LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Petrozavodsk

Petrozavodsk (Kirusi: Петрозаводск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 266.160. Iko katika mkoa wa Karelia.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Giugliano in Campania

Giugliano in Campania ni mji wa mkoa wa Campania, Italia Kusini na kuanzia mwaka 2015 ni sehemu ya jiji la Napoli.

Una wakazi 122,773 na hivyo ni wa 36 nchini Italia na wa 3 mkoani Campania.

Miji ya Italia
Napoli
Terni

Terni ni mji wa mkoa wa Umbria, Italia ya Kati, na makao makuu ya wilaya yenye jina hilohilo.

Una wakazi 110,432 (2018) na hivyo ni wa 41 nchini Italia.

Miji ya Italia
Umbria
Novara

Novara ni mji wa mkoa wa Piemonte, Italia Kaskazini.

Una wakazi 104,388 na hivyo ni wa 42 nchini Italia na wa 2 mkoani Piemonte baada ya Torino.

Miji ya Italia
Piemonte
Ancona

Ancona (kutoka Kigiriki: Ἀγκών, Ankṓn, yaani "bandari") ni makao makuu wa mkoa wa Marche, Italia ya Kati.

Mji ulianzishwa na Wagiriki wa Kale kutoka Siracusa mwaka 387 KK. 

Kwa sasa una wakazi 101,331 na hivyo ni wa 43 nchini Italia.

Picha

Miji ya Italia
Marche
Miji ya pwani ya Mediteranea
Bolzano

Bolzano (kwa Kijerumani: Bozen) ni makao makuu wa wilaya ya kujitegemea katika mkoa wa Trentino-Alto Adige ambao ni wa kaskazini kuliko yote ya Italia.

Mji una wakazi 106,441 (2016) na hivyo ni wa 42 nchini Italia.

Miji ya Italia
Trentino-Alto Adige
Piacenza

Piacenza ni mji wa mkoa wa Emilia-Romagna, Italia Kaskazini.

Mji una wakazi 102,269 na hivyo ni wa 44 nchini Italia.

Miji ya Italia
Emilia-Romagna
Andria

Andria ni mji wa mkoa wa Puglia, Italia Kusini.

Mji una wakazi 99,671 na hivyo ni wa 46 nchini Italia.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Italia

Tanbihi

Miji ya Italia
Puglia
Oblast ya Urusi



Tazama pia 
Maeneo ya Shirikisho la Urusi

Urusi
Kanda ya Shirikisho la Urusi



List

<noinclude>

a.  According to Article 13 of the Charter of Leningrad Oblast, the government bodies of the oblast are located in the city of St. Petersburg. However, St. Petersburg is not officially named to be the administrative center of the oblast.

b.  According to Article 24 of the Charter of Moscow Oblast, the government bodies of the oblast are located in the city of Moscow and throughout the territory of Moscow Oblast. However, Moscow is not officially named to be the administrative center of the oblast.

c.  Not recognized internationally as a part of Russia.
Maeneo ya Shirikisho la Urusi

Maeneo ya Shirikisho la Urusi ni maeneo yanayofanya kikatiba Shirikisho la Urusi. Maeneo haya ni kama majimbo au madola katika nchi nyingine ya shirikisho. Jina la Kirusi ni "субъекты федерации" (subyekti federatsii) inayoweza kutafsiriwa kama "nafsi za shirikisho" au "wanachama wa shirikisho".

Hali halisi yana viwango tofauti sana vya kujitawala kuhusu mammbo ya ndani ama kisiasa, kiuchumi au kiutamaduni. Lakini kila eneo la shirikisho lina wawakilishi 2 katika Halmashauri ya Shirikisho la Urusi ambayo ni kitengo cha juu cha bunge la Urusi.

Katiba ya Urusi inataja aina mbalimbali za maeneo ya shirikisho:
Jamhuri
Krai
Oblast
Maeneo huru 
Majiji ya Shirikisho.

Mwaka 1993 kulikuwa na maeneo mwanachama 89. Idadi hii ilipungua kuwa 83 kwenye mwaka  kutokana na kuunganishwa kwa maeneo mbalimbali. Mwaka 2014 mji wa Sevastopol na Jamhuri ya Krim yalikuwa maeneo ya 84b na 85 ya Shirikisho la Urusi ingawa hatua hii haikubaliwa na umma wa kimataifa.

Orodha

<noinclude>

Marejeo

a.  According to Article 13 of the Charter of Leningrad Oblast, the government bodies of the oblast are located in the city of St. Petersburg. However, St. Petersburg is not officially named to be the administrative center of the oblast.

b.  According to Article 24 of the Charter of Moscow Oblast, the government bodies of the oblast are located in the city of Moscow and throughout the territory of Moscow Oblast. However, Moscow is not officially named to be the administrative center of the oblast.

c.  Not recognized internationally as a part of Russia.

Urusi
!
Okrug huru ya Chukotka

Okrug huru ya Chukotka ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Anadyr.

Tazama pia 
 Orodha ya mikoa ya Urusi

Mikoa ya Urusi
Jamhuri ya Krim

Jamhuri ya Krim (kwa Kirusi: Республика Крым; kwa Kiukraina: Крим) ni jina la mkoa wa Ukraina uliopo kwenye rasi ya Krim upande wa kaskazini ya  Bahari Nyeusi. Mkoa huu uliotekwa na Urusi mwaka 2014 lakini uvamizi huo haujakubalika kimataifa. 

Mji mkuu wake ni Simferopol.

Tazama pia 
 Orodha ya mikoa ya Urusi

Mikoa ya Ukraina
Mikoa ya Urusi
Sevastopol

Sevastopol (kwa Kiukraina na Kirusi: Севастополь) ni mji wa Ukraine kusini uliotekwa na Urusi mwaka 2014 lakini uvamizi huu haujakubalika kimataifa. Una wakazi 416,263. 
Sevastopol iko kwenye rasi ya Krim (Crimea). Ni bandari muhimu kwenye Bahari Nyeusi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Ukraine

Miji ya Ukraine
Mnanasi

Mnanasi (Ananas comosus) ni mmea katika familia Bromeliaceae ya oda Poales. 

Mnanasi unakuzwa hasa kwa sababu ya matunda yake, yanayoitwa mananasi, na juisi inayotokana na matunda haya. 

Asili yake ni Amerika ya Kusini ingawa kwa sasa unakuzwa sehemu nyingi za dunia.

Visumbufu vya mnanasi
Vijidudu vinavyomelea mnanasi huchangia kuleta hasara kubwa kote duniani katika uzalishaji wa mananasi. Spishi zaidi ya mia moja za nematodi zimeripotiwa kuingia mizizi ya mnanasi na kutatiza matumizi ya madini na maji kwa mmea na kusababisha mimea kudumaa. Aina za vijidudu hivi ambavyo huadhiri mavuno ya mananasi sana ni spishi za nematodi kama vile Meloidogyne javanica, M. incognita, Rotylenchulus reniformis na Pratylenchus brachyurus.

Helicotylenchus dihystera na Criconemella ornata (kwa Kiing. Ring nematode) pia hupatikana sana kwa mashamba ya mananasi ingawa huwa hawasababishi uharibifu wowote uonekanao
.

