LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Uwanja wa ndege wa Mtwara

Uwanja wa ndege wa Mtwara  ni kiwanja cha ndege cha Mtwara, Tanzania.

Makampuni ya ndege na vifiko

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

M
Mtwara
Oppland

Oppland ni moja kati ya Majimbo ya Norwei. Jimbo limepakana na Sør-Trøndelag, Møre og Romsdal, Sogn og Fjordane, Buskerud, Akershus, Oslo na Hedmark. Ngazi ya utawala ya jimboni hapani ipo mjini Lillehammer. Oppland pamoja na Hedmark, ni moja kati ya majimbo pekee yaliyozungukwa na bandari nchini Norwei.

Jiografia 
Oppland imeenea kutoka maziwa Mjøsa na Randsfjorden hadi kuelekea katika milima ya Dovrefjell, Jotunheimen na Rondane. Jimbo hili limegawanyika katika wilaya za zamani. Ambazo ni Gudbrandsdalen, Valdres, Toten, Hadeland na Land.

Oppland ukubwa wake unamujumuisha miji ya Lillehammer, Gjøvik, Otta na Fagernes, na milima miwili mirefu sana ya Norwei, ambayo ni Glittertind na Galdhøpiggen.

Kuna majumba ya makumbusho kadhaa na vivutio vingine vilivyopo mjini Oppland na utalii ni pato muhimu sana kwa uchumi, Valdres na Gudbrandsdal huwa miongoni mwa vivutio mashuhuri sana. Gudbrandsdal imezunguka mto Gudbrandsdalslågen, na ina vijiji kama vile Øyer, Dovre na Dombås. Valdres inajumuisha eneo linaloanzia kutoka Jotunheimen hadi Bagn katika mto Begna. Ni sehemu mashuhuri sana kwa mchezo wa skiing na michezo mingine ya kipindi cha baridi. Mahali ambapo kuna wakazi wengi katika jimbo hili ni Beitostølen na Fagernes.

Manispaa 

Jimbo la Oppland lina jumla ya manispaa 26:

Viungo vya Nje

Marejeo 

Majimbo ya Norwei
Walarasi

Walarasi (kutoka Kiing.: walrus, pia huitwa nguva aktiki au sili-pembe; Kisayansi: Odobenus rosmarus) ni mnyama mkubwa wa Bahari ya Aktiki anayefanana na nguva wa kawaida mwenye meno mawili marefu, yanayoitwa pembe pia, kama tembo.

Etimolojia
Neno la "walarasi" linatoka neno la Kiingereza "walrus" litokalo labda maneno ya Kiholanzi "walvis" (nyangumi) na "ros" (farasi) lakini inawezekana zaidi kwamba walrus linatoka neno la Kinorwei cha Kale "hrossvalr". Jina la "nguva aktiki" linatoka neno la nguva kwa sababu mara nyingi mnyama huyu amechanganyikwa na nguva halisi. Huitwa "sili-pembe" kwa sababu mnyama huyu ana mnasaba na sili (wako pamoja katika kundi la kitaksonomia la Pinnipedia).

Anatomia
Vifuko vya hewa chini ya koo shingoni mwa walarasi, shingo lililo fupi na nene, vifuko hivyo vina uwezo wa kuvimba na hewa ili kumpa uwezo wa kuelea wima na kichwa chake juu ya maji. Pia vinatumiwa kama vyumba vya mvumo vinavyotoa sauti kama kengele chini ya maji. Kinyume ya vikono vya nyuma, haya ni marefu kama yaliyo mapana, lakini yana unene na gegedu na vidole vitano kama vikono vya nyuma. Wanapoogelea, yanatumiwa mara kwa mara kupiga kasia katika mwendo ulio chini lakini mara nyingine hutumiwa kuelekeza. Masikio yao madogo yana kunyanzi ya ngozi nje yao ili kufanya vichwa vyao vinyooke ili waogelee vyema zaidi majini. Walarasi ni mdogo kuliko tembo-bahari aliye mkubwa kabisa kati ya Pinnipedia (wanyama wenye miguu-mapezi).

Pembe
Zimeundwa na dentini, pembe za walarasi ni ndefu sana na ni meno yanayoendelea kukua. Hazitumiwi kuchimbia chakula lakini huwapea usaidizi mwingi wanapojikokota barafuni au ardhini. Pia zinatumiwa kuonyesha utawala na cheo.

Ngozi
Ngozi ni ya hudhurungi yenye kunyanzi inayoonekana kama inabadilisha rangi kulingana na halijoto, kwa sababu wakati anapohisi joto, utiririshi wa damu kuelekea usoni mwa ngozi huongezeka ili kumpoza. Tendo hili humpatia walarasi sura nyekundunyekundu na huonekana kama ana madoadoa. Anapohisi baridi, utiririshi wa damu kuelekea usoni mwa ngozi hupunguzika, kumpatia sura ya kukwajuka. Tabaka ya shahamu kubwa iliyo na upana wa hadi sentimita 15 inayomkinga kutoka kwa baridi.

Sharubu
Sharubu zao zilizo puani ni nene na zina hali ya juu ya kuhisi na husaidia wanapotafuta chakula.

Utalii

Sili na jamaa
Kwolu

Kwolu (kutoka Kiing.: quoll, Kisayansi: Dasyurus) ni wanyama ya Marsupialia wafananao na paka wa Australia na Tasmania mwenye madoa meupe.

Spishi
 Dasyurus albopunctatus, Kwolu wa Nyugini (New Guinean quoll)
 Dasyurus geoffroii, Kwolu Magharibi (Western quoll)
 Dasyurus hallucatus, Kwolu Kaskazi (Northern quoll)
 Dasyurus maculatus, Kwolu Madoa (Tiger quoll)
 Dasyurus spartacus, Kwolu Shaba (Bronze quoll)
 Dasyurus viverrinus, Kwolu Mashariki (Eastern quoll)

Picha

Kwolu na jamaa
Ngedere

Ngedere au tumbili ni aina za kima wa jenasi Chlorocebus katika familia Cercopithecidae. Wanatokea Afrika kusini kwa Sahara, lakini spishi kadhaa zimewasilishwa katika sehemu nyingine za dunia.

Spishi
 Chlorocebus aethiops, Ngedere Habeshi (Grivet)
 Chlorocebus cynosuros, Ngedere wa Kongo (Malbrouck Monkey)
 Chlorocebus djamdjamensis, Ngedere wa Bale (Bale Monkey)
 Chlorocebus pygerythrus, Ngedere Mashariki (Vervet)
 Chlorocebus sabaeus, Ngedere Magharibi (Green Monkey)
 Chlorocebus tantalus, Ngedere wa Afrika ya Kati (Tantalus Monkey)

Picha

Kima na jamaa
Wanyama wa Afrika
Hosni Mubarak

Muhammad Hosni Said Mubarak (Ar. : محمد حسنى سيد مبارك ) b (4 Mei 1928 - 25 Februari 2020) alikuwa rais wa Misri kuanzia 14 Oktoba 1981 hadi 11 Februari 2011.

Mubarak alikuwa mmoja wa watawala wenye mamlaka na nguvu zaidi kwenye eneo la Mashariki ya kati. Alifuata siasa ya rais mtangulizi Sadat aliyepatana amani na Israel. Utawala wake ulikuwa wa kidikteta.

Maisha
Mubarak alizaliwa na wakulima katika kijiji cha Kafr-El-Meselha kwenye mkoa wa Monufia ulioko Misri ya kaskazini. 

Baada ya shule alijiunga na jeshi la anga la Misri akawa rubani akasomeshwa kwenye vyuo vya kijeshi huko Umoja wa Kisovyeti. Baada ya vita ya siku sita akawa mkuu wa jeshi la anga la Misri.

Mwaka 1975 aliteuliwa na rais wa Misri Anwar as Sadat kuwa makamu wa rais. Sadat aliuawa na Waislamu wenye itikadi kali mwaka 1981, hivyo Mubarak akawa rais mpya. Kuanzia 14 Oktoba 1981 alishika vyeo vya rais wa taifa hadi mwaka 2011. 

Kuanzia 25 Januari 2011 wananchi wa Misri walifanya maandamano dhidi ya utawala wake na tarehe 11 Februari Mubarak alijiuzulu na kumkabidhi makamu wake madaraka yote.

Mubarak na familia yake walikaa kwenye rasi ya Sinai lakini tarehe 24 Mei 2011 serikali ilimshtaki Mubarak pamoja na wanawe Gamal na Alaa na aliyekuwa mkuu wa polisi ya kisiri Hussein Kamal al-Din Ibrahim Salem kuwa walihusika na mauaji ya waandamanaji 800 wakati wa maandamano wa 2011, pia ufisadi na wizi wa mali ya dola. Kesi ilifunguliwa tarehe 3 Agosti na Mubarak alipelekwa kotini katika kitanda cha hospitali.

Marais wa Misri
Cluny

Abasia ya Cluny (au Cluni, au Clugny), ilikuwa monasteri ya Wabenedikto, maarufu kwa kuongoza urekebisho wa utawa na wa Kanisa lote kuanzia karne ya 10.

Ilijengwa kwa mtindo wa Kiroma katika eneo la Burgundy, leo mkoa wa Saône-et-Loire, Ufaransa. 

Mwanzilishi wake, William I wa Aquitania, mwaka 910 alimteua Berno wa Cluny awe abati wa kwanza, chini ya Papa Sergius III tu. Hivyo alionyesha njia ya kukwepa watawala wasiendelee kuingilia vyeo vya Kanisa kwa malengo yao ya kisiasa na ya kiuchumi badala ya yale yaliyokusudiwa ya kidini. 

Monasteri nyingine nyingi zilifuata njia hiyo na kivyo kuinua hali ya kiroho ya utawa na wa Kanisa kwa jumla katika karne zilizofuata.

Mwaka 1790, wakati wa Mapinduzi ya Kifaransa, abasia iliporwa na kubomolewa kwa kiasi kikubwa.

Tanbihi

Marejeo 

Bainton, Roland H.. The Medieval Church.  Princeton: D. Van Nostrand Company Inc.,
1962.
Conant, Kenneth J. (1968). Cluny. Les églises et la maison du chef d'Ordre.
Cowdrey, H. E. J. (1970). The Cluniacs and the Gregorian Reform.
Evans, Joan (1968). Monastic Life at Cluny 910-1157. Oxford: Oxford University Press.
Lawrence, C. H. (1984). Medieval Monasticism.
Marquardt, Janet T. (2007) From Martyr to Monument: The Abbey of Cluny as Cultural Patrimony.
Mullins, Edwin (2006) In Search of Cluny: God's Lost Empire.
Rosenwein, Barbara H. (1982). Rhinoceros Bound: Cluny in the 10th Century.

Viungo vya nje 

(Universität Münster: Institut für Frühmittelalterforschung) Cluny. (in English) Scholarly portal to many aspects of Cluny.
Catholic Encyclopedia: Congregation of Cluny
Christopher Golden, "Cluniac Order" 
Societas Christiana Encyclopedia:  The Cluniac movement
Charter of the Abbey of Cluny
Large archive of photographs of the abbey 
The History of Romanesque Cluny Clarified by Excavations and Comparisons, by K.J. Conant (pdf)
Paradoxplace – Cluny Page – Photos 

Wabenedikto
Historia ya Ukristo
Mtindo wa Kiroma

Mtindo wa Kiroma (kwa Kiingereza Romanesque architecture) katika usanifu majengo ni mtindo sahili wa Karne za Kati ulioenea kote Ulaya. 

Ulianza kati ya karne ya 6 na karne ya 10 (kadiri ya maoni tofauti), halafu katika karne ya 12 ulizaa mtindo wa Kigothi. 

Unaunganisha sifa za majengo mengi ya Roma na ya Bizanti.

Marejeo
 V.I. Atroshenko and Judith Collins, The Origins of the Romanesque, Lund Humphries, London, 1985, ISBN 085331487X
 Rolf Toman, Romanesque: Architecture, Sculpture, Painting, Könemann, (1997), ISBN 3-89508-447-6
 Banister Fletcher, A History of Architecture on the Comparative method (2001). Elsevier Science & Technology. ISBN 0-7506-2267-9.
 Helen Gardner; Fred S. Kleiner, Christin J. Mamiya, Gardner's Art through the Ages. Thomson Wadsworth, (2004) ISBN 0-15-505090-7.
 George Holmes, editor, The Oxford Illustrated History of Medieval Europe, Oxford University Press, (1992) ISBN 0-19-820073-0
 René Huyghe, Larousse Encyclopedia of Byzantine and Medieval Art, Paul Hamlyn, (1958)
 François Ischer, Building the Great Cathedrals. Harry N. Abrams, (1998). ISBN 0-8109-4017-5.
 Nikolaus Pevsner, An Outline of European Architecture. Pelican Books (1964)
 John Beckwith, Early Medieval Art, Thames and Hudson, (1964)
 Peter Kidson, The Medieval World, Paul Hamlyn, (1967)
 T. Francis Bumpus,, The Cathedrals and Churches of Belgium, T. Werner Laurie. (1928)
 Alec Clifton-Taylor, The Cathedrals of England, Thames and Hudson (1967)
 John Harvey, English Cathedrals, Batsford (1961).
 Trewin Copplestone, World Architecture, and Illustrated History, Paul Hamlyn, (1963)

Viungo vya nje

 
Corpus of Romanesque Sculpture in Britain and Ireland
Overview of French Romanesque art 
French Romanesque art through 300 places (fr)(es)(en)(it)
Romanesque Churches in Southern Burgundy 
Italian, French and Spanish Romanesque art (it) (fr) (es) (en)
Spanish and Zamora´s Romanesque art, easy navigation{es} 
Spanish Romanesque art{es}
Círculo Románico - Visigothic, Mozarabic and Romanesque art in Europe 
Romanesque Churches in Portugal 
The Nine Romanesque Churches of the Vall de Boi - Pyrenees {en}
Satan in the Groin - exhibitionist carvings on mediæval churches
An illustrated article by Peter Hubert on the cusped arch  
Corrèze Illustrated history (French)
The Encyclopedia of Romanesque Art in Spain {es}: a work in progress 
 Saint-Trophime Digital Media Archive  (creative commons-licensed HD documentation) on the Romanesque Church of St. Trophime, using data from a World Monuments Fund/CyArk research partnership

Usanifu majengo
Karne za Kati
Makanisa
Seminari

Seminari ni muundo wa malezi unaotoa mafunzo ya dini, hususan Ukristo, yakiwa pengine pamoja na elimu dunia.

Seminari kuu, au vyuo vya teolojia, ni muundo wa malezi ya juu kwa watu wanaolenga moja kwa moja upadri au huduma nyingine ya uongozi katika Kanisa.

Tofauti na hiyo, seminari ndogo inalea vijana kuanzia baadhi ya madarasa ya shule ya msingi hadi vidato vya sekondari.

Neno linatokana na Kilatini: seminarium ina maana ya kitalu, mfano uliotumiwa na Mtaguso wa Trento katika hati Cum adolescentium aetas ambayo ilianzisha seminari za kwanza za kisasa. 

Baada ya muundo huo kuenea katika Kanisa Katoliki, hata madhehebu mengine na hatimaye dini nyingine vimeanza kutumia mbinu hiyo.

Marejeo

Viungo vya nje
Code of Canon Law (1983), IntraText edition with referenced concordance, hosted by the Vatican
Catholic Encyclopedia: Canon Law

Ukristo
Shule
Neema

Neema ni jambo lolote jema ambalo binadamu anapata katika maisha yake. 

Neno hilo kwa Kiswahili ni pana, lenye maana mbalimbali, kama vile mema ya kiroho na ya kiuchumi, lakini zote zinaelekeza kumfikiria Mungu kama asili yake kuu. Ni huruma ya Mungu kwa wanadamu inayoambatana na baraka.

Teolojia katika dini mbalimbali inatumia neno hili kadiri ya imani yake.

Kwa namna ya pekee neno linatiwa mkazo katika Ukristo unaosisitiza kwamba mambo yote ni neema (kwa Kigiriki: χάρις, kharis; kwa Kilatini: gratia, yaani deso, kitu cha bure). 

Hata hivyo madhehebu yake yanatofautiana sana katika kutafsiri tamko hilo.

Viungo vya nje 
 neema

Teolojia
Dini
Hekima

Hekima ni hali bora ya mtu katika kutambua ukweli wa binadamu, vitu, matukio na mazingira mbalimbali hata kuchagua vizuri la kufanya.

Katika dini mbalimbali inatokana na imani kwa Mungu.

Katika Ukristo inatajwa pengine kati ya vipaji vya Roho Mtakatifu vinavyokamilisha maadili ya kiutu na maadili ya Kimungu vilevile.

Ndicho kipaji bora ambacho hutusaidia tupende na kufurahia mambo ya Mungu.

Marejeo
 Allen, James Sloan, Worldly Wisdom: Great Books and the Meanings of Life, Frederic C. Beil, 2008. ISBN 978-1-929490-35-6
 Miller, James, L., "Measures of Wisdom: The Cosmic Dance in Classical and Christian Antiquity", University of Toronto Press, 1986. ISBN 0-8020-2553-6
 Velasquez, Susan McNeal, "Beyond Intellect: Journey Into the Wisdom of Your Intuitive Mind", Row Your Boat Press, 2007. ISBN 978-0-9796410-0-8
Freduci Philomathis, "What is this thing called wisdom?", Journal Behind the State of the Art, Maybell, Colorado, 2006
E.F. Schumacher, "Small is Beautiful", Harper and Row, New York, New York, 1989.
 Sternberg, Robert J., Wisdom: Its Nature, Origins, and Development (1990). Cambridge University Press. ISBN 978-0521367189

Viungo vya nje 

 Atlas of Wisdom: Wisdom in Psychology and Spirituality 
 From Knowledge to Wisdom 
 Where is the Wisdom We have Lost in Knowledge?
 Wisdom in Perspective 
 Wisdom: The Interval Between the Notes
John-uebersax.com, Wisdom Lexicon Project
 Book on Wisdom from psychologist Paul Baltes
 Living Wisdom — A Research Paper about Wisdom 
 The Wisdom Page
 Share Your Wisdom Here 
 The Defining Wisdom Project of the University of Chicago

Vipaji vya Roho Mtakatifu
Maisha ya kiroho
Maadili
Robert Peake Mzee

Robert Peake Mzee (mnamo 1551 - 1619) alikuwa mchoraji kutoka Uingereza.

Mifano ya picha zake 

Waliozaliwa 1551
Waliofariki 1619
Wasanii wa Uingereza
Orodha ya miji ya Korea Kusini

Jedwali ifuatayo inaorodhesha miji ya Korea Kusini:

Miji
Korea Kusini
Incheon

Incheon (Kikorea: 인천) ni mji nchini Korea Kusini. Ni mji mkubwa wa tatu katika nchi wa Korea Kusini. Kuna wakazi 2,775,645 (mwaka 2010). Mji ulianzishwa 1883.

Jiografia 
Eneo lake ni 1,029.16 km².

Viungo vya nje 
  english.incheon.go.kr

Korea Kusini
Miji ya Korea Kusini
Daegu

Daegu (Kikorea: 대구) ni mji nchini Korea Kusini. Ni mji mkubwa wa nne katika nchi wa Korea Kusini. Kuna wakaazi 2,512,604 (mwaka 2009).

Jiografia 
Eneo lake ni 884.15 km².

Viungo vya nje 
  english.daegu.go.kr 

Korea Kusini
Miji ya Korea Kusini

]]
Daejeon

Daejeon (Kikorea: 대전) ni mji nchini Korea Kusini. Ni mji mkubwa wa tano katika nchi wa Korea Kusini. Kuna wakazi 1,518,540 (mwaka 2010). Mji ulianzishwa 1581.

Jiografia 
Eneo lake ni 539.86 km². 

</center>

Viungo vya nje 
  www.daejeon.go.kr

Korea Kusini
Miji ya Korea Kusini
Gwangju

Gwangju (Kikorea: 광주) ni mji nchini Korea Kusini. Ni mji mkubwa wa tano katika nchi wa Korea Kusini. Kuna wakazi 1,415,953 (mwaka 2010). Mji ulianzishwa 57 KK.

Jiografia 
Eneo lake ni 501.36 km². 

 </center>

Viungo vya nje 
 eng.gjcity.net 

Korea Kusini
Miji ya Korea Kusini
Ulsan

Ulsan (Kikorea: 울산) ni mji nchini Korea Kusini. Ni mji mkubwa wa saba katika nchi wa Korea Kusini. Kuna wakazi 1,126,879 (mwaka 2008).

Jiografia 
Eneo lake ni 1,056.4 km². 

 </center>

Viungo vya nje 
  english.ulsan.go.kr 

Korea Kusini
Miji ya Korea Kusini
Suwon

Suwon (Kikorea: 수원) ni mji nchini Korea Kusini. Ni mji mkubwa wa tano katika nchi wa Korea Kusini. Kuna wakazi 1,086,904 (mwaka 2008).

Jiografia 
Eneo lake ni 121.1 km². 

 </center>

Viungo vya nje 
  eng.suwon.ne.kr 

Korea Kusini
Miji ya Korea Kusini
Changwon

Changwon (Kikorea: 창원) ni mji nchini Korea Kusini. Kuna wakazi 1,081,499 (mwaka 2010). Mji ulianzishwa 1408.

Jiografia 
Eneo lake ni 743.48 km². 

 </center>

Viungo vya nje 
  eng.changwon.go.kr 

Korea Kusini
Miji ya Korea Kusini
Seongnam

Seongnam (Kikorea: 성남) ni mji nchini Korea Kusini. Ni mji mkubwa wa tano katika nchi wa Korea Kusini. Kuna wakazi 981.390.

Jiografia 
Eneo lake ni 141.70 km². 

 </center>

Viungo vya nje 
  www.cans21.net 

Korea Kusini
Miji ya Korea Kusini
Kikorea

Kikorea (kwa Kikorea: 한국어, Hangeul; 한국말, Hangukmal; 조선말, Chosŏnmal) ni lugha ya Korea Kusini na Korea Kaskazini.

Viungo vya nje 
 (en) Learning to Speak Korean
 (en) Omniglot
lugha ya Kikorea kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikorea 
lugha ya Kikorea katika Glottolog
lugha ya Kikorea kwenye Ethnologue

Lugha za Korea Kusini
Lugha za Korea Kaskazini
Mmisionari

Mmisionari (au Mwanamisheni) ni mtu wa dini fulani ambaye anafanya kazi ya kuieneza kwa wasio waumini wa dini hiyo. Kwa kawaida mhusika ni Mkristo, lakini si lazima.

Jina linatokana na neno la Kilatini missio lenye maana ya utume (kutuma au kutumwa). 

Mara nyingi, kazi hiyo inakwenda sambamba na utoaji wa huduma za kijamii, hasa elimu, afya, utetezi wa haki, maendeleo katika uchumi n.k.

Tanbihi

Marejeo 
 Project on Religion and Economic Change, Protestant Mission Stations 
 LFM. Social sciences & Missions 
 Henry Martyn Centre for the study of mission & world Christianity
 Sociology of Missions Project 
William Carey Library, Mission Resources
Hiney, Thomas: On the Missionary Trail, New York: Atlantic Monthly Press (2000), p5-22.
 EtymologyOnLine (word history)
Robinson, David Muslim Societies in African History (The Press Syndicate of the University of Cambridge Cambridge, UK 2004) ISBN 0-521-53366-X

Viungo vya nje

Ukristo
Dini
Jeanne Goosen

Jeanne Goosen''' (13 Julai 1938 - 3 Juni 2020) alikuwa mwandishi kutokea Afrika Kusini. 

Alifanya kazi mbalimbali,  kama mwandishi wa habari. Alitoa mashairi na tamthiliya.

Maisha
Jeanne Goosen alizaliwa huko Parow, Cape Town. Alisoma katika chuo kikuu cha Cape Town.

Goosen alikuwa mwandishi mwenye utata wa kiafrikana. Alijitokeza mnamo mwaka 1971 kama mshairi wa Owl fly away, ikifuatiwa na Orrelpunte. Kama mwandishi wa nadharia alipata nafasi maarufu katika fasihi ya Kiafrika. Katika We are not like that, (yaliyotafsiriwa kwa Kiingereza na André Brink) maisha yanaangazwa na familia ya watu weupe kutoka tabaka la chini na kati katika miaka ya hamsini, ambayo inahusika katika kila aina ya shida. Kutoka na mtazamo wa binti Gertie, muonekano huo ulisababisha ghasia nchini Afrika Kusini kwa sababu ya umakini uliovuta uwepo wa wazungu masikini.

Riwaya Daantjie Dreamer (1993) inahusu familia kutoka miaka ya 1950. Msimulizi ni binti Bubbles, ambaye anataka kujikomboa kutoka katika mazingira ambayo alikulia. Kupitia mazungumzo yake na kaka yake aliye na mwelekeo wa kifalsafa Daantjie Dreamer, anapata ufahamu mpya juu ya mambo ya kisiasa na anafahamu asili yake mwenyewe.

Goosen alifariki Juni 3, 2020, huko Melkbosstrand, karibu na Cape Town.

Maandishi yake
Kombuis-blues (tamthiliya)Ons is niet almal so nie ("Hatuko sote kama hivyo", riwaya fupi, 1990)

 Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures'', University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waliozaliwa 1938
Waliofariki 2020
Waandishi wa Afrika Kusini
Wanawake wa Afrika Kusini
Watu wa Afrika Kusini
Isabel Hofmeyr

Isabel Hofmeyr (amezaliwa 1953) ni mwandishi wa Afrika Kusini na profesa wa fasihi katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand. Hasa aliandika insha za kiuhakiki. Mwaka wa 2004, alipata Tuzo ya Thomas Pringle kwa ajili ya insha zake za kifasihi.

Maandishi yake
'We spend our years as a tale that is told': Oral Historical Narrative in a South African Chiefdom (1994)

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1953
Watu walio hai
Tuzo ya Thomas Pringle

Tuzo ya Thomas Pringle ni tuzo itolewayo kwa ajili ya maandishi hodari katika magazeti na majarida. Hutolewa na Taasisi ya Kiingereza ya Afrika Kusini.

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Tuzo
Afrika Kusini
Mtutuzeli Matshoba

Mtutuzeli Matshoba (amezaliwa 1950) ni mwandishi na mfasiri wa Afrika Kusini. Aliandika maandishi mafupifupi. Mwaka wa 1981 alipata Tuzo ya Thomas Pringle kwa ajili ya kazi yake ya Kiingereza katika elimu.

Maandishi yake
Call me not a man (hadithi, 1979)
Seeds of War (tamthiliya, 1981)

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1950
John Miles

John Miles (amezaliwa 1938) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini na mwalimu wa Kiafrikaans katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand. Hasa aliandika maandishi ya kibunilizi.

Maandishi yake
Liefs nie op straat nie (hadithi fupi, 1970)
Kroniek uit die Doofpot (riwaya, 1991)

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1938
Ruth Miller

Ruth Miller (1919 - 1969) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Aliandika hadithi fupi na tamthiliya lakini hasa anajulikana kwa mashairi yake. Alipatwa na saratani na kufa nayo.

Maandishi yake
Floating Island (mashairi, 1965)
Selected Poems (mashairi, 1968)

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1919
Waliofariki 1969
Rogaland

Rogaland ni moja kati ya Majimbo ya Norwei. Jimbo lipo Kaskazini mwa Norwei, likikwa limepakana na baadhi ya mjimbo mengine kama vile Hordaland, Telemark, Aust-Agder na Vest-Agder. Jimboni hapa ni mahali pa kuu pa viwanda vya mafuta ya petroli, na kwa maana hiyo, Rogaland ina idadi ndogo mno ya ukosefu wa ajira kuliko jimbo lolote lile nchini Norwei, 1.1%. Rogaland ina idadi ya vifo vya watoto ipatayo asilimia 2.18 kwa kila mama, ambayo ni kiwango cha juu sana kwa nchini humo, na moja kati ya idadi kubwa mno katika Ulaya.

Mgawanyo wa kiutawala 
Jimbo kikawaida hugawanywa katika mfumo wa wilaya za zamani. Ambapo ni Haugalandet kaskazini mwa Boknafjorden, Ryfylke huko mjini mashariki, na Jæren na Dalane ambayo ipo magharibi-kusini.

