Ndembezi

Ndembezi  ni kata ya Wilaya ya Igunga katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45621 . 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,724 waishio humo.

Wakazi wengi wa kata hii ni Wanyamwezi na Wasukuma, pia kuna makabila ya Wanyiramba, Wanyaturu na Waarabu wachache.

Utamaduni 
Wenyeji wa kata hii ni waumini wa dini ya Kikristo, Kiislamu na dini za jadi. Kuna misikiti mitatu, makanisa tisa ya madhehebu tofauti ya kikristo na maeneo matatu ya matambiko ya dini yajulikanayo kama Mazimbo. 

Wenyeji wa Ndembezi ni wakarimu sana ambapo katika kipindi cha mavuno hupenda kubadilishana zawadi za mavuno hasa maboga, karanga, kunde na mboga za majani aina ya mlenda, mswalu, na mgagani. Chakula kikuu cha wakazi wa kata hii ni  Ugali ukiambatana na mboga tofauti tofauti kama vile dagaa, nyama, kisamvu, mlenda, na mboga nyinginezo zinazopendelewa mkoani Tabora.

Burudani za kienyeji 
Mara baada ya msimu wa mavuno kwisha, wakazi wa kata hii huingia katika msimu wa burudani kuanzia mwezi juni hadi septemba ambapo burudani kuu huwa ngoma za jadi maarufu kwa jina la Pubha (BENI) na HIYALI. Ngoma hizi hushirikisha pande mbili pinzani ambapo kila upande huimba na kucheza huku Manju wao akifanya michezo mbalimbali juu ya uchanja ili kuvutia watazamaji upande wake. Pande hizi pinzani huitwa Wazubha na Wagika wakati mwingine pia hushirikisha ngoma ya tatu ijulikanayo kama Wayeye. Upande utakaovutia watu wengi ndio huwa washindi.

Mshindi hupata zawadi mbalimbali hasa ng'ombe na mazao. Ndembezi pia kuna timu za mpira wa miguu kama vile Ndembezi rangers, Ndembezi Stars na timu za shule za msingi na sekondari. Miongoni mwa wachezaji waliopata kuwika katani hapo ni  pamoja na Rajabu Bakari, Juma Bakari, Ramadhani Ndolaga, Abdallah Abu na Fundi Hamisi. Wazee maarufu katika kata hii ni pamoja na Maalim Shaabani Abdallah, Mzee Athumani Sollo Nguku, Mzee Majid Nassor, Mzee Hussein Simbachai, Mzee Salum Sauji Kigabho, Mzee Mwananhanzagila na wengineo wengi ambao wameshafariki dunia.

Historia
Kijiji cha Ndembezi kina historia ndefu sana ikirudi nyuma katika kipindi cha kabla ya kuingia wakoloni. Kijiji cha Ndembezi kilikuwa makao ya Msaidizi wa Mtawala wa nchi ya Nyawa ambapo makao makuu yake yalikuwa katika kijiji cha Ulaya.

Ndembezi ilitawaliwa na watawala kama Chifu Ndambile, Ntinginya na Kabeho. Chifu wa mwisho kutawala Ndembezi alikuwa Chifu Kabeho. Ndembezi pia ni maarufu kwa kukaliwa na idadi kubwa ya Waarabu wafanyabiasha kabla na baada ya Ukoloni. Waarabu maarufu waliowahi kuishi Ndembezi ni pamoja na Nassor Majid Seif babu yake na Abdallah Majid Nassor alifika Tabora mwaka 1897 akitokea Zanzibar ambapo alihamia Nzega, akaenda kuishi Izimba Bhusu (USSONGO) hatimaye akahamia Ndembezi, kabla ya kifo chake alihamia tena Izimba Bhusu alikofia na kuzikwa huko.

Wafanyabiasha wengine wa Kiarabu waliokaa Ndembezi ni Ally bin Salum na Mohamed Saidi Kinanda. Ndembezi pia ina majengo ya kihistoria yaliyojengwa na Waarabu katika karne ya 18, baadhi ya magofu hayo yanapatikana hadi leo kijiji cha Ndembezi, Ntigu na Kitangiri. Ndembezi pia ni maarufu kwa uzalishaji wa zao la mpunga. Wakazi wake ni mahodari kwa kilimo,ufugaji,uvuvi na uapuaji asali. Ndembezi pia ina wasanii wengi wa ngoma za jadi, miongoni mwao wapo Gwesa, Ng'wanidako na Tuma.

Viongozi wazaliwa wa Ndembezi 
Kata ya Ndembezi iliongozwa na diwani wao kijana mwenye ukomavu wa kisiasa toka Chama cha Mapinduzi Abubakar Shaabani Abdallah ambaye pia alikuwa ni mwenyekiti wa Halmashauri ya wilaya ya Igunga kuanzia mwaka 2000 hadi 2020, Diwani Abubakar Shaabani amechangia mambo mengi katani hapo ikiwa ni pamoja na kumalizia ujenzi wa zahanati ya Ndembezi, ujenzi wa shule ya sekondari ya kata ya Ndembezi na uchangiaji wa huduma za kijamii hasa wakati wa majanga mbalimbali kama ugawaji wa chakula wakati wa njaa.

Kijiji na kata hii itaendelea kukumbukwa kwa kutoa waziri wa Elimu na Mbuge wa Igunga Charles Shija Kabeho. Marehemu Kabeho alikuwa mtoto wa Chifu Kabeho aliyekuwa mtawala wa mwisho wa Ndembezi kabla ya Uchifu kufutwa katika kipindi cha utawala wa Mwl. Julius Kambarage Nyerere.

Marejeo   

  

Wilaya ya Igunga
Mkoa wa Tabora