Huko Hawaii, upungufu wa kiasi kikubwa wa uzalishaji wa mananasi umeripotiwa kutokana na uharibifu au maambukizo ya nematodi. Katika mashamba ya mananasi ya Queensland, huko Australia, M. javanica ameripotiwa kuwa spishi aliye na uharibifu zaidi kuliko aina zote za vijidudu vinavyomelea mananasi.

Picha

Marejeo

Nyasi na jamaa
Maykop

Maykop (Kirusi: Майкоп) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 144.260. Iko katika mkoa wa Adygea.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Gorno-Altaysk

Gorno-Altaysk (Kirusi: Горно-Алтайск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 62.309. Iko katika mkoa wa Altai Jamhuri.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Magas

Magas (Kirusi: Магас) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 5.841. Iko katika mkoa wa Ingushetia.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Nazran

Nazran (Kiingush: Нана-Наьсаре, Kirusi: Назрань) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 109.284. Iko katika mkoa wa Ingushetia.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Elista

Elista (Kirusi: Элиста) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 104.387. Iko katika mkoa wa Kalmykia.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Cherkessk

Cherkessk (Kirusi: Черкесск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 123.082. Iko katika mkoa wa Karachaevo-Cherkesia.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Syktyvkar

Syktyvkar (Kirusi: Сыктывкар) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 243.536. Iko katika mkoa wa Komi Jamhuri.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Yoshkar-Ola

Yoshkar-Ola (Kirusi: Йошкар-Ола) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 243.536. Iko katika mkoa wa Mari El.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Yakutsk

Yakutsk (Kirusi: Якутск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 299.169. Iko katika mkoa wa Yakutia.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Kyzyl

Kyzyl (Kirusi: Кызыл) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 114.181. Iko katika mkoa wa Tuva.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Abakan

Abakan (Kirusi: Абакан) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 176.212. Iko katika mkoa wa Hakasia.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Grozniy

Grozniy (Kirusi: Грозный) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 287.410. Iko katika mkoa wa Chechnya.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Kiburi si maungwana

Kiburi si maungwana ni methali ya Kiswahili.

Maana yake ni kwamba mtu mwenye heshima na busara hatakiwi kuwa na kiburi.

Hutumika kusisitiza kuwa mtu muungwana sharti awathamini wenzake na kuwatendea haki na sawa.

Tanbihi

Mithali
Petropavlovsk-Kamchatskiy

Petropavlovsk-Kamchatskiy (Kirusi: Петропавловск-Камчатский) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 181.015. Iko katika mkoa wa Kamchatka Krai.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Blagoveshchensk

Blagoveshchensk (Kirusi: Благовещенск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 224.192. Iko katika mkoa wa Amur Oblast.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Gatchina

Gatchina (Kirusi: Гатчина) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 95.623. Iko katika mkoa wa Leningrad Oblast.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Magadan

Magadan (Kirusi: Магадан) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 92.974. Iko katika mkoa wa Magadan Oblast.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Balashiha

Balashiha (Kirusi: Балашиха) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 260.704. Iko katika mkoa wa Moscow Oblast.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Velikiy Novgorod

Velikiy Novgorod (Kirusi: Великий Новгород) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 221.954. Iko katika mkoa wa Novgorod Oblast.

Historia 
Katika Zama za Kati, jiji hilo lilikuwa mji mkuu wa Jamhuri ya Novgorod.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Pskov

Pskov (Kirusi: Псков) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 208.145. Iko katika mkoa wa Pskov Oblast.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Yuzhno-Sakhalinsk

Yuzhno-Sakhalinsk (Kirusi: Южно-Сахалинск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 192.780. Iko katika mkoa wa Sakhalin Oblast.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Birobijan

Birobijan (Kirusi: Биробиджан) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 76.648. Iko katika mkoa wa Oblast huru ya Kiyahudi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Naryan-Mar

Naryan-Mar (Kirusi: Нарьян-Мар) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 76.648. Iko katika mkoa wa Okrug Huru wa Nenets.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Okrug Huru wa Nenets

Okrug Huru wa Nenets (Kirusi: Ненецкий автономный округ) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Naryan-Mar.

Tazama pia 
 Orodha ya mikoa ya Urusi

Mikoa ya Urusi
Hanty-Mansiysk

Hanty-Mansiysk (Kirusi: Ханты-Мансийск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 95.353. Iko katika mkoa wa Mkoa Huru wa Hanty-Mansi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Anadyr

Anadyr (Kirusi: Анадырь) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 14.326. Iko katika mkoa wa Okrug huru ya Chukotka.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Salehard

Salehard (Kirusi: Салехард) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 48.313. Iko katika mkoa wa Okrug huru ya Yamalo-Nenets.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Simferopol

Simferopol (kwa Kirusi: Симферополь) ni mji wa rasi ya Krimea iliyotekwa na Urusi kutoka mikononi mwa Ukraine. 

Ina wakazi 336.460. Iko katika mkoa wa Jamhuri ya Krim.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Ukraine

Miji ya Ukraine
Miji ya Urusi
Noviy Urengoy

Noviy Urengoy (Kirusi: Новый Уренгой) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 115.092. Iko katika mkoa wa Okrug huru ya Yamalo-Nenets.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
L'Aquila

(maana yake Tai) ni makao makuu ya mkoa wa Abruzzo, Italia Kusini. 

Mji huo una wakazi 69,478 (2018).

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Italia

Tanbihi

Miji ya Italia
Abruzzo
Aosta

Aosta (kwa Kifaransa Aoste) ni makao makuu ya mkoa wa Bonde la Aosta, Italia kaskazini. 

Mji huo una wakazi 34,346 (2016).

Miji ya Italia
Valle d'Aosta
Potenza

(maana yake Uwezo) ni makao makuu ya mkoa wa Basilicata, Italia Kusini. 

Mji huo una wakazi 66,679 (2018).

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Italia

Tanbihi

Miji ya Italia
Basilicata
Catanzaro

ni makao makuu ya wilaya yenye jina hilohilo na ya mkoa wa Calabria, Italia Kusini. 

Mji huo una wakazi 88,457 (2019), hivyo ni wa pili mkoani.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Italia

Tanbihi

Miji ya Italia
Calabria
Campobasso

Campobasso (maana yake Shamba la chini) ni makao makuu ya mkoa wa Molise, Italia. 

Mji huo una wakazi 49,431 (2016).

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Italia

Miji ya Italia
Molise
Nembo

Nembo ni alama au mchoro unaowakilisha au unaosimama badala ya mtu, wazo, picha inayoonekana au kitu fulani. Nembo zinachukua mfumo wa maneno, sauti, mawazo au picha inayoonekana ambazo zinatumika kuelezea mawazo au imani nyingine.

Kwa mfano, oktagoni nyekundu inaweza kuwa nembo inayowakilisha "SIMAMA". Katika ramani mstari wa rangi ya buluu unaweza kuwakilisha mto. Tarakimu ni nembo ya namba. Herufi za alfabeti zinaweza zikawa nembo za sauti. Majina binafsi ni nembo zinazowakilisha watu. Waridi jekundu linaweza kuwakilisha upendo.

