LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Bouhjar

ni mji wa wilaya ya Monastir huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 6,137 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Monastir
Miji ya Tunisia
Menzel Hayet

ni mji wa wilaya ya Monastir huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 12,927 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Monastir
Miji ya Tunisia
Nabii Shemaya

Nabii Shemaya (kwa Kiebrania שְׁמַעְיָה, Šəmaʿyā, maana yake: "YHWH amesikia"; alikuwa nabii nchini Israeli katika karne ya 10 KK.

Chanzo kikuu cha historia yake ni Kitabu cha Kwanza cha Wafalme (12:22-24) pamoja na Kitabu cha Pili cha Mambo ya Nyakati (11:2-4; 12:5-7). 

Kadiri ya vitabu hivyo, alimzuia mfalme Rehoboamu asipigane vita na Yeroboamu I ili kujirudishia mamlaka juu ya makabila ya kaskazini yaliyoasi. 

Pia alimtabiria Rehoboamu adhabu ya Mungu kumpitia farao Shishak wa Misri kwa makosa yake.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Januari.

Mengineyo
Katika Biblia ya Kiebrania kuna watu wengine kumi na saba wenye jina hilohilo, tena inataja Kitabu cha nabii Shemaya kama chanzo cha habari kadhaa, lakini kitabu hicho kimepotea hata leo.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

S
S
S
Ayra Starr

Oyinkansola Sarah Aderibigbe (akijulikana kama Ayra Starr; alizaliwa Cotonou, Benin, 14 Juni 2002 ) ni mwimbaji wa Nigeria. 

Ayra Starr alianza kazi ya mitindo akiwa na umri wa miaka 16 akiwa chini ya uongozi wa Quove Model kabla ya kuamua kuendeleza taaluma yake ya muziki ipasavyo. Baada ya kuangazia nyimbo kadhaa za wasanii maarufu kwenye mtandao  wa kijamii Instagram, alichapisha wimbo wake wa kwanza wa asili kwenye ukurasa wake mnamo Desemba 2019. Hii ilimleta kwa mtendaji mkuu wa rekodi Don Jazzy, na kumfanya atie saini kwa Mavin Records.

Marejeo 

Waliozaliwa 2002
Watu walio hai
Wanamuziki wa Nigeria
Kunguni-maji mkubwa

Kunguni-maji wakubwa, wauma kidole au mende-maji ni wadudu wadogo hadi wakubwa sana wa maji wa familia Belostomatidae katika oda ya chini Nepomorpha ya oda Hemiptera ambao madume wa spishi nyingi (isipokuwa zile za Lethocerinae) hubeba mayai mgongoni. Spishi za Lethocerus zinaweza kufikia zaidi ya sm 10 na ni miongoni mwa wadudu wakubwa kabisa duniani. Wadudu hawa wanatokea maeneo yote yenye maji ya tropiki na nusutropiki, spishi nyingi sana huko Amerika ya Kusini na 26 tu hapa Afrika.

Maelezo
Kunguni-maji wakubwa wana urefu wa sm 1-12. Mwili wao ni bapa na una umbo la duaradufu. Miguu yao ya mbele ni imara sana na ina ukucha mmoja tu na hutumiwa kukamata mbuawa. Walakini, spishi za Limnogeton zina miguu ya mbele ya kawaida, kwa sababu zinakula konokono tu. Miguu ya kati na ya nyuma hutumiwa kwa kuogelea, ingawa haijatoholewa sana kwa hiyo. Sehemu za kinywa ni imara na kama sindano. Spishi nyingi zina mabawa yaliyokuzwa vizuri na huruka vizuri, lakini nyingine haiwezi kuruka kwa sababu mabawa yao yamepunguka. Kama nge-maji wana mrija wa kupumua mwishoni mwa fumbatio yao, lakini ni fupi zaidi. Kwa kawaida hauonekani, kwa sababu umerudishwa ndani wakati hawapumui.

Biolojia
Wadudu hao huwa wanakaa kwenye sakafu ya maji au kati ya uoto wa maji. Wengi sana hutokea katika maji yasiyotiririka, lakini wengine hutokea kwenye vijito na mito yenye mimea. Wanaogelea kwa shida na ili kukimbia tu au kwenda kwa uso wa maji ili kupumua kwa mrija wao wa kupumulia. Mbuawa anapokaribia wanamshika kwa miguu yao imara ya mbele. Kisha wanamtoboa kwa kinywa chao na kuingiza mate ambayo hufanya tishu kuwa kiowevu. Baada ya hayo wanafyonza yaliyomo. Mbuawa ni pamoja na wadudu wakubwa, samaki wadogo, ndubwi, vyura wadogo, salamanda na nyoka wachanga wa maji. Spishi kubwa zaidi zinaweza hata kukamata ndege wadogo.

Kunguni wakubwa wa maji wanajulikana sana kunyakua vidole vya miguu vya watu. Ikiwa mguu haujaondolewa haraka vya kutosha, kinywa kinaweza kutoboa kidole, ambacho ni chungu sana. Kwa watu wengine inaweza kusababisha uvimbe, homa na ugumu wa kupumua.

Miongoni mwa wadudu hao, madume hutunza mayai, wakati mwingine wale wa majike kadhaa. Majike wa Lethocerinae hutaga mayai yao kati ya mimea, lakini wale wa jamii nyingine hubandika mayai yao kwenye migongo ya madume, ambao huyabeba mpaka yanapoanguliwa.

Spishi zinazoweza kuruka mara nyingi huonekana usiku karibu na taa za umeme. Kwa watu wengi, ni fursa pekee ya kuona wadudu hao.

Kama chakula
Katika Asia ya Kusini na ya Kusini-Mashariki kunguni-maji wakubwa huliwa sana, hasa Lethocerus indicus. Watu huwavutia usiku kwa taa katika mitego. Hukaangwa kabla ya kuliwa.

Spishi za Afrika

Picha

Marejeo

Wadudu mabawa-nusu
Tasak

Tasak (kwa Kilatini: Assicus; Ireland, karne ya 6 - Racoon, Ireland, 590 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa Elphin, anaposemekana aliwekwa na Patrick aliyemuongoa kumuamini Yesu .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu, heshima iliyothibitishwa na Papa Leo XIII tarehe 19 Juni 1902.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 "St. Assicus - Drumholm", Parish of Drumholm
 Kelly, J.J., "St. Assicus", The Irish Ecclesiastical Record, 1902

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 590
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ireland
Yohane wa Montemarano

(Montemarano, Avellino, karne ya 11 - Montemarano, 14 Aprile 1095) alikuwa askofu wa kwanza wa Montemarano, Italia Kusini, kuanzia mwaka 1084 anayesifiwa kwa ukarimu wake kwa maskini na kwa juhudi za kurekebisha maadili ya wakleri wa jimbo lake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu. Heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Pius X mwaka 1906.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 11
Waliofariki 1095
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Bernardo wa Tiron

Bernardo wa Tiron (pia: wa Ponthieu; Abbeville, 1046 - Thiron-Gardais, 14 Aprili 1117) alikuwa mmonaki Mbenedikto nchini Ufaransa, ambaye alipendelea kuishi kama mkaapweke katika misitu na visiwa, lakini alipata pia kuwa abati na kuongoza kwenye ukamilifu wa Kiinjili  wanafunzi wengi waliomtafuta; kwa ajili hiyo alianzisha monasteri na urekebisho wa shirika ili kufuata zaidi kanuni ya Mt. Benedikto .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
  Alphonse-Victor Angot, Ferdinand Gaugain, Bernard de Tiron, dans Dictionnaire historique, topographique et biographique de la Mayenne, Goupil, 1900-1910
  Geoffrey Grossus The Life of Blessed Bernard of Tiron The Catholic University of America Press (2009)

Viungo vya nje
Map of France showing places Bernard visited 

Waliozaliwa 1046
Waliofariki 1117
Wamonaki
Wabenedikto
mapadri
wakaapweke
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Benedikto wa Avignon

Benedikto wa Avignon (pia: Bénézet, Benedict, Benezet, Benet, Benoît; Hermillon, Savoy, 1163 hivi - 1184) alikuwa mvulana aliyefanya kazi ya kuchunga katika maeneo ya Ufaransa Kusini Mashariki wa leo.

Kwa msaada wa Mungu aliwezesha ujenzi wa daraja muhimu juu ya mto Rhone huko Avignon. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Marejeo 
 Pierre Péano, in G. Pelliccia e G, Rocca (curr.), Dizionario degli Istituti di Perfezione (DIP), vol. IV (1977), coll. 1359-1360.

Viungo vya nje 
 Saints of April 14: Bénézet 
 Bénézet
 L'histoire du Pont St Bénezet

Tanbihi

Waliozaliwa 1163
Waliofariki 1184
Watakatifu wa Ufaransa
Kanuni ya Peter

Kanuni ya Peter (kwa Kiing. Peter Principle) ni dhana iliyoanzishwa na Laurence J. Peter, ambayo inasema kwamba katika mfumo wa kiutawala, mfanyakazi hupandishwa ngazi za juu zaidi kutokana na mafanikio kwenye ngazi zilizotangulia, hadi kufikia ngazi inayomshinda ambako anaonekana hawezi kutekeleza wajibu wake tena.

Dhana hiyo ilielezwa na Laurence Peter na Raymond Hull katika kitabu cha mwaka 1969 The Peter Principle.  Peter na Hull walikusudia kitabu hicho kiwe kejeli,  lakini kikawa maarufu kwani kilionekana kutoa hoja nzito kuhusu mapungufu ya mfumo wa kuwapandisha watumishi ngazi. 

