaskofu
Wamisionari
Watakatifu wa Siria
Watakatifu wa Lebanoni
Watakatifu wa Marekani
Remigius wa Reims

Remigius au Remi wa Reims, (kwa Kifaransa: Rémi au Rémy; Cerny-en-Laonnois, karibu na Laon, Picardy, 437 – Reims, Champagne, 13 Januari 533) alikuwa askofu wa Reims (Ufaransa) kwa miaka zaidi ya 60. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Mafanikio
Alipata umaarufu kama mtume wa Wafaranki kwa sababu alileta kwa Kristo kabila hilo kubwa la Kigermanik, la kwanza kujiunga na Kanisa Katoliki bila kupitia kwanza Uario. Tarehe 25 Desemba 496 alimbatiza mfalme Clovis I na kwa njia hiyo alivutia Wafaranki wengi katika Ukristo, jambo muhimu sana katika historia ya Kanisa na ya Ulaya kwa kuwa hilo lilikuwa kabila la kwanza la Wagermanik kuingia Kanisa Katoliki bila kupitia Uario halafu lilitawala sehemu kubwa ya Ulaya magharibi na kuunda ustaarabu wake.

Maandishi
Kati ya maandishi yake, mengi yamepotea.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Jacobus de Voragine, The Golden Legend, October 1: "St. Remigius."

Viungo vya nje

The Life of St. Remigius, Bishop of Reims and Apostle of the Franks 
Philip Schaff, "The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge," entry by A. Hauck
Of the life of St. Remigius
Colonnade Statue St Peter's Square

Waliozaliwa 437
Waliofariki 533
Maaskofu Wakatoliki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Ufaransa
Remigius wa Rouen

Remigius au Remedius wa Rouen (alifariki 771) alikuwa mwanaharamu wa Karolo Nyundo, waziri mkuu wa Wafaranki akawa askofu mkuu wa Rouen, leo nchini Ufaransa, kuanzia mwaka 755. Ndugu wa mfalme Pipino, alifanya bidii ili Zaburi ziimbwe kwa kufuata desturi ya Kanisa la Roma na alichangia sana kueneza liturujia ya Roma badala ya ile asili ya Galia.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
Genealogie der Franken (German)
Saint of the Day, January 19: Remigius of Rouen  at SaintPatrickDC.org

Waliofariki 771
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Orodha ya mito ya mkoa wa Songwe

Orodha ya mito ya mkoa wa Songwe inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Kusini Magharibi.

Mto Chambua
Mto Chiwanda
Mto Isenga
Mto Kalongwe
Mto Kalungu
Mto Kasinde
Mto Katende
Mto Kawandi
Mto Khonto
Mto Kikamba
Mto Kipaka
Mto Kipanda
Mto Kipoke
Mto Kisaruko
Mto Kiwira
Mto Luika
Mto Lukwati
Mto Luwanda
Mto Magole
Mto Mbarwa
Mto Mbowu
Mto Mfafia
Mto Mkana
Mto Mlowa
Mto Momba
Mto Motonto
Mto Mpemba
Mto Msanyila
Mto Mtaga
Mto Mtembwa
Mto Mtoro
Mto Mtuka
Mto Muisi
Mto Muka
Mto Munyangwa
Mto Musipisi
Mto Myavisi
Mto Namba
Mto Niamba
Mto Nkanka
Mto Nkanzu
Mto Nsunda
Mto Panda
Mto Sele
Mto Sipa
Mto Songwe
Mto Techimba
Mto Tunge
Mto Vunguvungu
Mto Vwawa
Mto Wuku
Mto Zanga

Tazama pia
 Mito ya Tanzania

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Songwe
Mito
Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Kusini Magharibi.

Mbasi Creek
Mto Chimala
Mto Chipoka
Mto Gwiri
Mto Halili
Mto Igawa
Mto Igogwe
Mto Ihonge
Mto Ikumbi
Mto Ipatagwa
Mto Ipogoro
Mto Irambi
Mto Isaka
Mto Itambo
Mto Itela
Mto Itete
Mto Itumba
Mto Ja-Makani
Mto Kasanga
Mto Kasanga Kaskazini
Mto Kimani
Mto Kimbi
Mto Kisimba
Mto Liahamili
Mto Likumbi
Mto Lubangalala
Mto Lufirio
Mto Luiga
Mto Lupa
Mto Lupato
Mto Luswiswi
Mto Luwalisi
Mto Luyangala
Mto Mambi
Mto Madawi
Mto Malangali
Mto Mbaka
Mto Mbalizi
Mto Mbarali
Mto Mbilwa
Mto Mbiriri
Mto Meta
Mto Mkoji
Mto Mlomboje
Mto Mlungu
Mto Mpangali
Mto Mpembe
Mto Mporo
Mto Mrambo
Mto Msesule
Mto Mswiswi
Mto Muakatete
Mto Muswima
Mto Mwalisi
Mto Mwatesi
Mto Mwati
Mto Mwatisi
Mto Mwenge
Mto Nakambalala
Mto Ndemba
Mto Ndembera
Mto Njakapembe
Mto Njamkala
Mto Njombe
Mto Njugilo
Mto Nkalangali
Mto Nsoga
Mto Nyamburo
Mto Nzingwa
Mto Ruaha Mdogo
Mto Ruanda
Mto Rumakali
Mto Rumbira
Mto Runga
Mto Sengambi
Mto Shindimbe
Mto Songwe
Mto Sume
Mto Sungemero
Mto Tumwisi
Mto Walige
Mto Zema
Mto Ziam
Mto Zira

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya milima ya mkoa wa Mbeya

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Mito
Mto Mbiriri (Mbeya)

Mto Mbiriri ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya ambayo maji yake yanaishia bahari ya Hindi kupitia Ruaha Mkuu na mto Rufiji.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Chipoka

Mto Chimala ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Mto Gwiri

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Halili

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Igawa

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Igogwe

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Ihonge

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Ikumbi

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Ipogoro

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Mto Irambi

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Mto Isaka

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Itambo

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Itela

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Itete

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Mto Itumba

ni jina la miwili kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji ya mmojawapo yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi, ya mwingine katika beseni la ndani.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Ja-Makani

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Bahari ya Hindi
Mto Kasanga (Mbeya)

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Mto Kasanga Kaskazini

ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi).

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya