LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Uwanja wa ndege wa Bukoba

Uwanja wa ndege wa Bukoba  ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Bukoba nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Viwanja vya ndege nchini Tanzania
Bukoba
Antonio Primaldo

Antonio Pezzulla maarufu kama Il Primaldo alikuwa mshonaji wa Otranto ambaye amepata umaarufu kama kiongozi wa Wafiadini wa Otranto waliouawa na Waturuki tarehe 14 Agosti 1480 kwa sababu walikataa kusilimu baada ya mji wao kutekwa na Waturuki chini ya Gedik Ahmed Pasha. 

Primaldo alikuwa wa kwanza kuuawa kati ya 813 kwenye kilima cha Minerva. 

Shahidi mmoja alisema mwili wake uliendelea kusimama baada ya kichwa kukatwa mpaka alipokufa wa mwisho wao, ingawa Waturuki walijaribu kuuangusha chini.

Walitangazwa na Papa Klementi XIV kuwa wenye heri tarehe 14 Desemba 1771, halafu na Papa Fransisko kuwa watakatifu tarehe 12 Mei 2013.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Marejeo
 Paolo Ricciardi, Gli Eroi della Patria e i Martiri della Fede: Otranto 1480-1481, Vol. 1, Editrice Salentina, 2009
 Grazio Gianfreda, I beati 800 martiri di Otranto, Edizioni del Grifo, 2007

Viungo vya nje
http://www.santiebeati.it/dettaglio/90300
http://saints.sqpn.com/blessed-antony-primaldo/
http://www.catholic.com/magazine/articles/how-the-800-martyrs-of-otranto-saved-rome 
http://www.romereports.com/palio/pope-will-announce-on-monday-date-for-canonization-for-over-800-saints-english-8965.html 

Waliofariki 1480
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Kusilimu

Kusilimu ni tendo la mtu kuingia dini ya Uislamu.

Kwa mtazamo wa dini hiyo ni tendo la utashi kuinamia mamlaka ya Mungu na kukubali kuitii maishani.

Kusilimisha ni kazi ya kufanya watu kusilimu; iliwahi kufanyika kwa njia tofauti, kama vile daawa na jihad. 

Uislamu
Mwaprikoti

Mwaprikoti ni mti mdogo wa familia Rosaceae. Matunda yake huitwa maaprikoti. Asili ya mti huu haijulikani, kwa sababu ulipandwa sana kabla ya historia. Sikuhizi hupandwa mahali pengi katika kanda za nusutropiki.

Kwa kawaida, jina la mwaprikoti hutumika kwa spishi P. armeniaca, lakini P. brigantina (mwaprikoti-milima), P. mandshurica (mwaprikoti wa Uchina), P. mume (mwaprikoti wa Japani) na P. sibirica (mwaprikoti wa Siberia) yanahusiana sana na matunda yao pia huitwa aprikoti. Matunda haya hayapatikani katika Afrika.

Picha

Mwaridi na jamaa
Miti ipandwayo
Mpera

Mpera (Psidium guajava) ni mti mdogo wa familia Myrtaceae. 

Matunda yake huitwa mapera. Asili yake ni Amerika ya Kati na ya Kusini, lakini siku hizi unapandwa mahali pengi pa kanda za tropiki na nusutropiki.

Mti wa mpera unatoa dawa ya magonjwa mbalimbali, yakiwemo kifua, tezi dume, nguvu za kiume, fizi, chunusi, n.k. Kwa ajili hiyo hatua ya kwanza unachukua majani ya mpera, unayasaga na kuyakausha, halafu weka maji na yachemshe majani ya mpera yaani kama chai. Baadaye chukua chupa ili uhifadhi tayari kwa matumizi. Pia majani ya mpera yanaponesha kisukari na kutibu wanawake walio na hedhi.

Picha

Mkarafuu na jamaa
Miti ipandwayo
Tiba
2030 (wimbo)

2030 ni jina la wimbo uliotungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Roma Mkatoliki. Wimbo ulirekodiwa mnamo mwaka wa 2012 kupitia studio ya Tongwe Records chini ya utayarishaji wake Jay Rider. Kama jinsi ilivyo kawaida ya Roma, wimbo unalenga masuala ya kijamii zaidi kuliko habari za starehe. Maelezo ya ndani yanabashiri au kutazamia namna Tanzania ya 2030 jinsi itakavyo kuwa. Hasa anaponda sera za serikali ya CCM namna inavyoendesha nchi na huu mmong'onyoko wa udini unaoendelea kuikumba Tanzania kwa kipindi hiki. 

Katika wimbo, ametaja mauaji ya Mapadri na Masheikhe. Hina haja ya kutukana Quran wala Biblia. Anaimba kwa amani zote kuhakikisha ya kwamba haiegemei upande wa mtu yeyote ndani yake.

Viungo vya Nje

Wimbo Huu katika blogu ya Hass-Baby 

Nyimbo za Roma Katoliki
Nyimbo za 2012
Nyimbo za 2013
Mangaka

Mangaka  ni jina la kata ya Wilaya ya Nanyumbu katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63613  . Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  16,494 waishio humo.

Marejeo
   

Wilaya ya Nanyumbu
Mkoa wa Mtwara
Naishero

Naishero ni mto wa msimu, umepita maeneo ya Wilaya ya Nanyumbu na Masasi. 

Nje kidogo ya mji wa Mangaka humwaga maji katika Mto Ruvuma.

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Ruvuma
Mkoa wa Mtwara
Malcolm McDowell

Malcolm McDowell (1943) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Ingles.

Marejeo

Viungo vya Nje
Mshelisheli

Mshelisheli (Artocarpus altilis) ni mti wa familia Moraceae. Matunda yake huitwa mashelisheli. Asili ya mti huu ni Nyugini. Wapolinesi wamepanda mshelisheli visiwani kwa Bahari ya Pasifiki isipokuwa Nyuzilandi na Kisiwa cha Pasaka ambapo hali ya hewa ni baridi sana. Sikuhizi hupandwa mahali pengi pa kanda ya tropiki ambapo kunanyesha kiasi (zaidi ya mm 1500 kwa mwaka).

Picha 

Mwaridi na jamaa
Miti ipandwayo
Mfenesi

Mfenesi (jina la kisayansi Artocarpus heterophyllus; kwa Kiingereza Jackfruit, Jack tree n.k.) ni mti wa familia Moraceae. 

Tunda lake huitwa fenesi na ni tunda la mti lililo kubwa kabisa kuliko matunda ya mti yote (hadi kg 36 na sm 90x20). Hata hivyo, mti mmoja unaweza kuzaa matunda 100 hadi 200 kwa mwaka.

Mbao za mti huo ni nzuri kwa utengenezaji wa fenicha mbalimbali.

Asili ya mti huu ni Uhindi. Siku hizi hupandwa mahali pengi pa kanda ya tropiki ambapo kunanyesha kiasi.

Picha

Mwaridi na jamaa
Miti ipandwayo
Liturujia ya Armenia

Liturujia ya Armenia ni liturujia maalumu ya Ukristo ambayo leo inatumiwa na Kanisa la Mitume la Armenia na vilevile na Kanisa Katoliki la Armenia kokote duniani.  

Liturujia hiyo inafuata mapokeo ya Gregori Mletamwanga, mwanzilishi na msimamizi wa Kanisa huko Armenia.

Majengo
Makanisa ya Kiarmenia kwa kawaida yana mapazia yanayotenganisha padri altareni na walei washiriki wakati wa sehemu fulanifulani za ibada, lakini si ukuta wa picha takatifu unaopatikana katika Makanisa ya Kiorthodoksi.

Athari za liturujia nyingine
Daima liturujia hiyo imekuwa tayari kuathiriwa na madhehebu mengine. Kwa mfano, maaskofu wanavaa kichwani mitra kama wale wa Kanisa la Kilatini. 

Pia unatumika mkate usiotiwa chachu kwa ajili ya ekaristi.

Kumbe ni jambo la pekee kutochanganya maji kidogo katika divai kama ilivyo desturi ya madhehebu mengine.

Kati ya anafora zote za Kiarmenia, kuanzia karne ya 10 inatumika ile tu inayoitwa ya Atanasi wa Aleksandria iliyotafsiriwa kutoka Kigiriki.

Tazama pia
 Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki

Viungo vya nje
 New Catholic Dictionary: Armenian Rite 
 Misa ya Kiarmenia ya Kikatoliki  

Liturujia
Waorthodoksi wa Mashariki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Liturujia ya Misri

Liturujia ya Misri ni liturujia asili ya Wakristo wa Misri ambayo kutoka jiji la Aleksandria ilienea hasa Ethiopia na Eritrea.

Inatumiwa na Kanisa la Kiorthodoksi la Misri, na vilevile na Kanisa Katoliki la Kimisri, pamoja na makanisa dada ya Ethiopia, Eritrea n.k. na kokote walikohamia Wakopti.

Wataalamu wanatambua uhusiano wa pekee kati ya liturujia hiyo na ile ya Roma, kwa mfano katika muundo wa anafora, ingawa ni ya mashariki.

Viungo vya nje
 Liturujia ya Mt. Basili 
 Lituruja ya Mt.  Marko (inayoitwa pia ya Mt. Sirili)
 Liturujia ya Mt. Gregori 
 Liturujia ya Kimungu ya Kiethiopia 
 Liturgy of Saint Mark in English 
 Eastern Rites: A family tree 
 Catholic Encyclopedia

Liturujia
Waorthodoksi wa Mashariki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
John Cale

John Davies Cale (amezaliwa Garnant, Carmarthenshire, Welisi, Ufalme wa Muungano, 9 Machi, 1942) ni mtunzi wa ala za muziki, mtayarishaji wa rekodi, mwanamuziki, mtunzi wa nyimbo, mwimbaji.

Alikuwa mmoja kati ya waanzilishi wa kundi la muziki wa rock la The Velvet Underground.

Diskografia

Albamu akiwa peke yake
1970 : Vintage Violence
1972 : The Academy in Peril
1973 : Paris 1919
1974 : Fear
1975 : Slow Dazzle
1975 : Helen of Troy
1981 : Honi Soit
1982 : Music for a New Society
1983 : Caribbean Sunset
1985 : Artificial Intelligence
1989 : Words for the Dying 
1996 : Walking on Locusts 
2003 : HoboSapiens 
2005 : blackAcetate 
2012 : Shifty Adventures in Nookie Wood
2016 : M:FANS
2023 : Mercy

Albamu za ushirika
1971 : Church of Anthrax (akiwa na Terry Riley)
1990 : Songs for Drella (akiwa na Lou Reed)
1990 : Wrong Way Up (akiwa na Brian Eno)
1994 : Last Day on Earth (akiwa na Bob Neuwirth)

Tanbihi

Marejeo
Mitchell, Tim Sedition and Alchemy : A Biography of John Cale, 2003, ISBN 0-7206-1132-6
 The New Musical Express Book of Rock, 1975, Star Books, ISBN 0-352-30074-4

Viungo vya Nje

Allmusic biography of Cale
Fear Is A Man's Best Friend extensive fan site

Waliozaliwa 1942
Watu walio hai
Wanamuziki wa Welisi
Liturujia ya Ugiriki

Liturujia ya Ugiriki, iliyoenea kutoka Konstantinopoli, sasa Istanbul (nchini Uturuki) ni liturujia ambayo lugha yake asili ni Kigiriki, lakini siku hizi inaadhimishwa katika lugha nyingine nyingi kukiwa na tofauti ndogondogo duniani kote.

