LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
ABS-CBN

ABS-CBN Corporation au ABS-CBN, ni muungano wa vyombo vya habari wa Ufilipino wenye makao yake makuu katika Jiji la Quezon. Ilianzishwa mnamo 1946 kama Bolinao Electronics Corporation (BEC).

Kampuni hiyo iliundwa kwa kuunganishwa kwa Alto Broadcasting System (ABS) na Chronicle Broadcasting Network (CBN).

Viungo vya Nje 
 ABS-CBN

Kampuni za Ufilipino
GMA Network

GMA Network, Inc. au GMA, ni kampuni ya media ya Ufilipino yenye makao yake makuu katika Jiji la Quezon. Ilianzishwa mnamo 1950 na Robert La Rue Stewart.

Kampuni hiyo inaendesha vituo kadhaa vya redio na televisheni nchini Ufilipino, vikiwemo GMA-7, GTV-27, Super Radyo DZBB 594 na Barangay LS 97.1.

Viungo vya Nje 
 GMA Network

Kampuni za Ufilipino
Bioko Norte

Pages using infobox settlement with no coordinates
Bioko Norte ni mkoa wa Guinea ya Ikweta uliopo kwenye sehemu ya kaskazini ya kisiwa cha Bioko. Mji mkuu ni Rebola . Mji mkuu wa kitaifa pia uko Bioko Norte ambao ni Malabo .

Sehemu ya Hifadhi ya Kitaifa ya Pico Basilé iko Bioko Norte.
Mikoa ya Guinea ya Ikweta
Bioko Sur

Bioko Sur (Kihispania kwa "Bioko Kusini") ni mkoa wa Guinea ya Ikweta. Makao makuu yake ni Luba . Inachukua sehemu ya kusini ya kisiwa cha Bioko, ambacho sehemu iliyobaki ni sehemu ya Bioko Norte .

Sehemu ya Parque Nacional del Pico Basilé iliyoundwa mwaka wa 2000 iko Bioko Sur.

Marejeo 

Mikoa ya Guinea ya Ikweta
Centro Sur

Centro Sur (Kihispania kwa "Kusini-Kati") ni mkoa wa Guinea ya Ikweta. Mji mkuu wake ni Evinayong. 

Mkoa huu ni sehemu ya kanda la Rio Muni lililopo kwenye bara la Afrika.  

Centro Sur inapakana na Mkoa wa Estuaire wa Gabon upande wa kusini-magharibi na Mkoa wa Woleu-Ntem upande wa kusini-mashariki, halafu Mkoa wa Kusini wa Kamerun upande wa kaskazini. Ndani ya nchi, inapakana na Kié-Ntem kwenye kaskazini-mashariki, Wele-Nzas kwenye kusini-mashariki, na Litoral upande wa magharibi.

Centro Sur ina miji mitatu kuu: Akurenam, Niefang na Evinayong.

Marejeo 

Mikoa ya Guinea ya Ikweta
Kié-Ntem

Kié-Ntem ni mkoa wa Guinea ya Ikweta . Mji mkuu wake ni Ebebiyín .

Mkoa huo ni sehemu ya kanda la Rio Muni lililopo kwenye sehemu ya bara ya nchi. Kié-Ntem inapakana na tarafa zifuatazo za nchi:

 Kanda ya Kusini, Kamerun - kaskazini
 Mkoa wa Woleu-Ntem, Gabon - mashariki
 Wele-Nzas, Guinea ya Ikweta - kusini
 Centro Sur, Guinea ya Ikweta - magharibi

Mkoa ulichukua jina lake kutoka Mto Kié na Mto Ntem (Campo).

Marejeo 

Mikoa ya Guinea ya Ikweta
Río Muni

Río Muni (inaitwa pia Mbini kwa lugha ya Kifang, au Región Continental kwa Kihispania ) ni moja ya kanda mbili za Guinea ya Ikweta. Inajumuisha eneo la bara la nchi hiyo likiwa na  kilomita za mraba 26,017. 

Jina hilo limetokana na Mto Muni, ambako Wazungu wa kwanza waliofika hapa walijenga makazi.

Historia 
Pwani la Río Muni ilikuwa chini ya Ureno iliyoikabidhi kwa 

Hispania mnamo 1778 katika Mkataba wa El Pardo . Wahispania walikuwa na matumaini ya kununua watumwa kwa koloni za huko Marekani. Lakini walowezi wengi walikufa kwa homa ya manjano, na eneo hilo lilibaki bila walowezi. 

Baadaye Wahispania walirudi na kuanzisha mashamba ya kakao pamoja na kuvuna mbao ambazo zilikuwa tasnia kuu. Río Muni, pamoja na Bioko, ikawa mkoa wa Guinea ya Kihispania mnamo 1959.

Wakazi 
Mnamo mwaka wa 2015 Rio Muni ilikuwa na watu 885,015 ambao walikuwa 72% ya wakazi wote wa Guinea ya Ikweta. Lugha kuu zinazozungumzwa katika Río Muni ni Kifang cha Ntumu, ambacho kinazungumzwa kwenye kaskazini, na Kifang cha Okak, ambacho kinazungumzwa kusini. Kihispania kinatumiwa pia na wengi kama lugha ya pili na lugha ya mawasiliano.

Mikoa 
Río Muni inajumuisha majimbo matano:

 Centro Sur
 Djibloho
 Kié-Ntem
 Litoral
 Wele-Nzas

Miji 
Jiji kubwa zaidi ni Bata, ambalo pia hutumika kama mji mkuu wa kiutawala wa mkoa. Miji mingine mikuu ni pamoja na Evinayong, Ebebiyín, Acalayong, Acurenam, Mongomo na Mbini .

Marejeo 

Jiografia ya Guinea ya Ikweta
Litoral (Guinea ya Ikweta)

Litoral (ikimaanisha "Pwani") ndio mkoa wenye watu wengi zaidi wa Guinea ya Ikweta. Katika sensa ya mwaka 2015 ulikuwa na wakazi 367,348. Mji mkuu wake ni Bata; miji mingine miwili ni Mbini na Kogo.

Mkoa huo ni sehemu ya kanda ya Rio Muni iliyopo kwenye sehemu ya bara ya nchi.

Mpaka wa magharibi wa Litoral ni pwani ya Ghuba ya Guinea. Kwenye nchi kavu inapakana na mikoa ifuatayo:

 Mkoa wa Kusini, Kamerun —kaskazini
 Centro Sur, Guinea ya Ikweta —mashariki
 Mkoa wa Estuaire, Gabon —kusini

Marejeo 

Mikoa ya Guinea ya Ikweta
Wele-Nzas

Mkoa wa Wele-Nzas ni mkoa katika sehemu ya mashariki ya Guinea ya Ikweta . Mji mkuu wake ni Mongomo . Inapakana na mikoa ya Centro Sur upande wa magharibi na Kié-Ntem upande wa kaskazini, na Mkoa wa Woleu-Ntem wa Gabon upande wa mashariki na kusini. 

Kufikia 2015, idadi ya watu wa Wele-Nzas ilikuwa 192,017.  Ilipata jina lake kutoka kwa Mto Benito (pia unaitwa Wele ) na safu ya milima ya Piedra Nzas.

Historia 
Wakazi wa kwanza kabisa wa Wele-Nzas, na wakazi pekee wa eneo hilo kwa karibu miaka 15,000, walikuwa watu wa Byele . Hatimaye Wabantu waliingia na kuchukua nafasi ya Wabyele. Wakati wa karne ya 20 Wabyele wa msisho walihamia Kamerun . Wafang hatimaye wakawa kabila kubwa katika eneo hilo. 

Wapelelezi Wazungu waliepuka zaidi eneo la ndani la Guinea ya Ikweta. Hata magavana wa Hispania wa eneo hilo hawakutembelea Wele-Nzas hadi kuundwa rasmi kwa Guinea ya Kihispania mnamo 1926. 

Wele-Nzas ilikuwa na nafasi muhimu katika historia ya Guinea ya Ikweta baada ya uhuru kwa sababu ni jimbo la nyumbani la marais wote wawili wa nchi hiyo ambao ni  Francisco Macías Nguema na Teodoro Obiang Nguema Mbasogo . 

