LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
James Bowie (mwanasheria)

James Bowie, wakili wa Kanada aliyebobea katika sheria ya makosa ya jinai, alipata kutambuliwa kwa kuandika kesi mahakamani za waandamanaji kwenye maandamano ya Kanada Convoy mnamo 2022. Walakini, kazi yake ilidorora aliposimamishwa kazi na Chama cha Wanasheria cha Ontario kwa utovu wa nidhamu mnamo 2022. . Baadaye, mwaka 2023, alikabiliwa na mashtaka ya uhalifu ikiwa ni pamoja na kutoa vitisho, unyang'anyi, na unyanyasaji. Bowie aliwahi kufanya kazi katika Chama cha Liberal cha Kanada kabla ya kuwa wakili mwaka wa 2015. Licha ya matatizo yake ya kisheria, aliendelea kufanya kazi ya sheria huku leseni yake ikisitishwa. Zaidi ya hayo, alikabiliwa na madai ya kutoa huduma za kisheria badala ya vitendo vya ngono na kutoa dawa kwa wateja. Mnamo Februari 2023, Jumuiya ya Wanasheria ilifichua kwamba ilikuwa imemchunguza Bowie mara nyingi, ikiwa ni pamoja na masuala yanayohusiana na matumizi mabaya ya fedha za mteja. Bowie alikamatwa Aprili 2023 na kukana mashtaka ya vitisho, ulafi na unyanyasaji. Baadaye alishtakiwa kwa kumnyang'anya mteja wake wa zamani kwa upendeleo wa ngono. Zaidi ya hayo, anakabiliwa na kesi ya madai ya unyanyasaji wa kijinsia na kukashifiwa na mteja huyo wa zamani. Bowie alizaliwa mnamo 1983 na anaishi katika kitongoji cha Ottawa cha Glebe.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2023 Kilimanjaro
Waliozaliwa 1983
Watu walio hai
Nikola Kovačević (mwanasheria)

Nikola Kovačević (alizaliwa mwaka 1989) ni mwanasheria anayejihusisha na masuala ya haki za binadamu nchini Serbia. Katika mwaka 2021 alifanikiwa kutunukiwa tuzo ya UNHCR Nansen Refugee Award, Ulaya. Nikola Kovačević ni anashughulika na masuala ya kutetea haki za binadamu za wakimbizi huko Serbia . vilevile hushughulika na kuwasaidia wakimbizi kupata makazi mazuri, ajira, elimu bora  pamoja na huduma nzuri za kiafya ili waweze uanzisha maisha mapya huko Serbia. 

Nikola Kovačević pia ni mwanachama wa shirika lisilo la kiserikali liitwalo  A11 Initiative for Human Rights lipatikanalo Belgrade.

Marejeo 

Waliozaliwa 1989
Wanasheria
WikiForHumanRights 2023 Kilimanjaro
Fuiono Senio

Fuiono Senio (alifariki 17 Mei 1997) alikuwa chifu na mwanamazingira kutoka kijiji cha Falealupo kwenye kisiwa cha Savai'i huko Samoa Magharibi.

Kampuni ya ukataji miti ilitoa fedha kwa serikali ya Samoa kujenga shule kwa ajili ya kijiji cha Senio ikiwa wangeweza kukata msitu wa mvua ulio karibu. Wakataji miti walipokuwa karibu kuanza kazi, mwanabiolojia aliyezuru alijitolea kuchangisha pesa ikiwa ukataji wa miti ungekoma. Wazee wa kijiji walikubali ombi hilo na kuutenga msitu wa mvua kutoka pwani hadi kwenye ukingo wa ndani wa Savai'i, kama hifadhi ya msitu wa mvua. Wakataji miti walirudi, na Senio akakimbia mbele yao na kuwatishia kwa panga, akiwaambia waondoke. Kitendo hiki kilijulikana sana katika Pasifiki ya Kusini, ambapo matatizo kama hayo yaliathiri jumuiya nyingi za visiwa maskini.

Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo 1997, iliyoshirikiwa na Paul Alan Cox, kwa mchango wao katika ulinzi wa misitu ya mvua ya Falealupo .

Alikufa kwa saratani ya ini mwezi mmoja baada ya kupokea tuzo ya Goldman.

Marejeo 

Waliofariki 1997
Wanaume wa Samoa
Wanaharakati wa Samoa
Swahili climate voices
Laurie Wayburn

Laurie Andrea Wayburn (alizaliwa 27 Septemba 1954) ni mwandishi na mhifadhi kutoka Marekani. Alizaliwa kwa Peggy Wayburn na Edgar Wayburn mnamo  27 Septemba 1954. Alihamia Chuo Kikuu cha Harvard baada ya mwaka mmoja katika Chuo Kikuu cha California, Davis, na baadaye alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Harvard. mnamo  27 Septemba 1954. 

Alikuwa mkurugenzi mtendaji wa Point Reyes Bird Observatory kuanzia 1987 hadi 1992. Ni rais na mwanzilishi mwenza wa Pacific Forest Trust. Alipokea Tuzo ya Uongozi ya James Irvine Foundation. na Tuzo ya Uongozi wa Uhifadhi wa Kingsbury Browne mnamo 2008.

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1954
Wanawake wa Marekani
Wanaharakati wa Marekani
Swahili climate voices
Richard M. Brett

Richard M. Brett (3 Septemba 1903 - 7 Septemba 1989) alikuwa mhifadhi na mwandishi kutoka Marekani.

Biografia

Maisha ya awali 
Brett alizaliwa huko Darien, Connecticut na alitumia muda mwingi wa maisha yake huko Woodstock, Vermont, na Fairfield, Connecticut. Brett alikuwa mhitimu wa Shule ya Taft, Chuo cha Williams, na Shule ya Misitu ya Yale.

Kazi 
Brett aliwahi kuwa mweka hazina (aliteuliwa 1926) na meneja mkuu wa Macmillan Publishing . Baada ya kuhudumu Katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia, Brett alikuwa meneja wa biashara ya Maktaba ya Umma ya New York kuanzia 1947 hadi 1953.

Huduma ya kijeshi 
Brett alihudumu katika Jeshi la Wanahewa wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Marejeo 

Waliozaliwa 1903
Waliofariki 1989
Wanaume wa Marekani
Wanaharakati wa Marekani
Swahili climate voices
Mike Roselle

Mike Roselle (alizaliwa 1954) ni mwanaharakati wa mazingira kutoka Marekani na mwandishi ambaye ni mwanachama mashuhuri wa harakati za itikadi kali za mazingira. Roselle ni mmoja wa waanzilishi wa shirika la itikadi kali la mazingira Earth First!, pamoja na Rainforest Action Network, Jumuiya ya Ruckus, na Climate Ground Zero.

Maisha ya awali 
Roselle alikulia Louisville, Kentucky na kuhamia Los Angeles, California akiwa mtoto mnamo 1968. Wakati wa ujana wake na baada ya kuhamia California, Roselle alipendezwa zaidi na siasa.

Kazi 
Earth First! lilianzishwa mnamo 1980 na Mike Roselle, Dave Foreman, Howie Wolke, Bart Koehler, na Ron Kezar. Rainforest Action Network lilianzishwa huko San Francisco mnamo 1985 na Roselle na Randy Hayes.  Roselle anasema kwamba amekamatwa takribani mara 50 katika kazi yake; anasema kwamba "ni vigumu kuzikumbuka zote tena."  Alishiriki maandamano ya Washington A16, 2000, pamoja na mwanaharakati wa mazingira Julia Butterfly Hill na rais wa United Steelworkers of America George Becker.

Roselle ndiye mwandishi mwenza wa wasifu wake, Tree Spiker: From Earth First! kwa Lowbagging: My Struggles in Radical Environmental Action (2009).

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1954
Wanaume wa Marekani
Wanaharakati wa Marekani
Swahili climate voices
Nadharia ya lugha ya programu

Nadharia ya lugha ya programu (kwa Kiingereza: Programming language theory; kifupi: PLT) ni tawi la Sayansi ya kompyuta ambayo inashughulikia muundo, utekelezaji, uchambuzi, tabia, na uainishaji wa lugha rasmi zinazojulikana kama lugha za programu. Nadharia ya lugha ya programu inahusiana sana na nyanja nyingine ikiwa ni pamoja na hisabati, uhandisi wa programu, na lugha. Kuna mikutano kadhaa ya kitaaluma na majarida katika eneo hilo.

Kwa njia fulani, historia ya nadharia ya lugha ya programu hutangulia hata maendeleo ya lugha za programu zenyewe. Calculus ya lambda, iliyotengenezwa na Kanisa la Alonzo na Stephen Cole Kleene katika miaka ya 1930 inachukuliwa na wengine kuwa lugha ya kwanza ya upangaji programu, ingawa ilikusudiwa kuiga hesabu badala ya kuwa njia ya watayarishaji wa programu kuelezea algoriti kwa mfumo wa kompyuta. Lugha nyingi za kisasa za utendakazi za programu zimefafanuliwa kama kutoa "veneer nyembamba" juu ya calculus lambda, na nyingi zinafafanuliwa kwa urahisi.

Lugha ya kwanza ya programu kuvumbuliwa ilikuwa Plankalkül, ambayo iliundwa na Konrad Zuse katika miaka ya 1940,lakini haikujulikana hadharani hadi 1972 (na haikutekelezwa hadi 1998). Lugha ya kwanza inayojulikana sana na iliyofanikiwa ya kiwango cha juu ya programu ilikuwa Fortran, iliyotengenezwa kutoka 1954 hadi 1957 na timu ya watafiti wa IBM wakiongozwa na John Backus. Mafanikio ya FORTRAN yalisababisha kuundwa kwa kamati ya wanasayansi ili kuendeleza lugha ya kompyuta ya "ulimwengu"; matokeo ya juhudi zao yalikuwa ALGOL 58. Kando, John McCarthy wa MIT alikuza Lisp, lugha ya kwanza yenye asili katika taaluma ili kufaulu. Kwa mafanikio ya juhudi hizi za awali, lugha za programu zikawa mada hai ya utafiti katika miaka ya 1960 na zaidi.

Tanbihi

Kompyuta
Shamba la miti

Shamba la miti/msitu linaweza kuanzishwa kwa kupanda miche au mbegu moja kwa moja. Utumiaji wa mbegu moja kwa moja sio Jambo la kawaida ila inawezeka iwapo mbegu husika ni kubwa (mbegu zenye urefu usiopungua sentimeta (SM) 1 au zisizozidi 8,000 kwa kilo moja) na uotaji wake usiopugua asilimia 75 ambao unakamilika kabla ya siku 14 tangu zipandwe ardhini. Ili miche mingi iliyopandwa iweze kupona na kustawi vyema, inabidi kufanya yafutavyo: 

 Kuoanisha aina ya miti na mahali pa kupanda;
 Kutayarisha au kutifua ardhi vizuri ili kusaidia mizizi kupenya kwa urahisi na kunyonya virutubisho;
 Kudhibiti magugu;
 Kuchimba mashimo yenye Kina na upana unaostahili;
 Kuacha nafasi inayostahili kati ya miti na miti;
 Kuweka mbolea pale inapostahili.
Kupanda miti kujulikane kabla ya kupanda. Kuchagua aina ya miti ya kupanda na umbali kati ya miti vitategemea matumizi yanayokusudiwa wakati miti Itakapovunwa. Madhumuni yanaweza yakawa ni kupata nishati (Kuni, mkaa au vyote), Mbao nguzo, kivuli, mapambo.

Tanbihi

Mazingira
Miti
Kilimo
Nicole Becker

Nicole " Nicki " Becker (Buenos Aires) ni mwanaharakati wa hali ya hewa kutoka Argentina na mmoja wa waanzilishi wa Jóvenes por el Clima, sehemu ya harakati za Fridays for Future. Becker alikua mtetezi wa vijana kwa Makubaliano ya Escazu na Sanitation and Water for All (SWA) mnamo 2021.

Usuli na elimu 
Becker ni binti wa baba ambaye ni wakili wa uhalifu na mama ambaye ni mwalimu wa hesabu na anaishi Caballito. Baada ya kutambua mabadiliko ya hali ya hewa yalikuwa na athari za kijamii na vile vile za mazingira, Becker alibadilisha kozi yake katika chuo kikuu kutoka saikolojia hadi sheria ya kimataifa katika mwaka wake wa kwanza. Kwa sasa anasomea sheria katika Chuo Kikuu cha Buenos Aires.

Uanaharakati 
Tangu alipokuwa na umri wa miaka minane, Becker tayari alijiunga na Habonim Dror na pia alikuwa sehemu ya Ni una menos. Harakati zake za mazingira zilianza mnamo Februari 2019 alipoona video ya Instagram ya vijana wakifanya maandamano ya hali ya hewa huko Ulaya, na Greta Thunberg akawa kitovu cha mada. Kwa sababu Matembezi ya kwanza ya Kimataifa kwa Mgogoro wa Hali ya Hewa yalifanyika mnamo 15 Machi 2019, Becker, Bruno Rodriguez, na marafiki zao wengine watatu waliamua kuanzisha Jóvenes por el Clima, sehemu ya Fridays for Future, kufikia mwisho wa Februari 2019. Waliamua kupanga maandamano nchini Argentina, watu 5,000 wakijiunga baada ya kuanzisha shirika hilo. Shirika hilo limekuwa likishinikiza Argentina kufanya Tamko la Dharura la Hali ya Hewa na Ikolojia. Hatimaye serikali ilitangaza tarehe 17 Julai 2019. Mnamo 2019, alipokea ruzuku ya kuhudhuria Mkutano wa Hali ya Hewa wa Umoja wa Mataifa huko Madrid kwa niaba ya vijana wa Argentina. Kama sehemu ya kampeni ya UnaSolaGeneración katika Siku ya Watoto Duniani kwa UNICEF na Amerika Solidaria ili kukuza mabadiliko ya hali ya hewa kwa vijana Amerika ya Kusini kote na Visiwa vya Karibi wakati wa janga la COVID-19, Becker alikua mmoja wa wawakilishi. Mnamo 2019, Becker alifika kwenye Mkutano wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi wa 2019 chini ya ruzuku kama mwakilishi wa vijana wa Argentina. Baadaye, alirejea katika Mkutano wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi wa 2021 na kukutana na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres..

Marejeo 

Watu walio hai
Wanawake wa Argentina
Wanaharakati wa Argentina
Swahili climate voices
Carrossel

Carrossel ni kipindi cha televisheni cha Brazili kilichoonyeshwa kwenye SBT kuanzia Mei 21, 2012 hadi Julai 26, 2013. Ikichezwa na Maisa Silva, Guilherme Seta, Rosanne Mulholland, Larissa Manoela na Jean Paulo Campos.

Marejeo 

Vipindi vya televisheni
Filamu za Brazil
Filamu za 2012
Salim Ahmedy

Salim Ahmedy Issa (amezaliwa Muheza, Tanga, 6 Juni 1983) ni mwigizaji, mwongozaji, mwandishi na mtayarishaji wa filamu kutoka nchini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Gabo Zigamba. Salim amekuwa akisifika kwa umahiri wake katika kuzishika nyusika tofauti. Anafahamika zaidi kwa kucheza filamu ya Big Surprise, Danija, Siyabonga, na nyingine nyingi. Pia ameonekana katika mifululizo ya runinga maarufu kama vile Jua Kali, Kapuni na Baba Olivia.

Maisha ya awali
Salim alianza elimu ya msingi mnamo 1992 hadi 1998 katika shule ya Iringa Wilolesi. Baadaye sekondari katika shule ya Al-Haramain. Akamaliza 2002. Kuanzia 2003-2006 alijiunga na Chuo Darul Ulumi, Elimu ya Thanawiy. 2006 Chuo Cha Tasuba, Kozi ya Mwaka Mmoja upande wa sanaa. 2007 alijiunga na kampuni ya Super Loaf. Ambapo alifanyakazi mwaka mmoja pekee. Hapo alijikita zaidi kama mhasibu na baadaye akawa mchanganya viambata vya bidhaa.