Lugha
Kizhuang-Dai

Kizhuang-Dai ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wazhuang. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kizhuang-Dai nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 100,000. Pia kuna wasemaji 200 tu nchini Vietnam (2007). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kizhuang-Dai iko katika kundi la Kitai ya Kati.

Viungo vya nje
lugha ya Kizhuang-Dai kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kizhuang-Dai
lugha ya Kizhuang-Dai katika Glottolog
lugha ya Kizhuang-Dai kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za China
Kizhuang-Yang

Kizhuang-Yang ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wazhuang. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kizhuang-Yang nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 765,000. Pia kuna wasemaji wa Kizhuang-Yang nchini Vietnam lakini idadi yao haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kizhuang-Yang iko katika kundi la Kitai ya Kati.

Viungo vya nje
lugha ya Kizhuang-Yang kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kizhuang-Yang
lugha ya Kizhuang-Yang katika Glottolog
lugha ya Kizhuang-Yang kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za China
Kizhuang-Yongnan

Kizhuang-Yongnan ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina na Vietnam inayozungumzwa na Wazhuang. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kizhuang-Yongnan imehesabiwa kuwa watu milioni 1.8 nchini Uchina na watu 10,000 nchini Vietnam. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kizhuang-Yongnan iko katika kundi la Kitai ya Kati.

Viungo vya nje
lugha ya Kizhuang-Yongnan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kizhuang-Yongnan
lugha ya Kizhuang-Yongnan katika Glottolog
lugha ya Kizhuang-Yongnan kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za China
Kizhuang-Zuojiang

Kizhuang-Zuojiang ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina na Vietnam inayozungumzwa na Wazhuang. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kizhuang-Zuojiang imehesabiwa kuwa watu milioni 1.5 nchini Uchina na watu 340,000 nchini Vietnam. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kizhuang-Zuojiang iko katika kundi la Kitai ya Kati.

Viungo vya nje
lugha ya Kizhuang-Zuojiang kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kizhuang-Zuojiang
lugha ya Kizhuang-Zuojiang katika Glottolog
lugha ya Kizhuang-Zuojiang kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za China
Kitai-Daeng

Kitai-Daeng ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam na Laos inayozungumzwa na Watai. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kitai-Daeng nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 80,000. Pia kuna wasemaji 25,000 nchini Laos (1991). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitai-Daeng iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kitai-Daeng kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitai-Daeng
lugha ya Kitai-Daeng katika Glottolog
lugha ya Kitai-Daeng kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za Laos
Kitai-Dam

Kitai-Dam ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam, Laos, Uchina na Uthai inayozungumzwa na Watai. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitai-Dam nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 699,000. Pia kuna wasemaji 50,000 nchini Laos (1995), 20,000 nchini Uchina (1995) na 700 nchini Uthai (2004). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitai-Dam iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kitai-Dam kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitai-Dam
lugha ya Kitai-Dam katika Glottolog
lugha ya Kitai-Dam kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za Laos
Lugha za China
Lugha za Uthai
Magonjwa ya macho

Magonjwa ya Macho ni maradhi mbalimbali yanayoweza kuyapata macho.

Jicho ni kiungo kimojawapo cha mwili kinachomsaidia mwanadamu na pia wanyama kuona vitu mbalimbali katika dunia na hata ulimwengu kwa jumla.

Mnyama yeyote akikosa macho ni adhabu kubwa sana kwa maisha yake ambapo asipokuwa na mwangalizi anaweza kupata adha mbalimbali kama kukosa chakula na inaweza kumpelekea mnyama kufa kwa kukosa chakula kwa sababu haoni.

Magonjwa ya macho yapo ya aina mbalimbali: mengine yanasababishwa na nzi, kama vile trakoma, na mengine yanasababishwa na mionzi ambayo inaweza kuwa ya jua, runinga na hata tarakilishi ambavyo vinasababisha macho kutofanya kazi vizuri kama kuona mbali na kuona karibu na pia kichwa kuuma.

Makengesa katika macho yanasababishwa na kulegea kwa mishipa ya siliari inayoshika lenzi ya jicho.

Magonjwa yote ya macho yanatibika; inategemea hatua ya ugonjwa huo wa macho ulipofikia, kama kuona karibu unaweza kupona kwa kutumia lenzi mbonyeo na kuona mbali unatumia lenzi mbinuko kwenye miwani yako ambapo humsaidia mgonjwa kuona vizuri na kuweza kutofautisha vitu mbalimbali na pia ukihisi kama macho yako yanauma unaweza ukala karoti kwa sababu ina Vitamini A  inayoweza kukusaidia ukiwa na ukavu macho.

Magonjwa ya macho yanatibika ukiwahi hospitali kwa matibabu zaidi.

Marejeo 
WHO ICD-10 — Chapter VII Diseases of the eye and adnexa (H00-H59)

Magonjwa
Jicho
Falsafa ya dini

Falsafa ya dini ni utafiti wa kifalsafa kuhusu mada na mawazo makuu ya dini mbalimbali na jinsi yanavyoathiri mwenendo wa watu binafsi na katika jamii.

Majadiliano kuhusu mambo hayo yalianza zamani na kujitokeza katika maandishi ya kwanza ya wanafalsafa wa Ugiriki wa Kale.

Utafiti huo unaenea kwa matawi mengine ya falsafa kama vile metafizikia, epistemolojia na maadili.

Falsafa ya dini ni tofauti na falsafa ya kidini kwa kuwa inajadili masuala yanayohusu umbile la dini kwa jumla, si kuchunguza masuala yanayotokezwa na imani ya dini fulani. Hivyo inaweza kuchangiwa na watu wa dini yoyote na vilevile watu wasio na dini.

Tanbihi

Marejeo
Al-Nawawi Forty Hadiths and Commentary, by Arabic Virtual Translation Center; (2010) ISBN 978-1-4563-6735-0 (Philosophy of Religion from an Islamic Point of View)
 The London Philosophy Study Guide  offers many suggestions on what to read, depending on the student's familiarity with the subject: Philosophy of Religion 
 William L. Rowe, William J. Wainwright, Philosophy of Religion: Selected Readings, Third Ed.  (Florida: Harcourt Brace & Company, 1998)
 Religious Studies is an international journal for the philosophy of religion. It is available online and in print and has a fully searchable online archive dating back to Issue 1 in 1965. It currently publishes four issues per year.
 Shokhin, Vladimir K., "The Pioneering Appearances of Philosophy of Religion in Europe: François Para du Phanjas on the Nature of Religion", Open Theology 2015, 1: 97-106. Open Access: http://www.degruyter.com/view/j/opth.2014.1.issue-1/opth-2014-0008/opth-2014-0008.xml?format=INT
Yandell, Keith E. PHILOSOPHY OF RELIGION A contemporary introduction, Routledge, 2002.

Viungo vya nje
 An introduction to the Philosophy of Religion by Paul Newall
 Philosophy of Religion Useful annotated index of religious philosophy topics
 Philosophy of Religion .Info  Introductory articles on philosophical arguments for and against theism
 The Australasian Philosophy of Religion Association
 Introductory Articles Into the Philosophy of Religion from University of Notre Dame
 Hume on Miracles , commentary by Rev Dr Wally Shaw

Falsafa
Dini
HMS Birkenhead

HMS Birkenhead ilukuwa meli ya Uingereza iliyotengenezwa mwaka 1845 kwa teknolojia mpya.

Meli
Chunusi

Chunusi (kutoka kitenzi "chunuka"; kwa Kilatini na Kiingereza: acne vulgaris) ni hali ya muda mrefu ya ngozi inayodhihirika kwa madoa meusi, madoa meupe, ngozi yenye mafuta na wakati mwingine kovu. 

Sura ya mtu baada ya kupata chunusi inaweza kumsababishia wasiwasi, kiwango cha chini cha kujithamini na katika visa vikali zaidi fadhaiko au hata mawazo ya kujiua.

Kisababishi na Pathofiziolojia 
Jina la Kiswahili linadokeza imani ya kale ya kwamba chunusi ilitokana na kijana kutunukwa (kutokea kupendwa) na mwingine. Kumbe maelezo ya sayansi ni kama ifuatavyo.

Jeni zinakadiriwa kusababisha asilimia 80 za visa hivyo. Si dhahiri kama lishe husababisha hali hii. Hakuna ushahidi wa manufaa ya usafi wala miale ya jua. 

Hata hivyo uvutaji sigara huongeza hatari ya kupata chunusi na kuzidisha ukali wake. 

Chunusi mara nyingi huathiri ngozi na idadi kubwa ya tezi za mafuta ikijumuisha uso, sehemu ya juu ya kifua na mgongo. 

Wakati wa kubalehe kwa jinsia zote mbili, chunusi mara nyingi husababishwa na ongezeko la androjeni kama vile testosteroni.

Kinga na tiba 
Kuna njia nyingi za matibabu za kupunguza chunusi zikijumuisha kubadili hali ya maisha, taratibu na dawa. Kula kabohidrati chache na zinazomeng’enywa kwa urahisi, kama vile sukari, kunaweza kusaidia.  

Benzoyl peroxide, asidi ya salicili, na asidi ya azela ya kupaka ni dawa zinazotumika mara nyingi. Antibiotiki na retinoidi za kupaka na za kumeza hutumika kutibu chunusi. Hata hivyo, ukinzani dhidi ya antibiotiki unaweza kutokea.  

Vidonge vya kudhibiti uzazi vinaweza kuwa bora kwa wanawake. Isotretinoin ya kumeza kwa kawaida hutumika kwa chunusi kali kwa sababu ya uwezekano wa athari kali.  

Matibabu ya mapema na hima hupendekezwa na baadhi ya watu ili kupunguza athari jumla za muda mrefu. Pia limau na asali ni dawa nzuri kwa kutoa chunusi na madoa meusi .

Uenezi 
Chunusi mara nyingi hutokea katika ubalehe huku ikiathiri takriban asilimia 80–90 ya vijana katika nchi za Magharibi. Viwango vya chini huripotiwa katika baadhi ya jamii za mashambani. 

Katika mwaka wa 2010, chunusi ilikadiriwa kuathiri watu milioni 650 duniani kote, hivyo kuufanya kuwa ugonjwa wa 8 unaotokea mara nyingi zaidi ulimwenguni. 

Watu pia wanaweza kuathiriwa kabla na baada ya kubalehe. Ingawa hali hii haitokei mara nyingi kwa watu wazima ikilinganishwa na vijana, takriban nusu ya watu katika umri wa miaka ya ishirini na ya thelathini huendelea kuwa na chunusi.

Marejeo

Maradhi ya ngozi
Mwanasayansi

Mwanasayansi ni mtu anayejihusisha na shughuli maalumu ili kupata maarifa. Kwa maana pana zaidi, mwanasayansi anaweza kutajwa kama mtu anayetumia mbinu za kisayansi. Mtu huyo anaweza kuwa mtaalamu katika eneo moja au zaidi ya sayansi. 

Wanasayansi hufanya utafiti kuelekea uelewa mkubwa zaidi wa uasilia, ikiwa ni pamoja na ulimwengu kimwili, kihisabati na kijamii. Kwa kawaida wanasukumwa na udadisi wao.

Tanbihi

Sayansi
Watu
Kitai-Dón

Kitai-Dón ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam, Uchina na Laos inayozungumzwa na Watai. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitai-Dón nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 280,000. Pia kuna wasemaji 200,000 nchini Laos (1995) na wasemaji 15,000 nchini Uchina (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitai-Dón iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kitai-Dón kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitai-Dón
lugha ya Kitai-Dón katika Glottolog
lugha ya Kitai-Dón kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za Laos
Lugha za China
Kitai-Nüa

Kitai-Nüa ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina, Vietnam, Myanmar na Laos inayozungumzwa na Watai. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kitai-Nüa nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 540,000. Pia kuna wasemaji 72,400 nchini Myanmar (1983), 70,000 nchini Vietnam (2007) na 35,000 nchini Laos (1995). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitai-Nüa iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kitai-Nüa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitai-Nüa
lugha ya Kitai-Nüa katika Glottolog
lugha ya Kitai-Nüa kwenye Ethnologue

Lugha za China
Lugha za Vietnam
Lugha za Laos
Lugha za Myanmar
Kitai-Pao

Kitai-Pao (pia Kitai-Hang-Tong) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam na Laos inayozungumzwa na Watai. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitai-Pao nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 10,000. Pia kuna wasemaji 3,300 nchini Laos (1995). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitai-Pao iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kitai-Pao kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitai-Pao
lugha ya Kitai-Pao katika Glottolog
lugha ya Kitai-Pao kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za Laos
Kitai-Thanh

Kitai-Thanh ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Watai. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitai-Thanh imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitai-Thanh iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kitai-Thanh kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitai-Thanh
lugha ya Kitai-Thanh katika Glottolog
lugha ya Kitai-Thanh kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Kitai-Yo

Kitai-Yo (pia Kitai-Do) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam na Laos inayozungumzwa na Watai. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitai-Yo nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 300 tu. Pia kuna wasemaji 7200 nchini Laos (1995) ambao hudai kwamba wametoka nchi ya Vietnam kiasili. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitai-Yo iko katika kundi la Kitai ya Kaskazini.

Viungo vya nje
lugha ya Kitai-Yo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitai-Yo
lugha ya Kitai-Yo katika Glottolog
lugha ya Kitai-Yo kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za Laos
Mbuga baridi

Mbuga baridi (ing. steppe) ni eneo lenye uoto wa manyasi bila miti, katika tabianchi baridi ya latitudo za kati ambako usimbishaji ni mdogo. Tabianchi hii inaweza kuwa na vipindi vya joto, hata joto kali lakini athira kubwa ni vipindi virefu vya jalidi.

Maeneo makubwa ya mbuga baridi yapo Eurasia (kuanzia Hungaria hadi Siberia), Amerika Kaskazini kati ya Mto Mississippi na milima ya Rocky Mountains , Amerika Kusini upande wa mashariki wa milima ya Andes  na kusini mwa beseni ya Amazonas.

Majirabaridi huwa na halijoto chini ya 0 °C, majirajoto huwa na ukame. 