Rogaland ina jumla ya manispaa 26:

Marejeo

Viungo vya Nje 
 Rogaland County Council  - Official site
 County web site (English) Last update: 2001 
 Map 
 Region Stavanger Official tourism site for the Stavanger region
 Google Map
 Maps City, District and Regional maps - Rogaland

Majimbo ya Norwei
Sarah Gertrude Millin

Sarah Gertrude Millin (19 Machi 1889 - 6 Julai 1968) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Alizaliwa nchini Lithuania na kuhamia Afrika Kusini alipokuwa mado mtoto mdogo. Aliolewa na Philip Millin aliyeendelea kuwa hakimu mkuu wa Afrika Kusini. Hasa aliandika riwaya. Pia aliandika wasifu ya Cecil Rhodes na ya Jan Smuts.

Maandishi yake
 God's Step-Children (1924)
 Mary Glenn (1925)
 Cecil Rhodes (wasifu, 1933)
 General Smuts (wasifu, 1936)
 The Herr Witchdoctor (1941)
 King of the Bastards (1949)
 The Burning Man (1952)
 The Measure of My Days (tawasifu, 1955)
 The Wizard Bird (1962)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1889
Waliofariki 1968
Magharibi mwa Norwei

Magharibi mwa Norwei () ni kanda iliyopo katika pwani ya bahari ya Atlantiki huko mjini kusini mwa nchi ya Norwei. Kanda ina-jumlisha baadhi ya majimbo kama vile Rogaland, Hordaland, Sogn og Fjordane, na Møre og Romsdal na kanda ina wakazi wapatao milioni  1.3. Mji mkubwa kabisa katika kanda hii ni Bergen, wa pili kwa ukubwa ni Stavanger. Agder, Vest-Telemark, Hallingdal, Valdres na sehemu za kaskazini mwa Gudbrandsdal zilikuwa katika jimbo hili wakati wa kupanga Magharibi mwa Norwei.

Miji

Kanda hii ina miji ipatayo 22. Imewekewa ukubwa kulingana na idadi ya wakazi:

 Bergen
 Stavanger
 Sandnes
 Ålesund
 Haugesund
 Molde
 Kristiansund
 Stord
 Egersund
 Førde
 Bryne
 Florø
 Åkrehamn
 Kopervik
 Jørpeland
 Odda
 Ulsteinvik
 Sauda
 Fosnavåg
 Skudeneshavn
 Måløy
 Åndalsnes

Wilaya 

Hizi ni wilaya ambazo zimegawiwa kulingana na mfumo wa utawala wa sasa. Umepangwa kutoka Kaskazini kwenda Kusini.

 Nordmøre (kikawaida haujumlishwi katika sehemu ya Magharibi mwa Norwei)
 Romsdal
 Sunnmøre
 Nordfjord
 Sunnfjord
 Sogn
 Voss
 Nordhordland
 Midthordland
 Sunnhordland
 Hardanger
 Haugaland
 Ryfylke
 Jæren
 Dalane

Majimbo

Marejeo

Viungo vya Nje
 History of Iceland
 Western Norwegian Emigration Center
 Nærøyfjord and Geirangerfjord Unesco world heritage
 Fjords in Western Norway - Startpage

Kanda za Norwei
Sogn og Fjordane

Sogn og Fjordane ni moja kati ya majimbo ya Norwei. Jimbo hili limepakana na Møre og Romsdal, Oppland, Buskerud, na Hordaland. Makao makuu ya jimbo hili yapo mjini Hermansverk katika manispaa ya Leikanger - wakati mji mkubwa kabisa ni Førde.

Manispaa za jimboni hapa 
Takbriban manispaa 26 zipo mjini Sogn og Fjordane.

{| class="wikitable" border="1"
!colspan=3|Municipalities of Sogn og Fjordane
|-
!colspan=2|Key||rowspan=2|
|-
|width=150|<ol>
Årdal
Askvoll
Aurland
Balestrand
Bremanger
Eid
Fjaler
Flora
Førde
Gaular
Gloppen
Gulen
Hornindal
|width=150|<li>Høyanger
<li>Hyllestad
<li>Jølster
<li>Lærdal
<li>Leikanger
<li>Luster
<li>Naustdal
<li>Selje
<li>Sogndal
<li>Solund
<li>Stryn
<li>Vågsøy
<li>Vik
|}

Viungo vya Nje 
 County web site 
 NRK County encyclopedia  
 Firda - Sogn og Fjordane's largest newspaper 
 forum.firda.no - Sogn og Fjordane's largest discussion group  

Majimbo ya Norwei
Orodha ya miji ya Korea Kaskazini

Jedwali ifuatayo inaorodhesha miji ya Korea Kaskazini:

Miji
Korea Kaskazini
Hamhung

Hamhung (Kikorea: 함흥) ni mji nchini Korea Kaskazini. Ni mji mkubwa wa pili katika nchi wa Korea Kaskazini. Kuna wakazi 768,551.

Jiografia 
Eneo lake ni 330 km². 

 </center>

Viungo vya nje 

Korea Kaskazini
Miji ya Korea Kaskazini
Chongjin

Chongjin (Kikorea: 청진) ni mji nchini Korea Kaskazini. Ni mji mkubwa wa tatu katika nchi wa Korea Kaskazini. Kuna wakazi 327,000.

Jiografia 

 </center>

Viungo vya nje 

Korea Kaskazini
Miji ya Korea Kaskazini
Nampho

Nampho (Kikorea: 남포특별) ni mji nchini Korea Kaskazini. Ni mji mkubwa wa nne katika nchi wa Korea Kaskazini. Kuna wakazi 455,000.

Jiografia

Viungo vya nje 

Korea Kaskazini
Miji ya Korea Kaskazini
Wonsan

Wonsan (Kikorea: 원산) ni mji nchini Korea Kaskazini. Ni mji mkubwa wa tano katika nchi wa Korea Kaskazini. Kuna wakazi 331,000.

Jiografia 
Eneo lake ni 269 km². 

 </center>

Viungo vya nje 

Korea Kaskazini
Miji ya Korea Kaskazini
Sinuiju

Sinuiju (Kikorea: 신의주) ni mji nchini Korea Kaskazini. Kuna wakazi 352.000.

Jiografia 
Eneo lake ni 1,309 km². 

 </center>

Viungo vya nje 

Korea Kaskazini
Miji ya Korea Kaskazini
Tanchon

Tanchon (Kikorea: 단천) ni mji nchini Korea Kaskazini. Kuna wakazi 360,000.

Jiografia 
Eneo lake ni 606 km².

Viungo vya nje 

Korea Kaskazini
Miji ya Korea Kaskazini
Kaechon

Kaechon (Kikorea: 개천) ni mji nchini Korea Kaskazini. Kuna wakazi 336,000.

Jiografia 
Eneo lake ni 738 km².

Viungo vya nje 

Korea Kaskazini
Miji ya Korea Kaskazini
Kaesong

Kaesong (Kikorea: 개성) ni mji nchini Korea Kaskazini. Kuna wakazi 308,440.

Jiografia 
Eneo lake ni 1,309 km². 

