LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Faridi

Faridi (ar., lat. & ing. Alphard pia α Alfa Hydrae , kifupi Alfa Hya, α Hya) ni nyota angavu zaidi katika makundinyota ya Shuja (Hydra) na nyota angavu ya 49 kwenye anga ya usiku.

Jina
Faridi inayomaanisha “pweke” ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema  الفرد   al-fard inayomaanisha „ peke yake " kwa sababu hakuna nyota ng’avu nyingine iliyo karibu.  
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota hii kwa jina la "Alphard"  .

Alfa Hydrae ni jina la Bayer kwa sababu Alfa ni herufi ya kwanza katika Alfabeti ya Kigiriki na Faridini nyota angavu zaidi katika Shuja - Hydra.

Tabia
Faridi iko kwa umbali wa miakanuru takriban 420 kutoka Jua letu. Ina mwangaza unaoonekana wa mag 2 na mwangaza halisi ni -1.69.  Masi ni Mo 3 , nusukipenyo Ro 50 – 56 .  Spektra yake ni ya aina ya K3.   "K" inamaanisha ni nyota iliyoondoka tayari kwenye safu kuu na sasa imekuwa jitu jekundu iliyopanuka kuwa na nusukipenyo mara 50 za Jua letu. Hivyo mng’aro wake ni kali vilevile ikiwa na Lo 780.

Faridi inazunguka polepole kwenye mhimili wake katika muda wa miaka 2.4 .

Tanbihi

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Hydra  
Hydra, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
ALPHARD (Alfa Hydrae), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Marejeo

 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 331 (online kwenye archive.org)
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
 Piau, L.; et al. (February 2011), "Surface convection and red-giant radius measurements", Astronomy and Astrophysics, 526: A100   online hapa
 da Silva, L.; et al. (November 2006). "Basic physical parameters of a selected sample of evolved stars". Astronomy and Astrophysics. 458 (2): 609–623. online hapa

Nyota
Katrina Kaif

Katrina Kaif (kəˈʈriːnaː ˈkɛːf, alizaliwa Katrina Turquotte, 16 Julai 1983) ni mwigizaji wa filamu na mwanamitindo kutoka Uingereza. 

Ana umaarufu kwa ajili ya kazi yake katika filamu za Kihindi. Alionekana hasa katika filamu za Bollywood kwa lugha kama vile Kitelugu na Kimalayalam. 

Mbali na kuwa moja ya waigizaji wenye kulipwa pesa ya juu, wanahabari humtambua kama mmoja ya wanatajika wenye kuvutia sana.

Viungo vya nje 

 
 

Waliozaliwa 1983
Watu walio hai
Wanamitindo wa Uingereza
Waigizaji filamu wa Uingereza
Vumbi la angani

Vumbi la angani ni hewa taka zilizoundwa na vipande vya mawe ambavyo hupatikana pamoja na gesi mbalimbali kati ya nyota na nyota ndani ya galaksi lakini pia kati ya sayari na sayari (tabaka la atmosphere mpaka kwenye exophere).

Vumbi hilo halienei kwa usawa bali linaunda mawingu halisi lenye msongamano tofautitofauti.

violwa vya angani
Sayansi sayari
Waka

Waka ni jina la wimbo uliotoka tarehe 7 Desemba 2017 kutoka kwa msanii wa muziki wa kizazi kipya
kutoka nchini Tanzania - Diamond Platnumz akimshirikisha Rick Ross kutoka Marekani. Wimbo umetayarishwa na Laizer Classic kupitia studio za Wasafi Records na ni wimbo wa pili kutoka katika albamu ya A Boy From Tandale iliyotoka 2018. Wimbo huu ni wa tatu kushirikisha wasanii kutoka Marekani baada ya Marry You aliyomshirikisha Ne-Yo na Hallelujah aliowashirikisha Morgan Heritage. Vilevile wimbo wa pili kufungiwa (japo zilitajwa kwa wakati mmoja) na Hallelujah. Kwa upande wa lugha, huu ni wimbo wa tatu kuimba sana Kiingereza baada ya Bum-Bum halafu Hallelujah. Japo alisikika akiimba Kiingereza kiasi kwenye wimbo wa Make Me Sing - lakini si sana kama huu na Hallelujah.

Tazama pia
Hallelujah
A Boy from Tandale

Marejeo

Nyimbo za 2017
Nyimbo za Tanzania
Nyimbo za Diamond Platnumz
Nyimbo za Wasafi Records
Vybz Kartel

Vybz Kartel (jina la kuzaliwa: Adidjah Azim Palmer; alizaliwa 7 Januari 1976) ni mwanamuziki wa Dancehall na Reggae kutoka Jamaika

Waliozaliwa 1976
Watu walio hai
Wanamuziki wa Jamaika
Madusa

Madusa (pia: Medusa, gir. Μέδουσα medusa) ni jina la zimwi wa kike katika mitholojia ya Kigiriki. Alitazamiwa kuwa mmoja wa Gorgoni watatu, waliozaliwa kama watoto wa miungu wa bahari.

Katika masimulizi Madusa alikuwa na uso wa kutisha. Nywele zake zilikuwa nyoka za sumu, meno kama nguruwe mwitu na ulimi mrefu uliotoka nje ya mdomoni. Kila mtu aliyemtazama alikufa akibadilishwa kuwa jiwe.

Hata hivyo kuna pia picha ambako Madusa anaonekana kama mrembo kwa sababu kuna pia simulizi ya kwamba alizaliwa kama binti mzuri sana. Siku moja alifanya mapenzi na Poseidon mungu wa bahari (wengine walisema alibakwa na Poseidon) katika hekalu ya Athena. Athena alikasirika na kumpa Madusa uso wa kutisha.

Madusa alikatwa kichwa chake na shujaa Farisi (:en:Perseus); Farisi alishindwa kupata zawadi za kutosha kwa harusi ya mfalme Polidektes hivyo mfalme huyu alidai  ampatie kichwa cha Madusa, lakini kwa ukeli alitaka kumwua Farisi kwa njia hii.

Farisi alipata msaada wa miungu mengine na hasa Athena alimshauri kutomtazama Madusa moja kwa moja bali alimpa ngao yake iliyokuwa kama kioo upande wa ndani. Hivyo Farisi alisafiri hadi kisiwa ambako Gorgoni walikaa akawakarinia wakati wanalala; alikata kichwa cha Madusa kwa kumwangalia kupitia ngao akaweka kichwa mfukoni na kukimbia nayo.
 
Baadaye aliweza kutumia kichwa chaMadusa mara kadhaa kama silaha wakati aliposhambuliwa; hapa alitoa kichwa kutoka mfuko akigeuza kichwa kando na kuweka kichwa mbele ya washambulizi waliogeukiwa mara moja na kuwa jiwe.

Kwa njia aliweza kumshinda hata mungu Atlasi aliyegeukiwa kuwa milima ya Atlas.

Masimulizi ya Madusa inakumbukwa pia kwenye anga la usiku ambako kundinyota inatunza jina la Farisi na nyota angavu ndani yake hutazamiwa kama kichwa cha Madusa - kwa Kiswahili inaitwa Rasi Madusa, kwa Kiarabu na Kiingereza "Algol".

Viungo vya Nje
Gorgones and Medousa, tovuti ya Aaron Atsma theoi.com, iliangaliwa Novemba 2017
Hadithi ya Perseus na Madusa, tovuti Star Tales ya Ian Ridpath, iliangaliwa Novemba 2017

Mitholojia ya Kigiriki
Jabuha Asadi

Gamma Leonis (γ Leo), also named Algieba Jabuha Asadi

 Jabuha Asadi (ar., lat. & ing. Algieba pia γ Gamma Leonis , kifupi Gamma Leo, γ Leo) ni nyota angavu zaidi katika kundinyota la Simba (zamani Asadi, lat. Leo). Jabuha Asadi ni nyota maradufu iliyotambuliwa kuwa na angalau sayari moja.

Jina
Jabuha Asadi inayomaanisha “Paji la Simba” ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema kwa kawaida  جبهه الاسد   jabha  al-asad inayomaanisha  „paji la simba ". Jina hili limejadiliwa mara nyingi kwa sababu katika picha zote za kundinyota hii si sehemu ya kichwa zaidi la nywele za shingoni lakini unajimu wa Waarabu unajua «  manzili za mwezi » na mojawapo ni « al jabha » inayojumlisha nyota kadhaa za Asadi (Simba) kwa hiyo  inawezekana jina lilitokea hapa  .  
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota ya γ1  kwa jina la "Algieba"   . Hivyo sehemu nyingine ya nyota maradufu γ2 haina jina.

Gamma Leonis ni jina la Bayer ingawa Gamma ni herufi ya tatu katika Alfabeti ya Kigiriki na Jabuha Asadi ni nyota angavu ya pili katika Asadi (pia: Simba) - Leo.

Tabia
Jabuha Asadi inatambuliwa kuwa nyota maradufu kwa kutumia darubini ndogo.

Nyota kuu ina mwangaza unaoonekaka wa +2.28 ikiwa katika kundi la spektra K1-III. Jotoridi usoni ni K 4,470 na mng’aro wake kwenye Lo 180. Nyota ya B huwa na mwagaza unaoonekana wa mag +3.51 iko katika kundi la G7 III. Zinazungukana kwa umbali wa vizio astronomia 170 katika muda wa miaka 500 au zaidi.  Zote mbili zimeshakwisha kuyeyunganisha hidrojeni kuwa heliamu zikapanuka katika hatua iliyofuata.

Mwaka 2009 watafiti wa Korea, Ukraina na Ujerumani walitambua mabadiliko katika nuru ya spektra zilizoonyesha uwezekano wa kuwepo kwa sayari yenye masi 8-9 za Mshtarii (Jupiter) inayozunguka Jabuha Asadi A katika muda wa siku 429. .

Tanbihi

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Leo  
Leo, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
ALGIEBA (Gamma Leonis), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Marejeo

 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 331 (online kwenye archive.org)
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
 Han, Inwoo; Lee, B. C.; Kim, K. M.; Mkrtichian, D. E.; Hatzes, A. P.; Valyavin, G. (2010). "Detection of a Planetary Companion around the giant star γ-1 Leonis". Astronomy and Astrophysics. 509: A24. 

Nyota
Kijadgali

Kijadgali ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wajadgali. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kijadgali imehesabiwa kuwa watu 15,600. Pia kuna wasemaji 10,000 nchini Iran (2012). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kijadgali kiko katika kundi la Kiaryan.

Viungo vya nje
lugha ya Kijadgali kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kijadgali 
lugha ya Kijadgali katika Glottolog
lugha ya Kijadgali kwenye Ethnologue

Lugha za Pakistan
Lugha za Iran
Kikamviri

Kikamviri ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan na Pakistan inayozungumzwa na Wakamviri. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikamviri nchini Afghanistan imehesabiwa kuwa watu 18,000. Pia kuna wasemaji 2,000 nchini Pakistan (2004). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikamviri kiko katika kundi la Kinuristani.

Viungo vya nje
lugha ya Kikamviri kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikamviri 
lugha ya Kikamviri katika Glottolog
lugha ya Kikamviri kwenye Ethnologue

Lugha za Pakistan
Lugha za Afghanistan
Kikati

Kikati ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan na Pakistan inayozungumzwa na Wakati. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kikati nchini Afghanistan imehesabiwa kuwa watu 15,000. Pia kuna wasemaji 6,000 nchini Pakistan (2004). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikati kiko katika kundi la Kinuristani.

Viungo vya nje
lugha ya Kikati kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikati 
lugha ya Kikati katika Glottolog
lugha ya Kikati kwenye Ethnologue

Lugha za Pakistan
Lugha za Afghanistan
Ni Wako

Ni Wako ni jina la wimbo ulioimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Norway, Makihiyo akimshirikisha Ben Pol kutoka Tanzania. Wimbo umetungwa na Ben Pol na kutayarishwa na Tiddy Hotter. Huu ni wimbo wa kwanza kutoa kwa msanii huyu chipukizi na amepanga kuimba mitindo mbalimbali ya muziki unaopatikana Tanzania. Awali aliutambulisha kwa mara ya kwanza mnamo tarehe 7 Disemba, 2017 na video yake kutoka tarehe 15 Disemba, 2017. Huku akiwa na ziara za kutembelea media mbalimbali kuanzia tarehe 12 Disemba 2017 hadi tarehe 2 Januari, 2018. Wimbo unahusu wimbi zito la mahaba waliyonayo wapenzi wawili. Wanajibishana kwa ustadi wa hali ya juu kiasi kwamba sio rahisi kufahamu kama aliyeimba si Mswahili. Makihiyo kaonesha nia ya dhati ya kuimba na kupaisha muziki wa Bongo Flava anga nyingine. Video ya wimbo huuu imeongozwa na Khalfani, ikionesha mazingira ya wakazi wengi wa Pwani, huko Bagamoyo. Lengo hasa ilikuwa kuleta umbo la asili la Mwafrika. Makihiyo anaonekana kushiriki katika michezo ya ngoma na vazi la khanga.

