LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Chukyo wa Japani

Chukyo (30 Oktoba, 1218 – 18 Juni, 1234) alikuwa mfalme mkuu wa 85 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Kanenari, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Juntoku. Mwaka wa 1221 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu baada ya miezi michache tu mwaka huohuo. Aliyemfuata kama Tenno ni binamu yake Go-Horikawa.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1218
Waliofariki 1234
Watawala wa Japani
Juntoku wa Japani

Juntoku (22 Oktoba, 1197 – 7 Oktoba, 1242) alikuwa mfalme mkuu wa 84 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Morinari, na alikuwa mwana wa tatu wa Tenno Go-Toba. Mwaka wa 1210 alimfuata kaka yake Tsuchimikado, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1221. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake Chukyo.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1197
Waliofariki 1242
Watawala wa Japani
Tsuchimikado wa Japani

Tsuchimikado (3 Januari, 1196 – 6 Novemba, 1231) alikuwa mfalme mkuu wa 83 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Tamehito, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Go-Toba. Mwaka wa 1198 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1210. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake Juntoku. Baadaye, mwana wake wa sita Go-Saga alikuwa mfalme 1242-1246.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1196
Waliofariki 1231
Watawala wa Japani
Go-Toba wa Japani

Go-Toba (6 Agosti, 1180 – 28 Machi, 1239) alikuwa mfalme mkuu wa 82 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Takahira, na alikuwa mwana wa nne wa Tenno Takakura. Mwaka wa 1183 alimfuata kaka yake, Antoku, ila Antoku akakataa kujiuzulu, yaani kulikuwa wafalme wawili hadi kifo chake Antoku 1185. Go-Toba akaendelea kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1198. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake Tsuchimikado.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1180
Waliofariki 1239
Watawala wa Japani
Antoku wa Japani

Antoku (22 Desemba, 1178 – 25 Aprili, 1185) alikuwa mfalme mkuu wa 81 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Tokohito, na alikuwa mwana wa Tenno Takakura. Mwaka wa 1180 alimfuata babake. Ingawa mdogo wake, Go-Toba, alitangazwa kumfuata mwaka wa 1183, Antoku akachukuliwa na kukimbia mji mkuu, yaani kulikuwa na wafalme wawili hadi kifo chake Antoku.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1178
Waliofariki 1185
Watawala wa Japani
Takakura

Takakura (20 Septemba, 1161 – 30 Januari, 1181) alikuwa mfalme mkuu wa 80 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Norihito, na alikuwa mwana wa nne wa Tenno Go-Shirakawa. Mwaka wa 1168 alimfuata mpwa wake, Tenno Rokujo, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1180. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake Antoku. Baadaye, mwana wake wa nne Go-Toba alikuwa mfalme 1183-1198.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1161
Waliofariki 1181
Watawala wa Japani
Sputnik 1

Sputnik 1 (Kirusi Спутник kwa maana msindikizaji)  ilikuwa satelaiti ya kwanza iliyotengenezwa na binadamu na kuzunguka Dunia katika anga-nje. Ilitengenezwa katika Umoja wa Kisovieti na kurushwa angani tarehe 4 Oktoba 1957 kutoka kituo cha Baikonur (leo nchini Kazakhstan). 

Sputnik 1 ilikuwa na umbo la tufe lenye kipenyo cha sentimita 58 na masi ya kilogramu 83.6. Ilikuwa na antena mbili zenye urefu wa mita 2.4 na 2.9. Ilibeba vifaa vya kupima jotoridi ndani yake pamoja na shinikizo la gesi iliyo mwilini mwake transmita ya redio iliyorusha vipimo hivi kupitia antena.

Sputnik 1 ilizungukua Dunia mara 1,440 katika muda wa miezi 3 hadi kushuka na kuungua katika angahewa ya Dunia tarehe 4 January 1958.

Kurushwa kwa Sputnik 1 kulitokea wakati wa mashindano makali baina ya Umoja wa Kisovieti na Marekani. Marekani ilishtuka kabisa kwa sababu waliwahi kuamini ya kwamba walikuwa mbele. Mshtuko wa Sputnik ulisababisha mabadiliko katika siasa ya Marekani iliyoongeza juhudi zake katika teknolojia na elimu.  Hapo yalianza mashindano ya anga (:en:Space Race baina ya Marekani na Umoja wa Kisovieti ambapo pande zote ziliendelea kupeleka satelaiti nyingi kwenye anga zilizofuatwa na vyomboanga vya kubeba watu hadi Marekani ilifaulu kufikisha watu mwezini mwaka 1969 kwa mradi wa Apollo 11.

References 

Satelaiti
Usafiri wa Anga wa Kisovyeti
Nzi (kundinyota)

Nzi (kwa Kilatini na Kiingereza Musca)   ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu.

Mahali pake
Nzi iko jirani na kundinyota mashuhuri ya Salibu (Crux) iliyopo upande wa kaskazini, Mkuku (:en:Carina) upande wa magharibi, Kinyonga (Chamaeleon) upande wa kusini, Ndege wa Peponi (Apus) na Bikari (Circinus) upande wa kaskazini-mashariki.

Jina
Nzi ni kati ya makundinyota yaliyobuniwa tangu mabaharia Wazungu kuzunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Haikujulikani kwa Wagiriki wa Kale au Waarabu waliojifunza kutoka kwao. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius. 

Keyser alitumia jina la Kiholanzi De Vlieghe (Nzi) lililotajwa baadaye kwa jina la Kilatini "Musca“. Baadaye ilipokelewa katika "Uranometria" ya Johann Bayer aliyetumia njia ya "Apis" (nyuki) na hivyo kuna vitabu vya zamani vinavyotumia jina Apis lakini baadaye "Musca" ilirudishwa.  

Leo Musca ipo pia kati ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia  Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Mus'.

Nyota
Nyota angavu zaidi ni α Alfa Muscae yenye mwangaza unaoonekana wa 2.7 mag  ikiwa umbali wa Dunia wa miakanuru 310  Ni rahisi kuiona maana ni nyota angavu  jirani na Salibu kwa kufuata mstari wa urefu wa Salibu kuelekea kusini.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Musca constellation
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Musca
 Star Tales – Musca
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 336 ff (online kwenye archive.org)
Kuruki (kundinyota)

Kuruki (kwa Kilatini na Kiingereza Grus)   ni jina la kundinyota kwenye angakusi.

Mahali pake
Kuruki linapakana  na kundinyota  Hutu Junubi (Piscis Austrinus) upande wa kaskazini,  Hadubini (:en: Microscopium) na Mhindi (Indus) upande wa mashariki, Tukani (Tucana) upande wa kusini na Zoraki (Phoenix) upande wa magharibi.

Jina
Jina la Kuruki linamtaja ndege anayojulikana zaidi kama Korongo. Kuruki linapatikana kati ya makundinyota yaliliyobuniwa tangu mabaharia Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Kabla ya hayo Waarabu waliona nyota zake kati ya nyota za Hutu Junubi (Pisces Australis). Kundinyota la Kuruki - Grus lilibuniwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia likaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius na kupokelewa katika "Uranometria" ya Johann Bayer.

Keyser alitumia jina la Kiholanzi   “Reygher” (ndege kama Kingoyo) iliyochukuliwa baadaye katika lugha nyingine kama ndege aina ya korongo na kutajwa kwa jina la Kilatini „Grus“ (korongo). Waarabu waliitafsiri kwa  كركي kurkiy iliyokuwa "Kuruki" kati ya mabaharia Waswahili.   

