LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Faaborg-Midtfyn

Faaborg-Midtfyn ni mji nchini Denmark unaopatikana katika mkoa wa Syddanmark. 
Idadi ya wakazi wake ni takriban 51,144.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Denmark

Miji ya Denmark
Rockstar Games

Rockstar Games, Inc ni kampuni ya Marekani inayojishughulisha na uchapishaji wa michezo ya kompyuta. Michezo mingi inayochapishwa kutoka katika kampuni hii inahusisha sana mambo yaliyopo katika mji wa New York.

Michezo iliyochapishwa na kampuni ya Rockstar Games 
Hadi sasa kampuni ya Rockstar Games imechapisha michezo mingi sana ya kompyuta. Michezo hii ni kama vile: Bully, mfululizo wa Grand Theft Auto, L.A. Noire, mfululizo wa Manhunt, mfululizo wa Max Payne, mfululizo wa Midnight Club, mfululizo wa Red Dead na The Warriors.

Mfululizo wa Grand Theft Auto kama ulivyochapishwa na Rockstar Games

Tanzu za Rockstar Games 
Michezo inayochapishwa na Rockstar Games inatokana na mkujumuisho wa jitihada kutoka katika tanzu za kampuni hiyo.

Viungo vya nje 
 

kampuni za Marekani
Varde

Varde ni mji nchini Denmark unaopatikana katika mkoa wa Syddanmark. 
Idadi ya wakazi wake ni takriban 50,048.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Denmark

Miji ya Denmark
Donashano Malama

Donashano Malama (alizaliwa 1 Septemba 1991) ni mchezaji wa soka wa Zambia ambaye anachezea katika klabu ya Chippa United F.C. na timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Zambia.

Kazi ya klabu
Mnamo Januari 2018, Malama alisaini katika klabu ya Botola  baada ya kumalizika kwa mkataba wake katika klabu ya Nkana nchini zambia.

Chippa United F.C.
Mnamo Januari 2019, Malama alihamia upande waAfrika Kusini katika klabu ya  Chippa United F.C., akisaini mkataba pamoja na Bangaly Keita.

Alicheza mchezo wake wa kwanza wa ligi mnamo 3 Februari 2019, akiingia kama mbadala  dakika ya 66 wa Repo Malepe kwenye mchezo ambao walitoka sare ya 1-1 dhidi ya Baroka F.C ..

Kazi ya kimataifa
Malama alicheza kwa mara ya kwanza  katika timu ya taifa mnamo tarehe 28 Aprili 2013 katika ushindi wa 2-0 dhidi ya timu ya taifa ya Zimbabwe.

Alikuwa sehemu ya kikosi cha Zambia kilichoshiriki Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 2015, na alicheza kwenye mchezo wa mwisho wa hatua ya makundi dhidi ya Cape Verde akiingia kama mbadala.

waliozaliwa 1991
watu walio hai
wachezaji mpira wa Zambia
Hassan Dilunga

Hassan Dilunga (alizaliwa 20 Oktoba 1993) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa klabu ya Simba na timu ya taifa ya Tanzania. Kwa upande wa nafasi ya kiungo kwa timu ya Simba.

Mafanikio ya mchezaji huyu: alishawahi kucheza klabu bingwa Afrika akiwa na timu yake ya Simba na kufikia hatua ya robo fainali na alifanikiwa kuchukua ubingwa wa ligi kuu Tanzania Bara akiwa na Simba.

waliozaliwa 1997
watu walio hai
Wachezaji mpira wa Tanzania
Emmanuel Culio

Emmanuel Culio (amezaliwa 30 Agosti 1983) ni mtaalamu wa mpira wa miguu nchini Argentina ambaye anachezea Klabu ya Kiromania CFR Cluj. Ni kiungo mwenye nguvu za mguu wa kushoto.

Wachezaji mpira wa Argentina
Petali

Petali ni majani ya pekee katika ua ambayo huzunguka sehemu za uzazi za ua. Majani hayo pia katika aina kadha za maua huwa na rangi pamoja na harufu nzuri yenye kuvutia wadudu na binadamu. Uwezo wa majani haya kuvutia wadudu huchangia utungishaji yaani umuhimu katika uzazi wa mimea. Petali zote katika ua huitwa corolla.

Kwa kawaida petali hukaa pamoja na seti nyingine ya majani ya pekee ambayo huitwa sepali, ambayo hukaa chini ya muunganiko wa petali. Ingawa petali kwa kawaida huwa ndiyo maeneo dhahiri katika maua yatungishwayo na wanyama, hasa wadudu, spishi za mimea itungishwayo kwa njia ya upepo, hasa majani huwa na petali ndogo mno au hukosa petali kabisa.

Uzazi
Mimea
Chavulio

Chavulio (kwa Kiingereza: "Anther") ni sehemu ya stameni, ambayo ni sehemu ya kiume ya ua.

Sehemu hii ya ua hubeba mbelewele ambazo katika uzazi wa mimea huungana na chembekike za ua ili kuunda mbegu za mmea husika. Sehemu hii hushikiliwa na filamenti ambayo imejishikisha katika mrija wa stameni.

uzazi
mimea
Stameni

Stameni ni sehemu ya kiume ya ua ambayo huundwa na filamenti pamoja na chavulio.

Sehemu hii ya ua ndiyo izalishayo mbelewele kwa ajili ya utungishaji katika ua.

Uzazi
Mimea
Pistili

Pistili ni sehemu ya kike ya ua ambayo huwa na sehemu kuu tatu ambazo ni: stigma, staili pamoja na ovari ambazo ndani yake hupatikana chembekike za mmea.

Eneo hili la ua ndilo linalofanya kazi ya kupokea mbelewele kutoka katika sehmu ya kiume ya mmea ambayo ni chavulio ambazo hupokewa katika stigma. Staili hutumika katika kusafirishia mbelewele hizo ili kuzifikisha katika ovari ambamo utungishaji hutokea.

Uzazi
Mimea
Mijin

Mijin anatajwa kati ya Wakristo wa kwanza kuuawa kwa ajili ya imani yake barani Afrika (180 hivi).

Ni kati ya wafiadini wa Madauros (karibu na M'Daourouch, leo nchini Algeria), pamoja na Namfamo, Sanami na Luchíta. Majina mengine yanayotajwa pamoja ni: Adyuto, Aresto, Artifa, Besa, Datulo, Degno, Evasi, Felisi, Felisiani, Kresto, Kwarti, Kwinti, Lukania, Martiri, Mose, Museo, Onorato, Orato, Paulo, Pompini, Privati, Reduktula, Rogasiani, Rustiko, Salvatori, Saturnini, Setimini, Sesiliana, Seliani, Sidini, Simplisi, Sito, Teturo, Tino, Vikta, Viktorino, Vikturi na Vinsenti.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu kadiri ya barua ya Masimo wa Madaura kwa Augustino wa Hippo.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 18 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 2
Waliofariki 180
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Sanami

Sanami anatajwa kati ya Wakristo wa kwanza kuuawa kwa ajili ya imani yake barani Afrika (180 hivi).

