Ufalme wa Ashanti

Ufalme wa Ashanti (pia Asante: Asanteman) ulikuwa milki ya Waashanti, ambao ni kundi mojawapo kati ya Waakan katika nchi ambayo ni Ghana ya kisasa. Ufalme wa Ashanti ulidumu kutoka mwaka 1701 hadi 1957 ukiendelea leo hii kama "mamlaka ya kimila" ndani ya Ghana. Mkuu wa milki ni mfalme mwenye cheo cha Asantehene. Mji mkuu ni Kumasi.

Historia 
Milki hiyo ilianzishwa mnamo mwaka 1700 na mfalme Osei Tutu (1695 hivi – 1717) na mshauri wake Okomfo Anokye. Kiti cha Dhahabu cha Ashanti kilikuwa ishara ya kuunganisha ufalme.   Osei Tutu alisimamia upanuzi mkubwa wa eneo la Ashanti akaanzisha mfumo mpya wa kijeshi uliofanya askari wa Waashanti washindi katika vita zilizofuata.  Mnamo mwaka wa 1701 jeshi la Ashanti lilishinda milki ya Denkyira. Ushindi huo uliwapa Waashanti njia ya kufikia mwambao wa Ghuba ya Guinea na kuwawezesha kuingia katika biashara na Wazungu, haswa Waholanzi na Wareno. Uchumi wa Ufalme wa Ashanti ulistawi hasa kutokana na biashara ya dhahabu na watumwa. Jeshi la Ashanti lilitumika kama zana madhubuti ya kupata mateka waliouzwa kama watumwa.  

Ufalme wa Ashanti ulipigana vita kadhaa na falme za jirani na makabila madogo kama vile Wafante. Waashanti walifaulu kujitetea dhidi ya uvamizi wa Milki ya Uingereza katika vita mbili; walimwua jenerali Mwingereza Sir Charles MacCarthy mwaka 1824 wakapamba fuvu lake kwa kulifunika na dhahabu na kulitumia kama kikombe cha kunywea.

Katika vita zilizofuata Waingereza walifaulu kutokana na matumizi ya teknolojia ya silaha iliyoendelea na baada ya vita ya tano kati ya Uingereza na Ashanti ufalme wote ulikuwa sehemu ya koloni la Gold Coast tangu 1 Januari 1902.

Leo, Ufalme wa Ashanti umebaki kama sehemu ya Jamhuri ya Ghana. Unatambuliwa kama "mamlaka ya kimila" ukitajwa vile katika katiba ya Ghana.  

Mfalme wa sasa ni Otumfuo Osei Tutu II Asantehene. Ziwa Bosumtwi ambalo ni ziwa asilia pekee ya Ghana liko ndani ya ufalme.

Jiografia 

Ufalme wa Ashanti ulikuwa mmoja kati ya falme kwenye pwani ya Afrika ya Magharibi, pamoja na Dahomey, Benin, na Oyo. Ufalme wa Ashanti ulikuwa na milima na kilimo uliostawi.  Sehemu ya kusini ya Ufalme wa Ashanti imefunikwa na misitu wenye unyevunyevu, lakini kaskazini ni kavu zaidi ikiwa eneo la savana lenye miti mifupi inayoweza kuvumilia moto. 

Maeneo ndani ya Ashanti yalikuwa na dhahabu kutoka mito, kakao na mikola. Waashanti walitumia bidhaa hizo katika biashara yao na Wareno kwenye pwani, na milki jirani za Songhai na Wahausa.

Utumwa 
Utumwa ulikuwa sehemu ya utamaduni katika Ufalme wa Ashanti. Kwa kawaida watumwa walipatikana kama mateka kutoka kwa maadui katika vita. Ashanti ilikuwa dola lenye watumwa wengi katika eneo la Ghana ya leo, ilikuwa pia chanzo kikuu cha watumwa kwa biashara ya watumwa ya Atlantiki.  

Kimila ustawi wa watumwa ulitegemea hali ya mabwana wao. Wengine waliweza kuwa na mali ya binafsi, na hata kuoa au kuolewa katika familia ya bwana wao. Watumwa wakati mwingine waliweza kumiliki watumwa wengine, na pia kuomba bwana mpya ikiwa waliamini kuwa wananyanyaswa sana.   Lakini ilikuwa pia kawaida kuwatoa kama dhabihu wakati wa mazishi ya bwana.

Mateka waliokamatwa kwa kusudi la kuwauza kwa wafanyabiashara Wazungu kwenye vituo vya pwani walitendewa kama bidhaa.

Angalia pia 
Historia ya Ghana
Kumasi

Marejeo

Bibliografia 
 Basil, Davidson Ustaarabu wa Kiafrika Ukarejelewa, Africa World Press: 1991 
 9780521867467 
 9781451603736 
 9780521379946 
 Kevin Shillington, 1995 (1989), Historia ya Afrika, New York: Press ya St Martin.
 
 2-84586-422-1 
 9988070810

Viungo vya nje 
 the Ashanti Kingdom Encyclopedia - Britannica Online Encyclopedia
 UC San Diego - Asante Language Program - Directed Study
 BBC News | Africa | Funeral rites for Ashanti king
 the Ashanti Kingdom Osei Tutu Encyclopedia - Britannica Online Encyclopedia
 Asante Catholicism at Googlebooks
 Ashanti Page at the Ethnographic Atlas, maintained at Centre for Social Anthropology and Computing, University of Kent, Canterbury
 Ashanti Kingdom at the Wonders of the African World, at PBS
 Ashanti Culture contains a selected list of Internet sources on the topic, especially sites that serve as comprehensive lists or gateways
 The Story of Africa: Asante — BBC World Service
 Web dossier about the Asante Kingdom: African Studies Centre, Leiden
 Encyclopædia Britannica, Country Page - the Ashanti Kingdom

Ghana
Historia ya Ghana