Kanuni ya Peter tangu wakati huo imekuwa mada ya ufafanuzi na utafiti mwingi.

Kanuni ya Peter inasema kwamba mtu ambaye ana uwezo katika kazi yake atapandishwa cheo hadi kufika nafasi ambayo inahitaji uwezo tofauti na ile alipotangulia kama mtumishi. 

Mtu aliyepandishwa cheo anakosa ujuzi unaohitajika kwa jukumu jipya, atakuwa hana uwezo katika ngazi mpya, na hatapandishwa cheo tena.  Ikiwa mtu huyo ana uwezo katika jukumu jipya, atapandishwa tena na ataendelea kupandishwa hadi kufikia kiwango ambacho hana uwezo. Kwa kuwa hana uwezo, mtu huyo hatahitimu kupandishwa cheo tena, na kwa hubaki kukwama katika nafasi hiyo.

Marejeo

elimu jamii
Mahdia, Tunisia

ni mji mkuu wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 51,833 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Rejiche

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 10,806 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Bou Merdes

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 4,338 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Ouled Chamekh

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 5,120 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Chorbane

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 5,700 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Hebira

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 3,248 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Essouassi

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 5,381 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
El Djem

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 21,234 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Kerker

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,467 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Chebba

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 22,227 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Melloulèche

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 6,704 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Sidi Alouane

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,500 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Ksour Essef

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 28,842 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
El Bradâa

ni mji wa wilaya ya Mahdia huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,404 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Mahdia
Miji ya Tunisia
Sakiet Ezzit

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 53,243 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Chihia

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 26,300 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Sakiet Eddaïer

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 45,767 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Gremda

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 40,858 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
El Ain, Tunisia

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 43,337 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Thyna

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 33,419 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Agareb

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 11,513 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
El Hencha

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,575 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Menzel Chaker

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 2,278 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Ghraïba, Tunisia

Ghraiba ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 3,251 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Bir Ali Ben Khélifa

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 4,905 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Skhira

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 11,912 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Mahares

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 15,878 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Kerkennah

ni mji wa wilaya ya Sfax huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 15,501 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sfax
Miji ya Tunisia
Chebika, Kairouan

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 2,921 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Sbikha

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 8,036 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Oueslatia

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 9,006 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Aïn Djeloula

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 1,757 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Haffouz

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 8,429 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Alaâ

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 3,276 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Hajeb El Ayoun

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 10,621 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Nasrallah, Tunisia

Nasrallah ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 5,012 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Menzel Mehiri

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 3,870 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Echrarda

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 1,705 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Bou Hajla

ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,828 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kairouan
Miji ya Tunisia
Kasserine

ni mji mkuu wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 83,534 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Sbeitla

ni mji wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 24,597 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Sbiba

ni mji wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 6,504 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Jedelienne

ni mji wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 4,352 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Thala, Tunisia

ni mji wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 18,230 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Haïdra

ni mji wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 3,451 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Foussana

ni mji wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,703 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Fériana

ni mji wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 29,572 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Thélepte

ni mji wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 6,932 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Magel Bel Abbès

ni mji wa wilaya ya Kasserine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 6,471 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kasserine
Miji ya Tunisia
Sidi Bouzid

ni mji mkuu wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 48,284 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Jilma

ni mji wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 5,821 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Cebalet

ni mji wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 3,361 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Bir El Hafey

ni mji wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 6,475 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Sidi Ali Ben Aoun

ni mji wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 9,297 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Menzel Bouzaiane

ni mji wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,113 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Meknassy

ni mji wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 14,773 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Mezzouna

ni mji wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,390 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Regueb

ni mji wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 11,420 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Ouled Haffouz

ni mji wa wilaya ya Sidi Bouzid huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 2,494 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Sidi Bouzid
Miji ya Tunisia
Chenini Nahal

ni mji wa wilaya ya Gabes huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 14,803 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gabes
Miji ya Tunisia
Ghannouch

ni mji wa wilaya ya Gabes huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 28,051 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gabes
Miji ya Tunisia
Métouia

ni mji wa wilaya ya Gabes huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 10,716 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gabes
Miji ya Tunisia
Oudhref

ni mji wa wilaya ya Gabes huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 9,932 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gabes
Miji ya Tunisia
El Hamma

ni mji wa wilaya ya Gabes huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 41,607 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gabes
Miji ya Tunisia
Matmata, Tunisia

ni mji wa wilaya ya Gabes huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 1,847 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gabes
Miji ya Tunisia
Nouvelle Matmata

ni mji wa wilaya ya Gabes huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,526 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gabes
Miji ya Tunisia
Mareth

ni mji wa wilaya ya Gabes huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 11,678 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gabes
Miji ya Tunisia
Zarat, Tunisia