Ni kati ya wafiadini wa Madauros (karibu na M'Daourouch, leo nchini Algeria), pamoja na Namfamo, Mijin na Luchíta. Majina mengine yanayotajwa pamoja ni: Adyuto, Aresto, Artifa, Besa, Datulo, Degno, Evasi, Felisi, Felisiani, Kresto, Kwarti, Kwinti, Lukania, Martiri, Mose, Museo, Onorato, Orato, Paulo, Pompini, Privati, Reduktula, Rogasiani, Rustiko, Salvatori, Saturnini, Setimini, Sesiliana, Seliani, Sidini, Simplisi, Sito, Teturo, Tino, Vikta, Viktorino, Vikturi na Vinsenti.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu kadiri ya barua ya Masimo wa Madaura kwa Augustino wa Hippo.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 18 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 2
Waliofariki 180
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Luchita

Luchita anatajwa kati ya Wakristo wa kwanza kuuawa kwa ajili ya imani yake barani Afrika (180 hivi).

Ni kati ya wafiadini wa Madauros (karibu na M'Daourouch, leo nchini Algeria), pamoja na Namfamo, Mijin] na Sanami. Majina mengine yanayotajwa pamoja ni: Adyuto, Aresto, Artifa, Besa, Datulo, Degno, Evasi, Felisi, Felisiani, Kresto, Kwarti, Kwinti, Lukania, Martiri, Mose, Museo, Onorato, Orato, Paulo, Pompini, Privati, Reduktula, Rogasiani, Rustiko, Salvatori, Saturnini, Setimini, Sesiliana, Seliani, Sidini, Simplisi, Sito, Teturo, Tino, Vikta, Viktorino, Vikturi na Vinsenti.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu kadiri ya barua ya Masimo wa Madaura kwa Augustino wa Hippo.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 18 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 2
Waliofariki 180
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Thais

Thais alikuwa mwanamke wa karne ya 4 wa huko Aleksandria, Misri, ambaye baada ya kuishi kwa anasa alihamia jangwani kuishi kwa toba kali.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo kwa Kiswahili
S.J.RUPYA, Makahaba wa jangwani, BPNP 1996, isbn 9976634765.

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki karne ya 4
Wamonaki
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Misri
Pambizo

Pambizo (vilevile kiungani, pambizoni, pembeni, kando ya mji, kiunga; kwa Kiingereza: suburb) ni makazi ya watu yaliyo pembezoni mwa mji au jiji na kitovu chake. Hukaliwa na watu wanaofanya kazi kwenye kitovu cha mji au kwenye mitaa ya viwanda. Si mjini kabisa wala si mashambani.

Zamani miji ya Dunia haikuwa mikubwa sana, isipokuwa miji mikuu katika madola makubwa yenye serikali thabiti. Tangu mapinduzi ya viwanda miji ilianza kukua na tangu mwaka 2008 zaidi ya nusu ya watu wote duniani huishi mjini.

Mifumo ya usafiri wa mjini inaruhusu watu kukaa mbali na mahali pa kazi na kusafiri kila siku baina ya nyumba na kazi. 

Watu huamua kuishi kwenye mapambizo kwa sababu mbalimbali:
 watu maskini hutafuta maeneo yasiyotumiwa wanapoweza kujenga vibanda vyao na hivyo kuanzisha pambizo la mtaa wa vibanda (slum)
 watu wenye kipato kidogo hutafuta makazi ya kupanga kwa gharama isiyo juu yanayopatikana pale ambako bei ya ardhi ni nafuu
 watu wenye hela hutafuta sehemu wanapoweza kujenga nyumba zao pamoja na nafasi ya bustani isiyopatikana tena mjini penyewe.

Kiutawala mapambizo yanaweza kuwa sehemu ya mji / jiji au kuwa nje yake. Hata hivyo kwa makusudi ya kusimamia usafiri, maji, maji machafu na takataka mara nyingi mamlaka za pamoja zimeundwa.

Tanbihi

Kujisomea 
 Archer, John; Paul J.P. Sandul, and Katherine Solomonson (eds.), Making Suburbia: New Histories of Everyday America. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press, 2015.
 Baxandall, Rosalyn and Elizabeth Ewen. Picture Windows:  How the Suburbs Happened. New York:  Basic Books, 2000.
 Beauregard, Robert A.  When America Became Suburban.  University of Minnesota Press, 2006.
 Fishman, Robert.  Bourgeois Utopias: The Rise and Fall of Suburbia.  Basic Books, 1987; in U.S.
 Galinou, Mireille. Cottages and Villas: The Birth of the Garden Suburb (2011), in England
 Harris, Richard. Creeping Conformity: How Canada Became Suburban, 1900-1960 (2004)
 Hayden, Dolores.  Building Suburbia: Green Fields and Urban Growth, 1820–2000.  Vintage Books, 2003.
 Stilgoe, John R.  Borderland: Origins of the American Suburb, 1820–1939.  Yale University Press, 1989.
 Teaford, Jon C.,  The American Suburb: The Basics.  Routledge, 2008.

Viungo vya Nje

 A Future Vision for the North American Suburb
 Centre for Suburban Studies
 Images of a mature north London suburb illustrating a wide range of domestic architecture
 The end of suburbia (documentary film)

Mji
Hori ya Baffin

Hori ya Baffin (kwa Kiingereza: Baffin Bay) ni mkono wa Bahari Atlantiki unaotenganisha Greenland na Kisiwa cha Baffin upande wa magharibi. 

Jina la Baffin Bay linamaanisha "Hori ya Baffin" ingawa si hori, inafanana zaidi na mlangobahari mrefu sana.. Ila tu, ilhali uso wake unafunikwa na barafu kwa sehemu ya mwaka, wapelelezi wa kwanza waliopeleka habari zake Ulaya waliuona kama hori.

Eneo la Hori ya Baffin ni mnamo Km² 689,000. Urefu wake kutoka kaskazini hadi kusini ni km 1,450 baina ya pwani ya Greenland na Kisiwa cha Baffin. Upana wake ni kati ya km 650 na km 110.

Sehemu yenye kina kirefu cha mita 2.100 inapatikana katikati. 

Watu walikalia pwani za Baffin Bay kuanzia mwaka 500 BK. Wakazi wa kwanza hawajajulikana vizuri, walifuatwa na Waeskimo. 

Waviking kutoka Norwei walifuata mnamo mwaka 1000 walipotea tena hadi mnamo mwaka 1300. 

Waingereza walianza kutembelea eneo hilo mwaka 1585 walipotafuta njia ya kufika Asia kwa kupita Amerika upande wa kaskazini. 

Bahari hii ilipokea jina kutokana na nahodha William Baffin aliyepeleleza sehemu kubwa mwaka 1612 na kuchora ramani za pwani zake hadi gredi 77° 45′ za kaskazini.

Tanbihi

Viungo vya nje

Jiografia ya Kanada
Atlantiki
Greenland
Meridiani

Meridiani (kutoka Kiingereza: meridian) ni mstari wa kudhaniwa kwenye uso wa ardhi kutoka ncha ya kaskazini hadi ncha ya kusini ya dunia. Kwa lugha nyingine ni nusuduara kwenye uso wa ardhi. 

Kuna mstari unaopita Greenwich (Uingereza) uliokubaliwa kuwa meridiani ya sifuri sanifu inayotumiwa kutaja longitudo ya mahali.

