LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Elimuanga ya kimagharibi

Elimuanga ya kimagharibi inataja elimu ya nyota jinsi ilivyopata msingi wake katika utamaduni wa Ugiriki ya Kale. Ni mapokeo ya pamoja kati ya utamaduni wa Waislamu na utamaduni wa Ulaya, tofauti na mapokeo katika sehemu nyingine za Dunia kama vile Bara Hindi au China. 

Wagiriki walipokea habari nyingi kutoka wataalamu wa Babeli na Mesopotamia (Iraki ya leo). 

Elimu ya Wagiriki iliyokusanywa katika Almagesti ya Klaudio Ptolemaio iliendelezwa kwa karne kadhaa hasa kati ya wataalamu wa nchi za Uislamu katika Asia ya Magharibi (au Mashariki ya Kati) ikaendelea kuwa msingi wa elimuanga ya kisasa iliyokua katika Ulaya tangu karne ya 16 na utafiti wa Kopernikus.  

Kwa hiyo kuna mapokeo ya pamoja katika elimu ya nyota ya nchi za Ulaya na nchi za Kiislamu. Inatumia namna ileile ya kupanga nyota katika kundinyota lililo tofauti na maeneo mengine ya Dunia kama Bara Hindi au China pamoja na Asia ya Mashariki. Kutokana na msingi ule kuna pia majina ya nyota yanayotumiwa kwa pamoja katika lugha za Ulaya na Kiarabu. Majina ya nyota nyingi ni ya Kiarabu ilhali majina ya makundinyota yanarejelea mara nyingi mitholijia ya Ugiriki.

Viungo vya Nje
History and Philosophy of Western Astronomy
Islamic astronomy, makala ya Owen Gingerich katika jarida ya Scientific American, April 1986, kupitia web archive, iliangaliwa Januari 2019

Historia ya elimuanga
Uwezo

Uwezo ni neno ambalo maana yake imegawanyika:
 kuwa na nguvu 
 kuwa na mali 
 kuwa na nguvu na mamlaka ya kufanikisha jambo 
 kuwa na ufahamu wa kuelewa masomo darasani 
 kipawa binafsi ambacho mwingine anaweza akawa nacho, na mwingine asiwe nacho

Kwa mfano, kuna baadhi ya watu wanapenda kwenda jeshini wakielezwa hali ya huko lakini wengine hawataki hata kusikia. Katika vita vya Kagera vya mwaka 1978 Idd Amini wa Uganda alitaka kuteka baadhi ya maeneo ya Tanzania. Kuna wazalendo waliojitoa kwa hali na mali wakaikomboa nchi: Amini hakuwa na uwezo tena, akakimbilia Libya.

Elimu jamii
Ahmad Nassir

Ahmad Nassir Juma Bhalo (Kuze, Mombasa, 26 Mei 1936 - 9 Januari 2019) alikuwa malenga Mswahili wa Mombasa. Kwa upande wa babake alikuwa Mtangana na kwa mamake alikuwa Mkilindini. Haya ni miongoni mwa makabila ya asili ya Kiswahili Cha Kimvita, yaani Mombasa. 

Kama watoto wengine wa Mombasa wa wakati huo aliingia chuoni kusoma Qurani na dini ya kiislamu. Mafunzo hayo aliyapata kwa babu yake Sheikh Muhammad Ahmad Matano, mpaka alipohitimu.

Baada ya mafunzo hayo, alikwenda shule ya kizungu kwa wakati huo ikijulikana kama Arab Boys (Serani Primary School)  hapo hapo Mombasa,Kwa bahati mbaya hakumaliza masomo yake na aliwata (aliwacha) akiwa darasa la nne, na akaanza kufanya kazi.

Bwana huyu alikuwa mshairi mashuhuri katika uwanda (uwanja) wa mashairi, alijulikana sana kwa jina la Ustadh Bhalo. Bhalo ni lakabu ya babu yake mzaa baba yaani Juma Bhalo; na Ustadh ni cheo alichopewa na mhariri wa gazeti moja la Mombasa lilokuwa likiitwa Sauti ya Pwani, baada ya kupata diploma yake ya ushairi.

Utunzi wa mashairi
Lugha aliyotumia Ahmad Nassir kutungia mashairi yake ni ile ya ki-Mvita , tena cha ndani. Kwa sababu hii, si rahisi kwa mtu mwenye ujuzi mdogo wa lugha ya Kiswahili kuyaelewa mashairi yake bila ya msaada.

Mtu yeyote anayesoma mashairi yake akaona jinsi alivyoichezea lugha ataelewa alikwasika na kuwa bingwa kweli katika mashairi mengi aliyotunga.

Baadhi ya mashairi hayo yamechapishwa na mengine bado. Kati ya mashairi yake pia yameimbwa na Mohamed Khamis Juma Bhalo al maaruf Professor Juma Bhalo katika nyimbo za taarabu, wawili hawa ni mtu na bin ammi yake.

Mashairi yake ya kwanza kuchapishwa ni yale yaliyomo katika kitabu kiitwacho Poems from Kenya kilichopigwa chapa na The university of Wisconsin Press ya Amerika katika mwaka wa 1966.

Mashairi hayo yalifasiriwa kwa kiingereza na kuhaririwa na mwena zake Profesa Lyndon harries wa chuo kikuu cha Wisconsin. 

Kitabu cha pili cha mashairi yake ni kile kiitwacho Malenga wa Mvita, hiki kimehaririwa na al marhum Shihabuddin Chiraghdin na kupigwa chapa na Oxford University Press, humuhumu Kenya.

Kitabu hicho ndicho kilichopokeya Tuzo ya Kenyatta ya fasihi ya Kiswahili ya 1972 kuwa ni kitabu kizuri kuliko vyote vya Kiswahili vilivyotolewa mwaka huo. 
Vitabu vyake vyengine vilivyofwata baada ya Malenga wa Mvita ni; Taa ya umalenga pamoja na Irshad.

Kuhusu mashairi yake ambayo hayajachapishwa ni mengi sana.

Mbali na mashairi aliyonayo mwenyewe yako mengine kadha wa kadha yaliyo kwenye maktaba ya vyuo vikuu mbali mbali ulimwenguni kama Ujerumani, Dar es Salaam, London na hata Urusi.

Mbali na ubingwa wa mashairi pia alikuwa na kipawa cha uchoraji. Miongoni mwa kazi zake za uchoraji ni zile zilizokuwa katika vifua za baadhi ya fulana za nyakati hizo za nyuma, kama zile za Cruel world, Cruel hand, Please kiss me na Make love not war .

Washairi wa Kenya
Watu kutoka Mombasa
Honeywell

Honeywell International Inc ni kampuni ya kimataifa ambayo inatengeneza aina mbalimbali za bidhaa za kibiashara na za akiba, huduma za uhandisi na mifumo ya vifaa vya anga kwa wateja mbalimbali, kutoka kwa watumiaji binafsi kwenda kwenye mashirika makubwa na serikali. 

Kampuni hiyo inaendesha vitengo vinne vya biashara, inayojulikana kama Strategic Business Units , Teknolojia za Nyumbani na Ujenzi (HBT), Suluhu za Usalama na Uzalishaji (SPS), na vifaa vya utendaji kazi vya Honeywell.

kampuni za Marekani
Maua, Kenya

Maua ni mji wa Kenya ya Kati, katika kaunti ya Meru.

Mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 49,012.

Ni kata ya eneo bunge la Igembe Kusini.

Tanbihi

Kata za Kenya
Miji ya Kenya
Kaunti ya Meru
Didier Ovono

Didier Janvier Ovono (alizaliwa 23 Januari 1983) ni mchezaji wa soka wa Gabon ambaye anacheza kama kipa wa klabu ya Paris FC na timu ya taifa ya Gabon

Kazi ya klabu
Mwaka 2008 aliweza kushinda katika Ligi akiwa na klabu ya FC Dinamo Tbilisi.Na tena  mnamo 22 Juni  2009, alihamia  kutoka katika klabu ya Dinamo Tbilisi kwenda Le Mans UC 72 katika Ligi 1 ambapo alipewa mkataba wa miaka 3 hadi Juni 2012.
 
Alicheza katika Kombe la Mataifa ya Afrika akiwa na timu ya taifa ya Gabon na aliweza kusaidia katika ushindi wa Gabon dhidi ya Cameroon. 
Alistaafu katika  timu ya taifa Mei 2017.

waliozaliwa 1983
watu walio hai
wachezaji mpira wa Gabon
Max Kramer

Dk Max Kramer (Cologne, Ujerumani, 8 Septemba 1903 - Pacific Palisades, California, Marekani, Juni 1986) alikuwa mwanasayansi wa Ujerumani aliyefanya kazi katika kampuni ya chuma na silaha ya Ruhrstahl AG. Alikuwa na jukumu la ujenzi wa Fritz X na makombora ya Ruhrstahl X-4 katika miaka ya 1943-1947.

Kramer alipata shahada ya uhandisi wa umeme katika Chuo Kikuu cha Ufundi cha Munich mwaka wa 1926 na alipata udaktari wake katika katika Chuo Kikuu cha Aachen mwaka 1931.

Wanasayansi wa Ujerumani
Félix Tshisekedi

Félix Antoine Tshisekedi (alizaliwa 13 Juni 1963) ni kiongozi wa chama cha Muungano wa Demokrasia na Maendeleo ya Jamii (UDPS), chama cha zamani na chama cha upinzani cha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Mwishoni mwa mwaka 2008, Tshisekedi alitajwa kuwa Katibu Mkuu wa UDPS wa mahusiano ya nje.  Mnamo Novemba 2011, alipata kiti katika Bunge la Taifa, akiwakilisha mji wa Mbuji Mayi katika mkoa wa Kasai-Mashariki.

Tarehe 10 Januari 2019, ilitangazwa kwamba Tshisekedi amechaguliwa kuwa rais wa nchi katika uchaguzi mkuu wa tarehe 30 Desemba 2018, kwa kuwashinda Martin Fayulu na Emmanuel Ramazani Shadary. 

Baada ya Fayulu kukata rufaa, tarehe 19 Januari Mahakama Kuu ilithibisha ushindi wa Tshisekedi, ingawa Umoja wa Afrika, Kanisa Katoliki na nchi kama Ufaransa wa Ubelgiji walipinga tena.

Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Marais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mtoto wa jicho

Mtoto wa jicho (kwa Kiingereza: cataract) ni ugonjwa ambao hutokea pale ambapo lenzi ya jicho inakuwa na hali ya uwingu. 

Kwa kawaida mitoto ya macho hutokea kwa sababu ya kuzeeka, na uwingu wa lenzi unaweza kupunguza na kuingiza giza katika uoni. Pia inaweza kutokea kwa sababu nyingine, kama majeraha, maradhi ya mwili au ya jicho lenyewe, mnururisho, na kwa nadra hata kwa kuzaliwa nayo. 

Kuna aina ya mtoto wa jicho ambayo inaweza kusababisha uoni mfupi (myopia), ambayo inamaanisha huwezi kuona vitu vya mbali lakini unaweza kuona vitu vya karibu.

Ikiwa haitatibiwa kwa upasuaji, baadhi ya aina za mtoto wa jicho zinaweza kusababisha upofu (maana yake huwezi kuona kitu chochote). Ugonjwa huu unaweza kutibika kwa kubadilisha lenzi asili na kuweka nyingine ya plastiki kwa njia ya upasuaji mdogo.

Jicho
Magonjwa
Vital Kamerhe

Vital Kamerhe (alizaliwa 4 Machi 1959) ni mwanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kiongozi wa chama cha Union pour la Nation Congolaise (UNC - Umoja kwa ajili ya Taifa la Kongo).

Alikuwa Rais wa Bunge la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo tangu mwaka 2006 hadi 2009. Kabla ya hapo alikuwa Waziri wa Habari. 

Baada ya kujiuzulu kama Rais wa Bunge, alikuwa mpinzani na kuanzisha UNC. Alikuwa mgombea katika uchaguzi wa rais wa mwaka 2011.

Tarehe 8 Aprili 2020, Vital Kamerhe, mkuu wa serikali na mshirika mkuu wa kisiasa wa Rais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Félix Tshisekedi, alikamatwa na polisi a kupelekwa kizuizini katika gereza kuu la Kinshasa kwa mashataka ya kula rushwa .

Tarehe 11 Juni 2020, Mwanasheria Mkuu wa serikali alidai dhidi ya Kamerhe miaka 20 ya kazi ya kulazimishwa kwa ubadhirifu, miaka 15 kwa ufisadi na hatimaye miaka 10 ya kunyimwa haki za upigaji kura na kutokuwa na sifa.

Pia aliomba mshtakiwa arudishe kiasi huchukuliwa zilizoibwa, pamoja na adhabu ya kiasi kupatikana katika akaunti ya Kamerhe, mke wake Amida Chatur na wake binti mkwe Soraya Mpiana kati ya miaka 2019 na 2020.

Adhabu hiyohiyo ilidaiwa dhidi ya mfanyabiashara wa Lebanon Sammih Jammal ambaye mwendesha mashtaka aliongeza kutengwa kwa mwisho na marufuku ya upatikanaji wa eneo la kitaifa.

Mnamo Juni 20, 2020, mahakama kuu ya Kinshasa-Gombe ilitangaza Vital Kamerhe kuhukumiwa miaka 20 ya kazi ya kulazimishwa na miaka 10 ya kutoweza kupata ofisi za umma kwa kuzidisha ufisadi na utapeli. Mshtakiwa mwenza wake, mfanyabiashara Samih Jammal, alipewa hukumu sawa na amri ya kufukuzwa baada ya kunyongwa kwao. Korti pia inaamuru kutekwa kwa akaunti na mali za washiriki wa familia ya Vital Kamerhe.

Ni mara ya kwanza kwa kiongozi wa juu wa nchi hiyo kuhukumiwa kwa maovu yake.

Mnamo Julai 24, 2020, kufungua kesi ya rufaa ya Vital Kamerhe, mkuu wa wafanyikazi wa Félix Tshisekedi alihukumiwa kifungo cha miaka 20 gerezani mnamo Juni 2020, kwa utapeli. Lakini kwa kufunguliwa tu, kesi ya rufaa iliahirishwa hadi Agosti 7, 2020 kwa sababu za kiutaratibu. Hivyo hadi sasa ni mshirika mkuu wa rais Félix Tshisekedi.

Tanbihi

 

wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Samson Mbingui

Samson Mbingui (alizaliwa 9 Februari 1992) ni mchezaji wa soka wa timu ya taifa ya Gabon ambaye anacheza katika klabu ya Tours FC na timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Gabon.

Kazi ya klabu
Mbingui alikuwa mwanachama wa timu ya taifa ya soka ya Gabon chini ya miaka 23 katika michuano ya CAF ya chini ya miaka 23 mwaka 2011 na Olimpiki mwaka 2012.

waliozaliwa 1992
watu walio hai
wachezaji mpira wa Gabon
Ferdinand von Richthofen

Ferdinand von Richthofen (alizaliwa 5 Mei 1833 - 6 Oktoba 1905) alikuwa mwanasayansi kutoka Ujerumani.

Maisha
Alizaliwa huko Carlsruhe nchini Ujerumani, na alifundishwa katika Gymnasium ya Katoliki huko Breslau.

Alijifunza mambo ya madawa katika Chuo Kikuu cha Breslau na Chuo Kikuu cha Humboldt jijini Berlin.

wanasayansi wa Ujerumani
Paoneaanga pa Griffith

Paoneaanga pa Griffith ni paoneaanga pa Los Angeles, California. Kituo hiki kinapatikana kwenye mteremko unaoelekea kusini mwa mlima Hollywood huko Los Angeles katika hifadhi ya Griffith.  

Ekari 3,015 (km za eneo 12.20) ya ardhi iliyozunguka uchunguzi lilipatiwa Jiji la Los Angeles na Griffith J. Griffith mnamo tarehe 16 Disemba 1896.  

Griffith aliandika maelezo ya kina kuhusu kituo hicho. Katika kuandaa mipango, aliwasiliana na Walter Adams, mkurugenzi wa baadaye wa Mount Wilson Observatory na George Ellery Hale, ambaye pamoja na Andrew Carnegie) waligundua darubini ya kwanza ya anga huko Los Angeles.  

Ujenzi wa kituo hiki ulianza mnamo tarehe 20 Juni 1933 katika usimamizi wa wahandisi wa ujenzi, John C. Austin na Frederick M. Ashley na kumalizika tarehe 14 Mei 1935.

Mionekano tofautitofauti ya kituo cha Griffith

Filamu zilizoigiziwa katika eneo la kituo cha Griffith 
 Dick Tracy Returns (1938)
 Phantom from Space (1953)
 Tobor the Great (1954)
 War of the Colossal Beast (1958)
 The Cosmic Man (1959)
 The Spy with My Face (1964)
 Flash Gordon (1974)
 Midnight Madness (1980)
 The Terminator (1984)
 Back to the Future (1985)
 Dragnet (1987)
 The tunnel entrance to the Observatory on Mount Hollywood Drive is the entrance to Toon Town in the movie Who Framed Roger Rabbit (1988).
 Earth Girls Are Easy (1988)
 Back to the Future, Part II (1989)
 The Rocketeer (1991)
 Devil in a Blue Dress (1995)
 The Power Within (1995)
 The People vs. Larry Flynt (1996)
 The End of Violence (1997)
 Bowfinger (1999)
 House on Haunted Hill (1999 remake)
 Queen of the Damned (2002)
 Charlie's Angels: Full Throttle (2003)
 Transformers (2007 live-action film)
 Yes Man (2008)
 Terminator Salvation (2009)
 Valentine's Day (2010) (In the opening scene of credits in the theater version a quick shot of the Observatory is shown)
 Friends with Benefits (2011)
 Love and Mercy (2014)
 McFarland, USA (2015) Final cross-country race winds past the Observatory
 San Andreas (2015) (It is seen briefly in a shot of L.A.)
 Terminator Genisys (2015)
 La La Land (2016)

Viungo vya nje 

 Friends of the Observatory
 Collection of articles on the observatory  at the LA Times
 Live Lecturers sent into a Black Hole by Danny King at Bloomberg News
 Make Astronomers the Stars Op/Ed by Margaret Wertheim in the LA Times
 Light Pollution in L.A. Area

Los Angeles
Paoneaanga
Louis Ameka

Louis Ameka  (alizaliwa 3 Oktoba 1996) ni mchezaji wa soka wa Timu ya taifa ya Gabon ambaye anacheza katika klabu iliyopo Ufaransa iitwayo Chamois Niortais na pia hucheza kama kiungo mshambuliaji.

Kazi ya klabu
Alicheza mpira wa miguu katika klabu ya CF Mounana na Chamois Niortais. Alicheza kwa mara ya kwanza katika timu yake ya taifa ya Gabon mwaka 2017.

waliozaliwa 1996
watu walio hai
wachezaji mpira wa Gabon
Bruno Tshibala

Bruno Tshibala Nzenze (alizaliwa 20 Februari 1956) ni mwanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo aliyekuwa Waziri Mkuu wa nchi hiyo tangu Mei 2017.

Alianza harakati za kisiasa wakati akiwa mwanafunzi mwezi Aprili 1980 akiwa na umri wa miaka 25 alipoingia chama cha siasa cha Zaire wakati wa utawala wa Mobutu Sese Seko. 

Mnamo Desemba 1980, yeye na wabunge kumi na tatu waliandika barua ya kumuomba Rais Mobutu mageuzi ya kidemokrasia wakati nchi ilikuwa bado chini ya mfumo wa chama kimoja.

Tarehe 7 Aprili 2017, Rais Joseph Kabila alimteua kuwa Waziri Mkuu na alianza kazi rasmi tarehe 18 Mei 2017. 

wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Ugonjwa wa Charcot

Ugonjwa wa Charcot ni moja ya magonjwa ya kurithi. 

Hujulikana kama ugonjwa wa Charcot kutokana na jina la Jean-Martin Charcot, mwanasayansi wa neva wa Ufaransa ambaye kwa mara ya kwanza aliielezea kuhusu ugonjwa huu mwaka wa 1869. 

Mtu aliye na ugonjwa huu hukosa tishu za misuli na hisia ya kugusa sehemu mbalimbali za mwili wake.

Maradhi ya kurithi‎
Uoni mfupi

Uoni mfupi (kwa Kiingereza: "near-sightedness, short-sightedness au myopia") ni tatizo ambalo jicho hupoteza uwezo wake wa kuona vitu vilivyo mbali. Hali hii ni ya kawaida sana na mara nyingi hutokea kwa watu wa familia moja. 

Inatokea wakati lenzi inakuwa na umbo la kupinda sana kusiko kwa kawaida, au wakati jicho ni refu kupita kiasi, hivyo mwanga unaoingia kwenye jicho huzingatia hatua mbele ya retina, badala ya kuingia kwenye retina. Hii inafanya vitu vya mbali kutoonekana vizuri. 

Uoni mfupi wa ghafla unaweza mara nyingi kuwa dalili ya kwanza ya ugonjwa wa kisukari cha aina ya pili.

Mara nyingi, inaweza kutibiwa kwa urahisi kwa kutumia miwani au upasuaji.

Jicho
Magonjwa
Andrew Robertson

Andrew Robertson (alizaliwa 11 Machi 1994) ni mchezaji wa soka wa Scotland ambaye anacheza kama beki wa kushoto wa klabu ya Liverpool F.C. na timu ya taifa ya Scotland.

Maisha
Robertson alianza kazi yake na Queen Park FC huko Scotland mwaka 2012 kabla ya kujiunga na Dundee United mwaka ujao. Alijiunga na Hull City mwezi Julai 2014 kwa ada ya £ milioni 2.85, baadae alijiunga na Liverpool mwezi Julai 2017 kwa ada ya £ milioni 8.

Aliisaidia timu yake kufika mpaka fainali ya ligi kuu ya mabingwa wa Ulaya mwaka 2018-19.

Waliozaliwa 1994
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Uskoti
Wachezaji wa Liverpool FC
Milima Makaleha

Milima Makaleha (inayojulikana kama [mɐkəlɛhə] au [mɐtəlɛhə] katika Kihawaii) ni safu ya milima ambayo ipo katika kata ya Kauai upande wa mashariki wa funguvisiwa la Hawaii kilichopo Kauai. 

Kimo cha juu ni takriban mita 980 (futi 3,215) juu ya usawa wa bahari.

Jina limetokana na mahali panapoitwa Makaleha, neno la Kihawaii ambalo la kikabila kwa kirefu cha neno maka inamaanisha "jicho" na leha inamanisha "kuinua".

milima ya Marekani
Hawaii
Lenzi

Lenzi ni kitu kilicho angavu (kama vile kioo, plastiki au hata tone la maji) ambacho kina uwezo wa kubadili taswira ya kitu kwa kupindisha miale ya nuru ambayo inapita kwenye kitu hicho. Lenzi inaweza kufanya kitu kuonekana kikubwa, kidogo, au juu-chini-chini-juu. 

Sehemu nyingine ambazo lenzi hutumika ni kwenye miwani, kamera, projekta, hadubini, darubini, vioo vya kukuza, n.k. 

Kila jicho pia lina lenzi yake asili.

Huwa zinafanya kazi kwa kupindisha mwanga.

Lenzi zina maumbo matatu makuu. Kila umbo hubadilisha taswira (kuifanya iwe kubwa au ndogo). Aina tatu hizo ni:

 Mbonyeo: sehemu ya kati ni nyembamba
 Vungu au mbinuko: sehemu ya kati ni nene
 Bapa

Historia 
Neno "lenzi" linatokana na neno la Kiingereza Lens ambalo limetokana na Kilatini  "lentil," kwa sababu lenzi za awali zilikuwa na umbo kama dengu.

Rekodi ya zamani ya maandishi ya lenzi ya Kigiriki ya Aristophanes, inatujulisha ya kwamba lenzi zilitumiwa kukusanya miale ya jua ili kufanya moto

Galileo Galilei kwa kawaida anaaminika kuwa alitumia lenzi ili kutengeneza darubini ya kwanza. Hata hivyo, yeye tu alibadilisha na kuboresha muonekano kama aliyojifunza kutoka kwa wataalamu wa Uholanzi kama vile Hans Lippershey. Huenda alikuwa ndiye wa kwanza kutumia teknolojia ili kufanya uchunguzi sahihi wa nyota.

Jicho
Georginio Wijnaldum

Georginio Wijnaldum (alizaliwa 11 Novemba 1990) ni mchezaji wa soka wa Uholanzi ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Liverpool FC na timu ya taifa ya Uholanzi.

Alipata tuzo ya Mchezaji wa Uholanzi wa Mwaka wakati akiwa PSV. 

Mwaka 2015, Wijnaldum alijiunga na Newcastle United kwa £ milioni 14.5, baadae aliondoka na kusaini mkataba wa miaka mitano na Liverpool FC kwa £ milioni 23. Aliisaidia nchi yake katika Kombe la Dunia la FIFA 2014.

Waliozaliwa 1990
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Uholanzi
Meddie Kagere

Meddie Kagere (alizaliwa 10 Oktoba 1986) ni mchezaji wa soka wa Rwanda aliyezaliwa Uganda ambaye anacheza katika klabu ya Singida Big Star inayoshiriki Ligi Kuu Tanzania Bara na timu ya taifa ya Rwanda.

Kazi ya klabu

KF Tirana
Kagere alijiunga na klabu yake ya kwanza huko Ulaya wakati wa dirisha la uhamisho wa majira ya joto 2014, alipojiunga na Albania Superliga katika klabu ya KF Tirana baada ya mkataba wa miaka miwili kuisha alirudi katika klabu yake ya awali ya Rayon Sports FC ya kwa $ 10,000. Mnamo 1 Januari 2015, Kagere alitolewa na KF Tirana na kujiunga na Gor Mahia ya Kenya.

Simba S.C.
Baada ya kufanya vizuri katika mwaka 2018 SportPesa Super Cup, wakati alikuwa mchezaji wa Gor Mahia F.C, alifunga goli la kwanza dhidi ya Simba S.C., hatimaye alisajiliwa na mabingwa hao wa Ligi Kuu ya Tanzania Simba S.C. Katika msimu wa 2019/20 ni mmoja kati ya wachezaji bora.

waliozaliwa 1986
watu walio hai
wachezaji mpira wa Rwanda
Kwinini

Kwinini ni alkaloidi ambayo inaweza kupunguza homa, inayofanya kazi dhidi ya malaria, maumivu na uvimbe. Gome la mti wa familia ya Cinchona imejaliwa kwinini ya asili. Mti huo unapatikana huko Andes, Amerika ya Kusini, Indonesia, na Kongo.

Kwinini inaweza pia kutengenezwa na binadamu, lakini hii ni ghali zaidi, hivyo ni bora kuichukua kutoka kwenye magome ya miti.

Kwinini ilikuwa tiba ya kwanza ya malaria, iliyojulikana huko Ulaya mwaka 1631, na labda mapema kwa watu wa asili wa Amerika ya Kusini. 

Hata leo, kwinini hutumiwa kutibu aina fulani za malaria, wakati dawa nyingine zinashindwa au hazipatikani. Kwa njia hiyo, kwinini kwa sasa ni mojawapo ya tiba bora zaidi ya malaria, ambayo husababishwa na plasmodiamu aina ya falciparum. Kwa aina nyingine za malaria, kwinini haitumiki tena.

Madawa
Ludwig Aschoff

Albert Ludwig Aschoff (10 Januari 1866 - 24 Juni 1942) alikuwa daktari bingwa wa Ujerumani wa magonjwa ya damu. 

Alichukuliwa kuwa ni mmoja wa wataalamu wa mwanzo wa karne ya 20 na daktari muhimu wa Ujerumani baada ya Rudolf Virchow.

Maisha 
Askoff alizaliwa huko Berlin, Ujerumani. Alijifunza mambo ya madawa katika Chuo Kikuu cha Bonn, Chuo Kikuu cha Strasbourg, na Chuo Kikuu cha Würzburg.

Baada ya kuimarisha uwezo wake mwaka 1894, Ludwig Aschoff alichaguliwa kuwa profesa wa ugonjwa wa damu wa hospitali ya Göttingen mnamo mwaka wa 1901. Aschoff alihamishwa hospitali na kupelekwa Marburg mwaka 1903 ili awe mkuu wa idara ya anatomy pathological.

Wanasayansi wa Ujerumani
Demetrius Zvonimir

Demetrius Zvonimir (kwa Kiserbokroatia: Dmitar Zvonimir) alikuwa Mfalme wa Kroatia na Dalmatia kuanzia 1075 mpaka kufa kwake mwaka wa 1089. 

Alipewa ufalme rasmi huko Solin tarehe 8 Oktoba 1076. Zvonimir pia ilitawala kama Ban wa Slavonia (1064-1074), na akaitwa Duke wa Kroatia kwenye miaka karibu na 1075. 

Jina lake la asili lilikuwa Zvonimir yeye alichukua jina la Demetrius (Dmitar katika Kroatia).

Alianza kutumikia kama Ban wa Slavonia katika utawala ya Mfalme Peter Krešimir IV. Baadaye, alichaguliwa kama Duke wa Kroatia na Peter Krešimir IV ambaye baadaye alitajwa  kuwa mrithi wake. Mnamo mwaka wa 1075, Demetrius Zvonimir alifanikiwa kutwaa kiti cha ufalme cha Kroatia.
 

wafalme wa Kroatia
Kamerun ya Kiingereza

Kamerun ya Kiingereza (British Cameroons) ilikuwa sehemu ya magharibi ya koloni ya awali ya Ujerumani iliendelea kama eneo la kudhaminiwa chini ya Uingereza kuanzia mwaka 1922 hadi 1961.

Wakati wa mwisho wa ukoloni wananchi wa sehemu ya kaskazini walipiga kura ya kuunganika na Nigeria, ilhali watu wa sehemu ya kusini waliamua kujiunga na Kamerun.

Kamerun ya Kiingereza ilikuwa sehemu ya koloni la Kamerun ya Kijerumani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Mwaka 1914 koloni hili lilivamiwa na Uingereza kutoka Nigeria, Ufaransa kutoka maeneo yao ya Afrika ya Kifaransa na Ubelgiji kutoka Kongo. Mwaka 1916 jeshi la Kijerumani ilisalimu amri na koloni liligawiwa baina ya Uingereza na Ufaransa.

