LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Tropical Teqniks

ni jina la albamu ya pili kutoka kwa kundi zima muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Kwanza Unit. Alabmu ilitoka mwaka 1996 chini ya lebo ya Madunia Foundation - Rumba Kali African Hip Hop (RAHH). Nyimbo kali kutoka katika albamu ni pamoja na Suckers, Nata, Play Ya Part na nyingine kibao.  Hii ndiyo albamu ya kwanza ya hip hip nchini Tanzania kutolewa katika CD.

Orodha ya nyimbo
Hii ni orodha ya nyimbo zinazopatikana katika albamu hii.
A1 - Tekniqs     
A2 - Zipi?     
A3 - Suckers     
A4 - Nata     
A5 - One 4 Me     
B1 - Randa     
B2 - Dedication (4 A Late Homie)     
B3 - Play Ya Part     
B4 - Shout Out     
B5 - Freestyle (Live August 1996)

Marejeo

Albamu za 1996
Albamu za Kwanza Unit
Albamu za hip hop za wasanii wa Tanzania
Go-Sanjo wa Japani

Go-Sanjo (3 Septemba, 1034 – 15 Juni, 1073) alikuwa mfalme mkuu wa 71 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Takahito, na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Go-Suzaku. Mwaka wa 1068 alimfuata kaka yake, Tenno Go-Reizei, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1073, miezi michache kabla ya kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Shirakawa.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1034
Waliofariki 1073
Watawala wa Japani
Go-Reizei wa Japani

Go-Reizei (28 Agosti, 1025 – 22 Mei, 1068) alikuwa mfalme mkuu wa 70 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Chikahito, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Go-Suzaku. Mwaka wa 1045 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake, Go-Sanjo.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1025
Waliofariki 1068
Watawala wa Japani
Entomolojia

Entomolojia (kwa Kiingereza "entomology" kutoka maneno ya Kigiriki ἔντομον, entomon, "mdudu"; na -λογία, -logia, "elimu") ni sayansi ya wadudu. Watu ambao hujifunza wadudu wanaitwa wanaentomolojia. Wadudu wamekuwa wakisomwa tangu nyakati za awali, lakini haikuwa mapema kama karne ya 16 kwamba wadudu walisomwa kisayansi.

Wataalamu wengine wanajifunza jinsi wadudu wanavyohusiana. Wengine hujifunza jinsi wadudu wanavyoishi na kuzaa kwa sababu hatujui mengi kuhusu aina fulani za wadudu. Wataalamu wengine wanajifunza njia za kuweka wadudu mbali na mazao ambayo watu huyatumia kama chakula. Kuna mabilioni ya aina zisizojulikana ulimwenguni kote na wataalamu wa taksonomia au uainishaji wanajumuisha wapya waliopatikana.

Wanaentomolojia hukutana ili kuzungumza juu ya utafiti wao wa wadudu na kushiriki mawazo, kama wanasayansi wote wanavyofanya.

mbegu za sayansi
biolojia
sayansi
Histolojia

Histolojia (kutoka maneno ya Kigiriki ἱστός, histos, "tishu", na -λογία, "elimu"; kwa Kiingereza "histology") ni utafiti wa seli na tishu ya mimea na wanyama, hasa tishu. Ni sehemu ya saitolojia, na chombo muhimu cha biolojia na elimu ya dawa.

Histolojia kwa kawaida hufanyika kwa kuangalia seli na tishu kwa darubini ya mwanga au darubini ya elektroni.

Viungo vya nje 

HistoNet 2000 - Online Interactive Atlas
Histoweb 
SIU SOM Histology 
Dr. Kasemἱστός|ἱστός] histos}}, "tissue", and , "study".}} is Histology Homepage]
Visual Histology Atlas 
Histology Photomicrographs
Histology-online
Virtual Slidebox
Blue Histology 
Medical Histology Lecture Series by Dr. Krause, Department of Pathology and Anatomical Science, University of Missouri School of Medicine

Biolojia
Cristian Rodriguez

Cristian Rodriguez (alizaliwa Juan Lacez, Urugwai, 30 Septemba 1985) ni mchezaji wa soka.

Alianza kucheza mpira akiwa mdogo sana; jina lake la utani waliokuwa wanamuita ni Cebolla lilitoka huko penalo kwa baba yake na sababu ya kulipenda jina hilo lilikuwa na maana nzuri ni mtu mwenye kasi, uwezo na maarifa.

Katika kipindi chake alishawahi kucheza Ureno katika timu zinazoitwa Benfica na Porto; pia alishawahi kuchezea Atletico Madrid.

Rodriguez aliwakilisha timu ya taifa lake mwaka 2014 katika Kombe la Dunia la FIFA.

Waliozaliwa 1985
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Uruguay
Marcos Alonso Mendoza

Marcos Alonso Mendoza (alizaliwa tarehe 28 Desemba 1990) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anacheza katika klabu ya Uingereza Chelsea kama nyuma au kushoto nyuma.

Alianza kazi yake na Real Madrid, lakini alifanya jina lake na Bolton Wanderers nchini England na baadaye na Fiorentina nchini Italia. Mafanikio yake katika klabu hiyo ya mwisho ilisababisha Chelsea kumsajili kwa wastani wa milioni 24 milioni mwaka 2016.

Waliozaliwa 1990
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Hispania
Larry Page

Lawrence "Larry" Page (alizaliwa East Lansing, Michigan, 26 Machi 1973) ni mwanasayansi wa kompyuta wa Marekani. 

Yeye ni afisa mkuu na mtendaji mkuu wa Google. 

Waliozaliwa 1973
Watu walio hai
Wanasayansi wa Marekani
Gary Cahill

Gary James Cahill (/ keɪhɪl / alizaliwa 19 Desemba 1985) ni mchezaji wa kitaalamu wa Uingereza ambaye anacheza kama kituo cha klabu ya Ligi Kuu ya Chelsea na timu ya taifa ya Uingereza. Cahill ni nahodha wa Chelsea na makamu wa nahodha wa Uingereza.

Cahill alianza kazi yake kucheza kwa mfumo wa vijana wa AFR Dronfield huko Derbyshire. Mwaka 2000, alijiunga na Aston Villa Academy na kuendelea na maendeleo yake. Mwaka 2004, alijiunga na Burnley kwenye mkopo wa muda mrefu, ambapo alifanya vizuri kabla ya kurudi Aston Villa  mara yake ya kwanza. Baadaye, alijiunga na klabu ya mji wa Sheffield United kwa mpango wa mkopo wa miezi mitatu. 

Tarehe =30 Januari 2008, alijiunga na Bolton Wanderers kwa wastani wa =£ 5,000,000. Cahill alifanya vizuri kwa Bolton kupitia miaka hiyo, akiimarisha nafasi katika timu ya kwanza. Alifanya maonyesho ✓130 ya ligi na alifunga mabao {13} ya ligi ya Bolton. 

Mnamo Januari 2012, Cahill alisaini Chelsea kwa wastani wa £ 7 milioni. Cahill alishinda Ligi ya Mabingwa ya UEFA na Kombe la FA katika msimu wake wa kwanza huko Chelsea, na alishinda UEFAEuropa League, Kombe la Ligi Kuu.

Waliozaliwa 1985
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Uingereza
Nje ya Bongo

Nje ya Bongo, ni jina la albamu ya nne kutoka kwa msanii wa muziki wa hip hop wa Dar es Salaam, Tanzania maarufu kama II Proud.  Albamu imetoka mwaka 1999, mwaka mmoja tangu atoe albamu ya tatu. Nyimbo kali kutoka katika albamu ni pamoja na Deiwaka, Nje ya Bongo, Nipo Kwenye Microphone na Siku Yangu.  Albamu imefanywa kipindi ambacho 2 Proud ndiyo mara yake ya kwanza kufanya safari ya Ulaya na kurekodi nyimbo hizo akiwa hukohuko barani Ulaya. 