Wanaoitumia hasa ni Waorthodoksi wote na baadhi ya Makanisa Katoliki ya Mashariki: hivyo ni ya pili kwa uenezi baada ya liturujia ya Roma. 

Vitabu vyake vinaongoza Liturujia ya Kimungu (Ekaristi), Vipindi vya sala rasmi, Mafumbo matakatifu (Sakramenti) na sala, baraka na mazinguo mbalimbali, vilivyostawi katika Kanisa la Konstantinopoli.  

Liturujia hiyo inahusika pia na namna maalumu za usanifu majengo, picha takatifu, muziki wa liturujia, mavazi na mapokeo zilizostawi vilevile karne hata karne kila ilikotumika.

Kwa kawaida mkusanyiko wa waamini huwa wamesimama muda wote wa ibada, na ukuta wa picha takatifu unaoitwa iconostasis unawatenganisha na patakatifu anapohudumia askofu au padri akisaidiwa na shemasi. 

Ushiriki wa walei unajitokeza katika kusujudu mara nyingi na kuitikia sala na nyimbo.

Katika liturujia hiyo Biblia inatumika sana katika masomo na katika matini mengine vilevile. 

Taratibu za saumu ni kali kuliko zile za Ukristo wa Magharibi na zinafuatwa katika vipindi vinne kwa mwaka: Kwaresima Kuu, Kwaresima ya Noeli, Mfungo wa Mitume na Mfungo wa Kulala kwa Bikira Maria. Pamoja na hayo, Jumatano na Ijumaa nyingi ni za kufunga chakula. Monasteri nyingi zina mfungo hata Jumatatu zote.

Historia
Liturujia hiyo ilianza kwa kufuata liturujia ya Siria, kwa kuwa kabla ya mwaka 381 Mashariki ya Kati ilikuwa chini ya Kanisa la Antiokia).

Mwaka huo Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli ulifanya mji huo kuwa na Patriarki wake, wa pili baada ya askofu wa Roma tu. Hapo liturujia hiyo ilizidi kupata sura ya pekee kwa kuathiriwa hata za desturi za ikulu ya kaisari iliyokuwepo Konstantinopoli.

Tanbihi

Marejeo
 Robert F. Taft, The Byzantine Rite. A Short History. Liturgical  Press, Collegeville 1992, ISBN 0-8146-2163-5
 Hugh Wybrew, The Orthodox Liturgy. The Development of the Eucharistic Liturgy in the Byzantine Rite, SPCK,  London 1989, ISBN 0-281-04416-3
 Hans-Joachim Schulz, Die byzantinische Liturgie : Glaubenszeugnis und Symbolgestalt,  3., völlig überarb. und aktualisierte Aufl. Paulinus,  Trier  2000, ISBN 3-7902-1405-1
 Robert A. Taft, A History of the Liturgy of St John Chrysostom, Pontificio Istituto Orientale, Roma 1978-2008 (6 volumes).

Viungo vya nje
 Study Text of the Divine Liturgy of Saint John Chrysostom
 Study Text of the Divine Liturgy of Saint Basil the Great
 The Divine Music Project  Thousands of pages of Byzantine music in English for Byzantine rite services
 Fr. Ronald Roberson's book The Eastern Christian Churches – A Brief Survey  is the most up-to-date primer on these churches, available on-line at Catholic Near-East Welfare Association (CNEWA).
 
 Rites of the Catholic Church Giga-catholic Website
 Byzantine rite in Italy The tradition of the Italo-Greek-Albanian Church
 The Byzantine-Slavic Rite

Ukristo
Liturujia
Waorthodoksi
Makanisa Katoliki ya Mashariki
2001 (albamu)

2001 ni jina la albamu ya pili ya msanii na mtayarishaji wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani - Dr. Dre. Albamu ilitolewa mnamo tar. 16 Novemba, 1999, kupitia studio za Interscope Records. Hili ni toleo la pili baada ya albamu ya kwanza ya Dr. Dre The Chronic (1992). 

Kimsingi ilitayarishwa na Dr. Dre na Mel-Man, na Lord Finesse, na kushirikisha michango kadha wa kadha kutoka kwa marapa wengine kama vile Hittman, Snoop Dogg, Kurupt, Xzibit, Nate Dogg, na Eminem. 2001 inadhihirisha upanuzi katika kuandaa midundo ya G-funk ambayo ina maudhui ya gangsta rap au rap ya kihuni au kisela - kukiwa na utata kama vile vurugu, uimbaji ovyo-ovyo, matumzi ya madawa ya kulevya, masela wa mtaa, na uhalifu.

Albamu iliingia moja kwa moja hadi nafasi ya pili kwenye chati za Billboard 200 huko nchini Marekani, na kuuza nakala 516,000 katika wiki yake ya kwanza. Ina vibao vyake vikali vitatu vilivyopelekea albamu kupata kupewa ngazi ya platinamu na RIAA kwa kufanya mauzo yake ya nakala milioni sita nchini Marekani pekee. 