Grus iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia   Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Gru.

Nyota
Kuna nyota angavu mbili katika Kuruki na hizi ni Nairi au α Alfa Gruis yenye mwangaza unaoonekana wa mag 1.73 ikiwa na umbali kutoka Dunia wa miakanuru 101. Mabaria waliita Nairi kutokana na jina la Kiarabu Alnair (ar. النّيّر, "angavu") ambayo ni jina la kimataifa. Rangi yake ni nyeupe, nafasi yake katika Kuruki ni bawa la kulia.
 
Nyota angavu ya pili ni β Beta Gruis yenye umbali wa miakanuru 170 na mag 2.0.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Grus constellation
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Grus
 Star Tales – Grus
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 237 ff (online kwenye archive.org)
 Knappert, Jan, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7, ISSN 1031-2331
Mhindi (kundinyota)

Kwa maana tofauti ya jina hili tazama Muhindi na Uhindi

Mhindi (kwa Kilatini na Kiingereza Indus)   ni jina la kundinyota linaloonekana katika angakusi ya Dunia yetu.

Mahali pake
Mhindi linapatikana kati ya nyota angavu za Alnair (α Alfa Gruis) katika Kuruki na Peacock (α Alfa Pavi) katika Tausi. Linapakana na makundinyota ya Kuruki (Grus) na  Hadubini ( Microscopium) upande wa kaskazini, Darubini (:en: Telescopium) na Tausi (Pavo) upande wa mashariki, Thumni (Octans) upande wa kusini na Tukani (Tucana) upande wa magharibi.

Jina
Mhindi linapatikana kati ya makundinyota yaliyobuniwa tangu mabaharia Wazungu kuzunguka dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Nyingi hazikutajwa katika vitabu vya Wagiriki wa Kale au Waarabu. Kundinyota hili lilibuniwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia likaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius na kupokelewa katika “Uranometria” ya Johann Bayer.

Keyser alitumia jina la Kiholanzi “De Indiaen” (yaani Mhindi) lililotajwa baadaye kwa jina la Kilatini „Indus“. Jina hili alilitumia kama kumbukumbu ya watu aliowaona mara ya kwanza katika maisha yake kwenye eneo la Bahari ya Hindi pale Madagaska na kwenye visiwa vya Indonesia. Baadaye alichukuliwa mara kadhaa kwa maana ya “Wahindi Wekundu” yaani Maindio wa Marekani ambayo si maana ya kiasili. 

Leo Mhindi lipo pia katika orodha ya makundinyota 88 yanayoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia . Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Ind'.

Nyota
Mhindi haina nayota angavu sana. Nyota angavu zaidi ni α Alfa Indi yenye mwangaza unaoonekana wa mag 3.1 ikiwa umbali kutoka Dunia wa miakanuru 101. Beta Indi ina mag 3.7 ipo kwa umbali wa miakanuru 600 kutoka kwetu. Delta Indi ina mag 4.4 na ipo umbali wa miakanuru 185.

Epsilon Indi yenye mag 4.69 ni kati ya nyota zilizo karibu sana na Dunia ikiwa na umbali wa miakanuru 11.8.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Indus constellation
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Indus
 Star Tales – Indus
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 250 ff (online kwenye archive.org)
Pieter Dirkszoon Keyser

Pieter Dirkszoon Keyser (aliyeitwa pia Petrus Theodorus; Emden, Ujerumani, 1540; Java, Indonesia ya leo, 11 Septemba 1596) alikuwa baharia katika utumishi wa Shirika ya Kiholanzi kwa Uhindi ya Mashariki (kwa Kiingereza Dutch East India Company). 

Alifundishwa na Petrus Plancius elimu ya nyota na uchoraji wa ramani ya nyota. 

Mwaka 1595 alikuwa nahodha wa safari ya kwanza ya Waholanzi kuelekea "Uhindi ya Mashariki", yaani visiwa vya Indonesia. Katika safari hii alichora ramani za nyota za nusutufe ya kusini, ambazo kwa jumla hazikujulikana bado huko Ulaya, na kubuni kundinyota mpya 12 . 

Keyser alifariki kwenye safari hii mwaka 1596. Mwakilishi wa shirika Frederick de Houtman alirudi na ramani zake Uholanzi na kuzikabidhi kwa Plancius aliyezitumia katika globu ya nyota ya mwaka 1598. 

Alitaja kama makundinyota mapya kwa Kiholanzi:
 Het Chameljoen (Chamaeleon au Kinyonga)
 Den Dorado (Dorado au Panji)
 Den voghel Fenicx (Phoenix yaani finiksi au Zoraki)
 De Indiaen (Indian au Mhindi)
 Den Indiaenschen Exster, op Indies Lang ghenaemt („Kinubi cha Kihindi“) yaani Tucana au  Tukani    
 De Paradijs Voghel  (Apus au Ndege wa Peponi)
 De Pauww (Pavo au Tausi)
 Den Reygher (Grus au Kuruki)
 De Waterslang (Hydrus au Nyoka Maji)
 De Vlieghe (Musca au Nzi)
 De vlieghende Visch (Volans au Panzimaji)
 Den Zuyder Trianghel (Triangulum Australe au Pembetatu ya Kusini)

Baada ya kuonekana kwenye atlasi ya Plancius majina haya yalichapishwa katika taarifa ya Frederick de Houtman kuhusu safari yake na mwaka 1603 katika "Uranometria", atlasi ya nyota iliyotolewa na Johann Bayer iliyoendelea kuwa msingi wa utaratibu wa kutaja nyota unaotumiwa hadi leo.

Makundinyota yake yamepokewa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kati ya makundinyota rasmi zinazotumika leo hii kimataifa.

Tanbihi

Wanaastronomia wa Ujerumani
Tausi (kundinyota)

Tausi (kwa Kilatini na Kiingereza Pavo)   ni jina la kundinyota dogo kwenye angakusi ya Dunia yetu lililopo kwenye ncha ya anga ya kusini.

Mahali pake
Tausi lipo karibu na ncha ya anga ya kusini na jirani na makundinyota ya Darubini  (:en:Telescopium) upande wa kaskazini, Ndege wa Peponi (Apus) na  Madhabahu (:en:Ara) upande wa magharibi, Thumni (:en:Octans) upande wa kusini na Mhindi  (:en:Indus) upande wa mashariki.

Jina
Tausi ni kati ya makundinyota yaliyobuniwa katika enzi ya kisasa. Kama nyota nyingi zinazoonekana kutoka nusutufe ya kusini pekee haikujulikana kwa Wagiriki wa Kale wala kwa Waarabu kwa hiyo wataalamu wa Ulaya hawakuwa na habari nazo. Kundinyota hili lilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia ikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius na kupokelewa katika ramani za Johann Bayer. 

Keyser alitumia jina la Kiholanzi "De Pauww" (Tausi) iliyotajwa baadaye kwa jina la Kilatini „Pavo“. 

Leo Pavo - Tausi lipo pia kati ya makundinyota 88 yanayoorodheshwa na Umoja wa kimataifa wa astronomia  Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Tau'.