Albamu imetayarishwa na Mongo Star amemtaja katika wimbo wa Nje ya Bongo, vilevile II Proud nae katia mkono katika kutayarisha albamu hii. Kifupi hakuna albamu ambayo 2 Proud hajashiriki katika kutayarishaji kasoro Coming of Age-Ujio wa Umri tu. Zilizobakia zote katia mikono yake. DJ Jumanne alisaidia katika kutayarisha albamu hii. Halafu kipindi hiki si zamani sana tangu J4 afanye utafiti wake wa muziki wa hip hop wa Tanzania.

Orodha ya nyimbo
A1 - Deiwaka     
A2 - Busara     
A3 - Niko Fresh     
A4 - Dunia     
A5 - Siku Yangu     
B1 - Nje Ya Bongo     
B2 - Stori     
B3 - Ni Ndoto     
B4 - Mwanamuziki     
B5 - Nipo Kwenye Microphone

Tazama pia
Ndani ya Bongo
Mikosi
Muziki na Maisha

Marejeo

Albamu za 1999
Albamu za II Proud
Albamu zilizotayarishwa na Mongo Star
Albamu za hip hop za wasanii wa Tanzania
David de Gea

David de Gea (amezaliwa 7 Novemba 1990) ni mchezaji mpira wa miguu wa timu ya taifa ya Hispania; pia anachezea timu ya ligi kuu ya Uingereza.

Mchezaji huyu alichezea katika timu ya Barcelona akitokea Atletico Madrid na kisha kwenda Manchester United.

Kwa sasa mchezaji huyu anachezea nafasi ya golikipa na huvaa namba moja mgongoni.

Waliozaliwa 1990
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Hispania
Mohamed Salah

Mohamed Salah Ghaly (kwa Kiarabu: محمد صلاح غالي; alizaliwa 15 Juni 1992) ni mchezaji wa soka wa Misri, ambaye anacheza timu ya Liverpool F.C. inayoshiriki ligi kuu ya Uingereza na timu ya taifa ya Misri kama mshambuliaji.

Kama vile anayewakilisha timu ya kitaifa ya Misri tangu mwaka 2011, pia alishiriki katika Kombe la Dunia ya Umoja wa Mataifa ya U201 na Ulimwengu wa Olimpiki ya 2012. Alishinda Ligi Kuu ya Uswisi katika msimu wake wa kwanza na Basel, na alitoa tuzo ya Kale ya Afrika ya Mwaka Mpya mwaka 2012. Mwaka 2013, alipewa tuzo ya SAFP Golden Player kwa kuwa mchezaji bora zaidi katika Shindano la Ligi ya Uswisi.

Kwa sasa ameshinda tuzo mbili ambazo ni mchezaji bora wa msimu, na mfungaji bora wa msimu kwa kushinda kiatu cha dhahabu mwaka 2018. 

Aliiwakilisha Misri katika mashindano ya vijana na kushinda medali ya kombe la mataifa chini ya miaka ishirini, na kushiriki kombe la dunia la FIFA chini ya miaka ishirini mwaka 2011 na ametwaa taji la ligi ya mabingwa Ulaya mwaka 2019 na aliisaidia timu yake ya Misri kutinga hatua ya robo fainali katika michuano ya AFCON 2019.

Marejeo 

Waliozaliwa 1992
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Misri
Wachezaji wa Liverpool FC
Utungisho

Utungisho (kwa Kiingerezaː Fertilisation au fertilization; pia generative fertilisation, conception, fecundation, syngamy na impregnation) ni muungano wa gameti ya kiume na ya kike ambao ni mwanzo wa kiumbehai mpya. 

Utungisho ni wakati muafaka katika mchakato mzima wa kuzaliana. Huanza pale mbegu ya manii inapokutana na sehemu ya nje ya kijiyai (ovum) na humalizikia pale kiini cha mbegu hiyo kinapoungana na kile cha yai kuaunda seli moja ambayo baadaye hukua na kufikia hali ya kiumbe kikubwa cha spishi yake.

Utungisho hutokea kwa wanyama hali kadhalika kwa mimea ambayo huzaliana kwa ogani zote za kike na kiume kuchangia katika kutengeneza kiumbe kipya.

Tazama pia
 Utungisho katika wanyama

Tanbihi

Biolojia
Uzazi
Jinsia
Robin van Persie

Robin van Persie (alizaliwa 6 Agosti 1983) alikuwa mchezaji wa soka wa Uholanzi ambaye alicheza namba 10.

Katika kipindi cha 2001-02 ndani ya UEFA Cup fainali timu yake ikiitwa dutch ya vipaji baada ya miaka (5) alienda kuichezea Arsenal ndani ya 2004 kwa E2.75 milioni alipokuwa katika klabu hiyo aliwahi kucheza kombe la FA Cup pia aliwahi kupewa ukiongozi wa timu au kapteni katika mwaka 2012 alihama Manchester United na ndio kipindi chake cka kwanza kumaliza msimu akiwa na magoli (26) na kuchukua mshindaji bora na kupewa zawadi ya Kiatu cha Dhahabu. Katika kipindi hicho alipata majeraha mawili na kuhama Manchester United na kwenda katika timu Fenerbahce ndani ya mwaka 2015 hadi 2020.

Waliozaliwa 1983
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Uholanzi
Jeni

Jeni (pia kinasaba; kwa Kiingereza "gene", kutoka Kigiriki γόνος, gonos, yaani uzao) ni sehemu kwenye DNA. DNA ni mkusanyiko  wa taarifa za kemikali ambazo hubeba maelekezo kwa ajili ya kutengeneza protini kwenye seli. Kila jeni au kinasaba hubeba habari zinazothibiti tabia za binadamu na kila kiumbehai (kama vile wanyama na mimea) zilizopokewa kutoka wazazi kama vile mwonekano, jinsia na maumbile yote.

Kila jeni ina seti moja ya maelekezo. Maelekezo hayo kawaida ni msimbo wa protini fulani. 

DNA ya binadamu huwa na jeni takribani 27,000. Nusu ya jeni ya mtu hutoka kwa mama. Nusu nyingine hutoka kwa baba.

Tanbihi

Marejeo
 
  Google Book Search; first published 1976.

Viungo vya nje 

 Comparative Toxicogenomics Database
 DNA From The Beginning – a primer on genes and DNA
 Entrez Gene – a searchable database of genes
 IDconverter – converts gene IDs between public databases
 iHOP – Information Hyperlinked over Proteins 
 TranscriptomeBrowser – Gene expression profile analysis 
 The Protein Naming Utility, a database to identify and correct deficient gene names 
 Genes – an Open Access journal
 IMPC (International Mouse Phenotyping Consortium) – Encyclopedia of mammalian gene function
 Global Genes Project – Leading non-profit organization supporting people living with genetic diseases
 ENCODE threads Explorer Characterization of intergenic regions and gene definition. Nature

Jenetikia
Uzazi
Usingizi

Usingizi (kwa Kiingereza "sleep") ni hali ya binadamu na wanyama kupumzika kwa mwili na akili. 

Usingizi hutokea wakati mapigo ya moyo na upumuaji hupungua kwa ngazi zao za chini. Misuli yako inatulia na inaweza kuwa vigumu kukuamsha. Huwa hujitambui wala hujitawali sawasawa.

