Ushuru wa kibanda

Ushuru wa kibanda ulikuwa aina ya ushuru ulioletwa na Waingereza katika makoloni yao Afrika kwa kila kibanda (au aina nyingine za kaya). Ushuru huo ulilipwa kwa pesa, kazi, nafaka au hisa na ilinufaisha mamlaka ya kikoloni kwa njia nne zilizounganishwa, kwa kukusanya pesa; kusaidia thamani ya kiuchumi ya sarafu ya ndani; kupanua uchumi mpya wa msingi wa pesa, ambao ulisaidia maendeleo ya uchumi; na kuunganisha jamii za wenyeji katika mfumo mpya wa uchumi. Kaya ambazo kimsingi zilikuwa wafugaji wa vijijini au wakulima waliendelea kutuma wanachama kufanya kazi katika miji au kwenye miradi ya ujenzi iliyofadhiliwa na serikali kupata pesa za kulipa ushuru. Uchumi mpya wa kikoloni barani Afrika ulitegemea sana ujenzi wa miji na miundombinu (kama vile reli), na katika Afrika Kusini shughuli za madini zinazopanuka haraka.

Muungano wa Afrika Kusini 
Kufikia mwaka wa 1908 kodi zifuatazo za vibanda zilianzishwa katika koloni la Afrika Kusini:

 Katika Natal, chini ya Sheria 13 ya 1857, shilingi 14 kwa kibanda. Waafrika ambao waliishi katika nyumba za mtindo wa Uropa na mke mmoja tu hawakuondolewa ushuru.
 Katika Transkei, shilingi 10 kwa kibanda.
 Katika Ukoloni wa Cape, aina anuwai ya "ushuru wa nyumba" zilikuwepo tangu miaka ya 1850. Ushuru huo ulitumika kisheria kwa wamiliki wote wa nyumba katika Cape, bila kujali rangi au dini, lakini ulitekelezwa kwa sehemu, haswa katika maeneo ya vijijini. Ushuru kamili wa nyumba na uliotumika ulimwenguni uliwekwa mnamo 1870 (Sheria ya 9 ya 1870), na ilitekelezwa kikamilifu, kwa sababu ya shida kubwa ya kifedha ya serikali wakati huo. [1870] Ushuru uliopendwa sana ulikomeshwa mnamo 1872 (Sheria 11 ya 1872), lakini jukumu jipya na la juu lilitumiwa na utawala wa Sprigg wakati wa 1878, wakati matumizi ya serikali yalikuwa makubwa sana. "Kodi ya kibanda" yenye ubishani zaidi ya Cape ilianzishwa chini ya Sheria ya 37 ya 1884, na ikataja shilingi 10 kwa kila kibanda bila kuwatenga wazee na wagonjwa. Ilifutwa chini ya Sheria ya 4 ya 1889.

Mashonaland 
Katika koloni la Mashonaland, ambayo sasa ni sehemu ya Zimbabwe ya kisasa, ushuru wa kibanda ulianzishwa kwa kiwango cha shilingi kumi kwa kibanda mnamo 1894. Ingawa iliruhusiwa na Ofisi ya Kikoloni huko London, ushuru huo ulilipwa kwa Kampuni ya Uingereza ya Afrika Kusini (BSAC), ikifanya kwa niaba ya serikali ya Uingereza katika eneo hilo. Matukio anuwai kama vile kuletwa kwa ushuru wa kibanda, mabishano juu ya ng'ombe na mlolongo wa majanga ya asili yalichangia uamuzi wa Washona kuasi kampuni hiyo mnamo 1896, ambayo ilijulikana kama Vita ya Kwanza ya Chimurenga au Vita vya pili vya Matabele.

Nchi nyingine 
Ushuru huo pia ulitumika Kenya, Uganda na Rhodesia Kaskazini (sasa Zambia). Nchini Sierra Leone, ilisababisha Vita vya Ushuru wa Kibanda vya 1898 katika wilaya ya Ronietta, ambayo uharibifu mkubwa uliendelezwa kwa uanzishwaji wa Jumuiya ya Wamishonari wa Nyumbani. Uharibifu uliotekelezwa na Jumuiya ulisababisha mahakama ya kimataifa kuhusu urejesho wa uharibifu uliopatikana, ulioletwa na serikali ya Amerika kwa niaba ya Jumuiya ya Wamishonari wa Nyumbani. Jamii ililipwa fidia ya uharibifu uliofanywa kwao na waandamanaji wa Sierra Leone.

Liberia pia ilitekeleza ushuru wa kibanda, ambao katika kesi moja ulisababisha uasi wa Kru mnamo 1915.

Marejeo 

Ukoloni
Editathon 2021-06 Morogor