LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Gregori wa Utrecht

Gregori wa Utrecht (Trier, leo nchini Ujerumani, 706 hivi – Utrecht, leo nchini Uholanzi, 776 hivi) alikuwa mmonaki maarufu kwa umisionari wake alioufanya tangu ujanani chini ya Bonifas mfiadini.

Ndiye aliyemweka kuwa abati wa kwanza wa Utrecht akafariki huko baada ya kuongoza jimbo hilo kwa niaba ya Papa bila kupewa daraja ya askofu.

Anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe 25 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Waliozaliwa 706
Waliofariki 776
Wamonaki
Mapadri
Wamisionari
Watakatifu wa Ujerumani
Watakatifu wa Uholanzi
Thomas wa Cantilupe

Thomas wa Cantilupe (Hambleden, 1218 hivi - Montefiascone, Italia, 25 Agosti 1282) alikuwa kansela wa Uingereza na askofu wa Hereford, akiwajibika kwa uadilifu mkubwa katika siasa na katika uchungaji vilevile, akisaidia sana fukara.

Papa Yohane XXII, alimtangaza kuwa mtakatifu tarehe 17 Aprili 1320.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje
 Royal Berkshire History: St. Thomas Cantilupe of Hereford
 Catholic Encyclopedia
 Catholic Online Saints and Angels
 Pilgrimage page at Hereford Cathedral
 Stirnet: CZmisc02 

Waliozaliwa 1218
Waliofariki 1282
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Kipeto hudumizi

Katika utarakilishi, kipeto hudumizi (kwa Kiingereza: Service Pack) ni mkusanyo wa visasisho, marekebisho na maendeleo ya programu wa kupelekwa katika kifurushi data.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Intaneti
Kompyuta
Masimiliani wa Roma

alikuwa Mkristo aliyeuawa karibu na Roma kwa imani yake. 
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake ni tarehe 26 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Mariam Baouardy

Mariam Baouardy (kwa Kiarabu: مريم بواردي; jina la kitawa: Mariamu wa Yesu Msulubiwa; I’billin, Palestina, 5 Januari 1846 – Bethlehemu, Israeli, 26 Agosti 1878) alikuwa mmonaki wa Kanisa Katoliki la Kimelkiti katika shirika la Wakarmeli Peku..

Baada ya kufiwa wazazi alihamia Aleksandria, Misri, alipoteswa na ndugu ya baba yake kwa kukataa kuolewa akachanwa koo na Mwislamu fulani kwa kukataa kusilimu, alinusurika kufa kwa msaada wa Bikira Maria, ila sauti haikutoka tena sawasawa hadi mwisho wa maisha yake. Baadaye alipatwa na upofu akabaki hivyo siku 40, kisha akapona ghafla.

Pamoja na kuhudumia maskini alijulikana kwa karama zake za pekee, yakiwemo madonda matano ya Yesu mwilini mwake.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 13 Novemba 1983, Papa Fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe 17 Mei 2015.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Blessed Mariam of Bethlehem at the site of the Carmelites of the Holy Land

Mabikira
Wamonaki
Wakarmeli
Watakatifu wa Palestina
Mfululizo

Katika hisabati, mfululizo (kwa Kiingereza: series) ni tendo la kihesabu la kujumlisha lisilo na mwisho toka idadi inayoanza.

Mfululizo hutumika katika utarakilishi.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Hisabati
Kompyuta
Sayansi
Narno wa Bergamo

Narno wa Bergamo (alifariki 345 hivi) anakumbukwa kama askofu wa kwanza wa Bergamo (Italia Kaskazini).

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saint Narnus
Santi e Beati

Waliofariki 345
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Marselino, Manea na wenzao

Yohane, Serapioni na Petro (walifariki Tomi, leo Constanta, nchini Romania, karne ya 4) walikuwa Wakristo wa Dola la Roma waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Wawili wa kwanza walikuwa mume na mke, wa tatu mtoto wao, wa nne padri na wa tano askari.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 27 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 4
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Romania
Rufo wa Capua

Rufo wa Capua (alifariki Capua, Campania, Italia, karne ya 3 au ya 4) alifia imani ya Kikristo.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Liseri

Liseri (alifariki 540 hivi) alikuwa Askofu wa Couserans (Ufaransa) kwa miaka mingi na ilizuia mji huo usivamiwe na Wavisigothi.

Alitokea Hispania na kuwa mfuasi wa Fausto wa Riez.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 

 Catholic Encyclopedia
Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 540
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa Hispania
Yohane wa Pavia

Yohane wa Pavia (alifariki 825 hivi) anakumbukwa kama askofu wa 27 wa mji huo (Italia Kaskazini) kuanzia mwaka 813.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Santi e Beati

Waliozaliwa karne ya 8
Waliofariki 825
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Daudi Lewis

Daudi Lewis, S.J. (Abergavenny, Monmouthshire, Welisi, 1616 - Usk 27 Agosti 1679), alikuwa padri Mjesuiti aliyefanya uchungaji kwa siri muda wa miaka 30 huko Welisi (Ufalme wa Muungano).

Mtoto wa kasisi wa Anglikana, aliongokea Kanisa Katoliki huko Paris (Ufaransa) akasomea upadri huko Roma (Italia). Miaka mitatu baada ya kupadrishwa mwaka 1642 alijiunga na Shirika la Yesu.

Hatimaye alifia imani yake kutokana na dhuluma ya mfalme Charles II.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu mfiadini. Kwanza alitangazwa mwenye heri na Papa Pius XI mwaka 1929, halafu mtakatifu na Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
Herbermann, Charles, ed (1913). "Ven. Charles Baker". Catholic Encyclopedia. Robert Appleton Company.

Waliozaliwa 1616
Waliofariki 1679
Mapadri
Wajesuiti
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Wales
Nyanda za Juu za Mongolia

Nyanda za Juu za Mongolia ni sehemu za Nyanda za Juu za Asia ya Kati zinazoenea katika Mongolia na kaskazini mwa China kwa takriban kilomita za mraba 3,200,000. Inapakana na Milima ya Hinggan Kubwa upande wa mashariki, Milima ya Yin upande wa kusini, milima ya Altai upande wa magharibi, na milima ya Sayan na Khentii upande wa kaskazini.   

Ndani ya nyanda za juu liko Jangwa la Gobi na pia maeneo makubwa ya nyika kavu. Mwinuko uko takriban mita 1,000 hadi 1,500 juu ya u.b.  

Kisiasa, eneo lote limegawanywa kati ya Mongolia, China na Urusi. Upande wa China, sehemu za Mongolia ya Kichina na mkoa wa Xinjiang ni sehemu ya nyanda za juu za Mongolia. Huko Urusi, ni sehemu za Buryatia na kusini mwa Irkutsk Oblast.

Historia 
Nyanda za juu hizo zilikaliwa na kuvamiwa na vikundi mbalimbali katika mwendo wa historia, pamoja na Xiongnu, Xianbei, Waturuki wa Gök, nasaba ya Tang, nasaba ya Liao, Milki ya Wamongolia, na nasaba ya Qing.

Mazingira yanayobadilika 
Tabianchi inazidi kuwa yabisi. Maziwa mengi kwenye Nyanda za Juu za Mongolia kama vile Qagaan Nurr na Ziwa la XinKai, yamepungua kwa theluthi mbili za eneo lake la uso. Mengine yamekauka kabisa; Huangqihai na Naiman Xihu yamekauka kabisa kati ya miaka 1980 na 2010. Wakati maziwa machache kama vile Ziwa la Mashariki la Juyan na Had Paozi yamekoma, kwa wastani eneo lote la maziwa limepungua kwa 30%.

Marejeo

Viungo vya nje 
 
 

Jiografia ya Mongolia
Jiografia ya China
jiografia ya Asia
Nyanda za Juu za Siberia ya Kati

Nyanda za Juu za Siberia ya Kati (kwa Kirusi: Среднесиби́рское плоского́рье, 
Srednesibirskoye ploskogorye; kwa Kiingereza: Central Siberian Plateau) ni eneo kubwa la milima huko Siberia, mashariki mwa Urusi.

Jiografia 
Nyanda za juu hizo zinafunika sehemu kubwa ya Siberia kati ya mito Yenisei na Lena. Zina eneo la kilomita za mraba 3,500,000. Kwa upande wa kusini zinapakana na milima ya Altai, Salair, Kuznetsk Alatau, Sayan Mashariki na Magharibi, na milima ya Baikal na Transbaikal. Kwa upande wa kaskazini mwa nyanda za juu iko tambarare ya Siberia ya Kaskazini. Upande wa mashariki iko tambarare ya Yakutia na nyanda za Juu za Lena.  

Uso wa eneo unaonyesha mabadiliko kati ya sehemu ambazo ni tambarare na safu za milima.

Tabianchi 
Tabianchi ni ya kibara yenye majira ya joto mafupi na majira ya baridi marefu. Sehemu kubwa ya eneo hilo imefunikwa na misitu ya misinobari. Mto mkubwa ni Tunguska ya chini.

Maliasili ya madini ziko nyingi, zikiwa pamoja na makaa ya mawe, madini ya chuma, dhahabu, platini, almasi na gesi asilia.

Marejeo

Viungo vya nje 
 Dalili ya Plume ya Siberia 
 №1 Mwongozo wa Kusafiri
 
Siberia
Jiografia ya Asia
Jiografia ya Urusi
Ufichamishi

Ufichamishi au kriptografia (kwa Kiingereza: cryptography) ni sayansi ya kulinda mawasiliano kwa kuficha maana yake kwa watu wasiolengwa.

Kabla ya kupatikana kwa mitambo ya kisasa ujumbe uliandikwa kwa kubadilisha herufi au majina kwa kutumia mfumo uliojulikana kwa mwandishi na mpokeaji aliyelengwa peke yao. Mtu mwingie aliyeona ujumbe alishindwa kuelewa chochote.

Siku hizi ufichamishi hufanywa kwa kutumia mitambo na programu za kompyuta.

Mbinu za ufichamishi sahili
Kati ya mbinu za ufichamishi zilizotumiwa tangu kale ni kubadilishana herufi kufutana na nafasi zao katika alfabeti. Kwa mfano jemadari wa Roma ya Kale, Julius Caesar, alitunga barua za siri akihamisha kila herufi nafasi tatu. Kwa hiyo nafasi ya "a" ilionyesha badala yake herufi "x", "b" ilionyeshwa kwa "y" na kadhalika.

Mfano salamu ya "habari gani" inasomeka hivi kwa kubadilisha nafasi za herufi
 kusogeza herufi nafasi tatu: "exyxof dakf"
 kusogeza herufi nafasi tano: "dwxwne cwje" 

Mpokeaji anahitaji tu kujua namba ya ufunguo.

Mbinu nyingine ni ufichamishi kwa fimbo lenye kipenyo fulani unaojulikana tangu Ugiriki ya Kale. Kanda ndefu ya ngozi au papiri  iliviringishwa kwenye fimbo. Ujumbe uliandikwa mstari kwa mstari. Kanda ilitolewa na kutumwa kwa mpokeaji. Yule alipaswa kuwa na fimbo lenye unene uleule. Akiviringisha kanda mle aliweza kusoma ujumbe. Mtu mwingine aliona tu herufi bila maana. Kama hakuwa na fimbo lenye unene wa kufaa alishindwa kuona herufi katika mistari jinsi zilivyoandikwa.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Viungo vya Nje
 
 Crypto Glossary and Dictionary of Technical Cryptography
 NSA's CryptoKids.
 Overview and Applications of Cryptology by the CrypTool Team; PDF; 3.8 MB. July 2008
 A Course in Cryptography by Raphael Pass & Abhi Shelat – offered at Cornell in the form of lecture notes.
 For more on the use of cryptographic elements in fiction, see: 
 The George Fabyan Collection at the Library of Congress has early editions of works of seventeenth-century English literature, publications relating to cryptography.

Mwandiko
Sayansi
Kompyuta
Chama cha Ukombozi wa Umma

Chama cha Ukombozi wa Umma (CHAUMMA) ni chama cha kisiasa nchini Tanzania. Kilianzishwa mnamo mwaka 2013. Mwaka uleule Hashim Spunda Rungwe alijiunga na chama hicho akawa kiongozi wake aliyegombea urais wa Tanzania mwaka 2015 na 2020.  

Rungwe aliwahi kuwa mwanachama wa NCCR-Mageuzi akiwa mgombea wa chama hicho katika uchaguzi wa 2010. .

Marejeo

Vyama vya kisiasa nchini Tanzania
Felisi na Adauti

Felisi na Adauti (walifariki Roma, Italia, 304) ni kati ya mashahidi wa imani ya Kikristo waliouawa wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano. 

Kadiri ya shairi lililotungwa na Papa Damas I juu yao walikuwa ndugu.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 30 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 http://www.treccani.it/enciclopedia/felice/

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Pamaki wa Roma

Pamaki wa Roma (alifariki Roma, Italia, 409 hivi) alikuwa seneta wa Dola la Roma.

Alioa Paulina, binti wa pili wa Paula wa Roma.

Alipofiwa mke wake alianza kuishi kama mtawa na kusaidia maskini, wagonjwa na wageni.

Aliandikiwa na Jeromu na Augustino wa Hippo waliomshukuru kwa juhudi zake.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 30 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Catholic Encyclopedia article

Viungo vya nje

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 409
Watu wa Roma ya Kale
Wamonaki
Watakatifu wa Italia
Fiakri

Fiakri (Ireland, 600 hivi – Saint-Fiacre, Seine-et-Marne, Ufaransa, 18 Agosti 670) alikuwa mmonaki padri maarufu nchini Ireland aliyehamia Ufaransa mwaka 628 aishi kama mkaapweke.

Anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 30 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Ní Mheara, Roísín (2001). Early Irish Saints in Europe: Their Sites and Their Stories, Seanchas Ardmhacha: Journal of the Armagh Diocesan Historical Society, ISBN 9780951149034.

Viungo vya nje
 Fiacre
 San Fiacrio (Fiacre)

Waliozaliwa 600
Waliofariki 670
Wamonaki
Wakolumbani
Mapadri
Wakaapweke
Watakatifu wa Ireland
Watakatifu wa Ufaransa
Bononi abati

Bononi abati, O.S.B. (Bologna, Emilia-Romagna, karne ya 10 - Lucedio, Piemonte, 30 Agosti 1026) alikuwa abati nchini Italia kwa miaka 30 baada ya kuishi tangu ujanani kama mmonaki, hasa nchini Misri.

Papa Yohane XIX mwaka 1026 alimtangaza mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 
St. Bononius

Waliozaliwa karne ya 10
Waliofariki 1026
Wamonaki
Wabenedikto
Watakatifu wa Italia
Petro wa Trevi

Petro wa Trevi (Rocca di Botte, Abruzzo, karne ya 11 - Trevi nel Lazio, Italia, 30 Agosti 1052) alikuwa kijana Mkristo aliyeishi kitawa bila makao maalumu baada ya kukataa kuoa. 

Alitangazwa mtakatifu na Papa Inosenti III tarehe 1 Oktoba 1215.

Sikukuu yake ni tarehe 30 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 http://catholicsaints.info/saint-peter-of-trevi/|CatholicSaints.Info
 https://archive.org/stream/actasanctorum40unse#page/n677/mode/2up|Acta Sanctorum - Archive.org
 http://www.roccadibotte.terremarsicane.it/index.php?module=CMpro&func=viewpage&pageid=56  

Waliozaliwa karne ya 11
Waliofariki 1052
Wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Nyenje (Grylloidea)

Nyenje ni wadudu wa familia ya juu Grylloidea katika oda Orthoptera au wa familia ya juu Cicadoidea katika oda Hemiptera. Wana jina moja labda kwa sababu sauti zao zinafanana. Wale wa Cicadoidea huitwa nyenje-miti pia. Makala hii ni kuhusu wale wa Grylloidea.

Maelezo
Sifa zinazotofautisha nyenje katika familia ya juu Grylloidea kutoka spishi nyingine za nusuoda Ensifera ni vipapasio virefu kama nyuzi, tarsi zenye pingili tatu, serki nyembamba zinazoweza kuhisi kwenye ncha ya fumbatio na nywele za hisia kwenye serki. Ni wadudu pekee wanaoshiriki mchanganyiko huu wa sifa.

Mwili wa nyenje una umbo la mcheduara katika takriban spishi zote za Grylloidea, lakini kwa nyingine ni kama duaradufu. Vipapasio ni virefu na kama nyuzi. Pronoto haina mkuku na sahani za mgongo ni bapa na  hazina mabamba au miiba. Tarsi zina pingili tatu na tibia za miguu ya mbele hubeba viungo vya kugundua sauti (timpano). Mabawa ya mbele ya dume hubeba viungo vya kupiga sauti. Sauti hutengenezwa wakati tupa kwenye bawa moja inasuguliwa na kikwaruzo kwenye bawa jingine. Kuna serki mbili kwenye ncha ya fumbatio na hakuna stili kwenye sahani ya chini ya kizazi.

Mwainisho
Familia zinazofuata zimeshirikisha katika familia hii ya yuu:
 Baissogryllidae – spishi za kale (Cretaceous)
 Gryllidae – nyenje-ardhi
 Mogoplistidae – nyenje-vigamba
 Phalangopsidae - nyenje kengele
 Protogryllidae – spishi za kale (Triassic hadi Cretaceous)
 Trigonidiidae – nyenje mkia-kitara na nyenje-ardhi vibete

Picha

Nyenje na jamaa
Aristide wa Athens

Aristide wa Athens (alizaliwa Athens, Ugiriki, karne ya 1) alikuwa mwanafalsafa ambaye, kisha kuongoka, alieneza na kutetea Ukristo hata kwa maandishi maarufu.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 31 Agosti au 13 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Vyanzo

Marejeo mengine

Viungo vya nje 

Translation of 1891 Syriac version of the Apology of Aristides

Waliozaliwa karne ya 1
Waliofariki karne ya 2
Wanafalsafa wa Ugiriki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Ugiriki
Paulino wa Trier

‎
Paulino wa Trier (alizaliwa Gascony, Ufaransa  - alifariki Frigia, leo nchini Uturuki, 358) alikuwa askofu wa mji huo (leo nchini Ujerumani). 

Alitetea imani sahihi dhidi ya Uario, na kwa ajili hiyo alipelekwa na kaisari Konstans II uhamishoni, alipofariki miaka 5 baadaye.

Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu na babu wa Kanisa.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 31 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Viungo vya nje 
August 31 in German History 

Waliofariki 358
Maaskofu Wakatoliki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa Ujerumani
Tsai Ing-wen

Tsai Ing-wen (amezaliwa 31 Agosti 1956) ni mwanasiasa na mwanasayansi wa Taiwan anayehudumu kama rais wa saba wa Jamhuri ya Uchina, tangu mwaka 2016.
Waliozaliwa 1956
Watu walio hai
Marais wa Jamhuri ya China
Mwamba wa Malunde

Mwamba wa Malunde  ni jabali kubwa lililochomoza kwenye maji ya Ziwa Viktoria (Nyanza).

Mwamba huo ni maarufu Jijini Mwanza na Tanzania kwa ujumla na hata Duniani kote kwani wengi wanaufahamu kuwa Mwamba wa Bismark.

Hivyo basi mwamba huo ni kivutio kikubwa cha utalii kwani watu kutoka sehemu mbalimbali za ulimwengu huja kutalii, kwa kujifunza pia kujiburudisha wakiwemo wanafunzi wa vyuo kufanya tafiti mbalimbali za miamba.

Ziwa Viktoria
Mto Sig

Mto Sig ni mto wenye maili 2.4 kwenye Dartmoor katika kaunti ya Devon, Uingereza. Ni tawimto la Mto Limau ambayo hukutana huko Sigford.

Mito ya Uingereza
Matumizi sahihi ya dawa

Matumizi sahihi ya dawa ni kufuata kanuni, taratibu na maelekezo yote sahihi kutoka kwa tabibu wa afya. Hivyo basi tabibu akimpa mtumia dawa za ugonjwa fulani, mgonjwa huyo hana budi kufuata maelekezo hayo kama yanavyomtaka atumie.

Kwa kawaida matumizi ya dawa yapo katika namna mbalimbali; kuna kila baada ya saa 24,12, na 8

Kwa mfano :
Matumizi kila baada ya saa 24.

1 x 1, 

2 x 1,

3 x 1,

4 x 1.

Matumizi kila baada ya saa 12. 

1 x 2,

2 x 2,

3 x 2,

4 x 2.

Matumizi kila baada ya saa 8. 

1 x  3,

2 x  3,

3 x  3,

4 x  3.

Hivyo basi mtumiaji wa dawa tiba akienda kinyume na matumizi sahihi ya dawa kwa mujibu wa tabibu anaweza kukumbwa na athari mbalimbali mfano kupoteza uhai, kudhoofika kwa mwili, na kuibua aina nyinginezo za magonjwa kama vile kansa.

Afya
Abdel Rahman Badawi

Abdel Rahman Badawi (kwa Kiarabu: عبد الرحمن بدوي; a 17 Februari 1917 - 25 Julai 2002) alikuwa profesa wa Misri katika masuala ya falsafa na mwandishi wa mashairi. 

Aliandika zaidi ya vitabu 150, huku vitabu vyake vikiwa katika lugha za Kifaransa, Kiingereza, Kijerumani na Kihispania.

Marejeo

Waliozaliwa 1917
Waliofariki 2002
Waandishi wa Misri
Sierra Nevada, Hispania

Kuhusu milima nchini Marekani angalia hapa Sierra Nevada

Sierra Nevada (Kihispania kwa "milima ya theluji") ni safu ya milima katika mkoa wa Andalusia nchini Hispania. Mlima wake mkubwa ni pia mlima mkubwa kabisa wa Hispania ambao ni Mulhacén wenye kimo cha mita 3,479 juu ya u.b. 

Ni kivutio maarufu cha watalii. Milima mirefu inawezesha kucheza skii hivyo kuna utalii wa skii wa kusini zaidi kwenye bara la Ulaya ukiwa karibu na bahari ya Mediteranea. 

Miguuni pa milima kuna miji ya Granada na, kwa umbali kidogo, Málaga na Almeria.

Tovuti za Nje 
 Picha ya Satellite ya Ramani za Google 
 Ramani za Sierra Nevada  
 Wiki ya michezo ya XVII -Pia Picha - 
 Tovuti rasmi ya Sierra Nevada (Kwa Kihispania)  
 Ramani ya Bastola ya Nevada

Marejeo

Vitabu 
 Francisco Pérez Raya, Joaquín Molero Mesa, Francisco Valle Tendero, 1992: "Parque Natural de Sierra Nevada. Paisaje, wanyama, mimea, Itinerarios". Ed. Rueda. Madrid.      (in Spanish) 
 "Flora de la Tundra de Sierra Nevada". Pablo Prieto Fernández, Ed. Universidad de Granada.      (in Spanish) 
 "Sierra Nevada: Guía de Montaña". Aurelio del Castillo y Antonio del Castillo. Ed. Penibética, 2003.      (in Spanish) 

Milima ya Hispania
Andalusia
Jiografia ya Hispania
Milima ya Ulaya
Beseni la Columbia

Beseni la Columbia (kwa Kiingereza: Columbia Plateau au Columbia Basin) ni eneo maalum la kijiolojia na kijiografia kaskazini-magharibi mwa Marekani, likiwa katika majimbo ya Marekani ya Washington, Oregon, na Idaho.  Ni eneo kubwa lililotokana na mkondo wa mwamba wa gumawesi (basalt) ulioenea kati ya milima ya Cascades na Milima ya Rocky Mountains katika kipindi cha milipuko ya volkeno iliyopandisha magma kutoka koti la Dunia ambayo iliganda kwenye uso wa ardhi. Mto Columbia unatiririka katika eneo hilo.

Jiolojia 
Takriban miaka milioni 16 hadi 5 iliyopita volkeno zilimwaga kutoka chini kiasi kikubwa cha lava kilichoenea katika kilomita za mraba 160,000 na kuganda kwa unene wa kilomita 1.8.  

Wakati mwamba kiowevu ulipanda juu, uso wa ardhi ulishuka polepole katika nafasi iliyotokea chini yake.  

Kwa njia hiyo lilitokea beseni la mto Columbia lenye miinuko kati ya mita 60 hadi 1,500 juu ya u.b.

Tabianchi na uoto 
Tabianchi ni nusu yabisi na uoto asilia ni hasa vichaka na nyasi .

Jiografia 
Miji ya jimbo la Washington katika Beseni la Colombia ni pamoja na: 
 Davenport
 Reardan
 Kennewick
 Moses Lake
 Pasco
 Pullman
 Richland
 Spokane
 Walla Walla
 Yakima
 Goldendale
 Deer Park
 Miji ya Jimbo la Oregon katika Beseni la Columbia ni pamoja na: 
 Hermiston
 Hood River
 Pendleton
 The Dalles
 Milton-Freewater

Marejeo

Viungo vya nje 
 Ukurasa wa USGS kwenye Columbia Plateau 
 Jiografia ya eneo la Burudani la Ziwa la Roosevelt (chanzo cha ukurasa mwingi) 
 Mwongozo wa hati na picha za dijiti kuhusu eneo la Mto wa Columbia. 
 Jalada la Historia ya Kikabila cha River River 

Mto Columbia
Jiografia ya Marekani
Muhyiddin Yassin

Muhyiddin bin Haji Muhammad Yassin (amezaliwa 15 Mei 1947) ni mwanasiasa wa Malaysia ambaye anatumikia kama Waziri Mkuu wa 8 wa Malaysia tangu Machi 2020.

Waliozaliwa 1947
Watu walio hai
Wanasiasa wa Malaysia
Sisti wa Reims

Sisti wa Reims (aliishi karne ya 3) alikuwa askofu wa kwanza wa Reims (Ufaransa) kwa miaka 20 hivi kuanzia mwaka 250 au zaidi 260. 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 Denis de Sainte-Marthe, Gallia christiana, vol. IX, Parigi 1751, coll. 2-4
 Honoré Fisquet, La France pontificale, histoire chronologique et biographique des archevêques et évêques de tous les diocèses de France. Métropole de Reims. Reims, Paris, pp. 5-6
 De SS. Sixto et Sinicio episcopis confessoribus Remis in Campania Gallica, in Acta Sanctorum Septembris, vol. I, Parigi 1868, pp. 118-129
 Louis Duchesne, Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol. III, Parigi 1915, pp. 76-81
 Paul Viard, Sisto e Sinicio, vescovi di Reims, santi, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. XI, coll. 1264-1265

Waliofariki karne ya 3
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Prisko wa Capua

Prisko wa Capua (alifariki Capua, Campania, Italia, karne ya 3 au ya 4) alifia imani ya Kikristo.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Terensiani wa Todi

Terensiani wa Todi (alifariki Todi, Umbria, 1 Septemba 138 hivi BK) anakumbukwa kama askofu wa kwanza wa mji huo (Italia ya Kati) hadi kifodini chake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Mons. Zaffarami, San Terenziano primo vescovo e martire di Todi..., Todi 1935
 G. Lucchesi, Terenziano, in Bibliotheca Sanctorum, XII, coll. 370-372, Roma 1961-1970
 Lanzoni, La Passio S. Sabini, 1903
 O. Maturo, Antica leggenda ed inni inediti di San Terenziano, in "Archivio per la Storia Ecclesiastica dell'Umbria", I (1913), pp. 239–247
 P. Chiricozzi, San Terenziano V.M. patrono di Capranica, Roma 1985 (nuova edizione)

Viungo vya nje

San Terenziano: da Todi a Rezzoaglio, un lungo percorso di fede di Massimo Brizzolara
www.encyclocapranica.it

Waliofariki 138
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Vinsenti wa Dax

(alifariki Dax, Aquitania, leo nchini Ufaransa, karne ya 4 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo.  

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 De SS. Vincentio episc. et Laeto presb. martyribus, in Acta Sanctorum Septembris, vol. I, Parigi-Roma 1868, pp. 200-203
 Louis Duchesne, Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol. II, Paris 1910, pp. 97 e 140-142
 Antoine Degert, Histoire des évêques de Dax, Dax 1899, pp. 25-31
 Justo Fernandez Alonso, Vincenzo e Leto, santi, martiri in Spagna (?), in «Bibliotheca Sanctorum», vol. XII, col. 1176

Waliofariki karne ya 4
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Vikta wa Le Mans

(422 - Le Mans, leo nchini Ufaransa, 490 hivi) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 450.  

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 422
Waliofariki 490
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Tambarare ya Uhindi Kaskazini

Tambarare ya Uhindi Kaskazini ni eneo kubwa la bara upande wa kusini wa Milima ya Himalaya linaloshika Uhindi Kaskazini yote na Bangladesh yote pamoja na sehemu za Pakistan na Nepal. 

Tambarare hiyo imesababishwa na mito miwili ya Indus na Ganges na ina kilomita za mraba milioni 2.5. Inakaliwa na watu bilioni 1 yaani sehemu ya saba ya watu wote duniani. 

Tambarare yote imegawiwa katika mabeseni ya mito miwili: maji upande wa magharibi huelekea mto Indus na upande wa mashariki huelekea mto Ganges. 

Tambarare hiyo inapokea maji yake kutoka milima ya Himalaya hasa; mito hiyo imetelemka pamoja na matope yaliyojenga tabaka nene la ardhi yenye rutuba. Hivyo ni eneo linalofaa kwa kilimo hasa cha mpunga na ngano kinacholisha idadi kubwa ya watu.  

Katika historia ya binadamu ilikuwa kati ya maeneo ya kwanza ambako milki na utamaduni wa miji vilianzishwa vikiwezesha kuwepo kwa wataalamu walioweka misingi ya sanaa na elimu ya juu.

Marejeo

Jiografia ya Bangladesh
Jiografia ya Nepal
Jiografia ya Uhindi
Jiografia ya Pakistan
Port of Spain

Port of Spain ni mji mkuu wa nchi ya Trinidad na Tobago. 

Idadi ya wakazi ni watu 49,031; pamoja na sehemu za nje inafika nusu milioni. Ni mji wa tatu kwa ukubwa nchini. Ilikuwa kama mji mkuu wake tangu miaka ya 1700. 

Port of Spain ni kitovu muhimu cha biashara katika maeneo ya Karibi, hasa kutokana na bandari yake na soko la hisa.  

Kiutamaduni ni mashuhuri kwa kanivali yake.

Marejeo

Trinidad na Tobago 
Miji Mikuu Amerika
Kostanso wa Aquino

Kostanso wa Aquino (alifariki 570 hivi) anakumbukwa kama askofu wa Aquino (Italia ya Kati) mwenye karama ya unabii kama ilivyoshuhudiwa na Papa Gregori I. Aliongoza jimbo hilo kwa miaka 25 hivi.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi 

Waliofariki 570
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Nyanda za Chini za Ulaya ya Kaskazini

Nyanda za Chini za Ulaya Kaskazini (pia: za Ulaya ya Kati) ni eneo la Ulaya ya Kati, hasa katika Poland, Denmark, Ujerumani, Ubelgiji, Uholanzi, pamoja na sehemu ndogo ya kaskazini mwa Ufaransa na Ucheki. 

Yote hayo ni maeneo ya kimo cha chini kati ya Bahari ya Kaskazini na Bahari Baltiki upande wa kaskazini na nyanda za juu za Ulaya ya Kati upande wa kusini. Upande wa mashariki yanaendelea katika Nyanda za Chini za Ulaya Mashariki (East European Plain), ilhali zote ni sehemu za Nyanda za Chini za Ulaya (European Plain).  

Kwa Kijerumani na Kipoland eneo hilo huitwa "Nyanda za Chini za Ulaya ya Kati" maana kwao "Ulaya ya Kaskazini" iko upande wa kaskazini wa bahari.

Matumizi 
Kwa jumla maeneo hayo hutumiwa kwa kilimo; uoto asilia umebaki kwa viwango vidogo tu. Miji ilikua kando ya mito iliyokuwa njia za usafiri tangu zamani.

Jiografia 
Miinuko hufikia kati ya mita 0 na 200 juu ya usawa wa bahari; hakuna vilima juu ya mita 200-300. Sura ya nchi ilipata umbo lake kutokana na vipindi vya enzi za barafu zilizopita ambako matabaka manene ya barafu yalisukumwa juu ya nchi kutoka kaskazini yakisukuma viwango vikubwa vya miamba, mchanga na udongo mbele yake. Yaliyobaki ni sehemu za vilima ambavyo mara nyingi ni mchanga bila rutuba na tambarare zilizofanywa na maji ya mito wakati wa kuyeyuka kwa barafu ambako matope yenye rutuba yamebaki.

Uenezaji 
Nyanda za Chini hizo zinaanza upande wa magharibi pale Flandria (kaskazini mwa Ubelgiji), zikiendelea Uholanzi, Ujerumani Kaskazini, Denmark na Poland; zinagusa Jamhuri ya Ucheki na sehemu ya kusini magharibi ya Uswidi pia.

Mito 
Mabeseni makuu ya mito ni pamoja na, kutoka magharibi hadi mashariki: Rhine, Ems, Weser, Elbe, Oder na Vistula .

Marejeo

Viungo vya nje 
 Baltic Lagoons (wangwa za Baltiki) 
 Lowlands-L, jamii ya majadiliano ya kimataifa inayojishughulisha na Jimbo la Ulaya ya Kaskazini, tamaduni zake, aina ya lugha, historia, nk; pia kushughulika na urithi wa msingi wa Lowlands nchini Uingereza, Amerika ya Kaskazini, Australia, nk. 
 Ramani ya kubofya ( kwa Kirusi ) 

Jiografia ya Ulaya
Jiografia ya Ujerumani
Jiografia ya Polandi
Jiografia ya Denmark
Jiografia ya Ubelgiji
Jiografia ya Ufaransa
Jiografia ya Ucheki
Jiografia ya Uholanzi
Krioli ya Guyana ya Kifaransa

Krioli ya Guyana ya Kifaransa ni lugha ya Krioli inayotumiwa hasa katika Guyana ya Kifaransa na katika nchi jirani za Surinam na Guyana. Kwa Kifaransa inaitwa Créole guyanais au Guyanais, wenyewe wanasema Kriyòl Gwiyannen.

Ni lugha ya Krioli yenye asili katika Kifaransa, pamoja na athira za lugha za Kiafrika, Kiindio, na Kireno. Inafanana na Krioli ya Visiwa vya Karibi: kuna tofauti za msamiati na sarufi lakini kwa jumla wasemaji huelewana. 

Lugha hiyo ni tofauti na Krioli ya nchi jirani Guyana (Guyanese Creole) ambayo ni lugha yenye asili ya Kiingereza.

Mifano

Mifano

Marejeo
 [www.krakemanto.gf/markr.html Jinsi ya kuandika Kikrioli cha Guyana ya Kifaransa (kwa Kifaransa)]
 Abstrak diksionnè lang peyi karibeyen (Dictionnaire abstrait des langues des pays caribéens) Riche lexique unilingue du créole
 Cérémonie de mariage en créole guyanais
 Description du créole guyanais (en anglais)
 Lexique des mots guyanais
 Philip Aaron Bull, La manifestation de l'évolution lexicale du créole guyanais à partir de textes écrits du XIX et XX, 1992
 Mots, tournures, expressions et proverbes Guyanais 
 RFO Guyane 

Krioli
Guyana ya Kifaransa
Bounnhang Vorachith

Bounnhang Vorachith (kwa Kilao: ບຸນຍັງ ວໍລະຈິດ; amezaliwa 15 Agosti 1937) ni mwanasiasa wa Laos ambaye amekuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Mapinduzi cha Watu wa Lao (kiongozi de facto) na Rais wa Laos (mkuu wa nchi kisheria) tangu mwaka 2016. 

Hapo awali aliwahi kuwa Naibu Waziri Mkuu kutoka 1996 hadi 2001, Waziri Mkuu kutoka 2001 hadi 2006, na Makamu wa Rais wa Laos kutoka 2006 hadi 2016.
Waliozaliwa 1938
Watu walio hai
Marais wa Laos
Thongloun Sisoulith

Thongloun Sisoulith (kwa Kilao: ທອງລຸນ ສີສຸລິດ; amezaliwa 10 Novemba 1945) ni mwanasiasa wa Laos ambaye amekuwa Waziri Mkuu wa Laos tangu mwaka 2016. 

Hapo awali alikuwa Naibu Waziri Mkuu kutoka 2001 hadi 2016, na pia Waziri wa Mambo ya nje kutoka 2006 hadi 2016. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Mapinduzi cha Watu wa Lao, anashika nafasi ya nne.

Alichaguliwa kuwa Waziri Mkuu wa Laos katika Kongamano la 10 la Chama mnamo 23 Januari 2016.

Waliozaliwa 1945
Watu walio hai
Wanasiasa wa Laos
Zeno wa Nikomedia

Zeno wa Nikomedia (alifariki Nikomedia, leo Izmit, nchini Uturuki, 362 hivi) alikuwa Mkristo wa Dola la Roma aliyefia imani yake wakati wa kaisari Juliani Mwasi.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini, pengine pamoja na wanae Konkordi na Teodori. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 362
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Theodota na wanae

Theodota na wanae Evodi, Ermogene na Kalisti (walifariki Nisea, Bitinia, leo nchini Uturuki, mwanzoni mwa karne ya 4) walikuwa Wakristo wa Dola la Roma waliofia imani yao.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki karne ya 4
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Habibu wa Edesa

Habibu wa Edesa (alifariki Edesa, leo Şanlıurfa nchini Uturuki, 322) alikuwa shemasi aliyefia imani yake kwa kuchomwa moto katika dhuluma ya kaisari wa Dola la Roma Licinius.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Septemba au 2 Novemba

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Holweck, F. G. A Biographical Dictionary of the Saints. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 322
Mashemasi
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Antonino wa Apamea

Antonino wa Apamea (alifariki Apamea, nchini Syria, karne ya 4) alikuwa kijana wa miaka 20, fundi wa kuchonga mawe, aliyefia imani yake baada ya kubomoa sanamu za Wapagani.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 4
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Siria
Yusto wa Lyon

Yusto wa Lyon (alifariki Skete, 390 hivi) alikuwa askofu mkuu wa 13 wa mji huo, leo nchini Ufaransa, tangu mwaka 350 hivi, lakini miaka yake ya mwisho alikwenda kuishi jangwani na wamonaki wa Misri.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 390
Maaskofu Wakatoliki
Wakaapweke
Watakatifu wa Ufaransa
Mababu wa jangwani
Viatori wa Lyon

Viatori wa Lyon (alifariki Skete, 390 hivi) alikuwa Mkristo wa mji huo, leo nchini Ufaransa, ambaye miaka yake ya mwisho alimfuata askofu wake Yusto wa Lyon kwenda kuishi jangwani na wamonaki wa Misri.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 390
Wakaapweke
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Ufaransa
Nonoso

Nonoso (alifariki mlima Soratte, Lazio, 570 hivi) alikuwa abati nchini Italia.

Habari zake ziliandikwa na Papa Gregori I.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 2 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 
 
 Nonnosus
 Heiliger Nonnosus
 San Nonnoso sul Monte Soratte

Waliozaliwa 500
Waliofariki 570
Wamonaki
Mapadri
Watakatifu wa Italia
Siagri wa Autun

(alifariki Autun, leo nchini Ufaransa, 600 hivi) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 560 na alihimiza elimu ya dini na maadili kati ya mapadri.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 2 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saints of August 27: Syagrius 

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 600
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Elpidi

Elpidi alikuwa Mkristo aliyeishi katika mkoa wa Marche, Italia, labda kama mkaapweke katika karne ya 4 akitokea Kapadokia, leo nchini Uturuki.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 2 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Fabio Bisogni, Per Giacomo di Nicola da Recanati, in "Paragone", XXIV (1973), pp. 44-62.
 Agiografia e culto dei santi nel Piceno. Atti del Convegno di studio (Ascoli Piceno, 2-3 maggio 1997).

Viungo vya nje
Saint of the Day, September 2: Elpidius the Cappadocian at SaintPatrickDC.org
Sant'Elpidio a Mare
Vitae patrum

Wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Solomoni Leclercq

Solomoni Leclercq (Boulogne-sur-Mer, Ufaransa, 15 Novemba 1742 - Paris, Ufaransa, 2 Septemba 1795) alikuwa bradha wa Kanisa Katoliki na mlezi wa vijana katika shirika la Mabradha wa Shule za Kikristo. 

Aliuawa wakati wa Mapinduzi ya Kifaransa kwa kukataa kiapo cha kutii serikali badala ya viongozi halali wa Kanisa.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 17 Oktoba 1926, halafu Papa Fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe 16 Oktoba 2016, wa kwanza kati ya maelfu ya waliofia dini katika mapinduzi hayo. 

Sikukuu inaadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Anonyme, Une victime de la Révolution ou vie de Nicolas Leclercq, dit frère Salomon, instituteur congréganiste, Poussielgue frères, Paris, 1887.
 Abbé Hyacinthe Chassagnon, Le Frère Salomon mort aux Carmes le 2 septembre 1792. Quelques pages d'histoire sur l'institut des Frères des écoles chrétiennes au siècle XVIII, Paris, Procure Générale des Frères, 1905.
 Hyacinthe Chassagnon, Le Bienheureux Salomon, de l'institut des Frères des écoles Chrétiennes, Procure Générale des Frères, Paris, 1926.
 Georges Rigault, Un disciple de saint Jean-Baptiste de La Salle, le Bienheureux Salomon, martyrisé à Paris (prison des carmes) le , Procure Générale des Frères, Paris, 1926. 
 Anonyme, Le Bienheureux Frère Salomon (de l'institut des Frères des écoles chrétiennes, mis à mort, en haine de la Foi, le 2 sept. 1792, à la prison des Carmes, à Paris), édition Sobeli, Bruxelles, 1926.
 Abbé G.Sepiéter, Quelques gloires de l'institut des Frères des écoles chrétiennes, Procure Générale des Frères - Paris, 1929
 Frère Jean Huscenot, La Sainteté par l'école. Sept religieux-éducateurs lasalliens, éditions Guéniot, Langres,  1989.
 Marcel Guilhem, Nicolas Le Clercq : Frère Salomon : martyr de la Révolution française (1745-1792), Médiaspaul, 1990.
 http://www.la-croix.com/Religion/France/Un-nouveau-saint-francais-Salomon-Leclercq-2016-05-10-1200759015 Nicolas Senèze, "Un nouveau saint français, Salomon Leclercq", 10 mai 2016, ed. La Croix, la-croix.com
 Christophe Carichon, Saint Salomon Le Clercq, Perpignan, Artège, 2016

Viungo vya nje
 Alivyotangazwa mtakatifu.
 Complete works of St John Baptist de La Salle  PDF format
 De La Salle Christian Brothers worldwide Tovuti rasmi ya shirika lake
 Wito wa mabradha, Marekani na Kanada
 Compendium of Lasallian Resources 

Waliozaliwa 1745
Waliofariki 1792
Watawa
Mabradha wa Shule za Kikristo
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Baba Levo

Revokatus chipando (maarufu kwa jina la kisanii kama Baba Levo; jina lingine la kisanii ni Obd; alizaliwa Kigoma, 6 Juni 1986) ni mwanasiasa, mwimbaji, mtunzi wa muziki wa Kitanzania na msanii wa Bongo Flava kutoka Tanzania.

Waimbaji wa Tanzania
Wanasiasa wa Tanzania
BMG Record Label

BMG Record Label ni studio iliyoanzishwa na Beka Boy mwaka 2017. Studio hiyo yenye makao yake katika jiji la Kigoma, Tanzania.Inajulikana kuwa msingi wa Bongo Flava.
Febe (Biblia)

Febe (au Foibe kutoka Kigiriki Φοίβη) alikuwa mwanamke wa karne ya 1 aliyeishi Kenkre, moja kati ya bandari mbili za Korintho, Ugiriki.

Mtume Paulo katika Waraka kwa Warumi 16:1-2 alimsifu kwa kuhudumia watu wengi, yeye akiwa mmojawao. Kwa lugha ya Biblia neno huduma linaweza kudokeza pia mamlaka fulani ndani ya Kanisa.

Madhehebu mbalimbali yanamheshimu kama mtakatifu, ila katika tarehe tofautitofauti. Kwa Wakatoliki wa Kanisa la Kilatini sikukuu yake ni tarehe 3 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Marcus Borg - John Dominic Crossan, The First Paul: Reclaiming the radical visionary behind the church's conservative icon, London 2009
Elisabeth Schussler Fiorenza, In memoria di lei, Claudiana Editrice, Torino, 1990
Josef Kurzinger, Das Neue Testament, Aschaffenburg, Pattloch, 1956

Viungo vya nje
St Phoebe - Catholic Online
Phoebe: Deacon of the Church at Cenchrea | Marg Mowczko
Society of Biblical Literature
Household Names: Michael Peppard, "Junia, Phoebe, & Prisca in Early Christian Rome", 23 April 2018, Commonweal

Waliofariki karne ya 1
Watakatifu wa Ugiriki
Watu wa Biblia
Win Myint

Win Myint (kwa Kiburma: ဝင်းမြင့်; amezaliwa 8 Novemba 1951) ni mwanasiasa na mfungwa wa kisiasa wa zamani ambaye anafanya kazi kama Rais wa 10 wa Myanmar tangu tarehe 30 Machi 2018.

Waliozaliwa 1951
Watu walio hai
Marais wa Myanmar
Assimi Goïta

Kanali Assimi Goïta (amezaliwa 1983 hivi) ni afisa wa jeshi la Mali na kiongozi wa Kamati ya Kitaifa ya Wokovu wa Watu, mamlaka ya kijeshi ambayo ilichukua madaraka kutoka kwa Rais wa zamani Ibrahim Boubacar Keïta katika mapinduzi ya Mali ya mwaka 2020.

Wasifu 
Assimi Goïta, mwana wa afisa wa Kikosi cha Wanajeshi cha Mali, alifundishwa katika vyuo vikuu vya kijeshi vya Mali na haswa alihudhuria Prytanée militaire de Kati na Shule ya Kijeshi ya Jeshi la Pamoja huko Koulikoro. 

Goïta aliwahi kuwa Kanali katika Kikosi Maalum cha Vikosi vya Uhuru, kikosi maalum cha Kikosi cha Wanajeshi cha Mali. Anaongoza vikosi maalum vya Mali katikati mwa nchi na cheo cha kanali. Kwa hiyo anakabiliwa na uasi wa jihadi nchini Mali. Goïta ni kiongozi wa Kamati ya Kitaifa ya Wokovu wa Watu, kundi la waasi ambao wameahidi kuandaa uchaguzi mpya kuchukua nafasi ya Ibrahim Boubacar Keïta. 

Goïta alipata mafunzo kutoka Marekani, Ufaransa, na Ujerumani, na alikuwa na uzoefu wa kufanya kazi na Vikosi Maalum vya Jeshi la Marekani.

Waliozaliwa 1983
Watu walio hai
Marais wa Mali
Mteja

Mteja (wakati mwingine hujulikana kama mnunuzi) katika mauzo, biashara na uchumi, ndiye mpokeaji wa huduma, bidhaa, au wazo kutoka kwa muuzaji kupitia shughuli ya kifedha au ubadilishaji kwa pesa au jambo lingine muhimu.

Marejeo

Biashara
Marselo wa Chalon

Marselo wa Chalon (alifariki Chalon-sur-Saone, leo nchini Ufaransa, karne ya 3 hivi) ni mmojawapo kati ya Wakristo wafiadini wanaoheshimiwa kama watakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 Marguerite Sermesse, « Saint-Marcel-lès-Chalon », revue Images de Saône-et-Loire, n. 6, Octobre 1970, pp. 12-13.

Waliofariki karne ya 3
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Wilaya ya Msalala

Wilaya ya Msalala ni wilaya ya Mkoa wa Shinyanga. Ilianzishwa tarehe 23 Novemba 2012 kwa kugawa Wilaya ya Kahama Vijijini.

Marejeo

M
Wilaya ya Msalala
Wilaya ya Ushetu

Wilaya ya Ushetu ni wilaya ya Mkoa wa Shinyanga. Ilianzishwa tarehe 23 Novemba 2012 kwa kugawa Wilaya ya Kahama Vijijini.

Marejeo

M
Wilaya ya Ushetu
Eleuteri wa Spoleto

Eleuteri wa Spoleto (alifariki kabla ya 593) alikuwa abati wa monasteri aliyoianzisha karibu na mji wa Spoleto, Italia, mwaka 535.

Papa Gregori I, aliyefanyiwa naye muujiza fulani,  alimsifu kwa unyofu na moyo wa toba.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Marejeo

Waliofariki 560
Mapadri
Wamonaki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Akonsi na wenzake

Nono, Erkulano na Taurino (walifariki Fiumicino, karibu na Roma, Italia) walikuwa Wakristo waliouawa kutokana na imani yao wakati wa dhuluma ya Dola la Roma.
 
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao ni tarehe 5 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Kwinto wa Capua

Kwinto wa Capua (alifariki Capua, Campania, Italia, karne ya 3 au ya 4) alifia imani ya Kikristo wakati wa dhuluma ya Dola la Roma.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Urbani, Theodori na wenzao

Urbani, Theodori na wenzao 78, akiwemo Menedemo, (walifariki Nikomedia, leo Izmit, nchini Uturuki, 370 hivi) walikuwa Wakristo wa Dola la Roma, wakleri kwa walei, waliofia imani sahihi wakati wa kaisari Valens aliyefuata Uario. Walipandishwa juu ya boti ambalo lilichomwa moto kayi ya bahari.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 5 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 370
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uturuki