Tanbihi

Vyanzo 
 
 Parmeggiani, Pier Luigi, & Ricardo A. Velluti, eds. (2005). The Physiologic Nature of Sleep. London: Imperial College Press. .
 Parmeggiani, Pier Luigi (2011). Systemic Homeostasis and Poikilostasis in Sleep: Is REM Sleep a Physiological Paradox? London: Imperial College Press. 
 Turek, Fred W. & Phyllis C. Zee, eds. (1999). Regulation of Sleep and Circadian Rhythms. New York: Marcel Dekker, Inc.

Viungo vya nje

 Rethinking Sleep, David K. Randall, New York Times, September 2012
How to Sleep, James Hamblin, The Atlantic, January 2017

Biolojia
Saikolojia
Ruba

Ruba ni aina za anelidi ambao hupatikana sehemu zilizo na majimaji na hung'ata ngozini na kufyonza damu ya mtu au mnyama.

Picha

Ruba
Kipe Kitu

"Kipe Kitu" ni jina la wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la muziki wa hip hop kutoka nchini  Tanzania, G.W.M. Wimbo umetayarishwa na Bonny Luv ndani ya Mawingu Studio. Wimbo huu ulitoka mwaka 1996, wa pili kutolewa baada ya Cheza Mbali na Kasheshe. Moja kati ya nyimbo za miaka ya 1990 zilizobamba kupita maelezo. Hata kwa GWM walionekana tishio hasa kwa vijana kutoka Temeke.  Wimbo unatoka katika albamu ya Mikosi.

Viungo vya Nje
 katika wavuti ya Discogs
- katika idhaa ya Ngomanagwa (Taff B.)

Nyimbo za 1996
Nyimbo za G.W.M
Nyimbo zilizotayarishwa na Bonny Luv
Mtipitipi

Mtipitipi (pia mturituri, mchechepwa, kikwajuzi, kitimutimu, sindamu na songu; kwa lugha ya kisayansi Abrus precatorius) ni mmea mtambaa wa familia Fabaceae. Mbegu zake nyekundu na nyeusi huitwa matipitipi na hutumika kama shanga.

Matipitipi yana sumu ndani yao inayoitwa abrini na iliyo na mnasaba na risini, sumu ya mbegu za mbarika. Ganda la mbegu ni gumu sana. Kwa hivyo kumeza tipitipi lisilovunjika hakuleti shida, kwa sababu mbegu inanyewa bila badiliko. Lakini kutafuna na kumeza tipitipi moja tu kunaweza kumwua mtu mzima. Udungaji wa kiasi kidogo cha abrini unamwua mtu pia. Kwa hivyo kutoboa matipitipi na kuyatumia kama shanga ni hatari sana.

Picha

Mharagwe na jamaa
Go-Suzaku wa Japani

Go-Suzaku (14 Desemba, 1009 – 7 Februari, 1045) alikuwa mfalme mkuu wa 69 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Atsunaga, na alikuwa mwana wa Tenno Ichijo. Mwaka wa 1036 alimfuata kaka yake, Tenno Go-Ichijo, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1045, siku mbili tu kabla ya kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Go-Reizei.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1009
Waliofariki 1045
Watawala wa Japani
Go-Ichijo wa Japani

Go-Ichijo (12 Oktoba, 1008 – 15 Mei, 1036) alikuwa mfalme mkuu wa 68 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Atsuhira, na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Ichijo. Mwaka wa 1016 alimfuata binamu yake, Tenno Sanjo, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake, Go-Suzaku.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1008
Waliofariki 1036
Watawala wa Japani
Sanjo wa Japani

Sanjo (5 Februari, 976 – 5 Juni, 1017) alikuwa mfalme mkuu wa 67 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Iyasada, na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Reizei. Mwaka wa 1011 alimfuata binamu yake, Tenno Ichijo, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1016. Aliyemfuata kama Tenno ni binamu yake, Go-Ichijo.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 976
Waliofariki 1017
Watawala wa Japani
Farasi (kundinyota)

Kwa habari kuhusu mnyama angalia Farasi

Farasi (Pegasus kwa Kilatini na Kiingereza)  ni jina la kundinyota kubwa kwenye nusutufe ya kaskazini ya Dunia.

Mahali pake
Farasi linapakana na makundinyota jirani ya  Mara ( Andromeda), Mjusi ( Lacerta), Dajaja   ( Cygnus), Mbweha   (Vulpecula), Dalufnin   (Delphinus), Kifarasi   (Equuleus), Dalu (Aquarius), Hutu ( Pisces)

Jina
Jina la Farasi linatokana na Kiarabu الفرس al-faras ambalo ni umbo la jina asilia la Kigiriki Ίππος hippos yaani farasi. Baadaye ilikuwa Πήγασος au Pegasus kwa tahajia ya Kilatini. Wagiriki wa Kale walitumia jina hili kwa kutaja farasi mwenye mabawa katika mitholojia yao.

Pegasus - Farasi ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK.  Lipo pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia  kwa jina la Pegasus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Peg'.

Nyota
Nyota tatu za Alfa, Beta na Gamma Pegasi pamoja na Alpheratz (Alfa Andromedae) zinafanya pembenne.

Nyota angavu zaidi ni au Epsilon Pegasi au Enif (ar. أنف  anif  kwa maana « pua ») yenye mwangaza unaoonekana wa mag 2.38. Ni nyotajitu yenye umbali wa miakanuru 670 kutoka Duniani.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Pegasus constellation
Pegasus , « Stars », kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Pegasus
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Pegasus

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Pegasus” ukurasa 321 ff (online hapa kwenye archive.org)
Ichijo wa Japani

Ichijo (15 Julai, 980 – 25 Julai, 1011) alikuwa mfalme mkuu wa 66 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Kanehito, na alikuwa mwana wa pekee wa Tenno En'yu. Mwaka wa 986 alimfuata binamu yake, Tenno Kazan, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1011, siku chache tu kabla ya kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni binamu yake, Sanjo.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 980
Waliofariki 1011
Watawala wa Japani
Kazan wa Japani

Kazan (29 Novemba, 968 – 17 Machi, 1008) alikuwa mfalme mkuu wa 65 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Morasada, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Reizei. Mwaka wa 984 alimfuata mjomba wake, Tenno En'yu, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 986. Aliyemfuata kama Tenno ni binamu yake, Ichijo. Baadaye mdogo wake, Sanjo, pia alikuwa Tenno.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 968
Waliofariki 1008
Watawala wa Japani
Msumenomashine wa kusukuma na kuvuta

'Msumenomashine wa kusukuma na kuvuta (kutoka Kiingereza "push and pull"  au "reciprocating") ni kifaa chenye meno cha kukata vitu mbalimbali kama chuma, bomba, misumari, n.k. Meno yake hukata kwa mwendo wa kusukuma na kuvuta (kurudia). Kifaa hiki hutumiwa sana kwenye kazi za ujenzi, huduma za uokoaji na bomoabomoa. 

Meno yake ni ya aina mbalimbali kutokana na matumizi yake. Kwa mfano, kuna meno ya kukata chuma, meno ya kukata mbao, meno ya kukata kuta kavu, n.k.

Viungo vya Nje 
 Je ni nani aligundua msumeno huu?  
 Jinsi ya kupata msumenomashine wa kusukukama na kuvuta bora kwa mwaka 2017
Horch

Horch ilikuwa alama ya gari lililotengenezwa nchini Ujerumani na Agosti Horch akiwa na Cie, mwanzoni mwa karne ya 20.

Ni babu wa moja kwa moja wa kampuni ya leo ya Audi, ambayo kwa upande wake ilitoka kwa Auto Union, iliyoundwa mwaka wa 1932 wakati huo Horch ilijiunga na DKW, Wanderer na biashara ya kihistoria Audi ambayo Agosti Horch alianzisha mwaka 1910.

Kampuni za Ujerumani
Magari
Bentley

,
Bentley Motors Limited (linalotamkwa/ bɛntli /) ni mtengenezaji wa Uingereza na muuzaji wa magari ya kifahari na suv-na kampuni tanzu ya Volkswagen AG tangu mwaka 1998. 

Makao makuu yako Crewe, England.

Kampuni hiyo ilianzishwa kama Bentley Motors Limited na WO Bentley mwaka wa 1919 huko Cricklewood, North London ikajulikana sana kwa kushinda tuzo ya 24 hours of Le Mans mwaka 1924, 1927, 1928, 1929, 1930, na 2003.

Kampuni za Ufalme wa Muungano
Mto Ragati

Mto Ragati unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya. 

Ni tawimto la mto Sagana, ambao unaingia katika mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Upumuaji

Upumuaji (kwa Kiingereza "breathing") ni kitendo cha kusukuma hewa ndani na nje ya mapafu ili kuweza kubadilishana gesi na mazingira ya ndani, hasa kwa kuleta oksijeni na kusafirisha kaboni dioksidi.

Viumbehai wote wanahitaji oksijeni kwa ajili ya upumuaji wa seli, ambayo inatumia oksijeni kuvunja vyakula kwa nishati na kutoa kaboni dioksidi kama bidhaataka. 

Kupumua huleta hewa ndani ya mapafu ambapo kubadilishana gesi hufanyika katika alveoli kwa njia ya kueneza. Mzunguko wa mwili husafirisha gesi hizi kutoka kwenye seli, ambapo kupumua kwa seli hufanyika. 

Wanyama ambao hawawezi kuimarisha na jasho, kwa sababu hawana tezi za kutosha za jasho, huweza kupoteza joto kwa uvukizi kwa njia ya kupumzika.

Mwili
Dani Alves

Dani Alves (alizaliwa Juazeiro, mji wa Brazili, 6 Mei 1983) ni mchezaji wa soka. Taifa lake ni Brazili.

Anacheza beki wa kushoto katika klabu ya Sao Paolo na kwa timu ya taifa ya Brazili.

Kabla ya kucheza Barcellona ndani 2008 alves alishawahi kuichezea Sevilla na kuchukua makombe mawili UEFA cap na Copa de rey na alisajiliwa Bacelona ka £32.5 millioni na akiwa hapo alicheza makombe mawili ya Super copa Espana na FIFA ya klabu na kombe la dunia na misimu (5) ya la liga pia alicheza UEFA Championi ligi mara mbili ndani ya 12 Julai 2017 alienda kujiunga na Paris Saint-Germain na kusaini mkataba wa miaka (2).

Waliozaliwa 1983
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Brazil
BMW

BMW AG ni kampuni ya Ujerumani inayozalisha magari na pikipiki, na ilikuwa ikizalisha injini za ndege mpaka mwaka 1945.

Kampuni hiyo ilianzishwa mwaka wa 1916 na makao makuu yake yako Munich, Bavaria. 

BMW inazalisha magari nchini Ujerumani, Brazil, China, India, Afrika Kusini na Marekani.

Mwaka 2015, BMW walikuwa watengenezaji wa magari namba kumi na mbili duniani, na walizalisha magari 2,279,503. Familia ya Quandt ni wahisa wa muda mrefu wa kampuni hiyo, na hisa zilizobaki zinazotokana na kuelea kwa umma.

Kampuni za Ujerumani
Magari
Nyota ya asubuhi

Nyota ya asubuhi (morning star) ni jina linalotumiwa sana na watu tofauti na kwa maana mbalimbali.

Kwa kawaida linataja sayari ya Zuhura (Venus) ambayo mara nyingi ni nyota ya mwisho inaoonekana  angani  kabla ya mapambazuko ya Jua kutokana na mwangaza wake mkubwa. Kwa sababu hiyohiyo Zuhura huitwa pia "nyota ya jioni“ ikionekana kabla ya kufika kwa giza jioni. 

Katika Kitabu cha Ufunuo imeandikwa kuwa Yesu alijitambulisha kwa jina hilo pia (22:16) na kwamba aliahidi nyota ya asubuhi kwa yule "atakayeshinda na kuendelea kufanya kazi zake (za Yesu) hadi mwisho" (2:28).

Katika Qurani, Sura 86 (at-Tariq) neno الطارق al-tariq linachukuliwa mara nyingi kwa maana ya "nyota ya asubuhi".

Marejeo

Makala zinazotofautisha maana
elimuanga
Yesu Kristo
Kaspersky Lab

Kaspersky Lab ni taasisi ya usalama wa mitandao ya kimataifa kuhusiana na virusi vinavyoishambulia kompyuta, na inatoa huduma ya kupambana na virusi hivyo vya kompyuta. Ina makao makuu mjini Moscow, Urusi na inaendeshwa na kampuni iliyomo nchini Uingereza.

Historia
Ilianzishwa mwaka 1997 na Eugene Kaspersky, ambaye sasa ni Mkurugenzi Mtendaji. Maabara ya Kaspersky inakua na kuuza vipambana virusi, usalama wa mtandao, usimamizi wa nenosiri, na bidhaa nyingine za huduma za usalama wa mitandao.

Kampuni za Ufalme wa Muungano
Kampuni za Urusi
Kompyuta
Pesheni

Pesheni (kutoka Kiingereza passion fruit, kwa Kiswahili piaː karakara) ni tunda la mkarakara (au mpesheni), mmea unaotambaa ambalo ndani lina mbegu nyingi nyeusi na nyama ya nyuzinyuzi. Mara nyingi hutumiwa kutengenezea juisi. Pia pesheni ni chanzo cha carotene, vitamini C na chuma.

Aina za pesheni
 Pesheni au karakara jeusi (Passiflora edulis forma edulis)
 Pesheni au karakara njano (P. edulis forma flavicarpa)
 Pesheni au karakara tamu (P. ligularis)
 Pesheni- au karakara-ndizi (P. tarminiana)
 Pesehni au karakara kubwa (P. quadrangularis)

Picha

Matunda
Mfariji

Mfariji au Mtetezi au Msaidizi ni tafsiri ya neno la Kigiriki παράκλητος, parakletos (kwa Kiingereza "Paraclete" na kwa Kilatini paracletus) lililotumiwa na Yesu Kristo kadiri ya Injili ya Yohane (14:15-27).

Wakristo toka mwanzo wameona kuwa linamhusu Roho Mtakatifu kama njia ya Yesu kuendelea kuwepo kati ya wanafunzi wake baada ya kufa na kufufuka

Waislamu wengi wamejaribu kuonyesha kwamba Yesu alitabiri ujio wa Muhammad kama mbadala wake. 

Wakristo wanajibu kwamba Yesu alisema huyo Mfariji mwingine ataishi nao na kuwa "ndani" yao, kitu ambacho kinawezekana kwa roho (Roho Mtakatifu), lakini si kwa mtu (mwenye mwili kama Muhammad).

Tanbihi

Viungo vya nje 
 Catholic Encyclopedia: Paraclete
 Jewish Encyclopedia: Paraclete

Teolojia
Roho Mtakatifu
Yesu Kristo
Uislamu
Purifikatorio

Purifikatorio (kutoka Kiitalia purificatorio au purificatoio au purifichino kutokana na kitenzi "purificare", yaani kutakasa) ni kitambaa cha kitani kinachotumika katika liturujia ya Misa kusafishia patena na kalisi kabla na baada ya kuvitumia kwa ajili ya ekaristi (Mwili na Damu ya Kristo).

Umbo lake ni la pembenne na katikati yake msalaba mdogo mwekundu umehaririwa.

Tanbihi

liturujia
Robert Lewandowski

Robert Lewandowski (alizaliwa Warsaw, Polandi, tarehe 21 Agosti 1988) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa klabu ya Bayern Munich na wa timu ya taifa ya Poland. 

Timu ya kwanza kuichezea ni Znicz Pruszkow ya Poland baada ya hapo alihamia klabu ya Borussia Dortmund ya Ujerumani akawa mfungaji bora wa ligi hiyo. 

Baada ya hapo alihamia Bayern Munich kwa uhamisho huru na akafanikiwa kushinda kombe la bundsiliga na kuwa mchezaji bora wa ligi hiyo na tarehe 22-9-2015 alifunga magolimatano ndani ya dakika tisa walipokuwa wakicheza dhidi ya klabu ya Wolfsburg.
Mti-kivuli

Mti-kivuli (Acrocarpus fraxinifolius) ni mti mkubwa wa familia Fabaceae. Umepata jina lake kwa sababu hupandwa kama mti wa kivuli kwa mashamba ya mibuni, huko Asia hasa. Asili yake ni Asia ya Kusini na ya Mashariki, lakini siku hizi hupandwa pia katika kanda za tropiki za Afrika na Amerika.

Picha

Mharagwe na jamaa
Christian Benteke

Cristian Benteke (alizaliwa tarehe 3 Desemba 1990) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Uingereza Crystal Palace na timu ya taifa ya Ubelgiji.

Alianza kazi yake katika Standard Liege, akicheza sehemu yao ya ushindani wa 2008-09 wa Ubelgiji. Kufuatia msimu huko Genk alijiunga na Aston Villa kwa £ milioni 7. Alifunga mabao 49 katika mechi 100 kwa ajili ya mashindano yote ya Villa, ikiwa ni pamoja na malengo 19 ya Ligi Kuu ya kwanza katika msimu wake wa kwanza na kuwasaidia hadi mwisho wa Kombe la FA FA, kabla ya kuhamisha Liverpool mwaka 2015 kwa £ 32.5 milioni.

Benteke amepata kofia zaidi ya 20 kwa Ubelgiji tangu kuanza mwaka 2010. Alikosa Kombe la Dunia la FIFA ya 2014 kwa kuumia, lakini alikuwa sehemu ya timu yao ambayo ilifikia robo fainali za UEFA Euro 2016.

Waliozaliwa 1990
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Olivier Giroud

Olivier Giroud (matamshi ya Kifaransa: [ɔlivje ʒiʁu]; alizaliwa 30 Septemba 1986) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza mbele ya klabu ya Ligi Kuu Uingereza ya Arsenal na timu ya taifa ya Ufaransa.

Alianza kazi yake huko Grenoble katika Ligue 2 kabla ya kujiunga na Tours mwaka 2008. Katika msimu wake wa pili akiwa Tours, Giroud alikuwa tena mchezaji bora na mabao 21 katika msimu wa 2011-12, akiitoa klabu hiyo kwa mara ya kwanza  na kupeleka kombe la Ligue 1 kabla ya kuhamia Arsenal. Giroud alishinda Kombe la FA akiwa na Arsenal mwaka 2014, 2015 na 2017, na ni mmoja wa wachezaji saba tu wanaofunga mabao 50 ya Ligi Kuu ya klabu hiyo.

Giroud alifanya mafanikio yake ya kimataifa kwa Ufaransa mwaka 2011. Amepata makundi zaidi ya 50, na alikuwa sehemu ya timu zilizofikia robo fainali katika UEFA Euro 2012 na Kombe la Dunia la FIFA la 2014, na mwisho wa UEFA Euro 2016 , ambapo alimaliza kama mshindi wa pili wa ushindani, na alipewa Bronze Boot.

Waliozaliwa 1986
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ufaransa
Ufugaji wa samaki

Ufugaji ni kitendo cha kufuga samaki, ndege au wanyama. Humu tutazungumzia kuhusu ufugaji wa samaki. Kwanza samaki wanapaswa kuwa bora na pia wana faida na hasara mbalimbali katika kufuga.

Ubora wa samaki
Ukubwa, mwonekano na ladha ni muhimu vikazingatiwa pindi samaki wawapo bwawani hadi kuvuna. Wakati wa kuvuna hakikisha samaki wako hawapati majeraha na pia hawatumii nguvu nyingi ili wasiharibike mapema.

Faida za samaki
•Hutupatia fedha.

•Hutupatia kitoweo.

•Hutufanya kujuana na watu mbalimbali n.k.

Changamoto zinazoathiri ufugaji wa samaki
• Ukosefu wa mbegu bora na za kutosha.

• Kukosekana kwa wataalamu wa kutosha katika kutoa huduma za ugani hasa vijijini. 

• Kukosekana kwa masoko ya uhakika (hasa kwa upande wa kambale).

Magonjwa
Ufugaji wa samaki huusisha kutoa mbegu sehemu moja hadi nyingine hivyo kama hakutakuwa na umakini wa kutosha basi magonjwa yanaweza kuenezwa katika maji ya asili. Kwa maana hiyo, ni muhimu kuchunguza samaki wageni kabla ya kuwaweka bwawani.

Maji
Kwa kawaida ufugaji unahitaji kubadilisha maji na pia hata kutoa maji yote bwawani wakati wa kuvuna samaki. Kwa maana hiyo, kama maji yataachiwa moja kwa moja kwenda kwenye mazingira au kwenda kwenye maji ya asili yatasababisha uharibifu.

Ufugaji
Samaki
Katografia

Katografia (kwa Kiingereza "cartography") ni elimu ya kutengeneza ramani. Ni sehemu ya jiografia. Mtu ambaye hufanya ramani huitwa mchoraji wa ramani.

Jinsi watu wanavyotengeneza ramani inabadilika kila wakati. Huko nyuma, ramani ilikuwa inatolewa kwa mkono, lakini leo zaidi ramani inachapishwa kwa kutumia kompyuta. 

Kutengeneza ramani inaweza kuwa rahisi kama kuchora mwelekeo kwenye leso, au mgumu kama kuonyesha sensa ya nchi nzima. Mtu yeyote anaweza kutengeneza ramani, lakini kuna watu ambao hutumia maisha yao kujifunza jinsi ya kutengeneza ramani ngumu.

Kwa karne nyingi ramani zilikuwa zikitolewa  kwenye karatasi. Siku hizi ramani hufanywa katika  kompyuta ambayo huwafanya mwonekano wa ramani kuwa sahihi.

Jiografia
James Rodriguez

James David Rodriguez Rubio (amezaliwa 12 Julai 1991) ni mtaalamu wa mpira wa miguu ambaye anacheza kama kiungo na mshambuliaji au winga kwa klabu ya Ujerumani Bayern Munich kwa mkopo akitokea Real Madrid, Yeye kama mmoja ya wachezaji bora wa kizazi chake. Husifiwa kwa ujuzi wake mbinu, maono na kupanga mchezo, na mara nyingi hujulikana kama mrithi kamili wa Carlos Valderrama.

James akawa maalumu katika Ulaya wakati wake katika Porto, kushinda vikombe kadhaa na tuzo binafsi wakati wa miaka yake mitatu katika klabu. Mwaka 2014, james akinunuliwa kutoka AS Monaco na Real Madrid kwa ada ya uhamisho wa € milioni 80, na kumfanya kuwa  mmoja ya wachezaji ghali katika mpira wa miguu. 

Alianza kazi yake ya kimataifa na timu ya chini ya miaka 20 ya Colombia ambayo ilishinda mashindano ya Toulon ya 2011.na Yeye kuwa nahodha wa timu ya U-20 wakati wa Kombe la dunia 2011 FIFA U-20. Kutokana na utendaji wake katika mashindano, mara kwa mara aliitwa katika kikosi cha mwandamizi na umri wa miaka 20. Alicheza katika FIFA2014 Kombe la dunia ambapo alishinda kiatu cha dhahabu kama mfungaji bora na alikuwa sehemu ya timu ya nyota wote. Yeye pia aliwakilishwa taifa lake mwaka 2015 katika Sudamericana América,Sudamericana América Centenario katika 2016, kushinda medali ya nafasi ya tatu katika mashindano ya mwisho.

Waliozaliwa 1991
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Kolombia
Denis Suarez

Denis Suarez Fernandez (alizaliwa 6 Januari 1994) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anacheza kama kiungo wa kati wa FC Barcelona.

Waliozaliwa 1994
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Hispania
Taka

Taka au takataka (kwa Kiingereza: waste, trash, garbage, rubbish, junk) ni mabaki ya vitu, pia yale yanayobaki baada ya kuzalisha vitu, pamoja na yale yaliyotumiwa tayari na ambayo hayana matumizi tena. 

Takataka ni kila dutu inayotupwa baada ya matumizi yake, au yenye kasoro na kwa hiyo haiwezi kutumika tena. Takataka hutupwa.

Neno
Taka au takataka inamaanisha kiasili uchafu, kinachotupwa, kinachofagiwa, au pia vitu vidogo vya shamba visivyo na thamani kubwa.

Aina za takataka

Takataka inaweza kutokea kwa hali mango au kiowevu. Gesi chafu kwa kawaida haihesabiki kati ya takataka, isipokuwa gesi iliyobaki katika vyombo pamoja na vyombo vile.
Taka ogania
Taka metali
Taka za plastiki
Taka kemia
Taka nyuklia

Hasara za taka
Taka zina athari nyingi katika jamii. Athari hizo niː
1. Taka husababisha magonjwa mbalimbali ikiwemo homa ya manjano, minyoo, kansa n.k.  hasa zikitokea karibu na makazi ya watu. 
2. Husababisha uharibifu wa mazingira: hufanya mazingira kuwa machafu. 
3. Taka husababisha uharibifu wa maji, misitu n.k. 
4. Taka zikichomwa hutoa moshi ambao husababisha uharibifu wa tabaka la ozoni ambalo ni muhimu kwa kupunguza mwanga wa jua kufikia kwenye ardhi ya dunia. 

Hivyo tunashauriwa kutupa taka kwenye mashimo na kisha kuzichoma moto ili zisije zikaleta madhara kwenye jamii.

Tanbihi

Ekolojia
Takataka
Dusty Rhodes

Virgil Riley Runnels Jr (anajulikana zaidi kama Dusty Rhodes; 12 Oktoba 1945 - 11 Juni 2015) alikuwa mchezaji wa mieleka. 

Jina lake la utani ni "American Dream". Yeye ni baba ya Dustin Rhodes na Cody Rhodes ambao pia ni wapambanaji wa mieleka. Yeye alikuwa mwanachama wa WWE Hall of Fame wakati alipojiunga mwaka 2006.

Rhodes alifariki kutokana na kushindwa kwa figo katika hospitali ya Orlando, Florida, akiwa na umri wa miaka 69.

Waliozaliwa 1945
Waliofariki 2015
Wanamichezo wa Marekani
Hennessey Venom GT

Hennessey Venom GT ni gari lenye utendaji wa juu lililoundwa na Texas-Based Hennessey Performance Engineering. Hili gari ni toleo la marekebisho ya gari la michezo la Uingereza, Lotus Exige.

Kumbukumbu za kasi 
Mnamo Januari 21, 2013,Venom GT  iliweka Rekodi ya Dunia ya Guinness kwa gari la lenye kasi kubwa kutoka maili 0-186 kwa saa (0-300 km / h) kwa wastani wa kasi ya sekunde 13.63. Kwa kuongeza, gari limeweka rekodi isiyo rasmi ya 0-20022 km / h) kuongeza kasi kwa sekunde 14.51, kupiga muda wa Koenigsegg Agera R ya sekunde 17.68, na kuifanya kuwa kasi ya haraka ya kuongeza kasi ya gari la uzalishaji ulimwenguni.

Mnamo Aprili 3, 2013, Hennessey Venom GT ilianzisha 265.7 mph (kilomita 427.6 / h) kwa kipindi cha kilomita 3.2 wakati wa kupima katika Kituo cha Airways cha Marekani cha  Lemoore, California. Hennessey ilitumia mifumo miwili ya VBOX 3i kuweka batli mifumo ili kuandika kukimbia na kuwa na viongozi wa VBOX kwa mkono ili kuthibitisha idadi.

Magari
Ritriti

Ritriti (kutoka Kiingereza "Retreat") ni kipindi cha kujishughulisha na maisha ya Kiroho kwa kujitenga na kazi na mazingira ya kawaida.

Mara nyingi ritriti inaendana na kimya na saumu, ndiyo sababu inaitwa pia "mafungo". 

Vipindi vya namna hiyo vinahimizwa katika dini mbalimbali, kama vile Uhindu, Ubuddha, Ukristo na Uislamu.

Marejeo

Merianne Liteman, Sheila Campbell, Jeffrey Liteman, Retreats that Work: Everything You Need to Know About Planning and Leading Great Offsites, Expanded Edition, ISBN 0-7879-8275-X
Stafford Whiteaker, The Good Retreat Guide, ISBN 1-84413-228-5

Viungo vya nje
Ignatian Spirituality - Prayer, Spiritual Direction, Retreats, and Good Decisions 

Dini
Maisha ya kiroho
Paulo Dybala

Paulo Dybala (alizaliwa Laguna Larga, Cordoba, Arjentina, 15 Novemba 1993) ni mchezaji wa soka na anacheza kama namba (10). 

Anachezea klabu ya Juventus na timu ya taifa ya Arjentina, lakini familia yake asili yake ni Italia. 

Ndani ya 2012 alijiunga na Palmone huko Italia alicheza katika kiwango kizuri na kupelekwa kundi A ndani ya 2015 alisajiliwa kwenda Juventus.

Waliozaliwa 1993
Watu walio hai
Wachezaji Mpira wa Argentina
Sakristia

Sakristia (kutoka Kilatini "sacristia"; kwa Kiingereza "sacristy") ni chumba maalumu kwa ajili ya kutunza mavazi ya liturujia (kama vile alba na kasula) na vifaa vingine vya ibada za Kikristo (kama vile mkate, divai, mishumaa n.k.).

Kwa kawaida sakristia iko jirani na ukumbi wa kanisa, ili padri na watumishi waingie moja kwa moja baada ya kuvaa kiibada.

Tanbihi

Viungo vya nje

 "Sacristy" article from Catholic Encyclopedia

Liturujia
Makanisa
Saplisi

Saplisi (kutoka neno la Kiingereza surplice ambalo limetokana na Kilatini superpelliceum, ambamo super inamaanisha "juu" na pellicia inamaanisha "vazi la ngozi") ni vazi la liturujia ya Ukristo wa Magharibi (Wakatoliki, Wakatoliki wa Kale, Waanglikana, Walutheri n.k.). 

Ni kama alba fupi yenye mikono mipana. 

Kwa kawaida inatumika juu ya kanzu ya kipadri au ya kitawa pale ambapo ibada haidai alba, kwa mfano katika kuadhimisha ubatizo.

Tanbihi

ḅ

Marejeo

Liturujia
Mavazi
Jerry Sadowitz

Jerry Sadowitz (alizaliwa 4 Juni 1961) ni Mskoti mwenye asili ya Marekani anayefanya mazingaombwe ya jukwaani na ya karata.

Maisha ya awali 
Sadowitz alizaliwa New Jersey na baba Myahudi wa Marekani aliyefanya kazi kama mfanyabiashara wa vyuma chakavu na mama yake Mskoti, Roslyn. 

Wazazi wake waliachana wakati alipokuwa na umri wa miaka mitatu (3), na akiongozwa na mama yake kurudi Glasgow, asili yake, wakati alikuwa na umri wa miaka 7.  

Sadowitz alisoma Calderwood Lodge Primary na kisha Shawlands Academy. Alivutiwa na mazingaombwe akiwa na umri wa miaka 9, na kwa umri wa miaka 11 aliamua kuwa mfanyamazingaombwe, kupata vitabu kutoka kwa Tam Shepherd's Magic na Joke Shop. Sadowitz alihimizwa na mama yake kufanya utafiti wa mazingaombwe kwenye maktaba yake. Sadowitz alikuwa akisumbuliwa na vidonda vya utumbo mpana toka utotoni.

Waliozaliwa 1961
Watu walio hai
Watu wa Uskoti
Chanjo

Chanjo (kutoka kitenzi "kuchanja"; kwa Kiingereza "vaccine") ni dawa ya kibiolojia ambayo inajenga kingamwili dhidi ya ugonjwa fulani. 

Dawa ya chanjo huwa na sehemu za vidubini vinavyosababisha ugonjwa fulani. Dawa hutolewa kutoka katika kidubini kilicho hai au kilichokuwa hai. Sehemu zinazotumiwa kwa dawa haziwezi kusababisha ugonjwa lakini zinatambuliwa na mmfumo wa kinga mwilini. 

Mara dawa ya chanjo inaingizwa katika mwili, mfumo wa kinga unaanza kutegeneza fingomwili dhidi ya ugojwa huo.

Chanjo ni njia bora zaidi kuzuia magonjwa ya kuambukiza. Kinga inayoenea kutokana na chanjo kwa kiasi kikubwa inawezesha kuepukana na kifua kikuu duniani na kizuizi cha magonjwa kama vile polio,pepopunda, tetekuwanga kutoka duniani kote. Hata hivi karibuni kumekuwa na mlipuko wa ugonjwa wa COVID-19 kuna chanjo zilitengenezwa na kuukabili 

Tunashauriwa na wataalamu wa afya na wanasayansi wa kimataifa kuwapa watoto wadogo chanjo ili iwakinge dhidi ya magonjwa na maradhi mabaya. Kinga ni bora kuliko tiba.

Tazama pia
Chanjo ya kipindupindu
Chanjo ya ukambi

Tanbihi

Viungo vya nje 

 
 WHO Vaccine preventable diseases and immunization
 World Health Organization position papers on vaccines
 The History of Vaccines, from the College of Physicians of Philadelphia
 University of Oxford Vaccinology Programme: a series of short courses in vaccinology 

Afya
Maradhi ya kuambukiza
Kevin De Bruyne

Kevin De Bruyne (alizaliwa 28 Juni 1991) ni mwana soka anayechezea Manchester City. Taifa lake ni Ubelgiji na anacheza na timu yake ya taifa kama mshambuliaji.

Ni mchezaji mwenye ujuzi na kulenga na kupiga mashuti.

Alianza kucheza soka huko Genk mwaka 2010-11 na mwaka 2012 alisajiliwa na Chelsea alisajiliwa kwa £ 18 milioni na alicheza 2014-2015 na 2014 alicheza Kombe la Dunia na UEFA Euro 2016 na 2016 alisajiliwa kwenda Manchester City.

Waliozaliwa 1991
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Aprikoti

Aprikoti ni tunda la mwaprikoti, mti wa jenasi Prunus katika familia Rosaceae.

Kwa kawaida, maaprikoti ni matunda ya spishi P. armeniaca, lakini P. brigantina, P. mandshurica, P. mume, na P. sibirica yanahusiana sana na matunda yao pia huitwa aprikoti.

Picha

Matunda
Emmanuel Okwi

Emmanuel Okwi (alizaliwa Kampala, Uganda, 25 Disemba 1992) ni mchezaji wa soka na anacheza klabu ya Simba S.C. na timu ya taifa ya Uganda. Taifa lake ni Uganda na anacheza kama kiungo.

Timu yake ya kwanza kucheza ni St. Henry kitovu College alipokuwa Uganda alikuwa anaichezea klabu ya SC Villa baada ya kuhamia Tanzania kuichezea Simba kwa US$ 40,000 ndani ya JANUARI timu ya Tunisia Etoile du Sahel na kusaini mkataba wa US$ 300,000 na kuvunja rekodi Disemba 2013 alirudi SC Villa  na Agosti 2014 alirudi Simba Sport Club na kusaini mkataba wa miezi (6) na mwaka 2015 alisaini mkataba wa miaka (5). Sasa hivi anaelekea katika timu ya Mamelod Sundown ya nchini Afrika ya Kusini.

Urefu wake ni mita 1.76. Alipata elimu yake huko St. Henry's College Kitovu. Amemuoa Florence Nakalegga.

Waliozaliwa 1992
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Uganda
Bamia

Mabamia (kutoka jina la Kiarabu) au mabinda (kutoka jina la Kihindi) ni matunda ya mbamia au mbinda unaokuzwa sana katika nchi za joto. 

Asili ya mboga hii ni Afrika ya Kati na Afrika ya Mashariki, lakini kwa sasa zao hili limeenea katika sehemu nyingi za kitropiki, kama Visiwa vya Karibi, Malaysia na Ufilipino.

Zipo aina nyingi za bamia, aina zile za asili nazo hutofautiana kulingana na eneo moja na lingine.

Zao hili hutumika kama mboga inayoliwa matunda, na kama kiungo katika mapishi mbalimbali. 

Matunda
Pembetatu ya Kiangazi

Pembetatu ya Kianganzi (ing. summer triangle) ni umbo la pembetatu kwenye anga la nusutufe ya kaskazini ya Dunia inayofanywa na nyota angavu tatu ambazo ni Vega katika Kinubi (Lyra), Dhanabu ya Ukabu (Deneb) katika Dajaja (Cygnus) na Tairi (Altair) katika Ukabu (Aquila).

Pembetatu ya Kiangazi si kundinyota halisi jinsi zinavyoelezwa na Ukia, bali nyota zake ni sehemu za makundinyota matatu tofauti za Kinubi (Lyra), Dajaja (Cygnus) na Ukabu (Aquila). 

Usiku wa manane pembetatu hii inaonekana vema katikati ya anga katika nchi za nusutufe ya kaskazini wakati wa Juni - Agosti. Katika Afrika ya Mashariki inafika tu kiasi juu ya upeo wa anga kuanzia masaa ya jioni hadi usiku manane katika miezi ya Agosti hadi Novemba.

Nyota za Pembetatu 

makundinyota
Vega

Vega au α Alfa Lyrae ni nyota angavu zaidi katika kundinyota la Shaliaki (kwa Kiingereza Lyra) na kati ya nyota angavu sana kwenye anga ya usiku.

Jina linatokana na Kiarabu النسر الواقع al-nasr al-waqi, hasa kutoka sehemu ya pili واقع ambamo herufi ya ق q ilichukuliwa kama "g" na hivyo kuleta "Vega" kwa tahajia ya Kilatini. Hili ni jina lililokubaliwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia.

Vega ni nyota ya safu kuu inayoyeyunganisha hidrojeni kuwa heliamu ndani ya kiini chake. Masi yake ni zaidi ya mara mbili ya masi ya Jua. Ilhali nyota kubwa huchoma fueli yake ya myeyungano haraka kuliko nyota ndogo zaidi Vega itakuwa na maisha mafupi kuliko Jua. Kwa sasa mwangaza halisi ni mara kumi ya Jua. Inazunguka haraka kwenye mhimili wake.

Hadi sasa sayari zinazozunguka Vega hazikuthibitishwa. Lakini kuna dalili ya kwamba kuna mata inayozunguka nyota iliyo katika mchakato ya kujikaza kuwa sayari

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Vega, tovuti ya prof Jim Kaler, university of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Nyota
En'yu wa Japani

En'yu (12 Aprili, 959 – 1 Machi, 991) alikuwa mfalme mkuu wa 64 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Morihira, na alikuwa mwana wa tano wa Tenno Murakami. Mwaka wa 969 alimfuata kaka yake, Tenno Reizei, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 984. Aliyemfuata kama Tenno ni mpwa wake, Kazan.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 959
Waliofariki 991
Watawala wa Japani
Duteri

Duteri (pia duteriumu, ing. Deuterium ni isotopi ya hidrojeni. Duteri ina protoni moja na nyutroni moja. Kiini cha hydrojeni ya kawaida haina nyutroni bali protoni moja tu.  Alama ya Duteri ni 2H bali D hutumiwa pia. 

Kuna isotopi nyingine ya hidrojeni inayoitwa triti yenye nyutroni mbili. 

Atomu mbili za duteri pamoja na atomu moja ya oksijeni zinaweza kuwa molekuli ya "maji mazito". ni kama maji (H2O) lakini nzito zaidi kwa sababu ya nyutroni ya ziada.

Maji mazito hutumiwa katika aina kadhaa za tanuri nyuklia.

Tanbihi

elementi
Kamusi sanifu ya Biolojia, Fizikia na Kemia

KSBFK ni kifupi cha "Kamusi sanifu ya Biolojia, Fizikia na Kemia" iliyoandaliwa na wataalamu wa TUKI wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam mwaka 1990 chini ya uhariri mkuu wa David P.B. Massamba.

Kamusi hii inakusanya maneno ya kisayansi kwa utaratibu ufuatao:

neno la Kiingereza
maelezo yake kwa Kiswahili

Mwishowe kuna jedwali la elementi ya kikemia.  

Kamusi hii ilichapishwa upya mwaka 2004 na mwaka 2012.

Si rahisi kuipata katika maduka ya vitabu lakini inapatikana katika duka la TATAKI jinsi TUKI inaitwa siku hizi. Mada inafana kiasi na ile ya kamusi Awali wa Sayansi na Teknolojia (KAST) lakini wala istilahi wala tahajia hazilingani sawa.

Marejeo
 Kamusi sanifu ya Biolojia, Fizikia na Kemia (KSBFK). Taasisi ya uchunguzi wa Kiswahili, Dar es Salaam, Tanzania. ISBN 9976 911 092

Viungo vya Nje
Kyallo Wadi Wamitila, Review (Swahili-Forum - 4.1997, pp 236-238)

Kamusi za Kiswahili
Triti

Triti (pia tritiumu, ing. Tritium) ni isotopi nururifu ya hidrojeni yenye masi atomia 3.016. Triti ina protoni moja na nyutroni mbili. Kiini cha hidrojeni ya kawaida haina nyutroni bali protoni moja tu.  Alama ya Triti ni 3H bali T hutumiwa pia. 

Katika mazingira asilia triti hutokea kwa kiasi kidogo sana kutokana na mnururisho kutoka anga-nje unapopasua atomu za nitrojeni hewani. Triti nu nururifu na nusumaisha yake ni mnamo miaka 8 tu hivyo inapotea haraka. Triti inatengenezwa katika tanuri nyuklia kwa matumizi mbalimbali.

Kuna isotopi nyingine ya hidrojeni inayoitwa duteri yenye nyutroni moja.

Tanbihi

elementi
Myeyungano wa kinyuklia

Myeyungano wa kinyuklia (pia: Uyeyunganishaji wa kinuklia; kwa Kiingereza: Nuclear fusion) ni mchakato ambamo viini 2 au zaidi vya atomu vyepesi zaidi vinaungana kuwa kiini kimoja kizito. 

Masi ya kiini cha atomu kinachotokea ni ndogo kuliko jumla ya viini viwili vilivyoshiriki mle. Tofauti ya masi inabadilishwa kuwa nishati. Albert Einstein alionyesha nishati inayotokana na badiliko hilo katika fomula yake E=mc2|E=mc2. Hivyo myeyungano wa kinyuklia unazalisha kiasi kikubwa cha nishati..

Myeyungano wa kinyuklia unatokea kiasili ndani ya nyota kama Jua letu. Katika kitovu cha Jua shinikizo kubwa la masi yake linasababisha kutokea kwa mamilioni ya nyuzijoto.  

Katika Jua letu atomi za hidrojeni zinayeyunganishwa katika mazingira ya shinikizo na joto kuu kuwa heli. Nishati inayopatikana hapo ni chanzo cha joto na nuru ya Jua. Kadiri hidrojeni inavyopungua ndani ya nyota heli itayeyunganishwa. 

Myeyungano hauwezi kutokea na elementi zote. Kadiri elementi za kuyeyunganiwa ni nzito zaidi mchakato huwa mgumu kutendeka na hukomea hadi chuma (Fe).

Kuanzia uzito wa chuma myeyungano unahitaji nishati zaidi kuliko kuzalisha. Elementi nzito kuliko chuma zinatokea tu katika milipuko ya nyota za nova na supanova kwenye joto na shinikizo kubwa mno katika milipuko hiyo. 

Mara nyota inapoishiwa elementi nyepesi kuliko chuma sehemu yake ya ndani inajikaza kuwa nyota kibete nyeupe ilhali sehemu za nje zinarushwa nje kwenye anga kama mawingu ya gesi ya ioni. Mabaki ya nyota yataendelea kupoa na mchakato wa myeyungano utakwisha polepole: nyota "inakufa".  

Kama masi yake ni kubwa, angalau mara kumi kuliko Jua letu, mlipuko na kutokea kwa nyota ya nova inaweza kupatikana. 
 
Kuna majaribio ya binadamu ya kuiga mchakato huo katika mitambo lakini hadi sasa haijawezekana  kufikia teknolojia inayoruhusu kuzalisha umeme kwa njia hiyo. 

Hapa duniani ni vigumu kupata myeyungano kwa sababu viini vya atomu huwa na chaji chanja na chanja - chanja huwingana. Hapo nguvu kubwa inahitajika kushinda kizuizi hicho kama vile joto na shinikizo kali ndani ya Jua. Hadi sasa imekuwa vigumu kujenga mitambo inayoweza kuzalisha na kutunza joto ya nyuzi mamilioni pamoja shinikizo linalohitajika kuanzisha na kudumisha myeyungano wa nyuklia.

Lakini inawezekana kusababisha myeyungano wa kinyuklia kwa matumizi ya silaha katika bomu la hidrojeni. Katika bomu hilo mlipuko wa bomu atomia ndogo (yaani nishati ya mwatuko nyuklia) unatumiwa ili kugonganisha viini vya atomu na kuanzisha myeyungano.

Marejeo 

Fizikia
Reizei wa Japani

Reizei (12 Juni, 950 – 21 Novemba, 1011) alikuwa mfalme mkuu wa 63 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Norihira, na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Murakami. Mwaka wa 967 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 969. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake, En'yu.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 950
Waliofariki 1011
Watawala wa Japani