Mwaka 1922 Shirikisho la Mataifa lilikubali rasmi ugawaji huu na kukabidhi Kamerun kwa Ufaransa na Uingereza kama maeneo ya kudhaminiwa. Sehemu ya Uingereza ilikuwa takriban asilimia 20 za Kamerun ya Kijerumani ya awali. Waingereza waligawa sehemu yao katika mikoa miwili: ya kaskazini na kusini na kuitawala kama sehemu ya Nigeria.

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia usimamizi wa maeneo ya kukabidhiwa ulihamia mikononi mwa Umoja wa Mataifa ulioamua ya kwamba maeneo hayo yapewe uhuru kuanzia mwaka 1960. Ilhali Kamerun ya Kiingereza ilitazamiwa kuwa ndogo mno kwa kuanzisha nchi ya pekee, pia haikuwa na eneo mfululizo, wananchi walipewa chaguo cha kujiunga na nchi jirani.

Wakazi wa mkoa wa kaskazini walipoishi Waislamu wengi walipiga kura kuwa sehemu ya Nigeria (kwa 60%) lakini wananchi wa mkoa wa kusini waliamua kujiunga na Kamerun ya Kifaransa katika Shirikisho la Jamhuri ya Kamerun .

Tangu 1972 muundo wa nchi ulibadilishwa kuacha mfumo wa shirikisho na kuwa jamhuri ya muungano inayokazia zaidi matumizi ya lugha ya Kifaransa ingawa Kiingereza bado ni moja ya lugha rasmi. Hapo sehemu ya Wakamerun wanaotumia lugha ya Kiingereza walijisikia kuwa wananyimwa haki zao. 

Tangu mwaka 2016 upinzani wa watu wa magharibi ulijibiwa kwa ukali zaidi na hii imeleta upinzani wa wanamgambo wenye silaha wanaoshambulia polisi na jeshi la serikali kuu. Tangu mwaka 2017 wapinzani wamedai uhuru wa sehemu yenye lugha ya Kiingereza wakidai kuundwa kwa nchi ya Ambazonia.

Marejeo

Viungo vya Nje
British Cameroon , sehemu ya histori kwenye tovuti ya cameroonweb.com
Harry R. Rudin, Germans in the Cameroons 1884-I914, A Case Study in modern imperialism, Yale University Press 1938 (online hapa kwa archive.org)

Tazama pia
 Historia ya Kamerun

Historia ya Kamerun
Orodha ya milima ya mkoa wa Mara

Orodha ya milima ya mkoa wa Mara inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania Kaskazini.

 Milima ya Baridi
 Milima ya Bigo
 Mlima Chamuriho
 Milima ya Changuge
 Milima ya Chirolwe
 Milima ya Iraramo
 Milima ya Isaro
 Milima ya Kurwirwi
 Milima ya Maji Moto
 Milima ya Mugongo
 Milima ya Munguru
 Milima ya Nyaburuma
 Milima ya Nyihara
 Milima ya Ragata
 Mlima Kaguru
 Mlima Koma
 Mlima Longosa
 Mlima Nantare
 Mlima Nyangombe
 Mlima Nyavarwanga

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mara

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Mara
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Simiyu

Orodha ya milima ya mkoa wa Simiyu inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania Kaskazini.

 Milima ya Itonjo
 Milima ya Moru Kopjes
 Milima ya Nassa
 Milima ya Nyaroboro
 Mlima Gabusange
 Mlima Maguge
 Mlima Migombe
 Mlima Mwagalangkulu
 Mlima Mwauporo
 Mlima Ngera
 Mlima Sayaga

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Simiyu

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Simiyu
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Kagera

Orodha ya milima ya mkoa wa Kagera inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania kaskazini magharibi.

 Milima ya Bigoro
 Milima ya Buhamila
 Milima ya Buliguru
 Milima ya Byonge
 Milima ya Chijeye
 Milima ya Chituntu
 Milima ya Chonyonyo
 Milima ya Enkombeya Kabundu
 Milima ya Isyoro
 Milima ya Kabare
 Milima ya Kabuzora
 Milima ya Kabwiko
 Milima ya Kalyamukogote
 Milima ya Karambi
 Milima ya Kashanda
 Milima ya Kijumbura
 Milima ya Mabare
 Milima ya Mashule
 Milima ya Nyabweshongoile
 Milima ya Nyakagando
 Milima ya Nyakatuntu
 Milima ya Nyarugongo
 Milima ya Omubuhembe
 Milima ya Omuchirima
 Milima ya Omuchwekano
 Milima ya Rugabo
 Milima ya Rwabigaga
 Milima ya Rwaburendere
 Milima ya Rwanzira

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Kagera

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Kagera
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Katavi

Orodha ya milima ya mkoa wa Katavi inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania magharibi.

 Milima ya Ibindi
 Milima ya Kosio
 Milima ya Mlala
 Milima ya Sitwe
 Milima ya Wansisi
 Mlima Ilyandi Sandi
 Mlima Malambo
 Mlima Rupila
 Mlima Yamba

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Katavi

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Katavi
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Kigoma

Orodha ya milima ya mkoa wa Kigoma inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania magharibi.

 Milima ya Karurumpeta
 Milima ya Lugeti
 Milima ya Nchuzi
 Milima ya Yaruvano
 Mlima Babala
 Mlima Lugaba
 Mlima Mwelamfula
 Mlima Mwinangombe
 Mlima Ngalamusa
 Mlima Sipila
 Mlima Solombe
 Mlima Tembwe

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Kigoma

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Kigoma
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Lindi

Orodha ya milima ya mkoa wa Lindi inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania kusini mashariki.

 Milima ya Chibendenga
 Mlima Mtimbo

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Lindi

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Lindi
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Mbeya

Orodha ya milima ya mkoa wa Mbeya inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania kusini.

 Milima ya Ilunga
 Milima ya Marema
 Milima ya Nguawa
 Milima Pacha
 Milima ya Samya

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Morogoro

Orodha ya milima ya mkoa wa Morogoro inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania mashariki.

 Milima ya Matemdawanu Namiboko
 Milima ya Mbarika
 Milima ya Mindu
 Mlima Hatumbula
 Mlima Idunda
 Mlima Kwakanda
 Mlima Mlowa

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Morogoro
Milima ya Tanzania
TTMS

TTMS (kifupisho cha Kiingereza: Telecommunication Traffic Monitoring System) ni mfumo wa kisasa wa teknolojia ambao upo mahususi kwa ajili ya taasisi za serikali kama vile mamlaka za mawasiliano ili kuratibu mambo yahusuyo mapato na kodi zinazotokana na mawasiliano ya simu.

Marejeo

Kifupi
Orodha ya milima ya mkoa wa Njombe

Orodha ya milima ya mkoa wa Njombe inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania kusini.

 Mlima Lihamo
 Mlima Likenuli
 Mlima Mueza
 Mlima Nyakipamba

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Njombe

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Njombe
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Rukwa

Orodha ya milima ya mkoa wa Rukwa inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania magharibi.

 Milima ya Chasamila
 Milima ya Chiparua
 Milima ya Chocha
 Milima ya Kanda
 Milima ya Kasusu
 Milima ya Katazi
 Milima ya Katutu
 Milima ya Lindi
 Milima ya Makos
 Milima ya Mantala
 Milima ya Maula
 Milima ya Milungu
 Milima ya Misansa
 Milima ya Mpangla
 Milima ya Mwaya
 Milima ya Nsasi
 Milima ya Nyanda
 Milima ya Takamorwa
 Milima ya Thombe
 Milima ya Tikatupu
 Milima ya Tupande
 Milima ya Ulua
 Mlima Ipungulu
 Mlima Karema
 Mlima Wasosi

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Rukwa
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Ruvuma

Orodha ya milima ya mkoa wa Ruvuma inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania kusini.

