LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Agnelus mfiadini

Agnelus ni mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini huko Ceuta tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.

Walitangazwa watakatifu na Papa Leo X mwaka 1516.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 10 Oktoba.

Historia
Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.

Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus mwenyewe, Samueli, Donulus, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.

Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli, mkuu wa kanda ya Calabria.

Toka huko walivuka bahari na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.

Halafu, Jumapili asubuhi, waliingia mjini Ceuta, wakaanza mara kuhubiri kwa kupinga Uislamu. Kwa sababu hiyo walipekelekwa kwa sultani ambaye, akiwadhani ni vichaa, aliagiza watiwe gerezani. Walibaki humo hadi Jumapili iliyofuata, ambapo sultani kwa mabembelezo na vitisho alijaribu kuwafanya wakane dini yao. 

Aliposhindwa, aliagiza wauawe. Kila mmojawao alimkaribia Danieli ili kupata baraka yake na ruhusa ya kumfia Yesu. Wote walikatwa kichwa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Daniel and Companions at the Catholic Encyclopedia

Waliofariki 1227
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Samueli mfiadini

Samueli Iannitelli alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini huko Ceuta tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.

Walitangazwa watakatifu na Papa Leo X mwaka 1516.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 10 Oktoba.

Historia
Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.

Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli mwenyewe, Donulus, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.

Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli, mkuu wa kanda ya Calabria.

Toka huko walivuka bahari na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.

Halafu, Jumapili asubuhi, waliingia mjini Ceuta, wakaanza mara kuhubiri kwa kupinga Uislamu. Kwa sababu hiyo walipelekwa kwa sultani ambaye, akiwadhani ni vichaa, aliagiza watiwe gerezani. Walibaki humo hadi Jumapili iliyofuata, ambapo sultani kwa mabembelezo na vitisho alijaribu kuwafanya wakane dini yao. 

Aliposhindwa, aliagiza wauawe. Kila mmojawao alimkaribia Danieli ili kupata baraka yake na ruhusa ya kumfia Yesu. Wote walikatwa kichwa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Daniel and Companions at the Catholic Encyclopedia

Waliofariki 1227
Wafransisko
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Donulus

Donulus Rinaldi alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini ya Ukristo huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Kati yao yeye tu hakuwa padri.

Walitangazwa watakatifu na Papa Leo X mwaka 1516.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 10 Oktoba.

Historia
Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.

Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli, Donulus mwenyewe, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.

Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli Fasanella wa Belvedere, mkuu wa kanda ya Calabria.

Toka huko walivuka bahari ya Kati na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.

Halafu, Jumapili asubuhi, waliingia mjini Ceuta, wakaanza mara kuhubiri kwa kupinga Uislamu. Kwa sababu hiyo walipekelekwa kwa sultani ambaye, akiwadhani ni vichaa, aliagiza watiwe gerezani. Walibaki humo hadi Jumapili iliyofuata, ambapo sultani kwa mabembelezo na vitisho alijaribu kuwafanya wakane dini yao. 

Aliposhindwa, aliagiza wauawe. Kila mmojawao alimkaribia Danieli ili kupata baraka yake na ruhusa ya kumfia Yesu. Wote walikatwa kichwa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Daniel and Companions at the Catholic Encyclopedia

Waliofariki 1227
Wafransisko
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Leo mfiadini

Leo Somma wa Corigliano Calabro alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.

Walitangazwa watakatifu na Papa Leo X mwaka 1516.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 10 Oktoba.

Historia
Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.

Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli, Donulus, Leo mwenyewe, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.

Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli Fasanella wa Belvedere, mkuu wa kanda ya Calabria.

Toka huko walivuka bahari na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.

Halafu, Jumapili asubuhi, waliingia mjini Ceuta, wakaanza mara kuhubiri kwa kupinga Uislamu. Kwa sababu hiyo walipekelekwa kwa sultani ambaye, akiwadhani ni vichaa, aliagiza watiwe gerezani. Walibaki humo hadi Jumapili iliyofuata, ambapo sultani kwa mabembelezo na vitisho alijaribu kuwafanya wakane dini yao. 

Aliposhindwa, aliagiza wauawe. Kila mmojawao alimkaribia Danieli ili kupata baraka yake na ruhusa ya kumfia Yesu. Wote walikatwa kichwa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Daniel and Companions at the Catholic Encyclopedia

Waliofariki 1227
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Hugolino mfiadini

Hugolino wa Cerisano alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.

Walitangazwa watakatifu na Papa Leo X mwaka 1516.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 10 Oktoba.

Historia
Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.

Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli, Donulus, Leo, Hugolino mwenyewe na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.

Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli, mkuu wa kanda ya Calabria.

Toka huko walivuka bahari na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.

Halafu, Jumapili asubuhi, waliingia mjini Ceuta, wakaanza mara kuhubiri kwa kupinga Uislamu. Kwa sababu hiyo walipekelekwa kwa sultani ambaye, akiwadhani ni vichaa, aliagiza watiwe gerezani. Walibaki humo hadi Jumapili iliyofuata, ambapo sultani kwa mabembelezo na vitisho alijaribu kuwafanya wakane dini yao. 

Aliposhindwa, aliagiza wauawe. Kila mmojawao alimkaribia Danieli ili kupata baraka yake na ruhusa ya kumfia Yesu. Wote walikatwa kichwa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Daniel and Companions at the Catholic Encyclopedia

Waliofariki 1227
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Nikola wa Sassoferrato

Nikola Abenante wa Sassoferrato alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini ya Ukristo huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.

Walitangazwa watakatifu na Papa Leo X mwaka 1516.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 10 Oktoba.

Historia
Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.

Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli, Donulus, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.

Kisha kukubaliwa, walikwenda Hispania, alipojiunga nao kama kiongozi Danieli Fasanella wa Belvedere, mkuu wa kanda ya Calabria.

Toka huko walivuka bahari na tarehe 20 Septemba walishukia Afrika, walipobaki siku chache katika kijiji kilichokaliwa hasa na wafanyabiashara Wakristo.

