LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Wakabras

Wakabras ni kati ya koo kubwa za Waluhya (jina la asili: Abaluhya) katika magharibi ya Kenya na mashariki ya Uganda. Wakabaras ni watu wanaoongea lugha ya kabila la Bantu. Wakabaras wanakaa zaidi katika kaunti ya Kakamega katika magharibi ya Kenya, lakini wanaishi katika kaunti ya Nandi na kaunti ya Uasin Gishu pia. Wao wanaishi karibu na Waisukha, Wabanyala, Watsotso, na Watachoni. Kuna Wakabaras 323.000 katika magharibi ya Kenya kutokana na hesabu zilizofanywa mwaka wa 2009.

Lugha 
Lugha ya zamani ya Wakabaras ni Kikabaras (jina la asili: Lukabaras, Olukabarasi, au Lukabras) na ni mojawapo ya lugha za familia ya Kiluhya; kufuatana na sensa ya Kenya ya mwaka 2009, ina wasemaji 250.000 katika Afrika Mashariki. Kufuatana na usainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie, iko nambari la E.32. 

Kikabaras inafikiriwa kuendelea kuwa na kupata wasemaji zaidi. Kuna vitabu vilivyoandikwa katika Kikabaras, lakini si vingi. Kikabaras kinahusiana sana lugha ya Kitachoni, ambayo pia ni lugha mojawapo ya familia ya Kiluhya. Kikabaras haina lahaja tofautitofauti na uchunguzi haujafanywa kwa wingi kuhusu Kikabaras.

Ukoo wa Wakabaras 
Majina ya ukoo inatokana na majina ya wakubwa wa familia. Kuna Avatali, Abawande, Abamutama, Basonje, Abakhusia, Bamachina, Abashu, Abamutsembi, Baluu, Batobo, Bachetsi, na Bamakangala. Kati ya muungano na Waluhya wengine, wao wanafika 14% ya watu katika Kenya, wachache kwa Wakikuyu tu. Watu wakabarasi wengi sana ni wakristo, kama 90% wa umma. Watu wengi pia wanatii dini na desturi zao. Wanaume wa kabila hili wanatahiriwa, na mahari hulipwa wakati wasichana wanapoolewa.

Nyakati za Zamani 
Nyakati za zamani, wakabaras walikuwa wakulima wa miwa na walichunga wanyama. Kwa sababu ya kuchunga wanyama, wakabaras walihama zaidi zamani na watu wanasema kwamba wakabaras wanawez kubadilika kwa urahisi. Kabla ya ukoloni, watu wa kabaras walitii mfalmea wa Wawanga, Nabongo Mumia. Wao walikuwa na mwakilishi katika halmashauri yake. Mwakilishi wa mwisho aliitwa Soita Libukana Samaramarami. Lakini, wakati wa ukoloni, wakabaras walikuwa upande wa mabeberu, na waliwasaidia ndani ya Kenya. Kwa sababu hii, wakabaras hawakupotez viwanja vyao kama waluhya wengine ambao walipigana na mabeberu kama Wabukusu.

Watu Maarufu 
Katika siasa, mwanasiasa mmoja maarufu ni Dkt. Noah Mahalang'ang'a Wekesa, mbunge ya Kwanza ya zamani na waziri wa wanyama pori wakati wa ungozi wa Rais Mwai Kibaki. Pia, mwanasiasa mwingine ni Soita Shitanda. Yeye alikuwa mbunge wa eneo bunge la Malava, na waziri wa nyumba wakati wa ungozi wa Rais Mwai Kibaki. Yeye alisaidia kujenga kiwanda cha sukari cha magharibi ya Kenya katika eneo la Malava. Pia, jaji mkuu wa zamani, Zacchaeus Chesoni, alikuwa Bamachina, koo moja kati ya Wakabaras karibu na Chimoi katika eneo la Webuye.

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Kabras
Kaunti ya Kakamega
Wakhayo

Wakhayo ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Busia.

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Khayo
Kaunti ya Busia
Wakisa

Wakisa ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Kakamega.

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Kisa
Kaunti ya Kakamega
Wamarama

Wamarama ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Kakamega.

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Marama
Kaunti ya Kakamega
Watsotso

Watsotso ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Kakamega.

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Tsotso
Kaunti ya Kakamega
Wawanga

Wawanga ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Kakamega.

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Wanga
Kaunti ya Kakamega
Wamarachi

Wamarachi ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Busia.

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Marachi
Kaunti ya Busia
Wasamia

Wasamia ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Busia na Kakamega, lakini pia nchini Uganda.

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Samia
Samia
Kaunti ya Busia
Kaunti ya Kakamega
Watiriki

Watiriki ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Vihiga.

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Tiriki
Kaunti ya Vihiga
Wamaragoli

Wamaragoli ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Vihiga na Kakamega.

Tazama pia
 Sherehe ya Utamaduni ya Wamaragoli

Viungo vya nje
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bxk

Maragoli
Kaunti ya Vihiga
Kaunti ya Kakamega
Fadhy Mtanga

Fadhili Frank Mtanga (anafahamika kwa jina lake la kiuandishi kama Fadhy Mtanga; alizaliwa 14 Novemba 1981)  ni mwandishi mbunifu, mwanablogu, mpiga picha, msanifu michoro na mwanajamii kutoka nchini Tanzania.

Kazi 
Alitoa riwaya yake ya kwanza ya Kiswahili mnamo mwaka 2011 na ilikwenda kwa jina la Kizungumkuti — halafu ikafuatiwa na Huba mnamo mwaka wa 2014 na Fungate iliyotoka mwaka 2017.  

Mwaka wa 2018, alichapisha kitabu chake cha kwanza cha mashairi kilichoitwa Hisia.

Kazi 

 Kizungumkuti (2011)

 Huba (2014)

 Fungate (2017)

 Hisia (2018)

Marejeo 

Waandishi wa Tanzania
Wapokot

Wapokot ni jina la kabila dogo ambalo pengine huhesabiwa katika kabila kuu la Wakalenjin.

Lugha
Wapokot huongea lugha ya Kipokoot.

Vita
Vita baina ya Wapokot na Wamarakwet ambao pia ni tawi la Wakalenjin vilianza kwa sababu ya wizi wa mifugo, na tangu hapo kumekuwa na nyakati za vita na amani.

Viungo vya nje
Kalenjin Online - Pokot

Makabila ya Kenya
Makabila ya Uganda
Waelgeyo

Waelgeyo ni jina la kabila dogo ambalo huhesabiwa katika kabila kuu la Wakalenjin. Wanaishi katika kaunti ya Elgeyo-Marakwet, nchini Kenya.

Lugha
Waelgeyo huongea Kikeiyo, lahaja maalumu ya lugha ya Kikalenjin.

Viungo vya nje
Kalenjin Online - Keiyo

Makabila ya Kenya
Kaunti ya Elgeyo-Marakwet
Wanandi

Wanandi ni jina la kabila dogo la Waniloti ambalo huhesabiwa katika kabila kuu la Wakalenjin. 

Wanakadiriwa kuwa 949,000 na kuishi hasa katika kaunti ya Nandi nchini Kenya.

Lugha
Wao huongea Kinandi, lahaja ya lugha ya Kikalenjin, mojawapo ya lugha za Kiniloti.

Historia
Ujenzi wa reli kutoka Mombasa kwenye bahari ya Hindi hadi Kisumu kwenye ziwa Viktoria ulianza mwaka wa 1895 na ulimalizika mwaka wa 1901. Ujenzi huo uliwezesha wakoloni kutoka Uingereza kuingia ndani kabisa mwa Kenya. Hii ilikuwa sehemu ya kwanza ya reli ya Uganda.

Katika ujenzi wa reli, Waingereza walikumbana na upinzani mgumu, hasa kutoka kwa Koitalel Arap Samoei, kiongozi wa Kinandi na mwaguzi aliyetabiri ya kwamba nyoka mweusi atapita katikati ya eneo la Nandi akitema mate ya moto. Nyoka alikuwa anaashiria reli. Kwa miaka kumi Samoei alipigana dhidi ya wajenzi wa reli na gari la moshi. Baadaye, Samoei aliuawa na Waingereza kwani walikuwa na dhamira ya kuendelea na kumaliza reli hii.

Tanbihi

Viungo vya nje
Kalenjin Online - Nandi

Makabila ya Kenya
Kaunti ya Nandi
Wasabaot

Wasabaot ni jina la kabila dogo la Waniloti ambalo huhesabiwa la asili zaidi katika kabila kuu la Wakalenjin. 

Wanaishi kwenye mlima Elgon, nchini Kenya.

Lugha
Wao huongea Kisabaot, lahaja ya lugha ya Kikalenjin, mojawapo ya lugha za Kiniloti.

Tanbihi

Viungo vya nje
Kalenjin Online - Sabaot

Makabila ya Kenya
Waterik

Waterik ni jina la kabila dogo la Waniloti ambalo huhesabiwa katika kabila kuu la Wakalenjin. 

Wanakadiriwa kuwa 120,000 na kuishi hasa katika kaunti ya Kakamega na kaunti ya Nandi nchini Kenya.

Lugha
Wao huongea Kiterik, lahaja ya lugha ya Kikalenjin, mojawapo ya lugha za Kiniloti.

Tanbihi

Marejeo
 Heine, Bernd (1992) 'Dialect death: the case of Terik', in Brenzinger (ed.) Language Death – Factual and Theoretical Explorations with Special Reference to East Africa. Berlin/New York: Mouton de Gruyter, 255–272.
 Omosule, Monone (1989) 'Kalenjin: the emergence of a corporate name for the 'Nandi-speaking tribes' of East Africa', Genève-Afrique, 27, 1, pp. 73–88.
 Roeder, Hilke (1986) Sprachlicher Wandel und Gruppenbewusstsein bei den Terik. (Sprache und Geschichte in Afrika, Beiheft 7). Hamburg: Helmut Buske.

Viungo vya nje
Kalenjin Online - Terik
Terik at UNESCO Communication and Information / Safeguarding endangered languages.
Terik Community Program
Minutes of a Terik language meeting at Kapsengere

Makabila ya Kenya
Kaunti ya Nandi
Kaunti ya Kakamega
Watugen

Watugen ni jina la kabila dogo la Waniloti ambalo huhesabiwa katika kabila kuu la Wakalenjin. 

Wanahesabiwa kuwa 350,000 na kuishi nchini Kenya, hasa katika kaunti ya Baringo na kaunti ya Nakuru.

Rais wa pili wa Kenya, Daniel arap Moi (1978-2002), ni wa kabila hilo.

Lugha
Wao huongea Kitugen, lahaja ya lugha ya Kikalenjin, mojawapo ya lugha za Kiniloti.

Tanbihi

Viungo vya nje
Kalenjin Online - Tugen

Makabila ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Kaunti ya Nakuru
Wawindaji-wakusanyaji

Wawindaji-wakusanyaji ni jina wanalopewa makundi ya watu wanaoishi bila kuzalisha chakula chao kwa njia ufugaji na kilimo kama ilivyozidi kuwa kawaida ya wengi tangu uzalishaji huo ulipoanza milenia kumi na mbili iliyopita.

Kwa kusongwa na wafugaji na wakulima, mara nyingi wawindaji-wakusanyaji wameishia katika maeneo yasiyofaa kwa uzalishaji, wanapoishi kwa kuhamahama, na wametazamwa na kudharauliwa kama watu wasioendelea, ingawa wanaweza kuwazidi wengine kwa maadili 

Kwa sababu ya kujali usawa kati yao, Karl Marx aliita mtindo wao wa kuishi Ukomunisti wa awali.

Matarajio ya kuishi ni kufikia kwa wastani umri wa miaka 21-37 tu.

Kati ya makabila ya Afrika yaliyo maarufu kwa mtindo huo wa maisha wapo Wahadza wa mkoa wa Singida, Tanzania.

Tanbihi

Marejeo

Vitabu
 
 
 (Reviewed in The Montreal Review)
 
 
 
 
 
 
 

Makala

Viungo vya nje

 The Association of Foragers: An international association for teachers of hunter-gatherer skills.
 A wiki dedicated to the scientific study of the diversity of foraging societies without recreating myths
 

Utamaduni
Uchumi
Historia
Kisiwa cha Dinzira

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Duweru

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Buvuma).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Dwanga Mukulu

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mukono).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Dwanga Muto

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mukono).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Dwasendwe

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mukono).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Dyabalume

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mukono).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Funve

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Galo

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Buikwe).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Iramba

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Buvuma).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Isamba

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Buvuma).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Roger Dubuis (mtu)

Roger Dubuis (alizaliwa Corbeyrier, kantuni ya Vaud, Uswisi, 1938 - 14 Oktoba 2017) ni mmmoja wa waanzilishi wa kampuni ya utengenezaji wa saa ya Roger Dubuis.

Alianza fani ya utengenezaji wa saa huko Longines katika miaka ya 1950 na baadaye alihamia kwenye karakana za Patek Phillippe ambako alikaa kwa miaka 14. 

Katika miaka ya 1980, Dubuis alianzisha karakana yake ya kutengeneza saa huko Geneva. Baada ya kukutana na mfanyabiashara wa Ureno, Carlos Dias, alishawishiwa kuanzisha kampuni ya the Société Genevoise des Montres ambayo baadaye iliitwa Manufacture Roger Dubuis.

Dubuis alistaafu mwaka 2005 ila mwaka 2011 alirudi kwenye kampuni yake kama balozi wake.

Viungo vya nje
 Makala kuhusu Roger Dubuis baada ya kifo chake
 Historia ya Roger Dubuis

Watu wa Uswisi
Kichagga

Kichagga ni mojawapo ya lugha za Kibantu inayotumiwa na Wachagga, kabila lenye asili katika mkoa wa Kilimanjaro, kaskazini mwa Tanzania. 

Watumiaji wanakadiriwa kuwa 2,000,000.

Lugha hiyo inabadilika kuanzia unapotoka Tarakea mpaka unapofika Siha, magharibi mwa mlima Kilimanjaro. 

Kutokana na tofauti hizo Kichagga kimegawanyika katika Kirombo (ambacho nacho kinatofautiana kadiri unavyotoka eneo moja hadi jingine; mfano Kisseri, Kimashati, Kimkuu, Kimengwe, Kimahida), Kivunjo, Kimarangu, Kirombo, Kioldimoshi, Kingassa, Kiuru, Kikibosho, Kimachame na Kisiha. 

Lugha hizo zinakaribia kufanana kadiri makabila hayo yalivyopakana. Kwa mfano, Kivunjo kinafanana na Kioldimoshi. Vile vile Kisiha kinafanana sana na Kimachame ambacho pia kinafanana kidogo na Kikibosho. 

Baadhi ya Wamachame walihamia sehemu za Meru, Arusha, na kuchanganyikana na Waarusha, hivyo lugha yao ikabadilika kidogo na kuwa Kimeru. Kwa sababu hiyo Wameru wanasikilizana sana na Wamachame ingawa lafudhi zao zinatofautiana kidogo.

Lugha za Tanzania
Lugha za Kibantu
Mkoa wa Kilimanjaro
Kisiwa cha Izinga (Buvuma)

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Buvuma).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Jana

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Kabale

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Visiwa vya Kabuguza

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Kabulataka

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mukono).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Kagulumu

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Nakaseke).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Kalambide

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Kamukulu

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Kamutenga

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mpigi).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Visiwa vya Kansove

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Kaserwa

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Katanga

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Kayanja

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Kisiwa cha Kerenge

ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Buvuma).

Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.

Tazama pia
 Orodha ya visiwa vya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Visiwa vya Uganda
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Wilaya ya Buikwe

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kati, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 422,771 (sensa ya mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Buikwe

Wilaya ya Buikwe
Wilaya za Mkoa wa Kati (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Bukomansimbi

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kati, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 151,413 (2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Bukomansimbi

Wilaya ya Bukomansimbi
Wilaya za Mkoa wa Kati (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Butambala

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kati, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 100,840 (sensa ya mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Butambala

Wilaya ya Butambala
Wilaya za Mkoa wa Kati (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Buvuma

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kati, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 89,890 (sensa ya mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Buvuma

Wilaya ya Buvuma
Wilaya za Mkoa wa Kati (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Gomba

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kati, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 159,922 (sensa ya mwaka 2014).

Wilaya ya Gomba
Wilaya za Mkoa wa Kati (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Kalungu

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kati, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 183,232 (sensa ya mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kalungu

Wilaya ya Kalungu
Wilaya za Mkoa wa Kati (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Kyankwanzi

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kati, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 214,693 (sensa ya mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kyankwanzi

Wilaya ya Kyankwanzi
Wilaya za Mkoa wa Kati (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Lwengo

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kati, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 274,953 (sensa ya mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Lwengo

Wilaya ya Lwengo
Wilaya za Mkoa wa Kati (Uganda)
Wilaya za Uganda
Lupita Nyong'o

Lupita Nyong’o (alizaliwa 1 Machi 1983) ni mwigizaji kutoka Kenya na Meksiko. Mwenyewe anajitambulisha kutoka nchi hizo mbili, kwa sababu ana uraia wa nchi hizo.

Maisha
Yeye ni mtoto wa mwanasiasa nchini Kenya Peter Anyang' Nyong'o na Dorothy Ogada Buyu. Lupita alizaliwa mji wa Mexiko, katika nchi ya Mexiko, kwa sababu baba yake alifundisha sayansi ya siasa katika chuo ya Mexiko, katika Mji wa Mexiko. Familia yake waliondoka nchi ya Kenya katika mwaka wa 1980 kwa muda mfupi kwa sababu kulikuwa na matatizo kuhusu siasa na baba yake hakutaka kukaa huko. Ndugu wa baba yake Lupita, Charles Nyong’o, alirushwa nje ya feri na kupotea. 

Lupita ni Mluo, kwa sababu baba na mama yake wanasema lugha ya Kijaluo. Katika kabila la Wajaluo, Waluo wanapenda kupatia majina kwa watoto wao kulingana na matukio ya siku, hivyo, walimpatia jina la Lupita. 

Familia ya Lupita walirudi nchini Kenya wakati Lupita alipokuwa na umri wa mwaka mmoja, kwa sababu baba yake alipata kazi katika Chuo Kikuu cha Nairobi. Lupita alikulia katika mji wa Nairobi. 

Akiwa na umri wa miaka kumi na nne, Lupita alianza ukumbi wa michezo kwa kucheza Juliet katika tamthilia Romeo na Juliet, kwa kampuni ya Phoenix Players. Wakati Lupita akifanya kazi katika kampuni hiyo, alicheza michezo ya On the Razzle, na There Goes The Bride. Lupita alitaka kufanya kwenye ukumbi wa michezo kwa sababu alipenda Whoopi Goldberg na Oprah Winfrey.

Wakati Lupita alipokuwa na umri wa miaka kumi na sita, wazazi wa Lupita walimtuma kwenda nchi ya Mexiko kusoma lugha ya Kihispania kwa miezi saba. Lupita aliishi jiji la Taxco, jimbo la Guerrero, na alisoma katika chuo kikuu cha Mexiko.

Lupita alisoma masomo za filamu na masomo za ukumbi wa michezo katika chuo cha Hampshire.

Lupita alianza kazi yake ya msaidizi wa uzalishaji katika jiji la Hollywood. Katika mwaka wa 2008, alianza kutenda na filamu ndogo yake ya kwanza, East River. Alirudi nchi ya Kenya kutenda kwa tamthiliya Shuga (2009-2012). Katika mwaka wa 2009 pia Lupita aliandika na alielekeza maandishi In My Genes. Baadaye, alikwenda kusoma kaimu katika Chuo Kikuu cha Yale. Baada ya kupata shahada ya pili, alikutenda kama Patsey, katika mchezo wa 12 Years a Slave. Alishinda tuzo nyingi, ikiwamo tuzo wa mwigizaji bora. Yeye alikuwa Mkenya na Mmexiko wa kwanza kushinda tuzo ya taasisi.

Filamu 
 East River (2008)
 In My Genes (2009)
 12 Years a Slave (2012)
 Non-Stop (2014)
 Star Wars: The Force Awakens (2015)
 The Jungle Book (2016)
 Queen of Katwe (2016)
 Star Wars: The Last Jedi (2017)
 Black Panther (2018)
 Little Monsters (2019)
 Us (2019)
 Star Wars: The Rise of Skywalker (2019)

Tazama pia
 Sulwe

Waigizaji filamu wa Kenya
Waigizaji filamu wa Mexiko
Waandishi wa Kenya
Waandishi wa Mexiko
Meneja wa vipaji

Meneja wa vipaji (pia anajulikana kama meneja wa msanii, meneja wa bendi, meneja wa muziki na hata meneja wa talanta kutoka Kiingereza talent manager) ni mtu au kampuni inayoongoza kazi ya kitaaluma ya wasanii katika sekta ya burudani. Wajibu wa meneja wa vipaji ni kusimamia masuala ya biashara ya kila siku ya msanii; ushauri na ushauri wa talanta kuhusu masuala ya kitaalamu, mipango ya muda mrefu na maamuzi ya binafsi ambayo yanaweza kuathiri kazi yao. 

Majukumu na majukumu ya meneja wa vipaji hutofautiana kidogo kutoka sekta hadi sekta, kama vile tume ambazo meneja ana haki. Kwa mfano, wajibu wa meneja wa muziki hutofautiana na mameneja wale ambao wanashauri watendaji, waandishi, au wakurugenzi. Meneja anaweza pia kusaidia wasanii kupata wakala, au kuwasaidia kuamua wakati wa kuondoka wakala wao wa sasa na kutambua nani wa kuchagua kama wakala mpya. Wakala wa vipaji wana mamlaka ya kufanya mikataba kwa wateja wao wakati wa mameneja kwa kawaida wanaweza tu kuweka rasmi uhusiano na wazalishaji na studio lakini hawana uwezo wa kujadili mikataba.

Historia 
Mameneja wa vipaji vya kisasa huhusishwa na mashamba yote ya sanaa, michezo, pamoja na maeneo mbalimbali katika biashara. [Tahadhari zinahitajika] Wakala wa talenta mara kwa mara wamefunikwa katika muziki au vyombo vya sanaa karibu kama makini kama wasanii wenyewe, kwa mfano wakala wa talanta mbalimbali ambaye aliongoza uvamizi wa Uingereza wa Beatles na Hermits Hermits katika miaka ya 1960 kama vile Brian Epstein, Allan Williams, Harvey Lisberg. Mifano mbaya katika vyombo vya habari vya muziki ni Allen Klein, meneja wa Beatles wote na The Rolling Stones. 

Sekta ya uongozi wa vipaji imeunganishwa au imeandaliwa kwa aina kadhaa katika historia. Nchini Marekani, mfano mzuri wa awali ilikuwa Chama cha Wakala wa Talent, kilichoanzishwa huko Los Angeles, California mwaka wa 1937. ATA inatoka katika Sheria ya Wagner iliyosimamiwa na Mahakama Kuu ambayo ilianzisha vyama vya umoja na vyama vingi vinavyosimamia watu wanaofanya kazi katika sekta ya burudani kama vile Waigizaji wa Screen Screen, Wakurugenzi Chama cha Amerika, na Waandishi wa Chama cha Amerika. 

Kazi
Wilaya ya Bulambuli

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 125,400 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Bulambuli

Wilaya ya Bulambuli
Wilaya za Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Buyende

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 265,100 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Buyende

Wilaya ya Buyende
Wilaya za Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Kibuku

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 181,700 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kibuku

Wilaya ya Kibuku
Wilaya za Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Kween

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 103,300 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kween

Wilaya ya Kween
Wilaya za Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Luuka

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 260,900 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Luuka

Wilaya ya Luuka
Wilaya za Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Namayingo

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 232,300 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Namayingo

Wilaya ya Namayingo
Wilaya za Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Ngora

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 157,400 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Ngora

Wilaya ya Ngora
Wilaya za Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Serere

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 294,100 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Serere

Wilaya ya Serere
Wilaya za Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Buhweju

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Magharibi, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 120,720 (sensa ya mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Buhweju

Wilaya ya Buhweju
Wilaya za Mkoa wa Magharibi (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Kiryandongo

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Magharibi, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 317,500 (mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

}

Wilaya ya Kiryandongo
Wilaya za Mkoa wa Magharibi (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Kyegegwa

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Magharibi, Uganda.

Idadi ya wakazi wake ni takriban 159,800 (sensa ya mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kyegegwa

Wilaya ya Kyegegwa
Wilaya za Mkoa wa Magharibi (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Mitooma

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Magharibi, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 196,300 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mitooma

Wilaya ya Mitooma
Wilaya za Mkoa wa Magharibi (Uganda)
Wilaya za Uganda
Sophia Mbeyela

Sophia Mbeyela, ni mwanamke Mtanzania ambaye, pamoja ya kuwa na uwezo wa kuelimisha jamii, pia ameweza kujitoa kuwasaidia watoto wenye mahitaji maalumu walio katika makundi matatu nayo ni albino, walemavu wa viungo na yatima.

Elimu
Sophia alisoma katika shule ya msingi ya Jeshi la Wokovu iliyopo jiji la Dar es Salaam ambapo alihitimu darasa la saba mwaka 2002. Baada ya kuhitimu, Sophia alipata nafasi ya kuendelea na shule ya sekondari. Aliweza kuendelea na shule mbalimbali ikiwemo shule ya Sekondari Jangwani. Badae pia aliweza kujiunga na chuo.

Kazi
Sophia ni mwalimu wa  shule za sekondari nchini.  Ni mkurugenzi wa Shirika lisilo la kiserikali kwa watu wenye ulemavu(PLPDF).Amefanikiwa pia kua ni mwanzilishi wa asasi ya Madam Sophy Charity. Taasisi hii aliyoianzisha Sophia, ni taasisi isiyo ya kiserikali inayodhamiria kujishughulisha kutimiza malengo ya kusaidia watu walio na mahitaji maalumu ili kuweza kuwatia moyo ili waweze kujiona ni sawa kama watu wengine ili badae waweze kuwa mabalozi wazuri.

Mafanikio
Kwa kupitia taasisi yake ya Madam Sophy, Sophia ameweza kutembelea baadhi ya shule za sekondari ikiwemo shule ya sekondari ya Jangwani iliyopo jijini Dar es Salaam ambapo alifanikwa kutoa kutoa msaada wa vitabu vya masomo mbalimbali.

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Madeline Kimei

Madeline Kimei ni mwanamke mwanasheria kutoka nchini Tanzania na mwanamke wa kwanza kuanzisha jukwaa la kidijitali la kisheria ili kusuluhisha migogoro ya kisheria, jukwaa hilo linaitwa iResolve. Ni mwanasheria wa kujitegemea aliye na uzoefu katika kutoa misaada ya kisheria hasa katika usuluhishaji wa migogoro.

Maisha ya awali
Madeline alisoma katika chuo kikuu cha Conventry cha nchini Uingereza na kupata shahada yake ya kwanza  katika sheria LLB, pia alipata shahada yake ya uzamivu katika chuo kikuu cha Bournemouth cha nchini uingereza. Madeline alipata stashahada katika mambo ya sheria katika taasisi  ya Arbitration ya nchini uingereza. Ana cheti cha usuluhishi kutoka katika taasisi ya moja ya nchini India ya Arbitration and Mediation. Amekuwa mwanachama wa chama cha wasuluhishaji cha nchini Tanzania tangu mwaka 2011 na kutumikia chama hicho kama mwenyekiti msaidizi wa chama hicho tangu mwezi Juni 2016.
Ni mwanamke mbobezi na mwenye uzoefu katika sheria ya usuluhishaji ya UNCITRAL Rules for Arbitration the ICC Rules and TiArb Arbitration Rules.

Madeline aliwahi hufanya kazi na benki ya stanbic na NBC katika nyazifa mbalimbali za kisheria.

Tuzo/Mafanikio yake katika Nyanja ya Sheria
Madeline amewahi kutajwa kama mwanamke mwenye uzoefu na mambo ya kisheria kama mshauri wa mikataba ya kisheria, uwezeshaji na uendeshaji wa makubaliano ya mikataba ya kisheria, na FIDIC. Pia kama mshauri wa maswala ya miamala ya fedha, kisheria. 

Mwaka 2015 alitunukiwa kama mwanachama bora wa kituo cha utafiti wa kisheria kwa ushirikiano wa China na Afrika kijulikanacho kama China-Africa Research Centre and Consultant, pia katika taasisi nyingine kama Centre for Legal Diplomacy, Legal Training Base na The FOCAC China Africa Legal Cooperation Forum. 

Madeline amejikita sana katika kupanua uelewa wa watu hasa Watanzania katika maswala ya usuluhishaji wa migogoro.Amefanya kazi kama Katibu mkuu wa bodi ya benki ya Stanbic Bank Tanzania tangu mwaka 2010 mpaka 2012.

Kama mshauri wa maswala ya kisheria katika bodi ya benki ya National Bank of commerce  Ltd (NBC) tangu mwaka 2013 mpaka 2015.

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Wanawake mashuhuri Tanzania
Mwanahamisi Salim Singano

Mwanahamisi Salim Singano (alizaliwa tar.) ni mwanamke wa Kitanzania, mwanzilishi na mtendaji mkuu wa Mkakati Action na Sasasha Consulting company. Pia anajulikana kama Mishy Singano.

Mwanahamisi Salim Singano ni mtalaam wa maendeleo ya kimsimu mwenye uzoefu wa kutosha kwenye Masuala ya kijamii na  mwenye sera za Utetezi wa kampeni za Kimaendeleo zaidi ya miaka 10.

Ms Singano anafanya kazi kubwa kwenye shirika la Haki za Utetezi  Wanawake,  na kampeni za Unyanyasaji dhidi ya wanawake, Uwezeshaji wa Wanawake, Haki za umilikishwaji wa Ardhi, Mashamba na Haki za chakula, Utawala,Uongozi, na Haki ya Uzazi wa Kijinsia.

Kutokana na Talaluma yake Ms singano anafanya kazi kubwa na kuongoza Wigo wa ushirikiano ambao unahusisha Serikali na  Taasisi  za kiserikali za mkoa, na ngazi za kimataifa, ambazo ni Africa Union,Benki ya Maendeleo ya Afrika, United Nations Economic Commission for Africa na UNFCCC. Sekta binafsi, INGO’S, Muunganiko wa mwamvuli wa kikanda wa CSO, Jamii za kiraia, Taasisi za Utafiti wa kitaaluma.

Ms singano alianzisha Sasasha development consulting company kwa ajili ya kuangalia na kutoa Huduma za Kiufundi katika sekta za kimaendeleo na Mkakati Action ni kwa ajili ya kuangalia Uwezezeshwaji wa Wanawake na watoto maeneo ya mijini na sehemu masikini.

Ms singano amethibitishwa uwezo wake wa kufanya kazi na watu wengine kuwa ni mkubwa na pia ni mwanamke mwenye uwezo wa uongozi wa asili ambae anaweza kuongoza mitaa, kikanda na kimataifa programu za kuhimiza kazi za Utetezi na kampeni za jamii sanasana Haki za Wanawake.

Ms Singano amefanya kazi na vikundi vya watu tofauti tofouti kutokea sehemu mbalimbali za ulimwengu , Baadhi ya nchi ambazo Ms Singano amesafiri kufanya kazi ya kuwaungana mkono kazi anazofanya ni Marekani, Uingereza, Uholanzi,Ubelgiji, Ufaransa, Mexico, Bolivia,
Ufilipino, Indonesia, Tunisia, Ethiopia, Kenya, Afrika Kusini, senegal.

Kazi anazofanya Ms Singano kwa sasa niː̈̇

Mshauri wa Sekretariati wa Washirika wa maendeleo ya Elimu,

Ni mshauri wa mradi wa jinsia-DFID-14ID,

Ni mshauri wa maendeleo kampuni ya SASASHA-GEO,

Mkakati Action- Mtendaji Mkuu,

Ni Mkurugenzi wa Bodi ya Maendeleo ya mtandao wa jinsia  Tanzania,

Afrika Region Mountain forum- Anaongoza wanachama wa Baraza

Albertine Rift conservation society- Mshirika,

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Watu wa Tanzania
Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
April Ernest

April Ernest ni Mtanzania aliyesoma na kuhitimu elimu ya juu ya sheria mwaka 2014 katika Chuo kikuu cha Mtakatifu Augustino mkoani Mwanza, Tanzania. Pia alipata stashahada ya uzamili katika shule ya sheria ya Tanzania.

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Watu walio hai
Gladness Deogratias

Gladness Deogratias ni Mkuu wa Idara ya fedha za kigeni katika Benki ya NMB nchini Tanzania.

Elimu 
Gladness alipata elimu ya shule ya msingi  mkoa wa Dar es salaam katika Shule ya Msingi Chang’ombe na kuhitimu darasa la saba mwaka 1996. Baadaye alijiunga na Shule ya Sekondari Kifungilo na kuhitimu kidato cha nne mwaka 2000. Baada ya kuhitimu elimu ya sekondari alifanikiwa kupata nafasi ya ufadhili wa masomo kupitia International School of Tanganyika   na kujifunza masomo ya Saikolojia. Mwaka 2006 Alihitimu shahada ya sanaa katika  usimamizi wa masuala ya fedha  chuo kikuu cha Nottimghan huko Nottimghan, Uingereza. Alihitimu Shahada ya pili ya Usimamizi wa biashara mwaka 2014 katika chuo kikuu cha Oxford Brookes huko Oxford, Uingereza.

Taaluma 
Baada ya kuhitimu chuo kikuu mwaka 2006 aliomba kufanya kazi katika benki ya LEHAM International European Bank ambapo alidumu kwa muda wa miaka miwili kisha kuamua kurudi nyumbani kwao Tanzania baada ya kutokea kwa mtikisiko wa Dunia kiuchumi uliopelekea kufungwa kwa benki hiyo. Baada ya kurejea Tanzania, Gladness alianza kufanya kazi katika benki ya ABC kisha kuhamia benki ya NMB akifanya kazi kama Mkuu wa Biashara na baadae kupandishwa cheo na kuwa Mkuu wa Idara ya Fedha za Kigeni katika Benki hiyo ya NMB, Cheo alichodumu nacho hadi sasa . Akiwa mfanyakazi wa NMB Gladness amekuwa mstari wa mbele katika kuleta chachu ya usawa wa kijinsia kati ya wanawake na wanaume katika benki hiyo.

Familia 
Gladness Deogratias ameolewa na kubahatika kupata watoto wawili ambao ni wa kiume Quinlan na Quintrell.

Marejeo 

Wanawake wa Tanzania
Watu walio hai
Wiki Loves Women Tanzania
Araika Mkulo

Araika Zawadhafsa Mkulo ni mwanzilishi wa Safe Space Group of Companies

Elimu
Araika alipata shahada ya Psychology na French katika chuo kikuu Cornel na baadae akapata shahada ya uzamili ya Cognitive Psychology katika chuo kikuu cha Edinburgh.

Sehemu kubwa ya utafiti wake ilikuwa ni kutatua matatizo ya usawa wa kijinsia na umaskini.

Kazi
Kwa sasa Araika Zawadhafsa Mkulo anafanya mradi wa Binti Project.

Pia Araika ni mjumbe wa bodi katika taasisi ya Insurance Group of Tanzania

Umaarufu
Mwishoni mwa mwaka 2018 alipata nafasi ya kutambuliwa kuwa miongoni mwa vijana 50 wa Kitanzania wenye ushawishi katika jamii .

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Tulanana Bohela

Tulanana Bohela ni mwanamke Mtanzania ambaye ni mwandishi wa habari, mtengeneza filamu na mpenda maendeleo ya jamii. 

Amekuwa akifanya kazi ya uandishi wa habari kwa zaidi ya miaka 7 hadi kufikia mwaka 2019 huku akiripoti mambo mbalimbali yanayojiri ukanda wa Afrika mashariki kwenye televisheni, redio na vyombo vingine vya kidijitali hasa kwa BBC Africa na BBC Swahili. 

Baadaye Bohela aliingia katika kitengo cha BBC World Service kama mwandishi na mzalishaji mkuu wa maudhui ya kidijitali.

Kipaji na kazi
Tulanana Bohela amekuwa maarufu kutokana na kazi mbalimbali anazozifanya ikiwa ni pamoja na uandishi wa habari na uzalishaji filamu,mwanzilishi wa Snap Productions TZ , mwanzilishi mwenza wa Ona stories, mzalishaji wa maudhui ya kidijitali na ripota wa habari za BBC, muongoza filamu na mzalishaji wa maudhui ya kidijitali yajulikanayo kwa Kiingereza kama Virtual Reality (VR)
.

Kupitia kazi yake ya uandishi wa habari Bohela amekuwa mdau wa kutumia njia za kidijitali kuhamasisha usimulizi wa hadithi za Kiafrika na kukuza maendeleo ya Afrika hususani katika teknolojia, jamii na biashara..Tulanana kwa wakati mwingine ni mzungumzaji katika mikutano mbalimbali hasa ihusuyo teknolojia na mdau anayejishughulisha na kuzuia ndoa  za utotoni  kwa kuangazia matendo yahusuyo ndoa za utotoni  barani Afrika

Baadhi ya matukio muhimu nchini Tanzania ambayo Bohela amewahi kuripoti kama mwandishi wa habari wa BBC ni pamoja na uchaguzi mkuu wa mwaka 2015 nchini Tanzania, kufutwa kwa uchaguzi wa Zanzibar , kumwagiwa tindikali kwa wanawake wawili wa Uingereza huko Zanzibar na kupinduka kwa kivuko cha MV Nyerere, moja ya matukio mabaya nchini Tanzania liliLOua watu wasiopungua 224 mwaka 2018.

Kazi yake kwa kiasi kikubwa hujihusisha na utafiti wa utengenezwaji na ushirikishwanaji wa maudhui ya kidijitali barani Afrika.

Tuzo
Mwaka 2017 Bohela alishinda shindano lijulikanalo kama #innovateAFRICA 2017 shindano lililolenga uvumbuzi na ubunifu wa namna video na simu vinaweza kutumika kutengeneza maudhui ya kidijitali. Pia akiwa mkerereketwa wa teknolojia iitwayo Virtual Reality (VR), Bohela alifanya onyesho la kwanza nchini Tanzania la VR wakati wa wiki ya ubunifu iliyofadhiliwa na HDIF na Kenyan VR production house, Black Rhino.

Tuzo nyingine alizowahi kupokea ni pamoja na filamu yake ya Uthando iliyotangazwa na the Ousmane Sembene Award at the Zanzibar International Film Festival huku pia akishinda kama Muongoza filamu bora akiwa huko Afrika kusini. .

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Watu walio hai
Waandishi wa habari wa Tanzania
Afrocine 2019-Tanzania
Asha Daudi Abinallah

Asha Daudi Abinallah Maarufu kama AshaDii ni mwanamke Mtanzania na  mkurugenzi wa shirika la Media Convergency linalojihusisha na TEHAMA kutatua changamoto mbalimbali za kidijitali. Asha amebobea katika kutoa ushauri wa vyombo vya habari na uandishi, mhamasishaji wa vijana. Pia anafundisha jamii kuhusu ufahamu wa jinsia na matumizi ya mitandao ya kijamii.

Asili
Asha Abinallah amezaliwa 23 Juni, 1981 mkoani Mbeya uliopo nyanda za juu kusini mwa Tanzania na ni mtoto wa kwanza kwenye familia ya mzee Daudi Abinallah. Amefanikiwa kupata watoto wawili na alifanikiwa kurudi shule baada ya kupata mtoto akiwa kidato cha nne.

Masomo
Asha Abinallah alihitimu masomo yake ya juu katika chuo kikuu cha Dar es salaam ambapo alichukua Shahada ya Medical Sociology and Archaeology.

Mwaka 2019 alifanya kozi ya mwaka mmoja maendeleo ya habari kwenye mfumo wa demokrasia kutoka kwenye taasisi ya fojo iliyo chini ya chuo kikuu cha Linnaeus nchini Sweden. 

Mwaka 2020, Asha alihitimu shahada ya uzamili kwenye 'New Media' kutoka chuo kikuu cha Leeds nchini Uingereza

Taaluma
Safari ya Asha Abinallah kwenye dunia ya Tehama ilianza alipojiunga na kampuni ya Jamii Media mwaka 2011 iliyomiliki mtandao wa Jamii Forums na Fikrapevu

Mwaka 2020 Asha Abinallah alifanikiwa kuanzisha kampuni ya Media Convergency, inajihusisha na TEHAMA na kupitia ubunifu wa teknolojia inasuluhisha changamoto mbalimbali za kidijitali ikiwemo kutumia taarifa na teknolojia kupata majibu yenye tija kwenye dijitali.  

Pia Asha Abinallah anafanya kazi na DW Akademie kwenye mradi wa women at web ukilenga kuwawezesha wanawake na wasichana kutumia intanet kwenye maendeleo yao ya kiuchumi
Asha alikuwa  Meneja Mkuu wa kampuni ya Jamii Media ambayo anamiliki JamiiForums.com na FikraPevu.com.Pia ni mwandishi wa vitabu akiwa na kitabu chake cha siasa kitwacho Asemavyo Zitto.

Pia ni mwandishi wa vitabu akiwa na kitabu chake cha siasa kitwacho Asemavyo Zitto.

Mafanikio
Asha Abinalla alifanikiwa kupata tuzo ya uongozi 2022 kwenye wanawake katika utawala Afrika-STEM

Asha alifanikiwa kushiriki kama mmoja wa 2015 Mandela Washington Fellows.

Marejeo

Waliozaliwa 1981
Watu walio hai
Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Grace Matata

Grace Matata ni mwanamuziki wa kike wa Tanzania anayeimba muziki wa Bongo Flava.

Mwanadada huyu, ambaye pia anacharaza gitaa, ana uwezo mkubwa sana wa kupangilia nyimbo zake (composer) kuanzia utunzi, mpangilio wa sauti hata mpangilio wa Ala za muziki.. Alianza safari ya muziki mnamo mwaka 2010 aliposajiliwa katika shirika la Music Lab (M-lab)

Elimu
Grace alimaliza elimu yake ya sekondari katika shule ya Tambaza, baadaye akajiunga na Chuo cha Usimamizi wa Fedha.

Nyimbo
 Hello
 Free Soul
 Utanifaa

Viungo vya Nje 

 Grace Matata - YouTube Channel

Marejeo

Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
WikiGap 2020 Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Doreen Kessy

Doreen Kessy ni mkuu wa operesheni katika kampuni ya Ubongo, inayojihusisha na utoaji wa elimu kwa njia ya katuni.

Doreen pamoja na wenzake watano, waasisi wa kampuni ya ubongo, waliamua kuanzisha ubongo ili kutoa mchango wao katika kupunguza tatizo la ukosefu au ueneaji wa elimu kwa watoto barani Afrika. Wanaamini kuwa kwa kutumia katuni hizi zitatoa mchango mkubwa katika kuwaelewesha watoto hivyo kuwapunguzia kazi kubwa walimu.

Inakadiriwa kuwa familia 6.4 milioni katika nchi 31 Afrika wanatazama na kujifunza kutokana na Katuni za Ubongo kids kila wiki.

Elimu
Doreen ana shahada ya uzamili  ya biashara na utawala pia ana shahada ya  kimataifa ya biashara na uchumi  kutoka katika chuo kikuu cha Liberty kilichopo Virginia marekani.

Kazi
Kabla ya kuanzisha na kufanya kazi katika kampuni ya ubongo ,Doreen aliwahi pia kufanya kazi katika mashirika ya  International Justice Mission ,Wells Fargo and Smile Africa na pia aliweza kubuni programu  za  kupunguza umaskini,ambazo zinatumika nchini Zimbabwe na Zambia.

Uanaharakati
Ni mwanaharakati wa Elimu ,ambaye anajaribu kuleta mapinduzi katika Elimu kwa watoto wa Afrika,kufanya masomo yenye dhana kuwa ni magumu kwa kuyafundisha kwa njia ya katuini ili wanafunzi waweze kuyapenda na kuelewa kwa urahisi. .

Ameshiriki pia kama mmoja wa waigizaji ,kwa kuigiza sauti  ya Kiingereza ya Ngedere katika katuni za Ubongo kids. .

Tuzo
Kessy,ni miongoni mwa wavumbuzi 8 walio tunukiwa tuzo katika tuzo za Elimu zilizo kuwa zikitolewa na Umoja wa Afrika(the AU Education Innovation Prizes), Dakar, Senegal, 10 Oktoba 2018.

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wafanyabiashara wa Tanzania
Anna Aloys Henga

Anna Aloys Henga (alizaliwa tarehe) ni Mkurugenzi Mtendaji wa Kituo cha Sheria na Haki za Binadamu (LHRC) tokea mwaka 2017 .

Amejiunga kwa mara ya kwanza na Kituo cha sheria na haki za binadamu (LHRC) kwa utafiti wa kimasomo mwaka 2003 , na kujiunga rasmi mwaka 2006 kwa mazoezi ya vitendo.

Amehitimu shahada ya sheria katika chuo kikuu cha Dar es Salaam mwaka 2006, na stashahada ya jinsia kutoka Sweden Institute of Public Administration.

Maisha
Henga wazazi wake walikuwa watumishi wa umma na yeye alikuwa mmoja kati ya watoto wao sita. Alisema kuwa akiwa mtoto hakuwa na ufahamu wa ubaguzi wa kijinsia. 

Anafanya kampeni kupunguza ukeketaji wa wanawake. Ukeketaji umekuwa kinyume cha sheria nchini Tanzania tangu mwaka 1998 lakini inakadiriwa kuwa asilimia 10 ya wasichana bado wanapitia tiba hii. 

Mwaka 2015, alihimiza Mashirika mengine ya Kiraia nchini Tanzania kufuatilia uchaguzi mkuu wa Tanzania kwa mafanikio. Pia anajulikana kwa kuhamasisha wanawake wengine kushiriki katika siasa nchini Tanzania. 

Pia ni mwanaharakati wa haki za binadamu na aliteuliwa kuwa mkurugenzi mtendaji wa Kituo cha Sheria na Haki za Binadamu (LHRC) mwaka 2018 akichukua nafasi ya Dk. Helen Kijo-Bisimba.

Maeneo yake kuu ya utaalam ni Sheria za Haki za Binadamu, Uchambuzi wa Sera, Jinsia, na Mazoezi kwa Mashirika Yasiyo ya Kiserikali na Theolojia. Anna anashikilia shahada ya uzamili katika Sera na Mazoezi ya Maendeleo kwa Mashirika ya Kiraia, (Chuo Kikuu cha Mzumbe, Tanzania), Cheti cha Shahada ya Uzamili katika Utawala wa Biashara - Taasisi ya Usimamizi wa Fedha (IFM Tanzania), Shahada ya Sheria (Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Tanzania), Cheti cha Jinsia - kutoka Taasisi ya Utawala wa Umma ya Sweden na Cheti cha Theolojia kutoka Shule ya Theolojia ya Mahanaim, Cheti cha Uongozi kutoka Taasisi ya Wakurugenzi (IoDT) na Cheti cha Utawala wa Kampuni kutoka ESAMI. Shirika analoongoza (LHRC) linadokumenti hali ya Haki za Binadamu nchini Tanzania kupitia Ripoti ya Haki za Binadamu ya Tanzania inayozalishwa kila mwaka na kila baada ya miaka miwili. Shirika hilo pia linajulikana kwa Uangalizi wa Uchaguzi, Elimu ya Kiraia, na Mchakato wa Kidemokrasia. Mwaka 2019, aliteuliwa kama mmoja wa wapokeaji wa Tuzo ya Wanawake wa Ujasiri wa Kimataifa na kupokea tuzo ya heshima kutoka Idara ya Mambo ya Nje ya Marekani.  Kwa umuhimu, yeye, Moumina Houssein Darar (Djibouti), na Maggie Gobran (Misri) walikuwa wanawake wa Kiafrika watatu waliotajwa mwaka huu.

Tanbihi

Watu walio hai
Wanawake wa Tanzania
wanaharakati wa Tanzania
Wilaya ya Ntoroko

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Magharibi, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 67,005 (mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Ntoroko

Wilaya ya Ntoroko
Wilaya za Mkoa wa Magharibi (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Rubirizi

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Magharibi, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 124,400 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Rubirizi

Wilaya ya Rubirizi
Wilaya za Mkoa wa Magharibi (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Sheema

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Magharibi, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 220,200 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Sheema

Wilaya ya Sheema
Wilaya za Mkoa wa Magharibi (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Agago

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kaskazini, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 227,792 (mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Agago

Wilaya ya Agago
Wilaya za Mkoa wa Kaskazini (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Alebtong

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kaskazini, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 225,327 (mwaka 2014).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Alebtong

Wilaya ya Alebtong
Wilaya za Mkoa wa Kaskazini (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Amudat

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kaskazini, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 143,300 (mwaka 2013).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Amudat

Wilaya ya Amudat
Wilaya za Mkoa wa Kaskazini (Uganda)
Wilaya za Uganda
Wilaya ya Kole

ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kaskazini, Uganda. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 231,900 (mwaka 2012).

Tazama pia
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kole

Wilaya ya Kole
Wilaya za Mkoa wa Kaskazini (Uganda)
Wilaya za Uganda