LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Eugen Mwaiposa

Eugen Elishiringa Mwaiposa (23 Novemba 1960 - 2 Juni 2015) alikuwa mwanasiasa wa kike wa CCM wa Tanzania na Mbunge wa jimbo la Ukonga kutoka 2010 hadi 2015.

Elimu 
Alizaliwa katika Mkoa wa Kilimanjaro akaanza elimu yake katika shule ya msingi ya Nkweseko 1967-1974. Alihitimu shule ya upili mnamo 1985 katika Shule ya Biashara Shinyanga (Shycom). 

Alihitimu kwenye Chuo Kikuu cha Uchumi wa Kitaifa na Uchumi wa Dunia, iliyojulikana hapo awali kama Taasisi ya Uchumi wa Juu "Karl Marx", huko Sofia, Bulgaria ambapo alipata shahada yake katika Uchumi wa Kimataifa mnamo 1986 hadi 1992. Kwenye Chuo Kikuu cha Strathclyde huko Glasgow, Uskoti, alipokea shahada ya uzamili mnamo 2007.

Kabla ya kujiunga na siasa 
Kabla ya kujiunga na siasa, Mwaiposa alifanya kazi kwa matawi tofauti ya benki ya CRDB jijini Dar es Salaam kutoka 1986 hadi 2008. 

Mwaiposa alikuwa mjasiriamali ambaye aliamini katika kuwapa wanawake maskini fursa ya kuanza biashara ndogondogo kwa wenyewe. Alikuwa mwenyekiti wa Kipunguni SACCOSS ambayo kusudi lake la pekee lilikuwa kutoa mikopo kwa watu au kikundi cha watu wanaohitaji mtaji na pia ilifanya kama benki kupata pesa kwa jamii. 

Alifariki mnamo 2015.

Marejeo 

Waliofariki 2015
Waliozaliwa 1960
Wabunge wa Tanzania
Wabunge wa Chama cha Mapinduzi
Celestine Bisoga

Celestine Bisoga Mianda (amezaliwa Lubumbashi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, 21 Oktoba 1990) ni mchezaji wa mpira wa kikapu. 

Amecheza na klabu ya ASB Makomeno. Alishiriki katika timu ya taifa ya JK Kongo kwenye mashindano ya mpira wa kikapu wa wanawake wa Afrika kwenye mwaka 2019 akafikia nafasi ya 6 pamoja na timu yake.

Marejeo

Wachezaji wa mpira wa kikapu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Flavi Klementi

Flavi Klementi (jina kamili kwa Kilatini: Titus Flavius T. f. T. n. Clemens, alifariki Roma, 95) alikuwa ndugu wa kaisari Domitian, na alikuwa konsuli wa Roma pamoja naye tangu Januari hadi Aprili mwaka 95 BK.  

Muda mfupi baada ya kuacha kazi alihukumiwa adhabu ya kifo kama mkanamungu, tuhuma iliyotumiwa na Dola la Roma dhidi ya Wayahudi na Wakristo kwa kuwa walikataa ibada za miungu. 

Anaheshimiwa na Wakristo kama mtakatifu mfiadini sawa na mke wake Flavia Domitila.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Juni

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Gaius Suetonius Tranquillus, De Vita Caesarum (Lives of the Caesars, or The Twelve Caesars).
 Lucius Flavius Philostratus, The Life of Apollonius of Tyana.
 Eusebius of Caesarea, Historia Ecclesiastica.
 Eusebius Sophronius Hieronymus (St. Jerome), Epistulae.
 Annibale Albani, T. Flavii Clementis Viri Consularis et Martyris Tumulus illustratis, Urbino (1727).
 Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, William Smith, ed., Little, Brown and Company, Boston (1849).
 Franz Xaver Kraus, Roma Sotterranea: Die Römische Katakomben, Herder, Freiburg-in-Breisgau (1873), p. 41.
 Heinrich Grätz, Die Jüdischen Proselyten im Römerreiche unter den Kaisern Domitian, Nerva, Trajan und Hadrian (1884), pp. 28 et seq.
 Heinrich Grätz, Geschichte der Juden von den ältesten Zeiten bis auf die Gegenwart, 3d ed., vol. iv, p. 403.
 Lebrecht, in Abraham Geiger, Jüd. Zeit., vol. xi., p. 273.
 Abraham Berliner, Geschichte der Juden in Rom, von der ältesten Zeit bis zur Gegenwalt, J. Kaufmann, Frankfurt am Mein (1893), p. 39.
 Théodore Reinach, Fontes rerum Judaicarum, vol. i, p. 195.
 Paul von Rohden, Elimar Klebs, & Hermann Dessau, Prosopographia Imperii Romani (The Prosopography of the Roman Empire), Berlin (1898), vol. ii. p. 81.
 Gavin Townend, "Some Flavian Connections", in Journal of Roman Studies, No. 51 (1961).
 John D. Grainger, Nerva and the Roman Succession Crisis of AD 96–99, Routledge (2004).

