Mitume na Manabii katika Uislamu

Manabii wa Uislamu ni binadamu wanaume ambao huhesabiwa na Waislamu kuwa manabii waliochaguliwa na Mungu. Kwa imani ya Kiislamu manabii hao wote walihubiri ujumbe uleule wa kumwabudu Allah.

Kwenye Qur'an 
Kuna majina ya watu 25 kwenye Qur'an wanaotajwa kuwa manabii. Wengi kati yao hutajwa pia katika Biblia na majina yao jinsi yalivyo kawaida katika Uyahudi na Ukristo yanatajwa katika mabano. 

Sehemu za habari za manabii wa Qurani na watu wa Biblia hulingana, lakini mara nyingi ziko tofauti pia. Kwa mfano Ibrahim wa Qurani aliambiwa na Mungu kumtoa mwanawe kama sadaka lakini jina lake halitajwi, kumbe katika Biblia habari hii inasimuliwa juu ya Isaka. Dawud hutajwa na Qurani kama nabii, wakati Daudi wa Biblia ni mfalme mwenye manabii wake (hasa Gad na Nathan), ingawa anaweza kuhesabiwa kama nabii kwa sababu ya kuchangia kitabu cha Zaburi (ambacho kina utabiri mbalimbali kuhusu Yesu. 

Manabii hao wa Qurani ni pamoja na
(jina la Qurani, kwa maandishi ya Kiarabu,, sura ya Qurani anapotajwa, jina la Kibiblia linaloweza kumaanishwa) 
 Adam  (آدم , Sura 3:33 ) (Adamu) 
 Idris au Idrisa  (إدريس, Sura 19:54 ) (Henoko) 
 Nuh  (نوح, Sura 26:10  ) (Nuhu) 
 Hud  (هود, Sura 26:125  ) (labda Eberi),  
 Saleh au Salih  (صالح, Sura 26,143 ) (labda Shilo wa Biblia) 
 Ibrahim au Ibrahimu  (إبراهيم, Sura 9,70 ) (Abrahamu) 
 Luut  (لوط, Sura 26,162 ) (Lut) 
 Ismail au Ismaili  (إسماعيل, Sura 19,54 ) (Ishmaeli) 
 Ishaq au Isihaka  (إسحاق, Sura 19,49 ) (Isaka) 
 Ya'qub au Yakubu  (يعقوب, Sura 19,49 ) (Yakobo Israeli) 
 Yusuf  (يوسف, Sura 6:89 ) (Yusufu) 
 Ayyub  (أيوب, Sura 6,89 ) (Ayubu) 
 Shu'aib  (شعيب, Sura 24,178 ) (Yethro) 
 Musa  (موسى, Sura 19,51 ) (Musa) 
 Harun au Haruni  (هارون, Sura 19,53 ) (Aroni) 
 Dzul-Kifli  (ذو الكفل, Sura 38,48 ) (labda Ezekieli
 Dawud  (داود, Sura 6,89 ) (Daudi) 
 Suleyman au Suleimani  (سليمان, Sura 6,89 ) (Solomoni) 
 Ilyas au Ilyasa  (إلياس, Sura 37,173 ) (labda Eliya) 
 Al-Yasa  (اليسع, Sura  ) (Elisha)
 Yunus  (يونس, Sura 6,89 ) (nabii Yona) 
 Zakariyya (زكريا 6,89 ) (Zakaria) 
 Yahya  (يحيى, Sura 3,39 ) (Yohane Mbatizaji) 
 Isa  (عيسى, Sura 4,171 ) (Yesu) 
 Muhammad

Mitume na Manabii 
Kufuatana na mafundisho ya Uislamu katika dini zote za mbinguni ambazo Mwenyezi Mungu amewaletea wanadamu kwa njia ya Mitume na Manabii, kama dini ya Kiyahudi, dini ya Kinasara (Ukristo) na dini ya Kiislamu, hao Mitume na Manabii wametajwa katika vitabu walivyokuja navyo, na hii ni ishara moja kubwa kuwa dini hizo zina asili moja na Mwenyezi Mungu mmoja.

Mitume katika Talmud 
Katika kitabu cha Wayahudi cha Talmud, Mitume wao wametajwa kama ifuatayo:

Abrahamu, Isaka, Yakobo, Mose, Haruni, Yoshua, Samueli, Solomoni, Obadia, Jehu bin Hanani, Azaria bin Odedi, Jahazieli Mlawi, Eliezeri bin Dodavahu, Hosea, Amos, Mika, Amoz (baba wa nabii Isaya), Eliya, Elisha, Yona, Isaya, Yoeli, Nahumu, Habakuki, Sefania, Uria, Yeremia, Ezekieli, Shemaia, Baruku, Neria (baba wa Baruku, Meseia (baba wa Neria), Hagai, Zekaria, Malaki yaani Ezra, Hasofer, Mordekai Bilshan, Oded (baba wa Azaria), na Hanani (baba wa Jehu)

Mitume wengine katika Biblia 
Mitume wengine walitajwa katika Agano la Kale, kati yao ni:
Adamu, Noah (Nuh), Yuda (Yahuda), Daudi.

Wengine tena wanatajwa katika Agano Jipya, hasa Yohane Mbatizaji (Yahya) na Yesu bin Mariamu ('Îsa).

Mitume katika Qurani 
Mwenyezi Mungu ametaja Mitume na Manabii 25 katika Qurani, na katika Hadithi za Mtume Muhammad imetajwa kuwa idadi yao kwa jumla ni 124,000, katika hao 315 ni Mitume na waliobaki ni Manabii.

Kati ya hao waliotajwa ndani ya Qurani ni:

Adam, Idris, Nuh, Hud, Salih, Lut, Ibrahim, Ismail, Is-haq, Yaqub, Yusuf, Shu'aib, Ayyub, Dhulkifl, Musa, Harun, Daud, Sulaiman, Ilyas, Ilyas'a, Yunus, Zakaria, Yahya, Isa, na Muhammad.

Miongoni mwao, watano ni Mitume wakubwa ambao walipewa mitihani mingi wakawa na subira kustahimili matatizo ya umma zao. Hawa ni Nuhu, Ibrahimu, Musa, Isa na Muhammad.

Tofauti baina ya Mitume na Manabii 
Mitume ni wale ambao Mwenyezi Mungu aliwatuma kwa kauma na umma mbalimbali ili kuwaelekeza njia yake na kuwaepusha na njia za upotofu za Ibilisi na Shetani.

Kumbe Manabii ni wale walioletewa ufunuo na wahyi kutoka kwa Mwenyezi Mungu ili wawafahamishe watu wao kuhusu ujumbe wake.

Lakini si wote wanakubali kuwatofautisha hivyo.

Ujumbe wa Mitume na Manabii 
Kadiri ya Uislamu Mitume na Manabii wote, tangu alipoletwa Adam mpaka Mtume wa mwisho kuletwa duniani, wote wamekuja na ujumbe mmoja wa kuwa Mwenyezi Mungu Mola wa walimwengu wote na viumbe vyote ni Mmoja na hana mshirika, na kuwa yeyote atakayemshirikisha Mwenyezi Mungu na kitu chochote, basi huyo huwa amepotea na ametoka njia iliyonyoka, na malipo yake ni kutiwa motoni milele.

Marejeo 
 Mitume wa Kiyahudi: http://en.wikipedia.org/wiki/Prophet#Judaism
 Mitume wa Kikristo: http://www.prophetskurds.com/00summary.htm 
 Mitume wa Kiislamu: http://selhaj.bravehost.com/apostles.html 

Manabii katika Uislamu
Uislamu