Tazama pia
Mzungu Kichaa

Marejeo

Viungo vya Nje

Nyimbo za 2017
Nyimbo za Makihiyo
Nyimbo za Ben Pol
Nyimbo zilizotayarishwa na Tiddy Hotter
Erzgebirge

Erzgebirge (jer. tamka erts-ge-bir-ge, milima ya madini, Kicheki Krušné hory) ni safu ya milima iliyopo mpakani wa Ujerumani na Ucheki yenye urefu wa kilomita 150. Upande wa Ujerumani iko katika jimbo la Saksonia, upande wa Ucheki mpakanni wa Bohemia.

Jina latokana na madini yaliyochimbwa katika milima hii hasa fedha kuanzia zama za shaba. Wakati wa karne za kati eneo hili ilikuwa chanzo muhimu cha fedha na pesa ya "Taler" (iliyoitwa "dollar" kwa Kiingereza) ilianzishwa hapa. Tangu karne ya 19 umuhimu wa mogodi imeendelea kupungua.

Milima ya juu ni Klínovec (jer.: Keilberg) yenye kimo cha mita 1,244 na Fichtelberg yenye kimo cha mita 1,215.

Milima ya Ujerumani
Milima ya Ucheki
Saksonia
Anufu ya Farasi

Anufu ya Farasi (lat. & ing. Enif pia ε Epsilon Pegasi , kifupi Epsilon Peg’’’, ε Peg’’’) ni nyota angavu zaidi katika kundinyota la Farasi (Pegasus).

Jina
Anufu ya Farasi inayomaanisha “Pua la Farasi” ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema kwa kawaida  الأنف  al-anfu inayomaanisha  "pua"..  

Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota  kwa jina la "Enif"   .  

Epsilon Pegasi ni jina la Bayer ;  ingawa Epsilon ni herufi ya tano katika Alfabeti ya Kigiriki na Anufu ya Farasi ni nyota angavu zaidi katika Farasi - Pegasus. Bayer alifuata hapa tena utaratibu jinsi gani nyota angavu zinaonekana angani akatangulia kutaja nyota angavu za pembenne ya Farasi.

Tabia
Anufu ya Farasi ni nyota jitu jekundu katika kundi la spektra K2  ikiwa umbali wa  karibu miaka nuru 700. Baada ya miaka milioni kadhaa itakwisha kama nyota kibete cheupe. Inawezekana pia ya kwamba italipuka kama nyota nova. 

Anufu ya Farasi ni nyota badilifu isiyofuata utaratibu maalumu iliyotambuliwa katika mageuko yake. Wakati mwingine inarusha masi kubwa nje yake na hapo mwangaza wake unaongezeka. Mwaka 1972 ilitazamiwa kuongeza mng’aro kwa muda wa dakika 10 hadi kufikia mwangaza sawa na nyota ya Tairi wa mara tano kawaida yake.

Tanbihi

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Pegasus  
Pegasus, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
ENIF (Epsilon Pegasi), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Marejeo
 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 331 (online kwenye archive.org)
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
 Enif katika Bright Star Catalogue online hapa
 Smith, Verne V.; Lambert, David L. (June 1987), "Are the red supergiants Epsilon Peg and 12 PUP victims of mild s-processing?", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 226 (3): 563–579
Nyota
Saidi (nyota)

Saidi (lat. & ing. Scheat pia β Beta Pegasi , kifupi Beta Peg’’’, β Peg’’’) ni kati ya nyota angavu za kundinyota ya Farasi (Pegasus).

Jina
Jina la Saidi  ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema kwa kawaida  الساعد   as-sa’id inayomaanisha  “mkono" (au mguu wa farasi).  Walitafsiri kwa njia hii maelezo ya Ptolemaio asiyetumia jina lakini alieleza “nyota kwenye mbega wa kulia pale ambako mguu unaanza”.   

Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia  ulikubali jina la Kiarabu kwa tahajia ya Kijerumani jinsi ilivyokuwa kawaida katika Ulaya na kuorodhesha nyota  kwa jina la "Scheat"   .  

Beta Pegasi ni jina la Bayer ;  Beta ni herufi ya pili katika Alfabeti ya Kigiriki na Saidi ni nyota angavu ya pili katika Farasi - Pegasus.

Tabia
Saidi ni nyota jitu jekundu katika kundi la spektra  M2 ikiwa umbali wa karibu miaka nuru 200. Ni pia nyota badilifu ni mwangaza wake unacheza baina ya mag 2.3 na  2.7 kila baada ya siku 41.

Tanbihi

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Pegasus  
Pegasus, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
SCHEAT (Beta Pegasi), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Marejeo

 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 331 (online kwenye archive.org)
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
 Mauron, N.; Caux, E. (November 1992), "K I/Na I scattering observations in circumstellar envelopes - Alpha(1) Herculis, Omicron Ceti, TX PISCIUM and Beta Pegasi", Astronomy and Astrophysics, 265 (2): 711–725,online hapa
 Scheat katika Bright Star Catalogue online hapa
 Ptolemy's Almagest, translated and annotated by G.J. Toomer, London 1984, ISBN 0-7156-1588-2 online hapa
 

Nyota
Demakufu

Dj Demakufu (kwa jina halisi anaitwa Martin Owaka; amezaliwa 21 Oktoba) ni dijei kutoka Kenya.

Maisha ya Awali

Diskografia

Watu walio hai
Ma Dj wa Kenya
Double Double

"Double Double" ni jina la wimbo kutoka kwa msanii  wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Nyandu Tozzy. Ndani yake ameshirikishwa Chin Bees na Young Dee. Chin Bees amesimama kwenye kiitikio, wakati Young Dee ametambaa katika ubeti wa pili. Mashairi ya Nyandu hasa yanaelezea hasa wasanii wachanga wanaongia katika muziki na kupata mafanikio ya awali punde wanaanza dharau na kuona hata waliotangulia hawana maana. Nyandu anasema hata yeye mwenyewe haonekani sana kibwege na mara nyingi anakuwa kwenye gari lenye kioo cha kiza, ila amekuwa anajichanganya katika shughuli mbalimbali bila kubagua wengine. Mwishoni anawatakia heri marafiki zake walioko jela. 
Ubeti wa pili anaanza Young Dee anayejisifu kwa kutoringa, lakini ana akili nyingi. Isitoshe siku hizi muziki ni kazi, hawezi kufanya kazi bila malipo. Anawaponda wale ambao wanamuona hana akili. Mikwara ya mchana David, usiku paka.