Zarat ni mji wa wilaya ya Gabes huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 5,627 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gabes
Miji ya Tunisia
Medenine

ni mji mkuu wa wilaya ya Medenine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 71,406 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Medenine
Miji ya Tunisia
Beni Khedache

ni mji wa wilaya ya Medenine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 2,930 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Medenine
Miji ya Tunisia
Ben Gardane

ni mji wa wilaya ya Medenine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 66,567 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Medenine
Miji ya Tunisia
Zarzis

ni mji wa wilaya ya Medenine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 72,611 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Medenine
Miji ya Tunisia
Houmt El Souk

ni mji wa wilaya ya Medenine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 75,904 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Medenine
Miji ya Tunisia
Midoun

ni mji wa wilaya ya Medenine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 63,528 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Medenine
Miji ya Tunisia
Ajim

ni mji wa wilaya ya Medenine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 24,294 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Medenine
Miji ya Tunisia
Tataouine

ni mji mkuu wa wilaya ya Tataouine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 66,924 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tataouine
Miji ya Tunisia
Bir Lahmar

ni mji wa wilaya ya Tataouine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,955 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tataouine
Miji ya Tunisia
Ghomrassen

ni mji wa wilaya ya Tataouine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 9,568 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tataouine
Miji ya Tunisia
Dehiba

ni mji wa wilaya ya Tataouine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 4,295 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tataouine
Miji ya Tunisia
Remada

ni mji wa wilaya ya Tataouine huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 6,289 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tataouine
Miji ya Tunisia
El Ksar

ni mji wa wilaya ya Gafsa huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 33,729 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gafsa
Miji ya Tunisia
Moularès, Tunisia

ni mji wa wilaya ya Gafsa huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 21,431 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gafsa
Miji ya Tunisia
Redeyef

ni mji wa wilaya ya Gafsa huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 25,046 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gafsa
Miji ya Tunisia
Métlaoui

ni mji wa wilaya ya Gafsa huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 38,129 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gafsa
Miji ya Tunisia
Mdhila

ni mji wa wilaya ya Gafsa huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 12,814 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gafsa
Miji ya Tunisia
El Guettar, Tunisia

El Guettar ni mji wa wilaya ya Gafsa huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 14,088 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gafsa
Miji ya Tunisia
Sened, Tunisia

ni mji wa wilaya ya Gafsa huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 9,533 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Gafsa
Miji ya Tunisia
Tozeur

ni mji mkuu wa wilaya ya Tozeur huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 37,365 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tozeur
Miji ya Tunisia
Degache

ni mji wa wilaya ya Tozeur huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,893 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tozeur
Miji ya Tunisia
Hamet Jerid

ni mji wa wilaya ya Tozeur huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 6,439 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tozeur
Miji ya Tunisia
Nafta, Tunisia

Nafta ni mji wa wilaya ya Tozeur huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 21,654 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tozeur
Miji ya Tunisia
Tamerza

ni mji wa wilaya ya Tozeur huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 2,334 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Tozeur
Miji ya Tunisia
Kebili

ni mji mkuu wa wilaya ya Kebili huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 20,623 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kebili
Miji ya Tunisia
Djemna

ni mji wa wilaya ya Kebili huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,194 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kebili
Miji ya Tunisia
Douz

ni mji wa wilaya ya Kebili huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 30,245 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kebili
Miji ya Tunisia
El Golâa

ni mji wa wilaya ya Kebili unaopatikana nchini Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 7,912 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kebili
Miji ya Tunisia
Souk Lahad

ni mji wa wilaya ya Kebili huko Tunisia. 

Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 18,905 .

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Tunisia

Marejeo

Wilaya ya Kebili
Miji ya Tunisia
Orodha ya miji ya Libya

Hii Orodha ya miji ya Libya inataja ile yenye wakazi zaidi ya 10,000 tu tarehe 1 Januari 2010.

Tanbihi

Viungo vya nje 
 Geografia 
 GeoHive 

!
Libya
Tobruk

ni mji wa Libya wenye wakazi 133,301 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Sabha (Libya)

Sabha ni mji wa Libya wenye wakazi 94,728 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Bani Walid

ni mji wa Libya wenye wakazi 82,287 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Zawiya (Libya)

ni mji wa Libya wenye wakazi 79,872 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Ajdabiya

ni mji wa Libya wenye wakazi 76,968 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Sirte

ni mji wa Libya wenye wakazi 75,358 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Marj

ni mji wa Libya wenye wakazi 54,436 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Derna

ni mji wa Libya wenye wakazi 49,118 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Zuwara

ni mji wa Libya wenye wakazi 39,561 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Gharyan

ni mji wa Libya wenye wakazi 38,402 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Abyar (Libya)

Abyar ni mji wa Libya wenye wakazi 32,563 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Hun (Libya)

ni mji wa Libya wenye wakazi 30,715 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Khoms (Libya)

Khoms ni mji wa Libya wenye wakazi 28,976 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Nalut

ni mji wa Libya wenye wakazi 26,256 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Ubari

ni mji wa Libya wenye wakazi 24,918 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Jumayl (Libya)