Kuanzia 1975 hadi mapinduzi ya 1979, Macías alitawala kiimla kutoka mji alikozaliwa wa Nsangayong uliopo mpakani na Gabon. Obiang alianzisha miradi mikuu ya miundombinu katika jimbo hilo, ikiwa ni pamoja na uwanja mpya wa ndege na kituo cha mikutano huko Mongomo. 

Mkoa mpya wa Djibloho ulitengwa kutoka Wele-Nzas mnamo 2017. Ciudad de la Paz (zamani Oyala), mji mkuu wa siku zijazo uliopangwa wa Equatorial Guinea, umeanza kujengwa Djibloho. 

Mongomo ni mji kubwa zaidi katika jimbo hilo; miji mingine ni pamoja na Aconibe, Añisoc, na Nsok . Barabara kuu inaunganisha Mongomo na mji wa bandari wa Bata. Kuna barabara inayovuka mpaka karibu na Mongome na kuiunganisha na mji wa Oyem nchini Gabon.

Mbuga mbili za kitaifa, Hifadhi ya Kitaifa ya Altos de Nsork na Hifadhi ya Asili ya Monte Temelon, ziko ndani ya mkoa huo.

Marejeo 

Mikoa ya Guinea ya Ikweta
Djibloho

Djibloho, rasmi Jiji la Kiutawala la Djibloho,  ( Kihispania : Ciudad administrativa de Djibloho )  ndio mkoa mpya zaidi wa Guinea ya Ikweta.

Ulitengwa katika maeneo ya mkoa wa Wele-Nzas kwa sheria ya mwaka wa 2017.  

Kusudi la kuuanzisha mkoa huu ilikuwa kuunda mji mkuu mpya wa kitaifa utakaochukua nafasi ya Malabo iliyopo kwenye kisiwa cha Bioko.

Utawala 
Djibloho inajumuisha wilaya mbili za mijini, Ciudad de la Paz na Mbere .  Mji mkuu ni Ciudad de la Paz ("Mji wa Amani"),  uliojulikana kama Oyala hadi 2017.  Katika uchaguzi wa bunge wa kitaifa wa 2017, Djibloho ilichagua seneta mmoja na mbunge mmoja.

Marejeo 

Coordinates on Wikidata
Mikoa ya Guinea ya Ikweta
Ciudad de la Paz

Ciudad de la Paz (Kihispania: Mji wa Amani),  zamani iliitwa Oyala, ni mji katika Guinea ya Ikweta ambao unaendelea kujengwa kwenye mwaka 2022. Inakusudiwa kuchukua nafasi ya Malabo kama mji mkuu wa taifa.    

Ilianzishwa kama eneo la mjini wa mkoa Wele-Nzas kwenye mwaka wa 2015. Sasa ni makao makuu ya utawala ya mkoa mpya wa Djibloho ulioundwa mwaka wa 2017. Mnamo 2017, mji huo ulipewa jina rasmi la Ciudad de la Paz ("Mji wa Amani").  

Mahali pa mji mpya palichaguliwa kwa ufikiaji wake mzuri na tabianchi. Kusudi muhimu ilikuwa kuunda mji mkuu kwenye eneo la bara, tofauti na mji mkuu wa sasa Malabo, ambao uko kwenye kisiwa cha Bioko . 

Mji ulipangwa na kampuni ya usanifu ya Ureno. Unakusudiwa kuwa na takriban wakazi 200,000,  jengo jipya la bunge, ikulu ya rais na eneo la hekta 8150.   

Ujenzi wa mji mkuu huu mpya umekosolewa na wapinzani wa kisiasa kwa Rais Teodoro Obiang aliyesukuma mpango huo. Serikali ya Guinea ya Ikweta ilianza kuhamia ofisi za kwanza tangu mwaka wa 2017.

Mahali 
Ciudad de la Paz iko karibu na katikati ya Río Muni ambayo ni sehemu ya kibara ya Guinea ya Ikweta. Iko kati ya miji ya Bata na Mongomo na 20 km kutoka uwanja wa ndege wa Mengomeyén . Ugavi wa umeme unategemea Bwawa la Djibloho linalozalisha megawati 120.

Katikati ya msitu usio na maendeleo, serikali inapanga kujenga mji mpya kama makao ya serikali ya baadaye.   Itakuwa makao makuu ya rais, serikali, utawala, polisi na uongozi wa kijeshi  na kuchukua nafasi ya mji mkuu wa sasa wa Malabo . Jiji linaundwa kuwa na makazi ya watu 160,000-200,000, wanaoishi katika eneo la 81.5 km 2 . Hii inalingana na takriban robo ya wakazi wa Guinea ya Ikweta.

Picha za miaka ya kwanza

Marejeo 

Coordinates on Wikidata
Miji ya Guinea ya Ikweta
Bata, Equatorial Guinea

Bata ni mji wa bandari katika mkoa wa Litoral wa Guinea ya Ikweta. Ni makao makuu ya mkoa wa Litoral na pia ya kanda la Rio Muni. Kwenye mwaka 2015 inakadiriwa idadi ya watu 290,000 na hivyo ni mji  mkubwa wa nchi hiyo. 

Iko kwenye pwani ya Bahari ya Atlantiki ya kanda ya Río Muni ambayo ni sehemu ya kibara ya nchi. Bata ni kitovu cha usafiri na bandari, ambapo feri husafiri hadi mji mkuu Malabo na Douala nchini Kamerun, wakati ndege zinaweza kutua katika Uwanja wa Ndege wa Bata. 

Bandari ya Bata ni kati ya bandari zenye kina kirefu zaidi katika Afrika ya Magharibi. Hata hivyo, Bata haina beseni ya asili na gati lilijengwa ili kusaidia uhamisho wa shehena za meli. Bidhaa kuu zinazouzwa nje ni mbao na kahawa .  Bandari hiyo ilipanuliwa kwa sehemu na mikopo ya ushirikiano wa China, na uwezo wake ni tani milioni 6,5 na kontena za TEU 300,000 kila mwaka.

Marejeo 

Coordinates on Wikidata
Miji ya Guinea ya Ikweta
Mto Muni

Muni ( Kifaransa : Rivière Muni, Kihispania: Río Muni ) ni mdomo wa mito mbalimbali inayoungana kabla ya kuishia kwenye Bahari Atlantiki. Muni inaunganisha mito kadhaa ya Guinea ya Ikweta na Gabon .   Sehemu ya urefu wake ni sehemu ya mpaka na Gabon . Ni kutoka kwenye mdomo huo ambako jina la Río Muni lilichukuliwa, ambayo ni sehemu ya bara ya Guinea ya Ikweta.

Mito 
Muni inalishwa upande wa kaskazini na mto Congue na Mto Mandyani na kutoka mashariki na Mitong, Mven na Mto Timboni.

Marejeo 

Mito ya Guinea ya Ikweta
Barafuto ya Drygalski

Barafuto ya Drygalski ni barafuto iliyoko kwenye Mlima Kilimanjaro nchini Tanzania, kwenye mteremko wa kaskazini-magharibi kutoka kileleni. Kama maeneo yote ya barafu yaliyobaki kwenye mlima huo imepungua sana.

Kituo cha barafu kiliwahi kuongezeka hadi mwinuko wa mita 4,800 (15,700 ft) na mahali pa chimbuko lake karibu na kilele cha Mlima Kilimanjaro na kujazwa na Uwanja wa Barafu ya Kaskazini. Wakati mmoja Barafuto kuu ya Penck ilizunguka na barafuto ya Drygalski upande wa kusini na hadi hivi sasa, Barafuto ya Credner ilifanya vivyo hivyo kwa upande wa kaskazini.

Barafuto ya Drygalski imepewa jina la mwanajiografia wa Ujerumani Erich von Drygalski.