Nyota
Nyota za Tausi ni chache na dhaifu; lakini kuna moja angavu inaitwa Peacock au a Alfa Pavonis yenye mwangaza unaoonekana wa mag 1.94 ikiwa na umbali wa miakanuru 179 kutoka Dunia.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Pavo constellation
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Pavo
 Star Tales – Pavo
 Pavo an fancyful bird, tovuti ya Astronomical Society of Southern Africa (ASSA), iliangaliwa 2017
Machozi

Machozi ni jina la albamu ya kwanza ya mwimbaji wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Lady Jay Dee. Albamu imetoka mwaka wa 2000. Albamu imetayarishwa katika studio za Master Jay, jijini Dar es Salaam. Hii ni albamu ya kwanza ya muziki wa kizazi kipya kwa kutumia gharama kubwa sana katika utayarishaji kuliko albamu zote zilizotoka mwanzoni mwa miaka ya 2000. Wakati ndio hasa Smooth Vibe Project ilikuwa inasimamia kazi za wasanii wengi wa Tanzania.

Orodha ya nyimbo
Machozi (remix)
Nalia
Penzi la milele
Pumziko
Waweza kwenda (Rajabu's mix)
Nakupenda
Nimekubali (akiwa na Ray C)
Matatizo
Tatiza
Shida
Umuhimu wako
Waweza kwenda (JM mix)

Tazama pia
Swahili Rap from Tanzania
Nje ya Bongo
Ni Mimi
Mikosi

Marejeo

Albamu za kwanza
Albamu za Lady Jay Dee
Albamu za 2000
Albamu zilizotayarishwa na Master Jay
Binti (albamu)

Binti ni jina la albamu ya pili ya mwimbaji wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Lady Jay Dee. Albamu imetoka mwaka wa 2003. Albamu imetayarishwa na studio mbalimbali jijini za jijini Dar es Salaam. Kama kawaida ya wasanii wengi wa kipindi hiki, kunakuwa na kurudiwa nyimbo za wakati ule zilizoimbwa na wakongwe wa muziki wa dansi wa nchini Tanzania. Nyimbo hizo ni pamoja na Siwema ya Marijani Rajabu. Albamu iliyopita alirudia wimbo wa Shida wa Mbarak Mwinshehe.

Orodha ya nyimbo
Usiuseme moyo
Siri yangu
Mwanionaje?
Mawazo (feat. Mwanafalsafa)
Wanaume kama mabinti (feat. AY) link
Boyfriend wa D'Salaam link
Kifo
Binti link
Zaina
Muhogo wa Jang'ombe link
Siwema link
Machozi (remix)

Tazama pia
Machozi
Swahili Rap from Tanzania
Nje ya Bongo
Ni Mimi
Mikosi

Marejeo

Albamu za Lady Jay Dee
Albamu za 2003
Albamu zilizotayarishwa na Master Jay
Albamu zilizotayarishwa na Miikka Mwamba
Swahili Rap from Tanzania

Swahili Rap from Tanzania ni jina la albamu ya nyimbo mchanganyiko za muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania. Albamu imetoka tarehe 15 Novemba mwaka wa 2004 chini ya kampuni ya Kijerumani maarufu kama Out Here Records. Albamu imetayarishwa na studio mbalimbali jijini za jijini Dar es Salaam. Albamu ina nyimbo kali kibao za miaka ya 2003 na 2004 yenyewe. Nyimbo hizo kama vile Zali la Mentali, Wauguzi, Alikufa kwa Ngoma, Asali wa Moyo na nyingine kibao. Hii ndiyo albamu ya kwanza ya nyimbo mchanganyiko za Bongo Flava kupata kutumiwa na mashirika ya kimataifa.

Orodha ya nyimbo
 Umoja Wa Tanzania - Juma Nature akiwa na Professor Jay 
 Wauguzi - Wauguzi - Wagosi wa Kaya wakiwa na The First Mack 
 Alikufa Kwa Ngoma - Mwana FA akiwa na Lady Jay Dee
 Zali La Mentali - Professor Jay akiwa na Juma Nature na Muny
 Usinichanganye Mi - LWP Majitu
 Asali Wa Moyo - Gangwe Mobb
 Ama Zangu Ama Zao - GK akiwa na Lady JD na East Coast Team
 Maji Ya Shingo - Daz Nundaz
 Mtazamo - Afande Sele akiwa na Solo Thang na Professor Jay
 Mkiwa - K-Sal akiwa na Feruzi
 Anakuja - Sista P	
 Mi Mmasai Remix - Mr. Ebbo
 Dunia Dudumizi - X-Plastaz

Tazama pia
Nje ya Bongo
Mikosi
Ndani ya Bongo
Muziki na Maisha

Marejeo

Muziki wa kizazi kipya
Muziki wa Tanzania
Albamu za 2004
Ndani ya Bongo

Ndani ya Bongo ni jina la albamu ya pili kutoka kwa msanii wa muziki wa hip hop wa Dar es Salaam, Tanzania maarufu kama II Proud.  Albamu imetoka mwaka 1996 mwaka mmoja tangu atoe albamu ya kwanza. Nyimbo kali kutoka katika albamu ni pamoja na Kwa Penzi, Ndani Ya Bongo na Mojakwamoja.  Albamu imetayarishwa na watayarishaji wakubwa wawili wa Tanzania, P. Funk na Master Jay.

Orodha ya nyimbo
A1 -	Intro 	
A2  -  Nimesimama 	
A3 - KwaPenzi 	
A4 - Mojakwamoja (Orgn.) 	
A5 - Black Queen 	
A6  - Mojakwamoja (Re-mix) 	
B1  - Ndani Ya Bongo 	
B2 - Fani 	
B3 - Blaah Blaah 	
B4  - Kwa Penzi (Remix) 	
B5 - Got You Open

Tazama pia
Nje ya Bongo
Mikosi
Muziki na Maisha

Marejeo

Albamu za 1996
Albamu zilizotayarishwa na Master Jay
Albamu zilizotayarishwa na P. Funk
Albamu za II Proud
Albamu za hip hop za wasanii wa Tanzania
Niite Mr. II

Niite Mr. II, ni jina la albamu ya tatu kutoka kwa msanii wa muziki wa hip hop wa Dar es Salaam, Tanzania maarufu kama II Proud.  Albamu imetoka mwaka 1998, miaka miwili tangu atoe albamu yapili. Nyimbo kali kutoka katika albamu ni pamoja na Zaidi na Zaidi, Hali Halisi, Nnapotaka na Sema Nao.

Orodha ya nyimbo
A1 - Mahakamani Intro 	
A2 - Hali Halisi 	
A3 - Kijiweni Intro 	
A4 - Hamna Noma 	
A5 - Nnapotaka 	
A6 - Yote Ni Pesa 	
A7 - Matter Of Fact 	
B1 - Radio Intro 	
B2 - Sema Nao 	
B3 - Kila Siku Kila Mwaka 	
B4 - Zaidi Ni Zaidi 	
B5 - Yeyote Popote 	
B6 - Dangerous Minds

Tazama pia
Nje ya Bongo
Mikosi
Muziki na Maisha

Marejeo

Albamu za 1998
Albamu za II Proud
Albamu zilizotayarishwa na Master Jay
Albamu za hip hop za wasanii wa Tanzania
Alama

Alama (kwa Kiingereza "sign") ni kitu, mchoro, maandishi, kifaa ambacho hutambulisha kitu kingine, tukio, sehemu n.k.

Baadhi yake ni asili, kwa mfano radi ya umeme na dalili za ugonjwa.

Baadhi zimetungwa na binadamu, kwa mfano vituo katika maandishi na vitendo vya mikono wakati wa kuongea.