Waliozaliwa karne ya 1
Waliofariki 95
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Julius na Aroni

Julius na Aroni (walifariki Caerleon, leo nchini Wales, 304 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa katika dhuluma wa kaisari Diokletian.

Kabla yao aliuawa Albano, halafu wengine wengi kwa ukatili mkubwa.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 22 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Wales
Eusebi wa Samosata

Eusebi wa Samosata (alifariki Dolikha, leo Dülük, Uturuki, 379 hivi) alikuwa askofu wa Samosata kuanzia mwaka 361 hadi kifodini chake. 

Alidhulumiwa na Dola la Roma kwa kupinga Uario ulioungwa mkono na makaisari. Chini ya Konstanti II aliimarisha waumini wake katika imani sahihi kwa kuwatembelea huku amevaa kama askari, halafu chini ya Valens alipelekwa uhamishoni huko Thrakia . 

Hatimaye, kisha kupatikana tena amani kwa Kanisa Katoliki chini ya Theodosi Mkuu, aliuawa na mwanamke wa madhehebu hayo aliyemrushia kigae kichwani.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 379
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uturuki
Niseta wa Remesiana

Niseta wa Remesiana (333 hivi - 414 hivi) kwa miaka hamsini hivi alikuwa askofu wa mji huo (leo nchini Serbia). 

Alikuwa mmisionari sehemu za Balkani.

Paulino wa Nola alimsifu katika shairi lake mojawapo kwa kufundisha Injili kwa Wapagani na kuwafanya kondoo wapole wa zizi lenye amani; hivyo waliokuwa kwanza washenzi walioishi kwa wizi, wamejifunza kumuimbia Kristo kwa moyo wa Kirumi. 

Pia ni maarufu kwa maandishi yake na kwa tenzi za Kilatini alizotunga kwa ajili ya liturujia. Kati yake maarufu zaidi ni Te Deum.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu na babu wa Kanisa.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Encyclopaedia Britannica article
 A New Approach to Albanian History
 Illyricum in christian literature

Waliozaliwa 333
Waliofariki 414
Maaskofu Wakatoliki
Wamisionari
Mababu wa Kanisa
Waandishi wa Kilatini
Washairi wa Kilatini
Watakatifu wa Serbia
Wafiadini wa Nikomedia

Wafiadini wa Nikomedia (walifariki 303) ni kundi kubwa la Wakristo wa Nikomedia, leo Izmit nchini Uturuki) ambao waliuawa wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian kwa sababu walikataa kuabudu miungu.

Walikuwa kati ya 1,000 na 20,000, wakiwemo watoto wao.

Wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao inaadhimishwa kila mwaka tarehe 23 Juni au 28 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Encyclopedia of Saints, Second Edition (2014). Publisher: Our Sunday Visitor; 2nd ed. edition (July 2, 2014), ISBN 1612787169

Viungo vya nje
Orthodox Church in America, 28 December

Waliofariki 303
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Thomas Garnet

Thomas Garnet, S.J. (Southwark, 1575 hivi – Tyburn, 23 Juni 1608) alikuwa padri Mjesuiti kutoka Uingereza aliyeuawa kwa kuwa Mkatoliki chini ya mfalme James I.

Baada ya kusoma huko Ufaransa na Hispania, alipadrishwa akarudi Uingereza (1599) alipofanya utume kwa kificho miaka 6 hadi alipokamatwa kwa mara ya pili. Miezi baadaye alifukuzwa nchini kwa tishio la kuuawa akirudi tena.

Alipomaliza unovisi katika shirika huko Louvain, alitumwa Uingereza alipokamatwa wiki 6 tu baadaye akauawa kwa kukataa kiapo cha kumtii mfalme badala ya Papa.

Alitangazwa na Papa Pius XI kuwa mwenyeheri tarehe 15 Desemba 1929, na Papa Paulo VI kuwa mtakatifu mfiadini tarehe 25 Oktoba 1970.

Sikukuu yake ni tarehe 23 Juni

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 POLLEN, "Protomartyr of Stonyhurst College" in Stonyhurst Magazine (1889), 334-82 
 BLACKFAN, Annales Coll. S. Albani, Vallesoleti, ed. POLLEN (1899), 57, 84
 CAMM in The Month (Aug., 1898), 164-77 
 YEPEZ, Persecucion de Inglaterra (Madrid, 1599), 820-30
 FOLEY, Records S.J., II, 475-505.

