LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Miraa

Miraa (au mirungi) ni majani na vitawi ya mrungi, mti ulio na asili ya Pembe ya Afrika na Rasi ya Uarabuni. Majani machanga ya miraa hutafunwa na kutumika kama kichochezi cha mwili na akili. Moja ya madhara yake ni kupoteza hamu ya chakula.

Shirika la Afya Duniani (WHO) limeiweka miraa kwenye kundi la madawa ya kulevya. Kwa msingi huo, miraa huthibitiwa kwenye nchi mbalimbali kama vile Kanada, Ujerumani, Uingereza, na Marekani kumbe biashara na matumizi yake ni halali kwenye nchi za Jibuti, Kenya, Uganda, Ethiopia, Somalia na Yemeni.

Miraa hujulikana kwa majina mbalimbali yanayotokana na lile la Kiarabu Khat (قات, Catha edulis) kama vile qat na gat huko Yemeni, qaat na jaad nchini Somalia, na chat huko Ethiopia. Pia inajulikana kama jimaa kwa Kioromo, mairungu kwa Kikikuyu na mayirungi kwa Kiganda. 

Majani mabichi hutafunwa na wakati mwingine hukaushwa na kutumiwa kama chai. Majani au sehemu nyembamba ya tawi huweza kutafunwa kwa karanga za kukaanga au gamu ili iwe rahisi kutafuna. Katika nchi nyingi ambako miraa inatumika, mara nyingi watumiaji wake ni wanaume. 

Miraa imekuwa ikitumiwa kwa karne nyingi katika Pembe ya Afrika na Peninsula ya Uarabuni. Huko, kutafuna miraa kulianza hata kabla ya matumizi ya kahawa. 

Miraa ni maarufu sana Yemeni ambapo kilimo chake hutumia rasilimali nyingi za kilimo. Inakadiriwa kuwa asilimia 40 ya maji ya nchi huelekea kumwagilia miraa na uzalishaji unaongezeka kwa asilimia 10 hadi 15 kila mwaka. Sababu moja kubwa ya kulimwa kwa miraa Yemeni ni mapato yanayotokana na zao hilo. Huko Uganda miraa hulimwa katika Mkoa wa Kati na baadhi ya maeneo ya Mkoa wa Magharibi. Nchini Kenya hulimwa katika eneo la Meru kwa ajili ya soko la Somalia.

Ingawa tabia ya kutafuna miraa iko zaidi katika nchi ilipotokea, mmea huo hulimwa pia katika nchi za Afrika Kusini, Msumbiji, na Eswatini.

Viungo vya Nje 
 Habari kuhusu miraa
 Picha za mimea ya Afrika

Madawa ya Kulevya
Madawa
Kamera

Kamera ni kifaa kinachochukua picha. Ina tundu moja dogo tu kwa kupokea nuru inayoacha picha ndani yake ama kwenye filamu au kwenye kihisio elektroniki. Kwa kawaida nafasi hii huwa na lenzi inayozalisha picha ya yale yaliyo nje.

Kamera tuli hushika picha moja-moja. Picha zinazopigwa mfululizo, angalau picha 15 kwa sekunde au zaidi, zinaweza kushika mwendo utakaoonekana baadaye kama filamu kama picha hizi zinaonyeshwa mfululizo kwa kutumia projekta au kwenye skrini ya sinema runinga au kompyuta.

Kamera zote kimsingi ni sanduku inayofungwa pande zote. Nuru haiwezi kuingia mpaka kilango kinafunguliwa n kupitisha nuru kwa kipindi kifupi cha sehemu ya sekunde pekee. Kilango hiki kipo nyuma ya lenzi. Kwa upande mwingine ni wenzo maalum ambao unaweza ku rekodi pichaambayo inakuja kupitia lenzi. Wenzo huu ni filamu katika kamera ya filamu au kihisio elektroniki katika kamera dijiti. 

Wakati picha inachukuliwa, kilango kinatoka nje ya njia. Hii inawezesha nuru kuingia kwa njia ya lenzi na kuzalisha picha kwenye filamu au kihisio elektroniki. Katika kamera nyingi, ukubwa wa tundu unaweza kubadilishwa kulingana na mwangaza au giza ya mazingira. Muda  ambao kifuniko kinauwezesha mwanga inaweza pia kubadilishwa. Hii pia inakuwezesha mwanga zaidi au mwanga mdogo. Mara nyingi, umeme ndani ya kamera hudhibiti haya, lakini katika kamera nyingine mtu anayeichukua picha anaweza kubadilisha pia.

Lenzi humwezesha mpigapicha kuvuta mbali au karibu anayoipiga. Kwa njia hii mpigapicha anapata uwezo wa kupiga kwa urahisi picha ya kitu kilicho mbali au kitu kidogo sana na kupata picha safi. 

Kamera nyingi huwa na lenzi yake na uwezo wa kuongezewa lenzi nyingine ya nje kulingana na kazi inayolengwa kufanywa. Lenzi za nje zina uwezo na urefu wa kuona tofauti kulingana na ukubwa wake na idadi ya lenzi zinazotumika. Kuna lenzi za nje za kamera za simu pia.

Tanbihi

Marejeo 
 https://en.wikipedia.org/wiki/Camera
 https://en.wikipedia.org/wiki/Camera_lens

Vifaa
Barcelona F.C.

Barcelona F.C. (matamshi ya Kikatalani: [fubbɔɫ kɫub bərsəɫonə]) ni klabu ya mpira wa miguu inayojulikana kama Barcelona na kwa kifupi zaidi kama Barça. Ni klabu ya soka ya kulipwa iliyoko Barcelona, Catalonia, Hispania.

Ilianzishwa mwaka wa 1899 na kundi la washambuliaji wa Uswisi, Kiingereza na Kikatalani wakiongozwa na Joan Gamper. Klabu hiyo imekuwa ishara ya utamaduni wa Kikatalani. 

Tofauti na klabu nyingine za mpira wa miguu, wasaidizi wanaohusika wanaohusika na klabu hiyo wanafanya kazi Barcelona. 

Ni timu ya pili yenye thamani zaidi ya michezo duniani, yenye thamani ya dola 3.56 bilioni, na klabu ya pili ya soka tajiri zaidi ya dunia kwa mapato na mauzo ya kila mwaka ya € milioni 560.8. 

Barcelona imeshinda 24 La Liga, 29 Copa del Rey, 12 Supercopa de España, 3 Copa Eva Duarte na 2 Copa de la Liga trophies, na kuwa mmiliki wa rekodi kwa mashindano hayo mawili. Katika soka ya klabu za kimataifa, Barcelona imeshinda vyeo vya Ulaya na vyanzo vya Dunia - nne za Mabingwa wa UEFA.

Vilabu Mpira vya Hispania
barcelona
Mwavuli

Mwavuli (wingi: miavuli) ni chombo cha duara ya kitambaa chenye fimbo moja katikati kinachotumika kukinga mtu dhidi ya mvua au jua. 

Pia hutumiwa kufanya kivuli na kukinga watu dhidi ya mionzi ya jua.

Picha

Vifaa
Nyungunyungu

Nyungunyungu ni wanyama wadogo wenye umbo la neli wa oda Megadrilacea katika faila Annelida. 