Halafu, Jumapili asubuhi, waliingia mjini Ceuta, wakaanza mara kuhubiri kwa kupinga Uislamu. Kwa sababu hiyo walipekelekwa kwa sultani ambaye, akiwadhani ni vichaa, aliagiza watiwe gerezani. Walibaki humo hadi Jumapili iliyofuata, ambapo sultani kwa mabembelezo na vitisho alijaribu kuwafanya wakane dini yao. 

Aliposhindwa, aliagiza wauawe. Kila mmojawao alimkaribia Danieli ili kupata baraka yake na ruhusa ya kumfia Yesu. Wote walikatwa kichwa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Daniel and Companions at the Catholic Encyclopedia

Waliofariki 1227
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Petro wa San Gemini

Pietro wa San Gemini alizaliwa katika kijiji hicho cha Italia ya kati, akafia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Oto, Akursius na Adiutus.

Ndio Wafransisko wafiadini wa kwanza. Aliposikia habari zao, Fransisko wa Asizi alishangilia, "Sasa kweli naweza kusema nina Ndugu Wadogo watano". Ndiye aliyekuwa amewatuma kumhubiri Kristo kwa Waislamu, nao wakafanya hivyo kwanza Sevilia, Hispania, hadi walipofukuzwa kwenda Moroko.

Wote wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu, hasa tangu mwaka 1481 walipotangazwa na Papa Sixtus IV.

Sikukuu yao ni tarehe 16 Januari, siku ya kifodini chao mwaka 1220.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Viungo vya nje
 Santi Berardo, Otone, Pietro, Accursio e Adiuto Protomartiri dell’Ordine dei Frati Minori
  Antonius von Padua  - mentioned in the entry for Saint Anthony
Catholic Encyclopedia article

Waliofariki 1220
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Oto mfiadini

Oto alikuwa padri kutoka Italia ya kati, aliyefia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Petro wa San Gemini, Akursius na Adiutus.

Ndio Wafransisko wafiadini wa kwanza. Aliposikia habari zao, Fransisko wa Asizi alishangilia, "Sasa kweli naweza kusema nina Ndugu Wadogo watano". Ndiye aliyekuwa amewatuma kumhubiri Kristo kwa Waislamu, nao wakafanya hivyo kwanza Sevilia, Hispania, hadi walipofukuzwa kwenda Moroko.

Wote wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu, hasa tangu mwaka 1481 walipotangazwa na Papa Sixtus IV.

Sikukuu yao ni tarehe 16 Januari, siku ya kifodini chao mwaka 1220.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Viungo vya nje
 Santi Berardo, Otone, Pietro, Accursio e Adiuto Protomartiri dell’Ordine dei Frati Minori
  Antonius von Padua  - mentioned in the entry for Saint Anthony
Catholic Encyclopedia article

Waliofariki 1220
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Akursius

Akursius alizaliwa Italia ya kati, akafia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Petro wa San Gemini, Oto na Adiutus.

Ndio Wafransisko wafiadini wa kwanza. Aliposikia habari zao, Fransisko wa Asizi alishangilia, "Sasa kweli naweza kusema nina Ndugu Wadogo watano". Ndiye aliyekuwa amewatuma kumhubiri Kristo kwa Waislamu, nao wakafanya hivyo kwanza Sevilia, Hispania, hadi walipofukuzwa kwenda Moroko.

Wote wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu, hasa tangu mwaka 1481 walipotangazwa na Papa Sixtus IV.

Sikukuu yao ni tarehe 16 Januari, siku ya kifodini chao mwaka 1220.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Viungo vya nje
 Santi Berardo, Otone, Pietro, Accursio e Adiuto Protomartiri dell’Ordine dei Frati Minori
  Antonius von Padua  - mentioned in the entry for Saint Anthony
Catholic Encyclopedia article

Waliofariki 1220
Wafransisko
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Adiutus

Adiutus alizaliwa Italia ya kati, akafia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Petro wa San Gemini, Oto na Akursius.

Ndio Wafransisko wafiadini wa kwanza. Aliposikia habari zao, Fransisko wa Asizi alishangilia, "Sasa kweli naweza kusema nina Ndugu Wadogo watano". Ndiye aliyekuwa amewatuma kumhubiri Kristo kwa Waislamu, nao wakafanya hivyo kwanza Sevilia, Hispania, hadi walipofukuzwa kwenda Moroko.

Wote wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu, hasa tangu mwaka 1481 walipotangazwa na Papa Sixtus IV.

Sikukuu yao ni tarehe 16 Januari, siku ya kifodini chao mwaka 1220.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Viungo vya nje
 Santi Berardo, Otone, Pietro, Accursio e Adiuto Protomartiri dell’Ordine dei Frati Minori
  Antonius von Padua  - mentioned in the entry for Saint Anthony
Catholic Encyclopedia article

Waliofariki 1220
Wafransisko
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Liberalerna

Liberalerna ni chama cha siasa nchini Uswidi.

Kiongozi

Viungo vya Nje 
 tovuti ya Liberalerna kwa Kiswidi

Uswidi
Nino wa Georgia

Nino wa Georgia (kwa Kigeorgia: წმინდა ნინო, ts'minda nino, kwa Kigiriki Αγία Νίνα, Agia Nina) alikuwa mwanamke (296 hivi – 338 au 340) aliyeingiza Ukristo nchini Georgia, na kwa sababu hiyo anaitwa "Aliye sawa na Mitume" na "Mwangazaji wa Georgia".

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake kwa kawaida huadhimishwa tarehe 14 Januari.

Maisha
Kadiri ya mapokeo alitokana na familia ya Kirumi yenye kuongea Kigiriki kutoka Kolastra, Kapadokia na alikuwa na undugu na Joji mfiadini,. Kutoka Konstantinopoli alikwenda Iberia kwenye milima ya Kaukasi kama mfungwa. 

Vyanzo vingine vinasema alitokea Roma, Yerusalemu au Galia (leo Ufaransa).  