Viungo vya nje
 Saint Thomas Garnet
 St Thomas Garnets School Bournemouth

Waliozaliwa 1575
Waliofariki 1608
Wajesuiti
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Mto Nyagihundo

(pia: Nyagihundu) unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyagituruguta

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyagonga (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyagumira

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyakagege

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyakagezi (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Ruvubu, Ziwa Nyanza, Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Nyakararo (Gitega)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyakaruruma

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyakerera (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyakibingo (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyakigezi (Gitega)

ni jina la makorongo mawili yanayopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyakigi

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyakwezi

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamabago

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamagezi

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamasagwe

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyambari (Burundi)

ni jina la mto na la korongo vinavyopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyambeho (Gitega)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamiguta

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamiroroma (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Prem Tinsulanonda

Prem Tinsulanonda (kwa Kithai: เปรม ติณสูลานนท์; 26 Agosti 1920 - 26 Mei 2019) alikuwa afisa wa jeshi la Thailand na mwanasiasa aliyetumikia kama Waziri Mkuu wa Thailand kutoka tarehe 3 Machi 1980 hadi 4 Agosti 1988.

Waliozaliwa 1920
Waliofariki 2019
Wanasiasa wa Thailand
Mto Nyamporogotwe

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamugari (Gitega)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamukurura

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamuswaga (Gitega)

ni jina la mto na la makorongo mawili vinavyopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamutobo (Burundi)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamutukura (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamuzizima

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyamwezi

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyangoma (Burundi)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyanzari (Gitega)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Abhisit Vejjajiva

Abhisit Vejjajiva (kwa Kithai: อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ; amezaliwa 3 Agosti 1964) ni mwanasiasa wa Uthai ambaye alikuwa Waziri Mkuu wa Thailand kutoka mwaka 2008 hadi 2011.

Waliozaliwa 1964
Watu walio hai
Wanasiasa wa Thailand
Mto Nyaruhona

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Mto Nyarwonga (Gitega)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
N
Nile
Mediteranea
Kipanya donge

Katika utarakilishi, kipanya donge (kwa Kiingereza: Trackball, pia puku donge) ni kifaa kielekezi kama kipanya kinachotumika ili kuingiliana kwa skrini cha tarakilishi. 

Kipanya donge kinapata jina kutokana na donge ndani ya soketi na vihisio vya pahali.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Intaneti
Kompyuta
Mfumo wa kishiko

Katika utarakilishi, mfumo wa kishiko (kwa Kiingereza: Handle System) ni mfumo ulioumbwa na Corporation for National Research Initiatives ili kuweka "kishiko" kinachohitajika ili kutambua, kufikia na kutumia rasilimali ya mtandao. Mfumo wa kishiko ulipangwa na Bob Kahn.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Intaneti
Kompyuta
Kukundisha kwa Muench

Katika utarakilishi, kukundisha kwa Muench (kwa Kiingereza: Muenchian grouping au XSLT) ni kanuni inayotumika ili kupanga makundi ya data kwenye XSL Transformations v1. 

Kukundisha kwa Muench kuliumbwa na Steve Muench.

Mfano wa kukundisha 
Chini upo mfano wa kukundisha kwa Muench kwa lugha ya programu xslt.<xsl:key name="products-by-category" match="product" use="@category"/>

<xsl:template match="/">

  <xsl:for-each select="//product[count(. | key('products-by-category', @category)[1]) = 1]">
    <xsl:variable name="current-grouping-key"
                  select="@category"/>
    <xsl:variable name="current-group"
                  select="key('products-by-category',
                              $current-grouping-key)"/>
    <xsl:for-each select="$current-group">
       <!-- processing for elements in group -->
       <!-- you can use xsl:sort here also, if necessary -->
    </xsl:for-each>
  </xsl:for-each>

</xsl:template>

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Intaneti
Kompyuta
Shirikisho la Madola ya Marekani

Kifupi chake kwa Kiingereza mara nyingi ni CSA kwa Confederate States of America 

Shirikisho la Madola ya Marekani (kwa Kiingereza: Confederate States of America; kifupi: CSA, mara nyingi pia "The South, the southern states") ) lilikuwa serikali ya muda mfupi ambayo ilikuwepo kusini mwa Mareka wakati wa Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani. Lilianzishwa mnamo 1861 na majimbo saba ya kusini ambako utumwa ulikuniwa halali, baada ya uchaguzi wa Abraham Lincoln kuwa rais wa Marekani.

Majimbo yaliyojiunga na Shirikisho 
South Carolina, Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana, na Texas walitangaza kujitolea kwao katika Muungano wa Marekani.  

Baada ya vita kuanza, Virginia, Arkansas, Tennessee, na North Carolina walijiunga nao. Mji mkuu wa kwanza wa Shirikisho ulikuwa Montgomery, Alabama, lakini kwa muda mwingi wa vita mji mkuu ulikuwa Richmond, Virginia. 

