LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Naiyobi

Naiyobi ni kata ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,133  walioishi humo. Wakazi wa kata ya Naiyobi ni wafugaji wa kabila la Wamasai na wachache hujishughulisha na biashara ndogondogo. 

Kata ya Naiyobi imezungukwa na miinuko mbalimbali na ndilo eneo unaloweza kuona vizuri mlima Oldonyo Lengai pamoja na mlima Kerimasi.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Ngorongoro 
Mkoa wa Arusha
Oloipiri

Oloipiri ni kata ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23703. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,114  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Ngorongoro 
Mkoa wa Arusha
Ololosokwan

Ololosokwan ni kata ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23709. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,557. 

Kata hiyo imepakana na jamhuri ya Kenya kwa upande wa kaskazini, hifadhi ya taifa ya Serengeti kwa upande wa magharibi na kata ya Soitsambu kwa upande wa kusini.

Kata ya Ololosokwan ina vijiji viwili, Ololosokwan na Njoroi. Ololosokwan imeundwa na vitongoji vitatu ambavyo ni Sero, Mairowa na Ololo juu.

Asilimia 98 ya wakazi wa kata ya Ololosokwan ni wafugaji wa kabila la Wamasai. Ni kata yenye wasomi wengi katika tarafa ya Loliondo.   

Jina la "Ololosokwan" limetokana na kuwepo kwa nyati wengi katika sehemu hiyo (nyati kwa lugha ya Kimasai anaitwa Olosokwan, hivyo jina Ololosokwan lina maana "Yenye Nyati").

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Ngorongoro 
Mkoa wa Arusha
Samunge

Samunge ni kata ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23705. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,579  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Ngorongoro 
Mkoa wa Arusha
Soit-Sambu

Soit-Sambu ni kata ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23708. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,956  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Ngorongoro 
Mkoa wa Arusha
Olasiti

Olasiti ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23119. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  36,361  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Arusha Mjini 
Mkoa wa Arusha
Sokon Moja

Sokon I (pia: Sokon I)  ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23115. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  73,331  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Arusha Mjini 
Mkoa wa Arusha
Terrat (Arusha)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Terrat

Terrat ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23117. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  21,790  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Arusha Mjini 
Mkoa wa Arusha
Olmotonyi

Olmotonyi ni kata ya Wilaya ya Arusha Vijijini katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23214. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,560  walioishi humo.

Utalii
Olmotonyi ina vivutio vya utalii ikiwemo hifadhi ya misitu ya Meru yenye wanyama aina tofauti, kama vile tembo, nyani, swala n.k.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Arusha Vijijini
Oldonyosambu (Arusha)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Oldonyowass (Ngorongoro)

Oldonyowass ni kata ya Wilaya ya Arusha Vijijini katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23223. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  16,484  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Arusha Vijijini
Olorieni

Olorieni ni kata ya Wilaya ya Arusha Vijijini katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23210. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  22,434  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Arusha Vijijini
Sambasha

Sambasha ni kata ya Wilaya ya Arusha Vijijini katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23212. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  9,484  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Arusha Vijijini
Chanjo ya matumbwitumwi

Chanjo ya matumbwitumwi inazuia ugonjwa wa matumbwitumbwi. Watu wengi wakichanjwa huwa inapunguza matatizo ndani ya jamii. Inafaa zaidi kama asilimia 90% ya wananchi wakichanjwa na ubora wake unakadiriwa kuwa asilimia 85% ya wananchi. Dozi mbili zinahitajika ili kukinga ugonjwa huo kwa muda mrefu. Dozi ya kwanza inapendekezwa kwa watoto wenye miezi 12 hadi miezi 18. Dozi ya pili kwa kawaida watoto wanapewa wakiwa wana miaka miwili hadi sita. Kwa watoto ambao hawajachanjwa akiugua anaweza kupewa dozi kinga.

Usalama 
Kinga ya matumbwitumwi ni salama na haina mathari yanayosumbua sana. Unaweza kuwa na maumivi madogo na uvimbe sehemu iliyochanjwa na homa kidogo. Na sio kawaida kuwa na marathi mengineyo. Hakuna ushahidi wa kutosha wa kusema chanjo inahusiana na matatizo mengine ya mishipa ya fahamu. Chanjo haitakiwi ipewe kwa wakina mama wenye mimba au wale ambao wana matatizo sugu ya kudhoofisha mfumo wa kulinda mwili. Matokeo sio mazuri kwa watoto ambao mama zao walichanjwa wakati wakiwa na mimba zao; isipokuwa, utafiti zaidi bado haujafanywa. Ingawa chanjo hiyo inatengenezwa kwenye viseli vya kuku, inaweza kutumika kwa wale ambao wana uzio au aleji ya mayai.

Matumizi
Asilimia kubwa ya nchi zilizoendelea na katika nchi zinazoendelea huwa wanafanya chanjo hiyo iwepo kwenye mpango wa taifa wa kueneza chanjo ikiwa ni pamoja na chanjo zingine surua na chanjo ya rubella inayojulikana kama MMR. Mchanganyiko wa chanjo hizo tatu za mwanzo pamoja na chanjo ya tetekuwanga hujulikana kama MMRV ambayo pia hupatikana. Tangu mwaka 2005 nchi 110 zimetoa chanjo kwa njia hii. Kwenye maeneo ambayo chanjo hiyo inatumika sana imesababisha upungufu wa zaidi ya asilimia 90% ya ugonjwa. Kadri ya nusu bilioni ya dozi ya aina mmoja ya chanjo imeshatolewa.