 Milima ya Madambasi
 Mlima Lisenga
 Mlima Madunda

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruvuma

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Ruvuma
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Shinyanga

Orodha ya milima ya mkoa wa Shinyanga inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania kaskazini.

 Milima ya Mhandu
 Milima ya Mwantine
 Milima ya Ngaya
 Milima ya Soit o Ngum Kopjes
 Mlima Bugulwahombo
 Mlima Bukulu
 Mlima Bulangali
 Mlima Isisimba
 Mlima Kasoze
 Mlima Mbogo
 Mlima Msala
 Mlima Nyamibata
 Mlima Uporo

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Shinyanga

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Shinyanga
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Singida

Orodha ya milima ya mkoa wa Singida inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania ya kati.

 Milima ya Gila
 Milima ya Mungai
 Mlima Boru
 Mlima Singiri

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Singida

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Singida
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Tabora

Orodha ya milima ya mkoa wa Tabora inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania magharibi.

 Milima ya Bunasu
 Milima ya Kiganga

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Tabora

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Tabora
Milima ya Tanzania
Orodha ya milima ya mkoa wa Tanga

Orodha ya milima ya mkoa wa Tanga inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania mashariki.

 Mlima Kigombe
 Mlima Mkinga
 Mlima Talagwe

Tazama pia
 Orodha ya milima ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Tanzania
Mkoa wa Tanga
Milima ya Tanzania
Mauzo shirikishi

Mauzo shirikishi (kwa Kiingereza "affiliate marketing") ni mfumo wa mauzo unaotegemea utendakazi ambapo mwenye biashara humtunuku muuzaji aliyeshirikishwa kulingana na idadi ya wateja aliopata au bidhaa alizouza.

Historia 
Historia ya mauzo shirikishi inaweza kufuatiliwa kutoka kwa uvumbuzi wa dhana ya ugawaji wa mapato - ulipaji fidia kwa wanaosaidia kuuza bidhaa mwaka wa 1994. Hii ilikuwa miaka minne tangu uvumbuzi wa utandawazi.

Uundo 
Sekta hii ya mauzo shirikishi ina washirika wakuu wanne:

 mfanyabiashara (kwa Kiingereza 'retailer' or 'brand')
 mtandao unaowashikanisha wenye biashara na wauzaji washirikishi ambao ndio huonyesha kiwango cha fidia.
 wauuzaji washirikishi (kwa Kiingereza Afilliate Marketers) 
 mteja

Tanbihi

Marejeo 
 https://en.wikipedia.org/wiki/Affiliate_marketing

Viungo vya nje 

 
 Affiliate Programs at the BOTW Directory
 Jinsi kampuni za mauzo shirirkishi hutenda kazi

Biashara
Uchumi
Mkoa wa Kasaï

Mkoa wa Kasai ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 3,199,891. 

Mji mkuu ni Tshikapa.

Viungo vya nje

!
Kasai
Mkoa wa Kongo Kati

Mkoa wa Kongo Kati ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 4,522,942. 

Mji mkuu ni Matadi.

Viungo vya nje

!
Kongo Kati
Mkoa wa Kwango

Mkoa wa Kwango ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Jina linatokana na mto Kwango unaotumika kama mpaka na Angola.

Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,944,036. 

Mji mkuu ni Kenge.

Viungo vya nje

!
Kwango
Mkoa wa Kwilu

Mkoa wa Kwilu ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Jina linatokana na mto Kwilu unaopita mkoani kutoka kusini hadi kaskazini.

Idadi ya wakazi wake ni takriban 5,174,718. 

Mji mkuu ni Kikwit.

Viungo vya nje

!
Kwilu
Mkoa wa Lomami

Mkoa wa Lomami ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 2,048,839. 

Mji mkuu ni Kabinda.

Viungo vya nje

!
Lomami
Mkoa wa Mai-Ndombe

Mkoa wa Mai-Ndombe ni mmoja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Jina linatokana na ziwa Mai-Ndombe linalopatikana katikati yake.

Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,768,327. 

Mji mkuu ni Inongo.

Viungo vya nje

!
Mai-Ndombe
Mkoa wa Ubangi Kaskazini

Mkoa wa Ubangi Kaskazini ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Jina linatokana na mto Ubangi.

Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,482,076. 

Mji mkuu ni Gbadolite.

Viungo vya nje

!
Ubangi Kaskazini
Mkoa wa Ubangi Kusini

Mkoa wa Ubangi Kusini ni mmoja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Jina linatokana na mto Ubangi.

Idadi ya wakazi wake ni takriban 2,744,345. 

Mji mkuu ni Gebena.

Viungo vya nje

!
Ubangi Kusini
Matadi

Matadi ni mji wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, mkoa wa Kongo Kati.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo

Marejeo

Viungo vya nje

Miji ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mkoa wa Kongo Kati
Wushu - (Kung Fu)

Wushu (/ˌwuːˈʃuː/), au Kungfu ya Kichina, ni mchezo wa upiganaji ulioanzishwa nchini China. Jina "Wushu" linatokana na maneno ya Kichina (武 "Wu" = kijeshi, kwa Kiingereza military or martial, na 術 "Shu" = Sanaa, kwa Kiingereza arts). 

Wushu umekuwa mchezo wa kimataifa kupitia Shiririkisho la Kimataifa la Wushu (IWUF - International Wushu Federation). Shirikisho hili ndilo huendeleza michezo ya kimataifa ya wushu kama vile Michuano ya Dunia ya Wushu inayofanyika kila baada ya miaka miwili tangu shindano la kwanza mwaka wa 1991 Beijing, China.

Historia 
Wushu ina historia ndefu tangu 1949 wakati serikali ya China ilijaribu kuratibu michezo nchini.

Mashindano ya Wushu 
Mashindano makuu ya wushu ni kama vile:
 World Wushu Championships
 World Junior Wushu Championships
 World Games
 World Combat Games
 Asian Games
 East Asian Games
 European Wushu Championships
 National Games of China
 South Asian Games
 Southeast Asian Games
 Mediterranean Games
 Lusofonia Games

Tazama pia 
 Karate
 Jundo
 Kung Fu

Tanbihi

Marejeo 
 https://en.wikipedia.org/wiki/Wushu_(sport)

Viungo vya Nje 

 Wushu.in - A largest martial arts community online, Providing detailed information of all Martial Arts Styles, Martial Arts Competitions, Styles and Forms, Martial Arts Legends and Practitioners around the world.
 International Wushu Federation – Official Website
 Mentality of a Gold Medal Wushu Practitioner

Michezo ya mapigano
Nyasi-bahari

Nyasi-bahari ni mimea ya baharini ya familia 4 za oda Alismatales: Cymodoceaceae, Hydrocharitaceae, Posidoniaceae na Zosteraceae, inayofanana na nyasi za kweli (Poales: Poaceae).

Ekolojia

Kama mimea yote ya autotrofiki, nyasi-bahari zinafanya usanidimwanga katika maeneo chini ya maji yanayopata nuru na hutokea zaidi katika maji ya kipwani yanayokingwa ambapo zimeangika kwenye sakafu za mchanga au matope. Takriban spishi zote zinapitia uchavuchaji chini ya maji ya bahari na kukamilisha mzunguko wa maisha yao chini ya maji.

Nyanja za nyasi-bahari zinaweza kuwa ama monospesifiki (yenye spishi moja) au zenye spishi zilizochanganywa. Katika maeneo ya wastani, kwa kawaida spishi moja au chache hutawala (kama vile nyasi-bahari majani-mikunga Zostera marina katika Atlantiki ya Kaskazini), lakini nyanja za kitropiki kwa kawaida ni anuwai zaidi, spishi 13 zikiwa zimeandikwa nchini Ufilipino.