Marejeo

Tanbihi

Biolojia
Lugha
Falsafa
Dani Carvajal

Daniel "Dani" Carvajal Ramos (alizaliwa tarehe 11 Januari 1992) ni mchezaji wa klabu ya Real Madrid na timu ya taifa ya Hispania kama beki wa kulia.

Alipokuzwa na Real Madrid baadaye alipelekwa Bayer Leverkusen na kurudi Real Madrid.
Kwenyengazi ya timu ya taifa ya vijana wadogo chini ya miaka 19 alishinda 2011 European Championship.

Waliozaliwa 1992
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Hispania
Gundi

Gundi (kwa Kiingereza: Adhesive, glue, cement, mucilage au paste) ni majimaji mazito yanayoweza kutokana na miti n.k. ambayo hutumika katika kugandisha au kuunganishia vitu mbalimbali, kwa mfano karatasi.

Tanbihi

Vifaa
Mwanga wa Jua

Mwanga wa Jua (au nuru ya Jua; kwa Kiingereza sunlight au sunshine) ni mionzi kwa umbo la nuru inayoonekana, nuru ya infraredi na urujuanimno ambayo hutolewa na Jua. Mionzi hiyo ni sehemu za mnururisho wa sumakuumeme unaotoka kwenye Jua. 

Kwenye Dunia, mwanga wa Jua huchujwa kupitia anga la Dunia na ni dhahiri kwamba mchana, wakati Jua lipo juu ya upeo wa macho, mionzi ya Jua inatufikia moja kwa moja kama mchanganyiko wa nuru ya kuangaza na kuleta joto. Wakati anga linafunikwa na mawingu, mwanga wa Jua unatawanyika. 

Mwanga wa Jua huchukua muda wa dakika 8.3 kufikia Dunia kutoka kwenye uso wa Jua.

Upande wa afya mionzi ya Jua ina madhara lakini pia faida, kwa kuwa ni chanzo kikuu cha vitamini D3.

Tena mwanga wa Jua ni muhimu katika usanisinuru, mchakato unaotumiwa na mimea na viumbehai vingine vya jamii hiyo kubadili nishati ya mwanga, kuwa ndani ya nishati ya kemikali ambayo inaweza kutumika kwa kuchochea shughuli za viumbe. 

Mwanga wa Jua huweza kupimwa kwa kutumia kifaa kinachoitwa Kipimajua (kwa Kiingereza: sunshine recorder, pyranometa).

Nishati
Jua
Iker Casillas

Iker Casillas Fernández(alizaliwa 20 Mei 1981) ni mchezaji kutoka Hispania anayecheza kwenye klabu ya FC Porto na timu ya taifa ya Hispania kama golikipa.
Cassilas anajulikana kama golikipa mwenye mafanikio makubwa kwa muda wote katika soka.Casillas alianza kucheza mpira mwaka 1999 katika timu ya wadogo ya Real Madrid.
Akiwa Madrid Casillas alipata mafanikio mengi ikiwemo kuchukua kombe la UEFA mara tatu na kuchukua kombe la LA LIGA.
Katika timu ya taifa Casillas amefanikiwa kuiwezesha kuchukua kombe la Dunia mwaka 2010 nchini Afrika kusini walipocheza fainali na timu ya taifa ya Uholanzi.  
Kwenye mafanikio yake amewahi kushinda tuzo ya golikipa bora wa dunia nyuma yake akiwa Buffon wa Italia mwaka 2010.

Watu walio hai
waliozaliwa 1981
Wachezaji mpira wa Hispania
Twiga (kundinyota)

Twiga (kwa Kilatini na Kiingereza Camelopardalis)   ni jina la kundinyota kubwa lenye nyota hafifu kwenye nusutufe ya kaskazini ya dunia yetu.

Mahali pake
Twiga iko karibu na ncha ya anga ya kaskazini. Kwa sababu hiyo inaonekana kisehemu tu kutoka Tanzania. 

Inapakana na kundinyota Farisi (Perseus), Hudhi (Auriga) na Washaki (Lynx) upande wa kusini, Dubu Mkubwa (Ursa Maior) na Tinini (Draco) upande wa magharibi,   Dubu Mdogo (Ursa Minor), Kifausi (Cepheus) upande wa kaskazini na  Mke wa Kurusi (Cassiopeia úpande wa mashariki.

Jina
Twiga ni kati ya makundinyota yaliyobuniwa tangu mabaharia Wazungu walizunguka dunia yote yaani karne ya 16 na hapo wanaastronomia wa Ulaya walilenga kuchora ramani ya nyota zote. Wagiriki wa Kale hawakujaribu kupanga nyota zake hafifu kati ya makundinyota waliyojua. Mholanzi Petrus Plancius aliwahi kupokea taarifa ya mabaharia waliochora nyota za kusini halafu akajitahidi kujaza eneo lote la angani kwa kupanga nyota zote kwa makundinyota kwenye globu ya nyota yake. Hapo alitambua pengo  kaskazini akaunda makundinyota ya Twiga na Munukero (Monoceros). 

Plancius alitumia jina la Camelopardalis kwa mnyama wa twiga maana Wazungu hawakujua mnyama huyu na kutokana na maelezo waliona ana shingo ndefu kama ngamia (camel) halafu madoa kama chui (pardalis kwa Kigiriki).  

Leo Camelopardalis - Twiga iko pia kati ya makundinyota 88 yanayoorodheshwa na Umoja wa kimataifa wa astronomia . Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Cam'.

Nyota
Nyota angavu zaidi ni β Alfa Camelopardalis yenye uangavu unaoonekana wa mag 4.03 ikiwa na umbali wa Dunia wa miaka nuru 1,000

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Camelopardalis constellation
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Camelopardalis
 Starry Night Photography : Camelopardalis
 Star Tales – Camelopardalis
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 336 ff (online kwenye archive.org)
Kanda (kifaa)

Kanda (kwa Kiingereza: audiocassette) ni aina ya kanda (kaseti) ambayo inatumika kuhifadhi sauti na muziki. Hii inaweza kutumika kwa "kicheza kanda" au "tanakali kanda". Kanda zinahifadhi sauti katika tepu ya sumaku ambayo imeviringishwa katika rola mbili za kanda.

Kanda sanifu ya kwanza iligunduliwa mwaka 1962 na kampuni ya Philips. Wao waliita "Compact Cassette".  Wakati huo zinapoanza (miaka ya 1960) kanda-kaseti na vifaa vyake vya kurekodia havikuwa bora sana. Lakini ilipofika miaka ya 1970 kila mtu alipenda kusikiliza muziki kupitia kaseti na hivyo polepole teknolojia ikawa poa zaidi. 

Ilipofika miaka ya 1980, zikazidi kuvuma na ubora ukaongezeka maradufu. Katika kufanikisha hili, kampuni ya Sony ikatengeneza Walkman na hapo ndipo palipozidisha soko la kanda.

Kwa kufuatia matumizi makubwa ya CD, matumizi ya kanda yakaanza kufifia. Mwaka wa 2011 hata Kamusi ya Kiingereza ya Oxford iliondoa neno "cassette tape" katika toleo dogo la vitabu vyake.

Marejeo 

Teknolojia
Tepu ya sumaku

Tepu ya sumaku (vilevile mkanda wa sumaku, kutoka Kiingereza magnetic tape) ni jina la kutaja mkanda mrefu na mwembamba wa plastiki ambao umepakazwa malighafi ya kisumaku juu yake. Karibu tepu zote za kurekodia, aidha iwe ya sauti au video, au kwa ajili ya kuhifadhia data za kompyuta, zina usumaku ndani yake.