 </center>

Viungo vya nje 

Korea Kaskazini
Miji ya Korea Kaskazini
Sariwon

Sariwon (Kikorea: 사리원) ni mji nchini Korea Kaskazini. Kuna wakazi 310,100.

Jiografia 
Eneo lake ni 187.9  km². 

 </center>

Viungo vya nje 

Korea Kaskazini
Miji ya Korea Kaskazini

]]
Matsemela Manaka

Matsemela Manaka (amezaliwa 1956) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa ameandika tamthiliya tangu miaka ya 1970. Ni mwanzilishaji wa Soyikwa African Theatre Group.

Maandishi yake
Egoli: City of Gold (tamthiliya, 1981)
Pula (tamthiliya, 1990)

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1956
William Modisane

William "Bloke" Modisane (28 Agosti 1923 - 1 Machi 1986) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Alianza kufanya kazi kama mwandishi wa habari kwa gazeti la Drum. Mwaka wa 1959 alihama Afrika Kusini akaendelea na kazi ya habari barani Ulaya. Alifariki nchini Ujerumani.

Maandishi yake
 Blame Me on History (tawasifu, 1963)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1923
Waliofariki 1986
Casey Motsisi

Casey "Kid" Motsisi (1932 - 1977) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika hadithi fupi na insha katika gazeti la Drum.

Maandishi yake
Casey & Co. (maandishi mbalimbali, 1978)

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1932
Waliofariki 1977
Drum (gazeti)

Drum ni gazeti la Afrika Kusini. Lilianzishwa mwaka wa 1951 likawa gazeti muhimu kwa waandishi weusi kutoa sauti dhidi ya ubaguzi wa rangi.

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Magazeti ya Afrika Kusini
Ezekiel Mphahlele

Ezekiel "Es'kia" Mpahlele (17 Desemba 1919 - 27 Oktoba 2008) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Aliandika hadithi fupi, riwaya na insha za kiuhakiki. Mwaka wa 1957 alihama Afrika Kusini kwa sababu za kisiasa akaishi nchi mbalimbali, baadhi yao Nigeria, Zambia na Marekani. Mwaka wa 1978 aliruhusiwa kurudi Afrika Kusini akawa profesa wa fasihi katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand.

Maandishi yake
 Down Second Avenue (tawasifu, 1959)
 The African Image (andika la kiuhakiki, 1962, toleo la pili 1974)
 The Wanderers (riwaya, 1971)
 Voices in the Whirlwind (insha za kiuhakiki, 1972)
 Chirundu (riwaya, 1979)
 The Unbroken Song (hadithi fupi na mashairi, 1981)
 Exiles and Homecomings (tawasifu, 1983)
 Afrika My Music, 1957-1983 (tawasifu, 1984)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1919
Waliofariki 2008
Kiindonesia

Kiindonesia  (kwa Kiindonesia: Bahasa Indonesia) ni lugha ya Kiaustronesia inayozungumzwa na watu milioni 23 (uliotokea Kiindonesia wasemaji) hasa nchini Indonesia. Idadi ya wasemaji wa lugha za Kiindonesia ni takriban milioni 240.

Viungo vya nje 
makala za OLAC kuhusu Kiindonesia 
lugha ya Kiindonesia katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ind
lugha ya Kiindonesia kwenye Multitree
ramani ya Kiindonesia
 (en)   Indonesian in 7 days
 (en)  Omniglot

Lugha za Indonesia
Orodha ya miji ya Indonesia

Jedwali ifuatayo inaorodhesha miji ya Indonesia:

Miji
Indonesia
Surabaya

Surabaya (kwa Kiindonesia: Kota Surabaya) ni mji kubwa wa Indonesia. Ukubwa wa eneo lake ni 374.78 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 2,765,908 (mwaka wa 2010).

Miji ya Indonesia
Bandung

Bandung (kwa Kiindonesia: Kota Bandung) ni mji kubwa wa Indonesia. Ukubwa wa eneo lake ni 167.667 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 2,393,633 (mwaka wa 2010).

Miji ya Indonesia
Medan

Medan (kwa Kiindonesia: Kota Medan) ni mji kubwa wa Indonesia. Ukubwa wa eneo lake ni 265.10 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 2,109,330 (mwaka wa 2010).

Miji ya Indonesia
Bekasi

Bekasi (kwa Kiindonesia: Kota Bekasi) ni mji kubwa wa Indonesia. Ukubwa wa eneo lake ni 210.49 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 1,993,478 (mwaka wa 2005).

Miji ya Indonesia
Depok

Depok (kwa Kiindonesia: Kota Depok, yaani "Mji Depok") ni mji wa mkoa wa Java Magharibi nchini Indonesia. 

Ukubwa wa eneo lake ni km² 200.29. Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 2,462,215 (mwaka wa 2021).

Marejeo

Miji ya Indonesia
Tangerang

Tangerang (kwa Kiindonesia: Kota Tangerang) ni mji kubwa wa Indonesia. Ukubwa wa eneo lake ni 164.54 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 1,537,244 (mwaka wa 2005).

Miji ya Indonesia
Palembang

Palembang (kwa Kiindonesia: Kota Palembang) ni mji kubwa wa Indonesia. Ukubwa wa eneo lake ni 400.61 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 1,535,952 (mwaka wa 2010).

Miji ya Indonesia
Makassar

Makassar (kwa Kiindonesia: Kota Makassar) ni mji mkubwa wa Indonesia. Ukubwa wa eneo lake ni km² 175.77. Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 1,334,090 (mwaka wa 2010).

Viungo vya nje

Miji ya Indonesia
Serang

Serang (kwa Kiindonesia: Kota Serang) ni mji kubwa wa Indonesia. Ukubwa wa eneo lake ni 175.77 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 501,471 (mwaka wa 2003).

Miji ya Indonesia
Kongoni

{{Uainishaji 
| rangi = #D3D3A4
| jina =  Kongoni
| picha = Hartebeest.jpg
| upana_wa_picha = 250px
| maelezo_ya_picha = Kongoni (Alcelaphus buselaphus cokii)
| domeni =   
| himaya =   Animalia (Wanyama)
| faila =   Chordata (Wanyama wenye ugwe wa neva mgongoni)
| ngeli =   Mamalia (Wanyana wenye viwele wanaonyonyesha wadogo wao)
| oda =  Artiodactyla (Wanyama wenye vidole viwili au vinne mguuni)
| nusuoda = Ruminantia (Wanyama wanaocheua)
| familia = Bovidae (Wanyama walio na mnasaba na ng'ombe)
| bingwa_wa_familia = J. E. Gray, 1821
| nusufamilia = Alcelaphinae (Wanyama wanaofanana na kongoni)
| bingwa_wa_nusufamilia = Brooke, 1876
| jenasi = Alcelaphus (Kongoni)
| bingwa_wa_jenasi = de Blainville, 1816
| spishi = A. buselaphus Pallas, 1766
| subdivision = Nususpishi 8:
 †A. b. buselaphus Pallas, 1766
 A. b. caama (Geoffroy Saint-Hilaire, 1803)
 A. b. cokii (Günther, 18084)
 A. b. lelwel (Heuglin, 1877)
 A. b. lichtensteinii Peters, 1849
 A. b. major (Blyth, 1869)
 A. b. swaynei (Sclater, 1892)
 A. b. tora (Gray, 1873)
| ramani = Alcelaphus recent.png
| upana_wa_ramani = 250px
| maelezo_ya_ramani = Misambao ya nususpishi za kongoni
}}
Kongoni ni wanyamapori wakubwa wa jenasi Alcelaphus katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi A. buselaphus cokii lakini siku hizi nususpishi zote huitwa kongoni. Wanatokea savana za Afrika tu. Rangi yao ni ya mchanga lakini tumbo na matako ni nyeupe. Wana kichwa kirefu na pembe zao zimepindika na zina umbo wa zeze zikionwa kutoka mbele. Wanyama hawa hula manyasi.