Kwa utakatifu wa maisha yake alijivutia heshima ya wote na kisha kutenda miujiza ya uponyaji, alimfanya malkia Nana wa Iberia aongokee Ukristo.

Halafu mfalme Mirian III wa Iberia alirudishiwa uwezo wa kuona baada tu ya kumuomba "Mungu wa Nino", akaongoka pia na kufanya Ukristo kuwa dini rasmi ya nchi hiyo (327 hivi).

Nino aliendelea na umisionari nchini hadi kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

 Biography from The St. Nina Quarterly 
 Life of St Nino
 St. Nino church opening event in NYC 
  The Church of St. Nina, Kandalaksha, Murmansk oblast, Russia. English summary 

Waliozaliwa 296
Waliofariki karne ya 4
Wamisionari
Watakatifu wa Georgia
Farakano la Kanisa la Magharibi

Farakano la Kanisa la Magharibi lilitokea ndani ya Kanisa Katoliki katika miaka 1378-1418. 

Makardinali wenye jukumu la kumchagua Papa walichagua wawili, mmoja baada ya mwingine, na hivyo kusababisha isieleweke yupi ana haki ya kuongoza. 

Siasa ilijiingiza na kudumisha fujo kubwa, ingawa si kuhusu mafundisho ya imani, mpaka Mtaguso wa Konstanz (1414–1418) ulipotoa suluhisho. 

Hata hivyo ilibaki athari mbaya juu ya mamlaka ya Mapapa waliofuata.

Tanbihi

Marejeo
The Three Popes: An Account of the Great Schism, by Marzieh Gail.
The Great Schism: 1378, by John Holland Smith (New York 1970).
The Origins of the Great Schism: A study in fourteenth century ecclesiastical history, by Walter Ullmann (Hamden, Conn: Archon Books, 1967 (rev. of 1948 original publication)).

Viungo vya nje
The Age of the Great Western Schism
Catholic Encyclopedia article

Historia ya Ukristo
Papa
Muziki wa Kikristo

Muziki wa Kikristo ni muziki uliotungwa ili kutokeza imani ya Ukristo katika sanaa hiyo, kwa mfano katika kumsifu Mungu, kumshangilia Yesu Kristo, na kuomba msamaha wa dhambi. 

Hivyo, tofauti na miziki mingine, lengo kuu si kuburudika na uzuri tu.

Namna zake ni tofautitofauti kadiri ya nyakati, madhehebu, utamaduni n.k. Mojawapo, kati ya zile za zamani zaidi, inaitwa muziki wa Kigregori, kwa sababu iliagizwa na Papa Gregori I itumike kanisani.

Matumizi makubwa zaidi ni yale ya ibada, ambapo waamini waliokusanyika wanaimba pamoja, mara nyingi wakiongozwa na kwaya na wakisindikizwa na ala za muziki. 

Matumizi mengine ni wakati wa kutoa mahubiri na mafundisho hata barabarani.

Pengine yanafanyika makongamano maalumu kwa wapenzi wa muziki huo, na vilevile siku hizi unarekodiwa kwa vifaa vya teknolojia hata kwa matumizi ya mtu binafsi.

Tanbihi

Marejeo
 Boyer, Horace Clarence, How Sweet the Sound: The Golden Age of Gospel Elliott and Clark, 1995, ISBN 0-252-06877-7.
 Broughton, Viv, Too Close To Heaven – The Illustrated History Of Gospel Music, Midnight Books, 1996, ISBN 1-900516-00-4
 Albert E Brumley & Sons, The Best of Albert E Brumley, Gospel Songs, 1966, ISBN na-paperback Amazing Grace
 Darden, Robert, People Get Ready: A New History of Black Gospel Music Continuum International Publishing Group, 2005, ISBN 0-8264-1752-3.
Heilbut, Tony, The Gospel Sound: Good News and Bad Times Limelight Editions, 1997, ISBN 0-87910-034-6.
Zolten, Jerry, Great God A' Mighty!:The Dixie Hummingbirds – Celebrating The Rise Of Soul Gospel Music, Oxford University Press, 2003, ISBN 0-19-515272-7.

Enciclopedia Cecilia  (in Spanish) Includes a Catholic Encyclopedia about music, wiki-style
Palackal, Joseph, Syriac Chant Traditions in South India

Viungo vya nje

Muziki wa Kikristo
Muziki
Ukristo
Sanaa za Kikristo
Sanaa ya Kikristo

Sanaa ya Kikristo ni sanaa iliyokusudiwa kutokeza imani ya Ukristo katika uzuri wake. Mara nyingi hiyo inafanyika kuhusiana na ibada na majengo yanayotumika kwa ajili hiyo.

Kwa ajili hiyo inatumia mada na mifano ya Injili au vitabu vitakatifu vingine, lakini pia habari za maisha ya watakatifu. 

Madhehebu karibu yote yanatumia sanaa za aina fulani kwa namna hiyo, ingawa mengine yanakataa uchoraji n.k.

Picha za Yesu ndiyo michoro ya kawaida zaidi, zikifuatwa na zile za Bikira Maria katika Kanisa Katoliki na yale ya Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki.

Karibu kila mtu ana dhana fulani kuhusu muonekano wa Yesu Kristo. Ndiye mtu aliyechorwa zaidi katika sanaa ya Magharibi. Picha zake hutambuliwa kwa urahisi, ambapo huoneshwa akiwa na nywele ndefu na ndevu, akiwa amevalia vazi refu lenye mikono mirefu linalofanana na kanzu (hasa la rangi nyeupe), na pia akiwa amejifunga joho (hasa la rangi ya samawati).

Muonekano wa Yesu umefahamika sana na wengi kiasi kwamba unaweza kutambuliwa ukiwa hata kwenye mikate au biskuti.

Picha za sasa za Yesu zinatokana na enzi ya Byzanti, himaya iliyokuwa na mji mkuu wake Constantinople. Ni picha iliyoanza kutumika karne ya 4 hivi. Michoro ya Yesu ya wakati wa utawala wa Byzanti ilikuwa ya ishara, na si muonekano halisi. Wasanii waliangazia zaidi maana na si kumfananisha na Yesu mwenyewe.