Hata kama eneo la Shirikisho lilikuwa na eneo la km² 1,995,392 , majimbo yake yalikuwa na wakazi milioni 9 tu; milioni 3.5 walikuwa watumwa. Majimbo yaliyobaki katika Muungano yaani majimbo ya kaskazini yalikuwa na wakazi milioni 21.

Serikali na katiba 
Muundo wa serikali ya Shirikisho ulifanana na serikali ya Marekani. Hata katiba ya Shirikisho ilinakiliwa kutoka ile ya Muungano. Mabadiliko machache yalihusu jina la dola na na kuimarisha kidogo haki za madola mbele ya haki ya shirikisho kwa jumla; Mabadiliko makuu yalikuwa vipengele vilivyoruhusu kumiliki "watumwa weusi"  na kuhakikisha kuwepo kwa utumwa katika madola yote ya Shirikisho. Katiba ilipiga marufuku sheria yoyote iliyoweza kuzuia au kubana haki ya kumiliki watumwa weusi.  

Jefferson Davis alichaguliwa kuwa rais na Alexander Stephens Makamu wa Rais. Sawa na Marekani, rais wa CSA alikuwa na baraza la mawaziri.

Vita na mwisho 
Serikali ya Marekani (inayojulikana pia kama Muungano) chini ya rais Abraham Lincoln haikukubali kwamba majimbo yanaweza kujiondoa katika muungano na kuanza serikali mpya. Kwa hiyo, serikali ya Muungano ilikataa kuachana na ngome zake za kijeshi katika majimbo ambayo yalijitenga. Lincoln alisisitiza mwanzoni kwamba hakutaka kuchukua hatua za kijeshi dhidi ya Shirikisho. 

Vita ilianza wakati Shirikisho liliposhambulia ngome ya Fort Sumter kule Charleston, South Carolina kwa sababu wanajeshi ndani yake waliendelea kusimama upande wa Muungano. Vita hii inajulikana kama Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani, ikadumu kutoka 1861 hadi 1865.  

Baada ya mapigano ya vifo vingi, vikosi vya Muungano polepole vilipata udhibiti wa majimbo ya kusini. Vikosi vya Shirikisho vilianza kusalimu amri, na Shirikisho liliporomoka. Vita ya wenyewe kwa wenyewe ilikoma mnamo 1865.  

Kufuatia vita, utumwa ulipigwa marufuku kote Marekani pamoja na majimbo ya shirikisho la awali.

Marejeo

Viungo vya nje 
 Mataifa ya Confederate ya Amerika -Citizendium 

Historia ya Marekani
Nchi za kihistoria za Amerika
Kgalema Motlanthe

Kgalema Petrus Motlanthe (amezaliwa 19 Julai 1949) ni mwanasiasa wa Afrika Kusini ambaye aliwahi kuwa Rais wa Afrika Kusini kati ya tarehe 25 Septemba 2008 na 9 Mei 2009, kufuatia kujiuzulu kwa Thabo Mbeki.

Baada ya kumalizika kwa urais wake wa muda, Motlanthe aliteuliwa na mrithi wake, Jacob Zuma kama Msaidizi wa Rais wa Afrika Kusini. Motlanthe aliwahi kuwa Msaidizi wa Rais wa African National Congress (ANC) kutoka mwaka 2007 hadi 2012, alipokataa kuchukua kidato cha pili. Kwenye Mkutano wa 53 wa Kitaifa wa Bunge la Kitaifa la Afrika, Motlanthe aligombea nafasi ya Rais wa ANC lakini alishindwa vibaya na Zuma katika uchaguzi. Alifanikiwa kama Msaidizi wa Rais wa ANC na Cyril Ramaphosa mnamo 2014.

Motlanthe, ambaye alikuwa ameshikilia hadhi ya chini ya umma, alichaguliwa mnamo 2008 na urais wa Afrika Kusini na Bunge la Kitaifa la Afrika Kusini kufuatia kujiuzulu kwa Mbeki, na alikuwa akizingatiwa kuwa kaimu kama "Rais anayeshughulikia" kwa niaba ya Zuma. Zuma alifanikiwa Motlanthe mnamo 9 Mei 2009 katika uchaguzi wa rais uliofanywa na Bunge la Kitaifa la Afrika Kusini, kufuatia uchaguzi mkuu wa 2009 ambao ulishindwa na ANC.

Motlanthe alikuwa mwanaharakati wa wanafunzi, mwanaharakati wa wafanyakazi na mjumbe wa mrengo wa jeshi la ANC, Umkhonto sisi Sizwe, wakati wa mapambano dhidi ya ubaguzi wa rangi. 

Leo, Motlanthe, msomi mwenye nguvu wa kushoto, anaonekana kama mwendeshaji mwenye nguvu sana wa kisiasa ndani ya siasa za Afrika Kusini, na mtu muhimu nyuma ya mafanikio ya Zuma. Motlanthe alikuwa Rais wa kwanza kuzungumza wa Sotho Kaskazini mwa Afrika Kusini.