Historia, jamii na majaribio ya chanjo 
Leseni ya chanjo ya surua ilitolewa kwa mara ya kwanza mnamo mwaka 1948; ingawa ufanisi wake haukudumu sana. Chanjo zilizoboreshwa zilianza kuuzwa mnamo mwaka 1960s. Ingawa chanjo za mwanzo zilikuwa Isiyo rasmi chanjo zilizofuatia ni virusi vilivyo hai visivyokuwa na nguvu. Imeandikwa kwenye kitabu cha Orodha ya Madawa Muhimu ya Shirika la Afya Duniani, ni dawa muhimu zinazohitajika kwa ajili ya msingi wa afya. Kuna aina nyingi ya chanjo zinazotumika tangu mwaka 2007.

Marejeo

Chanjo
Maradhi ya kuambukiza
Idibo

Idibo  ni jina la kata ya Wilaya ya Gairo katika Mkoa wa Morogoro , Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,837  waishio humo.

Marejeo

 
 
 
Wilaya ya Gairo
Nongwe

Nongwe  ni jina la kata ya Wilaya ya Gairo katika Mkoa wa Morogoro , Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,163  waishio humo.

Marejeo

 
 
 
Wilaya ya Gairo
Msingisi

Msingisi  ni jina la kata ya Wilaya ya Gairo katika Mkoa wa Morogoro , Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,489  waishio humo.

Marejeo

 
 
 
Wilaya ya Gairo
Engutoto (Monduli)

Kwa matumizi tofauti za jina hili angalia Engutoto

Engutoto ni kata ya Wilaya ya Monduli katika Mkoa wa Arusha, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,970  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Monduli
Majengo (Monduli)

Kwa matumizi tofauti za jina hili angalia Majengo

Majengo ni kata ya Wilaya ya Monduli katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23411. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  7,853  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Monduli
Lepurko

Lepurko ni kata ya Wilaya ya Monduli katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23413. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  8,151  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Monduli
Makuyuni (maana)

Makuyu inaweza kumaanisha

Makuyuni (Korogwe), kata ya wilaya ya Korogwe Vijijini
Makuyuni (Monduli), kata ya wilaya ya Monduli
Makuyuni (Moshi), kata ya wilaya ya Moshi Vijijini
Meserani

Meserani ni kata ya Wilaya ya Monduli katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23405. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  11,301  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Monduli
Mswakini

Mswakini ni kata ya Wilaya ya Monduli katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23408. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  5,776  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Monduli
Endamaghang

Endamaghang ni kata ya Wilaya ya Karatu katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23614. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  16,267  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya  Karatu
Kalemawe

Kalemawe ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,248  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Same
Kisima (Same)

Kisima ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  9,885  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Same
Mabilioni (Same)

Mabilioni ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,570  walioishi humo.  

Mabilioni iko kwenye bonde la mto Pangani. Mwaka 2015 iliteuliwa kwa "Mradi wa Nishati wa kijiji cha mfano cha Mabilioni". Mradi huu ulioanzishwa na taasisi ya Shirika la ushauri la uhifadhi wa mazingira Same na Mwanga (SMECAO). Mradi huu unalenga kupunguza uharibifu wa mazingira na umaskini wa wananchi kwa njia ya matumizi ya nishati mbadala na mbinu za kupunguza matumizi ya fueli. Hapo mradi unafundisha matumizi ya majiko yanayotumia kuni kidogo pamoja na biomasi, nishati ya jua na nguvu ya upepo. Wanavijiji wataelimishwa pia kuhusu mbinu bora za kutunza mifugo, kilimo na ufugaji wa nyuki .

Marejeo 
 

 
 
Wilaya ya Same
Lugulu (Same)

Kwa matumizi tofauti za jina hili angalia Lugulu

Lugulu ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,460  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Same
Stesheni (Same)

Kwa matumizi mbalimbali ya jina hili angala hapa stesheni (maana)

Stesheni (Same) ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,860  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Same
Vumari

Vumari ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  5,908  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Same
Mia moja na moja

Mia moja na moja ni namba inayoandikwa 101 kwa tarakimu za kawaida na CI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 100 na kutangulia 102. 

101 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 101 KK na 101 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na mbili

Mia moja na mbili ni namba inayoandikwa 102 kwa tarakimu za kawaida na CII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 101 na kutangulia 103. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 102 KK na 102 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na tatu

Mia moja na tatu ni namba inayoandikwa 103 kwa tarakimu za kawaida na CIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 102 na kutangulia 104. 

103 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 103 KK na 103 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na nne

Mia moja na nne ni namba inayoandikwa 104 kwa tarakimu za kawaida na CIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 103 na kutangulia 105. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 104 KK na 104 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na tano

Mia moja na tano ni namba inayoandikwa 105 kwa tarakimu za kawaida na CV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 104 na kutangulia 106. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 105 KK na 105 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na sita

Mia moja na sita ni namba inayoandikwa 106 kwa tarakimu za kawaida na CVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 105 na kutangulia 107. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 53.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 106 KK na 106 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na saba

Mia moja na saba ni namba inayoandikwa 107 kwa tarakimu za kawaida na CVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 106 na kutangulia 108. 

107 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 107 KK na 107 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Hakimu

Hakimu ni mtu anayeendesha kesi mahakamani akiwa peke yake au akiwa kama sehemu ya jopo la mahakimu. 

Mamlaka, kazi njia ya uteuzi, nidhamu na mafunzo ya mahakimu yanatofautiana katika mahakama mbalimbali.