Historia
Tepu za sumaku ziligunduliwa kwa mara ya kwanza na mtaalamu wa mambo ya sauti wa Kijerumani Fritz Pfleumer mnamo 1928 nchini Ujerumani. Uvumbuzi wa Pfleumer ulitumia iron oxide (Fe2O3) ungaunga alioupakaa katika ukanda wa karatasi.

Tepu za sumaku zimekuwa zikitumika kuhifadhia data mbalimbali kwa zaidi ya miaka 50. Hadi sasa, matepu ya kibao ya kisasa yamepata kutengenezwa. Leo hii, teknolojia nyingine kadha wa kadha kama vile CD au DVD zinachukua nafasi ya tepu ya sumaku. Hata hivyo, pamoja na ugunduzi wa kiteknolojia kutokea, bado matumizi ya tepu za sumaku yanaendelea.

Tazama pia
Kanda ya sauti
Kanda ya video
Floppy disk

Viungo vya nje

 Historia ya teknolojia ya tepu ya sumaku
 VidiPax Audio Format Guide 

Teknolojia
Kayamba

Kayamba ni ala ya muziki ambayo imetengenezwa kwa matete na ndani yake hutiwa punje kavu za nafaka, kwa mfano mahindi. 

Inapotikiswa kwa mdundo maalumu inatoa sauti nzuri inayochangia hasa furaha ya nyimbo.

Ala za muziki
Ketubimu

Ketubimu (כתובים, Ketuvim, wingi wa ketuv, ambalo ni sawa na Kiarabu/ Kiswahili "kitab/kitabu") ni sehemu ya tatu na ya mwisho ya Biblia ya Kiebrania (תנ״ך, Tanakh, kifupisho kinachounganisha herufi tatu "T" - "N" - "Kh" ambazo ni mianzo ya maneno matatu ya Kiebrania yanayotaja sehemu tatu ndani ya Biblia ya Kiebrania: Torati, Neviim, Ketuvim).

Vitabu hivi hugawanywa katika kundi za: 
 vitabu vya kihistoria kama vile Ezra, Nehemiah na Mambo ya Nyakati.
 vitabu vya hekima kama vile Ayubu, Mhubiri na Mithali.
 vitabu vya kishairi kama vile Zaburi, Maombolezo na Wimbo Ulio Bora.
 vitabu vingine kama vile Ruthu, Estha na Danieli.

Biblia
Uyahudi
Kigango

Kigango ni sehemu ya parokia ambayo hupata huduma kutoka kwa paroko na mapadri wenzake badala ya kuwa na padri mkazi. 

Mara nyingi kina kanisa lake ambamo ibada zinafanyika kawaida kutokana na umbali wa kanisa la parokia.

Katika kigango zinapatikana jumuia ndogondogo za Kikristo zinazounganisha familia kadhaa.

Kanisa Katoliki
Klausura

Klausura (kutoka Kilatini "clausura", yaani "ufungizi"; kwa Kiingereza "cloister") ni eneo la nyumba ya watawa ambamo watu wa nje hawawezi kuingia bila kutimiza masharti maalumu.

Mara nyingine katika monasteri za kike taratibu hizo zinazuia pia watawa wasitoke nje bila sababu kubwa.

Tanbihi

Viungo vya nje
 http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccscrlife/documents/rc_con_ccscrlife_doc_13051999_verbi-sponsa_en.html Hati Verbi Sponsa

Wamonaki
Mashirika ya kitawa
Mfumokleri

Mfumokleri (au uklerikali au klerikalisimo) ni mazoea au utamaduni wa kuwaachia wakleri kuanzisha na kufanya karibu kila kitu katika Kanisa na hata katika siasa bila kushirikisha vya kutosha waumini wenzao, yaani watawa na hasa walei.

Jambo hilo linapingana na mtazamo sahihi unaoliona Kanisa kuwa familia ya Mungu ambamo wote ni ndugu, na unaoiona siasa kuwa uwanja unaowahusu zaidi walei wakishirikiana na wananchi wenzao wote.

Tatizo hilo lilikua hasa wakati elimu ilikuwa ya wachache tu, hivyo wasionayo walikosa uwezo wa kutoa hoja zao, na iliwabidi kuendeshwa na wenye elimu, wakiwemo kwa kiasi kikubwa baadhi ya wakleri.

Ukristo
Kolekta

Kolekta (kutoka Kilatini collēcta ambayo ni sawa na Kigiriki [déesis] synapté; kwa Kiingereza collect<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=dh9UWRLeP-oC&pg=PA141& |first=Edward |last=Foley|title= A Commentary on the Order of Mass of the Roman Missal |publisher=Liturgical Press |year=2011 |ISBN=9780814662472 |page=141}}</ref>) ni sala fupi ya liturujia ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo, kama yale ya Wakatoliki, Waorthodoksi, Waanglikana, Wamethodisti na Walutheri.  

Tafsiri ya jina la Kilatini collēcta (kutoka kitenzi colligō'', "kukusanya") ni mkusanyiko wa waumini au zaidi ni mkusanyo wa maombi ambayo kila muumini ametoa binafsi wakati wa kimya ambao padri anauacha kati ya mwaliko wa kusali ("Tuombe") na sala anayoitamka mwenyewe akiitikiwa na wote, "Amina".

Katika Misa ya Kanisa la Kilatini sala hiyo inafunga ibada za kuanzia na inafuatwa na liturujia ya Neno.

Muundo
Kwa kawaida kolekta ina sehemu tano:
Mwelekeo, yaani nafsi ya Kimungu ambaye anaombwa (Mungu Baba, mara chache Mungu Mwana
Sifa ya nafsi hiyo, mara nyingi kuhusiana na ombi litakalofuata
Ombi la kitu kimoja kwa namna wazi
Lengo la ombi:
Hatima inayomhusisha Yesu Kristo na kumaliziwa na waumini.

Tanbihi

Sala
Liturujia
Konklevu

Konklevu (kutoka Kilatini "cum clave", yaani "kwa ufunguo", kupitia Kiingereza "conclave") ni mkutano maalumu ya makardinali wote wenye umri chini ya miaka 80 unaofanyika ili kumchagua askofu wa Roma, maarufu kama Papa wa Kanisa Katoliki.

Lengo la kujifungia ndani tangu karne za kati ni kuzuia makardinali wasiingiliwe na watu wa nje, hasa watawala, ambao wanaweza kuwa na malengo tofauti na yale ya kiroho.

Kwa sasa kuna taratibu nyingi zilizopangwa kinaganaga, ambazo mojawapo ni kwamba wapigakura wasizidi 120.