Marejeo 

Milima ya Tanzania
Anjali Sharma

Anjali Sharma (alizaliwa mwaka 2004) ni mwanaharakati wa hali ya hewa kutoka Australia, ambaye akiwa na umri wa miaka 16, alikuwa mlalamikaji mkuu katika kesi ya darasa katika Mahakama Kuu ya Australia, dhidi ya serikali ya Shirikisho, na hasa, wakati huo Waziri wa Mazingira, Sussan Ley, kwa kushindwa kuzingatia matokeo ya mabadiliko ya hali ya hewa. Sharma pia alikuwa mmoja wa washindani katika Tuzo ya Hali ya Hewa ya Watoto 2021, tuzo ya kimataifa ya harakati za hali ya hewa, iliyoko Sweden

Kazi 
Sharma ni mwanafunzi wa shule ya sekondari kutoka Melbourne, ambaye alifungua kesi ya pamoja dhidi ya serikali ya shirikisho ya Australia na Waziri wa Mazingira wakati huo, Sussan Ley, katika Mahakama Kuu ya Australia. Alikuwa mlalamikaji mkuu, pamoja na wanafunzi wengine saba wa shule. Kesi hiyo iliwataka Mahakama Kuu imsitishe Waziri wa Mazingira Ley kutaka kuidhinisha upanuzi wa migodi ya makaa ya mawe Vickery, karibu na Gunnedah, NSW. Mahakama Kuu iliamua kwa mara ya kwanza duniani kwamba Waziri wa Mazingira alikuwa na wajibu wa kisheria kwa vijana na watoto kuhusiana na athari za mabadiliko ya hali ya hewa, haswa athari za moto wa msituni na joto kali. Hii ilianzisha kigezo cha kufuata katika kesi zinazofuata mahakamani.

Tuzo

Marejeo

Waliozaliwa 2004
Swahili climate voices
Wanaharakati wa Australia
Watu kutoka Melbourne
Sarah Perkins-Kirkpatrick

Sarah Perkins-Kirkpatrick ni mwanasayansi wa hali ya hewa wa Australia na mtaalamu katika utafiti wa Joto kali. Alikuwa mshindi NSW mwaka 2013 na alipokea tuzo ya Dorothy Hill mwaka 2021. Ana uzoefu mkubwa wa mawasiliano ya sayansi.

Kazi 
Perkins-Kirkpatrick ni mwanasayansi wa hali ya hewa anayefanya kazi juu ya matukio ya joto kali, ikiwa ni pamoja na jinsi joto kali linavyofafanuliwa, mwenendo wa joto kali, mabadiliko ya baadaye yanayotarajiwa, na ushawishi wa kibinadamu unaosababisha matukio yaliyoonekana. Alikuwa katika Kituo cha Utafiti wa Mabadiliko ya Hali ya Hewa cha UNSW kuanzia mwaka 2012 hadi 2022, na kisha akahamia UNSW Canberra. Alikuwa mshindi wa tuzo ya Young Tall Poppy kwa ujuzi wa mawasiliano katika sayansi mwaka 2013. Ametumia sehemu kubwa ya kazi yake kutoa maoni juu ya mabadiliko ya hali ya hewa na joto kali.

Tuzo 
 2021 - Dorothy Hill Medal kutoka Australian Academy of Science.
 2017 - ARC Future Fellowship, kutoka Baraza la Utafiti la Australia.
 2016 - Tuzo ya Watafiti Wachanga wa Jamii ya Hali ya Hewa na Bahari ya Australia.
 2014 - Tuzo ya Mkurugenzi wa Kituo cha Ubora katika Sayansi ya Mfumo wa Hali ya Hewa.
 2014 - Aliorodheshwa kama mmoja wa "Nyota Zinazoibuka za UNSW Ambazo Zitabadilisha Dunia".
 2013 - NSW Young Tall Poppy.

Marejeo

Swahili climate voices
Sam Mostyn

Samantha Joy Mostyn (alizaliwa 1964, anajulikana kama Sam Mostyn) Ni mtetezi wa mabadiliko ya hali ya hewa na usawa wa kijinsia, ni mwanamke wa kwanza kuwa kamishna wa AFL. Kufikia mwaka 2021, Mostyn ni rais wa Chief Executive Women. Yeye ni mwanachama wa bodi kadhaa, ikiwa ni pamoja na The Climate Council, GO Foundation, Mirvac, Transurban, Virgin Australia na The Sydney Swans. Tuzo ya Mostyn, kwa wanawake bora katika AFL, imetajwa kwa jina lake.

Maisha na kazi 
Mostyn alizaliwa mwaka 1965 na alikulia katika jeshi, akiwa binti wa jenerali wa jeshi. Yeye ni mke na ana binti mmoja. Moja ya nafasi za mwanzo za Mostyn ilikuwa kufanya kazi na Michael Kirby, ndani ya Mahakama ya Rufaa ya NSW. Baadaye alikuwa mshauri wa mawasiliano katika ofisi ya Waziri Mkuu Paul Keating.

Mostyn ana shahada ya BA/LLB kutoka Chuo Kikuu cha Taifa cha Australia (ANU). Mwaka 2018, alipewa Shahada ya Heshima ya Sheria kutoka ANU. 

Mostyn alitoa mchango katika maendeleo ya Sera ya Heshima na Uwajibikaji ya AFL, na pia aliongoza katika kuanzishwa kwa Ligi ya Wanawake ya Australian Football (AFWL). Yeye ni mtetezi wa masuala ya wanawake na anawasaidia waathiriwa wa ukatili wa kijinsia.

Kazi ya mabadiliko ya hali ya hewa 
Mostyn alikuwa mmoja wa washiriki wa Mkutano wa Australia 2020. Mostyn ni mwenyekiti wa Baraza la Hali ya Hewa na ameandika kuhusu moto wa porini na mabadiliko ya hali ya hewa kwa Baraza la Hali ya Hewa. Katika tukio la 2021 kuhusu uongozi wa hali ya hewa kabla ya Glasgow 2021, Mostyn alifanya mahojiano na Profesa Lesley Hughes. Mostyn ni mjumbe wa bodi ya Kazi za Hali ya Hewa, na alikuwa mshindi wa tuzo za IGCC Climate mwaka 2019. Shahada yake ya Udaktari wa Sheria ilipewa kutambua uongozi wake katika kazi ya mabadiliko ya hali ya hewa.

Tuzo

Marejeo

Waliozaliwa 1964
Swahili climate voices
Amanda Lynch

Amanda H. Lynch ni mtafiti wa mazingira na kijamii, na Mkurugenzi wa Taasisi ya Brown ya Mazingira na Jamii na Profesa maarufu wa Masomo ya Mazingira katika Chuo Kikuu cha Brown University. Yeye ni Mshiriki wa Shirika la Hali ya Hewa la Amerika na Akademia ya Sayansi na Uhandisi ya Australia.

Kazi
Baada ya kuhitimu shahada ya uzamili katika Sayansi ya Anga kutoka Chuo Kikuu cha Melbourne mwaka 1993, Lynch alianzisha mfano wa kwanza wa mifumo ya hali ya hewa wa eneo la Aktiki. Mwaka 2003, akiwa anafanya kazi katika Chuo Kikuu cha Colorado, Lynch alipewa Tuzo ya Shirikisho na Baraza la Utafiti la Australia.

Baada ya kufanya kazi katika Chuo Kikuu cha Monash University, alijiunga na Chuo Kikuu cha Brown University mwaka 2011 kama profesa wa Sayansi ya Dunia, Mazingira, na Sayansi za sayari. Wakati akiwa Chuo Kikuu mwaka 2013, Lynch aliteuliwa kuwa mhariri mkuu wa jarida la Weather, Climate and Society na aliteuliwa kuwa Mshiriki wa Shirika la Hali ya Hewa la Amerika. Mwaka 2017, Lynch aliteuliwa kwa kura moja kujiunga na Chuo cha Sayansi cha Norwei cha Utafiti wa Polar. Pia anafanya kazi katika Shirika la Hali ya Hewa la Umoja wa Mataifa kama mwenyekiti mwenza wa Mpango wa Utafiti wa Hali ya Hewa Duniani na ni mwanachama wa bodi ya jarida la Policy Sciences.

Maisha binafsi
Lynch ana watoto wawili.

Marejeo

Watu walio hai
Wanawake wa Australia
Wanasayansi wa Australia"
Adriana Dutkiewicz

Adriana Dutkiewicz ni mtaalamu wa joto kali kutoka Australia katika Chuo Kikuu cha Sydney. Alikuwa mshindi wa tuzo ya Dorothy Hill mwaka 2006 na ni Mshirika wa Baadaye wa ARC.

Kazi 
Utafiti wa Dutkiewicz unazingatia sedimentology, na unajumuisha mfululizo wa miamba na sediments inayotoka Archaean hadi Quaternary. Utafiti wake ni wa kisayansi na unazingatia mizunguko ya kaboni ya ulimwengu, ukiunganisha sedimentology ya jadi na teknolojia za hivi karibuni zaidi.