Licha ya hali yake ya kupondwa dhidi ya maudhui na mashairi yake ya kihuni/kisela sana, 2001 imepokea tahakiki mwanana kutoka kwa wataalamu wa kutathmini muziki. Albamu ilisifiwa na watunzi wa nyimbo wa kudumisha mtindo wa West Coast hip hop baada ya kimya cha miaka mingi, wakati anaonesha hilo Dr. Dre anaweza kubaki kuwa maarufu hata kwa wasikilizaji wa kizazi kipya.

Mapokeo ya kitahakiki

Orodha ya nyimbo
Nyimbo zote zimetayarishwa na Dr. Dre na Mel-Man, kasoro "The Message" imetayarishwa na Lord Finesse.

Chati zake

Chati za kila wiki

Chati za mwishoni mwa mwaka

Chati za mwishoni mwa muongo

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya Nje
 
 Accolades: 2001  at Acclaimed Music
 Staff Review at Sputnikmusic

Albamu za 1999
Albamu za Aftermath Entertainment
Albamu zilizotayarishwa na Scott Storch
Albamu zilizotayarishwa na Mel-Man
Candies

Candies inajulikana kama bendi maarufu Kijapani tangu 1973.
Mwaka 1977, licha ya umaarufu nguvu, Candies ghafla alitangaza kustaafu kwake.
Tamasha ya mwisho ilikuwa habari kubwa katika Japan.
Tamasha la mwisho iliwasilishwa kwenye televisheni.

Muziki 
Sue (1,2,3,4) Ran (5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,17,18) Miki (16)

1. Anata ni Muchū (1973)
2. Soyokaze no Kuchizuke (1974)
3. Abunai Doyōbi(1974) 
4. Namida no Kisetsu (1974)
5. Toshishita no Otoko no Ko (1975)
6. Uchiki na Aitsu (1975)
7. Sono Ki ni Sasenaide (1975)
8. Heart no Ace ga Detekonai (1975)
9. Haru Ichiban (1976)
10.Natsu ga Kita! (1976)
11.Heart Dorobō (1976)
12.Aishū no Symphony (1976)
13.Yasashii Akuma (1977)
14.Shochū Omimai Mōshiagemasu (1977)
15.Un Deux Trois (1977)
16.Wana (1977)
17.Hohoemi Gaeshi (1978)
18.Tsubasa (1978)

Viungo vya nje
 Candies Muziki
 Candies Tovuti

Wanamuziki wa Japani
Waigizaji filamu wa Japani
Mdoriani

Midoriani ni miti mikubwa ya jenasi Durio katika familia Malvaceae. Matunda yao huitwa madoriani.

Picha

Mpamba na jamaa
Anggun

Anggun Cipta Sasmi (amezaliwa 22 Aprili 1974) ni mwimbaji Indonesia ambaye sasa ana uraia wa Ufaransa. Alikuwa binti wa Darto Singo, msanii Kiindonesia, na Dien Herdina, mwanamke ambaye bado jamaa Sultani Palace. Alianza kazi yake kwa kuja juu ya hatua ya  Ancol katika umri wa miaka saba, na albamu ya watoto miaka miwili baadaye. Chini ya uongozi wa wanamuziki Ian Antono, anggun kumbukumbu studio albamu yake ya kwanza nchini Indonesia, yenye jina la Dunia Aku Punya katika 1986. Hata hivyo, jina la anggun mpya zimeongezeka baada ya kutolewa kwa moja yenye jina la "Takut" mwaka 1989. Saa anggun mdogo sana umri imeweza kufikia kilele cha umaarufu wake kama mwimbaji mwamba katika Indonesia na tuzo yeye alishinda "Wengi Mpya Kiindonesia Msanii 1990-1991".

Mwaka 1994, anggun aliamua kuondoka Indonesia na kutimiza ndoto yake ya kuwa msanii wa kimataifa. Kwa msaada wa Erick Benzi, mzalishaji mkubwa wa Ufaransa, mwaka 1997, anggun mafanikio iliyotolewa kimataifa albamu yake ya kwanza yenye jina la theluji juu ya Sahara katika nchi 33 duniani kote, ikiwa ni pamoja na [[Marekani] ] ni muziki wa kimataifa Makkah. Tangu wakati huo anggun ametunga tano Albamu ya kimataifa yaliandikwa katika lugha mbalimbali, hasa Kiingereza na Kifaransa. Aidha, ana kumbukumbu kwa kushirikiana na wasanii wengi wa kigeni, ikiwa ni pamoja na Julio Iglesias, Peter Gabriel, na Pras Michel wa kundi la Fugees. Anggun pia wamekuwa wakiimba moja kwa moja na Bryan Adams, Celine Dion, Charles Aznavour, David Foster, na wengine wanamuziki duniani darasa.

Indonesian mwimbaji anggun ni ya kwanza kwa mafanikio kupenya ya kimataifa ya muziki na albamu yake ya kuwa na mafanikio ya dhahabu na tuzo platinum katika nchi kadhaa za Ulaya. Kwa kuchanganya Albamu wote katika Indonesia na nje ya nchi, anggun ina kuuzwa kumbukumbu takriban milioni 10. Anggun ameshinda tuzo kadhaa kwa ajili ya mafanikio yake, ikiwa ni pamoja na zawadi ya kifahari ya "Chevalier des Sanaa Lettres et" kutoka serikali ya Ufaransa. Anggun pia ina mara mbili wamekuwa aitwaye balozi wa kimataifa Umoja wa Mataifa (UN), yaani kwa ajili ya mpango mikopo midogo ya mwaka 2005 na Chakula na Kilimo (FAO) mwaka 2009.