Kwa kawaida huishi katika udongo akijilisha kwa viumbehai na waliokufa. 

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula wa nyungunyungu unanyumbua kupitia urefu wa mwili wake, na anaendesha upumuaji kupitia ngozi yake. 

Mfumo wa kupeleka viowevu ni maradufu na una uvungu wa mwili (silomi) ambao ndani yake giligili ya silomi inazunguka na mfumo duni wa mzunguko wa damu wenye mtiririko kamili. 

Nyungunyungu wana mfumo wa neva wa kati ambao una ganglia mbili juu ya mdomo. 

Nyungunyungu ni mahuntha na hubeba ogani zote za kiume na za kike. Hawana mifupa, lakini hudumisha muundo wa mwili kwa njia ya vyumba vya silomi vilivyojaa na giligili na ambavyo hufanya kazi ya kiunzi cha mtuamomaji.

Familia zinazotokea Afrika
 Acanthodrilidae
 Almidae
 Enchytraeidae
 Eudrilidae
 Kynotidae
 Microchaetidae
 Ocnerodrilidae
 Octochaetidae

Anelidi
Majina ya Annelida kwa Kiswahili
Cadillac

Cadillac (linatamkwa / kadilaki /; jina rasmi: Cadillac Motor Car Division) ni mgawanyiko wa kampuni iliyo na makao makuu huko Marekani (U.S. Motors (GM)) ni kampuni ya uuzaji na usambazaji wa magari ya anasa duniani kote. Masoko yake makuu ni Marekani, Canada na China, lakini magari ya Cadillac yanapatikana katika masoko 34 ya ziada duniani kote. 

Kihistoria, magari ya Cadillac daima yamefanyika mahali juu ya uwanja wa kifahari ndani ya Umoja wa Mataifa. Mwaka wa 2016, mauzo ya U.S. Cadillac ilikuwa ya magari 170,006,na mauzo yake ya kimataifa yalikuwa magari 308,692.

Magari
kampuni za Marekani
Dalufnin (kundinyota)

Dalufnin (Delphinus kwa Kilatini na Kiingereza) .  ni jina la kundinyota ndogo ya angakaskazi.

Mahali pake
Dalufnin inapakana na makundinyota jirani ya Mbweha   (Vulpecula), Sagita   (Sagitta), Ukabu (Aquila), Dalu (Ndoo) (Aquarius), Mwanafarasi   (Equuleus) na Farasi (Pegasus).

Jina
Dalufnin ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota kutafuta njia baharini wakati wa usiku.

Jina la Dalufnin linatokana na Kiarabu دلفين dulfiin  ambalo ni umbo la jina asilia la Kigiriki δελφίς delfis (baadaye delphinus kwa tahajia ya Kilatini) ambayo ni jina kwa nyangumi mdogo mwenye meno anayeitwa pomboo kwa Kiswahili.

Wagiriki wa Kale waliwatazama akina pomboo kama wasaidizi wa mabaharia na viumbe watakatifu wa miungu kama Poseidon (mungu wa bahari). Imani hii ilileta hadithi mbalimbali katika mitholojia ya Kigiriki ambako pomboo walitekeleza shughuli kwa niaba ya miungu yao. 

Delphinus - Dalufnin ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK.  Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya  Umoja wa Kimataifa wa Astronomia  kwa jina la Delphinus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Del'.

Nyota
Nyota za Dalufnin kwa jumla ni dhaifu; angavu zaidi ni Alfa, Beta, Gamma na Delta zinazofanya pembenne kama trapeza iliyoitwa pia „jeneza ya Ayubu“ . Jina hili liliingia pia katika wimbo "Job's Coffin" wa mwimbaji Tory Amos.

Nyota za Alfa na Beta zina majina ya ajabu yaani Rotanev na Sualocin. Ukisoma majina haya kinyume unapata jina la "Nicolaus Venator" amabalo ni umbo la Kilatini la "Niccolò Cacciatore" aliyekuwa msaidizi wa mwanaastronomia Mwitalia Guiseppe Piazzi.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Delphinus constellation
Delphinus , "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Delphinus, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Delphinus

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Delphinus” ukurasa 321 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Nicki Minaj

Onika Tanya Maraj (anayejulikana kama Nicki Minaj; alizaliwa St. James, Trinidad, 8 Desemba 1982) ni rapa, mtunzi wa miziki na mwamitindo kutoka Trinidad na Tobago (Amerika visiwani).

Maisha
Alizaliwa Saint James, Port of Spain, na kukulia Queens, New York City. Minaj alipata kutambuliwa na umma baada ya kutoa albamu tatu Playtime Is Over (2007), Sucka Free (2008), na Beam Me Up Scotty (2009) na kisha akajiunga na Young Money Entertainment mwaka 2009.

Albamu ya kwanza ya Minaj na albamu ya pili, alitoa siku ya ijumaa mwaka(2010) ambayo aliita ijumaa ya zambarau: Roman Reloaded na minaj mwaka (2012), walitajwa kuwa nambari moja kwenye Umoja wa Mataifa ya Billboard hot100 na walitoa miziki mizuri zaidi iitwayo "Super Bass" na "Starships". Mwaka 2010, Minaj akawa msanii wa kwanza wa kike wa kike kuwa na albamu saba kwenye chati ya Marekani ya Billboard Hot 100. alitoa Albamu yake ya tatu katika studio,ya Pinkprint mwaka (2014),ambayo aliita , "Anaconda", ambayo ilishika namba mbili juu ya Hot 100 . Minaj alitoa filamu yake ya kwanza ambayo inaitwa Ice aɡe. 

Minaj alikuwa msanii wa mwanamke wa kwanza aliyejumuishwa katika Orodha ya MTV.

Tuzo na uteuzi
Minaj amepata tuzo mbalimbali ikiwemo American Music Awards (6), BET Awards (10), BET Hip Hop Awards (7), Billboard Music Awards (4), MTV Video Music Awards (4), MTV Europe Music Awards (5), People's Choice Awards (2), Soul Train Music Award (1), na Teen Choice Awards (4).

Kati ya mwaka 2011 and 2016, Minaj aliteuliwa mara 10 kwenye Grammy Award. Uteuzi wa kwanza wa Grammy ulikuwa ni mwaka 2010 kwa wimbo wa "My Chick Bad" aliouimba na rapa Ludacris.

Diskografia
 Pink Friday (2010)
 Pink Friday: Roman Reloaded (2012)
 The Pinkprint (2014)
 Queen (2018)

Filamu
 Ice Age: Continental Drift (2012)
 The Other Woman (2014)
 Barbershop: The Next Cut (2016)
 The Angry Birds Movie 2 (2019)

Ziara

Mtumbuizaji mkuu
 Pink Friday Tour (2012)
 Pink Friday: Reloaded Tour (2012)
 The Pinkprint Tour (2015)
The Nicki Wrld Tour (2019)

Mfungua jukwaa
 Lil Wayne – America's Most Wanted Tour (2008)
 Lil Wayne – I Am Still Music Tour (2011)
 Britney Spears – Femme Fatale Tour (2011)

Viungo vya nje

 [ Tovuti rasmi]
 
 
 

Waliozaliwa 1982
Watu walio hai
Watu wa Trinidad na Tobago
Wanawake wa Marekani
Rick Ross

Rick Ross (alizaliwa Mississipi, Marekani, tarehe 28 Januari 1976) ni msanii wa Marekani anayeimba nyimbo za hip hop.