Nusupishi
 †Alcelaphus b. buselaphus, Kongoni Kaskazi (Northern hartebeest) - ameisha sasa
 Alcelaphus b. caama, Kongoni Mwekundu (Red hartebeest)
 Alcelaphus b. cokii, Kongoni Mashariki (Coke's hartebeestl)
 Alcelaphus b. lelwel, Kongoni Lelweli (Lelwel hartebeest)
 Alcelaphus b. lichtensteinii, Kongoni wa Lichtenstein au Konzi (Lichtenstein's hartebeest)
 Alcelaphus b. major, Kongoni Magharibi (Western hartebeest)
 Alcelaphus b. swaynei, Kongoni wa Swayne (Swayne's hartebeest)
 Alcelaphus b. tora'', Kongoni Tora (Tora hartebeest)

Picha

Ng'ombe na jamaa
Wanyama wa Afrika
Choroa

Choroa ni wanyamapori wakubwa wa jenasi Addax na Oryx katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi O. beisa callotis, nususpishi O. b. beisa ilikuwa ikiitwa bara bara. Siku hizi spishi zote za Oryx huitwa choroa. Wanatokea maeneo makavu (jangwa na nyika) katika Afrika na Bara Arabu. 

Wana pembe ndefu nyembamba na nyofu au zilizopindika kidogo. Rangi yao ni ya mchanga au takriban nyeupe na wana mabaka meusi kichwani na miguuni, lakini choroa wa Sahara hana mabaka meusi. 

Wanyama hawa wanaweza kuendelea kuishi bila maji kwa wiki nyingi, kwa sababu huzidi halijoto ya mwili wao kuzuia kutoa jasho, na mkojo wao ni mzito sana. Hula nyasi, majani na matunda.

Spishi
 Addax nasomaculatus, Choroa Adaksi (Addax)
 Oryx beisa, Choroa Mashariki (East African or Beisa Oryx)
 Oryx b. beisa, Bara Bara au Choroa Beisa (Beisa Oryx)
 Oryx b. callotis, Choroa (Fringe-eared Oryx)
 Oryx dammah, Choroa wa Sahara (Scimitar Oryx)
 Oryx gazella, Choroa Kusi (Gemsbok)
 Oryx leucoryx, Choroa Arabu (Arabian Oryx)

Picha

Marejeo

Ng'ombe na jamaa
Wanyama wa Afrika
Siligo

Siligo ni mji wa Italia katika mkoa la Sardinia, wilaya ya Sassari. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 950 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 450 kutoka juu ya usawa wa bahari.

Sardinia
Tohe

Tohe ni wanyamapori wa jenasi Pelea na Redunca katika familia Bovidae. Wana rangi ya mchanga au ya kijivu lakini tumbo ni jeupe. Madume ya Redunca wana pembe zilizopindika kuelekea mbele, wale wa Pelea wana pembe nyofu. Wanatokea mahali pa nyasi nzito karibu na maji au misitu milimani (tohe-milima na tohe pembe-nyofu). Wanyama hawa hula nyasi na matete.

Spishi
 Nusufamilia Peleinae
 Pelea capreolus, Tohe pembe-nyofu (Grey rhebok)
 Nusufamilia Reduncinae
 Redunca arundinum, Tohe kusi (Southern reedbuck)
 Redunca fulvorufula, Tohe-milima (Mountain reedbuck)
 Redunca f. adamauae, Tohe wa Milima Adamawa (Adamawa Mountains reedbuck)
 Redunca f. chanleri, Tohe-milima wa Chanler (Chanler's mountain reedbuck)
 Redunca f. fulvorufula, Tohe-milima Kusi (Southern mountain reedbuck)
 Redunca redunca, Tohe ndope au Forhi (Bohor reedbuck)
 Redunca r. bohor, Tohe ndope wa Uhabeshi (Abyssinian reedbuck)
 Redunca r. cottoni, Tohe ndope wa Sadd (Sudd reedbuck)
 Redunca r. nigeriensis, Tohe ndope wa Nijeria (Nigerian reedbuck)
 Redunca r. redunca, Tohe ndope magharibi (Western reedbuck)
 Redunca r. wardi, Tohe ndope mashariki (Eastern reedbuck)

Picha

Ng'ombe na jamaa
Wanyama wa Afrika
Dondoo

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru

Dondoo, dondoro au isha ni wanyamapori wadogo wa jenasi Raphicerus katika familia Bovidae wenye masikio makubwa. Wana rangi ya mchanga inayoelekea nyekundu na mara nyingi madoa au milima nyeupe. Madume wana pembe fupi na laini. Wanatokea Afrika ya Kusini na ya Mashariki katika maeneo mbalimbali kutoka ukanda wa jangwa mpaka vilima vyenye msitu wazi. Wanyama hawa hula majani, vitawi, mizizi na viazi.

Spishi
 Raphicerus campestris, Dondoo-nyika au Isha (Steenbok)
 Raphicerus c. campestris, Dondoo-nyika kusi
 Raphicerus c. neumanni, Dondoo-nyika mashariki
 Raphicerus melanotis, Dondoo Kusi (Cape Grysbok)
 Raphicerus sharpei, Dondoo wa Sharpe (Sharpe's Grysbok)

Picha

Ng'ombe na jamaa
Wanyama wa Afrika
Da Lat

Đà Lạt (thành phố Đà Lạt) mji mkuu, Jimbo la Lam Dong, Vietnam, na km 310 kutoka kusini mwa mji wa Ho Chi Minh City. Kiwanja cha Ndege cha Lien Khuong km 26 kutoka kaskazini mwa mji wa Đà Lạt. 

Lam Dong
Christchurch

Christchurch (Kimaori: Ōtautahi) ni mji mkubwa na mji mkubwa wa pili wa New Zealand mwenye wakazi 376,700 (2010). Iko upande wa kusini wa kisiwa. Uneo lake ni 1,426 km². Mji ulinazishwa mwaka 1848. Upande wa mashariki ni maji ya Pasifiki.

Viungo vya nje 
  Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Invercargill

Invercargill (Kimaori: Waihōpai) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 52,400 (2010). Iko upande wa kusini wa kisiwa. Eneo lake ni 491 km².

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Dunedin

Dunedin (Kimaori: Ōtepoti) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 116.600 (2010). Iko upande wa kusini wa kisiwa. Eneo lake ni 3,314 km². Mji ulinazishwa mwaka 1848. Upande wa mashariki ni maji ya Pasifiki.