Discography

Kiindonesia-lugha albamu 
 Dunia Aku Punya (1986)
 Anak Putih Abu Abu (1991)
 Nocturno (1992)
 Anggun C. Sasmi... Lah!!! (1993)

Lugha ya Kiingereza albamu 
 Snow on the Sahara (1997)
 Chrysalis (2000)
 Luminescence (2005)
 Elevation (2008)
 Echoes (2011)

Lugha ya Kifaransa albamu 
 Au nom de la lune (1997)
 Désirs contraires (2000)
 Luminescence (2005)
 Elévation (2008)
 Echos (2011)

Waliozaliwa 1974
Indonesia mwimbaji
Kifaransa mwimbaji
Mkarafuu

Mkarafuu (Syzygium aromaticum) ni mti wa familia Myrtaceae. Macho ya maua yake yaliyokauka huitwa karafuu na kutumika kwa kiungo katika aina nyingi za chakula. Vikonyo vya maua huitwa makonyo na hutumika kama mbadala rahisi wa karafuu.

Picha

Mkarafuu na jamaa
Mlonge

Mlonge, mlongo, mronge, mrongo, mkimbo au mzunze (Moringa oleifera) ni mti wa jenasi pekee, Moringa, ya familia Moringaceae. Asili ya mti huu ni Uhindi lakini siku hizi hupandwa mahali pengi pa kanda za tropiki na nusutropiki. Hutumika kwa kulisha mifugo, chakula cha watu, kuboresha mashamba, kusafisha maji ya kunywa na mitishamba. Majani yake ni chakula bora (mboga chungu), lakini maganda mabichi, maua, mbegu, mafuta ya mbegu na mizizi hulika pia.

Mti wa mlonge pia umegundulika kuwa ndio mti wenye maajabu zaidi duniani hasa baada ya kufanyiwa utafiti na wanasayansi wa Uingereza. Mti huu una uwezo wa kutibu magonjwa zaidi ya 100 kama vile vidonda vya tumbo, malaria, homa ya matumbo, maambukizo ya mfumo wa mkojo na magonjwa mengine. Mti huu pia umeonekana kuwa na protini nyingi kuliko inayopatikana katika nyama, maziwa, samaki pamoja na maharagwe. Pia mti huu una virutubisho vya Omega-3 ambavyo havipatikani katika maziwa na nyama hivyo kuwa ndio mti wa ajabu zaidi duniani.

Picha

Viungo vya nje

Kabichi na jamaa
Mitishamba
Mawali

Mawali au mau (Moringa stenopetala, kutoka Kisomali mawali na mau) ni mti wa jenasi pekee, Moringa, ya familia Moringaceae. Asili ya mti huu ni Afrika ya Mashariki. Hupandwa katika mashamba kwa tungazi huko Konso, Uhabeshi, na hutumika kwa chakula cha watu, kupatia mimea mingine ya mazao kivuli na mitishamba.

Picha

Kabichi na jamaa
Mitishamba
Mzamaji Koo-jekundu

Mzamaji koo-jekundu (Gavia stellata) ni ndege wa maji anayehamahama kutoka nusudunia ya kaskazini.

Marejeo

Viungo vya nje
IUCN Red List: Gavia stellata

Wazamaji na jamaa
Myombo

Miyombo ni aina za miti inayoitwa na wanabiolojia kwa jina Brachystegia. Jina la Kiswahili linatoka wingi wa jina la Kibemba: "muombo (miombo)", lakini kwa sababu fulani wingi huu umekuwa umoja kwa Kiswahili: "myombo (miyombo)".

Miti hii inaunda misitu isiyo minene hasa katika mazingira makavu kiasi ya Afrika ya Mashariki na Kusini hasa katika nchi Zimbabwe, Zambia, Msumbiji, Angola, Tanzania na Malawi. Misitu ya miyombo inafunika maeneo ya kilomita za mraba milioni 5.

Misitu ya miyombo humwaga majani wakati wa majira ya ukame kwa kusudi la kuhifadhi maji ndani yao. Kabla ya kuja kwa majira ya mvua huotesha majani mapya. Wakati wa mabadiliko haya majani yanaonyesha rangi za dhahabu na nyekundu zinazopendeza.

Miyombo inayopatikana mara nyingi ni hasa Brachystegia boehmii na B. longifolia.

Miyombo na watu 
Misitu ya miyombo ni muhimu kwa maisha ya watu wanaoishi karibu nayo wakivuna hapa matunda, asali, kuni na lishe kwa mifugo. Kukatwa kwa miti hii imezidi kutokana na kuongezeka kwa watu na matumizi ya kuni. Utengenezaji wa makaa karibu na barabara kubwa yanayopelekwa mjini ni sababu muhimu. Katika maeneo ambako tumbako hulimwa wakulima wanakata miti mingi mno wakitumia kuni kukausha majani ya tumbako.

Wanyama
Miyombo inaota kwenye ardhi isiyo na rutba sana. Hata hivyo misitu ya miyombo ni nyumbani kwa spishi nyingi za wanyama pamoja na ndege wanaoishi hapa pekee. Wanyamapori wengi wanapata kinga na lishe kati ya miti hii kama vile tembo, mbwa mwitu, na wengine.