Mwaka 2009 alianzisha studio iitwayo Maybach Music Group ambapo alitoa albamu kama vile Deeper Than Rap ya mwaka 2009, Teflon Don ya mwaka 2010, Hood Billionaire ya mwaka 2014, Black Market ya mwaka 2015 na Rather You Than Me ya mwaka 2017.

Pia Rick Ross alikuwa msanii wa kwanza kusajiliwa na kampuni ya Diddy's management company Ciroc Entertainment.

Waliozaliwa 1976
Watu walio hai
Wanamuziki wa Marekani
Wanamuziki wa hip hop
Michy Batshuayi

Michy Batshuayi-Atunga (alizaliwa 2 Oktoba 1993) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anacheza katika klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Chelsea na timu ya taifa ya Ubelgiji.

Alianza kazi yake ya kitaalamu katika Standard Liège mwaka 2011, akifunga mabao 44 katika michezo 120 katika mashindano yote. Malengo yake 21 katika mechi ya Ligi ya Ubelgiji ya 2013-14 ilimfanya awe mfungaji wa pili na kuchangia kwenye tuzo yake ya Shoe Shoe. Kisha akahamia Marseille kwa £ 4.5 milioni, akiwasaidia kufikia Mwisho 2016 wa Coupe de France. Mnamo Julai 2016, alisainiwa na Chelsea kwa £ 33 milioni, na alifunga lengo lililoshinda cheo cha Ligi Kuu katika msimu wake wa kwanza.

Batshuayi alifunga bao la kwanza kwa Ubelgiji dhidi ya Cyprus mwezi Machi 2015. Alikuwa sehemu ya upande wao ambao ulifikia robo fainali za UEFA Euro 2016.

Waliozaliwa 1993
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Rushwa

Rushwa (pia: chai, chauchau, chichiri, chirimiri, hongo, kadhongo, kiinikizo, kilemba, mlungula, mrungura, mvungulio n.k.) ni aina ya mwenendo usio wa uaminifu au usiofaa kwa mtu aliyepewa mamlaka, kumbe anatumia nafasi hiyo ili kupata faida binafsi.

Ufisadi unaweza kuhusisha shughuli nyingi ikiwa ni pamoja na rushwa na udhalimu, ingawa inaweza pia kuhusisha mazoea ambayo ni ya kisheria katika nchi nyingi.

Upande wa serikali, au kisiasa, rushwa hutokea wakati mmiliki wa ofisi au mfanyakazi mwingine wa serikali anafanya kazi rasmi kwa faida binafsi.

Tazama pia 
 Transparency International

Maadili
Sheria
Uchumi
Mwanafarasi (kundinyota)

Mwanafarasi (Equuleus kwa Kilatini na Kiingereza) .  ni jina la kundinyota ndogo ya nusutufe ya kaskazini ya Dunia.

Mahali pake
Mwanafarasi linapakana na mkundinyota jirani ya  Dalufnin (Delphinus), Dalu au Ndoo (Aquarius), Farasi   (Pegasus) na Mbweha   (Vulpecula).
Kundinyota hii iko karibu na nyota angavu sana ya Tairi (Altair).

Jina
Mwanafarasi dogo sana kwa hiyo hatuna habari  ya matumizi yake na mabaharia Waswahili. Lilitajwa tu na Klaudio Ptolemaio kama „sehemu ya Farasi“ ilichorwa kama kichwa cha farasi tu kando la farasi kubwa la Pegasus. Kunda dalili ya kwamba ilibuniwa na Hipparchos wa Nikaia

Waarabu waliipokea hivi na Wagiriki. 

Equuleus - Mwanafarasi ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK.  Iko pia katika orodha  ya makundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa Astronomia kwa jina la Equuleus. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Equ'.

Nyota

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Equuleus constellation
Equuleus , "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Equuleus
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Equuleus

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Equuleus” ukurasa 212 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Isco

Fransisco Román Alarcón Suárez (maarufu kama Isco; alizaliwa 21 Aprili 1992) ni mchezaji wa Real Madrid na timu ya taifa ya Hispania anayecheza kama kiungo mshambuliaji. Ni mchezaji anayejulikana kuwa ni mmoja kati ya viungo washambuliaji bora kabisa duniani.

Alianza kucheza kwenye klabu ya Valencia kabla ya kuhamia Málaga mwaka 2011.

Kujituma kwake kulimwezesha kushinda tuzo ya mchezaji mdogo anayejituma Golden Boy mwaka 2012, na baadaye kununuliwa na Real Madrid mwezi Juni 2013 kwa ada ya £ milioni 30. 

Isco alishinda mataji manne ya UEFA Champions League.

Pia ameisaidia nchi ya Hispania kwenye ngazi ya vijana kwenye Olimpiki mwaka 2012.

Viungo vya Nje 
 Isco kwenye tovuti ya Real Madrid

Waliozaliwa 1992
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Hispania
Ferdinando III wa Castilla

Ferdinando III (aliyeitwa kwa Kihispania el Santo, yaani "mtakatifu"; 1199/1201 – 30 Mei 1252) alikuwa mfalme wa Castilla tangu mwaka 1217, wa León tangu mwaka 1230 na wa Galicia tangu mwaka 1231. 

Mtoto wa Alfonso IX wa León na wa Berenguela wa Castilla, aliunganisha moja kwa moja falme hizo mbili na kufaulu kuliko wote waliomtangulia katika kurudisha Hispania kusini kwa Wakristo, ikiwemo miji ya Córdoba na Seville.

Pamoja na kufanya bidii kueneza imani, alitawala kwa busara, akistawisha sanaa na sayansi.

Ferdinando III alitangazwa na Papa Klementi X kuwa mtakatifu mwaka 1671.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyoaga dunia.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Edwards, John. Christian Córdoba: The City and its Region in the Late Middle Ages. Cambridge University Press: 1982.
Fernández de Castro Cabeza, María del Carmen, A.C.J., Sister The Life of the Very Noble King of Castile and León, Saint Ferdinand III (Mount Kisco, N.Y.: The Foundation for a Christian Civilization, Inc., 1987)
Fitzhenry, James. "Saint Fernando III, A Kingdom for Christ." Catholic Vitality Publications, St. Mary's, KS, 2009. http://www.roman-catholic-saints.com/saintfernando.html
González, Julio. Reinado y Diplomas de Fernando III, i: Estudio. 1980.
Menocal, María Rosa. The Ornament of the World''. Little, Brown and Company: Boston, 2002. ISBN|0-316-16871-8

Viungo vya nje

Ferdinand at Patron Saints Index 
http://www.roman-catholic-saints.com/saintfernando.html
The death of Saint Ferdinand III, the very noble King of Castile and Leon
Saint Ferdinand  at the Christian Iconography web site

Waliozaliwa 1200
Waliofariki 1252
Wafransisko
Wafalme wa Hispania
Watakatifu wa Hispania
Sayyid Majid

Sayyid Majid bin Said (kwa Kiarabu: ماجد بن سعيد البوسعيد‎‎; 1834 – 7 Oktoba 1870) alikuwa Sultani wa kwanza wa Zanzibar, akitawala tangu tarehe 19 Oktoba 1856 hadi kifo chake funguvisiwa la Zanzibar pamoja na pwani ya Afrika ya Mashariki kati ya Mogadishu (leo mji mkuu wa Somalia) na Rasi Delgado (leo Kaskazini mwa Msumbiji , karibu na mto Ruvuma).