Nyanja za nyasi-bahari ni mifumekolojia anuwai yenye kuzalisha, na zinaweza kuhifadhi mamia ya spishi zinazohusishwa kutoka kwa faila zote, kwa mfano samaki wachanga na wapevu, miani na viani ya kiepifiti na inayoishi huria, moluska, daa-manyoya na minyoo-kuru. Spishi chache zilizingatiwa awali kujilisha moja kwa moja kwenye majani ya nyasi-bahari (kwa sababu moja maudhui yao ya chini ya lishe), lakini ukaguzi wa sayansi na mbinu bora za kufanya kazi zimeonyesha kuwa kula kwa nyasi-bahari ni kiungo muhimu katika mfuatano wa ulishano, na kulisha mamia ya spishi zinazojumuisha kasa, nguva, samaki, mabata bukini, mabata-maji, chani na kaa. Spishi fulani za samaki ambazo zinatembelea au kujilisha kwa nyasi-bahari hulea wachanga wao kwenye kapa au miamba ya kupakana.

Spishi za Afrika ya Mashariki
 Cymodocea rotundata (Cymodocea rotundata)
 Cymodocea serrulata (Cymodocea serrulata)
 Enhalus acoroides, Nyasi-bahari Majani-mishipi (Strapleaf seagrass)
 Halodule uninervis, Nyasi-bahari Majani-membamba (Narrowleaf seeagrass)
 Halodule wrightii, Nyasi-bahari wa Kingo-mchanga (Shoal grass)
 Halophila minor (Halophila minor)
 Halophila ovalis, Nyasi-bahari Nguva (Dugong grass)
 Halophila stipulacea (Halophila stipulacea)
 Syringodium isoetifolium Nyasi-bahari Majani-micheche (Syringodium isoetifolium)
 Thalassia hemprichii, Nyasi-bahari Kasa (Pacific turtle grass)
 Thalassodendron ciliatum, Nyasi-bahari Majani-miundu (Sickle-leaved cymodocea)
 Zostera capensis, Nyasi-bahari Majani-mikunga (Cape eelgrass)

Picha

Nyasi na jamaa
Bahari
Jonathan Nahimana

Jonathan Nahimana (alizaliwa 12 Desemba 1999) ni mchezaji wa soka wa timu ya taifa Burundi ambaye anacheza kama kipa wa Vital'O FC na timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Burundi. 

waliozaliwa 1999
watu walio hai
wachezaji mpira wa Burundi
Astrocytoma

Astrocytoma ni aina ya kansa ya ubongo. Inatokana na ukosefu wa aina fulani za seli za astrocytes. Seli hizO za ubongo zina umbo la nyota. Ukosefu wa seli hizo huathiri uti wa mgongo na viungo vingine vya mwili.

Saratani
Ubongo
Didier Kavumbagu

Didier Kavumbangu (alizaliwa 2 Mei 1988) ni mchezaji wa soka wa Timu ya taifa ya Burundi. Anacheza katika klabu ya Viktoria Otrokovice ambaye anacheza kama mshambuliaji.

kazi ya klabu
Didier Kavumbangu ambaye alichezaea klabu ya yanga pale Jangwani na baadaye kujiunga klabu ya Azam Football Club. iliyopo Dar es salaam chamanzi.

kazi ya kitaifa
Aliitwa katika kikosi cha timu ya taifa ya Burundi katika mashindano ya kufuzu Kombe la Mataifa ya Afrika ya mwaka 2012 na alifunga magoli mawili katika timu yake.

waliozaliwa 1988
watu walio hai
wachezaji mpira wa Burundi
Paoneaanga pa Tartu

Paoneaanga pa Tartu  (Tartu Observatory) ni paoneaanga maarufu huko Estonia. Kituo hiki kilianzishwa katika Chuo Kikuu cha Kifalme cha Dorpat (jina la awali la Tartu) kikafunguliwa mwaka 1802. 

Jengo la uchunguzi lilikamilishwa mwaka 1810 kwenye kilima cha Toome huko Dorpat. 

Vifaa vya uchunguzi viliwekwa katika mwaka 1814 na von Struve ambaye baadaye alianza uchunguzi.

Wanasayansi kadhaa wanaojulikana kuhusishwa katika kituo hiki : von Struve, Johann Heinrich von Mädler, Thomas Clausen, Ernst Julius Öpik, Grigori Kuzmin, Jaan Einasto.

Viungo vya nje 

 Tartu Observatoorium 1805-1948, Georgi Želnin, 2004
 Timeline of Tartu Observatory
 Fraunhofer refractor
 About the search for dark matter in the Tartu observatory
 Tartu Old Observatory
 Tartu Observatory

Estonia
Paoneaanga
Malaga

Malaga ni mji (manispaa) wa Hispania, makao makuu ya mkoa wa Málaga katika Jimbo la Andalusia. 

Tarehe 1 Januari 2019 wakazi wake walikuwa 571,026, ukiwa jiji la pili lenye watu wengi Andalusia na mji wa sita nchini kwa wingi wa watu. 

Pia ni jiji kubwa kati ya majiji yaliyopo kusini kabisa mwa Ulaya: liko katika Costa del Sol (Pwani ya Jua) ya Mediteranea, kilomita 100 (maili 62.14) mashariki kwa Mlangobahari wa Gibraltar na kilomita 130 (maili 80.78) kaskazini kwa Afrika.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Hispania

Tanbihi

Viungo vya nje

 Department of Tourism of Malaga
 Malaga Official Website

Miji ya Hispania
Andalusia
Miji ya pwani ya Mediteranea
Mtibwa Sugar F.C.

Mtibwa Sugar Football Club ni klabu ya mpira  wa miguu ya Tanzania iliyoko Turiani katika mkoa wa Morogoro inayoshiriki Ligi Kuu Tanzania Bara. Mechi zao za nyumbani zinachezwa kwenye uwanja wa Manungu.

Historia
Mtibwa Sugar Sports Club ilianzishwa mwaka 1988 na kundi la wafanyakazi wa Mtibwa Sugar Estates Ltd. ambayo iliamua kuunda timu ya mpira wa miguu ambayo ilianza kushiriki katika mashindano ya ligi katika ngazi ya wilaya. 

Timu hiyo ilianza kucheza katika ligi daraja la nne mwaka 1989 na ilipandishwa hadi katika ligi daraja la kwanza mwaka 1996. Hatimaye mwaka 1998, ligi hiyo ilirekebishwa na kuwa Ligi Kuu.

Mafanikio
Ligi kuu Tanzania bara: 2
1999, 2000.

Tanzania FA Cup: 1
2018.

Matokeo katika ligi ya CAF
CAF Confederation Cup: 1 ushiriki
2004 – Hatua ya kwanza

CAF Cup: 3 ushiriki
2000 – Hatua ya pili
2001 – Hatua ya kwanza
2002 – Hatua ya pili

Kikosi cha sasa

Vilabu vya mpira Tanzania
Mkoa wa Morogoro
Mathew Ryan

Mathew David Ryan (alizaliwa 8 Aprili 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa timu ya taifa ya Australia na klabu ya Brighton & Hove Albion ya nchini Uingereza. 

Mwaka 2013 alijiunga na klabu ya Club Brugge ya nchini Ubelgiji.

Mwaka 2015 alijiunga na klabu ya Valencia ya nchini Hispania.

Mwaka 2017 alihamia klabu ya Brighton & Hove Albion ambayo anaichezea hadi sasa.

Wachezaji mpira wa Australia
Ndanda F.C.