Spishi
Brachystegia allenii
Brachystegia angustistipulata
Brachystegia bakeriana
Brachystegia bequaertii
Brachystegia boehmii
Brachystegia bussei, Mnyombo
Brachystegia cynometroides
Brachystegia eurycoma
Brachystegia floribunda
Brachystegia glaberrima
Brachystegia glaucescens, Muunze
Brachystegia gossweileri
Brachystegia kalongensis
Brachystegia kennedyi
Brachystegia laurentii
Brachystegia leonensis
Brachystegia longifolia
Brachystegia luishiensis
Brachystegia lujae
Brachystegia manga
Brachystegia microphylla
Brachystegia mildbraedii
Brachystegia nigerica
Brachystegia puberula
Brachystegia russelliae
Brachystegia spiciformis, Mrihi (mriti, msasa?, mtondo, mtondoro, mtundu, mundu)
Brachystegia stipulata
Brachystegia subfalcato
Brachystegia tamarindoides, Mseni
Brachystegia taxifolia
Brachystegia torrei
Brachystegia utilis
Brachystegia wangermeeana
Brachystegia zenkeri

Picha

Marejeo na Viungo vya Nje 
 
Bruce M Campbell. ed. 1996. The Miombo Transition: Woodlands & Welfare in Africa, CIFOR, ISBN 9798764072, standard reference on the description & uses to which animals and man put these savanna woodlands.
http://earthtrends.wri.org/text/forests-grasslands-drylands/map-234.html 
Eastern Miombo woodlands (World Wildlife Fund)

Mharagwe na jamaa
Jiografia ya Afrika
Baraza la Sanaa Tanzania

Baraza la Sanaa la Taifa (BASATA)  ni Shirika Maalum  lenye mwingiliano wa kiutendaji kati  ya serikali na wadau  wa sanaa ambalo liliundwa makhususi kwa lengo la kusimamia shughuli  za sanaa nchini Tanzania, liliundwa kwa mujibu wa sheria Na. 23 ya 1984. Ni wakala wa Serikali katika kusimamia na kukuza shughuli za Sanaa.

Viungo vya nje 
Tovuti

Wikimedia
Mashirika ya serikali ya Tanzania
Gongo la Mboto

Gongo la Mboto ni kata ya wilaya ya Ilala katika jiji la Dar es Salaam nchini Tanzania. 

Gongo la Mboto iko takriban kilomita 17 kutoka kitovu cha jiji kwa kufuata Barabara ya Julius K. Nyerere na kupita Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere. 

Wakati wa sensa ya mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 57,312.

Postikodi yake ni namba 12110. 

Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Kampala kinapatikana huko.

Tanbihi

Wilaya ya Ilala
Mkoa wa Dar es Salaam
Chuo Kikuu cha Maastricht

Chuo Kikuu cha Maastricht ni chuo kikuu nchini Uholanzi, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1970 katika Maastricht.

Viungo vya Nje 

 

Vyuo vikuu vya Uholanzi
Maastricht
Mto Katuma

Mto Katuma uko katika Mkoa wa Katavi, Tanzania, na ndio tegemeo la Hifadhi ya Taifa ya Katavi.

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Katavi
Liturujia ya Antiokia

Liturujia ya Antiokia, inayoitwa pia Liturujia ya Siria, ni jina la taratibu za ibada ya Wakristo ambayo ina asili yake katika mji wa Antiokia wa Siria (siku hizi umo katika mipaka ya Uturuki) ambao katika karne ya 1 ulikuwa kituo kikuu cha umisionari wa Kanisa, halafu ukawa na shule ya teolojia muhimu kama ile shindani ya Aleksandria (Misri).

Wanaotumia liturujia hiyo ni hasa Kanisa la Kiorthodoksi la Siria na madhehebu yenye uhusiano naye kihistoria (hasa matawi ya Kanisa la Kiorthodoksi la Kisiria la Malankara kutoka India), na yale yaliyotokana nalo, yakiwa pamoja na Kanisa Katoliki la Kisiria na Kanisa Katoliki la Kimalankara. Kwa kiasi kikubwa liturujia hiyo ni pia ya Kanisa la Wamaroni.

Historia
 
Liturujia hiyo ilitokana hasa na ile ya Kigiriki iliyotumiwa kwanza na Patriarki wa mji huo (kama Ignas wa Antiokia mwanzoni mwa karne ya 2), lakini, baada ya farakano la mwaka 451 lililofuata Mtaguso wa Kalsedonia, ilitafsiriwa katika lugha ya Kiaramu, iliyokuwa ya kawaida zaidi katika maeneo yote ya kandokando.

Matini ya Kiaramu ya zamani zaidi yaliyobaki hadi leo ni ya karne ya 5 Yanatunza kumbukumbu muhimu kuhusu liturujia ilivyokuwa wakati huo, nazo zinatusaidia kufuatilia mabadiliko yaliyofanyika baadaye. 

Kuanzia anafora ya awali, iliyotafsiriwa kutoka ile ya Kigiriki ya Mt. Yakobo, zilitungwa nyingine nyingi, si chini ya 39. 

Wakatoliki ndio waliofanya utafiti bora zaidi juu ya liturujia hiyo, wakitoa vitabu rasmi ili kupunguza fujo iliyojitokeza pengine kati ya Waorthodoksi wa Mashariki. Kati ya anafora hizo zote, wanazitumia saba tu.

Pengine masomo ya Biblia yanafanyika kwa Kiarabu, lugha ya kawaida ya waamini wengi huko Mashariki ya Kati. Lakini waamini wengi zaidi wanaishi India kusini.