Picha zao ziliongozwa na dhana ya Yesu kama mtawala, kwenye kiti cha enzi, kama anavyoonyeshwa kwenye mchoro ulio kwenye altari ya kanisa la Santa Pudenziana jijini Roma.

Duara ya nuru kichwani inatokana na sanaa ya zama zile - zamani ilitumiwa katika michoro ya mungu wa jua (Apollo, au Sol Invictus) lakini iliongezwa kwenye kichwa cha Yesu kuonesha utakatifu na utukufu wake

Yesu anaoneshwa akiwa amevalia mgolole wa rangi ya dhahabu.

Kutokana na kujali na kustawisha aina zote za sanaa, Wakatoliki wameshika nafasi ya kwanza katika idadi ya vituo vilivyoorodheshwa na UNESCO kama Urithi wa Dunia. Kwa mfano, nchi nzima ya Vatikani imo katika orodha hiyo.

Wakatoliki katika Mtaguso II wa Vatikano (hati Sacrosanctum Concilium) walikiri kwamba muziki wa Kikristo ndio sanaa bora kuliko zote kwa sababu unahusiana zaidi na Neno la Mungu ambalo unalipamba kwa noti ili lieleweke na kugusa mioyo zaidi.

Tanbihi

Marejeo
 
 Régamey, Pie-Raymond (1952). Art sacré au XXe siècle? Éditions du Cerf.

 Hein, David. “Christianity and the Arts.” The Living Church, May 4, 2014, 8–11.

Viungo vya nje
 Princeton's Index of Christian Art 
 Society for the Arts in Religious and Theological Studies
 Christians in the Visual Arts
 Biblical Art on the WWW - a database of Biblical images
Age of spirituality : late antique and early Christian art, third to seventh century from The Metropolitan Museum of Art

Sanaa za Kikristo
 
Ukristo
Mohamed Amin

Mohamed "Mo" Amin (29 Agosti, 1943 - 23 Novemba, 1996) alikuwa mpiga picha maarufu kutoka Kenya. 

Alijulikana kwa kazi zake kuripoti uhaba wa chakula nchini Ethiopia miaka ya 1983–85.

Tanbihi

Watu wa Kenya
Utetezi wa Ukristo

Utetezi wa Ukristo ni sehemu ya teolojia ya Ukristo inayolenga kutoa hoja za kutetea imani kwa Yesu Kristo dhidi ya zile za watu wa dini nyingine na za wale wasio na dini yoyote.

Kwa utetezi wa namna hiyo katika lugha nyingi limetoholewa neno la Kigiriki ἀπολογία, apologia, "utetezi wa sauti, hotuba ya utetezi".

Ni tofauti kidogo na hoja zinaotumiwa na Wakristo dhidi ya dini na itikadi nyingine.

Historia

Utetezi wa Ukristo ulihitajika mapema dhidi ya hoja za Wayahudi na wengineo, hivyo unajitokeza katika Agano Jipya lenyewe, kwa mfano katika nyaraka za Mtume Paulo.

Baadaye uliendelea katika maandishi ya Mababu wa Kanisa kama vile Yustino mfiadini, Tertullianus, Origen na Agostino wa Hippo. Baadhi yao walitetea Ukristo dhidi ya dhuluma za serikali ya Dola la Roma na kwa hiyo wanaitwa Mababu watetezi (wa imani).

Baadaye kazi hiyo iliendelezwa na walimu wa Kanisa wa Karne za Kati, kama vile Anselm wa Canterbury, Thoma wa Akwino na wengineo wa Teolojia ya shule. 

Wakati wa Falsafa ya mwangaza kati ya watetezi wa Ukristo dhidi ya falsafa hiyo anakumbukwa hasa Blaise Pascal na katika karne za mwisho Gilbert K. Chesterton.

Mbinu
Watetezi hao na wengineo wametumia hoja za kifalsafa, za kihistoria na za fani nyingine, mbali ya madondoo ya Biblia, kadiri ya hoja zilizotumiwa na wapinzani, ambao pengine wanakanusha mafundisho ya imani na maadili, pengine wanalaumu zaidi matendo ya wanakanisa, hasa viongozi.

Jambo lililoeleweka hasa kuanzia karne ya 20 ni kwamba mafarakano kati ya madhehebu ya wafuasi wa Kristo ndilo kwazo kubwa linalozuia watu wasimuamini Yesu, kama mwenyewe alivyoonyesha akisali wakati wa kwenda kuuawa: "Baba, wawe na umoja kama sisi tulivyo umoja: mimi ndani mwako, nawe ndani mwangu, nao wakamilike katika umoja; ili ulimwengu upate kujua kwamba wewe ndiwe uliyenituma" (Yoh 17:22-23). 

Ndiyo sababu juhudi za ekumeni ni sehemu muhimu ya utetezi wa Ukristo leo.

Maelekezo ya kisasa 
"Tunahitaji utetezi wa aina mpya, kulingana na madai ya leo, ambayo izingatie kwamba jukumu letu si kushinda hoja, bali kuokoa watu, ni kuwajibika katika mapambano ya kiroho, si katika mabishano ya nadharia, ni kutetea na kukuza Injili, si sisi wenyewe".

Tanbihi

Ukristo
Krispino wa Viterbo

Krispino wa Viterbo (Viterbo, 13 Novemba 1668 – Roma, 19 Mei 1750) alikuwa bradha wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini.

Mtu asiye na elimu, alijiwekea lengo la kulingana na bradha Felix wa Cantalice, mtakatifu wa kwanza wa shirika lake.

Alipokuwa anaombaomba sadaka katika vijiji vya milimani alikuwa anawafundisha wakulima misingi ya imani ya Kikristo.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius VII tarehe 7 Septemba 1806, akawa mtakatifu wa kwanza kutangazwa na Papa Yohane Paulo II (20 Juni 1982).