Jumayl ni mji wa Libya wenye wakazi 23,797 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Mizda

ni mji wa Libya wenye wakazi 23,014 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Sidi Bu Zina

ni mji wa Libya wenye wakazi 19,758 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Badr Libya

ni mji wa Libya wenye wakazi 18,693 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Shahada (Libya)

Shahada ni mji wa Libya wenye wakazi 18,613 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Al Jawf (Libya)

Al Jawf ni mji wa Libya wenye wakazi 17,788 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Qasr Ahmad

ni mji wa Libya wenye wakazi 17,768 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Brak

ni mji wa Libya wenye wakazi 17,721 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Az-Zintan

ni mji wa Libya wenye wakazi 15,884 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Bani Walid Shamali

ni mji wa Libya wenye wakazi 15,594 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Al-Mahjub

ni mji wa Libya wenye wakazi 15,238 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Waddan (Libya)

Waddan ni mji wa Libya wenye wakazi 15,057 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Sabrah (mji)

Sabrah ni mji wa Libya wenye wakazi 14,413 mwaka 2010.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Libya

Marejeo 

Miji ya Libya
Ortari

Ortari (kwa Kifaransa: Ortaire ; Le Dezert, Manche, 482 - karibu na Bayeux, Normandy, Ufaransa, 15 Aprili, 580 hivi) alikuwa mmonaki, halafu abati wa monasteri ya Landelles maarufu kwa sala na ugumu wa maisha, lakini pia kwa huduma kwa wagonjwa na huruma kwa fukara. 

Aliinjilisha maeneo ya Cotentin na Aron (Mayenne)

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Jean Fournée et Pierre Courcelle, Saint Ortaire, sa vie, son culte, son iconographie, Société parisienne d'histoire et d'archéologie normandes, 1989, 52 p. 
 F.L.B.,Saint Ortaire, abbé de Landelles et apôtre de la Basse-Normandie, Paris, 1880.

waliozaliwa 482
Waliofariki 580
Wamonaki
wamisionari
Watakatifu wa Ufaransa
Kaisari wa Bus

Kaisari wa Bus (Cavaillon, leo nchini Ufaransa, 3 Februari 1544 – Avignon, Provence, 15 Aprili 1607) alikuwa padri mwanajimbo wa Kanisa Katoliki aliyeanzisha mashirika mawili ya kitawa yamsaidie kuhubiri na kufundisha imani, ingawa hapo awali alikuwa askari akaishi pia maisha ya anasa.

Alitangazwa na Papa Paulo VI kuwa mwenye heri tarehe 27 Aprili 1975 , halafu na Papa Fransisko kuwa mtakatifu tarehe 15 Mei 2022.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 De Beauvais, Vie du P. César de Bus (Paris, 1645);
 Dumas, Vie du P. de Bus (Paris, 1703);
 Helyot, Histoire des ordres religieux, revised ed. by Badiche in Migne, Encyclopédie théologique (Paris, 1848), XXI;
 Johann Nepomuk Brischar in Kirchenlexikon, III, 1873, s.v. Doctrinarier;
 Baillet, Les vies des saints (Paris, 1739), III, 617;
 Heimbucher, Die orden und Kongregationen der kathol. Kirche (Paderborn, 1897), II, 338.

Waliozaliwa 1544
Waliofariki 1607
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Magnus wa Orkney

Magnus wa Orkney (kwa Kinorwe: Magnus Erlendsson; 1080 – 16 Aprili 1115) alikuwa mtemi wa visiwa vya Orkney, Uskoti, kuanzia mwaka 1106 hadi kifodini chake. 

Baada ya kuongokea Ukristo, alitetea wananchi dhidi ya maonevu ya Wanorwe wenzake na kwa ajili hiyo alikataliwa na mfalme wa Norwei.

Hatimaye aliuawa vibaya akiwa njiani kwenda kwa amani kujadili na ndugu yake kuhusu umiliki wa visiwa hivyo.

Mwaka 1136 alitangazwa na askofu mkuu Wiliamu wa Orkney kuwa mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 16 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Orkneyinga Saga, Íslensk fornrit nr. 34, Hið íslenska fornritafélag, Reykjavik, 1965.

Viungo vya nje
Orkneyjar - St Magnus of Orkney

Waliozaliwa 1080
Waliofariki 1115
Wanasiasa wa Uskoti
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uskoti
Kontardo wa Este

Kontardo wa Este (Ferrara, Italia, 1216 - Broni, Pavia, Italia, 16 Aprili 1249) alikuwa mwana wa mtemi wa Ferrara. Dada yake, Beatrice, alikuwa malkia wa Hungaria. Hata hivyo Kontardo alijinyima cheo na mali akaishi miaka mingi kwa ufukara mkubwa bila makao maalumu akatembelea patakatifu pa Yerusalemu, Palestina. 

Baadaye, akielekea patakatifu pa Santiago de Compostela, Hispania, aliugua njiani na kufariki amelala juu ya nyasi nyumbani mwa mkulima akatambuliwa baadaye tu, kutokana na miujiza kadhaa iliyotokea .

Tangu kale anaheshimiwa kama watakatifu. Papa Paulo V alithibitisha heshima hiyo tarehe 27 Septemba 1628.

Sikukuu yake ni tarehe 16 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Gianna Vancini, Contardo d'Este: pellegrino da Ferrara a Broni, Ferrara, Este Edition, 2015, ISBN 9788867041626, OCLC 971545562.
Gianna Vancini, Contardo, il santo estense, Ferrara, Este Edition, 2003, OCLC 955375370.
Gianna Vancini, Inedita et rara: Contardo d'Este, santo pellegrino, patrono di Broni, Ferrara, Centro stampa Comune di Ferrara, 2001, OCLC 955374333.
Gianna Vancini e Giuseppe Sarina, Vita, miracoli, morte e gloria di S. Contardo protettore di Broni: spettacolo diviso in 5 atti, Azzano San Paolo, Junior, 2007, OCLC 955972521.
Luigi Ughi, Dizionario storico degli uomini illustri ferraresi, Ferrara, 1804.
Pompeo Litta, Famiglie celebri d'Italia. D'Este, Torino, 1835, ISBN non esistente.
Cristina Siccardi, San Contardo d'Este Palmiere protettore dell'Oltrepo, Torino 2019

Waliozaliwa 1216
Waliofariki 1249
Watakatifu wa Italia
Donani

Donani (labda Ireland, karne ya 6 - Eigg, Uskoti, 17 Aprili 617) alikuwa abati mmisionari kwenye visiwa vya Uskoti aliyeuawa na maharamia pamoja na wamonaki wenzake 52 katika kuadhimisha sherehe ya Pasaka.

Tangu kale yeye na wenzake wanaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama watakatifu.

Sikukuu yao ni tarehe ya kifodini chao.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Cogan, Anthony. The Diocese Of Meath. (Vol.1). Dublin:, 1862.
Farmer, David Hugh. The Oxford Dictionary of Saints. Oxford: Oxford University Press, 1992. 
Smyth, Alfred P. Warlords and Holy Men, Scotland AD 80-1000. : Edward Arnold, 1984. 

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 617
Wamonaki
Wamisionari
wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ireland
Watakatifu wa Uskoti
Kisranan

Kisranan (Sranan Tongo, yaani Suriname Tongue kwa Kiingereza) ni krioli ya Kiingereza inayotumika nchini Surinam na watu 520,000 hivi (2018).

Viungo vya nje
 Kamusi
 SIL International “Sranan wortubuku, Sranan-Nederlands interaktief woordenboek” (Sranan-Dutch interactive dictionary)
 Sranan Tongo Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh list appendix)
 Webster's Sranan-English Online Dictionary
 SIL International “Sranan Tongo – English Dictionary” (PDF format)
 Sarufi
 Conjugate Sranantongo verbs (Verbix)
 Mengineyo
 "Sranan Tongo Interactive Library": Sranan texts with a bilingual interactive dictionary
 How Transparent is Creole Morphology? A Study of Early Sranan Word Formation (30 p., Braun & Plag, 2002) (PDF format)
 Syntactic Developments in Sranan (408 p., Arends, 1989) (PDF format)
 Kujifunza
 Words of Life: Sranang Tongo talk (audio) (YouTube)
 “Mama Sranan” - Mother Suriname, a song in Sranantongo (with subtitled translation) by Steven Akkrum & Da Originals (YouTube)
 The New Testament in Sranan for iTunes

Lugha za Surinam
Krioli
Lugha za Kihindi-Kiulaya
Kisarnami

Kisarnami ni krioli ya Kibhojpuri inayotumika nchini Surinam kama lugha ya tatu kwa wingi wa wasemaji (122,000 hivi).

Marejeo 
 Rabin S. Baldewsingh, Naushad Boedhoe & Bris Mahabier (red.), Sarnámi; een kleine taal met een grote opgave. Den Haag: Surinen, 2017.
 Rabin S. Baldewsingh, Naushad Boedhoe, Bris Mahabier (red.), Sarnámi Sanskirti; Enkele facetten van de Hindostaanse geschiedenis en cultuur in Suriname en Nederland. Den Haag; Surinen, 2018.
 Rabin S. Baldewsingh, Sarnámi Woordenschat; Idioomboek van het Sarnámi met structuurwoorden, systematisch basisvocabulaire, bijvoeglijke naamwoorden en werkwoorden. Den Haag: Surinen, 2018.
 Rabin S. Baldesingh, Sarnámi taalgids.  Den Haag 2018.
 Theo Damsteegt, 'De basis van het Sarnami.' In: Lalla Rookh, 8 (1983), nr. 6, november, pp. 10–16.
 Theo Damsteegt, 'Sarnami taal en literatuur.' In: Jorg Funke & Lourina de Voogd (red.), Literatuur en talen van Suriname: een kennismaking. Den Haag: Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum, 1984, pp. 15–23.
 Theo Damsteegt, 'Kenmerken en ontwikkeling van het Sarnami.' In: Oso, 4 (1985), nr. 2, december, pp. 159–168.
 Theo Damsteegt, 'Sarnami: a living language.' In: Language transplanted: the development of overseas Hindi. Ed. by Richard K. Barz and Jeff Siegel. Wiesbaden: Otto Harrassowitz, 1988, pp. 95–120.
 Theo Damsteegt, 'De Sarnami-beweging.' In: Corstiaan van der Burg, Theo Damsteegt en Krishna Autar (red.), Hindostanen in Nederland. Leuven-Apeldoorn: Garant, 1990, pp. 22–44.
 Theo Damsteegt, 'Het Suriname-beeld in de Hindostaanse literatuur.' In: De Gids, 153 (1990), nr. 10/11, oktober-november, pp. 904–915.
 Theo Damsteegt, 'Hindi and Sarnami as literary languages of the East Indian Surinamese.' In: Mariola Offredi (ed.), Language versus dialect: linguistic and literary essays on Hindi, Tamil and Sarnami. New Delhi: Manohar, 1990, pp. 47-63.
 Theo Damsteegt & Jit Narain, Ká Hál: leerboek Sarnami, Surinaams Hindostaans. Den Haag: Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum, 1987.
 Michiel van Kempen, Een geschiedenis van de Surinaamse literatuur. Breda: De Geus, 2003. (2 dln.)
 Michiel van Kempen, Herinneren, verbeelden, begrenzen. 150 jaar Hindostanen hier en daar. Eerste Jit Narain Lezing. Den Haag: Curatorium Jit Narain Lezing en Jit Narain Cultuurprijs, 2018.
 R.M. Marhé, Sarnami byákaran: een elementaire grammatica van het Sarnami. [Leidschendam]: Stichting voor Surinamers, [1985].
 Eline Santokhi & Lydius Nienhuis, Sarnami Woordenboek. Den Haag: Communicatiebureau Sampreshan, 2004.
 Eline Santokhi & Lydius Nienhuis, 500 Spreekwoorden en Gezegden uit het Sarnami en het Hindi. Zoetermeer: Communicatiebureau Sampreshan, 2006.

Viungo vya nje
 
 Ethnologue
 Kamusi Sarnami/Nederlands
 Caraïbisch Uitzicht

Lugha za Surinam
Krioli
Lugha za Kihindi-Kiajemi
Eusebi wa Fano

Eusebi wa Fano alikuwa askofu wa Fano kuanzia mwaka 523 hadi kifo chake mwaka 526. 

Alitumwa na mfalme Theodoriko Mkuu kwa Kaisari Yustino I wa Konstantinopoli kuongozana na Papa Yohane I ili Waario wasiendelee kudhulumiwa. Ingawa ujumbe ulifaulu walau kiasi, waliporudi walifungwa naye hadi wakafa kwa magumu yaliyowapata.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 18 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 526
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Molaise

Molaise (pia: Laisren au Laserian, yaani Mwanga; alifariki 18 Aprili 639 hivi) alikuwa mkaapweke nchini Uskoti, halafu abati (labda pia askofu) wa monasteri ya Leighlin nchini Ireland baada ya ndugu yake Goban. 

Katika kisiwa hicho alieneza kwa utaratibu na amani ibada ya Pasaka jinsi ilivyoadhimishwa na Kanisa la Roma.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo

Vyanzo vya kale vya Kieire
Short Old Irish text in the Book of Leinster and Book of Lismore about Molaise and his sister, tentatively dated to the early 10th century, ed. Julius Pokorny, "[Altirische texte:] Molaisse und seine Schwester." Zeitschrift für celtische Philologie 9 (1913): pp. 239–41. Available from CELT.
The Vision of St Laisrén (visionary text in Rawlinson B 512), ed. and tr. Kuno Meyer, Stories and Songs from Irish Manuscripts. London, 1899. Reprint from Otia Merseiana 1 (1899), pp. 113–28. Available from CELT. See also: Grosjean, Paul. "Un fragment des Coutumes de Tallaght et la Vision de Laisrén." Analecta Bollandiana 81 (1963): pp. 251–9.

Vyanzo vingine
Chadwick, Nora. Studies in the Early British Church. Cambridge, 1958.

Kusoma zaidi
Feeley, Joseph M. and J. Sheehan. "Old Leighlin monastery and cathedral, 5th to 15th century", Carloviana 52 (2003): pp. 9–15.
Hayden, Margaret. "The district of Leighlin Lasarian's country", Carloviana 2:29 (1981): pp. 4–6.
Kenny, Colum. "Molaise's water of truth." Carloviana 47 (1999). pp. 31, 36.
Kenny, C. "Old Leighlin after Laserian: division and reconciliation." Carloviana 47 (1999): pp. 22–30.
Kenny, C. "Molaise. Abbot of Leighlin and hermit of Holy Isle. The life and legacy of Saint Laisren in Ireland and Scotland". Morrigan Books, Killala, County Mayo. (1998)

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 639
wakaapweke
Wamonaki
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ireland
watakatifu wa Uskoti
Geroldi

Geroldi (Retia, 900 hivi - Frisun, Vorarlberg, leo nchini Austria, 978) alikuwa Mkristo wa ukoo bora aliyeacha mke na watoto akaishi kama mkaapweke.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Marejeo

Viungo vya nje
 Eintrag im Ökumenischen Heiligenlexikon
 Propstei St. Gerold
 Historisches Lexikon der Schweiz.

Waliozaliwa 900
Waliofariki 978
Wakaapweke
Watakatifu wa Uswisi
Watakatifu wa Austria
Wiho

Wiho (pia: Wicho, Wito, Vuiho; Ljouwert, leo nchini Uholanzi, karne ya 8 - Osnabruck, leo nchini Ujerumani, 20 Aprili 804/805) alikuwa abati, halafu askofu wa kwanza wa jimbo la Osnabruch, lililoanzishwa na Karolo Mkuu mwaka 772 ili kuinjilisha Wasaksoni . Kwa ajili hiyo aliteseka sana.

Chini yake jimboni kilianzishwa kimojawapo kati ya vyuo vya juu vya Ujerumani, Gymnasium Carolinum.

Anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe 20 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Friedrich Philippi: Wiho. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 42, Duncker & Humblot, Leipzig 1897, S. 472.

Waliozaliwa karne ya 8
Waliofariki 804
Wamonaki
Wamisionari
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Uholanzi
Watakatifu wa Ujerumani
Eliena

Eliena (pia: Elena, Eilena; aliishi Laurino, Campania, Italia, karne ya 6 hivi) alikuwa bikira ambaye mapema utotoni alikwenda kuishi kama mkaapweke katika pango hadi kifo chake.

Imara katika matendo ya Kristo, alimtumikia Mungu bila kujibakiza katika mahitaji ya watawa na wagonjwa.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Aprili au 22 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki karne ya 6
Mabikira
Wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Mael Ruba

Mael Ruba (pia: Máelrubai, Maol Rubha, MoRubha, MaRuibhe, Malruibhe, Rufus; Bangor, Ireland, 642 hivi - Teampull, Sutherland, Uskoti, 722) alikuwa mmonaki huko Bangor, akawa mwanzilishi wa monasteri wa wamisionari katika nchi ya Uskoti (671) aliyoiinjilisha kwa miaka 50.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadimishwa tarehe 21 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Reeves, William, 'Saint Maelrubha: His History and Churches', in Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland, III (1857–60), pp. 258–96
 Thomson, Derick S. The Companion to Gaelic Scotland, (Blackwell Reference 1987), 
 The Chronicles of Keith

Viungo vya nje
 St Maol Rubha
 

Waliozaliwa 642
Waliofariki 722
Wamonaki
Wakolumbani
Wamisionari
Watakatifu wa Ireland
Watakatifu wa Uskoti
Senorina

Senorina (kwa Kireno: Senhorinha; Vieira do Minho, 942 hivi - Basto, 22 Aprili 982) alikuwa bikira nchini Ureno, mwenye undugu na Rudesindo. 

Kisha kuingia katika monasteri ya Wabenedikto huko Vieira, iliyoongozwa na Godinha, dada wa mzazi wake, alimrithi kama abesi halafu akahamishia monasteri huko Basto, karibu na Braga
. Jumuia ilipokosa chakula, alimuomba Mungu, naye akawapatia mara .

Alitangazwa mtakatifu na askofu Paio Mendes wa Braga mwaka 1130.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 942
Waliofariki 982
Mabikira
Wamonaki
Wabenedikto
Watakatifu wa Ureno
Oportuna

Oportuna (alifariki 22 Aprili 770) alikuwa bikira nchini Ufaransa, aliyeingia mapema katika monasteri ya Wabenedikto, iliyoongozwa na Lantildis, mtoto wa ndugu wa mzazi wake, alimrithi kama abesi akaongoza kwa upole mkubwa, ingawa mwenyewe alishika maisha magumu ya kujinyima sana .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 St. Opportuna from Butler's Lives of the Saints 
 Sainte Opportune from the Diocese of Séez 
 Den hellige Opportuna av Montreuil 
La Vie et Miracles de Ste Opportune Abbesse, by Nicolas Gosset, 1659 (first ed. 1654) 

Waliofariki 770
Mabikira
Wamonaki
Wabenedikto
Watakatifu wa Ufaransa