Waliozaliwa 1949
Watu walio hai
Marais wa Afrika Kusini
Watu kutoka Johannesburg
Mto Tubiri

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

T
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Rubira (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Namba tegemezi

Katika hisabati, namba tegemezi ni uhusiano wa namba mbalimbali ambapo moja au zaidi katika uhusiano huo zinazaa namba fulani ya pekee. 

Katika sayansi badala ya namba kitu chochote kinaweza kushika nafasi ya namba inayoingizwa katika uhusiano huo na kuleta matokeo yanayotarajiwa. 

Hivyo namba tegemezi ni kama mashine, ambayo inapokea thamani ya x na kuzaa y.

Tanbihi

Vyanzo

Marejeo mengine
 
 
 
 
 
 
 
  An approachable and diverting historical presentation.
 
 Reichenbach, Hans (1947) Elements of Symbolic Logic, Dover Publishing Inc., New York, .

Viungo vya nje

 The Wolfram Functions Site gives formulae and visualizations of many mathematical functions.
 NIST Digital Library of Mathematical Functions

Hisabati
Gigabaiti

Katika utarakilishi, gigabaiti (kwa Kiingereza: gigabyte; kifupi: "GB") ni kipimo cha taarifa ya tarakimu. 

Kiambishi awali "giga" kinamaanisha 109 katika Vipimo sanifu vya kimataifa. Kwa hiyo, gigabaiti moja ni baiti bilioni moja.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Intaneti
Kompyuta
Uchambuzi wa kihisabati

Uchambuzi wa kihisabati ni tawi la hisabati. Inatazama mahusiano, mifululizo na mifululizo jumuishi. Hayo yote yana sifa ambazo zinasaidia katika uhandisi. 

Gottfried Wilhelm Leibniz na Isaac Newton ndio walioendeleza sehemu kubwa ya misingi ya uchambuzi wa kihisabati.

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

 Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics: Calculus & Analysis
 Basic Analysis: Introduction to Real Analysis by Jiri Lebl (Creative Commons BY-NC-SA)
 Mathematical Analysis-Encyclopædia Britannica
 Calculus and Analysis

Hisabati
Usabidi

Katika utarakilishi na uhandisi wa mifumo, usabidi (kwa Kiingereza: System configuration) unaaini tarakilishi, michakato na vifaa zinazopanga mfumo moja na mipaka yake.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Uchambuzi namba

Uchambuzi namba ni tawi la hisabati linalohusika na ukadiriaji bora wa maeneo ya maumbo katika uchambuzi wa kihisabati. 

Ujuzi huo unatumika katika sayansi zote pamoja na uhandisi, hasa baada ya uenezi wa tarakilishi.

Tanbihi

Vyanzo 

 
 
 
  (examples of the importance of accurate arithmetic).
 Trefethen, Lloyd N. (2006). "Numerical analysis", 20 pages. In: Timothy Gowers and June Barrow-Green (editors), Princeton Companion of Mathematics, Princeton University Press.

Viungo vya nje

Majarida
gdz.sub.uni-goettingen, Numerische Mathematik, volumes 1-66, Springer, 1959-1994 (searchable; pages are images). 
Numerische Mathematik, volumes 1-112, Springer, 1959–2009
Journal on Numerical Analysis, volumes 1-47, SIAM, 1964–2009

Vitabu mtandaoni
Numerical Recipes, William H. Press (free, downloadable previous editions)
First Steps in Numerical Analysis (archived), R.J.Hosking, S.Joe, D.C.Joyce, and J.C.Turner
CSEP (Computational Science Education Project) , U.S. Department of Energy

Vitini mtandaoni
Numerical Methods, Stuart Dalziel University of Cambridge
Lectures on Numerical Analysis, Dennis Deturck and Herbert S. Wilf University of Pennsylvania
Numerical methods, John D. Fenton University of Karlsruhe
Numerical Methods for Physicists, Anthony O’Hare Oxford University
Lectures in Numerical Analysis (archived), R. Radok Mahidol University
Introduction to Numerical Analysis for Engineering, Henrik Schmidt Massachusetts Institute of Technology
Numerical Analysis for Engineering, D. W. Harder University of Waterloo

Hisabati
Usabidi (Microsoft)

Katika Microsoft Windows, usabidi (kwa Kiingereza: System configuration kwenye Windows Vista, Windows 7, Windows 8 na Windows 10 au MSConfig kwenye mifumo ya uendeshaji inayopita) ni kifaa cha mfumo kinachotumika ili kusuluhisha mchakato wa uwashaji wa Microsoft Windows. Usabidi ni kisuluhisho.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Windows
Plaek Phibunsongkhram

Plaek Phibunsongkhram (kwa Kithai: แปลก พิบูลสงคราม; 14 Julai 1897 - 11 Juni 1964) alikuwa afisa wa jeshi la Thailand na mwanasiasa ambaye aliwahi kuwa Waziri Mkuu wa Thailand na dikteta kutoka mwaka 1938 hadi 1944 na kuanzia 1948 hadi 1957.