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Nelson, New Zealand

Nelson (Kimaori: Whakatū) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 45,500 (2010). Iko upande wa kusini wa kisiwa. Eneo lake ni 445 km². Mji ulinazishwa mwaka 1841.

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Hamilton, New Zealand

Hamilton (Kimaori: Kirikiriroa) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 143,000 (2010). Iko upande wa kaskazini wa kisiwa. Eneo lake ni 98 km². Mji ulinazishwa mwaka 1864.

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi  

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Tauranga

Tauranga (kwa Kimaori: Tauranga-moana) ni mji wa New Zealand wenye wakazi 143,000 (2010). Uko upande wa kaskazini wa funguvisiwa. Eneo lake ni km² 98. Mji ulianzishwa mwaka 1838.

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Rotorua

Rotorua (kwa Kimaori: Te Rotorua-nui-a-Kahumatamomoe) ni mji wa New Zealand wenye wakazi 22,900 (2010). 

Uko upande wa kaskazini wa funguvisiwa. Eneo lake ni km² 2,614.9. Mji uliaNzishwa mwaka 1883.

Viungo vya nje 
  Tovuti rasmi  

Miji ya New Zealand
Napier, New Zealand

Napier (Kimaori: Ahuriri) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 57,600 (2010). Iko upande wa kaskazini wa kisiwa. Eneo lake ni 106 km². Mji ulinazishwa mwaka 1874.

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Samuel Mqhayi

Samuel Edward Krune Mqhayi (1 Desemba 1875 - 29 Julai 1945) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika kwa lugha ya Kixhosa. Alifanya kazi kama mwalimu na mhakiki na kutolea maandishi mbalimbali pamoja na mashairi na riwaya.

Maandishi yake
 Ityala Lamawele (riwaya, 1914)
 UDon Jadu (1929)
 Inzuzo (mashairi, 1943)
 U-Mqhayi wase-Ntab'ozuko (tawasifu, 1939)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1875
Waliofariki 1945
Mbuyiseni Mtshali

Mbuyiseni Oswald Mtshali (amezaliwa 17 Januari 1940) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika mashairi akifanya kazi kama mhakiki na mwalimu. Mara kwa mara alikaa Marekani.

Maandishi yake
 Sounds of a Cowhide Drum (mashairi, 1971)
 Fireflames (mashairi, 1980)

Angalia pia 
 Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
 Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1940
Watu walio hai
Percy Mtwa

Percy Mtwa (amezaliwa 1954) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa ameandika tanthiliya.

Maandishi yake
Woza Albert! (1981, pamoja na Mbongeni Ngema)
Bopha! (1985)
Woza Afrika! (1986)

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1954
Palmerston North

Palmerston North (Kimaori: Te Papaioea) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 81,300 (2010). Iko upande wa kaskazini wa kisiwa. Eneo lake ni 326 km².

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Lower Hutt

Lower Hutt  (Kimaori: Awakairangi) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 102,100 (2010). Iko upande wa kaskazini wa kisiwa. Eneo lake ni 377 km².

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
New Plymouth

New Plymouth  (Kimaori: Ngāmotu) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 68,901 (2010). Iko upande wa kaskazini wa kisiwa. Eneo lake ni 2,324.26 km².

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Yohane Maria Vianney

Yohane Baptista Maria Vianney (Dardilly,  8 Mei 1786 – Ars-sur-Formans, 4 Agosti 1859), alikuwa padri mwanajimbo wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa; kwa miaka mingi alifanya kazi ya uchungaji kama paroko wa kijiji cha Ars, huku sifa zake zikivuta watu kutoka nchi za nje ya Ulaya pia.

Alitangazwa na Papa Pius X kuwa mwenye heri tarehe 8 Januari 1905, halafu Papa Pius XI akamtangaza mtakatifu mwaka 1925 na msimamizi wa maparoko mwaka 1929.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Sala zake
Nakupenda, Bwana,
na neema pekee ninayokuomba, ni kwamba nikupende milele...

Mungu wangu,
ikiwa ulimi wangu hauwezi kukariri kila nukta kwamba nakupenda,
nataka moyo wangu ukuambie tena na tena kila ninapopumua.

Yesu wangu, jinsi inavyopendeza kukupenda!

Unijalie niwe kama wanafunzi wako juu ya mlima Tabori,
nikikuona wewe tu, Mwokozi wangu.

Tuwe kama marafiki wawili ambao hata mmojawao
hawezi kukubali kumchukiza mwingine. Amina.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

John Vianney--Cure d'Ars 

Waliozaliwa 1786
Waliofariki 1859
Mapadri
Wafransisko
Watakatifu wa Ufaransa
Chuo Kikuu cha Kifaransa cha Elimu ya Usafiri Angani

Chuo Kikuu cha Kifaransa cha Elimu ya Usafiri Angani (kwa Far.: École nationale de l'aviation civile; kifupi: ENAC) ni chuo kikuu cha Ufaransa kinachofundisha fani zote za usafiri wa angani kama vile urubani, uhandisi wa eropleni au usimamizi wa mwendo wa eropleni hewani.

Chuo hicho kilianzishwa mwaka 1949 mjini Orly (karibu na Paris) lakini tangu 1968 kilihamishiwa Toulouse ambako kuna pia viwanda vikubwa vya eropleni hasa vya Airbus na kampuni ya usafiri wa anga-nje EADS.

Viungo vya Nje 

 
 Online Executive Advanced Master Airline Management  

vyuo vikuu vya Ufaransa
Midi-Pyrénées
Toulouse
Institut polytechnique des sciences avancées

Institut polytechnique des sciences avancées (kifupi: IPSA) ni chuo kikuu cha binafsi kilichoanzishwa mnamo mwaka 1961 katika Ivry-sur-Seine, Lyon, Marseille na Toulouse, nchini Ufaransa.

Viungo vya nje 

 

Vyuo vikuu vya Ufaransa
Midi-Pyrénées
Toulouse
Lyon
île-de-France
Porirua

Porirua ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 52,000 (2010). Iko upande wa kaskazini wa kisiwa. Eneo lake ni 182.39 km².

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Upper Hutt

Upper Hutt  (kwa Kimaori: Orongomai) ni mji wa New Zealand wenye wakazi 38,800 (2010). 

Iko upande wa kaskazini mwa kisiwa. 

Eneo lake ni km² 540.

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Whanganui

Whanganui  (Kimaori: Orongomai) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 38,800 (2010). Iko upande wa kaskazini wa kisiwa. Eneo lake ni 540 km².

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi  

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Gisborne, New Zealand

Gisborne  (Kimaori: Tūranga-nui-a-Kiwa) ni mji wa New Zealand mwenye wakazi 38,800 (2010). Iko upande wa kaskazini wa kisiwa. Eneo lake ni 540 km².

Viungo vya nje 
   Tovuti rasmi 

Miji ya New Zealand
Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Kimaori

Kimaori (reo Māori) ni lugha ya Wamaori ambao ni wenyeji asilia nchini New Zealand.

Viungo vya nje 
 Omniglot
 Basics 
 Kamusi ya kimaori

Lugha
Kilituanya

Kilituanya (lietuvių kalba) ni lugha ya Lituanya

Viungo vya nje 
 Debeselis
 www.utexas.edu
 Kamusi ya Kilithuania

Lugha