Tanbihi

Marejeo 

 Pius X (25 December 1904). "Vacante Sede Apostolica". Apostolic constitution. Pii X Pontificis Maximi Acta. 3. (1908) pp. 239–288.
 Pius XI (1 March 1922). "Cum Proxime". Motu proprio. AAS. 14. (1922) pp. 145–146.
 Pius XI (25 March 1935). "Quae Divinitus". Apostolic constitution. AAS. 27 (1935) pp. 97–113.
 Paul VI (15 August 1967). Regimini Ecclesiae Universae (in Latin). Apostolic constitution. AAS. 59. (1967) pp. 885–928. Vatican City.
 John Paul II (28 June 1988). Pastor Bonus. Apostolic constitution. Vatican City: Vatican Publishing House.
 Benedict XVI (11 June 2007). De aliquibus mutationibus in normis de electione Romani Pontificis. Apostolic letter. Vatican City: Vatican Publishing House.
 Beal, John P.; Coriden, James A.; Green, Thomas J., eds. (2000). New Commentary on the Code of Canon Law. Mahwah, New Jersey: Paulist Press International. ISBN 978-0-8091-0502-1.
 Burkle-Young, Francis A. (1999). Passing the Keys: Modern Cardinals, Conclaves, and the Election of the Next Pope. New York: The Derrydale Press. ISBN 978-1-56833-130-0
 Kurtz, Johann Heinrich (1889). Church History 1. New York: Funk & Wagnalls. ISBN 978-0-217-33928-5.
 Levillain, Philippe; O'Malley, John W., eds. (2002). "The Papacy: An Encyclopedia". Routledge. ISBN 978-0-415-92228-9.
 Baumgartner, Frederic J. (2003). Behind Locked Doors: A History of the Papal Elections. Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-312-29463-2.
 Colomer, Josep M.; McLean, Iain (1998). "Electing Popes. Approval Balloting with Qualified-Majority Rule" . Journal of Interdisciplinary History (MIT Press) 29 (1): 1–22.
 Duffy, Eamon (2006). Saints and Sinners: A History of the Popes (3rd ed.). Connecticut: Yale University Press. ISBN 978-0-300-11597-0.
 Guruge, Anura (2010). The Next Pope After Pope Benedict XVI. WOWNH LLC. ISBN 978-0-615-35372-2.
 Pastor, Ludwig von. "History of the Papacy, Conclaves in the 16th century; Reforms of Pope Gregory XV, papal bulls: Aeterni Patris (1621) and Decet Romanum Pontificem (1622)".
 Reese, T. J. (1996). "Revolution in Papal Elections". America 174 (12): 4.
 Wintle, W. J. (June 1903). "How the Pope is Elected". The London Magazine.
 "Papal Conclave"  Catholic Almanac (2012). Huntington, Indiana: Our Sunday Visitor.
 "Inside the Vatican: National Geographic Goes Behind the Public Facade". National Geographic Channel. 8 April 2004.
 "How the Pope is Elected" . ReligionFacts.com

Viungo vya nje

Papa
Vatikani
Munukero (kundinyota)

Munukero (kwa Kilatini na Kiingereza Monoceros)   ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu.

Mahali pake
Munukero lipo karibu na ikweta ya anga na katika kanda ya Njia Nyeupe. 

Linapakana na makundinyota  Shuja (Hydra) upande wa kaskazini, Mbwa Mdogo (Canis Minor), Jauza (Gemini), Jabari (Orion), Arinabu (Lepus), Mbwa Mkubwa ( Canis Maior) na Shetri (Puppis).

Jina
Munukero ni kati ya makundinyota yaliyobobuniwa tangu mabaharia Wazungu walizunguka dunia yote yaani karne ya 16 na hapo wanaastronomia wa Ulaya walilenga kuchora ramani ya nyota zote. Wagiriki wa Kale hawakujaribu kupanga nyota zake hafifu kati ya makundinyota waliyojua. 

Mwisho wa karne ya 16 Mholanzi Petrus Plancius alipokea taarifa ya mabaharia waliochora nyota za kusini halafu akajitahidi kujaza eneo lote la angani kwa kupanga nyota zote kwa kundinyota. Hapo alitambua mapengo (yaani nyota zisizopangiwa kwa kundinyota) akaunda maundinyota ya Munukero na Twiga (Camelopardalis) na kuichora katika globu ya nyota yake. 

Plancius alitumia jina la Munukero (monoceros) ambayo katika mitholojia ya Ulaya ni mnyama visasili anayefanana na farasi mwenye pembe moja kichwani. Inaaminiwa ya kwamba wazo hili lilitokana na taarifa kuhusu kifaru zilizopokelewa Ulaya. Jina la Kigirkiki la “Monocero” lina sehemu mbili za “mono” yaani moja na Cero yaani pembe.

Leo Munukero - Monoceros iko pia kati orodha  ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia zinazoorodheshwa na Umoja wa kimataifa wa astronomia . Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Mon'.

Nyota
Monucero ina nyota chache na dhaifu tu. Nyota angavu zaidi ni α Alfa Monocerotis yenye mwangaza unaoonekana wa mag 3.93  ikiwa umbali wa Dunia  miaka nuru 148

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Monoceros constellation
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Monoceros
 Starry Night Photography : Monoceros
 Star Tales – Monoceros
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 336 ff (online kwenye archive.org)
Panji (kundinyota)

Panji (kwa Kilatini na Kiingereza Dorado)   ni jina la kundinyota ndogo kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu.

Mahali pake
Panji lipo kwenye mstari wa ekliptiki karibu na nyota angavu ya Suheli (Canopus). Kundinyota jirani ni  Meza (Mensa),  Nyoka Maji (Hydrus), Nyavu ( Reticulum), Saa (Horologium), Patasi (Caelum), Mchoraji (Pictor) na Panzimaji (Volans).

Jina
Panji inapatikana  kati ya kundinyota zilizobuniwa tangu mabaharia, Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Hazikutajwa katika vitabu vya Wagiriki wa Kale au Waarabu.  Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius.

Keyser alitumia jina la Kihispania “Dorado” linalomaanisha “ya dhahabu” na hii ni rangi ya samaki ya Panji. 

Leo Dorado – Panji iko kati ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia . Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Dor'.

Nyota
Nyota angavu zaidi ni α Alfa Doradus ambayo ni nyota maradufu ambayo ni badilifu yenye mwangaza unaoonekana wa 3.3 mag ikiwa umbali wa Dunia wa miakanuru 176 

Wingu Kubwa la Magellan ambayo ni galaksi kibete jirani yenye nyota bilioni 15 iko mpakani kati ya Panji na  Meza (Mensa). Umbali wake na Dunia ni miakanuru 170,000.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Dorado constellation
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Dorado
 Star Tales – Dorado
Thiago Alcantara

Thiago Alcantara ni mcheza soka wa Liverpool na ni raia wa Hispania. 

Mchezaji huyu hucheza nafasi ya kiungo mshambuliaji au kiungo, mkabaji au mara chache hucheza kama beki wa kushoto na huvaa jezi namba 6 mgongoni. 

Mchezaji huyu amewahi kuchezea timu kama: Barcelona, Bayern Munich. 

Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Hispania
Wachezaji wa Liverpool FC
Wingu Kubwa la Magellan

Wingu Kubwa la Magellan (ing. Large Magellanic Cloud, kifupi LMC) ni galaksi ndogo iliyo karibu na galaksi yetu ya Njia Nyeupe na sehemu ya kundi janibu letu. Inakadiriwa kuwa na nyota mnamo bilioni 10 - 15. Umbali wake na Dunia yetu ni takriban miakanuru 160,000.

Kwenye usiku wa giza sana pasipo ukungu hewani inaonekana kama wingu au doa kubwa linalong'aa. Linaonekana pamoja na doa jeupe la pili lililo karibu linaloitwa Wingu Dogo la Magellan na kwa pamoja hujulikana kama Mawingu ya Magellan.

Jina
Ilhali linaonekana vema kwenye anga ya nusutufe ya kusini kwa macho matupu mataifa na makabila mengi yana majina kwa ajili ya mawingu ya Magellan.
 