Waliozaliwa 1897
Waliofariki 1964
Wanasiasa wa Thailand
Mwingiliano dhaifu

Katika fizikia ya nyuklia na fizikia ya atomu, neno mwingiliano dhaifu ni mfumo unaowajibika kwa nguvu ya nyuklia, na ni mojawapo ya maingiliano manne ya msingi, mengine yakiwa ya sumakuumeme, mwingiliano madhubuti, na mvuto. 

Katika anuwai ya m 10−15 (1 femtometer), nguvu kali ni takriban mara 137 na inakuwa na nguvu kama umeme, mara milioni huwa na nguvu kama mwingiliano dhaifu, na mara 1038 na nguvu kama mvuto . Nguvu kubwa ya nyuklia inashikilia jambo la kawaida kwa pamoja kwa sababu inajumuisha chembechembe za atomu kama protoni, elektroni na nyutroni. Kwa kuongezea, nguvu kali hufunga “protoni” na “nyutroni”  kuunda kiini cha atomi. Zaidi ya wingi wa protoni ya kawaida au nyutroni ni matokeo ya nguvu ya shamba nguvu; quark yote hutoa 1% pekee ya wingi wa protoni.

Historia 
Nadharia ya mwingiliano dhaifu ilianzishwa na Enrico Fermi mwaka 1933.

Kabla ya miaka ya 1970, wataalamu wa fizikia hawakuwa na hakika juu ya jinsi kiini cha atomi kilivyofungwa pamoja. Ilijulikana kuwa kiini kiliundwa na protoni na nyutroni na kwamba protoni zlikuwa na maingizo mazuri ya umeme, wakati nyutroni hazikua upande wa umeme. Kwa uelewa wa fizikia wakati huo, mashtaka mazuri yangekuwa yakirudisha mwenzake na protini zilizoshtakiwa vizuri zinapaswa kusababisha kiini kutengana. Walakini, hii haikuwahi kuzingatiwa. Fizikia mpya ilihitajika kuelezea jambo hili.

Nguvu ya kuvutia zaidi iliwekwa ili kuelezea jinsi kiini cha atomi kilivyofungwa licha ya upotovu wa elektroni pande zote za elektroni. Nguvu hiyo iliaminika kuwa nguvu ya msingi ambayo ilichukua nguvu juu ya protoni na nyutroni ambazo huunda kiini.

Iligunduliwa baadaye kwamba protoni na nyutroni hazikuwa chembe za msingi, lakini zilitengenezwa na chembe za eneo zinazoitwa quark. Kuvutia sana kati ya neli ilikuwa athari ya nguvu ya msingi ambayo ilifunga foleni pamoja katika protoni na nyutroni. Nadharia ya chromodynamics ya quantum inaelezea kwamba quark hubeba kinachoitwa malipo ya rangi, ingawa haina uhusiano na rangi inayoonekana.  Quark zilizo na malipo ya rangi tofauti huvutia kila moja kwa sababu ya mwingiliano mkubwa, na chembe iliyoingiliana hii iliitwa gluoni.

Tanbihi

Marejeo

Kwa wasomaji wa kawaida

Vitabu

Viungo vya nje 

 Harry Cheung, The Weak Force @Fermilab
 Fundamental Forces @Hyperphysics, Georgia State University.
 Brian Koberlein, What is the weak force? 
Fizikia
Jefferson Davis

Jefferson Finis Davis (Fairview, Kentucky, 3 Juni 1808 - New Orleans, Louisiana, 6 Desemba 1889) alikuwa mwanasiasa wa Marekani. Wakati wa Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani alikuwa rais wa Shirikisho la Madola ya Marekani. 

Kabla ya vita aliwahi kuwa afisa katika jeshi la Marekani alipofikia cheo cha kanali baada ya vita dhidi ya Meksiko. Alimiliki shamba kubwa la pamba huko Missisippi lililolimwa na watumwa 113. 

Alijiunga na siasa na kabla ya vita alikuwa mwakilishi wa Jimbo la Missisippi katika senati ya Marekani.  

Tarehe 18 Februari 1861 alichaguliwa na bunge la wawakilishi wa majimbo ya kusini yaliyojitenga na Muungano wa Marekani kuwa rais wa dola jipya la Shirikisho la Madola la Marekani. Aliluwa mkuu wa jeshi la madola ya kusini. Kwenye mwisho wa vita alikamatwa na jeshi la kaskazini akafungwa jela miaka miwili akashtakiwa kuwa msaliti.  