Umuhimu wake kihistoria ni kwamba ndiye aliyeanzisha Usultani wa Zanzibar baada ya kifo cha baba yake, Sultani Sayyid Said, ambapo Usultani wa Omani uligawiwa mwaka 1856.

Athira ya nchi yake ilienea kupitia njia za misafara ya pembe za ndovu na watumwa hadi mto Kongo. 

Wafanyabiashara kama Tippu Tip waliokuwa raia wa Usultani wakapita Tabora na Ujiji kwenda ziwa Tanganyika na kuingia ndani ya eneo la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ya leo. Wapagazi wao walibeba bidhaa kutoka Zanzibar zilizobadilishwa kwa pembe za ndovu hasa. Watumwa walikamatwa au kununuliwa wakabeba pembe hadi pwani. 

Pamoja na hayo, sultani alipokea kwa moyo wamisionari Wakristo.

Mapadri Wakatoliki wa kwanza pamoja na masista walitokea Reunion wakakaa Unguja tangu tarehe 12 Desemba 1860 hadi mwaka 1863, walipokabidhi misheni kwa shirika la mapadri wa Roho Mtakatifu. 

Waanglikana wa chama cha Misheni ya Vyuo Vikuu kwa Afrika ya Kati U.M.C.A. (Universities' Mission to Central Africa) ambacho kiliundwa ili kutekeleza wito kutoka David Livingstone kuhubiri Injili na kukomesha utumwa katika Afrika, waliingia Zanzibar mwaka 1864. 

Baadaye wakajenga kanisa kuu mahali pa soko la watumwa lililofungwa, altari ikiwa imejengwa juu ya nafasi ya mti wa kuwafunga watumwa walioadhibiwa kwa viboko, na batizio kuwa mahali walipotupwa watoto watumwa ambao hawakuuzwa pamoja na mama zao.

Kwa kuwa Majid aliacha binti tu, alirithiwa na kaka yake, Sayyid Barghash.

Waliozaliwa 1834
Waliofariki 1870
Sultani wa Zanzibar
Sayyid Barghash

Sayyid Barghash bin Said Al-Busaid (kwa Kiarabuبرغش بن سعيد البوسعيد; l 1837 – 26 Machi 1888), mtoto wa Said bin Sultani, alikuwa Sultani wa pili wa Zanzibar, aliyoitawala tangu tarehe 7 Oktoba 1870 hadi 26 Machi 1888. 

kama vile mtangulizi wake, Sayyid Bargash alijitahidi kujenga uhusiano na nchi za nje. Alifunga soko la watumwa Zanzibar mjini kulingana na mapatano ya kimataifa, lakini akavumilia biashara ya watumwa kuendelea chinichini. 

Wakati wa Bargash majengo mengi ya Mji Mkongwe yakajengwa.

Barghash alikuwa na wanajeshi wa kudumu. Mwanzoni alitumia mamluki walioajiriwa kutoka Uarabuni na Uajemi, hasa Baluchistan, pamoja na watumwa. Kuanzia mwaka 1877 alianzisha kikosi kipya cha askari mia kadhaa chini ya afisa Mwingereza Lloyd Mathews waliofundishwa kufuatana na utaratibu wa Kizungu; askari hao waliteuliwa chini ya Waafrika wa Unguja. 

Mwishowe mwa utawala wake aliona kupungukiwa kwa eneo lake kutokana na mashindano ya nchi za Ulaya ya kuenea katika Afrika baada ya mkutano wa Berlin. 

Mwaka 1885 Karl Peters alifanya mikataba ya ulinzi na watawala wadogo waliokuwa chini ya Sultani barani Tanganyika. Upingamizi wa Sultani ulishindikana kwa sababu Wajerumani walituma manowari Unguja akapaswa kukubali maeneo mapya ya Wajerumani.

Tanbihi

Marejeo
Emily Ruete, (1888): Memoirs of an Arabian Princess from Zanzibar (Many reprints)
Ruete, Emily,  Ulrich Haarmann (Editor), E. Van Donzel (Editor), Leiden, Netherlands, (1992): An Arabian Princess Between Two Worlds: Memoirs, Letters Home, Sequels to the Memoirs, Syrian Customs and Usages.  Presents the reader with a picture of life in Zanzibar between 1850 - 1865. ISBN|90-04-09615-9

Waliozaliwa 1837
Waliozaliwa 1888
Barghash bin Said
Aiyola

'Aiyola ni jina la wimbo uliotoka tarehe 6 Novemba, 2015 uliotungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Harmonize. Huu ni wimbo wa kwanza wa Harmonize tangu ajiunge na WCB. Wimbo umetayarishwa na Max. Wimbo anamwimbia mpenzi wake anayemtenda kimahaba. Amesahau maisha waliopitia huku mume akijinyima kwa kumfurahisha mpenzi. Video ya muziki huu iliongozwa na Nick Roux aliyeongoza video nyingi za Wasafi Classic Baby.

Tazama pia
Bado
Show Me

Viungo vya Nje

Nyimbo za Harmonize
Nyimbo za 2015
Bado

'Bado ni jina la wimbo uliotoka tarehe 29 Februari, 2016 uliotungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Harmonize akiwa na Diamond Platnumz. Huu ni wimbo wa kwanza wa Harmonize kuimba na Diamond na wa pili kutoa tangu ajiunge na WCB. Wimbo umetayarishwa na Laizer Classic. Video ya muziki huu iliongozwa na Nick Roux aliyeongoza video nyingi za Wasafi.

Tazama pia
Aiyola
Show Me

Viungo vya Nje

 

Nyimbo za Harmonize
Nyimbo za 2016
Nyimbo zilizotayarishwa na Laizer Classic
Pembamnazi

Pembamnazi ni jina la kata iliyopo katika wilaya ya Kigamboni katika mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba 17105.

Marejeo

Wilaya ya Kigamboni
Mjimwema (Dar es Salaam)

Mjimwema ni jina la kata iliyopo katika wilaya ya Kigamboni katika mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 17106.

Tanbihi

Dar es Salaam
Wilaya ya Kigamboni
Programufidia

Programufidia (kwa Kiingereza ransomware) ni aina ya programu haramu ambayo inakuzuia kutumia kompyuta yako hadi pale utakapolipa fidia kwa watu waliokutumia programu hiyo. Fidia mara nyingi hulipwa kwa kutumia sarafu dijitali kama vile Sarafu za Bit au Ukash.

Mashambulizi ya programufidia mara nyingi hufanyika kwa kutumia proramu ya Trojan ambayo inajifanya kuwa kama faili halali ambalo linamhadaa mtumiaji kompyuta kupakua au kufungua linapokuja kama kiambatanisho cha barua pepe. Hata hivyo, mfano mmoja wa teknolojia ya juu kabisa ya utapeli huu, "WannaCry worm", ilisafiri moja kwa moja kati ya kompyuta na kompyuta bila kuhitaji mtumiaji kufanya chochote.