Kazi

Mwigizaji, umarufu
Akiwa katika mahojiano ya kipindi cha Salama Na kinachotupwa mkondoni huko YouTube chini ya Salama Jabir , Salim alitoa siri ya chimbuko la jina la Gabo, "Asili ya jina ni Gabo ni Gabon. Lina maana ya 'sauti isiyosikika"  na Zigamba, ni ng'ombe wa kimila aliyekuwa akiabudiwa na Wasukuma zama za kale. Kimsingi, Salim alianza uigizaji rasmi mnamo mwaka wa 2006. Akiwa katika kipindi cha awali kabisa kupoteana na ujalunga, yaani, umri wa miaka 23. Wakati huo alikuwa  akisoma Chuo cha Sanaa Bagamoyo (TASUBA).  Kabla ya kufika kilele cha kufahamika, alijitupa katika makundi kadhaa ya uigizaji yaliyokuwa jijini Dar es Salaam huku ari ya kutaka kuwa mwigizaji nyota ikifika pomoni. Katika kutimiza ile ndoto ya miaka mingi, hatimaye akawemo katika filamu ya "Olopong" iliyotayarishwa na Al Riyamy Production iliyoongozwa na Khalfan Abdalah, ikafuatiwa na 007 Days.

Atafutaye hachoki, hata akichoka, basi keshapata. Dumu la kutojulikana lilipasuka rasmi mnamo mwaka 2012 baada ya kucheza katika filamu ya "Bado Natafuta."  Yaliyomo ndani yake yakaonekana vema. Filamu hiyo alicheza na Patcho Mwamba, Zuberi Mohamed na Shamsa Ford.

Baada ya kufanya kazi, hatmaye akaanzisha kampuni yake ya utayarishaji wa filamu.  Akaipa jina la Gabz Media Production (T) Limited.

Filmografia

Filamu
Baadhi ya filamu za Gabo;

Mifululizo ya Runinga

Tuzo na Teuzi

Marejeo

Viungo vya Nje
 katika Instagram

waigizaji filamu wa Tanzania
Protase Rugambwa

Protase Rugambwa (alizaliwa Bunena, mkoa wa Kagera, 31 Mei 1960) ni askofu mwandamizi wa jimbo kuu la Tabora nchini aliyeteuliwa kuwa kardinali wa tatu wa Kanisa Katoliki kutoka nchi ya Tanzania.

Maisha
Baada ya masomo yake, alipewa upadrisho na Papa Yohane Paulo II huko Dar es Salaam tarehe 2 Septemba 1990.  

Miaka 1994-1998 alisomea Roma hadi kupata PhD katika teolojia ya uchungaji.

Baada ya kurudi Tanzania, mwaka 2002 aliitwa Roma kufanya kazi katika ofisi ya Idara ya Uinjilishaji wa Mataifa hadi mwaka 2008, ambapo tarehe 18 Januari Papa Benedikto XVI alimteua kuwa askofu wa jimbo la Kigoma ambalo aliliongoza hadi mwaka 2012 alipoitwa tena Roma kuwa Katibu Msaidiki, halafu Katibu wa idara hiyohiyo ya Papa.

Mnamo Aprili 2023 aliteuliwa na Papa Fransisko kuwa askofu mwandamizi wa Jimbo Kuu la Tabora.

Tarehe 9 Julai 2023 Papa huyohuyo ametangaza kwamba atamteua kuwa kardinali tarehe 30 Septemba 2023.

Viungo vya nje
 ′Archbishop Protase Rugambwa′ in Catholic-hierarchy.org

Maaskofu Wakatoliki
Makardinali
Kanisa Katoliki Tanzania
Watu wa Tanzania
Malmi

Malmi (kwa Kiswidi: Malm) ni wilaya na kitovu cha biashara katika sehemu ya kaskazini ya Helsinki.

Helsinki
Andrew Dessler

Andrew Emory Dessler (alizaliwa Houston, Texas, 1964) ni mwanasayansi wa hali ya hewa. Ni Profesa wa Sayansi ya Anga na anayeshikilia kiti cha Reta A. Haynes huko Geoscience katika Chuo Kikuu cha Texas A&M. Pia ni Mkurugenzi wa Kituo cha Texas cha Mafunzo ya Hali ya Hewa. Maeneo yake ya utafiti ni pamoja na athari za hali ya hewa, fizikia ya hali ya hewa ya kimataifa, kemia ya anga, mabadiliko ya hali ya hewa na sera ya mabadiliko ya hali ya hewa.

Maisha ya awali na elimu 
Dessler alizaliwa na Alex Dessler na Lorraine Barbara Dessler. Alipata Shahada ya Sanaa (BA) katika fizikia kutoka Chuo Kikuu cha Rice mnamo 1986 na Shahada ya pili (MA) na Ph.D katika kemia kutoka Chuo Kikuu cha Harvard mnamo 1990 na 1994. Tasnifu yake ya udaktari iliitwa In situ stratospheric ozone measurements.

Kazi 
Dessler alifanya kazi katika kikundi cha nishati katika First Boston Corporation akifanya uchanganuzi wa muungano na upataji katikati mnamo 1980. Baada ya kupokea Ph.D. mnamo 1994, Dessler alifanya miaka miwili ya utafiti wa Uzamivu katika Kituo cha Ndege cha NASA cha Goddard Space Flight Center na kisha akatumia miaka tisa katika kitivo cha utafiti cha Chuo Kikuu cha Maryland kuanzia 1996 hadi 2005. Dessler aliendelea kuwa Profesa Mshiriki wa Sayansi ya Anga katika Chuo Kikuu cha Texas A&M kutoka 2005 hadi 2007 na amekuwa Profesa wa Sayansi ya Anga huko tangu 2007.

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1964
Wanaume wa Marekani
Wanasayansi wa Marekani
Swahili climate voices
Dr. Romantic

Dr. Romantic (kwa Kikorea: 낭만닥터 김사부; RR: Nangmandakteo Gimsabu) ni kipindi cha televisheni cha Korea Kusini kinachoigizwa na Han Suk-kyu katika jukumu la taji, pamoja na Yoo Yeon-seok, Seo Hyun-jin katika msimu wa kwanza, Ahn Hyo-seop, Lee Sung-kyung na Kim Joo-hun katika msimu wa pili na wa tatu. Msimu wa kwanza ulionyeshwa kuanzia tarehe 7 Novemba 2016 hadi Januari 16, 2017, kwenye SBS TV ya Jumatatu na Jumanne saa 22:00 (KST) wakati wa saa. Msimu wa pili ulionyeshwa kuanzia Januari 6 hadi Februari 25, 2020, kwenye Jumatatu na Jumanne ya SBS TV saa 21:40 (KST) wakati wa saa. Msimu wa tatu ulionyeshwa kuanzia Aprili 28 hadi Juni 17, 2023, kwenye Ijumaa na Jumamosi ya SBS TV saa 22:00 (KST) wakati wa saa. Inapatikana pia kwa utiririshaji kwenye Disney+ kwa msimu wa tatu.

Msimu wa kwanza ulipata mapokezi mazuri, kurekodi zaidi ya 20% katika ukadiriaji. Kwa kuongezea, pia ilipokea hakiki chanya kwa njama yake na utendaji wa Han Suk-kyu.

Marejeo 

Vipindi vya televisheni
Filamu za Korea Kusini
Filamu za 2016
Maarifa huria

Maarifa  huria (au maarifa ya bure) ni maarifa ambayo yanaweza kutumiwa, kutumiwa tena, na kusambazwa upya bila vizuizi vya kisheria, kijamii, au kiteknolojia. 

Mashirika ya maarifa huria na wanaharakati wamependekeza kanuni na mbinu zinazohusiana na uzalishaji na usambazaji wa maarifa kwa njia ya wazi.

Historia 
Ingawa neno hilo ni jipya, dhana hiyo ni ya zamani: mmojawapo wa maandishi ya mapema zaidi yaliyochapishwa, nakala ya Buddhist Diamond Sutra iliyotolewa nchini China mwaka 868 hivi, inahusisha kujitolea "kwa usambazaji wa bure kwa wote".. 

Vilevile, katika juzuu ya nne ya Encyclopédie, Denis Diderot aliruhusu matumizi ya kazi yake tena kwa kurejea kwake kuwa na nyenzo kutoka kwa waandishi wengine.