Tanbihi

Viungo vya Nje

 katika wavuti ya DJ-Mwanga

Nyimbo za 2017
Nyimbo za Nyandu Tozzy
Balabala (mjusi)

Balabala ni spishi za mijusi za nusufamilia Agaminae katika familia Agamidae. Mijusi hawa ni wadogo hadi wakubwa kiasi na wana miguu yenye nguvu na mkia mrefu. Katika spishi nyingi madume wana rangi kali, kama nyekundu, machungwa na buluu, lakini majike wote wana rangi ya majivu, ya mchanga au kahawia. Wanatofautinana na mijusi wengine, isipokuwa vinyonga, kwa sababu meno yao yapo kwa ukingo wa nje wa mdomo wao badala ya ukingo wa ndani.

Spishi za Afrika ya Mashariki
 Acanthocercus annectans, Balabala-miambi wa Eritrea (Eritrean rock agama)
 Acanthocercus atricollis, Balabala-miti Kichwa-buluu (Blue-headed tree agama)
 Acanthocercus cyanogaster, Balabala-miti Shingo-nyeusi (Black-necked tree agama)
 Agama aculeata, Balabala Kusi (Ground agama)
 Agama armata, Balabala Miiba (Peter's ground agama)
 Agama caudospinosa, Balabala wa Elmenteita (Elmenteita rock agama)
 Agama finchi, Balabala wa Malaba (Finch's agama)
 Agama hulbertorum, Balabala wa Ngong (Ngong agama)
 Agama kaimosae, Balabala wa Kakamega (Kakamega agama)
 Agama lionotus, Balabala Kichwa-chekundu (Red-headed agama)
 Agama montana, Balabala-milima (Montane rock agama)
 Agama mossambica, Balabala wa Msumbiji (Mozambique agama)
 Agama mwanzae, Balabala wa Mwanza (Mwanza flat-headed agama)
 Agama persimilis, Balabala Mabaka (Somali painted agama)
 Agama rueppelli, Balabala wa Rüppell (Rüppell's agama)
 Agama turuensis, Balabala Mashariki (East African ground agama)

Spishi za sehemu nyingine za Afrika
 Acanthocercus branchi (Bill's tree agama)
 Acanthocercus guentherpetersi (Peter's ridgeback agama)
 Acanthocercus phillipsii (Phillips's ridgeback agama)
 Agama africana (Rainbow agama)
 Agama agama (Common agama)
 Agama anchietae (Anchieta's agama)
 Agama atra (Southern rock agama)
 Agama bocourti (Bocourt's agama)
 Agama boensis (Boé agama)
 Agama bottegi (Somali agama)
 Agama boueti (Mali agama)
 Agama boulengeri (Boulenger's agama)
 Agama cristata (Crested agama)
 Agama doriae (Doria's agama)
 Agama etoshae (Etosha agama)
 Agama gracilimembris (Benin agama)
 Agama hartmanni (Hartmann's agama)
 Agama hispida (Southern spin agama)
 Agama impalearis (Atlas agama)
 Agama insularis (Insular agama)
 Agama kirkii (Kirk's agama)
 Agama knobeli (Namibian agama)
 Agama lanzai (Lanza's agama)
 Agama lebretoni (Lebreton's agama)
 Agama lucyae (Lucy's agama)
 Agama mucosoensis (Mucoso agama)
 Agama parafricana (Togo agama)
 Agama paragama (False agama)
 Agama planiceps (Namib rock agama)
 Agama robecchii (Robecchi's agama)
 Agama sankaranica (Senegal agama)
 Agama somalica (Somali rock agama)
 Agama spinosa (Gray's spiny agama)
 Agama sylvana (Forest agama)
 Agama tassiliensis (Desert mountain agama)
 Agama weidholzi (Gambia agama)
 Pseudotrapelus chlodnickii (Bayuda agama)
 Pseudotrapelus sinaitus (Sinai agama)
 Trapelus boehmei (Maghreb (ground) agama)
 Trapelus mutabilis (Desert agama)
 Trapelus schmitzi (Schmitz's agama)
 Trapelus tournevillei (Sahara agama)
 Xenagama batillifera (Turnip tail agama)
 Xenagama taylori (Dwarf shield-tailed agama)
 Xenagama wilmsi (Wilms's ridgeback agama)
 Xenagama zonura (Ethiopian ridgeback agama)

Picha

Mijusi
Moma

Moma ni spishi za nyoka wenye sumu wa jenasi Bitis katika familia Viperidae. Spishi moja huitwa bafe pia na spishi nyingine wa familia Viperidae huitwa vipiri.

Spishi nyingi za moma, zile za Afrika ya Mashariki hasa, ni kubwa na nene kuliko vipiri wengine, lakini spishi kadhaa ni ndogo zaidi na moma mdogo wa Namakwa ni mdogo kabisa wa Viperidae wote duniani. Kinyume chake moma-misitu ni mkubwa kabisa.

Wakitishwa moma hutuna na kujipojaa wakifyonya kwa sauti kubwa. Inaonekana kama sio wepesi lakini wanaweza kupiga kwa kasi ya umeme.

Nyoka hawa ni wanene na wazito kwa kulinganisha na urefu wao. Wana kichwa kipana kwa umbo wa pembetatu na mkia mfupi. Magamba yao yana miinuko na yale ya pua yanaweza kuwa marefu na kufanana na pembe.

Spishi
 Bitis albanica, Moma wa Albany (Albany adder)
 Bitis arietans, Bafe au Moma wa Kawaida (African puff adder)
 Bitis armata, Moma Kusi (Southern adder)
 Bitis atropos, Moma-milima Kusi (Mountain adder)
 Bitis caudalis, Moma Pembe (Horned adder)
 Bitis cornuta, Moma Pembe-nyingi (Many-horned adder)
 Bitis gabonica, Moma- au Kifutu-misitu (Gaboon viper)
 Bitis harenna, Moma wa Dodola (Dodola adder)
 Bitis heraldica, Moma wa Angola (Angolan adder)
 Bitis inornata, Moma Mfuto (Plain mountain adder)
 Bitis nasicornis, Moma-milima au Kifutu-milima (Rhinoceros viper)
 Bitis parviocula, Moma wa Bale (Bale Mountains adder)
 Bitis peringueyi, Moma Mdogo (Dwarf puff adder)
 Bitis rhinoceros, Moma Kifaru (Rhinoceros adder)
 Bitis rubida, Moma Mwekundu (Red adder)
 Bitis schneideri, Moma Mdogo wa Namakwa (Namaqua puff adder)
 Bitis worthingtoni, Moma wa Kenya au Kifutu-pembe wa Kenya (Kenya horned viper)
 Bitis xeropaga, Moma-njangwa (Desert mountain adder)

Picha

Marejeo
 Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) A field guide to the Reptiles of East Africa. Academic Press, San Diego, CA, USA.

Viungo vya nje
 Hazinadata ya watambaachi

Nyoka
Kilasi

Kilasi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Walasi. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kilasi imehesabiwa kuwa watu 11,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilasi kiko katika kundi la Kiaryan.

Viungo vya nje
lugha ya Kilasi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilasi 
lugha ya Kilasi katika Glottolog
lugha ya Kilasi kwenye Ethnologue

Lugha za Pakistan
Kiloarki

Kiloarki ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Waloarki. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kiloarki imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiloarki kiko katika kundi la Kiaryan. Wengine huiangalia kuwa sawa na lugha ya Kilohar ya Gade nchini Uhindi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiloarki kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiloarki 
lugha ya Kiloarki katika Glottolog
lugha ya Kiloarki kwenye Ethnologue

Lugha za Pakistan
Millard Ayo

Millard Afrael Ayo (alizaliwa Arusha, 26 Januari, 1986) ni mtangazaji, mwandishi wa habari na mwanablogu kutoka nchini Tanzania. 

Millard anafahamika sana kwa kipindi chake cha Amplifier katika redio ya Clouds FM . Alianza kutambulika baada ya kujiunga na ITV/Radio One mwaka 2008 kabla ya mwaka 2010 kujiunga Clouds FM. 

Millard Ayo, vilevile anamiliki tovuti ya habari mbalimbali za ndani na nje ya Tanzania inayoitwa millardayo.com ambayo ni moja ya tovuti bora nchini Tanzania. Mbali na hayo, Millard anayo idhaa katika YouTube inaitwa Ayo TV. Idhaa hiyo inatoa habari mbalimbali na inatenda kama televisheni (TV) Mtandaoni.
	
Ayo amekuwa maarufu Afrika Mashariki kwa wepesi wa kutoa habari kwa muda, matukio kama: siasa, michezo na burudani amekuwa akiyafikisha kwa watu mbalimbali kwa wakati husika.

Tanbihi

Waandishi wa habari
Watangazaji wa Tanzania
Wajasiriamali wa Tanzania
Mizari

Mizari (lat. & ing. Mizar pia ζ Dzeta Ursae Majoris, kifupi Dzeta UMa, ζ UMa) ni kati ya nyota angavu katika kundinyota ya Dubu Mkubwa (Ursa Major). Ina umaarufu kama nyota maradufu inayoonekana kwa macho matupu.

Jina
Mizari   ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka Waarabu wanaosema  المئزر  al-mizar inayomaanisha "kimori, aproni" 

Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota hii kwa jina la "Mizar" .

Dzeta Ursae Majoris ni jina la Bayer;  Dzeta ni herufi ya saba katika alfabeti ya Kigiriki lakini Mizari ni nyota angavu ya nne na hii ni mfano ya kwamba Bayer hakufuata mwangaza kamili wakati wa kuorodhesha nyota.

Tabia
Mizari ipo kwa umbali wa miaka nuru takriban 86 kutoka Jua letu. Mwangaza unaoonekana ni mag 2.27. Mtu mwenye macho mema anatambua kando yake nyota dhaifu zaidi inayoitwa Alcor hivyo Mizar na Alcor ni jozi maarufu ya nyota. Haijulikani bado kama ni nyota Maradufu hali halisi zilizoungwa pamoja kwa gravity au la.

Lakini kwa darubini Mizar yenyewe ilitambuliwa kuwa nyota maradufu. Galileo Galilei aliweza kuona sehemu zake mbili alipokuwa mtu wa kwanza wa kutazama nyota kwa darubini.  Sehemu hizi mbili zinaitwa Mizari A na Mizari B. 

Kwa kutumia darubini bora zaidi ilitambuliwa katika karne ya 19 ya kwamba Mizar A ni nyota mbili pia. Leo hii inajulikana kuwa Mizar ni mfumo wa nyota nne zinazoshikamana na kuzunguka kitovu cha graviti cha pamoja. Kwa jumla ni ni jozi mbili za nyota yaani Mizar A 1+2 na Mizar B 1+2.

Tanbihi

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Ursa Major  
Ursa Major, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
Mizar (Dzeta Ursae Majoris), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Marejeo

 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa  437 (online kwenye archive.org)
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
 Christian A. Hummel et al.: Navy Prototype Optical Interferometer Observations of the Double Stars Mizar A and Matar. In: The Astronomical Journal. Bd. 116, Ausg. 5, 1998, S. 2.536–2.548..  online hapa
 Davis, George R., Jr..: The Pronunciation, Derivations and Meanings of a Selected List of Star Names, Popular Astronomy, Vol. 52, p.8   00/1944  online hapa

Nyota
Fahidhi

Fahidhi (lat. & ing. Phecda pia γ Gamma Ursae Majoris, kifupi Gamma UMa, γ UMa) ni kati ya nyota angavu katika kundinyota la Dubu Mkubwa (Ursa Major).

Jina
Fahidhi   ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu waliosema   فخذى  fakhidhi ingawa leo wanatumia zaidi   الفخذة   al-fakh-dha ambayo yote inamaanisha „ paja "  

Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota hii kwa tahajia ya "Phecda" .

Gamma Ursae Majoris ni jina la Bayer;  Gamma ni herufi ya tatu katika alfabeti ya Kigiriki lakini Fahidhi ni nyota angavu ya sita na hii ni mfano ya kwamba Bayer hakufuata mwangaza kamili wakati wa kuorodhesha nyota.

Tabia
Fahidhi iko kwa umbali wa miakanuru takriban 83 kutoka Jua letu. Hivyo iko karibu na nyota nyingine za Dubu Mkubwa Mizari (umbali wa miakanuru 8.5)  na Merak (umbali miakanuru 11). Hii si kawaida kwa sababu mara nyingi nyota za makundinyota hazina uhusiano kati yao hali halisi, zinaonekana tu kama kundi la pamoja ingawa umbali kati yao ni mkubwa.

Mwangaza unaoonekana ni mag 2.4. Kwa darubini Fahidhi - Phecda ilitambuliwa kuwa nyotamaradufu. Sehemu hizi mbili zinaitwa Fahidhi A na Fahidhi B. 

Fahidhi A ni kubwa kuliko Jua na joto sana; masi yake ni mara 2.6 masi ya Jua na nusukipenyo chake mara 3 na jotoridi kwenye uso wake unafikia nyuzi za K 9335. Nyota hii inajizungusha haraka kwenye mhimili wake. Tabia zake zinaonyesha ni nyota yenye umri mdogo wa takriban miaka milioni 300 pekee.

Fahidhi B inatambuliwa kwa vipimo tu, bado haikutazamiwa moja kwa moja. Ni ndogo kuliko Jua. Nusukipenyo chake bado haijulikani lakini masi yake ni takriban robo tatu ya Jua. Pia jotoridi yake ni chini ya Jua. Muda wa B kuzunguka A ni miaka 20.5

Tanbihi

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Ursa Major  
Ursa Major, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
Phecda (Gamma Ursae Majoris), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Marejeo
 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa  437 (online kwenye archive.org)
 Eggl, S.; Pilat-Lohinger, E.; Funk, B.; Georgakarakos, N.; Haghighipour, N. (2012). "Circumstellar habitable zones of binary-star systems in the solar neighbourhood". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 428 (4): 3104   online hapa
 Gontcharov, G.A.; Kiyaeva, O.V. (2010). "Photocentric orbits from a direct combination of ground-based astrometry with Hipparcos II. Preliminary orbits for six astrometric binaries". New Astronomy. 15 (3): 324.  online hapa
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331

Nyota
Mkarakara

Mikarakara au mipesheni ni mimea mitambazi ya jenasi Passiflora katika familia Passifloraceae. Matunda yake huitwa makarakara au mapesheni. Kuna takribani spishi 550. 

Asili ya mimea hiyo ni Amerika, ya Kati na ya Kusini hasa. Siku hizi spishi kadhaa hukuzwa sana katika ukanda wa tropiki, na katika Afrika ya Mashariki mkarakara-jeusi na mkarakara-tamu na mkarakara-njano inajulikana sana tangu mwanzo mwa karne ya 21.

Spishi zinazokuzwa katika Afrika ya Mashariki
 Passiflora edulis
 P. edulis forma edulis Mkarakara-jeusi
 P. edulis forma flavicarpa Mkarakara-njano
 Passiflora ligularis Mkarakara-tamu
 Passiflora quadrangularis Mkarakara-kubwa
 Passiflora tarminiana au Passiflora tripartita var. mollissima (uainishaji umechanganyika) Mkarakara-ndizi

Picha

Marejeo

Mwenda-usiku na jamaa
Marikabu

Kwa chombo cha maji angalia hapa merikebu

 Marikabu (lat. & ing. Markab pia α Alfa Pegasi, kifupi Alfa Peg, α Peg) ni kati ya nyota angavu katika kundinyota la Farasi (Pegasus).

Jina
Marikabu ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaotumia neno  مركب  markab kwa maana ya « chombo cha safari », hasa chombo cha usafiri wa maji (linganisha merikebu katika Kiswahili cha kisasa), lakini pia usafiri mwingine kama vile farasi, au tandiko la farasi . Hata hivyo jina hili "markab" linataja nyota kadhaa; siku hizi Waarabu hutumia jina  منكب الفرس   mankib al-fars inayomaanisha "bega la farasi" . Hii inalingana pia na maelezo ya Ptolemaio katika Almagesti ambako anaeleza nyota hii iko "mgongoni kwenye bega la bawa" ; kwenye mwandiko wa Kiarabu irabu fupi mara nyingi haziandikwi. Inawezekana pia ya kwamba herufi za n na r zilikosolewa hivyo "mnkb" (bega) ilisomwa kwa kosa kuwa "mrkb" (chombo cha usafiri) na kuandikwa vile kwa herufi za Kilatini.

Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota hii kwa tahajia ya "Markab" .

Alfa Pegasi ni jina la Bayer;  Alfa ni herufi ya kwanza katika alfabeti ya Kigiriki lakini Marikabu ni nyota angavu ya tatu katika kundi lake na hii ni mfano ya kwamba Bayer hakufuata mwangaza kamili wakati wa kuorodhesha nyota.

Tabia

 Marikabu iko katika umbali wa miakanuru takriban 133 kutoka Jua letu. Mwangaza unaoonekana ni mag 2.48.  Spektra yake inaonyesha kundi la A0 IV. Hii ni dalili ya kwamba ni nyota nusu jitu ya kundi la A iliyomaliza tayari hidrojeni kwenye kitovu chake na sasa imeshaondoka kwenye safu kuu ya nyota. Inabiringika haraka sana kwa kasi ya kilomita 125 kwa sekunde. Jotoridi kwenye uso wake ni karibu na nyuzi 10,000 oK na nyota imeshapanuka hadi kufikia nusukipenyo mara tano ya Jua.

Tanbihi

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Pegasus  
Pegasus, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
Markab (Alfa Pegasi), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Marejeo

 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa  437 (online kwenye archive.org)
 Fitzpatrick, E. L.; Massa, D. (March 2005), "Determining the Physical Properties of the B Stars. II. Calibration of Synthetic Photometry", The Astronomical Journal, 129 (3): 1642–1662  hapa
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
 J.L. Heiberg: Claudii Ptolemaei opera quae extant omnia Vol. I, Syntaxis Mathematica, Pars II libros VII-XIII continens; Leipzig, Teubner 1903 (Maandiko yote yaliyopo ya Klaudio Ptolemaio) 

Nyota
Demakufu Entertainment

Demakufu Entertainment ama Demakufu DJ Academy ni lebo ya muziki kutoka nchini Kenya. Lebo ilianzishwa mwaka wa 2015 ikawa maarufu mnamo Mei 2016 chini ya "Nick Owaka" DJ DEMAKUFU.

Historia

Orodha ya wasanii

Wasanii bora
Demakufu

Marejeo

Vingo vya nje
Tovuti 
Facebook
Twitter
Studio za Kenya
Studio za muziki wa hip hop
Studio za muziki
Lebo za muziki
Solistasi

Solistasi (pia:solistisi, kutoka ing. solstice) ni jina la siku mbili katika mwaka ambako tofauti kati ya urefu wa mchana na usiku ni kubwa zaidi kuliko siku zingine. Hutokea mara mbili kwa mwaka.  

Tarehe ya kwanza ni 20 au 21 Juni na ya pili ni tarehe 21 au 22 Desemba. 

Watu wanaoishi sehemu za jirani na ikweta huwa hawatambui tofauti kati ya muda wa mchana na usiku, ila kadri wanavyoishi mbali zaidi upande wa kusini au kaskazini wa ikweta, tofauti huwa kubwa zaidi.

Kwa kawaida kuna tofauti kati ya urefu wa mchana na usiku isipokuwa kwenye ikweta. Karibu na ncha za Dunia muda wa usiku na mchana unaweza kuwa mrefu hadi karibu nusu mwaka lakini kwa kawaida kuna majira ya mchana mrefu na usiku mrefu zinazobadilishana polepole. Mwendo huu unatokea kinyume kwenye nusutufe mbili za Dunia yaani wakati mchana unarefuka kwenye nusutufe ya kaskazi usiku unarefuka kwenye nusutufe ya kusi.

Katika kanda za karibu na ikweta tofauti hizi hazionekani kirahisi lakini kwenye nusutufe za Dunia upande wa kusini na kaskazini ya ikweta zimetambuliwa tangu karne nyingi na zimekuwa siku muhimu kwa makadirio ya kalenda mbalimbali.

Wakati wa solistasi ya Juni, Jua linafika mahali pa juu zaidi kwenye anga wakati wa adhuhuri kwa mtazamaji kwenye nusutufe ya kaskazi ya Dunia, baadaye inaanza kushuka yaani kuonekana chini zaidi angani wakati wa adhuhuri hadi sikusare ya Septemba. Kwa hiyo njia yake angani ni ndefu na hivyo muda wa mchana ni mrefu. Siku hiyo hiyo ya solistasi ya Juni, Jua linafika mahali pa chini angani pawezekanavyo wakati wa adhuhuri kwa mtazamaji kwenye nusutufe ya kusini ya Dunia. Hapa njia yake angani ni fupi hivyo muda wa mchana ni mfupi. Kinyume chake muda wa usiku unabadilika kuwa mrefu au mfupi.

Vivyo hivyo wakati wa solistasi ya Desemba Jua linafika mahali pa juu kwenye anga wakati wa adhuhuri kwa mtazamaji kwenye nusutufe ya kusi ya Dunia, baadaye inaanza kushuka yaani kuonekana chini zaidi angani wakati wa adhuhuri hadi sikusare ya Machi. Siku hiyo hiyo, Jua linafika mahali pa chini angani pawezekanavyo wakati wa adhuhuri kwa mtazamaji kwenye nusutufe ya kaskazi ya Dunia.

Marejeo

Kalenda
Wakati
matukio ya angani
Zubani Junubi

Zubani Junubi (kwa Kilatini na Kiingereza Zubenelgenubi; pia α Alfa Librae, kifupi Alfa Lib, α Lib) ni kati ya nyota angavu katika kundinyota la Mizani (Libra).

Jina
Zubani Junubi ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaotumia neno  الجنوبي الزبان  al-zuban al-janubi  kwa maana ya « koleo la kusini » yaani koleo la nge. Maana yake nyota hii pamoja na nyingine za Mizani zilihesabiwa zamani kuwa sehemu ya Akarabu (Nge) na kutazamwa kama makoleo yake. Hivyo kundinyota lote la Mizani bado liliitwa “Χηλαι” (helai - makoleo) na Klaudio Ptolemaio katika Almagesti. Kwa nyota aliita “ile angavu kwenye ncha ya koleo la kusini”.

Kwa matumizi ya kimataifa UKIA ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota ya Lib α²  kwa tahajia ya "Zubenelgenubi" . Maana Zubani Junubi ni nyota maradufu na azimio la Ukia linahusu nyota kuu katika mfumo huu.

Alfa Librae ni jina la Bayer; Alfa ni herufi ya kwanza katika alfabeti ya Kigiriki lakini Zubani Junubi ni nyota angavu ya pili na hii ni mfano ya kwamba Bayer hakufuata mwangaza kamili wakati wa kuorodhesha nyota.

Tabia
α alfa Librae iko kwa umbali wa miakanuru 77 kutoka Jua letu. Ni nyota maradufu inayoonekana kwa darubini kuwa na nyota mbili ndani yake zinazoitwa α1 Librae na α2 Librae. α2 ni nyota angavu zaidi na umbali kati ya sehemu hizi mbili ni vizio astronomia 5.400. Vipimo vya spektra vinaonyesha ya kwamba kila moja ni nyota maradufu tena kwa hiyo Zubani Junubi ni mfumo wa angalau nyota nne zinazozungukana kwa namna ya jozi mbili za nyota.

Tanbihi

Marejeo
 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa  437 (online kwenye archive.org)
 Caballero, J. A. (May 2010), "Reaching the boundary between stellar kinematic groups and very wide binaries. II. α Librae + KU Librae: a common proper motion system in Castor separated by 1.0 pc", Astronomy and Astrophysics, 514: A98   online hapa
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
 J.L. Heiberg: Claudii Ptolemaei opera quae extant omnia Vol. I, Syntaxis Mathematica, Pars II libros VII-XIII continens; Leipzig, Teubner 1903 (Maandiko yote yaliyopo ya Klaudio Ptolemaio)

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Libra  
Libra, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
Zubenelgenubi (Alfa Librae), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Nyota
Mwanaidi

Mwanaidi ni jina la uhusika kutoka katika tamthilia ya Siri ya Mtungi kutoka nchini Tanzania. Uhusika umechezwa na Betty Kazimbaya. Huyu ni mke wa pili wa Mzee Kizito, baada ya Farida na Vingawaje - kabla ya ujio wa Nusura. Katika tamthilia yote ya Siri ya Mtungi, mtu ambaye ameonesha busara ya hali ya juu ni Mwanaidi. Mama mzazi wa Cheusi na mlezi wa Shoti na Sabrina. Mfanyabiashara na mama wa nyumbani. Ana karakana yake ya kuandaa unga wa mahindi na kuuza. Vilevile ndiye mke pekee anayefuatwa kwa ushauri mara kwa mara na Mzee Kizito. 

Ni mama asiyependa kuona familia yake inayumba. Tena ana thubutu hata kumkanya mwanae asiendekeze tabia ya kuzaa-zaa kila wakati. Hali ambayo itamfanya achoke mapema. Yeye aliweza kujizuia zamani, na ndiyo maana anaonekana bado kijana. Hekima na busara, hapa ndio nyumbani kwake. 

Kama ilivyo kwa wanadamu wote, hakuna aliyemkamilifu. Mwishoni mwa msimu wa pili, Mwanaidi, alionekana kuwa na mchepuko kamwingiza nyumbani kwa mumewe. Alifumwa na Cheusi wakati anatafuta khanga ya kumsitiri mtoto wake. Jambo hili lilimuumiza sana Cheusi. Tangu hapa hakuwa tayari tena kuchukua ushauri juu ya uhusiano katika ndoa yake. Kama yake mama mmeshinda, ya Cheusi ataiweza. Tukio hili lilimfanya Cheusi akae chini na mumewe ili wapange familia yao kwa namna ambavyo wao wanataka na si kuendeshwa tena na mtu yeyote yule. 

Pamoja na yote, Mwanaidi ana moyo wa upendo kwa wake wenzake wote. Licha ya Farida kuonesha kutokubaliana na kila jambo kutoka wake wenzake. Mwanaidi ndiye aliyempeleka hospitali Nusura pindi alipojisikia kujifungua na vilevile aliwahi kumsindikiza hospitali. Hakumnyanyapaa baada ya kusikia Nusura ana UKIMWI. Na baada ya Kizito kuonekana hana tena maambukizi, Mwanaidi akaona heri awe mpweke kuliko kuishi maisha ya mitala ambayo mwisho wake ulikuwa ni kuambikizwa tu maradhi. 

Hadi msimu wa pili unaisha, Mwanaidi na Mzee Kizito walibaki kuwa wazazi tu, licha ya Kizito kubembeleza sana.  Mara ya mwisho walikutana katika tamasha la Taarab lililokuwa limeandaliwa na bendi ya taarab ambayo Sabrina anaiimbia.

Tazama pia
Sabrina Kizito
Cheche Mtungi
Bi. Farida

Marejeo

Wahusika wa Siri ya Mtungi
Mlima Whistler

ni mlima wa Kanada, wenye kimo cha mita 2,182 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Kanada
Mlima Caubvik

ni mlima wa Kanada, wenye kimo cha mita 1,652 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Kanada
Mlima Gunnbjørn

ni mlima mrefu kuliko yote ya Greenland, wenye kimo cha mita 3,694 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Greenland
Mlima Elbert

ni mlima wa Marekani, wenye kimo cha mita 4,401 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Marekani
Mlima Glas, California

ni mlima wa California, Marekani, wenye kimo cha mita 3,395 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Marekani
California
Mlima Lemmon

ni mlima wa Arizona, Marekani, wenye kimo cha mita 2,791 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Marekani
Arizona
Mlima Rainier

ni mlima wa jimbo la Washington, Marekani, wenye kimo cha mita 4,392 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Marekani
Washington
San Jacinto Peak

ni mlima wa California, Marekani, wenye kimo cha mita 3,293 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Marekani
California
Mlima Whitney

ni mlima wa Marekani, wenye kimo cha mita 4,421 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Marekani
Pico da Bandeira

ni mlima wa Brazil, wenye kimo cha mita 2,892 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Brazil
Pico da Tijuca

ni mlima wa Brazil, wenye kimo cha mita 1,022 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Brazil
Dedo de Deus

ni mlima wa Brazil, wenye kimo cha mita 1,692 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Brazil
Pedra do Sino

ni mlima wa Brazil, wenye kimo cha mita 2,263 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Brazil
Pico das Agulhas Negras

ni mlima wa tano kwa urefu nchini Brazil, wenye kimo cha mita 2,791 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Brazil
Pico da Neblina

ni mlima mrefu kuliko yote ya Brazil, wenye kimo cha mita 2,994 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Brazil
Mlima Roraima

ni mlima wa Guyana na Venezuela, wenye kimo cha mita 2,739 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Venezuela
Milima ya Guyana
Mlima Erebus

ni mlima wa Antaktiki, wenye kimo cha mita 3,794 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Antaktiki
Mlima Fridtjof Nansen

ni mlima wa Antaktiki, wenye kimo cha mita 2,740 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Antaktiki
Mlima Markham

ni mlima wa Antaktiki, wenye kimo cha mita 4,350 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Antaktiki
Zubani Shimali

Zubani Shimali (kwa Kilatini na Kiingereza: Zubeneschamali; pia α Beta Librae, kifupi Beta Lib, α Lib) ni nyota angavu zaidi katika kundinyota la Mizani (Libra).

Jina
Zubani Shimali ilijulikana na mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hilo kutoka kwa Waarabu wanaotumia neno  الزبان الشمالي   al-zuban ash-shamali kwa maana ya « koleo la Kaskazini » yaani koleo la nge. Maana yake nyota hii pamoja nyingine za Mizani zilihesabiwa zamani kuwa sehemu ya Akarabu (Nge) na kutazamiwa kama makoleo yake. Hivyo kundinyota lote la Mizani bado liliitwa “Χηλαι” (helai - makoleo) na Klaudio Ptolemaio katika Almagesti. Kwa nyota aliita “ile angavu kwenye ncha ya koleo la kaskazini”.

Kwa matumizi ya kimataifa UKIA ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota ya Lib β  kwa tahajia ya "Zubeneschamali" . 

Beta Librae ni jina la Bayer; Beta ni herufi ya pili katika Betabeti ya Kigiriki lakini Zubani Shimali ni nyota angavu zaidi na hii ni mfano ya kwamba Bayer hakufuata mwangaza kamili wakati wa kuorodhesha nyota.

Tabia
α Beta Librae iko kwa umbali wa miakanuru 185 kutoka Jua letu. Vipimo vya spektra vinaonyesha ya kwamba iko mwanzoni kwenye safu kuu ya nyota ikipangwa katika kundi la spektra B8. Maana yake ina jotoridi kubwa, inang‘aa sana na kubiringia haraka kwenye mhimili wa mzunguko wake.

Iko katika mchakato wa kuyeyunganisha hidrojeni yake kuwa heli. Kwa kawaida nyota za aina hii zinaonekana nyeupe au buluu kutokana na jotoridi kubwa usoni lakini Zubani Shimali inaonekana kwa rangi ya kijani kwa watazamaji wengi. Ni nyota ya pekee inayoonekana hivyo kwa watu wengine lakini si watazamaji wote wanaokubali.

Tanbihi

Marejeo
 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa  437 (online kwenye archive.org)
 Caballero, J. A. (May 2010), "Reaching the boundary between stellar kinematic groups and very wide binaries. II. α Librae + KU Librae: a common proper motion system in Castor separated by 1.0 pc", Astronomy and Astrophysics, 514: A98   online hapa
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
 J.L. Heiberg: Claudii Ptolemaei opera quae extant omnia Vol. I, Syntaxis Mathematica, Pars II libros VII-XIII continens; Leipzig, Teubner 1903 (Maandiko yote yaliyopo ya Klaudio Ptolemaio)

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Libra  
 Libra, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
 Zubeneschamali (Beta Librae), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Nyota
Mlima Tyree

ni mlima wa Antaktiki, wenye kimo cha mita 4,852 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Antaktiki
Vorterkaka Nunatak

ni mlima wa Antaktiki, wenye kimo cha mita 3,630 juu ya usawa wa bahari.

Tazama pia
 Orodha ya milima

Milima ya Antaktiki