Kuanzia mwaka wa 2012 matumizi ya programu hii yameongezeka kimataifa.
 Kwa mfano, Shirika la Upelelezi la Marekani (FBI) linasema kuwa Programufidia aina ya CryptoWall ilivuna zaidi ya dola za Kimarekani milioni 18  hadi Juni 2015 kutokana na fidia za waathiriwa.

Marejeo

Viungo vya Nje 
Tovuti ya mradi wa kimataifa wa kupinga programufidia
Historia ya Programufidia
Habari kuhusu kuongezeka kwa mashambulizi ya Programufidia kutoka FBI 
Juu ya Programufidia
Jinsi ya kulinda programu ya kuhifadhi tovuti ya Linux dhidi ya Programufidia
Makala kuhusu iinsi ya kujilinda dhidi ya Programufidia
Mazoezi ya mwili

Mazoezi ya mwili (kwa Kiingereza "physical exercises") ni vitendo vinavyofanywa aghalabu na watu au mtu ili kuuweka mwili katika hali ya afya nzuri na kuwa tayari kwa ajili ya jambo maalumu. 

Inafaa uanze mazoezi hayo kwa dakika kumi kama mwili wako haujazoea kufanya mazoezi. Polepole, ongeza wakati huo uwe dakika mia na hamsini.

Mifano ya mazoezi 
 Kutembea ("jogging" kwa Kiingereza)
 Kucheza dansi 
 Kukwea milima 
 Kuendesha baiskeli 
 Kuogelea 
 Kucheza tennis, basketball au football 
 Kucheza na kamba ya battle rope 
Mazoezi ya mwili mzima ya machine za kisasa za mtetemo

umuhimu wa mazoezi
Mazoezi yana umuhimu sana katika mwili wa binadamu kwa kuwa: 
 mazoezi kama vile kunyanyua vyuma huimarisha mifupa na misuli
 mazoezi huboresha upatikanaji wa hewa na virutubishi kwenye seli za mwili
 mazoezi husaidia kuzuia maradhi na magonjwa kama vile saratani na pia usizeeke mapema
 mazoezi huboresha mfumo wa kupata usingizi
 mazoezi huongeza nguvu mwilini.
 Mazoezi hupunguza uwezekano wa kupata maradhi makali kama vile shinikizo la damu, bolisukari
 Mazoezi huweza kupunguza uzani wa kupindukia kwa wale ambao wako katika hali hii.

Kwa sababu hizo tunashauriwa kufanya mazoezi ili miili yetu iwe imara na yenye afya nzuri. Tunashauriwa tufanye mazoezi kila asubuhi na mchana, kwa kunyoosha viungo kwa namna mbalimbali, ili kupunguza mawazo, na pia ili kuuweka mwili sawa, kuongezeka kwa ukuaji, kuzuia kuzeeka, kuimarisha misuli na mfumo wa moyo, kuvumilia ujuzi wa mashindano, kupoteza uzito, na pia kufurahia.

Kujilinda wakati wa mazoezi 
 Fanya mazoezi mepesi kabla na baada ya zoezi lako kuu ili mwili upate joto kwanza na uweze kutulia baada ya mazoezi.
 Kunywa maji mengi

Tanbihi

Marejeo 
Exercise
Physical_fitness
Whole_body_vibration

Viungo vya nje 
 https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/exercise/art-20048389
 https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/physical-activity-its-important
 http://msthe.go.tz/health/battle-ropes-workout-routine-example/ 
 https://www.healthline.com/nutrition/10-benefits-of-exercise
 https://medlineplus.gov/magazine/issues/spring12/articles/spring12pg6-7.html

Afya
Kunyanyua vyuma

Kunyanyua vyuma ni moja ya mazoezi maarufu kwa ajili ya kujenga nguvu na kukuza mifupa. Mazoezi ya aina hii hufanywa kwa kunyanyua vyuma vyenye uzito wa aina mbalimbali. 

Michezo mbalimbali duniani hutumia aina hii ya mazoezi kuimarisha nguvu na afya za wachezaji. Michezo hii ni kama vile mpira wa kikapu, mpira wa miguu, mpira wa magongo, riadha, mieleka, n.k.

Pia ni mchezo mmojawapo ambao toka zamani unafanyika katika Olimpiki.

Michezo
Michezo ya Olimpiki
Afya
Murakami wa Japani

Murakami (14 Julai, 926 – 5 Julai, 967) alikuwa mfalme mkuu wa 62 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Nariakira, na alikuwa mwana wa kumi na nne wa Tenno Daigo. Mwaka wa 946 alimfuata kaka yake, Tenno Suzaku, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Reizei.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 926
Waliofariki 967
Watawala wa Japani
Suzaku wa Japani

Suzaku (7 Septemba, 923 – 6 Septemba, 952) alikuwa mfalme mkuu wa 61 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Hiroakira, na alikuwa mwana wa kumi na moja wa Tenno Daigo. Mwaka wa 930 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 946. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake, Murakami.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 923
Waliofariki 952
Watawala wa Japani
Yogi

Yogi (wakati mwingine huitwa jogi) ni mtu anayefanya mazoezi ya yoga. 

Katika lugha ya Kisanskrit, neno yoga (kutokana na mizizi yuj) linamaanisha "kuongeza", "kuunga", "kujumuisha" kwa maana yake halisi ya kawaida.

Viungo vya nje 
 Simulizi za Yoga toka Wikibooks

Uhindu
michezo
Kalola (Uyui)

Kalola  ni jina la kata ya Wilaya ya Uyui katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45225 .

Marejeo   

  

Wilaya ya Uyui
Mkoa wa Tabora
Makazi (Uyui)

Makazi ni jina la kata ya Wilaya ya Uyui katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45226 . 
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi ilikadiriwa kuwa 225,025.

Marejeo   

  

Wilaya ya Uyui
Mkoa wa Tabora
Igulungu (Uyui)

Igulungu ni jina la kata ya Wilaya ya Uyui katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45228 .

Marejeo   

  

Wilaya ya Uyui
Mkoa wa Tabora
Nzubuka (Uyui)

Nzubuka ni jina la kata ya Wilaya ya Uyui katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45229 .

Marejeo   

  

Wilaya ya Uyui
Mkoa wa Tabora
Isila (Uyui)

Isila ni jina la kata ya Wilaya ya Uyui katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45230 .

Marejeo   

  

Wilaya ya Uyui
Mkoa wa Tabora
Sikonge (kata)

Makala hii inahusu kata ya Sikonge, kwa matumizi ya Sikonge kama Wilaya tazama hapa

Sikonge ni jina la kata iliyopo Wilaya ya Sikonge katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45301 .

Marejeo   

  

Wilaya ya Sikonge
Mkoa wa Tabora
Kaunti ya Tana River

Kaunti ya Tana River ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 893,681 katika eneo la km2 39,950.5, msongamano ukiwa hivyo wa watu 8 kwa kilometa mraba. Kabila kuu ni Wasomali (pamoja na Wawardey, ambao kwa asili ni Waoromo) halafu Wapokomo, ambao wengi ni wakulima, na Waorma, ambao hutegemea ufugaji wa kuhamahama. 