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1668
Waliofariki 1750
Wafransisko
Watakatifu wa Italia
Gracie Carvalho

Gracie Carvalho (amezaliwa tar. 23 Julai 1990, São Paulo, Brazil) ni mwanamitindo kutoka Brazil.

Viungo vya nje
Gracie Carvalho kwenye Facebook
Gracie Carvalho kwenye Twitter
Gracie Carvalho kwenye Internet Movie Database
Gracie Carvalho  kwenye refinedguy.com
Gracie Carvalho  kwenye fashion.rightcelebrity.com
Gracie Carvalho  kwenye girlsidols.com

Wanamitindo wa Brazil
Waliozaliwa 1990
Leopoldo Mandich

Leopoldo Bogdan Mandić, O.F.M.Cap. (Herceg Novi, Boka Kotorska, Montenegro, 12 Mei 1866 - Padova, Italia, 30 Julai 1942) alikuwa kwa asili mtu wa kabila la Wakorasya.
 
Ingawa mfupi sana (mita 1.35) na mlemavu, alistawi kiroho hasa baada ya kujiunga na utawa wa Ndugu Wadogo Wakapuchini na kufikia upadri (20 Septemba 1890).

Alitamani kwenda Ulaya Mashariki ili kurudisha umoja kati ya Wakatoliki na Waorthodoksi, lakini kwa utiifu aliishi karibu daima nchini Italia, na tangu mwaka 1906 hadi kifo chake alikuwa Padova akiungamisha mchana kutwa umati wa watu waliomuendea, wakivutiwa na wema wake.

Wakati wa Vita vikuu vya pili, mabomu yalibomoa konventi alimoishi na kanisa lake, lakini si chumba alimokuwa anaungamisha. Ndivyo alivyokuwa ametabiri, "Hapa Mungu ametumia sana huruma yake kwa watu wengi, lazima pabaki kama ukumbusho wa wema wake".

Papa Paulo VI alimtangaza mwenyeheri tarehe 2 Mei 1976, halafu Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Oktoba 1983.

Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 30 Julai au 12 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

  Sanctuary and St.  Leopold Mandić's tomb in Padua, Italy
  Biografije svetaca Leopold Bogdan Mandić 
 Short biography of St. Leopold Mandić  
  Zakučac proslavio blagdan sv. Leopolda Mandića: Zakučac celebrates the feast day of its saint
  Živi' će nam ime makar granu sikli  Reportaža  Glas Koncila  Reportage of Glas koncila
 American Catholic article about Mandić 

Waliozaliwa 1866
Waliofariki 1942
Wafransisko
Mapadri
Watakatifu wa Montenegro
Watakatifu wa Korasya
Ignas wa Santhià

Ignas wa Santhià (5 Juni 1686 - 22 Septemba 1770) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini na padri wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Jina lake la awali lilikuwa Lorenzo Maurizio Belvisotti.

Papa Paulo VI alimtangaza mwenye heri tarehe 17 Aprili 1966, halafu Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 19 Mei 2002.

Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 22 Septemba, iliyokuwa siku ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
  Ignas katika Patron Saints index 
  Maisha yake 

Waliozaliwa 1686
Waliofariki 1770
Wafransisko
Mapadri
Watakatifu wa Italia
John Jones

John Jones, O.F.M. (mzaliwa wa Clynnog Fawr, Caernarfonshire Gwynedd, Wales) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo, padri wa Kanisa Katoliki na hatimaye mfiadini nchini Uingereza (12 Julai 1598).

Baada ya kujiunga na utawa huko Pontoise, nchini Ufaransa, kutokana na dhuluma ya serikali dhidi ya Wakatoliki, alikwenda Roma, Italia, na huko akajiunga na urekebisho wa Wariformati.

Mwaka 1591 aliomba kurudi Britania, ingawa ilijulikana kwamba hatari ya kuuawa ilikuwa kubwa. Hatimaye viongozi walikubali na Papa Klement VIII alimbariki.

Kisha kufika London mwishoni mwa mwaka 1592 na kufanya utume katika sehemu mbalimbali, alichaguliwa mkuu wa kanda ya Uingereza.

Mwaka 1596, Richard Topcliffe, aliyeitwa "mwindamapadri", alimkamata na kumtesa, halafu akamuacha gerezani miaka 2.

Tarehe 3 Julai 1598 alihukumiwa adhabu ya kifo kama msaliti. 

Alinyongwa tarehe 12 Julai mwaka huo. Mabaki yake yaliangikwa katika mabarabara kabla ya kuzikwa na watu wawili, ambao mmojawao alifungwa muda mrefu kwa kufanya hivyo.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri mwaka 1929, na Papa Paulo VI alimtangaza mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970 pamoja na wafiadini wengine 39 wa Uingereza na Wales.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 12 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 
 Katika Catholic Encyclopaedia
 Historia ya Kanisa kuu la Southwark 

Waliozaliwa karne ya 16
Waliofariki 1598
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Wales
Felisi wa Nicosia

Felisi wa Nicosia, O.F.M.Cap. (jina la awali Filippo Giacomo Amoroso) alikuwa bradha wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini kutoka Sicilia, leo nchini Italia (5 Novemba 1715 – 31 Mei 1787).

Baada ya kukataliwa miaka 10, alipopokewa utawani alitoa kwa unyofu na usafi wa moyo huduma duni alizoagizwa.

Ni maarufu hasa kwa utiifu wake wa ajabu, uliothibitishwa na kiongozi aliyejichukulia jukumu la kumjaribu na kumdhalilisha kwa kila namna.