Jina la kimataifa linatokana na nahodha na mpelelezi Mreno Ferdinand Magellan aliyekuwa mtu wa kwanza kuleta habari zake Ulaya. 

Ushuhuda wa kwanza wa kimaandishi unaojulikana ni "Kitabu cha Nyota" cha Mwajemi Abd-al-Rahman Al Sufi aliyetaja "Ng'ombe Dume Mweupe" inayoonekana kwa Waarabu wa kusini ilhali wingu halikuonekana katika kaskazini mwa Uarabuni.

Amerigo Vespucci aliyetembelea pwani za Amerika mnamo mwaka 1500 alitaja sehemu mbili angavu alizozitazama kwenye anga la kusini na inaaminiwa ya kwamba alitaja hivyo mawingu ya Magellan. 

Maelezo ya kwanza yaliyoeleweka yalitolewa na Ferdinand Magellan aliyekuwa mtu wa kwanza kuzunguka Dunia yote katika safari ya miaka 1519 - 1522. Hapo alichora pia ramani za nyota na kufanya vipimo vya kwanza vya mawingu angavu ya anga yaliyopokea baadaye jina lake.

Tabia zake
Wingu Kubwa la Magellan linaonekana katika eneo la makundinyota ya Panji (Dorado) na  Meza (Mensa) kwenye angakusi la Dunia. Halionekani kwa watazamaji wanaokaa upande wa latitudo ya 20° ya kaskazini. 

Zamani makadirio ya umbali wake yalitofautiana sana. Tangu mwaka 2013 umbali wa kitovu chake uliweza kupimwa kwa hakika kubwa kuwa parsek 49,970 (49.97 kpc) au miakanuru 162,902. 

Masi ya Wingu Kubwa ya Magellan ni takriban sehemu ya kumi ya Njia Nyeupe (galaksi yetu). Kipenyo chake ni takriban miakanuru 14,000 (Njia Nyeupe ni zaidi ya 100,000). Umbo lake halifuati muundo maalumu sana kama galaksi nyingi. Kuna mkusanyiko wa nyota na mata nyingi katika kitovu chake  na mkono mmoja tu wenye umbo la parafujo. Umbo lake ni dalili ya kwamba athari ya graviti ya Njia Nyeupe na Wingu Ndogo kwa pamoja zilivurugisha mfumo wa awali wa Wingu Kubwa ambao labda ilikuwa la parafujo. 

Wingu Kubwa linasogea kwenye anga-nje kwa kasi ya kilomita 378 kwa sekunde, pamoja na Wingu Dogo lenye kasi ya 302 km/sec. Hapa wataalamu hawana uhakika kama mawingu yote mawili ni sehemu ya mfumo wa Njia Nyeupe zikishikwa na graviti yake na kuizunguka, au kama ni galaksi geni zinazopita tu karibu na Njia Nyeupe.

Tanbihi

Viungo vya Nje
Buscombe, William (1954): The Magellanic Clouds; The Astronomical Society of the Pacific, Leaflet 302, Jzly 1954; kwenye tovuti ya harvard.edu, ailiangaliwa Oktoba 2017  
The Large Magellanic Cloud, LMC, tovuti ya THE MESSIER CATALOG, na "Students for the Exploration and Development of Space (SEDS)", iliangaliwa Oktoba 2017
The entire Large Magellanic Cloud with annotations, tovuti ya ESA, iliangaliwa Oktoba 2017

galaksi
Rokujo wa Japani

Rokujo (28 Desemba, 1164 – 23 Agosti, 1176) alikuwa mfalme mkuu wa 79 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Nobuhito, na alikuwa mwana wa Tenno Nijo. Mwaka wa 1165 alimfuata babake na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1168. Aliyemfuata kama Tenno ni binamu yake Takakura.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1164
Waliofariki 1176
Watawala wa Japani
Nijo wa Japani

Nijo (31 Julai, 1143 – 5 Septemba, 1165) alikuwa mfalme mkuu wa 78 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Morihito, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Go-Shirakawa. Mwaka wa 1158 alimfuata babake na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1165, muda mfupi kabla ya kifo chake kupitia ugonjwa. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake Rokujo.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1143
Waliofariki 1165
Watawala wa Japani
Kivule

Kivule ni jina la kata katika wilaya ya Ilala katika mkoa wa Dar es salaam Tanzania yenye postikodi namba 12117.

Marejeo

Wilaya ya Ilala
Magomeni (Mtwara)

Magomeni ni kata iliyopo katika wilaya ya Mtwara Mjini katika mkoa wa Mtwara nchini Tanzania, yenye postikodi namba 63116.

Marejeo

Mkoa wa Mtwara
Mpela (Tabora)

Mpela  ni  kata ya Manisipaa ya Tabora katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45126 .

Marejeo   

  

Wilaya ya Tabora Mjini
Mkoa wa Tabora
Mwinyi (Tabora)

Mwinyi ni  kata ya Manisipaa ya Tabora katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45127 .

Marejeo   

  

Wilaya ya Tabora Mjini
Mkoa wa Tabora
Mapambano (Tabora)

Mapambano ni  kata ya Manisipaa ya Tabora katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45129 .

Marejeo   

  

Wilaya ya Tabora Mjini
Mkoa wa Tabora
Dancehall

Dancehall ni aina ya muziki maarufu sana nchini Jamaica na ulimwenguni kwa ujumla. Aina hii ya muziki ilianza mwishoni mwa miaka ya 1970 na kuendelezwa vyema katika miaka ya 1980 na kuja kutambulikana ulimwenguni kote kwenye miaka ya 1990. Muziki huu ni kombinenga la muziki wa reggae, hip hop, na R&B.

Marejeo

Aina za muziki
reggae
Mministranti

Mministranti (kutoka Kilatini ministrare, kutumikia; pia "mtumikizi" au "mtumishi wa Misa" au "mtumishi wa altare"; kwa Kiingereza "altar server") ni Mkristo mlei) anayehudumia askofu au padri, hasa altareni, wakati wa Misa na ibada nyingine. 

Mtaguso wa pili wa Vatikano ulitaja huduma hiyo katika hati "Sacrosanctum Concilium", namba 29, pamoja na zile za wasomaji, watangazaji na waimbaji.

Huduma za namna hiyo zinapatikana katika Kanisa Katoliki lakini pia kati ya Waorthodoksi, Waanglikana na baadhi ya madhehebu mengine.

Tanbihi

Viungo vya nje

 Photo of Russian Orthodox bishop surrounded by servers
 SanctaMissa.org's Online Altar Server Tutorial with Video and Guides (1962 Roman Missal) 
 Altar Server Guide
 Parent's Training Manual for Altar Servers  Gives parents tips on how to prepare their children for serving at the altar
 Another Altar Server Manual
 Official Website of the Ministry of Altar Servers San Roque Cathedral, Diocese of Caloocan, Philippines
 Official Website of the Ministry of Altar Servers of Sto. Niño Parish, Taguig City, Philippines 

Liturujia
Mitra

Mitra (kutoka Kigiriki: μίτρα, mitra, "kilemba"; kwa Kiingereza mitre au miter) ni kofia kubwa inayovaliwa na askofu, abati au mkleri fulani wakati wa ibada za Kanisa Katoliki, Makanisa ya Kiorthodoksi, Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki, Ushirika wa Anglikana na baadhi ya Walutheri.