Mji wa Hola ndio makao makuu ya serikali ya kaunti na ndio mji mkubwa zaidi.

Jina lake limetokana na Mto Tana.

Kwa jumla, kaunti hiyo ni kavu na huwa na ukame. Mvua si za hakika, msimu wa mvua huja miezi za Machi-Mei na Oktoba-Desemba. Kumekuwa na migogoro kati ya wakulima na wafugaji wahamaji juu ya maji. Mafuriko pia ni tatizo la kawaida, yakisababishwa na mvua nzito katika maeneo ya juu ya Mto Tana.

Kaunti ya Tana inajumuisha maeneo kadhaa ya misitu, vichaka na mapori ambayo ni maeneo madogo ya makazi. Misitu huteuliwa kama Hifadhi ya Kitaifa ikiwa ina zaidi ya aina nne za mimea mikuu na zaidi ya aina saba za wanyama wakubwa (IUCN, 2003). 

Licha ya udhahiri wa maliasili ya kutosha, eneo hili bado limetengwa katika maeneo mengine ya nchi. Juhudi za maendeleo daima huzunguka eneo kubwa la Mto Tana, licha ya kutokuweko kwa mafanikio katika miradi ya awali ya kunyunyisha maji katika wilaya, yaani, miradi za kunyunyishia maji za Bura, Hola na mradi wa kukuza mpunga wa Tana delta ambao haukufanikiwa baada ya kuharibiwa na maji ya mvua za El Nino mwaka wa 1998.

Utafiti ulioandaliwa na ALMRP, Wilaya ya Mto Tana na kukabidhiwa kwa Kamati ya Maendeleo ya Wilaya ya Tana River (2004), iligundua kuwa kaunti hiyo ilikuwa na 79% ukosefu wa chakula na huku kiwango cha umaskini kikifika hadi 62% .

Utawala 
Kaunti ya Tana River imegawiwa katika maeneo bunge na kata kama ifuatavyo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Tana North 110,640
Tana Delta 116,757
Tana River 88,546

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Tana River
 Wilaya ya Mto Tana

Tanbihi

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Tana River
Kaunti ya Lamu

Kaunti ya Lamu ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 

Kaunti ya Lamu ni mojawapo ya kaunti za pwani. Inapakana na Kaunti za Garissa na Tana River. Pia inapakana na Jamuhuri ya Shirikisho la Somalia na Bahari Hindi. 

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 893,681 katika eneo la km2 6,253.3, msongamano ukiwa hivyo wa watu 23 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako katika Lamu.

Utawala 
Imegawanyika katika maeneo bunge mawili:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Lamu East 22,258
Lamu West 121,662

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Lamu
 Wilaya ya Lamu

Tanbihi

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Lamu
Kaunti ya Taita-Taveta

Kaunti ya Taita-Taveta ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 

Imepakana na Kaunti za Kwale, Kitui, Kilifi, Tana River, Kajiado na Makueni. Pia, imepakana na Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. 

Makao makuu yako Mwatate. 

Idadi ya watu waliohesabiwa katika sensa iliyofanywa mwezi wa Agosti 2019 ni 340,671 katika eneo la km2 17,152, msongamano ukiwa hivyo wa watu 20 kwa kilometa mraba.. 

Taita-Taveta ina mbuga za wanyama za Tsavo Mashariki na Tsavo Magharibi. 

Ziwa Jipe na Ziwa Chala hupatikana katika kaunti hii katika mpaka wa Kenya na Tanzania.

Utawala 
Kaunti ya Taita Taveta imegawanywa katika maeneo yafuatayo ya utawala:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Mwatate 81,659
Taita 55,959
Taveta 91,222
Voi 111,831

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Taita-Taveta
 Wilaya ya Taita-Taveta

Tanbihi

Kaunti ya Taita-Taveta
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Garissa

Kaunti ya Garissa ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 841,353 katika eneo la km2 44,736, msongamano ukiwa hivyo wa watu 19 kwa kilometa mraba..

Kaunti ya Garissa ni makazi ya wakimbizi zaidi ya 260,000. Kambi ya wakimbizi ya Dadaab iliyo katika kaunti hii ndio kubwa zaidi Kenya. 

Makao makuu yako Garissa.

Utawala 
Kaunti ya Garissa ina maeneo yafuatayo ya utawala:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Balambala 32,257
Dadaab 185,252
Fafi 134,040
Garissa 163,914
Hulugho 133,984
Ijara 141,591
Lagdera 50,315

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Garissa
 Wilaya ya Garissa 
Wilaya ya Ijara

Marejeo

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Garissa
Kaunti ya Wajir

Kaunti ya Wajir ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 781,263 katika eneo la km2 56,773.1, msongamano ukiwa hivyo wa watu 14 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Wajir.

Utawala 
Kaunti ya Wajir imegawanywa katika maeneo yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Buna 49,886
Eldas 88,509
Habaswein 174,134
Tarbaj 57,232
Wajir East 110,654
Wajir North 62,206
Wajir South 116,814
Wajir West 121,828

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Wajir
 Wilaya ya Wajir

Tanbihi

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Wajir
Kaunti ya Mandera

Kaunti ya Mandera ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. Imepakana na Kaunti ya Wajir, na nchi za Somalia na Uhabeshi.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 867,457 katika eneo la km2 25,939.8, msongamano ukiwa hivyo wa watu 33 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Mandera.

Jiografia 
Kaunti hii ina mbuga ya pekee ya Kaskazini Mashariki ya Malka Mari na hifadhi ya kibinafsi ya Chacnabole. Ina vilima vinavyo tandaa kutoka El Wak hadi Uhabeshi ingawa kiasi kikubwa cha ardhi yake ni nchi tambarare. Kuna kanda mbili za ikolojia, kavu na nusu kavu. 95% ya kaunti ni nusu kavu na huwa na vichaka vyenye miiba katika sehemu za chini za vilima.

Utawala 
Kaunti ya Mandera imegawanywa katika maeneo yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Mandera West 98,300
Banisa 152,598
Kutulo 72,394
Lafey 83,457
Mandera Central 157,220
Mandera East 159,638
Mandera North 143,850

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Mandera
 Wilaya ya Mandera

Marejeo

Viungo vya nje
 http://softkenya.com/county/mandera-county/  Mandela County
 Map of the District
 http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/VBOL-6UEDLF?OpenDocument

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Mandera
Kaunti ya Marsabit

Kaunti ya Marsabit ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 459,785 katika eneo la km2 70,944.1, msongamano ukiwa hivyo wa watu 6 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Marsabit. Mji mkubwa zaidi ni Moyale ulio katika mpaka wa Kenya na Uhabeshi.

Jiografia 
Kaunti ya marsabit ni kavu. Ina Jangwa la Chalbi ambalo ni jangwa halisi pekee katika Kenya. 

Kaunti za Marsabit, Turkana na Samburu hushiriki Ziwa Turkana. 