Hakuhukumiwa akaachwa na kunyanganywa haki za kiraia. Akasafiri hadi Ulaya alipokaa hata msamaha ulipotangazwa kwa waasi wote dhidi ya Muungano wa Marekani. 

Mwaka 1868 alirudi Marekani akaishi kama mfanyabiashara ambaye hakuweza kufaulu; miaka yake ya mwisho alikaa katika shamba la mjane tajiri aliyemwalika na kumpa makazi akimheshimu kama rais wa zamani.

Vitabu juu yake 
 Davis, William C. 1991 . Jefferson Davis, Mtu na Saa Yake: Wasifu. New York. 
 Ofelia Martin. 1995 . Jefferson Davis: Ein Leben für die Überzeugung. Wick auf Föhre. 
 
 Jefferson Davis in Encyclopedia Virginia
 Jefferson Davis's final resting place
 Booknotes interview with William Cooper on Jefferson Davis, American, April 8, 2001.

Viungo vya Nje 

Wanasiasa wa Marekani
Meno ya plastiki

Meno ya plastiki (kwa Kiingereza: tooth buds) ni jina vinalopewa vijino vinavyoonekana kwenye fizi za mtoto kama uvimbe mweupe wa kung'aa. Meno changa hayo hayajapata madini ya kutosha na huwa laini, ndiyo maana huitwa “meno ya plastiki”.

Dhana potovu
Katika Ulimwengu wa Tatu, Afrika Mashariki ikiwemo, meno hayo yanawapa wasiwasi wazazi wengi kutokana na dhana potovu ya kwamba ni minyoo ndani ya meno na kwamba yanaleta madhara kama vile kutapika, kuharisha na kupatwa na homa kwa mtoto.

Dhana hiyo husababisha watoto wengi wenye umri wa miezi 6 hadi 24 kutolewa meno hayo kana kwamba kuyatoa ndiyo suluhisho pekee la mtoto kupona.

Vijijini Kenya katika kundi la watoto 95 wenye umri kati ya miezi sita na miaka miwili waliotahiniwa mwaka 1991/92, 87% walipatikana kuwa wameng'olewa jino moja au zaidi. Katika kundi la watoto wa umri wa miaka 3-7, 72% ya watoto walikuwa hawana magego. 

Utafiti unaonyesha kuwa waganga wa jadi ndio wanaosambaza habari hizo na kuleta hofu kwa wazazi kwamba meno hayo yasipotolewa huweza kusababisha kifo cha mtoto.

Maelezo ya kisayansi
Mtoto anapofikia umri wa kouta meno, fizi huvimba na mara nyingi vijitoto vya meno huonekana ndani ya fizi katika maeneo ambayo meno hutokea baadae. Vijino hivyo havina uhusiano wowote na mtoto kuumwa bali viko pale kama ishara ya meno yatakayoota mdomoni.

Elimu kubwa inahitajika kwa jamii ili kuondoa imani potovu na kutunza afya ya kinywa na meno ya watoto. Tujifunze kila siku kuhusu mambo yanayojadiliwa mitaani ili kujua ukweli na kupeleka elimu sahihi kwa jamii.

Madhara ya kutoa meno hayo
Madhara ya kutoa meno hayo ni kama ifuatavyo:
 maumivu makali kwa mtoto kwani waganga hao hawatumii ganzi
 magonjwa ya kuambukiza kama HIV na homa ya ini maana vifaa vinavyotumika huwa si salama
 vijino hivyo vikitolewa vyote mtoto atakosa kabisa meno hayo mdomoni na vikitolewa nusu tu jino bovu huota hapo baadaye
 katika kutoa vijino hivyo meno ya pembeni yanaweza kudhurika na hata kuota vibaya hapo baadaye.

Tanbihi

Meno
Afya
Mlandanisho

Katika utarakilishi, mlandanisho (kwa Kiingereza: Synchronization) unahusu vitu viwili: mlandanisho wa michakato na mlandanisho wa data. 

Mlandanisho wa michakato ni michakato mingi inapoungana ili kufanya kitendo kimoja. 
Mlandanisho wa data ni kuzinakili na kuzibandika data katika vifaa vya kutunzia vingi kama wingu (mtandao) au diski kuu.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Wingu (mtandao)

Katika utarakilishi, Wingu au Wingu wa utarakilishi (kwa Kiingereza: cloud au cloud computing ) ni kituo cha data kinachotumika ili kukusanya data za watumiaji wengi. 

Unaitwa "Wingu" kwa sababu data hazitunzwi katika kifaa cha kutunzia binafsi cha watumiaji.