Hakimu anatakiwa kuendesha kesi bila kuonyesha upendeleo na katika mahakama ya wazi. Hakimu anasikiliza mashahidi na ushahidi uliowasilishwa na mawakili wa kesi, kisha kutathmini ukweli na hoja za pande mbili tofauti, na hatimaye anatoa uamuzi juu ya suala hilo kulingana na tafsiri yake ya sheria na hukumu yake binafsi.

Katika baadhi ya mahakama, mamlaka ya hakimu inaweza kuwa sawasawa na ya jopo la majaji. Katika mifumo ya uchunguzi wa tuhuma hakimu anaweza pia kuwa hakimu mpelelezi.

Sheria
Jopo la majaji

Jopo la majaji ni kundi la watu walioapishwa na kuitishwa ili kutoa uamuzi, adhabu au hukumu isiyo na upendeleo (kutafuta ukweli juu ya swala  fulani) lililowasilishwa rasmi kwao na mahakama. Majopo ya kisasa hupatikana katika mahakama ili kuchunguza hatia, au makosa, katika uhalifu.

Sheria
Ruvu (Pwani)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Ruvu (maana)

 
Ruvu (zamani Kingani pia) ni mto wa Mkoa wa Morogoro na Mkoa wa Pwani nchini Tanzania. 

Unapokea hasa maji ya upande wa mashariki wa milima ya Uluguru na kuyapeleka Bahari Hindi. 

Ruvu hii haina uhusiano na mto Jipe Ruvu wa mkoa wa Kilimanjaro / Upare.

Beseni la mto
Beseni la mto lina eneo la takriban kilomita za mraba 17,700 

Ndani yake kuna maeneo matatu ya utiririshaji yaani, Ruvu ya Juu, Ngerengere na Ruvu ya Chini. Ruvu ya Juu inapokea maji kutoka mtelemko wa mashariki wa Uluguru, Ngerengere kutoka mtelemko wa magharibi na Ruvu ya chini kutoka milima mingine. 

Tabianchi ya beseni inabadilika kati ya mahali na mahali; milima ya juu hupokea mvua zaidi kuliko tambarare za chini. Mwezi unaoleta mvua nyingi ni Aprili.

Chanzo cha maji ya Dar es Salaam
Ruvu ya Pwani ni chanzo kikuu cha maji kwa jiji la Dar es Salaam. Hili ni tatizo kwa sababu kiasi cha maji yake huzidi kupungua kutokana na uharibifu wa misitu na mabadiliko ya tabia ya nchi. 

Tangu mwaka 1958 kiasi cha maji ya Ruvu kinapimwa kwenye daraja la barabara kuu A7 takriban kilomita 40 kabla ya mdomo wake. Kwa wastani zimepita hapa m³ 61 kwa sekunde. Kiwango hiki kinabadilika sana kulingana na majira ya mvua na ya ukame.

Kiwango cha maji (mita za ujazo kwa sekunde) kinachopita kwenye daraja la Ruvuma karibu na Mlandizi kwa mwezi(Ilikadiriwa kwa kutumia data za kipindi cha miaka 46 1958–2004)  

Serikali inapanga kujenga lambo na kuanzisha bwawa la Kidunda kwenye njia ya mto Ruvu takriban kilomita 70 upande wa kusini wa Chalinze. Bwawa hili linakusudiwa kudhibiti mwendo wa maji kwenye mto Ruvu na kuongeza maji kwa ajili ya vituo vya kuchukua maji ya Dar es Salaam (DAWASA) wakati wa ukame.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Pwani
 Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

Marejeo

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Pwani
Mkoa wa Morogoro
Bahari ya Hindi
Kura

Kura ni tendo au njia ya kawaida kwa kundi la watu ama kuchagua kiongozi wanayemtaka ama kuchukua maamuzi wanayoona yanafaa. 

Taratibu za kupiga kura zinaweza kuwa mbalimbali, kwa mfano kuhusu nani apige, nani apigwe kura, kwa namna gani n.k.: mara nyingi ni muhimu itunzwe siri kuhusu kura iliyotolewa na kila mtu, aweze kuitoa bila hofu au shuruti kutoka nje.

Demokrasia inapenda chaguzi zifanyike na maamuzi mengi yachukuliwe baada ya mjadala mpana na kura za wengi.

Pengine kupiga kura ni wajibu unaosisitizwa na sheria, lakini mara nyingi zaidi mwenye haki ya kupiga kura anaweza kuachiwa hiari asiitumie, tena dini ndogo chache zinakataza waumini wasipige kura kamwe.

Viungo vya nje

A history of voting in the United States from the Smithsonian Institution.
A New Nation Votes: American Elections Returns 1787-1825 
Can I Vote?—a nonpartisan US resource for registering to vote and finding your polling place from the National Association of Secretaries of State.
 The Canadian Museum of Civilization — A History of the Vote in Canada 

Sheria
Siasa
Uraia

Uraia ni hali ya mtu kutambulika chini ya sheria kama mwananchi mwenye haki zote katika nchi fulani. Mtu huyohuyo pengine anaweza kuwa raia wa nchi zaidi ya moja. Hata hivyo kuna watu wasio na uraia wa nchi yoyote.

Mtu anapata uraia kufuatana na sheria za nchi husika. Kwa kawaida ni kwa sababu wazazi wake ni raia wa nchi hiyo naye amezaliwa nchini humo. Lakini si hivyo kila mara, kwa sababu anaweza kuwa na wazazi raia wa nchi tofauti, au anaweza kuzaliwa nje ya nchi yao. Pengine wazazi wenyewe hawakuzaliwa katika nchi ambayo wana uraia wake.

Sheria zinaweza kukubali uraia kwa msingi wa:
 uraia wa wazazi wote au mmojawapo
 kuzaliwa nchini
 kuoana na raia
 kuandikishwa baada ya kuishi nchini muda mrefu

Mara chache sheria inazuia watu kupewa uraia kwa msingi wa dini n.k.

Marejeo
 
 Beaven, Brad, and John Griffiths. "Creating the Exemplary Citizen: The Changing Notion of Citizenship in Britain 1870–1939," Contemporary British History (2008) 22#2 pp 203–225

Viungo vya nje
 BBC PSHE & Citizenship 
  The Life in the UK Citizenship Test Report by Thom Brooks
 

 
Sheria
Holili

Holili ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,299  walioishi humo. 
 
Holili kwa upande wa mashariki inapakana na Taveta (Kenya), upande wa kaskazini inapakana na kata ya Mahida, kusini inapakana na wilaya ya Mwanga na upande wa magharibi inapakana na wilaya ya Moshi vijijini.

Wakazi asili wa Holili ni Warombo  na jina Holili linasemekana kutokana na neno la Kiseri "Ulili" ikiwa na maana ya  "Kitanda" kwa Kiswahili. 

Kilometa tatu kaskazini magharibi mwa mji mdogo wa Holili upo mlima unaoitwa "Manuo" ikiwa ni neno la Kiseri lenye maana ya "mawe ya kunolea" na pia unaitwa "maimbu" ikiwa ni jina la mtu aliyeishi hapo miaka ya zamani.

Holili ndiyo inayoongoza Tanzania kwa kuwa na rasilmali ya madini aina ya pozolana yanayotumika kutengenezea saruji.
 
Biashara kubwa humo ni ubadilishanaji wa bidhaa na nchi jirani ya Kenya, mchanga na matofali. 

Pia ziko biashara ndogondogo za mama ntilie, vilabu vya pombe na vyumba vya kulala wageni, kilimo na ufugaji mdogomdogo. 

Kuna ofisi na vituo vya pamoja vya forodha vya jumuia ya Afrika Mashariki.

Holili pia kuna shule tatu za msingi ambazo ni: shule ya msingi Holili, shule ya msingi Kastamu na shule ya msingi Ritaliza.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Rombo
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Aleni

Aleni ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  9,801  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Rombo
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Kisale Msaranga

Kisale Msaranga ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,480  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Rombo
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Mahida

Mahida ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  7,980  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Rombo
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Manda (Rombo)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Manda

Manda ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,400  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Rombo
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Marangu Kitowo

Marangu Kitowo ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,734  walioishi humo.  

Iko kati ya mita 1700 na 1950 juu ya usawa wa bahari. Hali ya hewa ni nzuri sana kutokana na milima, mabonde na mito yenye maji majira yote ya mwaka. Ndizi zinalimwa kwa wingi; pia maharage, kahawa, viazi na mboga za aina nyingi. 

Kijiji kina maendeleo mazuri, ila barabara bado hazitunzwi vizuri, hivyo vipindi vya mvua zinapitika kwa shida.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Rombo
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Mengwe

Mengwe ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,277  walioishi humo.  

Mengwe ni pia makao makuu ya tarafa yenye kata tisa nazo ni: Mengwe, Manda, Mamsera, Challa, Holili, Mahida, Keni, Aleni na Mengeni.

Marejeo

Mkoa wa Kilimanjaro
Wilaya ya Rombo
Ngoyoni

Ngoyoni ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,380  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Rombo
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Boma Mbuzi

Boma Mbuzi ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25120.

Kata ina jumla ya mitaa mitano ambayo ni Relini, Kilimani, Bomambuzi, Sokoni na Kanisani. 

Kata ina jumla ya shule mbili za msingi yaani Mandela na Azimio. Pia ina soko la bidhaa linalojulikana kama Pasua Sokoni pamoja na Kituo cha Afya cha Pasua. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,776  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Bondeni (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Bondeni

Bondeni ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25106. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,050  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Kaloleni (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Kaloleni

Kaloleni ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25110. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,554  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Karanga (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Karanga

Karanga ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25115. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  7,124  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Bondeni

Bondeni inataja mahali penye bonde fulani. Inapatikana kama jina la kata na vijiji mbalimbali, kwa mfano

 kata ya Bondeni (Moshi Mjini), Mkoa wa Kilimanjaro
 kata ya Fuoni Kibondeni, Mkoa wa Mjini Magharibi 
 kata ya Kikwajuni Bondeni, Mkoa wa Mjini Magharibi 
 kata ya Kilimahewa  Bondeni, Mkoa wa Mjini Magharibi 

pamoja na vijiji vingi.
Karanga

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Karanga (Moshi Mjini)

Karanga au njugu (kwa Kiingereza: peanut au groundnut) ni mbegu ya mnjugu na moja kati ya mazao muhimu duniani. Jina la kisayansi la mmea huo ni Arachis hypogaea. 

Vikonyo vya karanga vinaingia katika ardhi na makaka yanaiva hapa chini. Baada ya kukauka makaka haya na matunda ndani yao hufanana na jozi kwa hiyo kuna majina kama "jozi ya ardhini" katika lugha mbalimbali .

Karanga zinaliwa moja kwa moja, hasa baada ya kukaangwa, zinasagwa kuwa siagi ya karanga na hasahasa zinasagwa na kukandamizwa kwa kupata mafuta ya karanga kwa upishi au matumizi viwandani. Mabaki ya karanga baada ya kutolewa kwa mafuta ni lishe bora la nyongeza kwa mifugo kama ng'ombe.