Marejeo 

Wiki student summit 2023
Elimu
Maarifa huru

Maarifa  huru (au maarifa ya bure) ni maarifa ambayo ni bure kutumia, kutumia tena, na kusambaza upya bila vizuizi vya kisheria, kijamii, au kiteknolojia. Mashirika ya maarifa huria na wanaharakati wamependekeza kanuni na mbinu zinazohusiana na uzalishaji na usambazaji wa maarifa kwa njia ya wazi. Dhana hiyo inahusiana na chanzo cha wazi na Ufafanuzi wa wazi, ambao matoleo yake ya kwanza yalikuwa na kichwa "Ufafanuzi wa Maarifa Huria", inatokana na Ufafanuzi wa Chanzo Huria.

Historia 
Sawa na dhana nyingine "wazi", ingawa neno hilo ni jipya, dhana hiyo ni ya zamani: Mojawapo ya maandishi ya mapema zaidi yaliyochapishwa, nakala ya Buddhist Diamond Sutra iliyotolewa nchini China karibu 868 AD, inahusisha kujitolea "kwa usambazaji wa bure kwa wote"..Katika juzuu ya nne ya Encyclopédie, Denis Diderot aliruhusu matumizi ya kazi yake tena kwa kurejea kwake kuwa na nyenzo kutoka kwa waandishi wengine.

Marejeo 
Elimu
Wiki student summit 2023
LinuxChix

LinuxChix ni jumuiya ya Linux inayolengwa na wanawake. Iliundwa ili kutoa usaidizi wa kiufundi na kijamii kwa watumiaji wa Linux wanawake, ingawa wanaume wanahimizwa kuchangia. Wanachama wa jumuiya wanajulikana kama "Linux Chix" (wingi) bila kujali jinsia.

Historia 
LinuxChix ilianzishwa mwaka wa 1999 na Deb Richardson, ambaye alikuwa mwandishi wa kiufundi na bwana wa wavuti katika kampuni ya ushauri ya chanzo huria.

Marejeo 

Watumiaji Linux
LoCo Timu

Timu ya Jumuiya ya Mitaa, au Timu ya LoCo(A Local Community Team), ni kikundi cha watetezi wa Linux wa ndani. Lengo kuu la timu ya LoCo ni kutetea matumizi ya mfumo wa uendeshaji wa Linux pamoja na matumizi ya programu huria/bidhaa za programu huria.

Ubuntu & LoCos 
Mfumo wa Uendeshaji wa Ubuntu hupokea sifa kwa utangazaji wa matumizi ya LoCos. Wanatoa anuwai ya nyenzo na media kusaidia kila LoCo na malengo yao.Ubuntu

Marejeo 
Watumiaji Linux
Teknolojia ya wazi

Teknolojia ya wazi ni njia ya kuandaa na kuendesha mkutano au makongamano ya siku kadhaa ambayo washiriki wake wamealikwa ili kuzingatia  na kujadili kazi muhimu au dhumuni ya mada husika.

Tofauti na makongamano yaliyopangwa awali ambapo mzungumzaji na muda wake wa kuzungumza hupangwa miezi kadhaa awali, na kwa hivyo kupelekea mabadiliko mengi. Vyanzo vya teknolojia ya wazi huwapa washiriki uwezo wa kufanya maandalizi  pindi wanapokuwa kwenye ukumbi wa hafla ya moja kwa moja.

Ajenda na ratiba ya mikutano hujulikana kidogo au kuto tambuliwa kabisa hadi watu wanapo wasili. Mpangilio wa wasemaji, mada na maeneo huandaliwa na watu wanaohudhuria, mara tu wanapofika. Kila mkutano unaotumia teknolojia ya wazi unapoisha  hati ya muhtasari huundwa ikitoa muhtasari wa kile kilichofanywa na kisichofanywa.

Teknolojia ya wazi ilianzishwa na Harrison Owen mnamo mwaka 1980. Ilikuwa moja ya zana bora kumi za maendeleo ya shirika zilizotajwa kati ya 2004 na 2013.

Historia 
Ilianzishwa na Harrison Owen, Askofu ambaye historia yake ya kitaaluma ilizingatia asili na kazi ya hekaya, matambiko na utamaduni. Katikati ya miaka ya 1960, aliacha chuo na kufanya kazi na mashirika mbalimbali ikiwa ni pamoja na vijiji vidogo vya Afrika Magharibi, mashirika makubwa na mashirika yasiyo ya kiserikali, mashirika ya kijamii ya mijini (ya Marekani na Afrika).

Sambamba na hayo, aligundua kwamba utafiti wake wa hadithi, mila na utamaduni ulikuwa unatumika moja kwa moja katika mifumo hii kijamii. Mnamo 1977, alianzisha kampuni ya ushauri ili kuchunguza utamaduni wa mashirika katika mabadiliko kama mtaalamu wa nadharia na mshauri.

Harrison aliitisha Kongamano la Kwanza la Kimataifa la Mabadiliko ya Shirika kama mkutano wa kitamaduni. Baadaye, washiriki walimwambia sehemu bora zaidi ni mapumziko ya kahawa. Alipofanya tena teknolojia ya wazi ilikuwa njia yake ya kufanya mkutano wote kuwa kama mapumziko ya kahawa, akizingatia kaulimbiu kuu (kusudi, hadithi au swali) ambayo itaongoza samarati ya kujitawala ya kikundi.

Jaribio la Owen lilikuwa la mafanikio ya kutosha na kupelekea mkutano wa Usanifu wa Shirika kuendelea kwa zaidi ya miaka ishirini kwa muundo wa teknolojia ya wazi. Lakini baada ya muda mfupi wa matumizi ya teknolojia ya wazi, washiriki walianza kuitumia katika kazi zao wenyewe na kuripoti katika mafunzo yao. Tukio moja lililofanyika India lillilokua na kaulimbiu ya 'Biashara ya Biashara ni Kujifunza,' lilivuta tahadhari ya vyombo vya habari vya ndani ambavyo vilishtua gazeti la New York Times, ambalo baadaye liliandika hadithi zao kuhusu teknolojia ya wazi, mwaka 1988 na 1994. Owen aliandika mwongozo mfupi wa mtumiaji ili kusaidia majaribio na mazoezi zaidi. Hatimaye, mwongozo mpanuzi ulichapishwa na Berrett-Koehler.

Katika miaka ya 1980, Owen alifahamika na makampuni mengi makubwa kuwa mmoja kati ya washauri wa zama mpya ambao mbinu zao zinaweza kuchochea ushiriki wa wafanyakazi na maslahi katika matatizo ya kampuni.

Marejeo 
Teknolojia
Mikutano
Anna Zemanová

Anna Kunda Zemanová (alizaliwa Topoľčany, 12 Septemba 1959) ni mwanamazingira, mwanafalsafa na mwanasiasa kutoka Slovakia, ambaye amehudumu kama mjumbe wa Baraza la Kitaifa tangu 2016.

Maisha nje ya siasa 
Zemanová alisoma jiolojia katika Chuo Kikuu cha Comenius, alihitimu mnamo 1983. Alifanya kazi katika masuala ya mazingira katika serikali na sekta ya Mashirika Yasiyo ya Kiserikali.

Maisha binafsi 
Zemanová ana watoto wanne.

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1959
Wanawake wa Slovakia
Swahili climate voices
wanasiasa wa Slovakia
Michiko Ishimure

Michiko Ishimure (11 Machi 1927 – 10 Februari 2018) alikuwa mwandishi na mwanaharakati kutoka Japani.

Alishinda Tuzo ya Ramon Magsaysay ya 1973, kati ya tuzo za kifahari zaidi barani Asia, kwa kueneza maandishi kuhusu ugonjwa wa Minamata, ambao ulikuwa na utata sana wakati huo.

Marejeo 

Waliozaliwa 1927
Waliofariki 2018
Wanawake wa Japani
Wanaharakati wa Japani
Swahili climate voices
Sunishma Singh

Sunishma Singh ni mwanaharakati wa hali ya hewa kutoka Fiji. Pia alikuwa mwakilishi wa vijana kutoka Fiji katika mkutano wa COP 25.

Maisha ya awali na elimu 
Sing anaishi Nagroga. Alisoma katika Chuo cha DAV Suva na aliendelea na shule yake katika Chuo Kikuu cha Pasifiki Kusini kwa kuchukua kozi ya sayansi ya jiografia na jiografia. Alihitimu Aprili 2021.

Uanaharakati 
Alipokuwa na umri wa miaka 19, alishiriki katika mashindano ya urembo ya malkia wa Hibiscus na Cal Valley Solar kama mfadhili. Yeye ni sehemu ya baraza la Vijana la Fiji ambalo linajumuisha vijana wenye umri wa miaka 15 hadi 35 wanaofanya kazi na Wizara ya Vijana na Michezo kama mratibu wa mitandao ya kijamii. Katika mkutano wa COP 25, alikua mmoja wa wawakilishi wa vijana kutoka Fiji na Apenisa Vaniqi, Stephen Simon, Shivani Karan na Otto Navunicagi.

Kazi 
Kwa sasa, yeye ni afisa wa Unyumbukaji katika Mpango wa Umoja wa Mataifa wa Makazi ya Binadamu ambao uko katika Halmashauri ya Mji wa Lami.

Marejeo 

Watu walio hai
Wanawake wa Fiji
Wanaharakati wa Fiji
Swahili climate voices
Sofia Heinonen

Sofia Heinonen ni mhifadhi na mjasiriamali wa utalii wa mazingira kutoka Argentina.

Heinonen ni Mkurugenzi Mtendaji wa Rewilding Argentina, ambayo inaendeleza kazi iliyoanzishwa na Douglas Tompkins na Kris Tompkins. Hatua hiyo ni kugeuza ardhi ya kibinafsi kuwa mbuga za kitaifa zinazolindwa, kurudisha spishi asilia ili kurejesha mifumo ikolojia na kujenga utalii endelevu wa ikolojia.

Mnamo Desemba 2022 alichaguliwa kama mmoja wa wanawake 100 wa BBC.

Marejeo

Watu walio hai
Wanawake wa Argentina
Swahili climate voices
Hope Mwanake

Hope Wakio Mwanake (amezaliwa 1988) ni mjasiriamali na mwanasayansi kutoka Kenya. Anachukuliwa kuwa mmoja wa wajasiriamali vijana wanaochipukia kutoka Afrika. Mnamo Desemba 2019, aligonga vichwa vya habari kwa juhudi zake za kujenga nyumba na chupa za plastiki zilizoachwa ili kutokomeza uchafuzi wa plastiki nchini Kenya.

Biografia 
Hope alizaliwa na kukulia katika familia karibu na Mombasa.  Alikuwa wa kwanza katika familia yake kuhudhuria chuo kikuu ili kuendeleza masomo yake ya juu. Alimaliza Shahada yake ya Kwanza katika Sayansi ya Majini kutoka Chuo Kikuu cha Egerton mnamo 2010. Mnamo 2013, alihitimu katika sayansi ya Mazingira kutoka UNESCO-IHE taasisi ya elimu ambayo iko huko Uholanzi.

Kazi 
Hapo awali alifukuzia kazi yake kama mjasiriamali wa kijamii kabla ya kuwa mwanasayansi. Ni mwanzilishi mwenza wa Trace Kenya, shirika la kijamii ambalo linafanya kazi pamoja na vijana katika kushughulikia masuala yanayohusiana na udhibiti wa taka ngumu. Trace Kenya ilianzishwa katika Mji mkuu wa Kenya huko Gilgil ili kusimamia na kudumisha utupaji taka.

Pia alitoa hotuba ya maono katika Wiki ya Maji Duniani ya 2015 huko Stockholm, Uswidi. Mnamo 2016, alishiriki kuanzisha kampuni ya uzalishaji ya Eco Blocks and Tiles pamoja na mwanasayansi mwenzake Kevin Mureithi. Pia ikawa kampuni ya kwanza nchini Kenya kutengeneza vigae vya paa na vifaa vingine vya ujenzi kutoka kwa taka za plastiki na glasi.

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1988
Wanawake wa Kenya
wanasayansi wa Kenya
Swahili climate voices
Myles Munroe

Myles Munroe, OBE (20 Aprili 1954 – 9 Novemba 2014) alikuwa mwinjilisti, profesa mwenye bidii katika Ufalme wa Mungu mwandishi, mzungumzaji na mshauri wa uongozi wa Bahamas. Alianzisha na kuongoza Bahamas Faith Ministries International (BFMI), na Myles Munroe International (MMI). Pia alikuwa afisa mkuu mtendaji na mwenyekiti wa bodi ya Jumuiya ya Kimataifa ya Viongozi wa Dunia ya Tatu, na rais wa Taasisi ya Kimataifa ya Mafunzo ya Uongozi. Dk Munroe alikuwa mwandishi wa vitabu vingi pia.

Munroe na mkewe walifariki katika ajali ya ndege mnamo Novemba 9, 2014. Maafisa wa Bahamia walisema ndege yao iligonga kreni kwenye uwanja wa meli karibu na Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Grand Bahama. Munroe na abiria wengine walikuwa wakielekea Grand Bahama kwenye mkutano.

Wasifu

Maisha ya awali na elimu 
Alizaliwa Myles Egbert Munroe mwaka wa 1954 huko Nassau, Bahamas, Munroe ametoka kwenye familia maskini yenye watoto kumi na moja. Alilelewa kwenye eneo bunge la Nassau la Bain Town, alikuwa mkazi wa Jumuiya ya Madola maishani mwake. Munroe alikua Mkristo wakati wa ujana wake, baadaye akasoma katika Chuo Kikuu cha Oral Roberts (ORU) ambapo alipata Shahada yake ya Sanaa, Elimu, na Theolojia mnamo 1978 na Shahada ya Uzamili katika utawala kutoka Chuo Kikuu cha Tulsa mwaka 1980. Munroe pia alikuwa mpokeaji wa digrii za heshima za udaktari kutoka shule mbalimbali za elimu ya juu na aliwahi kuwa profesa msaidizi wa Shule ya Uzamili ya Theolojia huko ORU. Aliandika idadi kadhaa ya vitabu, na kitabu chake cha kwanza kilichoitwa "Kanuni na Nguvu ya Uraia wa Ufalme - The Principle and Power of Kingdom Citizenship: Keys to Experiencing Heaven on Earth" na kilichapishwa mnamo 1992.

Maisha binafsi 
Mkewe, Ruth Munroe, alihudumu kama mchungaji mwenza pamoja naye BFMI. Walifunga ndoa mwaka wa 1978. Wenzi hao walikuwa na watoto wawili, Myles, Jr. (anayejulikana kama Chairo), na binti, Charisa.

Huduma ya Kikristo 
Kufuatia kuhitimu kwake kutoka Chuo Kikuu cha Tulsa, Munroe alianzisha Bahamas Faith Ministries International mapema miaka ya 1980.

Kifo 
Munroe na mkewe walifariki katika ajali ya ndege binafsi wakati wakikaribia uwanja wa ndege tarehe 9 Novemba 2014. Maafisa wa Bahamas walisema kuwa ndege yao iligonga kreni kwenye uwanja wa meli karibu na Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Grand Bahama. Munroe na abiria wengine walikuwa wakielekea Freeport, Grand Bahama kwenye mkutano.

Marejeo 

Waliofariki 2014
Waliozaliwa 1954
Watu wa Bahamas
Julien Paluku Kahongya

Julien Paluku Kahongya ni mwanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, mzaliwa wa Kivu ya Kaskazini.

Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Wayazidi

Wayazidi ni kabila la watu wanaoishi hasa katika eneo la Kurdistan na kwa namna ya pekee katika sehemu yake nchini Iraq, lakini wengine wengi wamekimbilia Ujerumani na nchi nyingine. 

Wanakadiriwa kuwa milioni moja au moja unusu.

Wanafuata dini yao maalumu ambayo inamuabudu Mungu mmoja tu. Kwa ajili yake wamedhulumiwa sana na Waislamu waliotawala eneo lao, kwanza Waarabu, halafu Waturuki.

Tanbihi

Marejeo 

 
 
 
 
 
  
 
 Omarkhali, Kh. "Yezidism: Society, Symbol, Observance". Istanbul, 2007. In Kurdish.
 
 Rodziewicz, A., Yezidi Eros. Love as The Cosmogonic Factor and Distinctive Feature of The Yezidi Theology in The Light of Some Ancient Cosmogonies, Fritillaria Kurdica, 2014/3,41, pp. 42–105.
 Rodziewicz, A., Tawus Protogonos: Parallels between the Yezidi Theology and Some Ancient Greek Cosmogonies, Iran and the Caucasus, 2014/18,1, pp. 27–45.
 Williams, Kayla, and Michael E. Staub. 2005. Love My Rifle More Than You. W.W. Norton, New York. 
 Victoria Arakelova Yezdistan versus Kurdistan: Another Legend on the Origin of the Yezidis // Iran and the Caucasus 21 (2017)

Viungo vya nje
 Les Ezidis de France 
 Yazda – A Global Yazidi Organization
 The Beginning of the Universe , photos and a description of Yezidi life in Lalish, Iraq, by Michael J. Totten (22 February 2006).
 
Watu wa Iraq
Watu wa Uajemi
Watu wa Syria
Watu wa Uturuki
Rainer Nõlvak

Rainer Nõlvak (amezaliwa 28 Septemba 1966) ni mjasiriamali na mlinzi wa mazingira kutoka Estonia Ambaye ni Mwenyekiti wa Bodi ya Hazina ya Mazingira ya Estonia.

Rainer Nõlvak ametetea sekta ya nishati ya Estonia kuondokana na mafuta ya mwambatope na kuelekea kwenye mifumo ya nishati mbadala. Amechapisha programu ya "Nishati ya Kijani".

Alikuwa miongoni mwa waandaaji wa Let's Do It 2008, hatua ya kiraia na watu wa kujitolea 50,000 walioshiriki katika kusafisha mashambani mwa Estonia kwa siku moja. Kwa sababu hii alipokea tuzo ya kitaifa ya Kujitolea ya Mwaka wa 2008. Harakati hiyo imeanzisha Let's Do It! Shughuli ya ulimwengu.

Alianzisha makampuni yafuatayo: Microlink Baltics, Curonia Research, Celecure.

Alitunukiwa cheo cha Raia Bora wa Mwaka mnamo 2008 na Order of the White Star Daraja la 3 huko Estonia mnamo 2014.

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1966
Wanaume wa Estonia
Wanaharakati wa Estonia
Swahili climate voices
Vijaypal Baghel

Vijaypal Baghel ni mwanaharakati wa mazingira kutoka India ambaye aliokoa zaidi ya miti milioni moja. Mnamo 2020, Posta ya India na Serikali ya India ilimheshimu kwa kumpa chapa. Anajulikana sana kama "Mtu wa kijani wa India".

Marejeo

Watu walio hai
Wanaume wa Uhindi
Wanaharakati wa Uhindi
Swahili climate voices
Jimbo Katoliki la Wote

Jimbo Katoliki la Wote ni mojawapo kati ya majimbo 27 ya Kanisa Katoliki nchini Kenya. Limeanzishwa tarehe 22 Julai 2023 kwa kumegwa kutoka Jimbo Katoliki la Machakos.

Liko chini ya jimbo kuu la Nairobi.

Lilianzishwa likiwa na eneo la km2 8,009, Wakatoliki 388,946 kati ya wakazi 987,653, parokia 31, mapadri 90 wanajimbo na 9 wamisionari, mashemasi 3, waseminari 36 na makatekista 732.

Askofu wa kwanza ni Paul Kariuki Njiru, akiwa na makao makuu mjini Wote.

 
Kaunti ya Makueni
Weaver

Weaver ni jina la:
Jacki Weaver
Sigourney Weaver
Majina ya ukoo
Weber

Weber ni jina la:
Anthony Weber
Carl Maria von Weber
Max Weber

Majina ya ukoo
Waeskimo

Waeskimo (kwa lugha yao wanaitwa Inuit) ni watu wanaotokana moja kwa moja na waliokuwa wenyeji wa kaskazini mwa Amerika kabla ya bara hilo kufikiwa na Christopher Columbus kutoka Ulaya (1492).

Asili

Utafiti uliofanywa kwa muda mrefu na kwa njia mbalimbali umekadiria kwamba mababu wa wakazi asilia wa Amerika walioenea hadi Amerika Kusini wakitokea Asia kaskazini mashariki miaka 14500 KK.

Inadhaniwa kwamba hao mababu waliishi muda mrefu na kuzaliana bila mawasiliano na binadamu wengine, labda katika eneo ambalo leo limefunikwa na maji kwenye mlangobahari wa Bering. Inakadiriwa DNA yao ilitokana na ile ya Waasia mashariki (2/3) na Waeurasia (1/3).

Baada ya kuingia na kusambaa katika bara hilo, lugha na utamaduni vilizidi kutofautiana. Waeskimo walijitofautisha na Waaleuti miaka 4,000 iliyopita. Kutoka Alaska magharibi walienea mashariki kuanzia miaka 1,000 iliyopita.

Hali ya sasa
Idadi yao inaweza kuwa 155,000 wengi wao wakiishi Kanada na Greenland, lakini pia Alaska na Denmark.

Lugha yao ni ya jamii ya lugha za Kieskimo-Kialeuti.

Tanbihi

Marejeo

Marejeo mengine

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Also at

Viungo vya nje

 Inuit Circumpolar Council
 Inuit Circumpolar Council Greenland
 Inuit Circumpolar Council  Alaska 
 National Inuit Organization in Canada

watu wa Amerika ya Kaskazini
Lucie Ahl

Lucie Ahl (alizaliwa 23 Julai 1974) ni kocha wa mchezo wa tennis na mchezaji wa zamani wa taaluma ya tenisi. Kwa muda mfupi alikuwa Mshindi wa Kwanza wa Uingereza, akishikilia wadhifa huo kwa wiki 9 zisizo mfululizo kati ya tarehe 30 Julai 2001 na Mei 5, 2002. 

Katika kazi yake, Ahl alishinda jumla ya mataji 15 katika michuano ya Wanawake ya ITF na pia alishiriki katika michuano ya WTA. Aliwahi kuwashinda wachezaji kutoka ITF & WTA Tour kama vile Sandra Cacic na Rene Simpson.

Utendaji wake bora wa Grand Slam ulikuja katika Mashindano ya Wimbledon ya 2000, ambapo alimshinda Muaustria Barbara Schwartz katika raundi ya kwanza na kushinda kwa mara ya kwanza na ya pekee katika kazi yake kwenye mashindano ya Grand Slam.Ahl pia aliwakilisha Uingereza katika Fed Cup mara moja, akishinda mapambano yote matatu na kuwa asiyeshindwa katika mashindano ya Fed Cup. Ndugu yake, Daniel, alikuwa namba moja kwenye viwango vya ITF duniani kwa wachezaji walio na umri wa zaidi ya miaka 35 mnamo mwaka 2007.

Tanbihi

Wachezaji wa Uingereza
Keeley Dowling

Keeley Kathleen Dowling (amezaliwa 17 Februari 1983) ni mlinzi wa soka wa Marekani, ambaye kwa sasa ni mkufunzi mkuu wa soka la wanawake katika Chuo Kikuu cha Colorado State.

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1983
wachezaji mpira wa Marekani
Betty Callaway

Betty Daphne Callaway-Fittall, MBE (née Roberts; 22 Machi 1928 - 27 Juni 2011) alikuwa kocha wa Kiingereza wa mchezo wa kuteleza aliyebobea katika kucheza dansi kwenye barafu. Alijulikana zaidi kama kocha wa Jayne Torvill na Christopher Dean, mabingwa wa Olimpiki wa 1984, na pia aliwafunza mabingwa wa dunia wa 1980 Krisztina Regőczy na András Sallay, na mabingwa wa Ulaya wa 1972 Angelika na Erich Buck.

Marejeo 
Waliofariki 2011
Waliozaliwa 1928
wanamichezo wa Uingereza
Lonni Alameda

Alana Maree "Lonni" Alameda (amezaliwa Juni 11, 1970) ni kocha wa mpira wa laini wa Marekani ambaye ndiye kocha mkuu wa sasa katika Jimbo la Florida. Yeye amekuwa kocha mkuu katika Chuo Kikuu cha Florida State tangu mwaka 2009, pamoja na kuwa kocha wa timu ya USSSA Pride ya Ligi ya Taifa ya Pro Fastpitch kuanzia mwaka 2016 hadi 2017.Alameda pia kwa sasa ni kocha msaidizi wa Timu ya Kanada.

Maisha ya awali na elimu 
Alameda alihitimu kutoka Shule ya Upili ya Oak Ridge huko El Dorado Hills, California mwaka 1988. Baada ya kucheza mpira laini katika Chuo Kikuu cha St. Mary's, Texas katika msimu wa mwaka 1989, ambapo St. Mary's ilishiriki katika Mashindano ya NAIA, Alameda alihamia Chuo Kikuu cha Oklahoma na akaendelea kufanikiwa na kupokea tuzo mbili za All-Big Eight kwenye timu ya mpira laini, na pia alicheza mpira wa wavu. Alameda alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Oklahoma na shahada ya mawasiliano mwaka 1992 na kisha akacheza mpira laini kulipwa huko Uholanzi mwaka 1993.

Marejeo 

Wanamichezo wa Marekani
wanawake wa Marekani
Leslie Gabriel

Leslie Gabriel (alizaliwa karibu na mwaka 1977) ni kocha wa mpira wa wavu Mmarekani.

Tangu mwaka 2001, amehudumu kama kocha mkuu msaidizi na mkusanyaji wa wachezaji kwa timu ya mpira wa wavu ya wanawake ya Chuo Kikuu cha Washington. Mbali na kusaidia majukumu yote ya kiutawala kwa makocha wakuu Jim McLaughlin na Keegan Cook.

Gabriel alikuwa mchezaji hodari kwa miaka minne ambaye alianza kucheza kwa timu ya Huskies kuanzia mwaka 1995 hadi 1998.

Marejeo 
Watu walio hai
Waliozaliwa 1970
Wachezaji wa Marekani
Wanawake wa Marekani
Cecile Canqueteau-Landi

Cecile Canqueteau-Landi (amezaliwa Oktoba 3, 1979) ni mkufunzi wa mazoezi ya viungo wa Ufaransa na mtaalamu wa zamani wa mazoezi ya viungo. Alishiriki katika Olimpiki ya 1996 na kwa sasa ni makocha katika Kituo cha Mabingwa wa Dunia huko Spring, Texas. Alifundisha kutoka 2007 hadi 2017 katika Chuo cha Ulimwengu cha Gymnastics cha Olimpiki.

Marejeo 
Ufaransa
Texas
Kittia Carpenter

Kittia Carpenter ni mkufunzi wa mazoezi ya viungo wa Kimarekani, jaji na ni Mwenyekiti wa sasa wa Olimpiki ya Vijana kwa Mkoa wa 5 wa Gymnastics, jukumu ambalo amekuwa nalo tangu Aprili 2013. Yeye pia ni Mkurugenzi wa Timu ya Wasichana katika Gymnastic ya Buckeye.
Wanawake wa Amerika
Vesna Bajkuša

Vesna Bajkuša (aliyezaliwa Sarayevo, 21 Mei 1970) ni kocha wa mpira wa kikapu na mchezaji wa zamani wa mpira wa kikapu wa Bosnia. Alicheza kama mlinzi na akashinda medali ya fedha akiichezea timu ya mpira wa kikapu ya wanawake ya Yugoslavia katika Michezo ya Olimpiki ya Seoul ya mwaka 1988.

Marejeo 

wachezaji wa Bosnia na Herzegovina
Wanawake wa Bosnia na Herzegovina
Billi Chambers

Billi Chambers ni mkufunzi wa mpira wa kikapu wa wanawake wa Marekani ambaye ndiye kocha mkuu wa sasa wa Xavier Musketeers. Hapo awali alikuwa kocha mkuu wa Iona.
Mpira wa kikapu
Kocha wa mpira wa kikapu
Watu walio hai
Natalia Dubova

Natalia Ilinichna Dubova (Kirusi: Наталья Ильинична Дубова; amezaliwa 31 Machi 1948) ni mkufunzi wa mchezo wa densi kwenye barafu wa Urusi na mchezaji wa zamani wa mashindano ya ya densi ya kwenye barafu.

Marejeo 
Waliozaliwa 1948
Wachezaji wa Urusi
Wanawake wa Urusi
Watu walio hai
Maria Jeżak-Athey

Maria Jeżak-Athey ni mkufunzi wa mchezo wa kuteleza kwenye theluji kutoka Poland. Yeye ni bingwa wa zamani wa taifa la Poland katika kuteleza kwa theluji kwa jozi na Lech Matuszewski. Kwa sasa anafundisha katika uwanja wa Addison Ice Arena huko Chicago, Illinois. Alifundisha bingwa wa Olimpiki wa 2010 Evan Lysacek na Bingwa wa Dunia wa 2022 skater Alexa Scimeca Knierim.

Marejeo 
Watu walio hai
Svetlana Alekseeva (mtumbuizaji wa barafuni)

Svetlana Lvovna Alekseeva (Kirusi: Светлана Львовна Алексеева; alizaliwa tarehe 16 Machi 1955) ni kocha wa mchezo wa kutumbuiza kwenye barafu na alikuwa mtumbuizaji wa kuteleza kwenye barafu  kutokea Urusi.

Kazi

Ushindani 
Alekseeva alishindana katika utumbuizaji wa barafu pamoja na Alexander Boychuk. Walishinda taji la vijana la Sovieti mnamo mwaka 1970.

Kazi ya baadaye 
Alekseeva alianza kufundisha mchezo huo mwaka 1977 na alifanya kazi na Tatiana Tarasova kwa miaka kumi na tatu. Tangu mwaka 2001, amekuwa akifundisha pamoja na Elena Kustarova. Mwaka 2006, walihama na kujiunga na Klabu ya Mchezo wa Kuteleza kwenye Barafu ya Blue Bird huko Moscow na kisha kuelekea kwenye kiwanja kipya huko Medvedkovo mnamo majira ya kiangazi ya 2012.

Alekseeva anafundisha kwa kushirikiana na Elena Kustarova na Olga Riabinina. Wanafunzi wake wa sasa ni pamoja na (miaka ya kufundisha imeandikwa kwenye mabano):

Marejeo 

Wanamichezo wa Urusi
Tammy Gambill

Tammy Gambill (alizaliwa 16 Oktoba 1957) ni kocha Mmarekani wa mchezo wa kuteleza kwenye barafu na alikuwa mchezaji wa ngazi ya kitaifa hapo awali. Baadhi ya wanafunzi wake wameshinda medali katika mashindano ya kimataifa na watatu kati yao wamekuwa washiriki katika Michezo ya Olimpiki. Pia, yeye alishinda tuzo ya Kocha wa Maendeleo ya USOC ya mwaka 2005.

Marejeo 

Waliozaliwa 1957
Watu walio hai
Wachezaji wa Marekani
Wanawake wa Marekani
Ashley Chastain

Ashley Chastain ni Mmarekani, aliyekuwa mchezaji wa softball wa chuo kikuu na kwa sasa ni kocha mkuu huko Charlotte. Alicheza softball ya chuo kikuu na alikuwa ni muipira kwa South Carolina.
Watu walio hai
Wanawake wa Amerika
Kacy Duke

Kacy Duke ni mkufunzi wa mazoezi ya viungo maarufu nchini Marekani, msemaji, na mkufunzi wa maisha.

Marejeo 
Amerika
Wafanyabiashara wa Marekani
Leslie Allen (tenisi)

Leslie Allen (alizaliwa Machi 12, 1957) ni mchezaji mstaafu wa Marekani wa mchezo wa tenisi.

Leslie Allen, ambaye hakufanya vizuri katika viwango vya wachezaji vijana wa tenisi, alikuwa Bingwa wa ATA, NCAA, na WTA. Allen alikuwa mwanachama wa timu ya taifa ya Chuo Kikuu cha Southern California na mnamo mwaka 1977 alihitimu kwa heshima kubwa na Shahada ya Sanaa katika mawasiliano ya hotuba. Alijiunga na WTA Tour mwaka 1977 na akafanikiwa kufikia kiwango cha juu cha kazi cha No. 17 ulimwenguni mwezi Februari 1981.