Tabianchi inayounda mbuga baridi kwa kawaida ni nusuyabisi na ya kibara. Kuna tofauti kubwa kati ya baridi na joto, kama sentigredi 40 °C wakati wa majirajoto na −40 °C wakati wa majirabaridi. Tofauti kubwa zinaweza kutokea katika kipindi cha masaa 24. Kwa mfano katika nyanda za juu za Mongolia inawezekana kupima 30 °C wakati wa mchana na chini ya 0 °C wakati wa usiku.

Kukosekana kwa miti kunatokana hasa na uhaba wa maji. Mvua ni chache. Mbuga baridi uko ndani ya bara kwa umbali mkubwa na bahari, kwa hiyo kiasi cha usimbishaji ni kidogo. Ukame wakati wa majirajoto na baridi wakati wa majirabaridi zinafupisha vipindi vya kukua kwa mimea. 

Kama maji yanapatikana karibu na mito au maziwa ya kudumu miti inaweza kutokea. Maana udongo mara nyingi si mbaya. Hasa maeneo ya chernosyom (udongo mweusi) ya Ukraina na Urusi yana umaarufu wa kuwa na rutuba sana yakimwagiliwa.

Marejeo

Viungo vya nje

Ecology and Conservation of Steppe-land Birds by Manuel B.Morales, Santi Mañosa, Jordi Camprodón, Gerard Bota. International Symposium on Ecology and Conservation of steppe-land birds. Lleida, Spain. December 2004.ISBN 84-87334-99-7

sura ya nchi
Sterlitamak

Sterlitamak (kwa Kirusi: Стерлитамак) ni mji wa Urusi. Una wakazi 264.362. Uko katika mkoa wa Bashkortostan. 

Mzalishaji mkubwa wa kemikali katika mji huo ni BSK, Kampuni ya Bashkir Soda.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Dzerzhinsk

Dzerzhinsk (Kirusi: Дзержинск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 261.334. Iko katika mkoa wa Nizhny Novgorod Oblast.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Bratsk

Bratsk (Kirusi: Братск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 259.335. Iko katika mkoa wa Irkutsk Oblast.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Orsk

Orsk (Kirusi: Орск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 250.963. Iko katika mkoa wa Orenburg Oblast.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Urusi

Miji ya Urusi
Historia ya Austria

Historia ya Austria inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Austria. 

Kwa muda mrefu wa historia yake Austria ilihesabiwa kama sehemu ya Ujerumani. Kwa karne nyingi watawala wake walishika cheo cha Kaisari wa Dola takatifu la Roma lililojumlisha Ujerumani wote.

Austria ilitawala pia sehemu kubwa za Ulaya ya Mashariki. Watawala wa Austria walishika pia vyeo vya kifalme vya nchi za Bohemia na Hungaria.  

Wakati wa vita za Napoleoni Kaisari Franz II alilazimishwa kujiuzulu kama Kaisari wa Ujerumani wote mwaka 1806 akabaki na cheo cha Kaisari wa Austria tu. Baada ya Napoleoni Austria ilikuwa nchi muhimu katika shirikisho la Ujerumani. 

Mwaka 1866 Austria ilishindwa katika vita dhidi ya Prussia ikatoka katika siasa ya Ujerumani. Baada ya vita hiyo Kaisari Franz-Josef alipaswa kuwakubalia Wahungaria cheo sawa na Wajerumani ndani ya milki yake. Kuanzia hapo milki ilijulikana kama Austria-Hungaria 

Hadi Vita Vikuu vya Kwanza vya Dunia Austria-Hungaria iliendelea kutawala nchi za Ulaya ya Mashariki pamoja na Ucheki, Slovakia, Slovenia, Kroatia, Bosnia-Herzegovina, na sehemu kubwa ya Poland ya Kusini, pia sehemu zilizopo sasa katika kaskazini mwa Italia.

Mwisho wa vita dola hili lilisambaratishwa. Sehemu zake zote zikawa nchi huru. Nchi ndogo ambayo ilikaliwa na Waaustria Wajerumani ilibaki. Washindi wa vita walizuia Waaustria wasijiunge na Ujerumani, hivyo Jamhuri ya Austria ilianzishwa.

Mwaka 1938 dikteta wa Ujerumani Adolf Hitler (aliyekuwa Mwaustria mwenyewe) alivamia Austria kwa jeshi lake na kuiunganisha na Ujerumani. Wakati ule sehemu kubwa ya Waaustria walikubali.

Baada ya Vita Vikuu vya Pili vya Dunia Austria ilirudishwa kuwa nchi ya pekee ikabaki hivyo. 

Mwaka 1995 Austria ikajiunga na Umoja wa Ulaya.

Austria
Historia ya Ulaya
Historia ya Belarus

Historia ya Belarus inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Belarus. 

Belarus haikuwahi kuwa nchi ya pekee hadi karne ya 20. 

Maeneo yake yalikuwa chini ya himaya mbalimbali kama vile Poland, Lithuania na Urusi. 

Belarus ilikuwa jimbo la Umoja wa Kisovyet tangu 1919/1922 hadi 1991.

Baada ya umoja huo wa majimbo 15 kusambaratika, Belarus ilijitangaza nchi huru.

Belarus
Historia ya Ulaya
Historia ya Bosnia na Herzegovina

Historia ya Bosnia na Herzegovina inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Bosnia na Herzegovina. 

Bosnia ilitokea kama eneo la pekee wakati wa Karne za kati chini ya utawala wa Dola la Uturuki.

Jina la Bosnia limetokana na mto Bosna, wakati jina la Herzegovina lilitokana na watemi wa kusini katika eneo la mji wa Mostar waliotumia cheo cha Kijerumani cha "Herzog" na eneo lao liliitwa "nchi ya Herzog" au "Herzegovina".

Utawala wa Kiislamu ulisababisha kugeuka kwa sehemu kubwa ya wakazi kuwa Waislamu walioendelea kutumia lugha yao ya Kislavoni. 

Wakati wa kudhoofika kwa Dola la Uturuki katika karne ya 19 utawala wa nchi ulifika mikononi mwa Austria-Hungaria. 

Vita kuu ya kwanza ya dunia ilisababishwa mjini Sarayevo kutokana na mauaji ya mfalme mteule wa Austria na mke wake. 

Kati ya 1918 na 1992 Bosnia na Herzegovina ilikuwa jimbo la Yugoslavia. 

Baada ya uhuru ilitokea vita kali kwa sababu sehemu ya Waserbia na ya Wakroatia walitaka kuunganisha nchi au sehemu zake na Serbia au Kroatia. Wakazi wengi walifukuzwa nyumbani kwao kufuatana na maeneo ambako wanamgambo wa Waserbia au Wakroatia walitawala kufukuza wote wengine.

Jumuiya ya kimataifa iliingilia kati na kuwalazimisha washiriki kukubali amani katika mkataba wa Dayton wa 1995. 

Mamlaka kuu haimo mikononi mwa serikali ya wenyeji bali mikononi mwa Kamishna Mkuu kwa Bosnia na Herzegovina anayeteuliwa na Umoja wa Mataifa na Umoja wa Ulaya. Ana mamlaka ya kubatilisha sheria zilizoamuliwa na bunge, pia kuachisha mawaziri kazi.

Bosnia na Herzegovina
Historia ya Bosnia na Herzegovina
Bosnia na Herzegovina
Historia ya Hispania

Historia ya Historia inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Ufalme ya Hispania.

Historia ya awali 
Wakazi wa kwanza waliojulikana kwa jina kuwa waliishi Hispania walikuwa Wakelti. 

Katika karne za 1 KK Wafoinike walianzisha miji kwenye pwani na kuchimba madini hasa shaba na fedha.

Waroma 
Waroma wa Kale walivamia na kutawala Hispania kwa karne kadhaa wakileta lugha yao ya Kilatini kilichopata kuwa msingi wa lugha za kisasa za Hispania. Kibaski pekee si lugha ya Kirumi.

Katika karne ya 5 makabila ya Kigermanik walivamia Dola la Roma pamoja na Hispania. Kati yao Wavandali na Wavisigothi walitawala sehemu kubwa ya Hispania.

Waarabu 
Tangu mwaka 711 jeshi la Waarabu Waislamu liliingia kutoka Afrika ya Kaskazini na kutwaa sehemu kubwa ya Hispania hadi karibu milima ya Pirenei, lakini watawala wa maeneo kadhaa katika kaskazini walijihami na kufaulu kudumisha uhuru wao. 

Waarabu walileta fani nyingi za maendeleo nchini.

Katika kipindi cha vita cha karne nyingi Wakristo wa Kaskazini walifaulu polepole kuwarudisha nyuma Waarabu hadi kusini kwa nchi.

Hatimaye mwaka 1492 mfalme Boabdil wa Granada, mji wa mwisho wa Waarabu, alishindwa na mfalme Ferdinand II wa Aragon na malkia Isabella wa Kastilia.

Makoloni ya Amerika 
Wiki chache kabla ya kushinda huko Granada wafalme wa Hispania walimkubalia nahodha Kristoforo Kolumbus kutafuta njia ya kufika Bara Hindi kupitia magharibi. Badala ya kufika India Kolumbus alifika kwenye visiwa vya Amerika ya Kati.

Huo ulikuwa mwanzo wa upanuzi wa Hispania katika "Dunia Mpya" ya Amerika. Wahispania walijenga dola kubwa la kikoloni na kutwaa karibu Amerika ya Kusini yote pamoja na Amerika ya Kati na Mexiko hadi sehemu za kusini za Marekani ya leo.

Katika miaka mia tatu iliyofuata Hispania ilitajirika sana kutokana na maliasili ya Amerika.

Vita vya Marekani dhidi ya Hispania
Vita hivyo vilitokea mwaka 1898. Vilianza kwa shambulizi la Marekani tarehe 25 Aprili dhidi ya Puerto Rico vilivyokuwa koloni la Hispania na kuishia tarehe 12 Agosti 1898, jeshi la Hispania huko Manila (Ufilipino) liliposalimu amri. 

Vita hivyo vilikuwa mwanzo wa Marekani kufuata siasa ya nje ya upanuzi hata katika maeneo ya mbali. Kabla ya vita hivyo Marekani ilishughulika kupanua eneo lake kwenye bara la Amerika ya Kaskazini dhidi ya wakazi asilia na dhidi ya Mexiko. 
  
Marekani ilitumia nafasi ya ghasia ya wenyeji wa Kuba dhidi ya utawala wa kikoloni wa Hispania. 

Baada ya mlipuko kwenye manowari ya Marekani USS Maine katika bandari ya Havana, Marekani ilitangaza vita dhidi ya Hispania ingawa sababu ya mlipuko haijajulikana hadi leo ilikuwa nini. 

Hispania haikuweza kushindana na manowari na silaha za Marekani zilizokuwa zimeendelea kiteknolojia. 

Pia Marekani ilikuwa karibu na mahali pa vita na Hispania ilishindwa kuongeza wanajeshi na silaha. 

Hivyo Marekani ilitwaa makoloni ya Hispania ya Puerto Rico, Kuba na Ufilipino. 

Hispania
Historia ya Ulaya
Mashimo ya ajabu

Mashimo ya ajabu duniani ni kama yafuatayo na mengine mengi.

Bingham Canyon
Shimo la Bingham Canyon lipo katika machimbo ya shaba yaliyo katika milima ya Oquirrh, Utah, Marekani. Shimo hilo lenye urefu wa kilometa 2 na upana wa kilometa 4 ni moja kati ya mashimo ya ajabu yaliyotengenezwa na watu.

Mirny
Shimo hilo liko katika Machimbo ya Almasi yanayopatikanika Siberia katika Mgodi wa Mirny. Shimo hili lina urefu wa mita 525 na upana wa mita 1200.

Great Blue
Shimo hili linajulikana kama Great Blue hole. Shimo hili lipo chini ya maji kwenye Ufukwe wa Belize, lina upana wa futi 1000 na urefu wa futi 400. Shimo hili linatokana na Pango la barafu lililokuwepo sehemu hiyo.

Shimo la gesi la Darvaza
Shimo hili liligunduliwa mwaka 1971 barani Asia katika nchi ya Turkmenistan. Wataalamu wa miamba waligundua mlundikano mkubwa wa gesi katika ardhi ya eneo hilo. Hivyo waliamua kuchimba ili kuifikia. wakiwa katika uchimbaji ghafla eneo hili likaachia na kutokea shimo kubwa lenye gesi. Katika kuikinga gesi hiyo, inayoaminika kuwa na sumu ya kudhuru watu, wataalamu hao waliiunguza, hivyo siku zote shimo hilo limekuwa likiwaka moto.

Kimberley
Shimo la Kimberley lililotokana na machimbo ya almasi yaliyopo Afrika Kusini. Pia linafahamika kuwa shimo kuu tangu mwaka 1886 hadi mwaka 2014. Shimo hili lilikuwa likishika nafasi ya 50,000 shimo hili liliweza kutoa almasi yenye kilogramu 2,722 kwa mwaka. Ni miongoni mwa mashimo yaliyo katika orodha ya urithi wa Dunia.

Sinkhole
Mwaka 2007 shimo hili lenye urefu wa futi 300 lilipoteza maisha ya watu wawili. Nyumba kadhaa zilidondokea ndani yake. Pia shimo hili lilisababisha maelfu ya watu kukosa makazi. Shimo hili lilisababishwa na mvua pamoja na mkondo wa maji uliopita chini ya ardhi.

Diavik
Shimo hili lipo upande wa kaskazini magharibi mwa nchi ya Canada katika mgodi wa Diavik ukiwa umeanzishwa mwaka 2003. Mgodi huu uzalisha kilo 1600 za almasi kila mwaka.

Jiografia
Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika

Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika (Kiing. Southern African Development Community kifupi: SADC) iliundwa huko Lusaka, Zambia, tarehe 1 Aprili 1980.

Jina la awali "Southern African Development Community Conference" (SADCC) lilifupishwa kuwa Southern African Development Community tarehe 17 Agosti 1992.

Nchi wanachama
Wanachama ni: Afrika Kusini, Angola, Botswana, Eswatini, Komoro, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Lesotho, Madagaska, Malawi, Morisi, Msumbiji, Namibia, Shelisheli, Tanzania, Zambia, Zimbabwe. Hivyo ina nchi takribani 16 ndani yake. Pia Burundi imeomba kujiunga.

Makao makuu yake yako Gaborone nchini Botswana.

Sababu za kuundwa kwa SADC
Malengo ya SADC:
 kuleta ulinzi na usalama katika nchi husika
 kuleta mshikamano baina ya nchi wanachama
 kuongeza na kukuza biashara baina ya nchi hizo

Tazama pia 
Common Market for Eastern and Southern Africa (COMESA)
East African Community (EAC)
Economic Community of Central African States (ECCAS)
Southern African Customs Union (SACU)
Economic Community of West African States (ECOWAS)

Tanbihi

Marejeo 
Gabriël Oosthuizen, The Southern African Development Community: The organisation, its history, policies and prospects. Institute for Global Dialogue: Midrand, South Africa, 2006
John McCormick, The European Union: Politics and Policies. Westview Press: Boulder, Colorado, 2004.
Muntschick, Johannes, The Southern African Development Community (SADC) and the European Union (EU). Regionalism and External Influence. Palgrave Macmillan: Cham. 2017. ISBN 978-3-319-45330-9
Ramsamy, Prega 2003 Global partnership for Africa. Presentation at the human rights conference on global partnerships for Africa’s development, Gaborone: SADC

Viungo vya nje 

Agritrade website covering trade issues in southern Africa 

Muungano wa Afrika
Mashirika ya kimataifa
Mtaalamu

Mtaalamu (kutoka neno la Kiarabu lenye mzizi mmoja na neno 'elimu') mara nyingi humaanisha mtu ambaye ni bingwa katika taaluma fulani.

Mtaalamu anaaminika katika fani yake kama chanzo cha ujuzi au maarifa. 

Utaalamu huo unaweza kutegemea elimu, lakini pengine pia malezi, ufundi, maandishi au mang'amuzi yake. 

Kihistoria, mtaalamu aliweza kuitwa mzee wa hekima. 

Mtu huyo kwa kawaida alikuwa na uwezo mkubwa upande wa akili pamoja na busara katika maamuzi.

Mfano; mtaalamu wa lugha za alama, mtaalamu wa kuchora picha, mtaalamu wa kutunga mashairi ya nyimbo.

Tanbihi

Viungo vya nje
The Expert Witness Network

Elimu
Elimu jamii
Wavimbuti

Wavimbuti ni kabila la watu wafupi linalopatikana katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Lina sifa ya kula binadamu wenzao.
              

Makabila ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Taiga

Taiga (kwa Kiingereza pia boreal forest  au snow forest ) ni jina la maeneo makubwa ya misitu kaskazini mwa dunia inayofanywa na aina mbalimbali ya miti ya misunobari, katika Eurasia pia pamoja na mibetula. Takriban 29% za misitu yote duniani ni aina ya taiga.

Taiga inafunika sehemu kubwa za Alaska, Kanada, Uswidi, Ufini, Norwei, Kazakhstan ya kaskazini na Urusi (hasa Siberia) pamoja sehemu nyingine za kaskazini za Marekani.

Maeneo ya taiga yako upande wa kusini wa kanda la tundra. Katika Urusi taiga inafuatwa na kanda la mbuga baridi kusini mwake.

Kwa jumla tabianchi kwenye taiga ni baridi sana kwa miezi mingi ya mwaka. Majirajoto ni fupi, kwa kawaida miezi 1-2 pekee. Taiga ya Siberia wastani ya halijoto wakati wa baridi ni kati ya -6°C na -50°C.

Marejeo

Viungo vya Nje 

Boreal Forests/Taiga (WWF)
Terraformers Canadian Taiga Conservation Foundation 
Arctic and Taiga (Canadian Geographic) 
Coniferous Forest. Earth Observatory. NASA.  .
Taiga Rescue Network (TRN)  A network of NGOs, indigenous peoples or individuals that works to protect the boreal forests.
Index of Boreal Forests/Taiga ecoregions at bioimages.vanderbilt.edu 
The Nature Conservancy and its partners work to protect the Canadian Boreal Forest 
Slater museum of natural history: Taiga 

misitu
Bingwa

Bingwa ni mtu apataye matokeo bora kuliko wengine katika fani fulani. Kwa ujumla, ni mtu mwenye  maarifa mbalimbali au uwezo unaotokana na utafiti, uzoefu au kazi katika eneo fulani la masomo, michezo n.k. Hivyo anajulikana kuwa chanzo cha kutegemewa kwa mbinu au ujuzi ambao hutumika kutoa maamuzi sahihi na maadilifu.

Elimu jamii
Novaya Zemlya

Novaya Zemlya (kwa Kirusi Но́вая Земля́, yaani Nchi mpya) ni funguvisiwa la Urusi lililopo kwenye Bahari Aktiki. Eneo lake ni kilomita za mraba 90,650. Kiutawala ni Wilaya ya Novaya Zemlya katika mkoa wa Arkhangelsk Oblast. . 

Mwaka 2010 ilikuwa na wakazi 2,429 na kati yao karibu 2,000 waliishi katika mji wa Belushya Guba, makao makuu ya wilaya. 

Wakazi asilia walikuwa wawindaji na wavuvi wa kabila la Wanenets waliohamishwa kutoka visiwa katika miaka ya 1950 . Wakati ule walikuwa watu wasiozidi 300. . Uhamisho huo ulisababishwa na mipango ya kutumia visiwa kwa shughuli za kijeshi na majaribio ya kulipua mabomu ya nyuklia.

Novaya Zemlya kuna visiwa viwili vikubwa vinavyotenganishwa na mlangobahari mwembamba wenye upana wa mita 600 hadi kilomita chache. 

Mlima mkubwa uko kwenye kisiwa cha kaskazini wenye kimo cha mita 1,547.

Hadi leo Novaya Zemlya ni kituo cha kijeshi na wakazi wengi ni wanajeshi pamoja na familia zao. Umoja wa Kisovyeti ulitumia visiwa kwa milipuko ya majaribio ya mabomu ya nyuklia; tarehe 30 Oktoba 1961 mlipuko mkubwa wa kinyuklia katika historia ulitekelezwa hapa. Nguvu ya bomu ilikadiriwa kuwa na megatoni 50.

Mazingira
Kijiolojia Novaya Zemlya ni endelezo la safu ya milima ya Ural.. 
Uso wa nchi ni ya milima.

Kisiwa cha kaskazini kuna barafuto nyingi, kisiwa cha kusini kinafunikwa na tundra. 

Maliasili ni pamoja na shaba, plumbi na zinki.

Novaya Zemlya inatenganisha bahari za pembeni za Bahari ya Barent na Bahari ya Kara.

Marejeo

Viungo vya Nje

Novaya Zemlya information portal 
Selected satellite views of nuclear test site Novaya Zemlya (global security).
Environment, climate change, and history of exploration (Barents' wintering).
Rozenberg Publishers - Climate and glacial history of the Novaya Zemlya Archipelago, Russian Arctic 
Nuclear tests in Novaya Zemlya, International Atomic Energy Agency Department of Nuclear Safety and Security.

Aktiki
Visiwa vya Urusi
Sakhalin

Sakhalin (rus. Сахалин) ni kisiwa kikubwa cha Urusi kwenye kaskazini ya Bahari Pasifiki kilichopo kati ya 45°50' na 54°24'. Ni sehemu ya mkoa wa Sakhalin Oblast. Iko karibu na pwani la mashariki la Urusi na karibu na ncha ya kaskazini ya Japani.

Eneo lake ni kilomita za mraba 72,492 kuna wakazi 580,000. Wakati wa karne za 19 na 20 ulikuwa na mavutano kati ya Japani na Urusi kuhusu utawala wa kisiwa. Hadi 1945 kiligawiwa kati ya mataifa haya mawili. urusi ilitwaa kisiwa chote mwaka 1945 baada ya kushinda Japani kwenye Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Wenyeji asilia walikuwa Waaini na wengi wao walihamia Japani baada ya 1945.

Leo hii wakazi wengi kabisa ni Warusi. Takriban 5% ni Wakorea waliohamishwa hapa na serikali ya Urusi kwa kazi kwenye migodi ya makaa mawe.

Usafiri na Urusi bara unapatikana kwa njia ya feri na eropleni.

Uchumi unategemea mafuta ya petroli, gesi asilia, uchimbaji wa makaa mawe, uvunaji wa ubao kwenye misitu na uvuvi. Uzalishaji wa mafuta ya petroli uliongezeka sana tangu mwaka 2000. Makampuni ya ExxonMobil na Shell yalinunua vibali vya kuzalisha gesi na mafuta..

Marejeo

Visiwa vya Urusi
Visiwa vya Pasifiki
Megatani

Megatani ni kipimo kinachotaja milioni 1 za tani.

Tani ni kipimo cha SI cha masi.

Mara nyingi hutumiwa kwa kutaja nguvu ya mlipuko wa bomu la nyuklia. Mlipuko mkubwa kabisa wa bomu la nyuklia katika historia ilitokea mwaka 1961 kwenye kisiwa cha Novaya Zemlya nchini Urusi na nguvu ilikuwa megatani 50, yaani sawa na nguvu ya tani milioni 50 za kilipukaji aina ya TNT.

Vipimo vya uzito
Thabani Kamusoko

Thabani Scara Kamusoko (amezaliwa Harare, Zimbabwe, 10 Aprili 1987) ni mchezaji wa kandanda katika klabu ya Yanga Sc inayoshiriki ligi kuu ya Tanzania bara.

Thabani Kamusoko anacheza nafasi ya kiungo mkabaji na mchezeshaji.

Waliozaliwa 1987
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Zimbabwe
Trinitrotoluene

Trinitrotoluene au kifupi TNT ni kampaundi ya kikemia inayotumiwa hasa kama kilipukaji cha kijeshi.

TNT si kilipukaji kikali zaidi kushinda vingine lakini inapendelewa kwa sababu matumizi yake ni salama kushinda dainamiti au nitrogliserini. Gramu 1 ya  TNT inachisha nishati ya jouli 4.184 ilhali gramu 1 ya dainamiti inaachisha jouli 7.500. TNT inayeyuka (kuwa kiowevu) kwenye sentigredi 80 ambayo ni chini ya halijoto yenye hatari ya kulipuka; hivyo inaweza kumwagwa kwa umbo linalotakiwa bila hatari.

Vilevile inavumilia mishtuko na joto bila mlipuko; katika ramia inahitaji mshtuko mkali kwa kusababisha mlipuko. Haiyeyuki kirahisi katika maji kwa hiyo ni salama kwa matumizi katika mazingira nyevunyevu. Tabia hizi zote zilisababisha kuitazamiwa kama kilipukaji salama.

Historia
TNT ilitengenezwa mara ya kwanza mwaka 1863 na mwanakemia Mjerumani Julius Wilbrand aliyeitumia kama dawa ya rangi njano. Baadaye tabia ya kilipukaji ilitambuliwa lakini haikutumiwa kwa miaka kadhaa kwa sababu vilipukaji kali zaidi kama dainamiti na nitrogliserini zilipendelewa.
 
Jeshi la Ujerumani lilitambua mnamo 1902 ya kwamba hii ilikuwa faida kwa matumizi ya kijeshi kwa sababu ramia tenye TNT yalikuwa salama zaidi kwa utengenezaji na usafirishaji. Hasa waliona faida ya kwamba ramia ya TNT iliyofyatuliwa na mzinga dhidi ya manowari yenye kinga cha feleji iliweza kutoboa kinga kwanza na kulipuka ndani ya manowari. Hivyo uharibifu wake ulikuwa kubwa zaidi. Waiingereza bado walitumia ramia yenye kilipukaji kali zaidi iliyosababisha mlipuko wakati wa kugonga kinga ya nje na hivyo kuacha nguvu yake nje ya mabnowari. Hivyo Uingereza ulifuata mfano wa Wajerumani tangu 1907 na kujaza ramia zake kwa TNT.

Hadi leo TNT hutumiwa na jeshi za nchi nyingi duniani kwa ajili ya ramia na mabomu. Inatumiwa pia na makampuni ya ujenzi kwa milipuko ya kulengwa wakati wa kubomoa majengo au kuunda nafasi kwenye ujenzi wa barabara.

Tani TNT kama kipimo
Nguvu ya mlipuko hutajwa kwa kipimo cha "tani ya TNT"; yaani nguvu inayotokea katika mlipuko wa kilogramu 1,000 (= tani 1) za TNT ambayo ni sawa na gigajouli 4.184 . 

Milipuko mikubwa hasa ya mabomu ya nyuklia hupimwa kwa "kilotani" au "megatani" za TNT. Bomu la nyuklia la kwanza lililotupwa na Marekani huko Hiroshima (Japani) mwaka 1945 lilikuwa na nguvu ya kilotani 15. Mabomu makubwa yaliyotengenezwa wakati wa vita baridi yalikuwa na nguvu zaidi; Marekani iliandaa mabomu hadi megatani 25; mwaka 1961 Umoja wa Kisovyeti (Urusi) ililipusha bomu la nyuklia la jaribio lenye nguvu ya megatani 50 huko kwenye kisiwa Novaya Zemlya.

Hata nishati inayoachishwa wakati wa tetemeko la ardhi inapimwa kwa tani za TNT; tetemeko la ardhi ya 2011 iliyosababisha tsunami nchini Japani imekadiriwa kuwa na nishati ya gigatani 9,320 za TNT , sawa na mara milioni 600 nguvu la bomu la Hiroshima.

Marejeo

kilipukaji
Kimnong-Kusini

Kimnong ya Kusini ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wamnong. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimnong ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimnong ya Kusini iko katika kundi la Kibahnariki.

Viungo vya nje
lugha ya Kimnong ya Kusini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimnong ya Kusini 
lugha ya Kimnong ya Kusini katika Glottolog
lugha ya Kimnong ya Kusini kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Kimnong ya Katikati

Kimnong ya Kati ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam na Kamboja inayozungumzwa na Wamnong. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimnong ya Kati nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 32,500. Pia kuna wasemaji 37,500 nchini Kaboja (2009). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimnong ya Kati iko katika kundi la Kibahnariki.

Viungo vya nje
lugha ya Kimnong ya Kati kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimnong ya Kati
lugha ya Kimnong ya Kati katika Glottolog
lugha ya Kimnong ya Kati kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za Kamboja