Ndanda Football Club ni klabu ya soka iliyoko katika mkoa wa Mtwara nchini Tanzania. Wanashindana katika Ligi Kuu Tanzania Bara. 

Michezo ya nyumbani huchezwa kwenye uwanja wa Nangwanda Sijaona huko Mtwara.

Vilabu vya mpira Tanzania
Mkoa wa Mtwara
Marc Aaronson

Marc Aaronson (24 Agosti 1950 - 30 Aprili 1987) alikuwa mwanaanga wa Marekani. Aaronson alizaliwa jijini Los Angeles, California.

Aaronson alifundishwa katika Taasisi ya Teknolojia ya California, alimaliza Ph.D. mwaka 1977 katika chuo kikuu cha Harvard. 

Kazi yake ilizingatia kwenye utafiti wa nyota tajiri za kaboni.

Wanasayansi wa Marekani
Mbeya City F.C.

Mbeya City Football Club ni klabu ya soka ya mjini Mbeya, Tanzania, inayocheza katika Ligi Kuu Tanzania Bara.

Historia
Timu hiyo ilianzishwa mwaka 2011 katika Jiji la Mbeya ambalo liko katika maeneo ya Kusini Magharibi mwa Tanzania. 

Mbeya city ilianza kushiriki Ligi kuu ya Vodacom mnamo mwaka 2013 ndio ulikuwa msimu wake wa kwanza pia ilicheza soka la kuvutia kwa kushika nafasi ya tatu pia Mbeya City ina wachezaji vijana wanaochipukia kwa sasa Mbeya City ni timu yenye ubora kwa kucheza soka la kuvutia.

Mbeya City FC inajulikana kwa majina mengi kama vile Green City Boys, Tigers Purple na Jacaranda Worriors. 

Jezi yao ya nyumbani ni rangi ya zambarau na nyeupe. 

Uwanja wa klabu hiyo unaitwa Sokoine ambao unaweza kuweka watu 20,000.

Vilabu vya mpira Tanzania
mkoa wa Mbeya
Mbao F.C.

Mbao FC ni klabu ya mpira wa miguu yenye makazi yake wilaya ya Ilemela, mkoa wa Mwanza, nchini Tanzania. Uwanja wa nyumbani unaitwa CCM Kirumba uliopo katika mkoa wa Mwanza.

Mafanikio
Waliweza kuingia katika Ligi Kuu Tanzania Bara katika msimu wa 2015/2016.

2016/2017 
Katika msimu wa mwaka 2016/2017 ni moja ya timu mbili za Mwanza zinazocheza katika Ligi Kuu. Wengine ni Toto Afrika.

2017
Mei 2017, Mbao FC ilicheza katka fainali ya Kombe la Shirikisho la Azam, dhidi ya Simba Sports Club. Simba ilishinda mchezo huo kwa magoli 2-1 . 

Vilabu vya mpira Tanzania
Mkoa wa Mwanza
Wilaya ya Ilemela
Pallo Jordan

Zweledinga Pallo Jordan (alizaliwa Mei 22, 1942) ni mwanasiasa wa Afrika Kusini. 

Alikuwa mwanachama wa Kamati ya Utendaji ya Taifa ya Baraza la Taifa la Afrika, na alikuwa waziri wa baraza la mawaziri tangu 1994 hadi 2009.

Maisha ya awali 
Jordan ni mtoto wa wasomi Archibald Campbell Jordan na Phyllis Ntantala-Jordan. 

Kama wazazi wake, Jordan lifanya kazi katika Umoja wa Ulaya dhidi ya ubaguzi wa rangi. Kisha akajiunga na ANC na kwenda uhamishoni, akijifunza huko Uingereza na Marekani.

wanaharakati wa Afrika Kusini
Giorgio Abetti

Giorgio Abetti (5 Oktoba 1882 - 24 Agosti 1982) alikuwa mtaalamu wa Astronomia wa jua kutoka nchini Italia.

Alizaliwa huko Padua, akafundishwa katika vyuo vikuu vya Padua na Roma.

Waliozaliwa 1882
Waliofariki 1982
Wanaastronomia wa Italia
Nadharia

Nadharia (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: "theory") ni mkusanyo wa taarifa mbalimbali zenye ukweli ndani yake bila kuegemea upande fulani. 

Katika lugha nyingi za Ulaya, neno hili asili yake ni katika Kigiriki cha kale lakini kwa matumizi ya kisasa imechukua maana kadhaa zenye kuhusiana nalo.

Nadharia zinaongoza shughuli za kupata ukweli badala ya kufikia malengo, na huwa haiegemei upande wowote. Nadharia inaweza kuwa jumla ya ujuzi ambao unaweza au usiweze kuambatana na mafunzo ya kimatendo. Kuunda nadharia ni kutengeneza ujuzi.

Elimu
Falsafa
Sayansi
Ruvu Shooting

Ruvu Shooting ni klabu ya soka iliyoko nchini Tanzania katika jiji la Dar es Salaam. Timu hiyo inacheza katika Ligi Kuu Tanzania Bara. Iliwahi kushinda ligi hiyo mara moja tarehe 6 Agosti 1981 chini ya kocha Rafael Bahati Matole. 

Ilishiriki kombe la Kagame 2007 lakini ilipinduliwa kwenye makundi na timu ya Afc Leopard ya Kenya.

Wanacheza katika Uwanja wa Uhuru ambao una uwezo wa kuweka mashabiki au watu 25,000. 

Wao hasa wanavaa jezi zenye rangi ya buluu na rangi ya njano.

Vilabu vya mpira Tanzania
Mkoa wa Dar es Salaam
Malcom Forbes

Malcolm Stevenson Forbes (19 Agosti 1919 - 24 Februari 1990) alikuwa mjasiriamali wa Marekani aliyejulikana sana kama mchapishaji wa jarida Forbes lililoanzishwa na baba yake B. C. Forbes. 

Pia alijulikana kama mtetezi mkali wa ubepari na biashara ya soko huria.

Wafanyabiashara wa Marekani
Val Avery

Sebouh Der Abrahamian (anayejulikana kama Val Avery; Julai 14, 1924 - Desemba 12, 2009) alikuwa mwigizaji wa Marekani aliyeonekana katika mamia ya filamu na maonyesho ya televisheni. 

Alifanya kazi kwa miaka takriban 50, Avery alionekana katika filamu zaidi ya 100 na alikuwa na maonyesho katika vipindi vya televisheni zaidi ya 300.

Baadhi ya filamu alizoshiriki kama muigizaji 
The Harder They Fall (1956) aliyoigiza kama Frank
Edge of the City (1957) aliyoigiza kama Brother
The Long, Hot Summer (1958) aliyoigiza kama Wilk 
King Creole (1958) aliyoigiza kama Ralph 
Last Train from Gun Hill (1959) aliyoigiza kama Steve, Horseshoe Bartender
The Magnificent Seven (1960) aliyoigiza kama Henry
Too Late Blues (1961) aliyoigiza kama Milt Frielobe
Requiem for a Heavyweight (1962) aliyoigiza kama Young fighter's promoter
Hud (1963) aliyoigiza kama Jose
Love with the Proper Stranger (1963) aliyoigiza kama Stein 
Sylvia (1965) aliyoigiza kama Pudgey Smith 
The Hallelujah Trail (1965) aliyoigiza kama Denver bartender
Satan's Bed (1965)
Wild Wild Winter (1966) aliyoigiza kama Fox
Nevada Smith (1966) aliyoigiza kama Buck Mason
Assault on a Queen (1966) aliyoigiza kama Trench
Hombre (1967) aliyoigiza kama Delgado
Faces (1968) aliyoigiza kama Jim McCarthy

Viungo vya nje 

New York Times Obituary

Waigizaji filamu wa Marekani