Hifadhi ya Taifa ya Sibiloi hupatikana katika fuo za Ziwa Turkana upande wa Marsabit. Hifadhi ya Taifa ya Losai hupatikana katika mpaka wa Kaunti ya Marsabit na Samburu. Mlima Marsabit uko katika Hifadhi ya Taifa ya Marsabit. Mlima Kulal na Vilima vya Huri hupatikana katika kaunti hii.

Utawala 
Kaunti ya Marsabit imegawanywa maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Loiyangalani 35,713
Marsabit Central 79,181
Marsabit North 54,297
Marsabit South 65,376
Moyale 108,949
North Horr 71,447
Sololo 44,822

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Marsabit
 Wilaya ya Marsabit 
Wilaya ya Moyale

Marejeo 

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Marsabit
Kaunti ya Isiolo

Kaunti ya Isiolo ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 

Imepakana na Kaunti za Marsabit, Samburu, Meru, Laikipia, Garissa, Tana River na Wajir. Mpaka wake na Kaunti ya Meru umekuwa na utata tangu kaunti zianzishwe.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 268,002 katika eneo la km2 25,360.6, msongamano ukiwa hivyo wa watu 11 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Isiolo.

Jiografia 
Kaunti ya Isiolo ina maeneo makavu na nusu kavu. Mvua hunyesha mara kwa mara. 

Mto Ewaso Ng'iro (Kaskazini) hupitia katika kaunti hii.

Utawala 
Kaunti ya Isiolo imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Garbatulla 99,730
Isiolo 121,066
Merti 47,206

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Isiolo
 Wilaya ya Isiolo

Marejeo

Viungo vya nje
 http://www.iwmi.cgiar.org/Publications/Working_Papers/working/WOR106.pdf

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Isiolo
Kaunti ya Meru

Kuhusu makao makuu, tazama Meru

Kaunti ya Meru ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 

Jina lake limetokana na Wameru ambao ndio jamii kubwa zaidi katika kaunti hii. 

Sehemu kubwa ya Meru ina ardhi ya rutuba na mvua ya kutosha. Ni kaunti inayojulikana kwa ukuzaji wa miraa, kama zao la biashara. Hata hivyo, ukulima wa ndizi, mahindi, majani ya chai na maharagwe hufanywa. 

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,545,714 katika eneo la km2 7,006.3, msongamano ukiwa hivyo wa watu 221 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Meru.

Jiografia 

Kaunti ya Meru inapakana na Kaunti za Nyeri, Laikipia, Tharaka Nithi, Isiolo na Kitui. 

Iko katika upande wa mashariki mwa Mlima Kenya. Sehemu ya Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Kenya iko katika Meru. 

Mvua yenye kufaa pamoja na udongo wa volkano huwezesha kilimo. Sehemu za Imenti zilizo karibu na Mlima Kenya huwa ni baridi kidogo na zenye vilima. Sehemu za Tigania hazina hali za kufaa kulima isipokuwa karibu na Vilima vya Nyambene, ambapo huwa baridi kidogo. Mbuga ya Kitaifa ya Meru iko katika sehemu za Igembe, kaskazini mashariki mwa kaunti.

Mito, k.v. Mto Kathita hutoka Mlima Kenya na Vilima vya Nyambene na hutiririsha maji yake ndani ya Mto Tana.

Meru ni sehemu ya kati ya uliokuwa Mkoa wa Mashariki nchini Kenya upande wa mashariki-kaskazini wa mlima Kenya.

Eneo la Meru lilijumlishwa hadi 1992 katika wilaya ya Meru iliyogawiwa baadaye kuwa wilaya zifuatazo:
Meru Kati (majimbo ya uchaguzi wa South Imenti, Central Imenti, North Imenti)
Meru Kaskazini iliyogawiwa tena kuwa wilaya za 
Tigania 
Nyambene (majimbo ya uchaguzi Tigania East, Igembe, Tigania West na Ntonyiri)
Meru Kusini (jimbo la uchaguzi laitwa Nithi)
Tharaka

Utawala 
Kaunti ya Meru imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Buuri East 76,598
Buuri West 80,762
Igembe Central 221,412
Igembe North 169,317
Igembe South 161,646
Imenti North 177,567
Imenti South 206,506
Meru Central 133,818
Tigania Central 104,730
Tigania East 72,549
Tigania West 139,961
Meru National Park 385
Mt. Kenya Forest 463

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Meru
 Wilaya ya Meru Kaskazini
 Wilaya ya Meru Kati

Marejeo 

Kaunti ya Meru
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Tharaka-Nithi

Kaunti ya Tharaka-Nithi ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 393,177 katika eneo la km2 2,564.4, msongamano ukiwa hivyo wa watu 153 kwa kilometa mraba..

Serikali huketi Chuka, ingawa makao makuu rasmi ni Kathwana.

Jiografia 
Kaunti ya Tharaka Nithi imepakana na kaunti za Meru, Embu, Kirinyaga, Nyeri na Kitui. 

Ina sehemu ya Hifadhi ya Taifa ya Mlima Kenya upande wa magharibi. 

Mto Tana hupitia katika kaunti hii. Mito inayotiririsha maji ndani ya Mto Tana na hupitia Tharaka Nithi kutoka Mlima Kenya ni: Mto Mutonga, Mto Thingithu, Mto Kathita, Mto Thanantu, Mto Thangatha, Mto Kithinu na Mto Ura.

Utawala 
Kaunti ya Tharaka Nithi imegawiwa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Igambang'ombe 53,210
Maara 114,894
Meru South 91,080
Tharaka North 58,345
Tharaka South 75,250
Mt. Kenya Forest 398

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Tharaka-Nithi
Wilaya ya Tharaka
Wilaya ya Meru Kusini

Marejeo

Viungo vya nje
Overview of Tharaka Nithi County 

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Tharaka-Nithi
Kaunti ya Embu

Kaunti ya Embu ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 608,599 katika eneo la km2 2,820.7, msongamano ukiwa hivyo wa watu 216 kwa kilometa mraba.

Makao makuu Embu Town (Kírímarí)

Jiografia 
Kaunti ya Embu inapakana na kaunti za Tharaka Nithi (kaskazini), Machakos (kusini), Kitui (mashariki) na Kirinyaga (magharibi). Sehemu ya Mbeere hujumlisha 74% ya kaunti na ni kavu kuliko sehemu zingine. Sehemu nyingi za kaunti hupata mvua ya kiwango cha mm 500.

Mto Tana hupitia katika kaunti hii, upande wa kusini na mashariki katika mpaka na kaunti za Machakos na Kitui. Sehemu hii ya Mto Tana huwa na malambo ya uzalishaji umememaji, yanayojulikana kama Seven Forks Dams.

 Lambo la Masinga 
 Lambo la Kamburu
 Lambo la Gitaru
 Lambo la Kindaruma
 Lambo la Kiambere

Mbuga zilizo katika kaunti hiii ni sehemu ya Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Kenya na Hifadhi ya Kitaifa ya Mwea inayopakana na Bwawa la Kamburu.

Utawala 
Kaunti ya Embu imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Embu East 129,564
Embu North 79,556
Embu West 127,100
Mbeere South 163,476
Mbeere North 108,881
Mt. Kenya Forest 22

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Embu
 Wilaya ya Embu 
Wilaya ya Mbeere

Marejeo 

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Embu
Kaunti ya Kitui

Kwa makao makuu, soma Kitui

Kaunti ya Kitui ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,136,187 katika eneo la km2 30,429.5, msongamano ukiwa hivyo wa watu 37 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Kitui.