Papa Leo XIII alimtangaza mwenye heri tarehe 12 Februari 1888, halafu Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 23 Oktoba 2005.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyoaga dunia.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1715
Waliofariki 1787
Wafransisko
Watakatifu wa Italia
603 KK

Makala hii inahusu mwaka 603 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
603 KK
602 KK

Makala hii inahusu mwaka 602 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
602 KK
601 KK

Makala hii inahusu mwaka 601 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
601 KK
606 KK

Makala hii inahusu mwaka 606 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
606 KK
607 KK

Makala hii inahusu mwaka 607 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
607 KK
608 KK

Makala hii inahusu mwaka 608 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
608 KK
610 KK

Makala hii inahusu mwaka 610 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
610 KK
611 KK

Makala hii inahusu mwaka 611 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
611 KK
612 KK

Makala hii inahusu mwaka 612 KK (kabla ya Kristo).

Matukio
 Ninawi inatekwa na Wababuloni na Wamedi
 Babeli inarudi kuwa mji mkubwa kuliko yote duniani kwa miaka 300 hivi tena.

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
612 KK
613 KK

Makala hii inahusu mwaka 613 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
613 KK
614 KK

Makala hii inahusu mwaka 614 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
614 KK
615 KK

Makala hii inahusu mwaka 615 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
615 KK
616 KK

Makala hii inahusu mwaka 616 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
616 KK
617 KK

Makala hii inahusu mwaka 617 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
617 KK
618 KK

Makala hii inahusu mwaka 618 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
618 KK
619 KK

Makala hii inahusu mwaka 619 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
619 KK
621 KK

Makala hii inahusu mwaka 621 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
620 KK

Makala hii inahusu mwaka 620 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
629 KK

Makala hii inahusu mwaka 629 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
628 KK

Makala hii inahusu mwaka 628 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
627 KK

Makala hii inahusu mwaka 627 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
626 KK

Makala hii inahusu mwaka 626 KK (kabla ya Kristo).

Matukio 
 Nabopolasar anaanzisha ufalme mpya wa Babuloni

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
625 KK

Makala hii inahusu mwaka 625 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
624 KK

Makala hii inahusu mwaka 624 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
623 KK

Makala hii inahusu mwaka 623 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
639 KK

Makala hii inahusu mwaka 639 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
638 KK

Makala hii inahusu mwaka 638 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
637 KK

Makala hii inahusu mwaka 637 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
636 KK

Makala hii inahusu mwaka 636 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
635 KK

Makala hii inahusu mwaka 635 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
634 KK

Makala hii inahusu mwaka 634 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
633 KK

Makala hii inahusu mwaka 633 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
632 KK

Makala hii inahusu mwaka 632 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
631 KK

Makala hii inahusu mwaka 631 KK (kabla ya Kristo).

Matukio 
 Wagiriki wa kale wanaunda mji wa Kurene huko Libia

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
630 KK

Makala hii inahusu mwaka 630 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
Kiambishi

Kiambishi ni kipande cha neno chenye maana ya kisarufi ambacho kinapachikwa kwa mfano kabla au baada ya mzizi wa neno katika vitenzi na kuwakilisha dhana fulani. 

Miongoni mwa viambishi vya Kiswahili mna NI, NDI, KI, KA na kadhalika.

Kiambishi kikitangulia mzizi au kiini cha neno kinaitwa kiambishi awali, kikifuata kinaitwa kiambishi tamati.

Tazama pia
Lango:Lugha

Marejeo

Lugha
Kiswahili
Maghani

Maghani (au mighani kutoka neno la Kiarabu) ni utanzu wa kifasihi simulizi unaoonyesha matukio ya kijasiri na kishujaa ya mtu au watu katika kipindi fulani cha maisha.

Maghani katika Fasihi Simulizi
Maghani ni tungo zinazotolewa kwa kughanwa (nusu kuimbwa nusu kukaririwa). 

Maghani yanaweza kuambatanishwa na ala za muziki au kughanwa kwa mdomo tu.

Aina za Maghani
Zipo fani mbalimbali za maghani ambazo zimeainishwa katika tanzu mbili kuu:
1. Maghani ya Kawaida
2. Maghani ya Masimulizi

Maghani ya Masimulizi
Lengo la maghani ya aina hii ni kusimulia kisa fulani, historia, n.k.

Kuna fani mbili za Maghani ya Masimulizi:
a) Tendi
Tendi ni ushairi mrefu unaosimulia matukio ya kishujuaa. Tendi zinaposimuliwa huandamana na ala za muziki.
Sifa za Tendi:
• Ni ushairi mrefu
• Husimulia matendo ya kishujaa kwa njia kishairi
• Husimuliwa badala ya kuimbwa
• Huandamana na ala za muziki
• Husimulia visa vya kihistoria
• Hutungwa papo kwa hapo

b) Rara
Hizi ni hadithi fupi za kishairi zenye visa vya kusisimua, zinazosimuliwa zikiambatanishwa na ala za muziki. Aghalabu hughanwa na watoto; na hutumika kama michezo ya watoto.
Sifa za Rara
• Ni hadithi fupi za kishairi
• Husimulia visa vya kusisimua
• Zinaweza kuimbwa au kusimuliwa
• Huambatana na ala za muziki
• Aghalabu huwa ni visa vya kubuni

Maghani ya Kawaida (Sifo)
Maghani ya Kawaida ni maghani yanayosifia mtu, kitu au hali katika jamii
a) Majigambo au Kivugo
Haya ni maghani ambayo mtunzi hujisifia (kujigamba) namna alivyo hodari katika nyanja fulani. Tungo hizi hutumia chuku na maneno ya kejeli kuwadunisha wapinzani wa mtunzi.
Sifa za Majigambo
• Hutumia nafsi ya kwanza
• Msimulizi hutumia maneno ya kujigamba
• Msimulizi hutumia chuku kwa wingi ili kujisifu
• Hutungwa kwa ubunifu mkubwa na hutumia mbinu kama sitiari, vidokezi, ishara n.k
• Majigambo mengi huwa mafupi, lakini baadhi yake huwa marefu.
• Huwa na matendo matukufu ya msimulizi
• Huwa na ahadi za matendo kutoka kwa msimulizi

b) Tondozi
Tondozi ni aina ya sifo ambayo husifia watu mashuhuri katika jamii kama vile viongozi
Sifa za Tondozi
• Huwa ni ushairi wa kusimuliwa
• Husifia mtu mwengine, mtu mashuhuri
• Hutumia chuku
• Hutumia mbinu kama sitiari, vidokezi, ishara n.k
• Hutaja matendo makubwa ya kiongozi anayesifiwa

Pembezi
Pembezi ni maghani ya kumsifu mpenzi.
Sifa za Pembezi
• Humsifu mpenzi wa mtu
• Aghalabu huwa ushairi mfupi
• Hutumia tamathali za lugha kwa wingi kama vile ishara kusimulia umbo la mpenzi
• Pembezi zinaweza kuandamana na ngoma
ii) Pembezi - tungo za sifa. Zinaweza kusifia kundi fulani la watu, wanyama, njaa, mvua, n.k

Marejeo 
Oriedo, Hannington. 2007. Istilahi za Fasihi ya Kiswahili, uk.47.