Karanga au mafuta yake vinaweza kusababisha mzio kwa asilimia ndogo za watu lakini hili ni tatizo katika nchi ambako chakula ni hasa chakula kilichoandaliwa viwandani kutokana na matumizi mapana ya karanga.

Historia ya Njugu 
Kulingana na watafiti zilitokea nchi ya Argentina, bara la Amerika kusini ambapo njugu ilikuwa ni kama maotea tu.

Sehemu za njugu 
 Ganda: hili ni sehemu ngumu ya njugu ambayo huwa inashikana na udongo
 Kotiledoni: hii ni sehemu inayolika na huwa mbili unapomega njugu.
 Ngozi ya mbegu: hii ni sehemu nyembamba inayofunika kotiledoni. Huwa na rangi ya kahawia.

Kilimo cha njugu 
Njugu hustawi vizuri katika udongo wa mchanga uliochanganywa na mchanga wa shambani (loamy soil) na wenye PH ya 5.9 hadi 7. Huhitaji hewa yenye joto pamoja na madini ya phosphorus, calcium, magnesium na potassium. Huweza kukua hata kunako mvua kiasi cha 350mm lakini kwa mazao bora huhitaji unyevu wa mvua kiwango 500mm. 

Njugu huweza kuvunwa baada ya siku tisini baada ya kupanda. Njugu huwa moja ya nafaka ambazo huweza kuboresha rutuba ya udongo na kwa hiyo huweza kupandwa pamoja na mimea mingine kama vile mahindi.

Marejeo

Mazao
Kiboriloni

Kiboriloni ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25113. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,206  walioishi humo. Wananchi wa kata hii wanajishughulisha na biashara ndogondogo kama uuzaji wa mbogamboga na matunda na pia wanajishughulisha na zao la ndizi. Makabila yafuatayo yanapatikana katika kata hiyo: Wachagga, Wapare, na mengineo mengi. 

Ndani ya kata hii ya Kiboriloni kuna ikulu ndogo ambayo Rais huwa anaitumia kwa ajili ya mapumziko akiwa na ziara katika Mkoa wa Kilimanjaro.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Kilimanjaro (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Kilimanjaro

Kilimanjaro ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25102. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  5,233  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Longuo B

Longuo B (inajulikana sana kama KCMC) ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25116. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,632  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Majengo (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Majengo

Majengo ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25104. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  9,006  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Korongoni (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Korongoni

Korongoni (pia inajulikana kama Dar Street) ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25108. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,815  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Mfumuni

Mfumuni ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25121. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,750  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Miembeni (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Miembeni

Miembeni ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzaniayenye postikodi namba 25117 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,220  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Ng'ambo (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Ng'ambo

Ng'ambo ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25118. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  7,890  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Njoro (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Njoro (maana)

Njoro ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25105. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  14,296  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Shirimatunda

Shirimatunda ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25119. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,485  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Soweto (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Soweto (maana)

Soweto ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25114. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,946  walioishi humo.

Soweto ina mitaa ipatayo mitatu ambayo ni Sabasaba, Wireless na Khambaita.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Salome (mke wa Zebedayo)

Salome (kwa Kiebrania: שלומית, Shelomit, kutoka mzizi שָׁלוֹם, shalom, yaani amani) alikuwa mke wa Zebedayo na mfuasi wa Yesu Kristo pamoja na wanae Yakobo Mkubwa na Mtume Yohane, waliokuwa marafiki wakuu wa Yesu pamoja na mtume Petro.

Kwa msingi huo alithubutu kumuomba Yesu awape wanae nafasi mbili za kwanza katika ufalme wake ujao.

Anatajwa kati ya wanawake waliosimama chini ya Yesu msalabani (Mk 15:40; Math 27:56) na kati ya wale waliowahi kwenda kaburini Jumapili asubuhi na mapema (Mk 16:1).

Pengine anadhaniwa kuwa na undugu na Bikira Maria, mama wa Yesu. 

Anaheshimiwa na madhehebu mengi ya Ukristo kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Aprili.

Picha

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Waliozaliwa karne ya 1 KK
Waliofariki karne ya 1
Watu wa Biblia
Wafuasi wa Yesu
Watakatifu wa Israeli
Biriri

Biriri ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25406. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  7,768  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Gararagua

Gararagua ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25404. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  9,884  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Karansi

Karansi ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25403 . 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,394  walioishi humo.  

Kata ya Karansi imeundwa na vijiji sita vya Karansi, Kandanshi, Lekrimuni, Ashangai, Mendai na Ninyika. Karansi imekaliwa zaidi na makabila ya Wamaasai, Waarusha, Wachaga, Wameru, na idadi ya makabila mengine ni ndogo sana. 

Watu wa Karansi wanajishulisha sana na kilimo, biashara ndogondogo zinazochangiwa kwa uwepo wa soko la Karansi. Pia, huduma za kijamii kama shule, maktaba ya jamii, nyumba za kuabudia, hospitali, barabara zinapatikana kwenye kata hiyo na zimeunganisha vijiji vyote vya kata.

Marejeo 
 

 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Kashashi

Kashashi ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania, yenye msimbo wa posta 25402. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,694  walioishi humo.  

Kati hiyo inaundwa na vijiji sita: Kirisha, Kyengia, Manio, Lokiri, Kashashi na Naweru. 

Kashashi in ashule za msingi Kirisha, Suumu, Kyengia, Kittahemwa, Naweru, Lokiri. 

Kashashi ina shule ya sekondari moja inayojulikana kwa jina la Suumu Sekondari.  

Kashashi imetoa madiwani Erenest Maimu, Elirehema Masaki, Aikaeli Kileo, Suzan Kihundwar, Suzan Natai na Immanuel Saro.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Ivaeny

Ivaeny ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25401. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,748  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Makiwaru

Makiwaru ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25407. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,699  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Livishi

Livishi ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25409. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,140  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Ndumeti

Ndumeti ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25412. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  11,344  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Olkolili

Olkolili ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25408. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  12,896  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Ngarenairobi

Ngarenairobi (pia: Engarenairobi) ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25411. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,431  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Sanya Juu

Sanya Juu ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25405. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,283  walioishi humo.  

Jina Sanya Juu lilitokana na mwanakijiji aliyeitwa Nsanyaa. Alikuwa akiishi mkabala na kanisa la Kyungu Kelwa.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Nasai

Nasai ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania  yenye msimbo wa posta 25410.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,320  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Siha
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Maria wa Kleopa

Maria wa Kleopa (kwa Kigiriki Μαρία ἡ τοῦ Κλωπᾶ, María hē tou Clōpá) alikuwa mwanamke Myahudi aliyemfuata Yesu Kristo hadi msalabani huko Kalivari (Yoh 19:25).

Haieleweki vizuri kama alikuwa binti au mke wa huyo Kleopa. Wengine wanadhani ndiye aliyetajwa kati ya wanawake waliokwenda kaburini Jumapili asubuhi na mapema kadiri ya Mk 16:1 kama Maria wa Yakobo (bin Alfayo) kwa maana ya mama yake.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe 24 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 1
Wafuasi wa Yesu
Watakatifu wa Israeli
Watu wa Biblia
Zebedayo

Zebedayo (kwa Kigiriki Ζεβεδαῖος, Zebedaios, kutoka Kiebrania זְבַדְיָה, Zvad'yah, yaani Mwingi au Zawadi yangu), kadiri ya Injili zote nne, alikuwa baba wa Mitume wawili wa Yesu Kristo: Yakobo Mkubwa na Yohane. 

Injili zinamtaja pia mke wake, Salome, ambaye pia alifuatana na Yesu hadi kifo chake msalabani huko Kalivari, nje kidogo ya ngome ya Yerusalemu.

Zebedayo aliishi kwenye Ziwa Galilaya na kuwa mvuvi mwenye wafanyakazi chini yake (Mk 1:19-20; Math 4:21-22; Lk 5:4) 

Injili zinamtaja pia katika mistari mingine: Math 10:2; 20:20; 26:37; 27:56; Mk 3:17; 10:35; Lk 5:10 na Yoh 21:2.

Baadhi ya wataalamu wanadhani alikuwa pia kuhani.

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 1 KK
Waliofariki karne ya 1
Watu wa Biblia
Wanyamapori

Wanyamapori  ni wanyama wanaoishi porini na huwa hawafugwi na binadamu kama baadhi ya wanyama wengine.

Wanyama hao ni kama vile Tembo wa Afrika, Simba, Twiga , Pundamilia, Chui, Kongoni, Sitatunga, Fisi na wanyama wengine. 

Wanyamapori wanaweza kuwekwa pamoja katika sehemu iliyotengenezwa na kuitwa Zuu au bustani ya wanyama, lakini si eneo rasmi kwa wanyama hao kuishi.

Wanyamapori wamegawanyika katika makundi mbalimbali kulingana na upatikanaji wao. Makundi hao ni kama ifuatavyo:
 wanyama waliopotea kama vile dinosauri (mijusi wakubwa), vifaru weupe n.k.
 wanyama wanaokaribia kupotea kama vile ndovu au tembo, mbwamwitu duma n.k.

Wanyama
Kigonigoni

Kigonigoni ni kata ya Wilaya ya Mwanga iliyopo karibu na mpaka wa Kenya katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,610  walioishi humo. Aidha Kigonigoni ndiyo makao makuu ya tarafa ya Jipendea.

Ndiyo kata yenye shule ya Advanced Level kwa upande wa tambarare ya mashariki.

Vijiji
Kata ina vijiji vinne, ambavyo ni: Kigonigoni, Butu, Kwakihindi na Ruru.

Shughuli
Shughuli kubwa za wakazi wa kata hii ni kilimo, ufugaji na uvuvi ndani ya Ziwa Jipe. 

Kijiji ambacho wananchi wake wanajishughulisha na uvuvi kwa asilimia 90 ni kijiji cha Ruru.

Makabila 
Kabila kubwa linalopatikana katika kata hii ni Wapare. Yapo makabila mengine kama Wakamba na Wachaga ingawa makabila hayo ni kama yamemezwa na Wapare.

Dini
Wakazi wengi ni wafuasi wa dini ya Uislamu na ya Ukristo.

Utamaduni
Watu wake hupendelea mlo wa ugali kwa samaki mara nyingi pamoja na makande, kutembeleana wakati wa sikukuu za kidini, Kushirikiana shughuli za msiba au ugonjwa. 

Michezo kwao ni mpira wa miguu hasa kwa walio vijana zaidi.

Mipaka
Upande wa mashariki kata hii inapakana na nchi ya Kenya, mwambao wa ziwa Jipe. Upande wa magharibi inapakana na safu ya milima ya Upare (Usangi). Upande wa kaskazini inapakana na kijiji cha Mkisha. Upande wa kusini inapakana na vijiji vya Kwakoa na Toloha.