Dutkiewicz amefanya utafiti katika kazi za mafuta za mapema Precambrian. Tuzo ya Dorothy Hill ilimuelezea kama "ya kwanza kugundua chembe za mafuta zilizohifadhiwa katika miamba ya Archaean na Precambrian za mapema na kuonyesha kuwa biomasi ya zamani ilikuwa ya kutosha kuunda hidrokaboni". Utafiti wake ulionyesha kuwa viumbe eukaryotic walikuwa na uwezo wa kuvumilia matukio ya hali ya hewa kali, kama vile joto kubwa zaidi kuliko ilivyofahamika hapo awali. Amechangia ugunduzi na ufahamu katika mageuzi ya mapema ya maisha pamoja na kufanya utafiti katika uchunguzi wa mafuta.

Machapisho 
Dutkiewicz, A. & Müller, R.D., 2022. Deep-sea hiatuses track the vigor of Cenozoic ocean bottom currents. Geology.
Dutkiewicz, A. & Müller, R.D., 2021. The carbonate compensation depth in the South Atlantic Ocean since the Late Cretaceous. Geology, v. 49, p. 873-878. 
Dutkiewicz, A. Judge, A., Müller, R.D., 2020. Environmental predictors of deep-sea polymetallic nodule occurrence in the global ocean. Geology, v. 48, p. 293-297. 
Dutkiewicz, A., Müller, R.D., Cannon, J., Vaughan, S., Zahirovic, S., 2019. Sequestration and subduction of deep-sea carbonate in the global ocean since the Early Cretaceous. Geology, v. 47, p. 91-94.

Vyombo vya Habari 
Dutkiewicz amekuwa katika vyombo vya habari, akiripoti jinsi geocirculation ya ulimwengu inahusiana na joto la ulimwengu na mabadiliko ya hali ya hewa. Utafiti unahusika na usambazaji wa kaboni na maji, na athari za joto na kuchukua kaboni na bahari. "Mpaka sasa, bahari imechukua robo ya CO2 ya kibinadamu na zaidi ya asilimia 90 ya joto lililozidi lililohusishwa." Utafiti wake pia umechapishwa na kuelezwa katika vyombo vingine vya habari pamoja na ABC.

Tuzo 
 2006: Dorothy Hill Award kutoka Australian Academy of Science
 2006: Tuzo ya CSIRO Medal for Scientific Achievement (kikundi cha tuzo)
 2005: Tuzo ya JG Russell kutoka Australian Academy of Science
 1991: Tuzo ya Western Mining Prize kwa Ufundi wa Kipekee katika Jiolojia (Daraja la Kwanza)

Marejeo 

Watu walio hai
Wanawake wa Australia
Wanasayansi wa Australia
Deborah Jacobvitz

Deborah Bea Jacobvitz ni mtafiti wa ikolojia wa Marekani. Anashikilia Uprofesa wa Phyllis L. Richards katika Chuo Kikuu cha Texas huko Austin.

Maisha ya Awali 
Jacobvitz alikulia akihudumiwa na mama yake Jeanne Jacobvitz na baba yake Leonard Jacobvitz. Alijiota huko Albuquerque, New Mexico na ndugu wengine watatu. Alihudhuria ElDorado High School na akahitimu kwa alama nzuri sana.

Kazi 
Baada ya kuhitimu PhD yake, Jacobvitz alijiunga na Idara ya Ikolojia ya Binadamu, Maendeleo ya Watoto na Uhusiano wa Familia katika Chuo Kikuu cha Texas huko Austin kama Profesa Msaidizi. Mwaka wa 2008, aliteuliwa kuwa mwenyekiti wa Idara ya Maendeleo ya Binadamu na Sayansi za Familia katika Shule mpya ya Ikolojia ya Binadamu.

Marejeo 

Watu walio hai
Wanasayansi wa Marekani
Wanawake wa Marekani
Pat Gozemba

Patricia Andrea Gozemba (amezaliwa  Somerville, Massachusetts, 1940) ni mhadhiri na mwanaharakati wa Marekani. Alikulia Massachusetts na alihusika katika harakati za kisiasa katika miaka ya 1960 na 1970, ikiwa ni pamoja na[Harakati za Haki za Raia, Harakati za Ukombozi wa Wanawake na maandamano dhidi ya Vita vya Vietnam.

Maisha na Elimu
Patricia Andrea Curran alizaliwa na Mary M. na John C. P. Curran. Akiwa na umri wa miaka kumi na moja, familia ilihama kwenda Waltham, Massachusetts, ambapo mama yake alifanya kazi kama mhasibu. Baba yake alifanya kazi katika kampuni ya Boston Linotype Print na Boston Herald .Curran alihudhuria Chuo Kikuu cha Emmanuel (Massachusetts)huko Boston, ambapo alikuwa rais wa darasa la mwaka wa mwisho na alihitimu mwaka 1962.

Alipokea Shahada ya Uzamili (Ed.D.) katika Kiingereza kutoka Chuo Kikuu cha Boston.

Kazi
Curran alianza kazi yake kama mwalimu wa Kiingereza katika shule ya Waltham . Mwaka 1963, alisimamia walimu wanawake, akiwahimiza kujiunga na chama cha walimu na alihitimisha shahada yake ya uzamili katika Chuo Kikuu cha Iowa. Mwaka 1964, alifundisha Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Salem State. Mwaka 1968, Curran alioana na kuanza kutumia jina la mwisho Gozemba, lakini baadaye yeye na mumewe walitalakiana.

Mwaka 1971, Gozemba na wanachama wengine wa kitivo walianza kuwasilisha masomo ya wanawake katika mitaala yao. Somo hilo lilikubaliwa kama programu ya shahada ya chini ya kiwango cha kuingia katika masomo ya ndani mwaka 1975. Alikuwa mratibu wa programu hiyo kabla ya kupata idhini kamili na alikuwa kiongozi katika juhudi za kuendeleza programu ya Kiingereza kwa ajili ya mafunzo makini kwa wazungumzaji wasio wa asili wa Kiingereza katika Salem State. Mwaka 1972, aliomba onyesho la slaidi lililowasilishwa katika shule za eneo na mikutano ya jamii ili kuonyesha ubaguzi wa kijinsia katika matangazo. Mwaka uliofuata, Gozemba na wenzake walifungua kesi ya kufikia usawa wa mishahara kwa wanawake katika Salem State. Kesi hiyo Gozemba na wenzake walishinda.

Uanaharakati wa Mazingira 
Gozemba ameshiriki katika jitihada kadhaa za mazingira ndani na karibu na Salem. Tangu mwaka wa 2010, amekuwa mwenyekiti mwenzake wa Salem Alliance for the Environment (SAFE) na amehudumu katika bodi ya HealthLinks. Amefanya kazi katika masuala kama kuandaa mpango wa muda mrefu kamili wa kudumisha, kurekebisha, au kutumia upya Kituo cha Nishati cha Salem Harbor.

Mchango 
Mwaka wa 2018, Tume ya Massachusetts Gozemba na wanawake wengine watano kuwa "Mabinti Shujaa" kwa kazi yao katika maendeleo ya jamii. Chuo Kikuu cha Salem State kilianzisha tuzo inayobeba jina lake ambayo inathamini watu walio mfano kwenye chuo.

Kazi Zilizochaguliwa

Marejeo

	

waliozaliwa 1940
Watu walio hai
Wanaharakati wa Marekani
Wanawake wa Marekani
Swahili climate voices
Ximena Vélez Liendo

Ximena Vélez Liendo (alizaliwa tarehe 7 Machi 1976, Oruro, Bolivia) ni mtafiti wa uhifadhi wa mazingira wa Bolivia ambaye kazi yake inazingatia mazingira ya dubwana Andean, inayojulikana kama jukumari katika lugha ya Aymara, na uhifadhi wake nchini Bolivia na Amerika Kusini kwa ujumla.

Yeye ni Mtafiti Mkuu katika mradi ulioundwa kwa ushirikiano kati ya shirika la msingi la kijamii, PROMETA, ambalo limeorodhesha spishi hiyo kama hatarishi, Chester Zoo (Chester, Ufalme wa Muungano), Kitengo cha Utafiti wa Uhifadhi wa Wanyama pori (WildCRU), sehemu ya Idara ya Zoolojia ya Chuo Kikuu cha Oxford (Oxford, Ufalme wa Muungano) na Makumbusho ya Alcide D'Orbigny (Cochabamba, Bolivia).

Ximena amekuwa mwenyekiti msaidizi wa Kundi la Wataalamu wa Dubwana wa Andean, Kundi la Wataalamu wa Dubwana la Shirika la Kimataifa la Uhifadhi wa Asili (IUCN) tangu mwaka 2007.  Mwaka 2017, alipokea Tuzo ya Whitley kutoka kwa Whitley Fund for Nature (WFN).

Maisha na Elimu
Ximena Vélez Liendo alisomea Sayansi ya Biolojia katika Chuo Kikuu cha Juu cha San Simón huko Cochabamba (Bolivia). Wakati akifanya utafiti wake katika Hifadhi ya Taifa ya Carrasco huko Cochabamba, aliona kwa mara ya kwanza dubu, ambayo ilimhamasisha kuendelea na utafiti unaohitajika kusaidia uhifadhi wa spishi hiyo. 

Mwaka 1999 alikwenda Leicester (Uingereza), ambapo alifanya masomo yake ya MSc katika Mifumo ya Habari ya Jiografia (GIS) katika Chuo Kikuu cha Leicester akiangazia uharibifu wa misitu na sababu zake za kijamii na kiuchumi katika eneo la kizuizi la Hifadhi ya Taifa ya Carrasco (Bolivia). Baadaye, alikamilisha Shahada ya Uzamivu katika Maabara ya Mazingira na Mageuzi katika Chuo Kikuu cha Antwerp (nchini Ubelgiji).

Aliorudi Bolivia kufanya Masomo ya Uzamili akiendelea na utafiti wake juu ya dubu wa Andean, akishirikiana na wanasayansi kutoka EU, Brazil, Mexico, na Bolivia kwa ajili ya kukuza mipango ya uhifadhi na jamii katika Hifadhi ya Biosphere ya Pilon Lajas huko Bolivia.

Kwa sasa, anafanya kazi katika mradi katika misitu ya ukame ya Tarija (Bolivia) kwa ajili ya kutathmini idadi ya watu wa dubu kwa kutumia vifaa vya kamera na kuchunguza migogoro yake na binadamu.

Marejeo

wanasayansi wa Bolivia
TV5

TV5 Network, Inc. (inayojulikana sana kama TV5) ni mtandao wa televisheni na redio wa Ufilipino unaomilikiwa na MediaQuest Holdings, kampuni tanzu ya PLDT. Ilianzishwa mnamo 1960 na Chino Roces.

Viungo vya Nje 
 TV5

Kampuni za Ufilipino
Eric Gordon

Eric Ambrose Gordon Jr. (amezaliwa Desemba 25, 1988) ni mchezaji wa mpira wa kikapu kutokea nchi ya Marekani anachezea timu ya Los Angeles Clippers katika Chama cha mpira wa Kikapu Marekani (NBA). Akiwa shule ya sekondari, alipewa jina la "Mr. Basketball" wa Indiana wakati wa mwaka wake wa mwisho wa masomo alipokuwa akicheza katika Shule ya sekondari ya North Central. Kwa sehemu, anajulikana, kwa ushindani uliokuwepo wa kuajiriwa kwake kati ya Chuo Kikuu cha Illinois na Chuo Kikuu cha Indiana katika majira ya joto ya mwaka 2006; kwa sababu ya talanta ya Gordon na kiwango cha juu cha uchezaji wake mwaka huo, kuajiriwa kwake ilikuwa mada ya kutangazwa kwenye vyombo vya habari (media).

Marejeo 
Watu walio hai
Wachezaji wa mpira wa kikapu Marekani
Waliozaliwa 1988
Victor Wembanyama

Victor Wembanyama (amezaliwa 4 Januari 2004) ni mchezaji wa Ufaransa anayecheza mpira wa kikapu huko Metropolitans 92 ya LNB Pro A. Anakadiriwa sana kuchaguliwa na timu ya San Antonio Spurs kama chaguo nambari moja katika drafti ya Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani (NBA) ya 2023 na anakadiriwa kuwa mmoja wa matarajio makubwa ya mpira wa kikapu wakati wote.

Ni mzaliwa wa Le Chesnay, Ufaransa, Wembanyama alianza taaluma yake na timu ya Nanterre 92 ya LNB Pro A mnamo 2019. Miaka miwili baadaye, alihamia ASVEL na kushinda taji la Pro A katika msimu wake wa kwanza akiwa na timu hiyo. Mnamo 2022, Wembanyama alitia saini na Metropolitans 92 na kuchukua jukumu la uongozi. Amechaguliwa kuwa nyota wa LNB (All-Star) mara mbili, akishinda tuzo ya mchezaji mwenye dhamani zaidi katika mchezo wa nyota(mastaa) wa ligi ya LNB (All-Star Game MVP) mara moja, na ni Mchezaji Bora Chipukizi wa LNB Pro A mara mbili.

Wembanyama anachezea timu ya taifa ya Ufaransa ya mpira wa kikapu. Katika ngazi ya vijana, ameiongoza timu yake kutwaa medali mbili za fedha, ikiwa ni pamoja na Kombe la Dunia la FIBA ​​chini ya umri wa miaka-19 2021, ambapo aliweka rekodi ya FIBA ​​ya kuzuia kufungwa katika kila mchezo (blocks per game) kwenye shindano moja tu.

Marejeo 

Wachezaji wa mpira wa kikapu
Wachezaji wa Ufaransa
Watu walio hai
Waliozaliwa 2004
Metropolitans 92

Metropolitans 92 ni klabu ya mpira wa kikapu ya Ufaransa ambayo iko Levallois-Perret, katika eneo la jiji la Paris. Klabu hiyo kwa sasa inacheza katika ligi ya LNB Pro A, ni moja ya klabu ya kiwango cha juu zaidi katika mpira wa kikapu wa Ufaransa.

Marejeo 
Mpira wa kikapu
Klabu za mpira wa kikapu
LNB Pro A

LNB Pro A, kwa sasa inajulikana kwa sababu za ufadhili kama Betclic Élite, ni ligi ya kiwango cha juu ya mpira wa kikapu ya wanaume nchini Ufaransa. Mashindano hayo yamekuwepo tangu 1921. Tangu 1987, Ligue Nationale de Basket imekuwa ikiongoza ligi. Timu mbili zilizo nafasi ya chini kutoka kwa kila msimu hushushwa hadi kiwango cha pili cha Pro B. Mshindi wa michuano ya mtoano wa Pro A anatawazwa kuwa bingwa wa kitaifa wa Ufaransa.

Marejeo 
Mpira wa kikapu
1921
Ligue nationale de basket

Ligue nationale de basket (LNB; kwa Kiswahili: Ligi ya Kikapu ya Kitaifa) ni bodi inayosimamia mchezo wa mpira wa kikapu wa klabu za wanaume nchini Ufaransa. LNB hupanga Pro A ya daraja la kwanza na ya daraja la pili ya Pro B. Zaidi ya hayo, shirikisho hilo kila mwaka huandaa Kombe la Viongozi, Mechi ya Mabingwa na Mchezo wa Nyota Wote wa LNB. LNB ilianzishwa mnamo 1987 na kamati inayojumuisha vilabu vya kiwango cha juu kutoka Ufaransa. Mnamo 1990, LNB iliishinda CCHN kama mratibu wa shindano la daraja la juu nchini Ufaransa.

Marejeo 
Mpira wa kikapu
Bodi ya mpira wa kikapu
michezo nchini Ufaransa
Uhuru na Umoja (Marekani)

"Uhuru na Umoja" ndiyo kauli mbiu rasmi ya jimbo la Marekani la Vermont. Kauli mbiu hiyo ilipitishwa kwa mara ya kwanza mnamo 1788 ili kutumika kwenye Muhuri Mkuu wa Jamhuri ya Vermont. Ira Allen alitengeneza muhuri wa Vermont na mara nyingi anajulikana kama mwandishi wake. Kitabu cha Allen cha 1798 The Natural and Political History of the State of Vermont kinataja michango mingi aliyotoa katika kuanzishwa kwa Vermont. Kufuatia kukubaliwa kwa Vermont katika muungano wa shirikisho mnamo 1791, bunge liliidhinisha tena matumizi ya kauli mbiu hio ya muhuri mpya wa serikali. 

Gavana wa kwanza wa Vermont, Thomas Chittenden, alitoa kauli mbiu ya serikali katika nukuu yake:  "Out of storm and manifold perils rose an enduring state, the home of freedom and unity." Akimaanisha kuwa kwenye dhoruba na hatari nyingi kuliibuka hali nzuri na amani,nyumba ya uhuru na umoja.

Maana 
Kuna makubaliano ya jumla kwamba kauli mbiu hio ya Vermont inahusu wazo la kusawazisha maadili mawili yanayoonekana kinyume: uhuru wa kibinafsi na uhuru wa raia mmoja mmoja, na manufaa ya pamoja ya jumuiya kubwa zaidi. Mwandishi na mkazi wa Vermont Dorothy Canfield Fisher (1879–1958) aliandika yafuatayo kuhusu hali yake ya kupitishwa: "wazo la Vermont linakabiliana kwa nguvu na tatizo la msingi la mwenendo wa binadamu - jinsi ya kupatanisha mahitaji ya kikundi, ambayo kila mwanamume au mwanamke mwanachama anapitia." 

Nguvu hizi mbili zimestahimili zaidi katika historia ya Vermont, uhuru, na umoja, zikionyesha sehemu tofauti za utambulisho wa Vermont. Wito wa Vermont unaaminika kuwa msukumo wa hotuba maarufu ya Daniel Webster ya Uhuru na Muungano mbele ya Seneti ya Marekani. Matumizi ya kauli mbiu halisi hupatikana katika makundi mawili tofauti kabisa ya kisiasa. Chama cha mrengo wa kushoto cha kidemokrasia ya kijamii cha Ujerumani kilitumia kauli mbiu ya Uhuru na Umoja kabla ya Vita vya Pili vya Dunia. 

Nchini Uingereza, chama cha mrengo wa kulia, chama cha kidemokrasia cha kingereza ambacho kinatafuta ulinzi wa utamaduni wa Kiingereza na kupinga umoja wa Ulaya, pia kinatumia kauli mbiu hii kikamilifu. Kauli mbiu ya sasa ya kitaifa ya Ujerumani, iliyopitishwa na Jamhuri ya Shirikisho la Ujerumani mnamo 1952, pia inafanana kabisa, kauli mbiu hii kwa kusema "Einigkeit und Recht und Freiheit" ikitafsiriwa kama "Umoja,Haki na Uhuru". Nembo ya jimbo la 

Uswizi la Vaud inasomeka "Liberté et Patrie" - uhuru na nchi baba.

Matumizi 
Kwa sheria ya Vermont kauli mbiu ya Uhuru na Umoja inatumika katika muhuri Mkuu, nembo, na bendera ya Vermont. Kauli mbiu hii inaweza kupatikana katika malango makuu ya Mahakama ya Juu ya Vermont, na juu ya jukwaa katika Ukumbi wa Wawakilishi katika Ikulu ya Vermont.

Tanzania 
Kauli mbiu rasmi ya Tanzania ni msemo wa Kiswahili Uhuru na Umoja, unaotafsiriwa kama "Uhuru na Umoja".

Marejeo 
Marekani
Vermont

Kaulimbiu
Chai Jing

Chai Jing (Kichina: 柴静; pinyin: Chái Jìng; alizaliwa tarehe 1 Januari 1976) ni mwandishi wa habari wa China, mtangazaji wa zamani wa televisheni, mwandishi na mwanaharakati wa mazingira.

Mnamo 1995, Chai alianza kazi yake ya utangazaji kama mtangazaji wa redio katika mkoa uitwao Hunan. Kuanzia 2001 hadi 2013, alifanya kazi katika Televisheni kuu ya China (CCTV) kama mwandishi wa habari anayeheshimika na mtangazaji. Mnamo 2012 alichapisha wasifu, Utambuzi(Kichina: 看见; pinyin: kànjiàn), ambayo iliuza zaidi ya nakala milioni 1.

Mnamo mwaka 2014, Chai alianza uchunguzi huru kuhusu matatizo yanayokumba mazingira ya China, ambao ulifikia  kwa uandishi wa kujifadhiri aliouita Under the Dome (Kichina: 穹顶之下; pinyin: qióng dǐng zhī xià). Kufikia Machi 3, 2015, filamu ilipata maoni zaidi ya milioni 150 nchini China, na hivyo kutoa mwangaza kuhusu mjadala mkubwa kuhusu uchafuzi wa mazingira na sera ya mazingira nchini China.  Filamu hiyo ilizuiwa kwenye tovuti za China na mamlaka mnamo Machi 7, 2015.  Mwaka 2015 alitajwa kuwa mmoja wa watu 100 mashuhuri zaidi wa jarida la Time.

Marejeo

Waliozaliwa 1976
Swahili climate voices
Natalya Gomez

Natalya Gomez ni profesa na mtafiti wa tabaka la barafu bahari na dunia katika Chuo Kikuu cha McGill. Gomez ni Mwenyekiti wa Utafiti nchini Canada katika taasisi ya Geodynamics inayojihusisha na utafiti wa matabaka ya Barafu kwenye Kiwango cha Bahari. na alitunukiwa Tuzo ya cryosphere AGU mnamo mwaka 2019.

Kazi 
Gomez alitunukiwa shahada yake ya kwanza katika masomo ya Fizikia na  Hesabu mwaka (2006), na shahada yake ya uzamili katika Jiolojia ya Fizikia na Mafunzo ya Mazingira mwaka (2009), katika Chuo Kikuu cha Toronto. Gomez alipata Shahada ya Uzamivu katika Chuo Kikuu cha Harvard, katika Idara ya Sayansi za Dunia na Sayansi za Sayari. Utafiti wake  ulikuwa juu ya mwingiliano wa kiwango cha bahari na tabaka za barafu, akisimamiwa na Profesa Jerry X. Mitrovica.Gomez alipokea shahada ya uzamili ilifanyika katika Taasisi ya Courant ya Sayansi ya Hisabati|Taasisi ya Courant ya Sayansi ya Hisabati katika Chuo Kikuu cha New York. Kwa sasa yeye ni profesa katika Idara ya Sayansi ya Dunia na Sayansi ya Sayari katika Chuo Kikuu cha McGill, na ni mwenyekiti wa Utafiti katika inchi ya Canada katika Geodynamics ya Tabaka za Barafu na mwingiliano wa Kiwango cha Bahari.

Marejeo

Swahili climate voices
Shemara Wikramanayake

Shemara Wikramanayake (amezaliwa 1962) alianza kazi yake kama mwanasheria na kisha kama mfanyabiashara. Mwaka 2018, alikuwa Mkurugenzi Mtendaji na CEO wa Kundi la Macquarie Ltd. Pia anajulikana kwa juhudi zake za kutekeleza mikakati na mbinu za ubunifu za hifadhi ya chini ya uzalishaji wa kaboni na pia amefanya ushirikiano na nguvu kubwa ili kufikia lengo la chini ya uzalishaji wa kaboni. Mara nyingi ameunga mkono kuongeza uzalishaji wa nishati mbadala na pia ameitaka serikali kuongeza uzalishaji wa nishati mbadala mara nne ifikapo mwaka 2030 kwa lengo la kupunguza athari za kimataifa za mabadiliko ya hali ya hewa.

Kazi 
Wikramanayake alifanya kazi kama mwanasheria wa kampuni katika Blake Dawson Waldron kabla ya kujiunga na Kundi la Macquarie Ltd mwaka 1987. Alikuwa mkuu wa ofisi ya ushauri wa kampuni ya Macquarie huko New Zealand na pia alikuwa muhusika muhimu katika kuanzisha ofisi za ushauri wa kampuni huko Hong Kong na Malaysia. Alifanya kazi na Macquarie Capital kwa muda wa miaka 20 na aliteuliwa kuwa mkuu wa Usimamizi wa Mali wa Macquarie mwaka 2008 na kuongoza kitengo cha usimamizi wa mali cha kampuni kwa zaidi ya muongo mmoja.

Mwaka 2018, aliteuliwa kuwa Kamishna wa Tume ya Kimataifa ya muda mfuupi, tume iliyoanzishwa na Benki ya Dunia kutekeleza na kuharakisha mpango wa hatua za kubadilika kwa hali ya hewa. Mwaka 2019, aliteuliwa kuwa kiongozi wa Uongozi wa Fedha za Hali ya Hewa wa UN na Michael Bloomberg.

Marejeo

Waliozaliwa 1962
Swahili climate voices
Taryn Lane

Taryn Lane ni meneja wa Hepburn Community Wind Farm. Mnamo mwaka 2021 aliteuliwa katika Orodha ya Victorian Honour Roll of Women katika kipengele chaa 'Trailblazer'. Yeye ni mtaalamu wa nishati ya jamii na nishati mbadala.

Maisha ya Awali na Kazi 

Lane alipata Shahada ya Kwanza na Shahada ya pili ya Sanaa. Anaishi katika eneo la Victoria, na ni meneja wa Hepburn Community Wind Farm, ambayo lengo lake ni kuwa chanzo cha  100% nishati endelevu kwa jamii. Lane ni mkurugenzi wa RE-Alliance, Coalition for Community Energy, na mkurugenzi wa Smart Energy Council. Lane anafanya kazi katika shamba la upepo la Hepburn Community, ambalo ni 'jenereta ya upepo inayomilikiwa na jamii ya kwanza ya Australia'. Mwaka 2011, wanajamii 2,000 walichangia dola milioni 10 kwa ajili ya ujenzi wa shamba la upepo lenye mitambo miwili. Lengo ni kutumia nishati 100% yenye uzalishaji wa nishati mbadala ifikapo mwaka 2024. Lane pia ni mshiriki wa Kituo cha Uongozi wa Uendelevu.

Hepburn Community Wind Farm, ambapo Lane ni meneja, alishinda tuzo  endelevu ya Waziri Mkuu kwa jamii. Hepburn Wind Farm pia ilikuwa mmoja wa washindi wa tuzo ya uendelevu. Alizungumzia jinsi jamii zinavyoweza kupunguza uzalishaji wa gesi chafu, na lengo la kukomesha  sifuri halisi, kwa kutumia nishati mbadala: "Serikali zinafuata lengo la sifuri ifikapo mwaka 2050 lakini tunaamini ni muhimu kufikia kiwango cha zaidi ya 1.5 nyuzi katika muongo ujao," alisema Lane. "Ikiwa tunaweza kufanya mengi kama tuwezavyo ngazi ya chini kabisa, serikali zinaweza kuwa na matamanio makubwa zaidi."

Marejeo

swahili climate voices
Ellen Thomas

Ellen Thomas (alizaliwa Januari 24, 1947) ni mwanaharakati aliepigania kuwepo kwa amani nchini Marekani. Yeye alianza kujihusisha na mkesha wa amani ikulu inayotambulika (White House) mnamo Aprili 13, 1984. Binti wa mwanajeshi wa marekani, Thomas alizaliwa Brooklyn na kukua katika mji wa California. Alidhurika na silaha za nyuklia wakati wa utoto wake. Katika kupinga sera za serikali ya Marekani, alipinga kodi kwa kuishi chini ya kiwango cha kodi ya mapato.

Mnamo Mei 6, 1984, Ellen Benjamin aliolewa na Thomas katika harusi kubwa na kuitwa Ellen Thomas. Thomas na mumewe waliandamana pamoja kwa miaka kadhaa, hadi kifo chake mnamo Januari 2009 kwa ugonjwa wa mapafu. 

Ellen pia anaongoza "The Proposition One Non-Radioactive Nuclear Review", kikundi cha vyombo vya habari kinachosafiri kikielimisha umma juu ya hatari za siku zijazo za nyuklia. Mnamo 1993 alisaidia kuratibu mpango uliofaulu wa kura ya Washington DC kwa Upunguzaji wa Silaha za Nyuklia na mabadiliko ya Kiuchumi.   Ellen alihudumu katika bodi ya wakurugenzi ya Washington Peace Center, lakini tangu wakati huo alihamia North Carolina. 

The Oracles of Pennsylvania Avenue (2012) kimeandikwa na Tim Wilkerson, filamu ya maandishi halisi iliyoidhinishwa na Al Jazeera Documentary Channel, inasimulia maisha ya William na Ellen Thomas, Concepción Picciotto na Norman Mayer.

Marejeo

Waliozaliwa 1947
Waliofariki 2009
Swahili climate voices
Adriana Hoffmann

Adriana Elisabeth Hoffmann Jacoby (29 Januari 1940 - 20 Machi 2022) alikuwa Chilean mwanabotania, mazingiralai, na mwandishi. Alikuwa katibu mtendaji wa Tume ya Taifa ya Mazingira ya Chile (, CONAMA) kutoka mwaka 2000 hadi 2001. Alitetea |usimamizi endelevu]] na ulinzi wa misitu ya Chile, akiongoza upinzani dhidi ya ukataji miti katika jukumu lake kama mratibu wa Defensores del Bosque Chileno (Walinzi wa Msitu wa Chile) tangu mwaka 1992.

Mazingira
Hoffmann aliandika makala kuhusu mazingira kenye gazeti la El Mercurio katika mwaka wa 1990 na alipinga makubaliano ya biashara huria ambayo yangebadilisha misitu ya asili na kilimo cha miti cha kibiashara. Aliikosoa serikali ya Chile kwa kutokuwa na sera ya kilimo cha misitu.

Hoffmann alifanya urafiki na mfanyabiashara Mmarekani na mpambanaji wa uhifadhi Douglas Tompkins, ambaye alitoa ufadhili kwa Defensores del Bosque. Alijitetea jitihada zake za kuanzisha akiba ya asili ya ekari 1,200 katika Wilaya ya Maziwa ya Chile. The New York Times iliripoti kuwa alisema: "Ikiwa uwekezaji huu ungekuwa mahali pengine isipokuwa Chile, Bwana Tompkins angekuwa anachukuliwa kama shujaa. Lakini kilichotokea ni Chile, ambapo wivu na choyo na masilahi ya biashara ni taasisi."

Tuzo na Heshima
Hoffmann alitambuliwa na Umoja wa Mataifa mwaka 1997 kama mmoja wa wanasayansi wa mazingira 25 wanaoongoza wa muongo huo kwa juhudi zake za kulinda misitu ya Chile. Kwa utafiti wake juu ya mimea ya Chile na kazi yake katika elimu ya mazingira, Hoffmann alipokea Tuzo ya Luis Oyarzún kutoka Chuo Kikuu cha Austral ya Chile mwaka 2003. Alipokea Tuzo ya Mshiriki kutoka Cactus and Succulent Society of America mwaka 2009.

Hoffmann alihudumu kwenye jopo la majaji la Programu ya Mazingira ya Umoja wa Mataifa ya Sasakawa Prize.

Kazi
Hoffmann aliandika zaidi ya vitabu kumi na viwili na kutoa mwongozo kuhusu mimea, mimea ya dawa, na rasilimali ya botania ya Chile. Kati ya kazi zake alikuwa La Tragedia del Bosque Chileno, ambayo inajumuisha maandishi na picha zinazoonyesha ukataji miti haramu katika misitu ya Chile.

Majarida

Vitabu

Marejeo

Waliozaliwa 1940
Waliofariki 2022
Swahili climate voices
Simona Bordoni

Simona Bordoni (alizaliwa mwaka 1972) ni mtaalam wa hali ya hewa kutokea nchini Italia na profesa wa sayansi ya mazingira na uhandisi ambaye anaongoza Kikundi cha Utafiti cha Simona Bordoni katika Chuo Kikuu cha Teknolojia cha California.

Kazi 
Bordoni alipokea Shahada ya Sayansi ya masula ya hali ya hewa kutoka UCLA mwaka 2003, na shahada yake ya Uzamivu ya Sayansi ya Hewa na Bahari kutoka UCLA mwaka 2007.

Bordoni na Tapio Schneider wana karatasi iliyonukuliwa juu ya mwanzo wa monsuni ya Asia ambayo ilitumia modeli ya masuala ya hali ya hewa kuonesha kuwa monsoon ni mabadiliko kati ya maeneo mawili yaliyo katika mzunguko kijiografia. Simone pia amefanya kazi na Salvatore Pascale kuchunguza udhaifu wa Monsuni ya Amerika ya Kaskazini na matokeo yake kwa rasilimali za maji. Uchambuzi wake wa upepo wa bahari juu ya Ghuba ya California na kaskazini-mashariki mwa Bahari ya Pasifiki uligundua kuwa kuanza kwa msimu wa kiangazi kunasindikizwa na mabadiliko ya msimu wa kuelekea upepo kando ya Ghuba.