Jina
Jina linatokana na Kilatini "meridianus" kinachomaanisha "cha mchana". Ilhali mchana hufafanuliwa kuwa wakati ambako Jua linakaa juu kabisa angani, basi mchana unafika saa ileile kwenye kila mahali pa meridiani ileile. 

Kwa maana hiyo "meridiani" fulani iko kwa kila mahali duniani, ni sawa na kusema longitudo ya mahali. Hivyo "meridiani ya Dar es Salaam" ni mstari kutoka ncha hadi ncha unaopitia Dar es Salaam, au mstari wa longitudo 39°17'12.8"E.

Meridiani ya sifuri, Greenwich
Zamani kulikuwa na mifumo tofauti ya kuhesabu meridiani au longitudo. Mkutano wa mwaka 1884 ulikubali meridiani inayopita kwenye paoneanga pa Greenwich, Uingereza, kuwa "meridiani ya sifuri" yaani mstari wa marejeo kwa kutaja longitudo ya mahali popote duniani.

Nyuzi au digrii
Kwa hiyo meridiani ya Greenwich huhesabiwa kuwa "0", halafu kuna nyuzi 180 upande wa mashariki na nyuzi 180 upande wa magharibi. Nyuzi ya 180 ni ya pamoja kinyume cha mstari wa Greenwich.

Nyuzi za longitudo hutajwa ama kwa kuongeza "za mashariki / East" na "za magharibi / West", au kwa kutumia namba chanya kwa nyuzi za mashariki na namba hasi kwa zile za magharibi.

Kila meridiani hukatwa na mstari wa ikweta. Sambamba na ikweta ziko mistari ya duara za latitudo ziinazotajwa kwa nyuzi 1-90 za kaskazini au nyuzi 1-90 za kusini.

Marejeo

Viungo vya Nje

The Principal Meridian Project (US)
 Note: This is a large file, approximately 46MB. Searchable PDF prepared by the author, C. A. White.
Resources page of the U.S. Department of the Interior, Bureau of Land Management

Jiografia
Meridiani ya sifuri

Meridiani ya sifuri (kwa Kiingereza: Prime Meridian, Null meridian, Zero meridian) ni mstari wa meridiani unaokubaliwa kuwa mstari wa rejeo kwa kutaja longitudo za mahali duniani. Tangu mwaka 1884 meridiani hiyo ni mstari unaopita kutoka ncha ya Kaskazini hadi ncha ya Kusini kupitia paoneaanga pa Greenwich mjini London, Uingereza. Mstari wa Greenwich ni sifuri, na mistari zenye umbali wa nyuzi moja hutajwa kuwa nyuzi za longitudo upande wa mashariki au magharibi za sifuri, yaani Greenwich.

Historia ya uteuzi wa Greenwich
Hadi mwaka ule kulikuwa na meridiani za kurejelea tofauti kati ya nchi na nchi pamoja na meridiani ya Greenwich kuwa rejeleo kwa ramani za Kiingereza. Maana Greenwich, ambayo ni pambizo la London, ilikuwa mahali pa paoneaanga pakuu pa Uingereza. Mnamo mwaka 1880 Uingereza ilikuwa nchi yenye meli nyingi duniani na idadi kubwa ya meli ilitumia ramani zilizorejelea Greenwich kwa kutaja majiranukta ya mahali.

Mwaka 1884 rais wa Marekani alikaribisha mkutano wa kimataifa "International Meridian Conference" uliohudhuriwa na wawakilishi kutoka nchi 25. Mkutano ulipendekeza kutumia meridiani ya Greenwich kama "meridiani ya sifuri".

Hata hivyo, Ufaransa haukukubali mwanzoni na kwa miaka kadhaa iliyofuata ramani za Kifaransa zilionyesha meridiani ya Paris kuwa "meridiani ya sifuri".

Mfumo wa kutaja majiranukta au anwani ya kijiografia
Meridiani ya Greenwich huhesabiwa kuwa "0", halafu kuna nyuzi 180 upande wa mashariki na nyuzi 180 upande wa magharibi. Nyuzi ya 180 ni ya pamoja kinyume cha mstari wa Greenwich.

Nyuzi za longitudo hutajwa ama kwa kuongeza "za mashariki / East" na "za magharibi / West", au kwa kutumia namba chanya kwa nyuzi za mashariki na namba hasi kwa zile za magharibi.

Kila meridiani hukatwa na mstari wa ikweta. Sambamba na ikweta iko mistari ya duara ya latitudo inayotajwa kwa nyuzi 1-90 za kaskazini au nyuzi 1-90 za kusini.

Nchi zinazopitwa na meridiani ya sifuri
Mstari wa longitudo Greenwich unapita kwenye nchi zifuatazo: 
 Ufalme wa Muungano,
 Ufaransa, 
 Hispania, 
 [[Algeria, 
 Mali,
 Burkina Faso, 
 Togo,
 Ghana, na
 Antaktiki.

Inapita pia kwenye sehemu za 
 visiwa vya Norwei (Svalbard, Jan Mayen, Kisiwa cha Bouvet), na
 Greenland (Denmark).

Tanbihi

Viungo vya Nje

 "Where the Earth's surface begins—and ends", Popular Mechanics, December 1930

 A pictorial catalogue of meridian markers

Jiografia
Soweto

Soweto ni sehemu ya jiji la  Johannesburg, Afrika Kusini. 

Jina hilo ni kifupi cha Southwestern townships yaani "mapambizo ya kusini-magharibi". Hayo yalianzishwa wakati wa apartheid kama makazi ya Waafrika pekee, na kwa hiyo yalitazamwa kuwa "mapambizo meusi" ya Johannesburg. 

Kati ya miaka 1983 na 2002 Soweto ilikuwa manisipaa ya pekee, baadaye imekuwa tena sehemu ya jiji la Johannesburg.

Wakati wa sensa ya mwaka 2008 idadi ya wakazi ilikuwa milioni 1.3  na hii inalingana na theluthi moja ya wakazi wote wa jiji hilo.

Ndani ya Soweto kuna vitongoji mbalimbali, idadi inatajwa mara kuwa 29, mara 34. Kati yake, vingine ni maeneo maskini sana, hata mitaa ya vibanda; vingine vina nyumba nzuri.

Soweto ilikuwa kitovu cha upinzani wa wanafunzi dhidi ya apartheid kwenye mwaka 1976.

Tanbihi

Kujisomea
 
 
 
 
 Harrison, Philip, and Kirsten Harrison (2014) “Soweto: A Study in Socio-Spatial Differentiation.” In Philip Harrison, Graeme Gotz, Alison Todes, and Chris Wray (eds) Changing Space, Changing City: Johannesburg after Apartheid, Johannesburg: Wits University Press, pp 293–318. https://doi.org/10.18772/22014107656.19 

 
 
 
 French, Kevin John, James Mpanza and the Sofasonke Party in the development of local politic in Soweto, unpublished M.A. dissertation, University of the Witwatersrand, Johannesburg, 1983.