Jiografia 
Kaunti ya Kitui inapakana na kaunti za Tana River, Taita Taveta, Makueni, Machakos, Embu na Tharaka Nithi. Ina hali ya tabianchi kavu na nusu kavu. Ina vilima na ardhi tambarare. Kitui hupata misimu miwili ya mvua, Machi hadi Mei na Oktoba hadi Disemba.

Utawala 
Kitui imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Ikutha 82,964
Katulani 47,108
Kisasi 46,142
Kitui Central 105,991
Kitui West 70,871
Kyuso 76,867
Lower Yatta 63,329
Matinyani 47,811
Migwani 79,255
Mumoni 29,344
Mutitu 55,287
Mutitu North 21,215
Mutomo 113,356
Mwingi Central 108,713
Mwingi East 85,139
Nzambani 46,788
Thagicu 15,136
Tseikuru 40,871

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui
 Wilaya ya Kitui 
Wilaya ya Mwingi

Marejeo 

Kaunti ya Kitui
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Machakos

Kuhusu mji, soma Machakos

Kaunti ya Machakos ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,431,932 katika eneo la km2 6,042.7, msongamano ukiwa hivyo wa watu 235 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Machakos. Inatarajiwa kuwa na mji wa Konza ambao ndio mji wa kwanza wa teknohama katika Afrika Mashariki.

Jiografia 
Kaunti ya Machakos inapakana na Nairobi, Kiambu, Murang'a (magharibi), Embu (Kaskazini), Kitui (mashariki), Makueni na Kajiado(kusini). Tabianchi ya Kaunti ya Machakos ni nusu kavu. Ina mandhari yenye vilima. Udongo katika maeneo mengi ni udongo wa mfinyanzi ulio mwekundu. Hata hivyo, kuna mito ambayo huchimbwa mchanga haramu. Jambo hili huharibu mandhari kwa kukausha mito.

Mto Tana na Mto Athi hupitia katika kaunti hii. Bwawa la Masinga liko kaskazini katika mpaka wa Machakos na Embu.

Kiwango cha ardhi kilicho misitu ni 7.6%. Vyanzo vya maji katika kaunti ni Vilima vya Iveti, Muumandu, Kalimanzalu and Kiima Kimwe. 

Machakos hupata misimu miwili ya mvua, Oktoba hadi Disemba na Machi hadi Mei. Maeneo yaliyo na vilima hupata mvua mingi, kiwango cha mm 1000, kuliko maeneo kavu ambayo hupata mvua ya kiwango cha mm 500. Mwezi wa Julai huwa na baridi zaidi.

Utawala 
Kaunti ya Machakos imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Athi River 322,499
Kalama 54,462
Kangundo 97,917
Kathiani 111,890
Machakos 170,606
Masinga 148,522
Matungulu 161,557
Mwala 181,896
Yatta 172,583

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Machakos
 Wilaya ya Machakos

Marejeo 

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Machakos
Kaunti ya Makueni

Kaunti ya Makueni ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 987,653 katika eneo la km2 8,169.8, msongamano ukiwa hivyo wa watu 121 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Wote.

Jiografia 
Kaunti ya Makueni imepakana na Machakos (kaskazini), Kitui (mashariki), Taita Taveta (kusini) na Kajiado (magaribi). Ni kaunti nusu kavu. Tabianchi hii huiwezesha Makueni kuzalisha maembe kwa muda mrefu kwa mwaka. 

Mto Athi hupitia katika mpaka wa mashariki. Kulingana na utafiti uliofanywa na Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta, asilimia 39 ya Makueni ina maji chini ya ardhi. 

Tambarare ya Yatta huwa katika kaskazini mwa kaunti. Vilima vya Chyulu na Mbuga ya Kitaifa ya Vilima vya Chyulu huwa kusini mwa kaunti.

Utawala 
Kaunti ya Makueni imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Kathonzweni 79,780
Kibwezi 197,000
Kilungu 60,952
Makindu 84,946
Makueni 130,375
Mbooni East 97,756
Mbooni West 102,594
Mukaa 107,549
Nzaui 126,701

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Makueni
 Wilaya ya Makueni

Marejeo 

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Makueni
Kaunti ya Nyandarua

Kaunti ya Nyandarua ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 638,289 katika eneo la km2 3,285.7, msongamano ukiwa hivyo wa watu 194 kwa kilometa mraba.

Makao makuu ya Kanti ya Nyandarua yako kwenye mji wa Ol Kalou.

Jiografia 
Kaunti ya Nyandarua imepakana na Nyeri, Murang'a (mashariki), Kiambu (kusini), Nakuru (magharibi) na Laikipia (kaskazini). 

Iko mashariki mwa Bonde la Ufa ambalo kuumbwa kwake kulisababisha kuwepo kwa safu ya milima ya Aberdare. Milima ya Nyandarua imezungukwa na Mbuga ya Kitaifa ya Aberdare na Hifadhi ya Msitu wa Aberdare. Msitu huo ndio chanzo cha Mto Malewa, Mto Pesi, Mto Turasha, Mto Chania, Mto Kiburu, Mto Mkungi na Mto Kitir. 

Nyandarua ina Ziwa Ol Bolossat ambalo ni ziwa la pekee katika ukanda wa kati. Kuwepo kwa ziwa hilo kunatishiwa na shughuli za binadamu k.v. ukulima na uchimbaji mawe.  

Nyandarua huwa na tabianchi baridi na yenye unyevu. Ina misimu miwili ya mvua, Machi hadi Mei na Septemba hadi Disemba.

Utawala 
Kaunti ya Nyandarua imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Kinangop 111,410
Nyandarua South 93,870
Mirangine 67,214
Kipipiri 93,855
Nyandarua Central 75,262
Nyandarua West 97,965
Nyandarua North 98,698
Aberdare National Park 5

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Nyandarua
 Wilaya ya Nyandarua

Marejeo 

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Nyandarua
Kaunti ya Nyeri

Kuhusu mji, tazama Nyeri

Kaunti ya Nyeri ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 759,164 katika eneo la km2 3,325, msongamano ukiwa hivyo wa watu 228 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Nyeri.

Jiografia 
Kaunti ya Nyeri imepakana na Laikipia (kaskazini), Kirinyaga (mashariki), Murang'a (kusini) na Nyandarua (magharibi).

Topografia ya kaunti huwa na miinuko mikali na mabonde. Mlima Kenya hupatikana katika mpaka wa Meru na Nyeri. Mto Chania na Mto Sagana ndiyo mito mikubwa ambayo hupitia katika kaunti hii.

Utawala 
Kaunti ya Nyeri imegawanyika ifuatavyo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Tetu 80,453
Kieni East 110,376
Kieni West 88,525
Mathira East 99,065
Mathira West 59,895
Nyeri South 91,081
Mukurwe-ini 89,137
Nyeri Central 140,338
Mt. Kenya Forest 188
Aberdare Forest 106

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Nyeri
 Wilaya ya Nyeri

Marejeo 

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Nyeri