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje
 Shroro: The Syriac Christian Digest
 Syriac Music Online
 Syrian Liturgy description and photos
 Documentary film about Syriac Christians 

Liturujia
Waorthodoksi wa Mashariki
Kanisa Katoliki
Liturujia ya Mesopotamia

Liturujia ya Mesopotamia ni liturujia maalumu yenye asili katika Mesopotamia ya kale, ambayo kimapokeo inatajwa kama imetokana na Mtume Thoma, na inatumiwa hasa na Wakristo Waashuru na Wakaldayo wa Iraq na nchi za kandokando, pamoja na Wamalabari wa India kusini, wengi wao wakiwa Wakatoliki na waliobaki Waorthodoksi wa Mashariki, ambao wote wametokana na wale waliotengwa na Mtaguso wa Efeso (431). Kwa jumla ni milioni 5 hivi pamoja na wale waliotawanyika karibu duniani kote.

Hata matoleo ya vitabu vya liturujia hiyo kwa kiasi kikubwa yamefanywa na Wakatoliki. Lugha yake hasa ni Kiaramu.

Liturujia ya Kimungu

Kuna anafora tatu: ya mitume Addai na Mari, ya Mar Nestori, na ya Mar Theodoro Mfafanuzi. Kati yake, ya kwanza ndiyo ya kawaida zaidi. 

Yanafanyika masomo matano, manne au walau matatu, kutoka: (a) Torati; (b) Manabii, yaani vitabu vingine vya Agano la Kale; (c) Matendo ya Mitume; (d) Nyaraka za Mtume Paulo; (e) Injili. Mawili ya mwisho hayaachwi kamwe.

Kalenda
Mwaka wa liturujia umegawanyika katika vipindi vya wiki sabasaba hivi, vinavyoitwa Shawu'i: Majilio (yanayoitwa Subara, "Kupashwa Habari"), Epifania, Kwaresima, Pasaka, Mitume, Joto, Elia na Msalaba, Musa na "Kutabaruku" (Qudash idta).

Tanbihi

Viungo vya nje

Liturujia
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Waorthodoksi wa Mashariki
Kanisa Katoliki la Kibizanti nchini Italia

Kanisa Katoliki la Kibizanti nchini Italia ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Tangu mwanzo wa Kanisa katika rasi ya Italia kulikuwa na Wakristo waliotumia lugha ya Kigiriki, hata mjini Roma, lakini hasa katika maeneo ya kusini. 

Baada ya kutokea Ukristo wa mashariki na Ukristo wa magharibi, maeneo hayo yalishindaniwa.

Wakristo wa mashariki nchini Italia waliongezeka hasa baada ya Albania kuvamiwa na Waturuki Waislamu. Hapo Waalbania wengi walivuka bahari na kukimbilia usalama hasa katika Ufalme wa Sicilia.

Ingawa wengi walimezwa na mazingira mapya, wengine walidumisha lugha yao ya Kialbania pamoja na madhehebu ya Kigiriki.

Hatimaye walipewa na Papa uongozi kamili (6 Februari 1784) na hatimaye (1919) walianzishiwa majimbo mawili, mbali na monasteri huru ya Grottaferrata.

Mwaka 2010, waamini wa Kanisa hilo walikadiriwa kuwa 61,000 hivi katika parokia 45, chini ya maaskofu 2, mapadri 82 (baadhi wakiwa na ndoa) na mashemasi 5. Pia kulikuwa na watawa wasio na daraja takatifu 207.

Tanbihi

Marejeo
Oriente Cattolico (Vatican City: The Sacred Congregation for the Eastern Churches, 1974)
Annuario Pontificio

Fortescue, Adrian. The Uniate Eastern Churches: the Byzantine Rite in Italy, Sicily, Syria and Egypt. Ed. George D. Smith. New York: F. Ungar, 1923. Print.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium  - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Italia
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Albania

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Albania ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Idadi ya waumini ni asilimia ndogo kati ya Wakatoliki 3,500 wa Albania Kusini.

Tanbihi

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Albania
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Belarus

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Belarus ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Linapatikana hasa nchi Belarus, ambako lina waumini 5,000 hivi katika parokia 16 chini ya mapadri 16 na mashemasi 3.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Belarus
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Bulgaria

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Bulgaria ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Bulgaria
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Korasya

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Korasya ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Kroatia
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina (kwa Kiukraina: Українська греко-католицька церква (УГКЦ), Ukrains'ka hreko-katolyts'ka tserkva) ndiyo madhehebu kubwa zaidi kati ya Makanisa Katoliki ya Mashariki (yale yote ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote).

Mwaka 2014 lilikadiriwa kuwa na waamini 4,468,630 katika parokia 3,993 za Ukraina na za nchi nyingine zaidi ya 12 walipohamia Waukraina katika mabara 4, wakiongozwa na maaskofu 39, mapadri wanajimbo 3,008, mapadri watawa 399 na mashemasi 101. Pia lina watawa wengine wanaume 818 na wanawake 1459 mbali ya waseminari 671.

Linafuata liturujia ya Ugiriki.

Marejeo
"Account of the history of the Unia and its disestablishment in 19th Century Russia" in Russian
 Orientales Omnes Ecclesias, Encyclical on the Reunion of the Ruthenian Church with Rome His Holiness Pope Pius XII, Promulgated on December 23, 1945.
 
Gudziak, Borys A. (2001). Crisis and Reform: The Kyivan Metropolitanate, The Patriarchate of Constantinople, and the Genesis of the Union of Brest. Harvard University Press. Cambridge, MA.

Viungo vya nje

Ukrainian Greek-Catholic Church Official Website 
Kyiv archeparchy Official Website
St Joseph Ukrainian Catholic Church 
St. Elias Ukrainian Catholic Church 
 St. John the Baptist Ukrainian Catholic Church 
At the Service of Church Unity
Religious Information Service of Ukraine 
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen'' kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Ukraine
Kanisa Katoliki la Kibizanti la Ugiriki

Kanisa Katoliki la Kibizanti la Ugiriki ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Masedonia

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Masedonia ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Masedonia Kaskazini
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Romania

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Romania (kwa Kiromania Biserica Română Unită cu Roma, Greco-Catolică) ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki likiongozwa na Askofu mkuu kabisa, kwa sasa kardinali Lucian Mureşan.