Viungo vya Nje

 Soweto uprisings.com, an extensive map mashup with info on the events on 16
 Senator for Illinois, Barack Obama, at the Hector Pieterson Museum in August 2006 
 Guardian Unlimited audio recording of Antoinette Sithole on the Soweto uprising 
 Soweto Uprising (2007) at the Internet Archive
 BBC video of the Soweto uprisings

Johannesburg
Bahari ya Eire

Bahari ya Eire (kwa Kiingereza: Irish Sea) ni sehemu ya bahari inayotenganisha visiwa vya Eire (Ireland) na Britania. 

Ndani yake kuna visiwa viwili vikubwa kiasi ambayo ni Anglesey (Welisi) na Isle of Man, pamoja na visiwa vidogo. 

Inapakana na nchi za Welisi, Uingereza na Uskoti (zote sehemu za Ufalme wa Muungano) upande wa mashariki, halafu Eire na Eire ya Kaskazini (pia sehemu ya Ufalme wa Muungano) upande wa magharibi.

Kila mwaka kuna abiria milioni 12 wanaovuka bahari hii na bidhaa tani milioni 17 zinasafirishwa kati ya Britania na Eire.

Uchumi 
Eneo lake ni kilomita za mraba 46,007. Kina kirefu kinafikia mita 300 lakini kwa wastani ni mnamo mita 50.

Uvuvi ni biashara muhimu, mwaka 2008 samaki tani 38,000 walikamatwa .
 
Chini ya bahari hii kuna akiba za mafuta na gesi pamoja na vituo vya kuchimba maliasili hizi.

Marejeo

Viungo vya nje

Atlantiki
Ireland
Jiografia ya Ufalme wa Muungano
Bahari ya Greenland

Bahari ya Greenland ni jina la sehemu ya Bahari Aktiki iliyopo upande wa mashariki wa Greenland. 

Inapakana na kisiwa cha Greenland upande wa magharibi, funguvisiwa la Svalbard upande wa mashariki, na Bahari ya Norwei pamoja na  Iceland upande wa kusini. Upande wa kaskazini ziko sehemu za Bahari Aktiki zinazofunikwa kwa barafu kwa miezi mingi ya mwaka. .

Eneo lake ni mnamo kilomita za mraba 1,205,000. Kina cha wastani ni mita 1,444, kina kikubwa ni mita 4,846. 

Tabianchi ni baridi sana; halijoto hupanda kwa muda mfupi tu juu ya °C 0. Baridi iliyopimwa ilikuwa °C -49 karibu na Spitsbergen, lakini kisiwani Greenland joto limeshafikia °C +25  kwa muda mfupi. Wastani ni baina ya °C -10 (kusini) hadi - 26 (kaskazini) wakati wa February na baina ya °C +5 hadi 0 wakati wa Agosti.

Hata hivyo maji ya bahari hujaa uhai wa samaki na wanyama kama sili na nyangumi wanaovindwa na Waeskimo waliokalia pwani za Greenland kwa karne nyingi. 

Visiwa vikubwa ni pamoja na funguvusiwa la Svalbard, Kisiwa cha Edvards, Eila, Godfred Hansens, Ile-de-France, Jan Mayen na mengine, Kisiwa cha Spitsbergen katika Svalbard pekee ina wakazi wa kudumu.

Tanbihi

Atlantiki
Greenland
Bahari ya Sargasso

Bahari ya Sargasso ni eneo la Bahari Atlantiki lililoko upande wa mashariki wa Florida.

Hakuna pwani za nchi kavu lakini hutajwa kama eneo la pekee kwa sababu linazungukwa na mikondo ya bahari yenye mwendo wa kiduara. 

Mwendo wa mikondo kwenye mipaka yake husababisha sehemu za uso wa Bahari ya Saragasso kuwa chini ya usawa wa bahari ya jirani na hivyo mwani unaoelea kwenye maji hukusanyika huko.
 Kwa jumla maji ya sehemu hii ni safi sana bila machafuko inayomaanisha kibiolojia kuna lishe kidogo kwa uhai ndano yake. Lakini kuna mwani wa sargassum unaoelea kwenye uso wa maji na kuwa mazingira yanayoyoruhusu spishi mbalimbali kustwi hapa.

Tanbihi

Viungo vya Nje

 Sargasso Sea Alliance 
 "What's the story on the Sargasso Sea?"—The Straight Dope
 Photos of organisms living in the Sargasso Sea

Atlantiki
Bahari
Bahari ya Beaufort

Bahari ya Beaufort ni bahari ya pembeni ya Bahari Aktiki. 

Iko upande wa kaskazini wa pwani za Alaska (Marekani) na majimbo ya Yukon na Kaskazini-Magharibi ya Kanada. 

Upande wa magharibi inakutana na Bahari ya Chukchi, upande wa mashariki inapakana na visiwa vya Aktiki vya Kanada. 

Jina lake lilichaguliwa kwa heshima ya Francis Beaufort (1774–1857) aliyekuwa mtaalamu wa ramani za bahari katika jeshi la majini la Uingereza wakati wa karne ya 19.

Sehemu hii ya bahari ina eneo la kilomita za mraba 476,000 na kina chake inafikia hadi mita 4,683, kina cha wastani ni mnamo mita 1,000. Chini ya bahari kuna akiba za mafuta na gesi.
 
Bahari imefunikwa na barafu sehemu kubwa ya mwaka. Kuna nyangumi wengi aina ya Beluga. .

Eneo lenye umbo la pembetatu kwenye mpaka wa Marekani na Kanada linadaiwa na nchi zote mbili, umuhimu wake uko katika swali la haki ya kuamulia matumizi ya malighafi hizi.

Mto mkubwa unaopeleka maji yake baharini ni mto Mackenzie wa Kanada.

Tanbihi

Aktiki
Bahari
Kijiji cha Nachunyu

Kijiji cha Nachunyu kinapatikana katika kata ya Nachunyu, wilaya ya Lindi Vijijini. Ndiyo makao makuu ya kata.

Kijiji cha Nachunyu kina vitongoji kama ifuatavyo: Namtumbula, Tandika, Majengo, Mkopwe, Ujenzi, Msangi, Michenje pamoja na Bondeni.

Wilaya ya Lindi Vijijini
Mto Brahmaputra

Brahmaputra (Tsangpo ndani ya China) ni jina la mto unaoanza nchini Tibet (China) na kupita Uhindi. Nchini Bangla Desh unaungana na mto Ganges kilomita 150 kabla ya mdomo wa pamoja inapoishia katika Ghuba ya Bengali. Ni kati ya mito mikubwa ya Asia ukiwa na urefu wa kilomita 2,900. 

Chanzo cha Brahmaputra ni barafuto ya Chemayungdung kwenye mitelemko ya Himalaya katika nchi ya Tibet.  

Sehemu ya kwanza ya njia yake iko katika nyanda za juu za Tibet inapoelekea kutoka mashariki kwenda magharibi. Hapa inaitwa Tsangpo au Zangpo. Baada ya kilomita 1,500 hivi njia inapinda kwenda kusini. Inapita safu za Himalaya kupitia mabonde makali na kuingia katika jimbo la Arunachal Pradesh nchini Uhindi. 

Njia yake inapinda tena kuelekea magharibi katika bonde la Assam. Baada ya kilomita 600 hivi inapinda tena na kuelekea kusini inapoingia Bangla Desh. Hapa mto unajigawa; mkono mkubwa unaitwa Padma na kuungana na mto Ganges. Mkono mdogo zaidi unaendelea kuitwa Brahmaputra (kwa Kibengali: Brommoputro) na kuishia katika Mto Meghna unaoendelea kujiunga baadaye na Padma. Mto wote unaishia kwenye Ghuba ya Bengali (sehemu ya Bahari Hindi) kupitia delta kubwa. Delta hiyo huitwa mara nyingi delta ya Ganges au delta ya Brahmaputra-Ganges.

Mkondo wa Brahmaputra unasafirisha kiasi kikubwa cha maji kinachopitiwa tu na Amazonas na Kongo. Kwa wastani ni mita ya mjazo 19,800 kwa sekunde lakini baada ya kuyeyuka kwa theluji kwenye milima ya Himalaya mkondo unaweza kuongezeka hadi 100,000 m3/s. Hii inasababisha mara kwa mara mafuriko makubwa hasa nchini Bangla Desh.

Tanbihi

Viungo vya Nje

http://www.mapsofindia.com/maps/rivers/brahmaputra.html - Brahmaputra River Map
Tibet
Mito ya China
Mito ya Uhindi
Mito ya Bangladesh
Ghuba ya Biskaya

Ghuba ya Biskaya (kwa Kiingereza: Bay of Biscay) ni ghuba kubwa ya Atlantiki ya kaskazini-magharibi inayopakana na Ufaransa na Hispania. 

Jina linatokana na nchi ya Wabaski wanaoishi pande zote mbili za mpaka wa nchi hizo.

Ghuba ya Biskaya inajulikana kwa dhoruba kali na mawimbi makubwa yaliyosababisha ajali nyingi za meli. Siku hizi usalama umeboreshwa kwa msaada wa teknolojia ya kisasa.

Atlantiki
Jiografia ya Hispania
Jiografia ya Ufaransa
Bahari ya Ionia

Bahari ya Ionia (kwa Kigiriki Ιόνιο Πέλαγος ionio pelagos; kwa Kiitalia Mar Ionio; kwa Kialbania: Deti Jonë; kwa Kiingereza: Ionian Sea) ni sehemu ya Bahari Mediteranea upande wa kusini wa Bahari ya Adria. 

Inapakana na Italia ya kusini (mikoa ya Puglia, Basilicata, Calabria na Sisilia) upande wa magharibi, Albania na Ugiriki upande wa mashariki.

Jina
Jina linatokana na Io, mhusika katika mitholojia ya Ugiriki ya Kale. Io alikuwa mpenzi wa kibinadamu wa mungu Zeus, alivuka bahari hiyo. Hakuna uhusiano na nchi ya kihistoria ya Ionia iliyokuwepo kwenye pwani ya Anatolia (rasi ya nchini Uturuki), upande wa mashariki ya Ugiriki, ilhali Bahari ya Ionia iko upande wa magharibi ya Ugiriki. Kwa alfabeti ya Kigiriki kila "ionia" huandikwa kwa herufi ya "o" tofauti (Ιόνιο - Ἰωνία).

Visiwa
Kuna visiwa vingi upande wa mashariki wa sehemu hii ya bahari na vyote ni sehemu ya Ugiriki: Korfu,  Zakynthos, Kefalonia, Ithaka na Lefkada.  

Visiwa vichache vidogo viko pia upande wa Italia.

Usafiri
Kuna usafiri kwa feri baina ya bandari ya Patras na Igoumenitsa upande wa Ugiriki, halafu Brindisi na Ancona upande wa Italia. 

Mediteranea
Jiografia ya Italia
Jiografia ya Albania
Jiografia ya Ugiriki
Bahari ya Andamani

Bahari ya Andamani (kwa Kiingereza: Andaman Sea) ni bahari ya pembeni ya Bahari Hindi.
Iko kando ya Ghuba ya Bengali. 

Mpaka nayo ni safu ya visiwa vya Andamani na Nikobari upande wa magharibi. Upande wa mashariki Bahari ya Andamani inapakana na nchi zifuatazo: Myanmar (au Burma), Uthai na Malaysia. Upande wa kusini kipo kisiwa cha Sumatra (Indonesia).

Eneo lake ni km2 797,000. Urefu kutoka kaskazini hadi kusini ni mnamo kilomita 1,200, upana wake hauzidi km 650. Kina cha wastani ni mita 870, lakini kinafikia hadi mita 4,180. Halijoto ya maji kwenye uso wa bahari hucheza baina ya sentigredi 27.5 hadi 30.

Viungo vya Nje 
 Myanmar Marine Biodiversity Atlas Online

Bahari ya Hindi
Theodori wa Tabennese

Theodori wa Tabennese (314 hivi - 27 Aprili 367) alikuwa mwandamizi wa kiroho wa Pakomi na alizuia shirikisho la kwanza la monasteri ya Kikristo lisiishe na kifo cha huyo mwanzilishi wake.

Zimebaki hotuba zake kadhaa katika maandishi ya wafuasi wake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa siku ya kifo chake au tarehe 16 Mei, siku inayofuata sikukuu ya Pakomi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani
Umonaki

Tanbihi

Mababu wa jangwani
Wamonaki
Watakatifu wa Misri
Tipasi

Tipasi (kwa Kilatini: Typasius; alifariki 11 Januari 304) alikuwa askari kutoka Tigava (leo El Kherba, nchini Algeria).

Baada ya kuingia Ukristo na kuacha maisha ya jeshi, alipoitwa na kaisari Maksimiani kusaidia katika vita dhidi ya wenyeji Quinquegentiani waliotaka kupinga mamlaka ya Dola la Roma, Tipasi alikataa.

Baadaye alianzisha monasteri alipoishi muda mrefu. Hatimaye aliitwa tena jeshini na kudaiwa kutoa sadaka kwa miungu ya Roma. Hapo akakatwa kichwa.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.  

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake, 11 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
The Passion of St. Typasius
 Tipasio

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Bahari ya Labrador

Bahari ya Labrador (kwa Kiingereza: Labrador Sea, kwa Kifaransa: mer du Labrador) ni mkono wa Bahari Atlantiki uliopo baina ya rasi ya Labrador na Greenland. Upande wa kaskazini unaendelea katika Hori ya Baffin kupitia Mlangobahari wa Davis. Imeitwa pia bahari ya pembeni (:en:marginal sea ya Atlantiki.

Kina cha Bahari ya Labrador kinafikia mita 3400 kwenye kusini inapounganishwa na Atlantiki; katika sehemu hii ina upana wa km 1,000. Upande wa kaskazini kina hupungua hadi mita 700 ikipita kwenye mlangobahari wa Davis.

Halijoto ya maji haipandi juu ya sentigredi 5-6 na wakati wa baridi theluthi mbili za uso wake zinaganda kuwa barafu.

Tanbihi

Viungo vya Nje

Atlantiki
Greenland
Bahari
Rasi ya Labrador

Labrador ni rasi kubwa katika mashariki ya Kanada yenye eneo la kilomita za mraba 1,400,000. Inazungukwa na maji kwa panda tatu: 
 upande wa magharibi iko Hori ya Hudson
 upande wa kaskazini iko mlangobahari wa Hudson
 upande wa mashariki iko Bahari ya Labrador; kwenye kusini mashariki kuna mkono wa bahari inayotenganisha LAbrador na kisiwa cha Newfoundland. 

Upande wa kusini-magharibi Labrador imeunganishwa na Kanada bara.

Rasi hii ina wakazi wachache sana imefunikwa hasa na misitu na tundra. Kiutawala imegawiwa baina ya majimbo ya Quebec na Newfoundland na Labrador. 

Wakazi asilia walikuwa Maindio na Waeskimo katika kaskazini ya Labrador. Mnamo mwaka 1,000 Waviking kutoka Norwei walifika waliochukua miti kwa vijiji vyao pale Greenland inayokosa misitu.

Jina la Labrador inatokana na mbaharia na mpelelezi Mreno aliyeitwa Lavrador aliyefika mnamo 1498 na kuchora ramani ya pwanzi zake. Alitangaza utawala wa kireno juu ya nchi hizi lakini hakuna Mreno aliyemfuata.

Tangu 1534 Wafaransa walianza kuunda vituo vyao katika Quebec kwenye kusini ya Labrador. Kwa muda mrefu walilenga hasa biashara na Maindio. Katika karne ya 17 walifuata polepole pia walowezi Wafaransa waliojenga vijiji na miji katika kusini karibu na mto Saint Lawrence.

Baada ya Vita ya Miaka Saba (1856-63) maeneo yote ya Ufaransa katika Kanada ya leo yalitwaliwa na Uingereza na hivyo pia Labrador iliingizwa chini ya utawala wa Kiingereza na hivyo kuwa sehemu ya Kanada ya kisasa.

Jiografia ya Kanada
Newfoundland

Newfoundland (far. Terre neuve) ni kisiwa kikubwa cha Kanada katika Bahari Atlantiki. Eneo lake ni kilomita za mraba 108,860 kuna wakazi wapatao 479,538. Pamoja na maeneo kwenye bara ni sehemu ya jimbo la Kanada linaloitwa Newfoundland na Labrador. Mji mkuu ni St. John's kwenye rasi ya Avalon.

Jina lamaanisha "Nchi Mpya", kikamilifu "nchi iliyokutwa sasa karibuni" ambalo ni maana ya jina "newe founde islande" lililoandikwa na nahodha John Cabot aliyetunga ramani ya kwanza ya kisiwa hiki.

Wakati wa karne ya 17 wavuvi Wafaransa na Waingereza walivutana kwa sababu ya uwingi wa samaki katika bahari karibu na kisiwa. Wengine walijenga makazi kwenye pwani. Sehemu ya Maindio wazalendo walikufa kutokana na magionjwa mapya kutoka Ulaya, lakini sehemu nyingine ilibaki, wako hadi leo.

Tangu 1713 Uingereza ilishinda na kupata mamlaka juu ya ksiwa chote. Katika karne ya 19 wahamiaji wengi kutoka Eire, Uskoti na Skandinavia iliongeza idadi ya walowezi kutoka Ulaya. Biashara ilistawi kutokana na uvuvi. Reli ya kwanza ilijengwa mwaka 1882. Eisenbahnlinie über die Insel gebaut. 

Kuanzia 1825 Newfoundland ilikuwa koloni ya Uingereza pekee na Kanada ikaendelea kuwa nchi ya kujitawala ndani ya milki ya Britania. Ni 1948 iliamua kujiunga na Kanada.

Kanada
Ochungulo Family

Ochungulo Family ni kundi la muziki wa Gengetone nchini Kenya lililoundwa Nairobi na Nellythegoon, Benzema na Dmore mwaka 2017. Kundi hili limepata umaarufu kwa nyimbo yao iitwayo Na Iwake.
Viktoriani, Frumenti na wenzao

Viktoriani, Frumenti na wenzao ni Wakristo waliofia imani ya Kanisa Katoliki huko Hadrumetum (leo Susa nchini Tunisia) tarehe 23 Machi 484 kwa agizo la mfalme  wa Wavandali Huneriki aliyekuwa Mwario.  

Alianza kudhulumu mapadri na watawa mwaka 480, ila kufikia mwaka 484 aliendelea na waumini wa kawaida.  

Viktoriani alikuwa tajiri wa Hadrumetum aliyeteuliwa na  Huneriki kuwa gavana. Alifanya kazi hiyo vizuri lakini alipodaiwa kukubali Uario, alikataa; hivyo aliteswa na hatimaye kuuawa.

Siku hiyohiyo waliuawa kikatili sana Wakatoliki wengine wanne: wafanyabiashara wawili wa Karthago wenye jina la Frumenti na ndugu wawili wa Aquae Regiae, Byzacena, waliouawa huko Tabaia.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao ya pamoja huadhimishwa tarehe ya kifodini chao.

Tanbihi

Viungo vya nje
Saints of March 23: Sts. Victorian, Frumentius, and Companions 

Waliofariki 484
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Tunisia
Ghuba ya Alaska

Ghuba ya Alaska (kwa Kiingereza: Gulf of Alaska) ni mkono wa Bahari Pasifiki. Inapakana na pwani ya kusini ya Alaska. Inaenea baina ya kisiwa cha Kodiak upande wa magharibi hadi funguvisiwa la Aleksander upande wa mashariki.

Pwani yake inapindapinda sana kutokana na hori nyingi na mikonobahari inayoingia ndani ya nchi kavu. Pwani huwa na misitu, milima na barafuto nyingi.

Hori ya Lituya ni mahali ambako ilitokea tsunami kubwa inayojulikana duniani kwenye mwaka 1958, wimbi lake lilipita kimo cha mita 500.

Tanbihi

Viungo vya Nje

 World Atlas

Alaska
Pasifiki
Jiografia ya Marekani
Mlangobahari wa Magellan

Mlangobahari wa Magellan (kwa Kiingereza: Strait of Magellan) ni nafasi ya kupita kwa chombo cha bahari kutoka Atlantiki hadi Bahari Pasifiki bila kuvuka Rasi ya Hoorn.

Ni njia nyembamba ya maji inayopita kati ya Amerika Kusini bara na Tierra del Fuego (Nchi ya moto). Pwani zake ni za Argentina upande wa kaskazini na Chile upande wa kusini. Nchi hizo mbili zilivutana kwa muda mrefu ni nani anayestahili kusimamia mlangobahari huu, sasa iko chini ya Chile.

Jina lilitolewa kwa heshima ya nahodha na mpelelezi Mreno Ferdinand Magellan aliyepita hapa mara ya kwanza.

Si njia nyepesi kwa meli na jahazi maana kuna dhoruba za mara kwa mara na ukungu mwingi.

Picha

Viungo vya Nje
 The first map made of the Strait of Magellan. It was made in 1520

Magellan
Jiografia ya Argentina
Jiografia ya Chile
Skeli

Skeli (kutoka Kiingereza: scale) kwenye ramani ni kipimo kinachoonyesha uwiano wa umbali kwenye ramani kwa umbali halisi duniani.

Uwiano huu hutajwa kwa kawaida kwa kuandika "1 : (kiwango cha skeli)". 