Mawingu yanaweza kuwa kwa kiasi kwa shirika moja (mawingu ya biashara) au kupatikana kwa mashirika mengi (wingu la umma).

Tanbihi

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Intaneti
Kompyuta
Herufichini na herufijuu

Herufichini na herufijuu (kwa Kiingereza: subscript and superscript) ni herufi (namba au herufi za alfabeti) zinazowekwa chini au juu ya mstari wa kawaida.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Mwandiko
Mto Rubirira

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Ruvubu, Ziwa Nyanza, Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Rubumba (Gitega)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Rugabano (Gitega)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Rugege (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Rugoti

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Ruguzwe

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Ruhona (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Ruvubu, Ziwa Nyanza, Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Rukungere

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Runaniro

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Rushanga (Gitega)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Ruvubu, Ziwa Nyanza, Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Rusimbuko (Gitega)

(pia: Rusimbuka) ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Rutovu (Gitega)

ni jina la makorongo mawili yanayopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Rutunda

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Rutunzo (Gitega)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Ruyenzi

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Nile
Mediteranea
Mto Ruzibaziba (Burundi)

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea Mto Ruvubu, Ziwa Nyanza, Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Gitega
Ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Yohane na Festo

Yohane na Festo (walifia dini Roma, Italia) walikuwa Wakristo waliouawa kwa ajili ya imani yao wakati wa dhuluma ya Dola la Roma .  

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 24 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Simplisi wa Autun

(alifariki Autun, leo nchini Ufaransa, 375 hivi) alikuwa mkabaila aliyechaguliwa kuwa askofu wa mji huo  baada ya kuishi katika ndoa bila kufanya tendo la ndoa na mke wake mwadilifu sana .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 24 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Marie-Odile Garrigues, Semplicio, vescovo di Autun, santo, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. XI, col. 1198

Viungo vya nje
De Sancto Simplicio episcopo Augustoduni in Gallia, in Acta Sanctorum Iunii, vol. IV, Parigi-Roma 1867, pp. 696-698
Denis de Sainte-Marthe, Gallia christiana, vol. IV, Parigi 1738, coll. 334-337
Louis Duchesne, Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol. II, Paris 1910, pp. 174-178

Waliofariki 375
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Agoardi na wenzake

Agoardi na wenzake, akiwemo Ajibati (walifariki Créteil, karibu na Paris, Ufaransa, 500 hivi) walikuwa Wakristo wengi waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 24 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 500
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Rumoldi wa Mechelen

(pia: Rumbold, Rumold, Romuold, Rumoldus, Rombout, Rombaut; 720 hivi - Mechelen, leo nchini Ubelgiji, 775) alikuwa mkaapweke, na labda askofu, kutoka visiwa vya Britania.

Aliuawa na watu wawili aliowaonya kwa uovu wao.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake ni tarehe 24 Juni<ref
 name=OrthEU></ref>.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Saint Patrick's Day Saints Index: Rumold(us) 
Saints Index at Catholic Online
Latin Saints of the Orthodox Patriarchate of Rome

waliozaliwa 720
Waliofariki 775
Wakaapweke
Wakolumbani
Wamisionari
Watakatifu wa Ireland
Watakatifu wa Ubelgiji
Teodolfi

, O.S.B. (alifariki Lobbes, Austrasia, leo nchini Ubelgiji, 24 Juni 776) alikuwa abati na askofu ambaye alijitahidi kufuata mifano bora ya watangulizi wake wawili ambao aliagiza maisha yao yaandikwe.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 24 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 776
Wamonaki
Wabenedikto
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ubelgiji
Goardo na wenzake

Goardo na wenzake (pia: Gunardo, Gunhard, Gohard, Gundard au Guichard; walifariki Nantes, Bretagne, leo nchini Ufaransa, 24 Juni 843) walikuwa askofu na Wakristo wengi waliouawa na Wanormani wakati wa Misa kwa ajili ya imani yao.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 24 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 843
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Maria Guadalupe Garcia

Maria Guadalupe Garcia (maarufu kwa Kihispania kama Mama Lupita; jina la awali: Anastasia Guadalupe Garcia Zavala; Zapopan, Jalisco, 27 Aprili 1878 - Guadalajara, 24 Juni 1963) alikuwa bikira Mkristo wa Meksiko aliyesaidia kuanzisha shirika la Wajakazi wa Mt. Margareta Maria na wa Fukara.

Alijulikana kwa imani na huruma kwa maskini na wagonjwa

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 25 Aprili 2004, na Papa Fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe 12 Mei 2013.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Orodha ya Watakatifu wa Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Hagiography Circle
 Saints SQPN

Waliozaliwa 1878
Waliofariki 1963
Mabikira
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Meksiko
Mto Gaheke

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kanyaruko

ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kanyinya (Burundi)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Misarara (Burundi)

unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).

Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Gitega
M
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki