LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Mto Rungiki

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Runguthiu

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Sugumi

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Sumara (Kiambu)

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Susumwa

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Tambaya (Kiambu)

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Thara

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Theta

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Thingitungi

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
McKinsey & Company

McKinsey & Company ni kampuni ya kimataifa ya ushauri wa masuala ya usimamizi duniani. Inafanya uchambuzi wa kutathmini maamuzi ya usimamizi katika sekta za umma na za kibinafsi. McKinsey inachapisha jarida la McKinsey Quarterly tangu mwaka wa 1964, inafadhili shirika la utafiti la the McKinsey Global Institute, linachapisha taarifa mbalimbali juu ya mada ya usimamizi, na linaandika vitabu vingi vya juu ya mada ya usimamizi.

Historia
McKinsey & Company ilianzishwa Chicago ikiitwa James O. McKinsey & Company mwaka 1926 na James O. McKinsey, profesa wa uhasibu katika Chuo Kikuu cha Chicago ili kutumia kanuni za uhasibu kwenye mada ya usimamizi. 

McKinsey alikufa mwaka wa 1937, na kampuni hiyo ilirekebishwa mara kadhaa; McKinsey ya kisasa ilijitokeza mwaka 1939. 

Marvin Bower anachukuliwa kuwa ndiye aliyejenga utamaduni na kanuni za McKinsey katika miaka ya 1930 kulingana na uzoefu wake kama mwanasheria. Kampuni hii ndiyo ilianzisha sera ya "juu au nje", ambapo washauri ambao hawapandishwi cheo wanaombwa kuondoka. McKinsey ilikuwa kampuni ya kwanza ya ushauri kuajiri wahitimu wa hivi karibuni wa chuo, badala ya mameneja wazoefu.

Katika miaka ya 1980 na 1990, kampuni hiyo ilienea kimataifa. Ilikuwa na wafanyakazi 88 mwaka 1951 na 7,700 mwanzoni mwa mwaka 2000. Ushauri wa McKinsey umesaidia kuanzisha kanuni nyingi zinazotumika katika biashara na kuchangia kwa mafanikio na pia kushindwa kwa mengi katika biashara katika zama za kisasa.

Marejeo

Viungo vya nje
 Tovuti rasmi
 Filamu fupi kuhuu historia ya McKinsey & Company
 McKinsey Quarterly 

kampuni za Marekani
James O. McKinsey

James Oscar McKinsey (Juni 4, 1889 – Novemba 30, 1937) alikuwa Mmarekani maarafu kama mhasibu, mshauri wa masuala ya usimamizi, profesa wa uhasibu katika Chuo Kikuu cha Chicago na mwanzilishi wa kampuni ya McKinsey & Company.

Baadhi ya vitabu vyake 
 McKinsey, J.O. Bookkeeping and Accounting. Cincinnati: South-Western, 1920. 
 McKinsey, James O. Budgetary control. New York: The Ronald Press, 1922.
 McKinsey, James Oscar. Managerial Accounting. Vol. 1. University of Chicago Press, 1924.
 McKinsey, James O. Business Administration. South-Western Publishing Co, Cincinnati, Ohio 1924.

Marejeo

Wanasayansi wa Marekani
Chamchela

Chamchela (pia: kinyamkera kutokana na imani ya kishirikina) ni upepo mkali unaovuma katika nchi kavu kwa nguvu na kasi ya km 117 kwa saa. Ndiyo sababu huleta madhara kama kubomoa nyumba au kuezua paa, kuharibu miti, kuangusha mazao n.k.

Watu wengi wanadhani ni sawa na kimbunga, kumbe kimbunga ni upepo mkali unaovuma baharini.

Metorolojia
Maafa asilia
Sildenafil

Sildenafil (huuzwa kwa jina la Viagra kati ya majina mengine) ni dawa inayotumika kutibu tatizo la kusimama kwa uume na shinikizo la damu la mshipa mkubwa mapafuni. 

Ufanisi wake katika kutibu tatizo kama hilo kwa wanawake haujathibitishwa kikamilifu ingawa zipo kampuni zinazodai kuwa na dawa hii. 

Madhara ya kawaida ya dawa hii yanajumuisha maumivu ya kichwa na kiungulia. Tahadhari inatolewa kwa wale ambao wana ugonjwa wa moyo. Madhara makubwa yanajumuisha kusimama kwa uume kwa muda mrefu, ambapo huweza kusababisha uharibifu wa uume.

Historia
Wanasayansi wa kampuni ya Pfizer Andrew Bell, David Brown na Nicholas Terrett awali waligundua sildenafil kama matibabu kwa matatizo mbalimbali ya mishipa ya moyo.   

Tangu kuanza kutumika kwake mwaka 1998, sildenafil imekuwa matibabu ya kawaida kwa matatizo ya kusimama kwa uume; washindani wake wakubwa ni dawa za tadalafil (jina la kibiashara Cialis) na vardenafil (Levitra).

Marejeo

Madawa
Pfizer

Pfizer Inc. (inatamkwa /ˈfaɪzər/) ni kampuni ya madawa ya Marekani yenye makao makuu New York City na makao makuu ya utafiti Groton, Connecticut.

Pfizer ni kati ya kampuni kubwa za dawa duniani. Imeorodheshwa katika Soko la Hisa la New York.

Marejeo

Viungo vya nje
Tovuti rasmi

kampuni za Marekani
Umejitokeza

Umejitokeza au Iliyoripotiwa ni jukwaa la kuchapisha la Marekani iliyoanzishwa mwaka wa 2013 kutoka kwa waandishi wa zamani wa zamani na waandishi kusaidia waandishi wapya wadogo na zana muhimu za kuandika na kuchapisha kitabu chako.

Jukwaa limefanikiwa sana mpaka leo linatumikia waandishi zaidi ya 1300 ulimwenguni na kuchapishwa vitabu zaidi ya majina 5000.

Utoaji wa kuchapishwa unafungwa na majukwaa makuu ya kuchapisha na magazeti kama New York Times.

Utoaji wa kuchapishwa unasaidia kuchapisha jadi na kuchapisha binafsi.

Hii inategemea mwandishi ikiwa anataka kuwekeza mali yake au mchakato mzima utasalia kwa mchapishaji.

Nia kuu ya jukwaa hili ni machapisho ya mtandaoni ambayo mfumo wa KPD ulioanzishwa kutoka Amazon ulifanya hivyo rahisi.

Kuanzia Januari 2018 mwaka mradi huu ulipata msaada kutoka kwa Serikali ya Ghana na Jamhuri ya Afrika Kusini jinsi itafanywa kutekelezwa katika siku za usoni.
Mto Thiririka

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Thuruhia

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Tigoni

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Tusoga

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Wabura

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Wangenye

unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kiambu
Mto Galana
Bahari ya Hindi
Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la katikati ya Kenya.

 Mto Dhiara  
 Mto Gakomboki  
 Mto Gakuo  
 Mto Gashoro  
 Mto Gathambi  
 Mto Gathiba  
 Mto Ithanga  
 Mto Kabinga  
 Mto Kaboyo  
 Mto Kabuga  
 Mto Kabwe  
 Mto Kamiraru  
 Mto Kamiugu  
 Mto Kamoraro  
 Mto Kamweti  
 Mto Kandigiri  
 Mto Kangaita  
 Mto Kanyariri  
 Mto Karasasi  
 Mto Kareruenu  
 Mto Karie  
 Mto Karithathi  
 Mto Karumba  
 Mto Karute  
 Mto Kathondo  
 Mto Kiganjo
 Mto Kiri  
 Mto Kiruara  
 Mto Kiwe  
 Mto Korogosho  
 Mto Matakari  
 Mto Mathioya  
 Mto Mburi  
 Mto Mugwi  
 Mto Mukengeria  
 Mto Mukou  
 Mto Murubara  
 Mto Mururi  
 Mto Nyaikungu  
 Mto Nyakimango  
 Mto Nyamindi  
 Mto Nyamindi Magharibi  
 Mto Nyamindi Mashariki  
 Mto Nyanja  
 Mto Nyanjara  
 Mto Nyanjo  
 Mto Ragati  
 Mto Ruarai  
 Mto Rueria  
 Mto Ruiru  
 Mto Rundu  
 Mto Rutui  
 Mto Rwamuthambi
 Mto Sagana  
 Mto Sakumi  
 Mto Thiara  
 Mto Thoroko

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Orodha za kijiografia
Kaunti ya Kirinyaga
Mito ya Kenya
Mto Dhiara

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Gakomboki

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Karie (Kirinyaga)

ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Gakuo

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Gashoro

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Gathambi

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Gathiba

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Ithanga

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kabinga (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kaboyo (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kabuga (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kabwe (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kamiraru

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kamiugu

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kamoraro

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kamweti

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kandigiri

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kangaita

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kanyariri (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Karasasi

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kareruenu

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Karithathi

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Karumba (Kirinyaga)

ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Karute

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kathondo

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kiri (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kiruara

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kiwe

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Korogosho

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Matakari (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Mathioya

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Mburi (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Mugwi

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Mukengeria

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Mukou

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Murubara

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Mururi

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Nyaikungu (Kirinyaga)

ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Nyakimango

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Nyamindi Magharibi

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Nyamindi Mashariki

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Nyanja (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Nyanjara (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Nyanjo

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Ruarai

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Rueria

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Ruiru (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Rundu (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Rutui

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Sakumi

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Thoroko

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Thiara (Kirinyaga)

unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Chati

Chati (kutoka ing.  chart) za data au jedwali, ambapo taarifa inawakilishwa na michoro ya aina mbalimbali. Chati inaweza kuwakilisha takwimu za data za simu, kazi au aina fulani za muundo wa ubora na hutoa maelezo tofauti.

Neno chati kama uwakilishi wa takwimu ya data ina maana nyingi:

Chati ya data ni aina ya mchoro au grafu, ambayo hupanga na inawakilisha tarakimu.

Ramani ambazo huwa na maelezo ya ziada kwa madhumuni maalum mara nyingi hujulikana pia kama chati, kama ramani za mabaharia na wanaanga. 

Wakati mwingine michoro ya kodi za msingi za muziki huitwa chati au chati ya rekodi maarufu za muziki.

Kawaida chati hutumika kurahisisha uelewaji wa data kubwa na uhusiano kati ya sehemu za data hizo. Kawaida zinaweza kusomwa kwa haraka zaidi. Zinatumika katika nyanja mbalimbali kama vile sayansi na hesabu , biashara , n.k. na zinaweza kuchorwa kwa mkono (mara nyingi kwenye karatasi ya grafu) au kwa kompyuta kwa kutumia programu maalumu ya chati. 

Aina fulani za chati ni bora zaidi kwa kuwasilisha data kuliko nyingine. Kwa mfano, data inayowakilisha namba zinazobadilika kwa kipindi cha muda (kama vile "mapato ya kila mwaka kutoka 1990 hadi 2000") zinaweza kuonyeshwa kwa ubora zaidi kwa kutumia chati ya mstari.

Aina za chati

Chati nne zinazotumika kwa wingi

Chati zisizotumika kwa wingi

Chati maarufu zilizopewa majina

Marejeo

Viungo vya nje
 Brinton, Willard Cope. Graphic methods for presenting facts. The Engineering magazine company, 1914.
 Karsten, Karl G. Charts and graphs: An introduction to graphic methods in the control and analysis of statistics. Prentice-Hall, 1923, 1925.

Hisabati
Takwimu
Frederick Lugard

Frederick John Dealtry Lugard (22 Januari 1858 – 11 Aprili 1945), alikuwa mwanajeshi, mamluki, mpelelezi na mtawala wa koloni. 

Alikuwa Gavana wa Hong Kong (1907-1912), Gavana wa mwisho wa Nchi Lindwa ya Nijeria Kusini (1912-1914), balozi wa kwanza (1900-1906) na gavana wa mwisho (1912-1914) wa Nchi Lindwa ya Nijeria Kaskazini na Gavana Mkuu wa kwanza wa Nijeria (1914-1919).

Alizaliwa Madras (Chennai), India, lakini alilelewa katika Worcester, Uingereza.

Upelelezi katika Afrika Mashariki 

Baada ya kuondoka Unyasa Aprili, mwaka 1889, Lugard alikubali kufanya kazi katika Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki (IBEAC). Alifika katika mji wa Mombasa mnamo Disemba ya mwaka huo. Katika mwaka 1888, IBEAC ilikuwa imepatiwa idhini ya kifalme na Malkia Victoria ili kuangalia uwezo wa kupanua ushawishi katika Zanzibar na Uganda na kulikuwa na nia ya kufungua njia ya biashara kati ya Ziwa Viktoria katika Uganda na bandari ya Mombasa. Kituo cha kwanza cha biashara kilikuwa Machakos. Walikuwa wakifika Machakos kupitia njia za zamani ambazo zilikuwa zikipitia Jangwa la Taru, lenye joto kali na vumbi jingi.

Kazi ya kwanza ya Lugard ilikuwa kutafuta njia ya kufikia Machakos ambayo haingepitia Jangwa la Taru. 

Agosti, mwaka 1890, Lugard alisafiri kutoka Mombasa hadi Uganda. Alihakikisha utawala na ushawishi wa Uingereza katika Ufalme wa Buganda na kukomesha ghasia kati ya vikundi tofauti ndani ya ufalme.

Alipatiwa jukumu la kufanya makubaliano na makabila ya wenyeji na kujenga ngome njiani ili kuhakikisha usalama wa ziara ambazo IBEAC ingefanya baadaye. IBEAC ilifanya makubaliano kutumia hati rasmi zilizokuwa zimeandikwa na kutiwa saini na watawala na viongozi wa makabila, lakini Lugard alipendelea kufanya makubaliano ya undugu wa kuchanjiana, kwani aliamini undugu huo uliwasawazisha. Aliingia katika makubaliano kadhaa kama hayo na viongozi wa makabila kati ya Mombasa na Uganda. Mojawapo ya makubaliano ya uchale ambayo ni maarufu yalifanyika mwaka 1890, katika Dagoretti, kati yake na Waiyaki wa Hinga.

Lugard alikuwa mtawala wa jeshi katika Uganda kutoka Disemba 26, mwaka 1890 hadi Mei mwaka 1892. Wakati huo, alizuru Safu ya Ruwenzori hadi Ziwa Edward, akichora ramani ya maeneo hayo. Pia, alisafiri hadi Ziwa Albert akarudi na maelfu ya Wasudani ambao walikuwa wameachwa na Emin Pasha na Henry Morton Stanley wakati wa ziara yao.

Huduma katika koloni 
Mwaka 1894, Lugard alitumwa na Kampuni ya Kifalme ya Nijeria aende Borgu, ambapo alifanya makubaliano na viongozi ambao walitambua utawala wa Uingereza. Kutoka mwaka 1896 hadi mwaka 1897, Lugard aliongoza msafara wa kuenda katika Ziwa Ngami, Botswana. Baadaye, alitumwa Koloni la Lagos na bara Nijeria ili aanzishe jeshi la wenyeji ili lilinde maslahi ya Uingereza dhidi ya Ufaransa. 

Baada ya kuhudumu katika Jeshi la Afrika Magharibi, Lugard aliteuliwa kuwa Balozi wa Nchi Lindwa ya Nijeria Kaskazini. Alisoma tangazo liliotangaza kuundwa kwa nchi lindwa katika Januari 1, 1900. 

Lugard alifanywa shujaa wa ukoo bora mwaka 1901 kwa sababu ya huduma yake katika Nijeria.

Marejeo 

Waliozaliwa 1858
Waliofariki 1945
Wapelelezi kutoka Uingereza
Wapelelezi wa Afrika
Mto Chambosia

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Ebokwe

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Ekaie

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Ekuni

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Elsimiti

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Esukoroi

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Etumula

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Euini

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Evindu

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Uchale

Uchale (pia undugu wa uchale au undugu wa kuchanjiana) ni undugu unaofanywa kati ya watu wawili ambao hawana undugu wa kuzaliwa kwa kuchanjiana damu. 

Mviga wa uchale na sababu zake hutofautiana kulingana na mila na tamaduni za watu wanaofanya undugu namna hiyo.

Leo, uchale hufanyika katika magenge na baadhi ya vikundi vya uhamasishaji. 

Kuchanjiana damu kunaweza kueneza maradhi.

Utamaduni 
Katika jamii za Waafrika ambako uchale ulifanyika, ulitumika kama mkataba au njia ya kuanzisha uhusiano kati ya wanaume wawili au jamii. Undugu wa aina hii haungevunjika ovyo. Kutoheshimu ndugu wa uchale, kuliaminika kuwa na adhabu ya kiungu. 

Sababu za kufanya undugu huo zilihusiana wanaume kutaka kulinda mali na kutaka kuhakikisha heshima baina ya ndugu. Kwa mfano, katika jamii za watu wa Kigezi, Uganda, wanaume waliingia katika uchale ili waweze kupitia njia za biashara kwa usalama. Machifu wa jamii za Watio na Wabhobangi walichanjiana ili washirikiane katika raslimali za Mto Kongo. Katika jamii ya Wakikuyu, watu ambao hawakuwa Wakikuyu hawakukubalika hadi wakati mviga wa uchale ufanyike.

Marejeo 

Utamaduni
Utamaduni wa Afrika
Kifimbo (samaki)

Vifimbo, chache, minyimbi, manyimbi, manyimbwi, mkizi waume au panya ni samaki wa baharini katika jenasi Albula ya familia Albulidae.

Tabia
Kifimbo wa pwani za Afrika ya Mashariki ni mkubwa kuliko spishi zote nyingine na ana uzito wa kipeo wa kg 10.0 na urefu wa sm 104. Spishi nyingine ni sm 25-50 kwa kipeo. Rangi yao ni ya fedha kwenye mbavu na kijivu hadi kijani-zaituni mgongoni. Kijivu kwenye magamba huunda mistari myanana myembamba mara nyingi ambayo hunyumbuka urefu wa mbavu kutoka kwa matamvua mpaka mkia. Vitako vya mapezi mbavuni pengine ni njano.

Mwenendo
Spishi hizi huishi maji ya kitropiki karibu na pwani na huenda kwenye pwa-tope ili kujilisha wakati wa maji maundifu. Samaki wazima na wachanga wanaweza kuwa pamoja katika makundi, na wanaweza kupatikana kwa peke yao au kwa jozi.

Vifimbo hula nyungunyungu-bahari, samaki wachanga, gegereka na moluska. Miamba, magenge na vitalu safi vya nyasi-bahari ina mawindo madogo tele kama vile kaa na uduvi. Wanaweza kufuata shepwa ili kukamata wanyama wadogo wanaowafukuza kutoka kwenye mchanga wa sakafu.

Vifimbo na binadamu
Uvuvi wa vifimbo kwa kutumia chambo cha nzi bandia ni mchezo maarufu katika Bahamas na kusini mwa Florida. Zamani uvuvi huu ulikuwa maarufu kwenye pwani ya Afrika ya Mashariki pia lakini siku hizi vifimbo wamekuwa nadra. Kwa sababu vifimbo huishi katika maji kame ya pwani, uvuvi unaweza kufanywa kwa kutembea kwenye maji au kutoka mashua yasiyoingia maji sana. Uvuvi huu unafanyika kwa ajili ya michezo kwa kawaida, kwa hivyo samaki huachwa, lakini wanaweza kuliwa pia. Mapishi ya mfano ni samaki aliyegawanyika na kukolewa na mchuzi wa pilipili na chumvi halafu kuokwa.

Spishi za Afrika
 Albula glossodonta, Kifimbo Pua-fupi (Shortjaw bonefish)
 Albula goreensis, Kifimbo Magharibi (West African bonefish)
 Albula oligolepis, Kifimbo Magamba-madogo (Smallscale bonefish)
 Albula vulpes, Kifimbo wa Kawaida (Bonefish)

Spishi za mabara mengine
 Albula argentea (Silver sharpjaw bonefish)
 Albula esuncula (Eastern Pacific bonefish)
 Albula gilberti (Cortez bonefish)
 Albula koreana (Korean bonefish)
 Albula nemoptera (Threadfin bonefish)
 Albula pacifica (Pacific shafted bonefish)
 Albula virgata (Hawaian or longjaw bonefish)

Spishi za kabla ya historia
 Albula bartonensis
 Albula bashiana
 Albula campaniana
 Albula dunklei
 Albula eppsi
 Albula oweni

Picha

Marejeo
 Rashid Anam & Edoardo Mostarda (2012) Field identification guide for the living marine resources of Kenya. FAO, Rome.
 Gabriella Bianchi (1985) Field guide to the commercial marine brackish-water species of Tanzania. FAO, Rome.

Samaki
Kiko (kifaa)

Kiko (pia: toza au mtemba) ni chombo kinachomwezesha mtu kuvuta moshi wa tumbaku, bangi au bidhaa nyingine za uraibu zinazovutwa kama sigara. Kiko huwa na digali au mrija uliounganika na kijibakuli.

Sehemu tofauti za kiko

Kiko huwa na sehemu tofautitofauti za kuwezesha mtumiaji kuvuta tumbaku na pia kuisafisha. Viko vingi huwatoanishwa ncha ya kibakuli na ncha ya kuvyozia ili kuwezesha usafishaji kwa urahisi. Ncha ya kibakuli ndiyo sehemu yenye kibakuli kinachowekwa chembechembe za tumbaku au bangi na kuashwa. Ncha ya kufyonzia ndiyo huwekwa mdomoni.

Utendakazi wa kiko
Tumbaku au bangi huwekwa na kuchomwa kwenye kibakuli, naye mraibu anaivuta moshi kupitia mdomo ulio kwenye ncha ya mrija.

Aina ya viko

Aina ya viko kulingana na asili
 Kiseru - kiko cha Japani
 Sebsi - kiko cha tumbaku cha kitamanduni cha Moroko
 Midwakh - kiko cha Kiarabu
 Chibouk - kiko chenye mrija mrefu cha Uturuki

Aina ya viko kulingana na muundo
 Paipu ya kuvutia tumbaku (maarufu kama Chillum) - tofauti kidogo na viko vingine kiko hiki hakina kibakuli bali kina mrija na chembechembe za tumbaku huekwa upande mmoja wa mrija unaowashwa naye mtumiaji anavuta moshi upande ule mwingine.
 Buruma (hujulikana kama Hookahs) - kiko kikubwa chenye jipipa la maji na shilamu au mdakale mrefu. Hutumika sana sana kwenye uvutaji wa shisha

Aina ya viko kulingana na nyenzo
 kiko cha chuma -kiko kilichoundwa na chuma sana sana alumini
 kiko cha gilasi 
 kiko cha mboko
 kiko cha kauri
 kiko cha mishamu
 kiko cha gunzi la mahindi

Aina ya viko kulingana na matumizi
 Kibong'i - kiko cha kuvutia bangi au tumbaku chenye uwezo wa kuchunja moshi kwa kuupitishia kwa maji
 Kiko cha afyuni - kiko maalum cha kuvukisha na kuvuta mivuke ya afyuni
 Kiko cha kiputo - kiko cha watoto cha kuchezea kinacho puliza tone la hewa katika kioevu

Tanbihi 

Vifaa
Farouk Ben Mustapha

Farouk Ben Mustapha (alizaliwa 1 Julai 1989) ni mchezaji wa soka  timu ya taifa ya Tunisia ambaye anacheza kama kipa. 

Yeye anacheza katika klabu ya Al-Shabab na aliitwa kuchezea timu yake ya taifa ya Tunisia katika Kombe la Mataifa ya Afrika 2010 lakini hakuweza kucheza katika mashindano hayo. 

Mwezi Mei 2018 aliitwa jina lake katika kikosi cha kwanza cha timu ya taifa ya Tunisia mwaka 2018 katika Kombe la Dunia la FIFA 2018 nchini Urusi.

Alicheza pia kama kipa mbadala katika mchezo wa kwanza wa Kombe la Dunia ambao ulikuwa Tunisia dhidi ya England mnamo 18 Juni 2018.

waliozaliwa 1989
watu walio hai
wachezaji mpira wa Tunisia
Hamdi Nagguez

Hamdi Nagguez (alizaliwa 28 Oktoba  1992) ni mchezaji wa soka wa timu ya taifa ya Tunisia ambaye anacheza kama beki wa klabu ya Zamalek SC.

Kazi ya klabu
Nagguez alizaliwa Menzel Kamel, Tunisia, na alianza kazi yake katika klabu ya Étoile Sportive du Sahel mwaka 2013.

Alikuwa maarufu na mashabiki walimfurahia na kuwa mmoja wa wachezaji wadogo zaidi katika timu hiyo.

Alifunga magoli 6 akiwa na timu yake katika mechi 78 na pia alikuwa na uamuzi mzuri katika kuamua.

waliozaliwa 1992
watu walio hai
wachezaji mpira wa Tunisia
Robert Beale (mwanasoka)

Robert Hughes Beale (8 Januari 1884 - 5 Oktoba 1950) alikuwa mchezaji wa soka wa Uingereza aliyecheza kama kipa. 

Alizaliwa huko Maidstone, Kent. 

Alicheza katika Ligi Kuu ya kusini akiwa na Brighton na Hove Albion na Norwich City kabla ya kujiunga na Manchester United mwaka wa 1912. 

Baada ya Vita Kuu ya Kwanza, alirejea Ligi ya Kusini akichezea Gillingham.

wachezaji mpira wa Uingereza
Alphonse Areola

Alphonse Areola (alizaliwa 27 Februari 1993 ) ni mchezaji wa mpira wa miguu anaecheza kama golikipa katika klabu ya West Ham United F.C. inayoshirika ligi kuu ya nchini Ufaransa, lakini pia Areola ni mchezaji anaecheza katika timu ya taifa ya Ufaransa.

Marejeo 

waliozaliwa 1993
watu walio hai
wachezaji mpira wa Ufaransa
Tomáš Vaclík

Tomáš Vaclík (alizaliwa 29 Machi 1989) ni mchezaji wa klabu ya Sevilla FC, ambaye anachezea timu ya taifa ya Jamhuri ya Czech kama kipa.

Vaclík aliiwakilisha nchi yake katika michuano ya soka ya UEFA ya Ulaya chini ya miaka 21 ya UEFA ya 2011 na aliitwa jina lake katika timu kwa ajili ya mashindano hayo.

Kazi ya klabu

Ligi ya kwanza akiwa Ucheki 
Vaclík alianza na FC Vítkovice katika Czech 2. Liga, ambapo alicheza kwa misimu mitatu kabla ya kuhamisha Viktoria Žižkov. 

Mnamo Julai 2011, Vaclík alisaini mkataba wa miaka mitatu na upande wa Kiholanzi De Graafschap, hata hivyo baadaye alitangaza kuwa ameshindwa matibabu nchini Uholanzi na angekuwa akirudi Prague.

Basel 
Mei 2014 Vaclík alijiunga na FC Basel ya Ligi Kuu ya Uswisi kwa mkataba wa miaka minne.Alichezea timu yake ya kwanza katika ligi ya tarehe 19 Julai 2014 katika ushindi wa 2-1 dhidi ya Aarau.Msimu wa 2014-15 ulikuwa na mafanikio sana kwa Basel.

Sevilla 
Mnamo tarehe 9 Julai 2018, Vaclík alijiunga na Sevilla FC katika La Liga ya Hispania.

watu walio hai
Yassine Meriah

Yassine Meriah (alizaliwa 2 Julai 1993) ni mchezaji wa soka wa Tunisia ambaye anacheza katika klabu ya Olympiacos kama beki.

Olympiacos
Tarehe 28 Julai 2018, Meriah alijiunga na klabu ya Olympiacos kwa wastani wa ada ya uhamisho ya € 1,500,000, akisaini mkataba wa miaka minne. 

Mnamo 2 Septemba 2018, alifunga goli lake la kwanza katika klabu hiyo katika mchezo ambao walifungwa wakiwa katika uwanja wao wa nyumbani dhidi ya PAS Giannina. 

waliozaliwa 1993
watu walio hai
wachezaji mpira wa Tunisia
Harry Rowley

Harry Rowley (23 Januari 1904 - 19 Februari 1982) alikuwa mchezaji wa soka wa Uingereza. 

Alicheza katika klabu nyingi wakati wa kazi yake, zikiwa ni pamoja na Manchester City, Manchester United, Shrewsbury Town, Oldham Athletic, na Burton Albion. 

Wakati wa uchezaji wake na Manchester United ya Uingereza, alifunga mabao 55 katika misimu saba.

Wachezaji mpira wa Uingereza
Trent Alexander-Arnold

Trent John Alexander-Arnold (alizaliwa 7 Oktoba 1998) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anacheza kama beki wa kulia katika klabu ya Liverpool FC na timu ya taifa ya Uingereza.

Alexander-Arnold ni mwanafunzi wa chuo cha Liverpool na alimaliza mafunzo yake mwaka 2016, akiwa na umri wa miaka 18. Kwa sasa amecheza mechi zaidi ya 50.

Aliiwakilisha Uingereza katika ngazi zote za vijana kutoka chini ya miaka 16 hadi chini ya miaka 21 kabla ya kuanza mwanzo wake mkuu mwezi Juni 2018. Kwa sasa ameliwakilisha taifa lake katika Kombe la Dunia la FIFA 2018.

waliozaliwa 1998
watu walio hai
wachezaji mpira wa Uingereza
Wachezaji wa Liverpool FC
Sergi Gómez

Sergi Gómez Solà (alizaliwa Arenys de Mar, Barcelona, Catalonia, 28 Machi 1992) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anachezea Sevilla FC kama mlinzi wa kati.

Kazi ya klabu

Barcelona 
Gómez aliwasili katika chuo cha vijana wa FC Barcelona akiwa na umri wa miaka 14. 

Ingawa alionekana katika mechi tatu tu za Segunda División B kwa upande wa B katika msimu wa 2009-10.

Celta 
Mnamo 1 Julai 2014, wakala wa Gómez alisaini mkataba wa miaka mitatu na Celta de Vigo. Alifanya La Liga kwanza mnamo tarehe 13 Septemba wakati alikuja kama mchezaji wa dakika ya 75 katika kuteka nyumbani kwa 2-2 kwa Real Sociedad.

Sevilla 
Mnamo tarehe 23 Julai 2018, Gómez alijiunga na Sevilla FC kwa mkataba wa miaka minne.

Waliozaliwa 1992
watu walio hai
Wachezaji mpira wa Hispania
Luiz Alberto

Luis Alberto Romero Alconchel (anajulikana kama Luis Alberto; alizaliwa 28 Septemba 1992) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anacheza kama kiungo mshambuliaji au winga wa klabu ya Italia S.S. Lazio.

Wachezaji mpira wa Hispania
Mto Giluni

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Gunini

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Ikoo

unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Kitui
Mto Tana
Bahari ya Hindi