Jiografia
Vipimo
Viktoria wa Culusi

Viktoria (au Victrix) alikuwa mwanamke Mkatoliki aliyeuawa huko Culusi (kwa Kilatini: Colusitana, Culcitana, leo nchini Tunisia) katika karne ya 5, wakati wa utawala wa mfalme wa Wavandali Huneriki aliyekuwa Mwario.

Viktoria aliangikwa juu ya moto. Mume wake alimsihi akane imani yake kwa kuwafikiria watoto wao, lakini yeye alikataa. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Desemba pamoja na Dionisya wa Vita na wenzake (dada yake Dativa, Leonsya, Tersyo, Emiliani, Bonifasi, mbali ya mtoto wake Majoriko) .

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Santi Dionisia, Dativa, Leonzia, Terzo, Emiliano, Bonifacio, Maiorico e Servo
 Santa Dionisia y compañeros mártires
 De hellige Dionysia og Majoricus ( -484)
St. Dionysia

Waliofariki 484
Wafiadini Wakristo
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Tunisia
Viktoria wa Abitina

Viktoria wa Abitina alikuwa bikira wa Karthago aliyeuawa pamoja na Wakristo wenzake 48 mwaka 304, wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian, kwa kuadhimisha Siku ya Bwana huko Abitinae, mji wa Afrika Kaskazini (leo Tunisia). 

Tarehe 24 Februari mwaka 303, Diokletian alikuwa ametangaza hati yake ya kwanza dhidi ya Wakristo, akiagiza uteketezaji wa Biblia na maabadi ya Kikristo katika Dola la Roma lote, pamoja na kukataza Wakristo wasikutane kwa ajili ya ibada.

Ingawa Fundanus, askofu wa Abitinae, alikubali kukabidhi maandiko matakatifu ya Kanisa kwa serikali, baadhi ya waamini waliendelea kukutana kwa siri chini ya padri Saturninus. Basi, walikamatwa na kupelekwa na mahakimu wa huko hadi Karthago, makao makuu ya mkoa, kwa ajili ya hukumu.

Tarehe 12 Februari gavana Anullinus alisikiliza kesi. Mmoja wa watuhumiwa, Dativus, alikuwa mjumbe wa senati. Ndiye aliyekuwa wa kwanza kuhojiwa, kuteswa na hatimaye kufa.

Saturninus alifuata na kushika msimamo katika kuteswa. Wote walifanya vilevile, wanaume kwa wanawake wakiwemo watoto wake 4. 

Kati ya majibu waliyotoa hao wafiadini, moja limetajwa mara nyingi: Emeritus, aliyekuwa mwenyeji wa wenzake, alipoulizwa kwa nini aliwakaribishwa kwa ibada kinyume cha sheria, alijibu: "Sine dominico non possumus" ("Hatuwezi kuishi bila ya Bwana"). 

Tangu kale wafiadini hao wote wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 12 Februari.

Orodha ya wafiadini 49 wa Abitina
 Saturninus wa Abitina, padri
 Saturninus bin Saturninus
 Felix bin Saturninus
 Maria binti Saturninus
 Hilarion bin Saturninus
 Dativus, mjumbe wa Senati
 Felix mwingine
 Felix mwingine tena
 Emeritus
 Ampelius
 Benignus bin Ampelius
 Rogatianus
 Quintus
 Maximianus au Maximus
 Telica au Tazelita
 Rogatianus mwingine
 Rogatus
 Ianuarius
 Cassianus
 Victorianus
 Vincentius
 Caecilianus
 Restituta
 Prima
 Eva
 Rogatianus mwingine tena
 Givalius
 Rogatus
 Pomponia
 Secunda
 Ianuaria
 Saturnina
 Martinus
 Clautus
 Felix junior
 Margarits
 Maior
 Honorata
 Regiola
 Victorinus
 Pelusius
 Faustus
 Dacianus
 Matrona
 Caecilia
 Victoria, bikira kutoka Karthago
 Berectina
 Secunda
 Matrona
 Ianuaria

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
  St. Saturninus
 Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects and Heresies.
 Santi Martiri di Abitina

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Felisi wa Abitina

ni jina la wanne katika kundi la Wakristo 49 ambao mwaka 304, wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian, walihukumiwa kwa kuadhimisha Siku ya Bwana huko Abitinae, mji wa Afrika Kaskazini (leo Tunisia). 

Tarehe 24 Februari mwaka 303, Diokletian alikuwa ametangaza hati yake ya kwanza dhidi ya Wakristo, akiagiza uteketezaji wa Biblia na maabadi ya Kikristo katika Dola la Roma lote, pamoja na kukataza Wakristo wasikutane kwa ajili ya ibada.

Ingawa Fundanus, askofu wa Abitinae, alikubali kukabidhi maandiko matakatifu ya Kanisa kwa serikali, baadhi ya waamini waliendelea kukutana kwa siri chini ya padri Saturninus. Basi, walikamatwa na kupelekwa na mahakimu wa huko hadi Karthago, makao makuu ya mkoa, kwa ajili ya hukumu.

Tarehe 12 Februari gavana Anullinus alisikiliza kesi. Mmoja wa watuhumiwa, Dativus, alikuwa mjumbe wa senati. Ndiye aliyekuwa wa kwanza kuhojiwa, kuteswa na hatimaye kufa.

Saturninus alifuata na kushika msimamo katika kuteswa. Wote walifanya vilevile, wanaume kwa wanawake wakiwemo watoto wake 4. 

Kati ya majibu waliyotoa hao wafiadini, moja limetajwa mara nyingi: Emeritus, aliyekuwa mwenyeji wa wenzake, alipoulizwa kwa nini aliwakaribishwa kwa ibada kinyume cha sheria, alijibu: "Sine dominico non possumus" ("Hatuwezi kuisi bila ya Bwana"). 

Tangu kale wafiadini hao wote wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 12 Februari.

Orodha ya wafiadini wa Abitina
 Saturninus wa Abitina, padri
 Saturninus bin Saturninus
 Felix bin Saturninus
 Maria binti Saturninus
 Hilarion bin Saturninus
 Dativus, mjumbe wa Senati
 Felix mwingine
 Felix mwingine tena
 Emeritus wa Abitina
 Ampelius wa Abitina
 Benignus bin Ampelius
 Rogatianus wa Abitina
 Quintus wa Abitina
 Maximianus au Maximus 
 Telica au Tazelita
 Rogatianus mwingine
 Rogatus wa Abitina
 Ianuarius wa Abitina
 Cassianus wa Abitina
 Victorianus wa Abitina
 Vincentius wa Abitina
 Caecilianus wa Abitina
 Restituta wa Abitina
 Prima wa Abitina
 Eva wa Abitina
 Rogatianus mwingine tena
 Givalius
 Rogatus wa Abitina
 Pomponia wa Abitina
 Secunda wa Abitina
 Ianuaria wa Abitina
 Saturnina wa Abitina
 Martinus wa Abitina
 Clautus wa Abitina
 Felix junior
 Margarita wa Abitina
 Maior wa Abitina
 Honorata wa Abitina
 Regiola wa Abitina
 Victorinus wa Abitina
 Pelusius wa Abitina
 Faustus wa Abitina
 Dacianus wa Abitina
 Matrona wa Abitina
 Caecilia wa Abitina
 Victoria, bikira kutoka Karthago
 Berectina wa Abitina
 Secunda mwingine
 Matrona mwingine
 Ianuaria mwingine

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
  St. Saturninus
 Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects and Heresies.
 Santi Martiri di Abitina

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Rogatianus wa Abitina

ni jina la watatu katika kundi la Wakristo 49 ambao mwaka 304, wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian, walihukumiwa kwa kuadhimisha Siku ya Bwana huko Abitinae, mji wa Afrika Kaskazini (leo Tunisia). 