Mwaka 1981, Allen alikuwa mwanamke wa kwanza Mmarekani mwenye asili ya Afrika kushinda mashindano makubwa ya tenisi ya kitaalamu tangu Althea Gibson mnamo mwaka 1958 aliposhinda Avon Championships ya Detroit, ingawa Renee Blount pia anastahili kutambuliwa kwa mafanikio haya kwa sababu alishinda Futures of Columbus mnamo mwaka 1979.Allen alifuzu kushiriki katika mashindano ya mwisho ya Avon Championships ya mwaka 1981 ambayo yalijumuisha wachezaji bora wanane wa msimu wa Avon Championships Circuit. Pia alikuwa mmoja wa washiriki katika fainali ya mchanganyiko (mixed doubles) katika French Open ya mwaka 1983 akiwa pamoja na Charles Strode.

Marejeo 

wanawake wa Marekani
wachezaji wa Marekani
Angela Perez Baraquio

Angela Perez Baraquio Grey (aliyezaliwa Juni 1, 1976),  anafahamika kwa jina lake la kuzaliwa la Angela Perez Baraquio,  ni mwalimu Mmarekani. Alikuwa mshindi wa Miss America 2001 tarehe 14 Oktoba 2000 huko Atlantic City , New Jersey, akiwa mwanamke wa kwanza Mmarekani mwenye asili ya Asia, Mfilipino, na mwalimu wa kwanza kushinda taji hilo.

Marejeo 
Wanamitindo wa Marekani
Patty Gasso

Patricia Marie Gasso (née Froehlich; amezaliwa 27 Mei 1962) ni mkufunzi wa mpira laini wa Marekani wa Oklahoma Sooners. Amekuwa kocha mkuu wa mpira wa laini katika Chuo Kikuu cha Oklahoma tangu 1995. Ameiongoza timu ya Sooners kwenye michuano saba ya kitaifa (2000, 2013, 2016, 2017, 2021, 2022, na 2023) na amekusanya rekodi ya kazi ya 1,456– 345–2 na asilimia ushindi ya .808.

Marejeo 

Waliozaliwa 1962
Watu walio hai
Wanawake wa Marekani
Wanamichezo wa Marekani
Karen Barber

Karen Barber (alizaliwa 21 Juni 1961 huko Manchester) ni mchezaji wa densi ya barafu wa Uingereza. Alikuwa mshindi wa medali ya shaba katika Mashindano ya Ulaya ya mwaka 1983 na alishiriki katika Michezo ya Olimpiki mara mbili akiwa na mshirika wake Nicky Slater.

Marejeo 

Wanamichezo wa Uingereza
wanawake wa Uingereza
Melissa Gentile

Melissa "Skeeter" Gentile (alizaliwa 14 Machi 1978) ni kocha wa mpira laini Mmarekani, ambaye alikuwa kocha mkuu wa zamani wa timu ya Eastern Michigan.

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1978
Wanamichezo wa Marekani
Margo Jonker

Margo F. Jonker ni kocha wa mpira laini wa Marekani na kocha mkuu wa sasa wa Chippewa ya Kati ya Michigan. Margo F. Jonker ni kocha wa mpira wa laini wa Marekani na kocha mkuu wa sasa wa Chippewa ya Kati ya Michigan. Alikuwa mwanzilishi wa 2003 katika Ukumbi wa Umaarufu wa Chama cha Makocha wa Fastpitch.Alikuwa mwanzilishi wa 2003 katika Ukumbi wa Umaarufu wa Chama cha Makocha wa Fastpitch.

Marejeo

wanamichezo wa Marekani
Watu walio hai
Jessica Allister

Jessica Lynne Allister (alizaliwa Oktoba 7, 1982) ni kocha wa mpira laini Mmarekani na mchezaji wa zamani wa nafasi ya kupiga kama kipa ambaye kwa sasa ni kocha mkuu katika Chuo Kikuu cha Stanford. Allister alisakata mpira laini chuoni katika Chuo Kikuu cha Stanford na alipokea heshima za timu ya pili ya All-American katika msimu wake wa mwisho wa 2004. Baada ya kucheza kwa miaka miwili kwenye ligi ya kitaalamu ya mpira laini na timu ya New England Riptide ya National Pro Fastpitch, Allister alianza kazi ya ufundishaji kama kocha msaidizi katika Chuo Kikuu cha Georgia, Stanford, na Oregon.

Kuanzia 2011 hadi 2017, Allister alikuwa kocha mkuu huko Minnesota, ambapo alishinda mechi 290 na timu yake ilifanikiwa kushiriki katika mashindano ya NCAA kwa miaka mitano mfululizo kuanzia 2013 hadi 2017. Timu ya Minnesota ya mwaka 2017 ilivunja rekodi za programu, ikiwa ni pamoja na idadi ya ushindi kwa msimu mmoja, wakiwa na rekodi ya ushindi wa 56-5, na kutokana na mafanikio hayo Allister alishinda tuzo ya Kocha Bora wa Big Ten. Baadaye, Allister alirejea Stanford kuwa kocha mkuu katika chuo chake cha zamani. Akirithi programu ambayo ilikuwa ikikabiliwa na changamoto, Allister aliiwezesha Stanford kufanikiwa kushiriki katika mashindano ya NCAA katika msimu wake wa pili mnamo 2019 na akashinda tuzo ya Kocha Bora wa Pac-12 kama matokeo ya mafanikio hayo.

Maisha ya awali na elimu 
Allister alizaliwa mwaka 1982 wakati baba yake, Derek Allister, alikuwa mwanafunzi wa kuhitimu katika Chuo Kikuu cha Idaho na kocha msaidizi wa mpira wa kikapu katika Moscow High School huko Moscow, Idaho. Allister alipitia utoto wake katika maeneo ya Palouse, San Francisco Bay Area, na Reno, Nevada, wakati baba yake alikuwa kocha msaidizi wa mpira wa kikapu cha wanaume katika vyuo vikuu vya Washington State, California, na Nevada. Akiwa na umri wa miaka 11, alihama kwenda Nacogdoches, Texas, wakati Derek alipokuwa kocha msaidizi katika Chuo Kikuu cha Stephen F. Austin mnamo mwaka 1993. Allister alihudhuria Shule ya Upili ya Nacogdoches kuanzia mwaka 1996 hadi 2000, wakati Derek alikuwa kocha mkuu wa Chuo Kikuu cha Stephen F. Austin.

Marejeo 
wachezaji wa Marekani
waliozaliwa 1982
Valentina Chebotareva

Valentina Mikhailovna Chebotareva (Kirusi: Валентина Михайловна Чеботарёва; 8 Aprili 1960) ni kocha wa kuruka kwenye barafu wa Kirusi. Alizaliwa tarehe 8 Aprili 1960. Anafanya kazi katika shule ya michezo huko St. Petersburg. Timu yake ilishiriki katika mashindano makubwa ya kimataifa. Hasa, mwanariadha Mikhail Kolyada ni mshindi wa medali ya fedha katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Baridi ya 2018 (mashindano ya timu) na mshindi wa medali ya shaba ya Mashindano ya Dunia ya 2018; Stanislava Konstantinova alishiriki katika Mashindano ya Dunia (2018) na ni mshindi wa medali ya shaba katika Mashindano ya Winter Universiade ya 2019.
Waliozaliwa 1960
Makocha
Annick Dumont

Annick Dumont (amezaliwa 14 Februari 1962, huko Montreuil) ni mkufunzi wa mchezo wa kuteleza kwenye theluji kutoka Ufaransa. Anafundisha huko Champigny, pamoja na Pierre Trente. Miongoni mwa wanafunzi wake wa sasa na wa zamani ni mshindi wa medali ya shaba mara mbili katika Mashindano ya Ulaya ya mchezo wa kuteleza kwenye theluji (Skating Stanick Jeannette), Gabriel Monnier, Jérémy Prévoteaux, Vincent Restencourt, bingwa mara mbili wa Ufaransa Laëtitia Hubert, mshindi wa medali ya fedha mara nne wa Ufaransa Frédéric Dambier, Alban Préaubert na Florent Amodio.

Marejeo 
Waliozaliwa 1962
Watu walio hai
Adrian Gregory

Adrian Kayle Gregory (alizaliwa 21 Septemba 1982) ni kocha wa mpira laini Mmarekani ambaye  alikuwa kocha mkuu katika Chuo Kikuu cha Texas Tech.

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1982
Wanawake wa Marekani
wanamichezo wa Marekani