Mbali ya jimbo kuu la Fǎgǎraş na Alba Iulia, nchini Romania kuna majimbo manne: Oradea Mare, Cluj-Gherla, Lugoj na Maramureş. 

Kanisa hilo lina pia jimbo la Mt. George huko Canton, Marekani linalowashughulikia waamini walioko Amerika Kaskazini, ikiwa ni pamoja na Canada.

Kadiri ya Annuario Pontificio ya mwaka 2016, mwishoni mwa mwaka 2012 Kanisa hilo lilikuwa na waamini 504,280 katika parokia 1225, wakiongozwa na maaskofu 8 na mapadri wanajimbo 882 hivi, ingawa sensa iliyoendeshwa na serikali ya Romania mwaka 2011 ilidai waamini waliokuweko nchini walikuwa 150,593 tu.

Historia
Baada ya Austria kuteka Transilvania mwaka 1687, askofu mkuu Atanasie Anghel alikubali kuungana na Kanisa la Roma mwaka 1698, na uamuzi huo ulipitishwa na sinodi ya maaskofu tarehe 4 Septemba 1700.

Baada ya Ukomunisti kuteka Romania, ulilazimisha waamini wote wa Kanisa hilo kujiunga tena na Waorthodoksi, lakini wengine walikataa na kuendelea kufuata imani yao kwa chinichini, bila ya kujali dhuluma iliyoendelea hadi tarehe 31 Desemba 1989.

Viungo vya nje
"Biserica Română Unită cu Roma, Greco-Catolică" (in Romanian)
Another informative site (in Romanian) 
Another informative site (in Romanian) 
"Romanian Greek Catholic community in Madrid, Spain (Web)" (in Romanian and Spanish) 
"Romanian Greek Catholic community in Madrid, Spain (Blog)" (in Romanian and Spanish)
"Chiesa Romena Unita con Roma, Greco-Cattolica" (in Italian) 
St. George Romanian Byzantine Catholic Diocese (in English)
Article on the Romanian Greek Catholic Church by Ronald Roberson on the CNEWA website. 
Radio Free Europe/Radio Liberty: The Romanian Orthodox Church and Post-Communist Democratization* Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo

Tanbihi

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Romania
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Kiruteni

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Kiruteni ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Ukraine
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Russia

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Russia ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Urusi
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Slovakia

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Slovakia ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Jimbo kuu liko Prešov, Slovakia. Chini yake kuna majimbo ya Košice na Bratislava katika nchi hiyohiyo.

Jimbo lingine liko Toronto, Kanada.

Kwa jumla waamini ni 350,000-400,000.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Slovakia
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Hungaria

Kanisa Katoliki la Kigiriki la Hungaria ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Kuanzia mwaka 2015 lina jimbo kuu lenye makao yake Debrecen, Hungaria. Chini yake kuna majimbo mawili katika nchi hiyohiyo.

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Hungaria
Kanisa Katoliki la Wakopti

Kanisa Katoliki la Wakopti ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Aleksandria na kutumia liturujia ya Misri.

Patriarki wake ni askofu mkuu pekee, akiwa na majimbo nane chini yake: Abu Qurqas, Assiut, Guizeh (Gizah), Ismayliah, Luqsor (Luxor), Minya na Sohag. Mwenyewe anatumia jina la jimbo la Aleksandria, ingawa makao makuu yako Cairo. 

Waamini wote ni 187,320 (2017).

Viungo vya nje
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya  Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Wakopti
Misri
Kanisa Katoliki la Waethiopia

Kanisa Katoliki la Waethiopia ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Aleksandria na kutumia liturujia ya Misri.

Limeenea hasa nchini Ethiopia, ambamo lina majimbo 4.

Mkuu wake ni askofu mkuu wa Addis Ababa. Waamini wote ni 70,832 (2017)

Viungo vya nje

 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Ethiopia
Kanisa Katoliki la Kisiria la Malankara

Kanisa Katoliki la Kisiria la Malankara (kwa Kimalayalam: മലങ്കര സുറിയാനി കത്തോലിക്കാ സഭ) ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Antiokia na kutumia liturujia ya Antiokia, lakini linapatikana hasa India kusini na katika nchi walipohamia watu wa eneo hilo, kama vile Uarabuni, Uingereza, Marekani.

Kwa jumla lina waamini 450,000 hivi, kutokana na 5 tu wa kwanza waliojiunga rasmi na Kanisa Katoliki tarehe 30 Septemba 1930 chini ya askofu mkuu Mar Ivanios Geevarghese, wengine wakiwa Askofu Jacob Mar Theophilos, padri John Kuzhinapurath OIC, shemasi Alexander OIC, na mlei Chacko Kilileth.

Majimbo ni 11 nchini India na 1 Marekani, na mapadri ni 639.

Viungo vya nje

Syro-Malankara Catholic Church Tovuti rasmi
Eparchy of Pathanamthitta
Syro-Malankara Catholic Church sui iuris
Syro-Malankara Catholic Church – alternative site built by Malankarites 
Article on the Syro-Malankara Catholic Church by Ronald Roberson on the CNEWA website. 
 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Makanisa Katoliki ya Mashariki
Uhindi
Kerala
Safura

Safura ni aina za minyoo midogo ambayo inasababisha anemia.

Nematodi