Fasihi
694 KK

Makala hii inahusu mwaka 694 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
693 KK

Makala hii inahusu mwaka 693 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
692 KK

Makala hii inahusu mwaka 692 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
691 KK

Makala hii inahusu mwaka 691 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
690 KK

Makala hii inahusu mwaka 690 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
666 KK

Makala hii inahusu mwaka 666 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
665 KK

Makala hii inahusu mwaka 665 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
664 KK

Makala hii inahusu mwaka 664 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
663 KK

Makala hii inahusu mwaka 663 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
662 KK

Makala hii inahusu mwaka 662 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
661 KK

Makala hii inahusu mwaka 661 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
679 KK

Makala hii inahusu mwaka 679 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
678 KK

Makala hii inahusu mwaka 678 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
677 KK

Makala hii inahusu mwaka 677 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
676 KK

Makala hii inahusu mwaka 676 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
675 KK

Makala hii inahusu mwaka 675 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
674 KK

Makala hii inahusu mwaka 674 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
673 KK

Makala hii inahusu mwaka 673 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
672 KK

Makala hii inahusu mwaka 672 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
671 KK

Makala hii inahusu mwaka 671 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
670 KK

Makala hii inahusu mwaka 670 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
669 KK

Makala hii inahusu mwaka 669 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
668 KK

Makala hii inahusu mwaka 668 KK (kabla ya Kristo).

Matukio 
 Ninawi (Asiria) inakuwa mji mkubwa kuliko yote duniani
 Misri inaasi utawala wa Waashuru

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
659 KK

Makala hii inahusu mwaka 659 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
658 KK

Makala hii inahusu mwaka 658 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
657 KK

Makala hii inahusu mwaka 657 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
656 KK

Makala hii inahusu mwaka 656 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
655 KK

Makala hii inahusu mwaka 655 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
654 KK

Makala hii inahusu mwaka 654 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
653 KK

Makala hii inahusu mwaka 653 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
652 KK

Makala hii inahusu mwaka 652 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
651 KK

Makala hii inahusu mwaka 651 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
650 KK

Makala hii inahusu mwaka 650 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
649 KK

Makala hii inahusu mwaka 649 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
648 KK

Makala hii inahusu mwaka 648 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
647 KK

Makala hii inahusu mwaka 647 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
646 KK

Makala hii inahusu mwaka 646 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
645 KK

Makala hii inahusu mwaka 645 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
644 KK

Makala hii inahusu mwaka 644 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
643 KK

Makala hii inahusu mwaka 643 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
642 KK

Makala hii inahusu mwaka 642 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
641 KK

Makala hii inahusu mwaka 641 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
640 KK

Makala hii inahusu mwaka 640 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
Njia ya Msalaba

Njia ya Msalaba (kwa Kilatini, Via Crucis au Via Dolorosa) ni desturi ya sala inayolenga kumfuata Yesu Kristo hadi msalabani na kaburini. 

Desturi hiyo ilianza Wakristo wa Ulaya walipozidi kutembelea Nchi takatifu katika Karne za Kati. Ni hasa wafuasi wa Fransisko wa Asizi walioeneza desturi hiyo kila mahali.

Mengi kati ya makanisa ya Wakatoliki yaani picha 14 zilizopangwa kwa kawaida ukutani kwa umbali fulani ili kuwezesha waamini kutembea kati ya moja na nyingine huku wakiendelea kutafakari juu ya mateso ya Yesu, jinsi ambavyo wangefanya mjini Yerusalemu, ili kuelewa zaidi upendo wa Mungu, kuchukia dhambi na kuzifidia.  

Hata baadhi ya Walutheri na Waanglikana wanapenda desturi hiyo. 

Desturi hiyo inaweza kufuatwa na mtu mmojammoja au kwa makundi hata makubwa.

Mbali ya kila Ijumaa ya mwaka, waamini wengi wanafuata njia hiyo wakati wa Kwaresima, na kwa namna ya pekee Ijumaa Kuu.

Mbali ya vituo 14 vilivyozoeleka zaidi, wengine wanapenda kuviongeza, kuvipunguza au kuvibadilisha hasa kwa kufuata zaidi habari za Injili na kumalizia na ufufuko wake.

Gallery

Tanbihi

Viungo vya nje

 14 black and white watercolors in a multilingual Way of the Cross
 "Way of the Cross" katika The Catholic Encyclopedia
 A list of recent Via Crucis used by The Vatican on Good Fridays..
 Alternate Stations of the Cross as celebrated by Pope John Paul II on Good Friday 1991 

 
Yesu Kristo
Dr. Dre Presents the Aftermath

Dr. Dre Presents: The Aftermath ni albamu ya kompilesheni ambayo imetolewa na kutayarishwa na rapa na mtayarishaji wa Kimarekani, Dr. Dre. Albamu ilitolewa mnamo tar. 26 Novemba, 1996, wiki moja baada ya kutolewa kibao chake kikuu cha "East Coast, West Coast, Killas" akiwa na Group Therapy. Albamu hii ilikuwa ya kwanza ya Dre baada ya kuondoka Death Row Records, na lilikuwa toleo lake la kwanza tangu kuanzishwa kwa studio yake mpya iliyokwenda kwa jina la Aftermath Entertainment. 

Licha ya jina la Dr. Dre kuwa katika albamu, na kutunukiwa platinum, imepokea  tahakiki mchanganyiko na haikuwa miongoni mwa matoleo ya mwaka yenye mafanikio makubwa kibiashara. Baadaye albamu ilifuatiwa na kibao chake cha pili kilichoimbwa na Dr. Dre peke yake "Been There, Done That".

Orodha ya nyimbo

Nafasi za chati

Vibao vyake

Marejeo

Albamu zilizotayarishwa na Bud'da
Albamu za Dr. Dre
Albamu zilizotayarishwa na Dr. Dre
Albamu za 1996
Albamu za Aftermath Entertainment
Mdudu Mdomo-ndani

Wadudu mdomo-ndani ni arithropodi wadogo walio na mnasaba na wadudu wa kweli. Ngeli hii ina oda tatu: wadudu mkia-fyatuo (Collembola), wadudu mikia-miwili (Diplura) na wadudu mkia-sahili (Protura). Kama wadudu wa kweli wadudu hawa wana miguu sita lakini hawana mabawa na vipande vya mdomo viko ndani ya mfuko maalum katika kichwa. Kila pingili ya vipapasio ina misuli (kwa wadudu wa kweli pingili mbili za kwanza tu zina misuli). Madume hawaweki shahawa yao katika jike lakini huiweka katika kibumba juu ya aina ya kikonyo (spermatofori) ambacho jike hukiingiza katika ufunguzi wa uzazi wake akikubali. Majike wana kiungo cha kutaga mayai. Spishi nyingi hazina macho, lakini kuna spishi za Collembola ambazo zina macho madogo yasiyo na zaidi ya omatidio nane.

Uainishaji
Tangu mwaka 2005 wanasayansi wameanza kushuku usahihi wa ngeli hii. Malinganisho ya ADN yanadokeza kwamba Collembola (wadudu mkia-fyatuo), Diplura (wadudu mikia-miwili) na Protura (wadudu mkia-sahili) hawana mnasaba karibu. Wataalamu wanafikiri sasa kwamba kila kundi ni ngeli tofauti na kwa hivyo ngeli Entognatha imekwisha kukiriwa.

Picha

Wadudu mdomo-ndani
Patrick Modiano

Patrick Modiano (amezaliwa 30 Julai, 1945 mjini Boulogne-Billancourt, Île-de-France) ni mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa. 

Mwaka 2014 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

Waliozaliwa 1945
Watu walio hai
Waandishi wa Ufaransa
Tuzo ya Nobel ya Fasihi
Mitazamo ya Kiyahudi juu ya Yesu

Mitazamo ya Kiyahudi juu ya Yesu ni ya aina mbalimbali, lakini yote haimkubali, la sivyo ingewabidi wahusika wamuamini na kubatizwa badala ya kuendelea na dini yao ambayo viongozi wake walimhukumu ni kafiri anayestahili kuuawa.

Kwa kawaida Wayahudi wanamuona Yesu kama mmojawapo kati ya wengi waliojinadi kuwa Masiya katika nyakati mbalimbali za historia ya taifa lao. 

Yesu anatazamwa kama yule aliyefaulu zaidi kukubalika, na kwa sababu hiyo, kuleta madhara makubwa kuliko wote. 

Uyahudi haujawahi kumkubali rasmi Masiya yeyote kuwa ametimiza utabiri wa manabii. Zaidi ya hayo, unaona ibada ya Wakristo kwa Yesu kuwa kinyume cha imani katika Mungu mmoja tu.

Katika Karne za Kati, Judah Halevi na Maimonide walimuona Yesu (kama vile Muhammad) kama mtu muhimu katika kuandaa mataifa yote kwa ujio wa Masiya atakayeyafanya yamuabudu Mungu pekee. 

Siku hizi kuna wataalamu Wayahudi wanaosema Yesu alikuwa jirani na dini yao kuliko Injili zinavyoonyesha. Mtazamo huo ulianzishwa katika karne ya 18 na Jacob Emden na Moses Mendelssohn.

Viungo vya nje
 Jewish-Christian Relations

Yesu Kristo
Uyahudi
Nyomi Banxxx

.
Nyomi Banxxx (amezaliwa Amanda Dee; 14 Oktoba, 1972) ni mwigizaji wa zamani wa filamu za ponografia na mtangazaji wa vipindi vya redio kutoka nchini Marekani. Banxxx aliingia katika tasnia ya filamu za kikubwa mnamo 2006 na kustaafu mwaka wa 2013. 

Jina lake la kisanii linatokana na wanamitindo maarufu Naomi Campbell na Tyra Banks.

Marejeo

Viungo vya Nje

 

Waigizaji filamu wa Marekani
Mitazamo ya Agano Jipya juu ya Yesu

Mitazamo ya Agano Jipya juu ya Yesu inatofautiana kadiri ya waandishi, lakini bila kuvunja umoja wa imani yuu yake kama Kristo na Mwana wa Mungu.

Mitazamo muhimu zaidi ni ile ya Mtume Paulo na Mtume Yohane, ambao ndio wanateolojia hasa, lakini ipo mingine kama ile ya Injili ya Marko, Injili ya Mathayo, Mwinjili Luka, Waraka kwa Waebrania n.k.

Pengine mwandishi yuleyule anatushirikisha mitazamo tofautitofauti katika vitabu vyake, kwa mfano kutokana na maendeleo ya uelewa wake. Hivyo jinsi Yesu Kristo anavyoonekana katika Waraka kwa Waefeso imeendelea kuliko ilivyo katika Waraka wa kwanza kwa Wathesalonike ulioandikwa na Paulo yuleyule zaidi ya miaka 10 kabla yake.

Kristolojia inakusanya mitazamo hiyo yote na kujitahidi kuelewa zaidi tena fumbo la Kristo.

Yesu Kristo
Agano Jipya
Kristolojia