Tarehe 24 Februari mwaka 303, Diokletian alikuwa ametangaza hati yake ya kwanza dhidi ya Wakristo, akiagiza uteketezaji wa Biblia na maabadi ya Kikristo katika Dola la Roma lote, pamoja na kukataza Wakristo wasikutane kwa ajili ya ibada.

Ingawa Fundanus, askofu wa Abitinae, alikubali kukabidhi maandiko matakatifu ya Kanisa kwa serikali, baadhi ya waamini waliendelea kukutana kwa siri chini ya padri Saturninus. Basi, walikamatwa na kupelekwa na mahakimu wa huko hadi Karthago, makao makuu ya mkoa, kwa ajili ya hukumu.

Tarehe 12 Februari gavana Anullinus alisikiliza kesi. Mmoja wa watuhumiwa, Dativus, alikuwa mjumbe wa senati. Ndiye aliyekuwa wa kwanza kuhojiwa, kuteswa na hatimaye kufa.

Saturninus alifuata na kushika msimamo katika kuteswa. Wote walifanya vilevile, wanaume kwa wanawake wakiwemo watoto wake 4. 

Kati ya majibu waliyotoa hao wafiadini, moja limetajwa mara nyingi: Emeritus, aliyekuwa mwenyeji wa wenzake, alipoulizwa kwa nini aliwakaribishwa kwa ibada kinyume cha sheria, alijibu: "Sine dominico non possumus" ("Hatuwezi kuisi bila ya Bwana"). 

Tangu kale wafiadini hao wote wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 12 Februari.

Orodha ya wafiadini wa Abitina
 Saturninus wa Abitina, padri
 Saturninus bin Saturninus
 Felix bin Saturninus
 Maria binti Saturninus
 Hilarion bin Saturninus
 Dativus, mjumbe wa Senati
 Felix mwingine
 Felix mwingine tena
 Emeritus wa Abitina
 Ampelius wa Abitina
 Benignus bin Ampelius
 Rogatianus wa Abitina
 Quintus wa Abitina
 Maximianus au Maximus 
 Telica au Tazelita
 Rogatianus mwingine
 Rogatus
 Ianuarius wa Abitina
 Cassianus wa Abitina
 Victorianus wa Abitina
 Vincentius wa Abitina
 Caecilianus wa Abitina
 Restituta wa Abitina
 Prima wa Abitina
 Eva wa Abitina
 Rogatianus mwingine tena
 Givalius
 Rogatus mwingine
 Pomponia wa Abitina
 Secunda wa Abitina
 Ianuaria wa Abitina
 Saturnina wa Abitina
 Martinus wa Abitina
 Clautus wa Abitina
 Felix junior
 Margarita wa Abitina
 Maior wa Abitina
 Honorata wa Abitina
 Regiola wa Abitina
 Victorinus wa Abitina
 Pelusius wa Abitina
 Faustus wa Abitina
 Dacianus wa Abitina
 Matrona wa Abitina
 Caecilia wa Abitina
 Victoria, bikira kutoka Karthago
 Berectina wa Abitina
 Secunda mwingine
 Matrona mwingine
 Ianuaria mwingine

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
  St. Saturninus
 Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects and Heresies.
 Santi Martiri di Abitina

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Rogatus wa Abitina

ni jina la wawili katika kundi la Wakristo 49 ambao mwaka 304, wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian, walihukumiwa kwa kuadhimisha Siku ya Bwana huko Abitinae, mji wa Afrika Kaskazini (leo Tunisia). 

Tarehe 24 Februari mwaka 303, Diokletian alikuwa ametangaza hati yake ya kwanza dhidi ya Wakristo, akiagiza uteketezaji wa Biblia na maabadi ya Kikristo katika Dola la Roma lote, pamoja na kukataza Wakristo wasikutane kwa ajili ya ibada.

Ingawa Fundanus, askofu wa Abitinae, alikubali kukabidhi maandiko matakatifu ya Kanisa kwa serikali, baadhi ya waamini waliendelea kukutana kwa siri chini ya padri Saturninus. Basi, walikamatwa na kupelekwa na mahakimu wa huko hadi Karthago, makao makuu ya mkoa, kwa ajili ya hukumu.

Tarehe 12 Februari gavana Anullinus alisikiliza kesi. Mmoja wa watuhumiwa, Dativus, alikuwa mjumbe wa senati. Ndiye aliyekuwa wa kwanza kuhojiwa, kuteswa na hatimaye kufa.

Saturninus alifuata na kushika msimamo katika kuteswa. Wote walifanya vilevile, wanaume kwa wanawake wakiwemo watoto wake 4. 

Kati ya majibu waliyotoa hao wafiadini, moja limetajwa mara nyingi: Emeritus, aliyekuwa mwenyeji wa wenzake, alipoulizwa kwa nini aliwakaribishwa kwa ibada kinyume cha sheria, alijibu: "Sine dominico non possumus" ("Hatuwezi kuisi bila ya Bwana"). 

Tangu kale wafiadini hao wote wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 12 Februari.

Orodha ya wafiadini wa Abitina
 Saturninus wa Abitina, padri
 Saturninus bin Saturninus
 Felix bin Saturninus
 Maria binti Saturninus
 Hilarion bin Saturninus
 Dativus, mjumbe wa Senati
 Felix mwingine
 Felix mwingine tena
 Emeritus wa Abitina
 Ampelius wa Abitina
 Benignus bin Ampelius
 Rogatianus wa Abitina
 Quintus wa Abitina
 Maximianus au Maximus 
 Telica au Tazelita
 Rogatianus mwingine
 Rogatus
 Ianuarius wa Abitina
 Cassianus wa Abitina
 Victorianus wa Abitina
 Vincentius wa Abitina
 Caecilianus wa Abitina
 Restituta wa Abitina
 Prima wa Abitina
 Eva wa Abitina
 Rogatianus mwingine tena
 Givalius
 Rogatus mwingine
 Pomponia wa Abitina
 Secunda wa Abitina
 Ianuaria wa Abitina
 Saturnina wa Abitina
 Martinus wa Abitina
 Clautus wa Abitina
 Felix junior
 Margarita wa Abitina
 Maior wa Abitina
 Honorata wa Abitina
 Regiola wa Abitina
 Victorinus wa Abitina
 Pelusius wa Abitina
 Faustus wa Abitina
 Dacianus wa Abitina
 Matrona wa Abitina
 Caecilia wa Abitina
 Victoria, bikira kutoka Karthago
 Berectina wa Abitina
 Secunda mwingine
 Matrona mwingine
 Ianuaria mwingine

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
  St. Saturninus
 Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects and Heresies.
 Santi Martiri di Abitina

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia