LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Dalai

Dalai ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41815
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15078  waishio humo. 

Baadhi ya vijiji vya kata ya Dalai vyenye shule ya msingi ni Dalai yenyewe, Maziwani, Mtakuja, Piho na Tandala. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Dalai ni Warangi.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Farkwa

Farkwa ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41807
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9991  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Goima

Goima ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41804
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12261  waishio humo. 

Baadhi ya vijiji vya kata ya Goima vyenye shule ya msingi ni Goima yenyewe, Jenjeluse, Hamai, Igunga, Madaha, Makamaka, Mirambo na Songolo. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Goima ni Waburunge ingawa Warangi wameanza kuhamia Goima kwa wengi.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Gwandi

Gwandi ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41806
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7971  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Haubi

Haubi ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41718
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13757  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Haubi vyenye shule ya msingi ni Kidulo, Soro, Mkonga, Kuuta, Mwisanga na Ntomoko. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Haubi ni Warangi.

Kata ya Haubi iko milimani mnamo futi 6000 juu ya usawa wa bahari. Inajulikana kama shina la Warangi. Jina lake limetokana na ziwa la Haubi ambalo ni ziwa kubwa kiasi, kwa lugha ya Kirangi ni ihau.

Kwa jina jingine Haubi huitwa "Mʉʉmbʉ ya Mʉrɨɨndo" yaani sehemu ambapo kibuyu kilibaki. Jina hilo lilianza kutumika baada ya Muru aliyekuwa mganga wa jadi wa Warangi kufunga mvua kwa muda wa miaka saba (alifanya hivi kama adhabu kwa vile mpwa wake aliuawa na watu). Alipokwenda kwa waganga walimwambia kwamba maiti ya mtoto huyu imekuwa ikitumika kama kitu cha kulenga, "Kɨɨntʉ choo kwiiyerera".

Muru alipokwenda na kuona jinsi maiti ya mpwa wake ilivyokuwa ikitumika aliamua kutoa adhabu kwa watu wa Haubi kutokana na kosa walilofanya. Hivyo alimwambia dada yake ambaye ndiye alikuwa mama wa mtoto aliyeuawa kuwa ajitahidi kuhifadhi chakula kwani anataka kuwaadhibu watu wa Haubi. Hivyo walihifadhi chakula kwa miaka minne. Baada ya kuona chakula kinatosheleza alifunga mvua. Na kabla ya kufanya hivyo alichimbia vibuyu vilivyoitwa "Mʉʉmbʉ", ambavyo alivitia maji. Baada ya hapo aliondoka, na kwa kweli mvua haikunyesha hata kidogo kwa muda wa miaka saba. Katika kipindi hiki watu wengi walikufa njaa. 

Kipindi hiki ndicho kilikuwa mwanzo hasa wa koo za Warangi, kwani wapo waliopona njaa kwa kufuata simba ambeye alikuwa huua wanyama na mabaki ya nyama hizo walichukua na kula mpaka wakapona njaa. Ukoo huu uliitwa "Veene Jiimba" yaani Wamiliki wa Simba au Ukoo wa Simba. Wapo waliopona kwa kunywa maziwa ya ngombe, hawa waliitwa "vawoomba ngʼoombe". Wapo waliokula aina ya mtama unaoitwa "Mʉsoongo" mpaka wakapona njaa. Hawa wanaitwa, "Vasoongo". 

Baada ya Muru kurudi alifika kidundi kwa mzee Parapata, na watu walipomwona walimwosha kwenye lambo kwa kutumia pumba. Siku hiyo hiyo mvua ilinyesha sana. Na kwa sababu watu hawakuwa na mbegu iliyokuwa imebaki mtama uliota mashambani mwao. Na ndiyo maana hata leo wapo watu wanaoitwa akina "mavere" (yaani mtama kwa lugha ya Kirangi). Jina hili lilitokana na mtama ulioota kipindi hicho. 

Baada ya siku chache Muru alitembelea vibuyu vyake na kugundua kwamba sehemu nyingine zote, yaani, katika vijiji vya Kinyasi, Baura, Pahi, Kolo vibuyu vilikauka maji na kuliwa na mchwa ila Haubi vibuyu vyote vilibaki na vilikuwa na maji. Hivyo akasema hii ni "Mʉʉmbʉ ya Mʉrɨɨndo", maana yake kibuyu kilibaki.

Haubi pia ina maeneo mengi ya kuvutia kama sehemu za "Irumawii". Yaani sehemu ambapo mawe huvuma. Sehemu hii huaminika kwamba hukaliwa na mizimu, ambao huwalinda Warangi na huwapatia Warangi baraka zote.

Wakazi wengi wa kata hiyo wanafuata dini ya Ukristo kadiri ya madhehebu ya Kanisa Katoliki.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Jangalo

Mrijo  ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41816
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13104  waishio humo. 
 

Baadhi ya vijiji vya kata ya Jangalo vyenye shule ya msingi ni Jangalo yenyewe, Jinjo, Itolwa na Churuku. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Jangalo ni Warangi.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Kalamba

Kalamba ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41717
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13988  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Kalamba vyenye shule ya msingi ni Kalamba yenyewe, Hebi Juu, Deri, Kidongocheusi, Baura na Loo. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Kalamba ni Warangi.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Kikilo

Kikilo ni kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania yenye postikodi namba 41711. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9318  waishio humo.

Makao makuu ya Kata yapo katika Kijiji cha Kikilo.

Huduma za jamii
Baadhi ya vijiji vya kata ya Kikilo vyenye shule ya msingi ni: Kikilo yenyewe, Berabera, Kwahengwa na Ororimo.

Kata ya Kikilo ina zahanati moja iliyojengwa katika kijiji cha Kwahengwa. Zahanati hiyo ilijengwa kwa nguvu za wananchi na Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa mwaka 2017 wakati huo Mkurugenzi wa Wilaya akiwa Mwalimu Falesy Mohamed Kibassa.

Kata ya Kikilo inaunganishwa na kata za Bereko, Salanka na Thawi kwa barabara ya vumbi.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Kikore

Kikore ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41713
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13044  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Kondoa
Kingale

Kingale ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa Mjini katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41703
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11003  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Kingale vyenye shule ya msingi ni Kingale yenyewe, King'ang'a, Tampori, Iyoli na Chemchem. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Kingale ni Warangi.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa Mjini
Kisese

Kisese ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41712
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12989  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Kisese vyenye shule ya msingi ni Disa, Sauna, Madisa, Atta na Mapinduzi. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Kisese ni Warangi.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Kolo

Kolo ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa Mjini katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41704
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5243  waishio humo.

Kolo iko kwenye barabara kuu kati ya Babati na Kondoa.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Kolo vyenye shule ya msingi ni Kolo yenyewe, Bolisa, Gubali, Hachwi na Itiso. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Kolo ni Warangi, ingawa zamani ilikuwa eneo la Waalagwa.

Shule ya msingi ya Kolo ilifunguliwa mwaka wa 1917 ikiwa ni shule ya kwanza katika wilaya ya Kondoa. Ilifunguliwa chini ya utawala wa Sultani Salimu Kimolo ambaye ikulu yake bado ipo katika kijiji cha Kolo.

Pia, kata ya Kolo ni maarufu kama mahali pa kufikia kwa michoro ya Kondoa kwa sababu hapa barabara kuu inafika karibu na sehemu ya michoro hii.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa Mjini
Kwadelo

Kwadelo ni kata, ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41719. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,593  waishio humo. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Kwadelo ni Warangi.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Kwadelo vyenye shule ya msingi ni Kwadelo yenyewe, Kirerechang'ombe na Makirinya.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Kwamtoro

Kwamtoro  ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41808
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9785  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Lalta

Lalta ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41809
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11832  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Makorongo

Makorongo ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41813
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15162  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Masange

Masange ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41710
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5388  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Masange vyenye shule ya msingi ni Masange yenyewe, Mkekena, Kwayondu, Kandaga na Itololo. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Masange ni Warangi.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Mnenia

Mnenia ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41709
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11528  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Mnenia vyenye shule ya msingi ni Mnenia yenyewe, Chungai, Filimo na Bambare. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Mnenia ni Warangi.

Matamshi ya jina la Mnenia yameleta shida ya kuliandika kwa muda mrefu. Sababu yake kuwa matamshi siyo ni bali n ikifuatiwa na y, ila ny katika alfabeti ya Kiswahili ni sauti nyingine. Ndiyo sababu katika uandishi wa lugha ya Kirangi, jina la kata huandikwa Mʉnéen'ya. Kwa lugha ya Kiswahili wengine huandika Mnen'ya.

Kiuchumi Mnen'ya hujulikana hasa kama soko la vitunguu.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Mpendo

Mpendo ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41812
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6997  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Mrijo

Mrijo  ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41803
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13104  waishio humo. 

Baadhi ya vijiji vya kata ya Mrijo vyenye shule ya msingi ni Mrijo Juu, Mrijo Chini, Msaada, Nkulari na Songambele. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Mrijo ni Warangi.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Ovada

Ovada ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41810
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11648  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Pahi

Pahi ni jina la kata na pia tarafa ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41714
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13944  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Pahi vyenye shule ya msingi ni Pahi yenyewe, Kinyasi, Kinyasi Majengo, Salare, Potea, Ikova, Lusangi na Kiteo. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Pahi ni Warangi.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Paranga

Paranga ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41805
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12297  waishio humo. 

Baadhi ya vijiji vya kata ya Paranga vyenye shule ya msingi ni Paranga yenyewe, Kelema Balai, Kelema Kuu, Isini, Sori na cheku. Asilimia kubwa ya wakazi wa kata ya Paranga ni Warangi.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Sanzawa

Sanzawa ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41811
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10613  waishio humo. 

Sanzawa ipo katika tarafa ya Kwamtoro. Ina jumla ya vitongoji vinane. Wakazi wake ni wasandawe, wagogo na wabarabaig. Wakazi wa Sanzawa wanajishughulisha na kilimo cha mazao ya chakula na biashara. Mazao ya chakula ni pamoja na mahindi, uwele, mtama, udo, mihogo n.k. Mazao ya biashara ni alizeti, ufuta na  karanga.

Wakazi wa Sanzawa pia ni wafugaji wa mifugo mbalimbali. Hali ya hewa ya Sanzawa ni nusu jangwa hivyo hukabiliwa na ukame na hali ya ukosefu wa maji kwa kipindi  kirefu. Hivyo kwa wafugaji hutembea umbali mrefu  kutafuta maji kwa ajili mifugo yao.

Sanzawa pia ni makao makuu ya kata. Hivyo ina shule ya sekondari ya kata.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Soera

Soera ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41708
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7616  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Soera vyenye shule ya msingi ni Soera yenyewe, Humai, Isabe na Kwadinu. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Soera ni Waalagwa.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Suruke

Suruke ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa Mjini katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41702
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3545  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Suruke vyenye shule ya msingi ni Mongoroma, Munguri, Mulua, Tungufu na Unkuku. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Suruke ni Warangi.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa Mjini
Thawi

Thawi ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41707
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10799  waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Thawi vyenye shule ya msingi ni Thawi yenyewe, Thawi Juu, Sakami na Kwamadebe. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Thawi ni Waalagwa.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kondoa
Ilembo (Mbeya vijijini)

Kwa maana mengine ya jina hili angalia hapa Ilembo

Ilembo  ni jina la kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,391  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53205.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Mbeya Vijijini 
Kata za Mkoa wa Mbeya
Katumba (Rungwe)

Katumba ni jina la kata ya Wilaya ya Rungwe katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 10,965 waishio humo. 

Eneo la Katumba wilayani Rungwe ni moja kati ya maeneo yanayokua kwa kasi sana.
Hapo Katumba ndio kuna kiwanda cha Chai cha Rungwe Tea Growers Asssociation(WAKULIMA).
Kitongoji hiki sasa hivi kina vijana wengi wanaofanya biashara mbali mbali.Hii imesaidiwa kwa kuwahapo Katumba  ni moja wapo ya njia panda kuu ya kuelekea Mwakaleli.
Njia kuu nyingine ya kuelekea milima ya Kyejo na Masoko ipo Tukuyu mjini.
Hivyo basi pamoja na biashara ni sehemu kubwa sana kwa wasafiri wengi wanaoelekea kandokando ya mlima Rungwe na Kyejo.

Marejeo

Mkoa wa Mbeya
Wilaya ya Rungwe
Kibaoni (Kilombero)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa

Kibaoni  ni kata ya Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67502 katika Misimbo ya posta. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 28,869  walioishi humo.inapatakana katika mji mdogo wa ifakara

Marejeo 
 
 

Wilaya ya Kilombero
Kata za Mkoa wa Morogoro
Malangali (Mufindi)

Malangali  ni jina la kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51416. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,849 waishio humo.

Marejeo  

Wilaya ya Mufindi
Mkoa wa Iringa
Isanga (Mbeya)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa

Isanga  ni jina la kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania yenye Postikodi namba 53106. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,307  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53109.

Isanga ni sehemu ya Mbeya mjini kando la barabara inayopanda mlima kuelekea Chunya.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Mbeya Mjini 
Kata za Mkoa wa Mbeya
Wilaya ya Kishapu

Wilaya ya Kishapu ni wilaya moja ya Mkoa wa Shinyanga. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 240,086 .

Marejeo

K
Mondo (Chemba)

Mondo ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41814
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9494  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Chemba
Kasanga (Ufipa)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa

Kasanga ni mji mdogo kwenye Wilaya ya Kalambo upande wa Kusini-Magharibi wa Tanzania mwambaoni kwa Ziwa Tanganyika. Ilikuwa na jina la Bismarckburg wakati wa ukoloni wa Wajerumani.

Wakazi
Kata ya Kasanga kwa mujibu wa sensa ya watu na makazi ya mwaka 2012 ina jumla ya watu 18,527 ikiwa na vijiji saba ambavyo ni Samazi watu 4,286, Kipanga watu 2,454, Kipwa watu 1,432, Kapare watu 1,659, Kilewani watu 3,342, Muzi watu 2,051 na kijiji cha Kasanga chenye watu 3,303.

Mawasiliano
Kasanga iko umbali wa kilomita 67 kutoka makao makuu ya Wilaya ya Kalambo ambayo yanajengwa katika mji mdogo wa Matai.

Kuna mpango wa kuunganisha Mkoa wa Rukwa - Tanzania na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na hivyo serikali ya Tanzania inajenga barabara ya lami kuelekea Kasanga na kuna mpango pia wa kupanua bandari ya Kasanga ili kuwezesha meli kubwa kufanya safari zake kati ya DRC na Tanzania.

Mpango huo unaikuza Kasanga katika nyanja za ukuaji kimji na kuboresha biashara ya samaki ambayo ndiyo biashara kubwa kwa uchumi wa Kasanga na maeneo ya jirani ya vijiji vya Muzi, Kawala na Kapozwa.

Biashara
Kasanga pia inakuwa mlango wa kukuza utalii kwa Bismarck na maporomoko ya Kalambo yaliyoko Kapozwa (Kisumba) umbali wa kilomita 36 kwa barabara kutoka Kasanga. Maporomoko ya Kalambo yamekuwa maarufu sana kwa upande wa Zambia na hivi sasa kuna mpango thabiti kuyafanya yafikike na kutangazwa kwa upande wa Tanzania.

Kwa hivi sasa Kasanga kumejengwa soko la samaki ambalo kwa lugha ya waliogharimia ujenzi huo linaitwa soko la kimataifa la samaki Kasanga. Kuna mpango wa kufunga vyumba baridi vya kuhifadhia samaki. Kasanga na Muzi vijiji vilivyo jirani vitanufaika sana na mpango wa kuunganisha DRC na Tanzania kwa njia ya bandari na mizigo mingi itapita njia hii. Uchumi wa eneo hili utakua kwa kasi kutokana na kufunguka kwa biashara kati ya nchi hizi mbili.

Historia
Wakati wa koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani Kasanga ilikuwa makao makuu ya utawala wa Wajerumani kusini mwa Ziwa Tanganyika. Mnamo mwaka 1898 kapteni von Prittwitz aliunda hapa kituo cha kijeshi kilichopokea jina la "Bismarcksburg" (kwa heshima ya chansela Mjerumani Otto von Bismarck) mnamo 1899. Sehemu ya kombania ya 6 ya jeshi la Schutztruppe ilikaa hapa na kituo hiki kilikuwa boma muhimu kati ya Ujiji na Neu-Langenburg (Tukuyu). Tangu 1907 ilikuwa ofisi ndogo (jer. Bezirksnebenstelle) ya Mkoa wa Ujiji. 1913 Bismarckburg ilipandishwa cheo kuwa makao makuu ya mkoa wa 12 wa koloni ikawa mji mkuu wa mkoa uliokuwa mkubwa wa pili katika Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Mkoa wa Bismarckburg ulijumlisha maeneo ya Ufipa, Ukonongo, Ugala na Uwende.

Baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia jina la Kijerumani lilibadilishwa na Waingereza kuwa Kasanga.

Marejeo

Mkoa wa Rukwa
Wilaya ya Kalambo
Berege

Berege ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41606
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10931  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Chunyu (Mpwapwa)

Chunyu ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41607
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11593  waishio humo.

Kata ina vijiji vya Chunyu, Msagali, Pandambili na Darajani.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Gode Gode

ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 7,385 waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Mpwapwa
Ipera

Ipera ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41624
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12870  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Kibakwe (Mpapwa)

Kibakwe ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41613
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16705  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Kimagai

Kimagai ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41605
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7340  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Luhundwa

Luhundwa ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41618
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12161  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Lumuma (Mpwapwa)

ni kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 12,974 wanaoishi humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Mpwapwa
Massa

Massa ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41622
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12561  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Matomondo

Matomondo ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania yenye postikodi namba 41615
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17131  waishio humo.

Kata ya Matomondo ina vijiji vitano ambavyo ni 
Mbori, ambapo ndipo makao makuu ya kata 
Tambi, ambapo kuna sekondari ya kata inayoitwa Matomondo Secondary
Mlembule 
Mwenzele
Nana

Inasemekana kuwa jina Matomondo lilitokana na mnyama aliyekuwa akiishi katika mto unaopatikana maeneo yaliyo katika kata hiyo. Mnyama huyo aliitwa Itomondo, kwa Kiswahili ni Kiboko.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Mazae

Mazae ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41602
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8021  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Mbuga (Mpwapwa)

Kwa matumizi mengine za jina hili angalia Mbugani (maana)

Mbuga ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41623
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5813  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Mima

Mima ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41620
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14435  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Mlunduzi

Mlunduzi ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41619
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9668  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Rudi (kata)

Rudi ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41621
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10029  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Ving'hawe

Ving'hawe ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41603
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12277  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa
Wotta

Wotta ni jina la kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41611
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13340  waishio humo.

Marejeo

 
Mkoa wa Dodoma 
Wilaya ya Mpwapwa   Wilaya ya Kongwa   309973
Chamkoroma

Chamkoroma  ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41506
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  14675  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Hogoro

Hogoro ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41512
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17129  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Iduo

Iduo ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41504
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11197  waishio humo.  

Wenyeji ni Wakaguru na Wagogo, wanajishughulisha na kilimo na ufugaji. 

Mwaka 2015 kijiji kimepata umeme wa TANESCO kwa bei nafuu. Mzaliwa wa kwanza kujenga nyumba ya kisasa na yenye gharama kubwa ya mamilioni ya pesa ni kijana mdogo,wa ukoo wa Ndolonjei anaeitwa Lazaro Ndolonjei alijenga nyumba kubwa yakisasa akiwa na umri wa miaka 27 mwaka 2012 na pia ni mtu wakwanza kuweka wiring ya umeme,pia Lazaro Ndolonjei ni mtu wakwanza kuvuta maji ya bomba katika kata ya IDUO na kuwa mtu wakwanza kuwa na maji ya bomba nyumbani kwake.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Kibaigwa

Kibaigwa ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41508
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 24761  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Kongwa (Dodoma)

Kongwa ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41501
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13531  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Mkoka (Kongwa)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia hapa Mkoka

Mkoka  ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41513
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11925  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Mlali (Kongwa)

Mlali ni kata ya Wilaya ya Kongwa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania yenye postikodi namba 41505. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,623  waishio humo. Wakazi wengi wanajishughulisha na kilimo (mahindi, alizeti, mbaazi, karanga, n.k.) na ufugaji (ng'ombe, mbuzi, kondoo, kuku, bata, n.k.). 

Mlali kijiografia ipo kwenye mlima wa kuvutia ambao upo kwenye safu za milima ya Rubeho. Mlali imegawanyika katika sehemu mbili yaani Mlali Iyegu na Mlali Bondeni. Mlali Iyegu ni pazuri kwa kutalii kwenye mlima na kujionea wanyama kama nyani, ngedere, gendaheka, digidigi, nyegere n.k.

Mlali ni kijiji kinachotegemewa kwa huduma za afya kwa ukanda mkubwa wa wilaya ya Kongwa na wilaya jirani kupitia kituo Cha afya cha Mlali ,lakini pia Mlali kuna kituo cha watoto walemavu ambacho kinasaidia Tanzania nzima na nchi jirani kunyoosha viungo na matibabu mengi ya viungo vya watoto walemavu.

Kwa Sasa Mlali inajumuisha vijiji vitatu,Mlali Iyegu,Mlali Bondeni na Ihanda

Mlali ni mojawapo ya sehemu chache katika mkoa wa Dodoma zinazopata huduma za maji Kwa asilimia kubwa,maji yanayotegemewa na wakazi yanatoka katika mlima mkubwa uliopo Mlali unaotokana na safu za mlima rubeho.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Mtanana

Mtanana ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41509
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12559  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Njoge

Njoge  ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41510
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10063  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Pandambili

Pandambili ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41507
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8004  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Sagara

Sagara ni kata ya Wilaya ya Kongwa, katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania yenye postikodi namba 41503.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22066  waishio humo. Makabila yaishiyo Sagara kwa wingi ni Wakaguru na Wagogo. 

Kata hii ina jumla ya vijiji 5: Sagara A na B, Msingisa, Ijaka, Laikala. Sagara ndiyo makao makuu ya kata ya Sagara. Kijiji cha Sagara kina mandhari nzuri kiasi, kina maji ya kutosha kutoka kwenye chanzo cha maji; wanakijiji hawanunui maji. 

Katika kata za Sagara kuna shule za sekondari mbili na shule za msingi saba. mfano wa shule za msingi ni Sogelea, Sagara, Kadyango, Ijaka, Laikala na Msingisa. Shule Za sekondari ni Sagara na Laikala.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Sejeli

Sejeli  ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41511
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19097  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Ugogoni (Kongwa)

Ugogoni ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41502
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17048  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Zoissa

Zoissa  ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa  katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41514
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6105  waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Kongwa
Buhanda Businde

ilikuwa kata ya Wilaya ya Kigoma Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania hadi mwaka 2012 ilipogawiwa katika kata mbili za
Buhanda
Businde

Wilaya ya Kigoma Mjini
Gungu

Gungu ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47105. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  25,224 waishio humo.

Marejeo

Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Mkoa wa Kigoma
Kagera (Kigoma)

Kagera ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47113. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  9,040 waishio humo.

Marejeo

Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Mkoa wa Kigoma
Kasimbu

Kasimbu ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47112. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,910 waishio humo.

Marejeo

Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Mkoa wa Kigoma
Kasingirima

Kasingirima ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47108. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  2,867 walioishi humo.

Marejeo

Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Mkoa wa Kigoma
Kigoma Bangwe

ni jina la kata ya Wilaya ya Kigoma Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 14,719 waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Kigoma Mjini
Kitongoni

ni jina la kata ya Wilaya ya Kigoma Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 10,671 waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Kigoma Mjini
Machinjioni (Kibera)

ni jina la kata ya Wilaya ya Kigoma Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 2,191 waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Kigoma Mjini
Majengo (Kigoma)

Majengo ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47110. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,329 waishio humo.

Marejeo

Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Mkoa wa Kigoma
Mwanga Kaskazini

Mwanga Kaskazini ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47103. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  24,184 waishio humo.

Marejeo

Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Mkoa wa Kigoma
Mwanga Kusini

Mwanga Kusini ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47104. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  16,331 waishio humo.

Marejeo

Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Mkoa wa Kigoma
Rubuga

Rubuga ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47111. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  2,634 waishio humo.

Marejeo

Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Mkoa wa Kigoma
Rusimbi

Rusimbi ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47114. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,779 waishio humo.

Marejeo

Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Mkoa wa Kigoma
Bitale

Bitale ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, nchini Tanzania yenye msimbo wa posta 47202. 

Kata hiyo ina ukubwa wa kilometa za mraba 48.2, na ina mwinuko wa wastani wa mita 1,035 (futi 3,396). 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,425 waishio humo.

Mwaka 2016 ripoti ya Ofisi ya Taifa ya Takwimu ya Tanzania ilisema kuna watu 22,482 katika kata hiyo, kutoka 20,425 mwaka 2012.

Marejeo

Wilaya ya Kigoma Vijijini
Mkoa wa Kigoma
Buhingu

Buhingu ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  16,973 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Ilagala

Ilagala ni kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 47,026 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Kagongo

Kagongo ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47209. Kata hiyo ina ukubwa wa kilomita mraba 114.1 ; pia ina wastani wa mwinuko wa mita 1,045, sawa na futi 3,329. Imepakana na kata nyingine mbalimbali kama Burumba, Bungu, Sanze na Kalukozi.   
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,407 waishio humo.

Mwaka 2016 katika ripoti ya ofisi ya taifa ya takwimu kuna watu takriban 10,235 katika kata hiyo .

Kata hii ina fukwe tulivu sana ambayo ipo karibu na ziwa Tanganyika pia imepakana na nchi ya Burundi. Fukwe hiyo ni mmoja ya kivutio cha taifa ambacho ni maarufu sana Tanzania.

Marejeo

Wilaya ya Kigoma Vijijini
Mkoa wa Kigoma
Kalinzi

Kalinzi ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47206. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 27,426 waishio humo.

Taarifa ya jumla
Kalinzi ni kata katika tarafa ya Kalinzi iliyopo Wilaya ya Kigoma Vijijini mkoani Kigoma Tanzania, ni kata yenye jumla ya vijiji vitatu ikiwemo kijiji cha Kalinzi, Matyazo na Mkabogo. Kijiji cha Kalinzi ambacho kimebeba makao makuu ya kata na pia tarafa ni mojawapo ya vijiji vya mda mrefu sana nchini Tanzania hata kabla ya kuanzishwa kwa vijiji vya ujamaa nchini Tanzania. Hapa ndipo walikuwepo viongozi wa kimila waliojulikanao kama Wami (machifu) kama vile Mwami Rusimbi, Ntare na George.  Wenyeji wa kata ya Kalinzi ni wa kabila la Waha na makabila machache sana ya kutoka sehemu mbalimbali za Tanzania na nchi jirani waliopo hapo kikazi, kibiashara au kwa kilimo.

Jiografia
Jiografia ya kata hii ni ya vilima na mabonde inayofanya uwepo wa hali ya ubaridi hasahasa katika msimu wa masika na maji kutiririka katika vijito vilivyopo katika mabonde. Mbali na shughuli za kilimo wakazi hujishughulisha na biashara za maduka na biashara nyingine ndogondogo ambazo hufanyika sanasana katika soko kuu la Kalinzi ambalo ni mojawapo ya masoko makubwa mkoani kigoma. Kwa kiasi kidogo sana wakazi wa kalinzi hujishughulisha na ufugaji wa ng’ombe, mbuzi, kondoo na kuku. Usafirishaji wa bidhaa hufanyika kupitia barabara kuu ya Ram ipitayo kalinzi toka Kigoma mjini kuelekea Manyovu, hivyo kufanya usafirishaji wa  watu na bidhaa zingine za kilimo kuwa rahisi.

Uchumi
Kata ya Kalinzi ina fursa nyingi za shughuli za kimaendeleo kutokana na hali ya hewa nzuri na tamaduni nzuri za watu wa kata hiyo ambao ni wakalimu kwa watu na wawekezaji toka sehemu mbalimbali. Kazi kubwa ifanyikayo na wakazi wa kata hii ni kilimo hasahasa kilimo cha chakula ambapo hulima mazao ya chakula kama vile mahindi, mihogo, ndizi (pia hutumika kibiashara), maharage, njegere, nyanya, mboga za majani na viazi. Zao kuu la biashara linalolimwa na wakazi wa kata hii na kuwaingizia pesa nyingi ni kahawa. Lakini pia watu wana misitu hivyo uvunaji na utumiaji au uuzaji wa mbao japo ni kwa kiwango kidogo sana unafanyika katika hiyo kata.

Miundombinu
Katika kata ya Kalinzi hasahasa kijijini kalinzi kilichopo barabarani kuna huduma nyingi kama vile nyumba za kulala wageni, makanisa na misikiti, shule za sekondari ambazo zipo katika vijiji vyote vitatu zenye kuanzia kidato cha kwanza mpaka cha nne, shule za msingi (kwa kila kijiji ni zaidi ya moja), hospitali kubwa ya matiazo inayomilikiwa na kanisa la anglikani, na zahanati iliyopo katika kijiji cha kalinzi. Pia kuna mahakama ya mwanzo iliyopo katika kijiji cha kalinzi. Pia katika kijiji cha Matiazo ndipo ilipo mashine kubwa ya kukoboa kahawa na hupata wateja mbalimbali kutoka sehemu mbalimbali za mkoa wa Kigoma wajao kukoboa kahawa zao.

Marejeo

Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Kigoma Vijijini
Kalya

Kalya ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  22,486 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Kandaga

Kandaga ni kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wadi hii ina eneo la km2 168.7 (65.1 sq mi), na ina mwinuko wa wastani wa m 954 (futi 3,130).

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  23,696 waishio humo. Mwaka 2016 ripoti ya Ofisi ya Taifa ya Takwimu Tanzania ilikuwa na watu 26,083 katika kata hiyo, kutoka 23,696 mwaka 2012.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Mahembe

Mahembe ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47201.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  22,763 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kigoma Vijijini
Mkoa wa Kigoma
Matendo (Kigoma)

Matendo ni jina la kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47204. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  22,458 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kigoma Vijijini
Mkoa wa Kigoma
Mganza

Mganza ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  24,823 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Mkigo

Mkigo ni jina la kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47205. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  16,252 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kigoma Vijijini
Mkoa wa Kigoma
Mungonya

Mungonya ni jina la kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  12,644 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kigoma Vijijini
Mkoa wa Kigoma
Mtego wa Noti

Mtego wa Noti ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  15,308 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Mwamgongo

Mwamgongo ni jina la kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47208. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  15,657 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kigoma Vijijini
Mkoa wa Kigoma
Mwandiga

Mwandiga ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47211. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  18,906 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kigoma Vijijini
Mkoa wa Kigoma
Nguruka

Nguruka ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47602. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  27,179 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Bumera (Tarime)

Bumera ni kata ya Wilaya ya Tarime katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31406  . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,601 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Tarime
Wilaya za Mkoa wa Mara
Sigunga

Sigunga ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  20,455 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Sunuka

Sunuka ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  36,023 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Uvinza

Uvinza ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Magharibi mwa Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 35,231 waishio humo.

Mji wa Uvinza ni maarufu kwa upatikanaji wa chumvi. 

Ulijulikana kama Neu Gottorp wakati wa utawala wa Wajerumani walipokuwa wakijenga Reli ya kati toka Kigoma hadi Dar es Salaam, Mwaka 2007 ulichaguliwa kuwa chanzo cha tawi la reli itakayokwenda Bujumbura, Burundi. 

Wilaya hiyo mpya ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012 ikiwa na makao makuu Lugufu.

Marejeo

Wilaya ya Uvinza
Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Bariadi Vijijini

Wilaya ya Bariadi ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Simiyu, yenye postikodi namba 39100 . 

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 422,916  Misimbo ya posta ya wilaya hii inaanza kwa 391xx.

Marejeo

B
Wilaya ya Bariadi
Bunyambo

ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 9,100 waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Kibondo
Busagara

Busagara ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  30,722 waishio humo.

Vijiji
Busagara ni kata iliyopo katika tarafa ya Kifura. Kata ina vijiji 4 kama vile Kifura, Kigendeka, Kasaka na Nyaruyoba.

Historia
Kabla ya kuanzishwa kwa vijiji vya ujamaa Busagara kilikuwa kijiji ambacho kilikuwa kikikaliwa na Waha wa mdyank'o (kaya) wa Washubhi na ilikuwa moja kati ya himaya ya mwami Luhaga aliyeitawala kibondo yote.

Baada ya uhuru 1961 wakazi walitakiwa kuishi katika vijiji vya ujamaa ndipo  walipoanzisha kijiji cha Kasanda ambacho kwa sasa kinajulikana kama Kifura eneo ambao lililokuwa kijiji cha zamani cha Busagara kwa sasa ni mashamba .

Uchumi
Wakazi wa Busagara ni wakulima hasa wa mazao ya chakula kama vile mahindi, mihogo, maharage ya njano, mtama, karanga, magimbi n.k.. Kilimo kinafanyika katika mashamba ya kunk'ubha, mrutunhu, busagara, mkugwa, kihivfu nyensato n.k.

Shule
Kata ina shule za sekondari mbili za Moyowosi na Busagara. Asilimia kubwa ya wakazi ni maskini.

Marejeo

Wilaya ya Kibondo
Mkoa wa Kigoma
Gwanumpu

Gwanumpu ni jina la kata ya Wilaya ya Kakonko katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  14,756 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kakonko
Mkoa wa Kigoma
Itaba

Itaba ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  18,127 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kibondo
Mkoa wa Kigoma
Kakonko

Kakonko ni jina la makao makuu ya Wilaya ya Kakonko katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. 
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  21,827 waishio humo.

Wilaya hiyo mpya ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.

Marejeo

Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Kakonko
Kasanda, Kigoma

Kasanda ni kata ya Wilaya ya Kakonko katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,717 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kakonko
Mkoa wa Kigoma
Kasuga

Kasuga ni jina la kata ya Wilaya ya Kakonko katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  16,553 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kakonko
Mkoa wa Kigoma
Kitahana

Kitahana ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  24,431 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kibondo
Mkoa wa Kigoma
Kizazi (Kibondo)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa

Kizazi ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  17,734 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kibondo
Mkoa wa Kigoma
Kumsenga

Kwa matumizi tofauti ya jina hilo angalia Kumsenga (Kasulu)

Kumsenga ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  22,641 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kibondo
Mkoa wa Kigoma
Misezero

Misezero ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  8,221 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kibondo
Mkoa wa Kigoma
Mugunzu

Mugunzu ni jina la kata ya Wilaya ya Kakonko katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  11,920 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kakonko
Mkoa wa Kigoma
Muhange

Muhange ni jina la kata ya Wilaya ya Kakonko katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  24,195 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kakonko
Mkoa wa Kigoma
Murungu

Murungu ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  7,338 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kibondo
Mkoa wa Kigoma
Nyabibuye

Nyabibuye ni jina la kata ya Wilaya ya Kakonko katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,046 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kakonko
Mkoa wa Kigoma
Nyamtukuza

Kuhusu matumizi tofauti ya jina hilo angalia Nyamtukuza (Nyang'hwale)

Nyamtukuza ni jina la kata ya Wilaya ya Kakonko katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  15,102 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kakonko
Mkoa wa Kigoma
Rugenge

Rugenge ni jina la kata ya Wilaya ya Kakonko katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,871 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kakonko
Mkoa wa Kigoma
Rugongwe

Rugongwe ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  27,246 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kibondo
Mkoa wa Kigoma
Buhigwe

Buhigwe ni jina la makao makuu ya Wilaya ya Buhigwe katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. 
Wilaya ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.

Wakati wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  15,224 waishio humo.

Marejeo
 
Wilaya ya Buhigwe
Mkoa wa Kigoma
Buhoro

Buhoro ni kata ya Wilaya ya Kasulu Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47312. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  60,120 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Kasulu Vijijini
Mkoa wa Kigoma