Maeneo ya Maslahi 
Monsuni, mabadiliko ya Kitropiki, mabadiliko ya Hali ya Hewa yanayo ingiliana katikati ya mzunguko mdogo wa kieneo na mzunguko mkubwa kijiografia

Tuzo 
 Tuzo ya Mwanasayansi Mchanga wa ISSNAF (Italian Scientists and Scholars of North America Foundation) katika Sayansi za Mazingira mwaka 2014
 Tuzo ya James R. Holton mwanasayansi kijana mwaka 2009

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1972
Wanasayansi wa Italia
Sabine Fuss

Sabine Fuss ni mwanasayansi wa hali ya hewa wa Ujerumani.Ni Kiongozi wa kikundi cha "Usimamizi endelevu wa Rasilimali na mabadiliko ya hali ya hewa ulimwenguni" katika Taasisi ya Utafiti ya Mercator(MCC).Sabine Fuss ni profesa katika Chuo Kikuu cha Humboldt cha Berlin.

Maisha
Fuss alipata shahada ya uzamili ya uchumi wa kimataifa na udaktari katika maendeleo endelevu katika sekta ya nishati kutoka Chuo Kikuu cha Maastricht. Alifanya kazi katika Taasisi ya Kimataifa ya Uchambuzi wa Mifumo Inayotumika. Mnamo mwaka 2018 aliteuliwa kuwa profesa katika Chuo Kikuu cha Humboldt cha Berlin .

Kazi
Maslahi ya utafiti ya Fuss ni pamoja na usimamizi wa rasilimali kwa kuzingatia hasa uchanganuzi wa mifumo, kufanya maamuzi chini ya hali isiyo na uhakika, tathmini iliyojumuishwa inayolenga kupunguza na kukabiliana na mabadiliko ya hali ya hewa, mifumo ya usimamizi wa kaboni dioksidi , maendeleo yanayoendana na hali ya hewa, na sera ya hali ya hewa.

Marejeo

Watu walio hai
Swahili climate voices
wanasayansi wa Ujerumani
Abigail Borah

Abigail Borah ni mwanaharakati wa mazingira wa Marekani ambaye alipinga hoja ya Todd Stern katika Mkutano wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi mnamo mwaka 2011.

Maisha ya awali na elimu 
Abigali alisoma shule ya  School of the Sacred Heart huko Florida. Alipokuwa akisoma, alijiunga na taasisi ya SustainUS, ambayo ilimchagua kuhudhuria kwenye Mkutano wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi mnamo mwaka 2010 huko Cancun (pia unajulikana kama COP-16.)
Swahili climate voices
Cara Augustenborg

Cara Aisling Augustenborg (alizaliwa 1978) ni mwanasayansi wa mazingira wa Marekani na Ireland, mchambuzi wa vyombo vya habari, profesa msaidizi katika University College Dublin na mjumbe wa Baraza la Ushauri la Mabadiliko ya Tabianchi la Irish na Rais Michael. D. Higgins' jimbo la baraza.

Maisha ya awali na elimu
Augustenborg alizaliwa mwaka wa 1978 nchini Ujerumani ambako babake, ambaye ana ukoo wa Kideni, aliwekwa kama rubani wa Jeshi la Anga la Marekani; mama yake ni mzaliwa wa Kaunti ya Kerry, Ayalandi. Katika utoto wake aliishi Pennsylvania, Saudi Arabia na New Orleans kabla ya familia kukaa karibu na Hanford Site, kiKazituo cha nguvu za nyuklia huko  Washington jimbo, Marekani, ambapo alihudhuria shule ya sekondari. Ana BSc katika biokemia kutoka Chuo Kikuu cha Washington na MSc katika Sayansi ya Afya ya Mazingira na Ph.D. katika Sayansi ya Mazingira na Uhandisi kutoka Chuo Kikuu cha California, Los Angeles. Tasnifu yake ya 2007 iliitwa Usafishaji wa nitrojeni kwa uendelevu wa kilimo cha Ireland.  alikuwa mwenyekiti wa kamati yake.

Alihamia Ireland mwaka wa 2003 na Fulbright Scholarship kufanya utafiti katika Teagasc katika Kaunti ya Wexford, na mwaka wa 2007 alihamia kufanya utafiti wa baada ya udaktari katika Trinity College Dublin' Shule ya Biashara na Shule ya Chuo Kikuu cha Dublin ya Kilimo. Ana uraia wa Ireland na Marekani.

Kazi
Tangu 2011 Augustenborg ameongoza kampuni yake ya ushauri, Impact Research Management, iliyoko Bray.

Mnamo 2014 Augustenborg hakuwa mgombeaji wa Green Party katika uchaguzi wa mitaa wa Ireland.

Augustenborg alikuwa mwenyekiti wa Friends of the Earth Europe kutoka 2015 hadi 2019, na Friends of the Earth Ireland kutoka 2015 hadi 2017.

Augustenborg ni Profesa Msaidizi katika Mafunzo ya Mazingira na Sera ya Mazingira katika Shule ya Usanifu, Mipango na Sera ya Mazingira katika Chuo Kikuu cha Dublin, aliyeteuliwa mwaka wa 2021.

Mnamo 2019 aliteuliwa na Michael D. Higgins kama mmoja wa watu saba walioteuliwa katika Jimbo la Ireland Baraza la Jimbo, shirika linalomshauri rais. Mnamo 2021 aliteuliwa na Eamon Ryan katika Baraza la Ushauri la Mabadiliko ya Tabianchi.

Kazi
Anaandika blogu kama kijani kibichi", ambayo ilitunukiwa "blogu Bora ya Mambo ya Sasa ya Ireland na Siasa" katika Tuzo za Blogu za miti midogo irish 2016. Anaandaa podikasti ya kila wiki ya "Down To Earth" kwenye Newstalk.

Alitajwa kama "Mwanamke Mwenye Ushawishi" katika Tuzo za Wanawake wa Ireland za 2020.<ref name="awards"> </ ref>

Maisha ya binafsi
Augustenborg aliolewa na mtu wa irish Mark Hughes lakini ndoa iliisha mwaka wa 2016. Anaishi Bray, County Wicklow, na ana mtoto mmoja. Amesema kuwa "Ikiwa ningeweza kubadilisha jambo moja katika jamii yetu, ningechukua mawimbi ya hewa kwa wiki ya hali ya hewa isiyoisha." na kwamba ushauri bora zaidi kuwahi kupewa ni "Good enough is good enough".

Marejeo

wanasayansi wa Ireland
wanasayansi wa Marekani
Swahili climate voices
Sara Larraín

Sara María Larraín Ruiz-Tagle (alizaliwa 1952) ni mwanasiasa na mwanaharakati wa mazingira nchini Chile. Sara María aligombea nafasi ya urais katika uchaguzi wa urais wa 1999. Sara María ni mzaliwa katika kabila la Wabaski.
Larraín ni mwanachama ya bodi ya wakurugenzi wa International Forum on Globalization.

Elimu na kazi

Larraín alisoma katia chuo cha Universidad de Chile mnamo mwaka 1972, akisomea antropolojia na baadaye alimaliza masomo yake katika chuo cha  Catholic University of Chile na kupata shahada ya ufundishaji wa Sanaa.

Marejeo

Waliozaliwa 1952
Swahili climate voices
Molly Burhans

Molly Burhans (aliyezaliwa 1989) ni mchora ramani wa Marekani, mwanasayansi wa data, na mwanaharakati wa mazingira. Yeye ndiye mwanzilishi wa GoodLands, shirika ambalo linalenga kuhamasisha Kanisa Katoliki kutumia ardhi yake kwa madhumuni la kulinda haki za mazingira na jamii.

Maisha ya Awali 
Burhans alizaliwa huko New York City, New York kwa Debra, profesa wa sayansi ya kompyuta, na William, mtafiti wa oncology ya Masi, ambaye alikufa mnamo 2019. Ingawa alienda kanisani akiwa kijana, hakuwa Mkatoliki hadi alipokuwa akifuata shahada ya kwanza.

Waliozaliwa 1989
Swahili climate voices