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

Mitres Photographs and descriptions of the different types of mitres
Episcopal Mitre from Kavsokalyvia, Mount Athos
 Mitre worn by the Archbishop of Esztergom, the Primate of Hungary, at coronations of Kings of Hungary.
  Mitre worn by Pope John Paul I at his papal inauguration Mass.  From the National Geographic book Inside the Vatican, 1991.

Liturujia
Mavazi
Eden Hazard

Eden Michael Hazard (amezaliwa 7 Januari 1991) ni mwanasoka mtaalamu wa Ubelgiji ambaye hucheza kama winga au kiungo mkabaji wa kilabu cha Hispania Real Madrid na ni nahodha wa timu ya taifa ya Ubelgiji. 

Anajulikana kwa ubunifu wake, kasi, kupiga chenga na kupiga pasi, Hazard anachukuliwa kama mmoja wa wachezaji bora ulimwenguni. Hazard ni mtoto wa wanasoka wawili wa zamani na alianza kazi yake huko Ubelgiji akichezea vilabu vya vijana vya huko. Mnamo 2005, alihamia Ufaransa, ambapo alianza kazi yake ya juu na kilabu cha Ligue 1 Lille. Hazard alitumia miaka miwili katika chuo cha kilabu na, akiwa na umri wa miaka 16, alianza kucheza kwa ustadi mnamo Novemba 2007. Aliendelea kuwa sehemu muhimu ya timu ya Lille chini ya meneja Rudi Garcia, akicheza zaidi ya 190. Katika msimu wake wa kwanza kamili kama alianza, alishinda tuzo ya Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1, na kuwa mchezaji wa kwanza ambaye sio Mfaransa kushinda tuzo hiyo.  Katika msimu wa 2009-10, Hazard alitwaa tuzo hiyo tena, na kuwa mchezaji wa kwanza kushinda tuzo hiyo mara mbili.  Aliitwa pia kwa Timu ya Mwaka ya Ligue 1. Katika msimu wa 2010-11, alikuwa sehemu ya timu ya Lille ambayo ilishinda ligi na kombe mara mbili na, kutokana na uchezaji wake, alichaguliwa kuwa Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1, mchezaji mchanga kushinda tuzo hiyo.  Hazard pia alipewa Tuzo ya Bravo na jarida la Italia Guerin Sportivo kwa uchezaji wake katika msimu huu. 

Mnamo Juni 2012 Hazard alisainiwa kwa kilabu cha Uingereza Chelsea; alishinda Ligi ya UEFA Europa katika msimu wake wa kwanza na Mchezaji Bora wa Mwaka wa PFA katika msimu wake wa pili. Katika msimu wa 2014-15, aliisaidia Chelsea kushinda Kombe la Ligi na Ligi ya Premia, akimpata Mwanasoka Bora wa Mwaka wa FWA na tuzo za Mchezaji Bora wa Mwaka wa PFA. Miaka miwili baadaye alishinda taji lake la pili la ligi ya Uingereza wakati Chelsea ilishinda Ligi Kuu ya 2016-17. Mnamo 2018, alishinda Kombe la FA, na akatajwa katika FIFA FIFPro World XI. Alishinda Ligi ya Europa tena na Chelsea mnamo Juni 2019, kisha akajiunga na Real Madrid kwa uhamisho wenye thamani ya hadi milioni 150, akishinda La Liga katika msimu wake wa kwanza.Hazard ni mchezaji wa kimataifa wa Ubelgiji, akiwakilisha nchi yake katika kiwango cha chini ya miaka 17 na chini ya miaka 19. Hazard alicheza mechi yake ya kwanza ya kwanza mnamo Novemba 2008, akiwa na umri wa miaka 17, katika mechi ya kirafiki dhidi ya Luxembourg. Karibu miaka mitatu baada ya kucheza kwake mara ya kwanza, Hazard alifunga bao lake la kwanza la kimataifa dhidi ya Kazakhstan mnamo Oktoba 2011. Tangu wakati huo ameshinda kombe zaidi ya 100, na alikuwa mshiriki wa kikosi cha Ubelgiji kilichofika robo fainali ya Kombe la Dunia la FIFA la 2014 na UEFA Euro 2016. Kwenye Kombe la Dunia la FIFA la 2018, aliteka Ubelgiji hadi nafasi ya tatu ambayo ilikuwa kumaliza kwao bora katika historia, akipokea Mpira wa Fedha kama mchezaji bora wa pili wa mashindano.

Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Ng'olo Kante

N'Golo Kante (matamshi ya Kifaransa: [ŋɡolo kɑte]; alizaliwa Paris, Ufaransa, 29 Machi 1991) ni mchezaji wa soka ambaye anacheza kama kiungo wa kati wa klabu ya Uingereza Chelsea na timu ya taifa ya Ufaransa.

Alifanya mwanzo wake mkuu huko Boulogne na kisha alitumia misimu miwili huko Caen, mwisho wa Ligue 1. 

Mwaka 2015, alijiunga na Leicester City kwa ada ya £ milioni 5.6 akawa mwanachama muhimu wa klabu ya kwanza ya Ligi Kuu yake msimu tu katika klabu. 

Mwaka uliofuata, alijiunga na Chelsea kwa ada ya ripoti ya £ 32,000,000, kushinda ligi tena katika msimu wake wa kwanza. Pia alishinda tuzo ya Mchezaji wa Mwaka wa PFA na ya Mchezaji wa FWA wa Mwaka akawa mchezaji wa kwanza kushinda vichwa vya nyuma vya ligi ya Kiingereza na vilabu tofauti tangu Eric Cantona mwaka 1992 na 1993.

Kanté alifanya mechi yake ya kwanza ya kimataifa kwa Ufaransa mwaka 2016. Alikuwa amejumuishwa katika kikosi chao kilichomaliza kukimbia katika michuano ya mwaka huo wa Ulaya.

16 Julai 2016 akauzwa kwenda Chelsea kwa £ milioni 32 akasaini mkataba wa miaka Kante alisema anapenda sana kuchezea timu kubwa sana na kuvaa jezi namba (7) ndani ya 23 Oktoba alifunga goli lake la kwanza.

Aliishi maisha magumu kabla hajawa mchezaji maarufu, amezaliwa katika familia ya kimaskini na amekuwa akifanya biashara ndogondogo kwa ajili ya kupata chakula kama kuuza miwa na maji kando ya barabara nchini Ufaransa. 

Waliozaliwa 1991
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ufaransa
Mwinjilisti

Mwinjilisti (kutoka neno Injili; kwa Kiingereza "Evangelist") ni Mkristo mwenye utume wa kuhubiri na kutoa elimu ya Biblia na maadili ya Kikristo katika madhehebu kadhaa ya Uprotestanti.

Majukumu yake yanafanana na yale ya katekista au ya shemasi wa Kanisa Katoliki.

Ukristo
Cheo
Mapango ya Amboni

Mapango ya Amboni ni mapango makubwa ya chokaa katika Afrika Mashariki. Yanachukua nafasi ya km2 234.

Mapango hayo yako kaskazini kwa mji wa Tanga nchini Tanzania, kilomita 8 kwa njia ya barabara ya Tanga-Mombasa.  

Mapango hayo yaliundwa karibu miaka milioni 150 iliyopita wakati wa Jurassic. Kulingana na watafiti eneo hilo lilikuwa chini ya maji miaka milioni 20 iliyopita. 

Kuna mapango kumi lakini moja tu hutumiwa kwa ziara za kuongozwa.

Picha

Tanbihi

Viungo vya nje

Showcaves.com 

Mkoa wa Tanga
Utalii wa Tanzania
Jiolojia