Vivutio
1. Ndiva yefuka katika Mto Mala.
2. Ziwa Jipe mpakani mwa Kenya na Tanzania.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Mwanga
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Kivisini

Kivisini ni kata ya Wilaya ya Mwanga katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  1,694  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Mwanga
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Mgagao

Mgagao ni kata ya Wilaya ya Mwanga katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,110  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Mwanga
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Shighatini

Shighatini ni kata ya Wilaya ya Mwanga katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  7,765  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Mwanga
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Toloha

Toloha ni kata ya Wilaya ya Mwanga katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  355  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Mwanga
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro

toloha is a location that is devided into defferent sub-locations.kramba,thats highly ocupyed by the maasai comunity,nadung'oro,nadung'oro,noositet,lesoit,mbaro.there live others two tribes thats pare and kamba from tanzania.

mbnge wao ni pr juma nne magembe
Hali Ngumu

Hali Ngumu ni jina la wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la Marquis Original katika miaka ya 1980 mwishoni na 1990 mwanzoni. Ni kati ya nyimbo zilizotamba sana katika miaka hiyo. 

Mashairi yake anazungumzia mkewe ambaye analalamikia maisha magumu na kutoa siri za ndani, yaani, mambo ya mume na mkewe. Hivyo basi anamsihi wakumbuke walipotoka na asiwasikilize hao vijino pembe. 

Hivyo basi abadili mwenendo wake na atakachopata atamtimizia, zaidi ya hapo hawezi kwani maisha yake yatakwenda kombo.

Wahusika
Mpiga Solo - Dekula Kahanga
Mpiga Solo la 2 - Steven Kaingilila
Mpiga rythm - Mulenga Kalonji
Mpiga besi -  Banza Mchafu
Mpiga Dramz - Mharami Seseme
Mpiga Congas - Seif Said
Mpiga Sax -  Berry Kankonde na Mukuna Roy
Mpiga Tarumbeta - Kaumba Kalemba
Mtunzi wa wimbo - Ngoie Mubenga
Waimbaji: Issa Nundu, Parash Mukumbule, Mutombo Audax na Tshimanga Assosa.

Tazama pia
Mashoga
Minou

Viungo vya Nje
 
Nyimbo za 1990
Nyimbo za 1991
Nyimbo za Marquis Original
KIA (Hai)

KIA ni kata ya Wilaya ya Hai katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,472  walioishi humo.  Msimbo wa posta ni  25311.  

Jina latokana na kifupi cha Kilimanjaro International Airport (Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro) iliyopo hapa.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Hai            

Machame Kaskazini ni kata ya Wilaya ya Hai katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  23,334 <ref>[http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics
Machame Narumu

Machame Narumu ni kata ya Wilaya ya Hai katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  12,770  walioishi humo.  Msimbo wa posta ni   25302.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Hai 
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Machame Weruweru

Machame Weruweru ni kata ya Wilaya ya Hai katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  12,402  walioishi humo.  Msimbo wa posta ni   25303.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Hai 
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Masama Kati

Masama Kati ni kata ya Wilaya ya Hai katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  11,562  walioishi humo.  Msimbo wa posta ni  25314.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Hai 
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Mashoga

Mashoga ni jina la wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la Marquis Original katika miaka ya 1980 mwishoni na ya 1990 mwanzoni. Ni moja kati ya nyimbo zilizotamba sana miaka hiyo.
 
Mashairi yake anazungumzia mashoga na fitina za ndoa. Analalamika wanamchunguza yeye wakati yeye hawachunguzi. Wanajifanya kwake wazuri huku wanamteta. Kila apitapo wanamtazama kavaa nini, anaomba wamuache yeye ni wake wametoka mbali. 

Humu walitumia sana mtindo wa "Sendema" mtindo maarufu sana kwa bendi hii. Kama ilivyo kawaida wa muziki wa dansi, sehemu kubwa inapiga vyombo tupu kama tumbuizo kwa wasikilizaji. Midomo ya bata (tarumbeta) zimepigwa vilivyo katika wimbo huu - kwa umahiri wa hali ya juu.

Wahusika
Mpiga Solo - Dekula Kahanga
Mpiga Solo la 2 - Steven Kaingilila
Mpiga rythm - Mulenga Kalonji
Mpiga besi -  Banza Mchafu
Mpiga Dramz - Mharami Seseme
Mpiga Congas - Seif Said
Mpiga Sax -  Berry Kankonde na Mukuna Roy
Mpiga Tarumbeta - Kaumba Kalemba
Mtunzi wa wimbo - Ngoie Mubenga
Waimbaji: Issa Nundu, Parash Mukumbule, Mutombo Audax na Tshimanga Assosa.

Tazama pia
Hali Ngumu

Viungo vya Nje
 

Nyimbo za 1989
Nyimbo za 1990
Nyimbo za Marquis Original
Ngalula

Ngalula ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na  kundi zima la Marquis Original katika miaka ya tisini. Moja kati ya nyimbo zilizotamba sana katika miaka hiyo. 
Mashairi yake anazungumzia uvumilivu katika ndoa. Hasa pamoja na vituko vyake lakini atakuwa naye pia maishani. Yupo njia panda katika maamuzi haya ambayo anayajua yeye mwenyewe licha ya vituko vyote anavyofanyiwa. Kisa tu amemzoea na anamuelewa vizuri kuliko mtu yeyote, shida na raha zake anazielewa na anazivumilia.
Baadaye, anamsihi azibe masikio kwa vile hayo ni maji ya moto yatapoa tu, mama. 
Humu walitumia sana mtindo wa "Sendema" mtindo maarufu sana kwa bendi hii. Kama ilivyo kawaida wa muziki wa dansi, sehemu kubwa inapiga vyombo tupu kama tumbuizo kwa wasikilizaji. Midomo ya bata (tarumbeta) zimepigwa vilivyo katika wimbo huu - kwa umahiri wa hali ya juu.

Viungo vya Nje
 
Nyimbo za 1990
Nyimbo za 1991
Nyimbo za Marquis Original
Kusadikika

Kusadikika ni kitabu kilichoandikwa na mwandishi Shaaban Robert kutoka nchi ambayo sasa inaitwa Tanzania.

Kitabu kinaelezea nchi ya Kusadikika ambayo ipo angani, ikipakana na nchi zingine nyingi.

Kusadikika ni mojawapo ya kazi maarufu sana za mwandishi Shaaban Robert ambaye pengine anatajwa kama baba wa fasihi ya Kiswahili.

Fasihi ya Kiswahili
Utawala

Utawala (kutoka neno la Kiarabu) ni mamlaka na haki ya kuongoza. Ni jambo lisiloepukika katika maisha ya pamoja ya binadamu.

Utawala umejitokeza kwa namna nyingi katika ngazi mbalimbali katika historia ya dunia.

Kwa mfano, utawala unaweza kuwa wa kisiasa juu ya nchi au kabila katika jamii husika.

Katika Biblia
Biblia inaelezea ni kusudi la Mungu kumuumba mwanadamu ili akatawale viumbe vyake vingine. Kitabu cha Mwanzo 1:27-28 Kinasema: "Mungu akaumba mtu kwa mfano wake, kwa mfano wa Mungu alimwumba, mwanamume na mwanamke aliwaumba. Mungu akawabarikia, Mungu akawaambia, Zaeni, mkaongezeke, mkaijaze nchi, na kuitiisha; mkatawale samaki wa baharini, na ndege wa angani, na kila kiumbe chenye uhai kiendacho juu ya nchi"

Hivyo mwanadamu aliumbwa ili ashike utawala juu ya vile Mungu alivyoviumba.

Lakini utawala ni hasa sifa ya Mungu katika maongozi yake juu ya ulimwengu aliouumba.

Ni hasa Yohane Mbatizaji na Yesu waliotangaza ujio wa utawala wa Mungu kama kiini cha ujumbe wao.

Elimu jamii
Sheria
Dini
Shamba

Shamba (kutoka Kifaransa "champ") ni eneo la ardhi ambalo limetengwa kwa ajili ya shughuli za kilimo kwa lengo la kuzalisha mazao ya chakula na mazao mengineyo; ni kitu cha msingi katika uzalishaji wa chakula.

Neno hili linatumika kwa vitengo maalamu kama vile mashamba ya nafaka, mashamba ya mbogamboga, mashamba ya Mazao ya biashara na mashamba ya matunda.

Mara nyingi mashamba yanaendana na ufugaji wa ng'ombe wa maziwa, nguruwe, kuku n.k., pamoja na ardhi inayotumika kwa uzalishaji wa fuwele asili, nishati ya mimea na bidhaa nyinginezo.

Inahusisha ranchi, mashamba makubwa na bustani pamoja na ardhi.

Tanbihi

Uchumi
Kilimo
Tishu

Tishu ni mkusanyiko wa seli za aina moja ambazo kwa pamoja hufanya kazi maalumu katika kiumbehai. Kisha viungo vinaundwa kwa muunganiko wa tishu mbalimbali.

Somo linalohusika na tishu linajulikana kama histolojia au, katika uhusiano na magonjwa hujulikana kama histopatholojia.

Tanbihi

Marejeo 
 Raven, Peter H., Evert, Ray F., & Eichhorn, Susan E. (1986). Biology of Plants (4th ed.). New York: Worth Publishers. ISBN 0-87901-315-X.

Viungo vya nje 
 List of tissues in ExPASy 

Biolojia
Mwili
Ifwenkenya

Ifwenkenya  ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Hadi mwaka 2018 ilikuwa sehemu ya Wilaya ya Chunya.

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,876  walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 53828.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Songwe
Kata za Mkoa wa Songwe
Matundasi

Matundasi  ni jina la kata ya Wilaya ya Chunya katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,477  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53809.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Chunya
Kata za Mkoa wa Mbeya
Mbugani (maana)

Mbuga ni jina la eneo ambako kuna mazingira ya uoto wa manyasi au eneo lililopo karibu na mbuga kwa maana ya hifadhi ya wanyama au mazingira asilia kama mbuga wa wanyama.

Kwa hiyo "Mbugani" pamoja na "Mbuga" inapatika kama jina la vijiji, vitongoji au kata kwa mfano

Mbugani (Chunya)
Mbugani (Nyamaganga)
Mbugani (Tabora mjini)

Mbuga (Ulanga) katika mkoa wa Morogoro (Tanzania)
Mbuga (Mpwapwa) katika mkoa wa Dodoma (Tanzania)
Mwambani

Mwambani  ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,912  walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 53827.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Songwe
Kata za Mkoa wa Songwe
Sangambi

Sangambi  ni jina la kata ya Wilaya ya Chunya katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,772  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53826.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Chunya
Kata za Mkoa wa Mbeya
Saza

Saza  ni jina la kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania yenye postikodi namba 54105 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,708  walioishi humo.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Chunya
Kata za Mkoa wa Mbeya
Hassan Ramadhan Kessy

Hassan Ramadhan Kessy (alizaliwa )Morogoro, Tanzania, 7 Septemba 1994 ) ni mchezaji wa soka wa klabu ya Nkana FC ya Zambia. Nafasi anayocheza mchezaji huyu ni beki wa kulia.

Klabu alizowahi kuchezea
Mtibwa Sugar F.C.- 2011-2014
Simba S.C.- 2014-2016
Yanga Sc- 2016-2018
Nkana FC - 2018

Wachezaji mpira wa Tanzania