LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Lusala

Lusala Ni filamu ya kuchekesha ya kikenya iliyoandaliwa na Silas Miami, Wanjeri Gakuru na Oprah Oyugi,  Mwaka 2019 na kuongozwa na Mugambi Nthiga kwenye uongozi wake wa kwanza. 

Nyota wa filamu hii ambao ni Brian Ogola, Alyce Wangari, Stycie Waweru, Mkamzee Mwatela na Alan Oyugi katika majukumu yote ya uongozi. Filamu imejikita kwenye maisha ya kijana mdogo Lusala mwenye umri wa miaka 22, ambaye amejikuta na matatizo ya afya ya akili na upendo kupitilza kwa ndugu yake. Filamu hii ilizinduliwa kwa mara ya kwanza nchi Kenya mnamo juni 6 mwaka 2019 wakati wa tamasha la  filamu la NBO na pia filamu hii ilioneshwa kwenye baadhi ya matamasha ya filamu ya kimataifa.

Marejeo 

Filamu

Filamu za 2019
Farouk Topan

Farouk Mohamedhusein Tharia Topan (Amezaliwa 1940) ni mkurugenzi wa Kituo cha Kiswahili katika Chuo Kikuu cha Aga Khan. Ni mtaalamu wa lugha na fasihi ya Waswahili. Amefundisha katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Taasisi ya Ismaili pia shule ya Oriental na masomo ya kiafrika.

Maisha ya awali na elimu 
Baada ya kuhitimu elimu yake ya msingi, Topan akiwa na miaka 19 alisafiri kwenda Uingereza kuchukua shahada ya anthropolojia, isimu na fasihi katika shule Oriental na masomo ya kiafrika katika chuo kikuu cha Landani.

Badae alikamilisha Udakitari wake  kwa kupokea umiliki wa roho mnamo mwaka 1972 kwa hoja yenye jina "Oral literature in a ritual setting: the role of spirit songs in a spirit-mediumship cult of Mombasa, Kenya.Hoja hii iliangazia hasa ibada ya kipemba huko Changamwe, Kenya, pia desturi za pungwa na aina za fasihi simulizi zinazotolewa na dhehebu hilo.

Marejeo 

Waliozaliwa 1940
Waswahili
Fasihi
Times Tower

Times Tower (au New Central Bank Tower) ni jengo la tatu kwa urefu jijini Nairobi, Kenya, ukifikia mita 140 kutoka ardhini .

Tanbihi

Viungo vya nje
 
 Kenya Revenue Authority home page 

majengo mjini Nairobi
Chuo Kikuu cha Daystar

Daystar University ni chuo kikuu cha Kenya kilichoanzishwa Nairobi lakini kwa sasa kituo kikubwa zaidi ni kile cha Athi River.

Viungo vya nje 
 Official Web Site
 Daystar's Department of Language and Performing Arts 
 Engage: Discourses on Kenyan Literature written by Larry Ndivo

Elimu ya Kenya
elimu jijini Nairobi
vyuo vikuu vya Kenya
Watu Wote (filamu)

Watu  Wote ni filamu fupi ya mwaka 2017 iliyotengenezwa na watu wa Kenya pamoja na watu wa ujerumani, iliyoongozwa na Katja Benrath, kama mradi wake wa kuhitimu katika Shule ya Vyombo vya Habari ya Hamburg. 

Filamu hiyo inatokana na shambulio la basi la Desemba 2015 lililofanywa na Al-Shabaab huko Mandera, Kenya

Muundo 
Jua, Mkristo anayeishi Kenya, anapanda basi la kukodi kumtembelea jamaa na hana raha kuzungukwa na abiria wa Kiislamu. Basi hilo limesimamishwa na kundi la kigaidi lenye vurugu la Al-Shabaab, ambalo wanachama wake wanawataka Waislamu kuwatambua abiria wa Kikristo.

Marejeo 

filamu za Kenya
filamu za Ujerumani
The Letter (2019 filamu)

The Letter Ni filamu yenye maudhui ya kikenya iliyo rekodiwa mwaka 2019 iliyoongozwa na Maia Lekow and Chris King. Filamu ilichaguliwa kama ingizo la Wakenya kama Filamu Bora Zaidi ya Kimataifa kwenye tuzo za 93rd Academy Awards, lakini haikuteuliwa kushinda tuzo hiyo.

Muhtasari 
Kijana mmoja mdogo alimtembelea Bibi yake kijijini ili kujua kama anatuhumiwa na kujihusisha na mambo ya kichawi.

Marejeo 
Filamu za 2019
Something Necessary

Something Necessary ni filamu ya Kenya iliyotolewa  mwaka 2013 yenye matukio ya michezo mbalimbali iliyoongozwa na Judy Kibinge.  Filamu hii ilioneshwa kwenye sinema inayo onekana ulimwengu mzima huko nchini Toronto mwaka 2013 kwenye tamasha la filamu la kimataifa.''

Marejeo 
Filamu za Kenya
filamu za 2013
Thomas Cranmer

Thomas Cranmer (2 Julai 1489 – 21 Machi 1556) alikuwa Askofu Mkuu wa Canterbury na kiongozi wa Matengenezo ya Kanisa la Uingereza enzi za wafalme Henry VIII, Edward VI na malkia Mary I. 

Alisaidia kujenga kesi ya kubatilishwa kwa ndoa ya Henry VIII na Katarina wa Aragon. Talaka hiyo ilikuwa mojawapo ya sababu za kutengana kwa Kanisa la Uingereza na Kanisa Katoliki chini ya Papa wa Roma. Pamoja na Thomas Cromwell aliunga mkono kanuni ya ukuu wa kifalme. Hapo alikubali mamlaka ya mfalme juu ya Kanisa ndani ya milki yake. Aliuawa chini ya malkia Mary alipokataa kurudi katika Ukatoliki.

Mtengenezaji wa Kanisa la Uingereza 
Wakati wa uongozi wake kama Askofu Mkuu wa Canterbury Cranmer alianzisha mabadiliko katika mafundisho na liturgia ya Kanisa la Uingereza. Wakati wa utawala wa mfalme Henry VIII, Cranmer hakufanya mabadiliko mengi.

Alitunga utaratibu wa ibada ya kwanza uliotafsiriwa kwa lugha ya Kiingereza badala ya Kilatini.

Chini ya mfalme Edward VI, aliyemfuata Henry VIII, Cranmer aliweza kuleta mabadiliko mengi zaidi. Alitunga matoleo mawili ya kwanza ya Kitabu cha Sala kwa Watu (Book of Common Prayer) chenye liturgia kamili kwa ajili ya Kanisa la Uingereza. Alipokea wanamatengenezo kadhaa kutoka Ulaya Bara waliofika kama wakimbizi kutoka maeneo chini ya serikali za Kikatoliki. Walimsaidia kubadilisha mafundisho kuhusu mambo kama vile ekaristi, useja wa makasisi, nafasi ya sanamu makanisani na heshima kwa watakatifu. Cranmer alieneza mafundisho mapya, pamoja na Kitabu cha sala, kwa vitabu viwili vya mahubiri (hotuba) yaliyotakiwa kusomwa na mapadre katika ibada makanisani.

Kifo chini ya Malkia Mary 
Baada ya Edward VI, malkia Mary I alichukua madaraka; alikuwa Mkatoliki akalenga kurudisha nchi chini ya Kanisa Katoliki. Aliagiza kumkamata Cranmer na kumshtaki kwa uhaini na uzushi. Alipelekwa mbele ya mahakama ya mahakimu Wakatoliki pamoja na wasaidizi wawili. Wote walihukumiwa adhabu ya kifo cha kuchomwa hai motoni ambayo ilikuwa adhabu ya wazushi. 

Katika miaka miwili alipokaa gerezani, Cranmer alipaswa kushuhudia kuchomwa kwa wenzake. Baadaye alijaribu kuokoa uhai wake kwa kukana mafundisho yake ya awali. Kwa kawaida angesamehewa baada ya kukana, lakini malkia Mary I hakutaka kumsamehe bali auawe. Siku ya hukumu yake aliambiwa kusoma tena ukanisho wake kanisani mbele ya watu kabla ya kufa. Cranmer alitumia nafasi hiyo kuonyesha masikitiko juu ya udhaifu wake akamtaja Papa kama mwongo na adui wa Kristo. Hivyo alichomwa akafa kama mzushi kwa Wakatoliki na mfia imani kwa Kanisa Anglikana lililoendelea baadaye kwenye misingi aliyowahi kuweka.

Urithi wake unaendelea katika Kitabu cha Sala kwa Watu Wote na Hoja Thelathini na Tisa ambayo ni ungamo la imani ya Kianglikana linalotokana na kazi yake.

Marejeo

Vyanzo 
 * 
 
 * * 
 
 
 * 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Maaskofu
Wafiadini
Waanglikana
World Tofauti

World Tofauti (Ulimwengu Tofauti) ni filamu ya Kikenya yenye maudhui ya mapenzi iliyo ongozwa na Kang'ethe Mungai. wahusika wakuu katika filamu iyo walikuwa ni Avril Nyambura na Innocent Njuguna pia Maureen Njau kama muhusika msaidizi.

Kisa cha filamu 
Avril Nyambura aliye igiza kama (Nina) ni mwanamke aliyezaliwa na kukua katika makazi duni jijini Nairobi. Anakutana na Innocent Mungai aliye igiza kama (Hinga) mwanamume aliyetoka katika malezi bora pia akiwa na kazi nzuri, ambaye amekwama kwasababu ya tairi la gari kupasuka karibu na Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta, Nina na genge lake  wanamwibia Hinga vitu vyake vyote vya thamani. Kwa hali isiyo ya kawaida wawili hao wanazama katika penzi, wakati huo Hinga amemchumbia Maureen Njau aliye igiza  kama (Ciru), ni mwenye nia ya kuongoza wanawake wenye historia sawa ya nyuma kijamii. Hinga anamsaidia Nina kufuatilia vitu vyake vya thamani na pia kukwepa mamlaka.

Wahusika 

 Avril Nyambura kama Nina, mwanamke aliye kulia katika mitaa duni jijini Nairobi, na kuishi maisha ya uhalifu.
 Innocent Njuguna kama Hinga, mfanyabiashara mwenye mafanikio jijini Nairobi
 Maureen Njau kama Ciru, mchumba wa Hinga anayedai na kudhibiti.

Kutolewa 
World Tofauti ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika Ukumbi wa Kitaifa wa Kenya jijini Nairobi, Tarehe 22 Desemba 2017.

Marejeo 

Filamu za Kenya
Filamu za 2017
Mary I wa Uingereza

Mary I wa Uingereza (pia anajulikana kama Mary Tudor na kama "Bloody Mary"; 18 Februari 1516 - 17 Novemba 1558) alikuwa Malkia wa Uingereza na Ireland kutoka Julai 1553 hadi kifo chake mwaka wa 1558. 

Anajulikana hasa kwa jaribio lake la kubadili Matengenezo ya Kiingereza ambayo yalikuwa yameanza wakati wa utawala wa baba yake, Henry VIII na kurudisha nchi chini ya Kanisa Katoliki. Jaribio lake la kurejesha kwa Kanisa mali iliyotwaliwa na wafalme wawili waliopita lilizuiwa kwa kiasi kikubwa na Bunge la Uingereza. Lakini wakati wa utawala wake wa miaka mitano, Mary aliagiza kesi dhidi ya wapinzani wa Ukatoliki zaidi ya 280 waliochomwa motoni wakiwa hai kama wazushi.

Mary alikuwa mtoto wa Henry VIII na mke wake wa kwanza, Katarina wa Aragon, ambaye peke yake kati ya watoto wa tumbo moja aliishi hadi kuwa mtu mzima. Alirithi ufalme baada ya kifo cha ndugu yake mdogo Edward VI, aliyezaliwa na Henry VIII na mke wake wa tatu, Jane Seymour. 

Baada ya kifo cha Mary kwenye mwaka 1558, hatua zake za kurudisha Ukatoliki katika Uingereza zilibatilshwa na mdogo wake na mrithi, Elizabeth I, aliyezaliwa na Henry VIII na mke wake wa pili, Anne Boleyn.

Vyanzo 

 

Wafalme na malkia wa Uingereza
Ali Mazrui (filamu)

Ali Mazrui; ni filamu inayoelezea maisha ya Mwanasiasa Ali Al- amin Mazrui aliyezaliwa mwaka 1933 mwezi wapili tarehe 24 na alifariki mwaka 2014 tarehe 12 Mwezi wakumi.Ali Al-amin Mazrui alizaliwa  Mombasa nchini Kenya na baadae kufanya kazi katika taasisi ya elimu nchini Marekani akiwa  Profesa na muandishi wa masuala ya siasa za Africa , masomo ya Kiislamu pamoja na uhusiano wa Korea ya kaskazini.alishikilia nafasi kama kiongozi mkuu wa taasisi ya kimataifa ya masuala ya utamaduni katika chuo cha Binghamton kilichopo Binghamton,New York.

Marejeo 

Filamu
Stories of Our Lives

Stories of Our Lives;Ni filamu ya Kenya iliyotolewa mnamo Mwaka 2014.filamu hii imetengenezwa na washirika kutoka kundi maarufu la  The Nest Collective.filamu hii imetengenezwa na mkusanyiko wa filamu tano za matukio zinazo igizo visa halisi vinavotokea kwenye jamii nchini Kenya.

marejeo 
Kenya
Siku Njema (riwaya)

Siku Njema ni riwaya ya Kiswahili iliyotungwa na mtunzi kutoka nchini Kenya aitwae Ken Walibora. Riwaya hii ilichapishwa mwaka 1996. 

Riwaya hii inahusu maisha ya kijana mdogo aitwae Msanifu kombo ambae alizaliwa Tanga nchini Tanzania. Kijana huyu anakumbana na matatizo ya kifamilia akiwa anaishi na mama pekee mwenye kipaji cha kuimba taarab. Kuzaliwa nje ya ndoa kwa kijana huyu kunamfanya apitie changamoto nyingi kutoka kwa marafiki zake wa shuleni kutokana na tamaduni zao kuwa yeye sio mtoto halali.

Marejeo 

Fasihi ya Kiswahili
Mission to Rescue

Mission to Rescue; ni filamu ya mapigano iliyoandaliwa nchini kenya mwaka 2021, chini ya muongozaji  Gilbert Lukalika.Filamu hii ilichaguliwa kuwa filamu bora ya kimataifa katika  maazimisho ya 94th  ya chuo cha tuzo.Filamu hii imejikita kwenye uhalisia wa tukio lililotokea mwaka 2011 ambapo wanamgambo wa Al-shabaab walivamia watalii kutoka Ufaransa wakiwa nchini Kenya.''

marejeo 

Filamu za 2021
Filamu za Kenya
Chris Dodd

Christopher John Dodd (alizaliwa 27 Mei, 1944) ni mwanasheria wa Marekani na mwanasiasa wa chama cha kidemokrasia ambaye aliweza kutumikia kama  seneta kutokea Connecticut kuanzia mwaka 1981 mpaka mwaka 2011. Dodd ni seneta aliyetumikia kwa muda mrefu katika historia ya jimbo la Connecticut. Kabla ya kuwa seneta, alitumikia katika bunge la Wawakilishi wa Marekani kuanzia mwaka 1975 mpaka mwaka 1981.

Dodd ni mwenyeji wa Connecticut na muhitimu katika shule ya Georgetown kule Bethesda, Maryland na katika chuo cha Providence. Baba yake Thomas J. Dodd alikuwa pia ni seneta wa marekani kuanzia mwaka 1959 mpaka mwaka 1971. Chris Dodd alitumikia katika Peace Corps kwa miaka miwili kabla ya kujiunga na chuo kikuu cha sharia cha Louisville na katika kipindi cha masomo ya sheria alitumikia katika jeshi la hifadhi la kimarekani.

Dodd alirudi Connecticut ambapo alishinda uchaguzi wa mwaka 1974 kwa bunge la Wawakilishi wa Marekani kutoka katika jimbo la pili la Connecticut alirudishwa tena mnamo mwaka 1976 na mwaka 1978. Alifaulu  kuchaguliwa katika senati ya Marekani mnamo mwaka 1997.  Dodd alitumikia kama mwenyekiti wa kamati kuu ya Chama cha Kidemokrasia kuanzia mwaka 1995 mpaka mnamo mwaka 1997. Alitumikia kama mwenyekiti wa kamati ya benki ya seneti kuanzia mwaka 2007 mpaka kufikia kustaafu kwake katika siasa.   mwaka 2006 Dodd alifanya uamuzi  wa kugombea uteuzi wa kidemokrasia wakuwa mgombea uraisi Marekani katika chama cha kidemokrasia, lakini aliweza kujiengua baada ya kuonekana kuzidiwa na baadhi ya washindani.

Januari 2010, Dodd alitangaza kuwa hatagombea tena.  Nafasi ya Dodd iliweza kurithiwa na mwanademokrasia Richard Blumenthal. Badae Dodd aliweza kutumikia kama mwenyekiti na mshawishi wabunge mkuu wa kampuni ya Motion Pictures Association of America (MPAA) kuanzia mwaka 2011 mpaka kufikia mwaka 2017. 

Kwenye mwaka 2018, Dodd alirudi katika kazi ya uanasheria na kujiunga na kampuni ya Arnold na Porter. Zaidi ya kuwa mwanachama wa ReFormers Caucus ya "IssueOne", Dodd alikuwa mshauri wa karibu wa raisi Joe Biden na akatumikia katika kamati ya kumteua mgombea kwa nafasi ya makamu wa raisi wa Marekani.

Marejeo 

Wanasiasa wa Marekani
Senati (Marekani)
Watu wa Connecticut
Kibajuni

Kibajuni (pia kinajulikana kama Kitikuu au Kitikulu) ni lahaja ya Kiswahili inayozungumzwa na watu wanaojulikana kama Wabajuni wanaomiliki sehemu ya eneo la visiwa vya Bajuni na eneo la pwani ya Kenya, pamoja na baadhi ya maeneo ya kusini mwa Somalia yanayojumuiisha makundi machache ya makabila mbalimbali. 

Maho (2009) anaichukulia Kibajuni kama lugha ya pekee, lakini Nurse pamoja na Hinnebusch (1993) wameichukulia kama lahaja ya kaskazini mwa eneo la Waswahili.

Marejeo 

lugha za Somalia
Lugha za Kenya
Kiswahili
Timothy Crouse

Timothy Crouse (alizaliwa 1947) ni mwandishi wa habari na pia mwandishi wa vitabu wa Marekani.

Marejeo

waandishi wa Marekani
USW CHSS
Tony D'Souza

Tony D'Souza ni mwandishi wa riwaya, mwandishi wa habari, mwandishi wa insha, mkaguzi, msafiri na pia mwandishi wa hadithi fupi wa Marekani.  

Ameweza kuchapisha riwaya takribani tatu na mchapishaji  Houghton Mifflin Harcourt ikijumuisha Whitemen ya mwaka 2006, The konkans ya mwaka (2008) na Mule ya mnamo mwaka (2011)

Marejeo

waandishi wa Marekani
USW CHSS
Robert E. Gribbin, 3rd

Robert E. Gribbin, 3rd (alizaliwa Durham, North Carolina, February 5, 1946) ni balozi mstaafu wa Marekani kwa Rwanda (1996- 1999) na Central African Republic (1993 - 1995)  na mwandishi wa In the Aftermath of Genocide: The U. S. role in Rwanda

Marejeo

wanaume wa Marekani
USW CHSS
Injini ya dizeli

Injini ya dizeli ni injini ya mwako ndani ambamo kuwaka kwa mafuta husababishwa na joto la juu linalotokana na kugandamiza hewa ndani ya silinda zake. Hii ni tofauti na injini zinazowasha mchanganyiko wa mafuta na hewa kwa njia ya heche za umeme, kama vile injini ya petroli au injini ya gesi (gesi asilia au gesi ya LPG). Injini ya dizeli ilibuniwa na mhandisi Mjerumani Rudolf Diesel katika karne ya 19.

Injini ya diseli inahitaji kutengeneza shinikizo kali ndani yake hivyo ni imara na nzito zaidi kuliko injini ya petroli. Hapo awali ilitumika kama mbadala wa injini za mvuke zilizosimama . Tangu miaka ya 1910, zilitumika pia katika manowari na meli. Iliendelea kutumika katika vichwa vya treni, mabasi, malori, matrekta na majenereta ya kuzalisha umeme. Katika miaka ya nyuma mahandisi walifaulu kutengeneza pia injini ndogo za diseli zinazotumiwa katika magari madogo. 

Tangu miaka ya 1970, matumizi ya injini za dizeli katika magari makubwa ya barabarani na nje ya barabara nchini Marekani yameongezeka. Kulingana na Konrad Reif (2012), nusu ya magari madogo katika Umoja wa Ulaya ni magari ya dizeli.

Injini kubwa zaidi za dizeli zinazotumiwa duniani zina silinda 14 zinazotumiwa kwenye meli kubwa.

Viungo vya nje

Hataza
 Method of and Apparatus for Converting Heat into Work. # 542846 filed 1892
 Internal Combustion Engine #608845 filed 1895

Injini
Soul Boy

Soul Boy ni filamu ya Kenya iliyoandikiwa na Billy Kahora na kuongozwa na Hawa Essuman. Ilikuwa chini ya Tom Tykwer ambaye ni muongozaji na mtayarishaji wa filamu kutoka Ujerumani  huko Kibera, moja ya makazi duni  katika bara la Afrika, katikati mwa jiji la Nairobi, Kenya. Filamu ilipata uteuzi mara tano mwaka 2007 katika tuzo za African Movie Academy Awards. Filamu hii ilitoka katika karakana ya vijana wapenda filamu jijini Nairobi, ikiongozwa na muongozaji Tom Tykwer kutoka ujerumani.

Kisa cha filamu 
Abila mwenye umri wa miaka 14 anaishi Nairobi, Kenya na wazazi wake huko Kibera, moja ya makazi duni zaidi katika Afrika Mashariki. Asubuhi moja kijana uyu anagundua baba yake ni mwenye huzuni na pia mgonjwa. Kuna mtu ameiba roho yake, baba ananung'unika. Abila anachanganyikiwa na kupata mshituko lakini anataka kumsaidia baba yake kutafuta tiba sahihi. Akiungwa mkono na  mpenzi wake Shiku, anaanza safari ya kusisimua inayompeleka hadi kwenye chimbuko lake.

Wahusika 
 Samson Odhiambo
 Leila Dayan Opou
 Krysteen Savane
 Frank Kimani
 Joab Ogolla
 Lucy Gachanja
 Katherine Damaris
 Kevin Onyango Omondi
 Calvin Shikuku Odhiambo
 Nordeen Abdulghani

Marejeo 
Filamu za Kenya
Filamu za 2007
Bendera ya upinde wa mvua

Bendera ya upinde wa mvua ni bendera yenye rangi nyingi inayojumuisha rangi za upinde wa mvua. Miundo hutofautiana, lakini rangi nyingi zinatokana na rangi zionekanazo katika mwanga wa rangi za upinde wa mvua. 

Bendera ya LGBT, iliyoanzishwa mwaka wa 1978, ndiyo inayofahamika zaidi kwa matumizi ya bendera ya namna hiyo.

Marejeo 
Bendera
USW
Elimu ya amani

Elimu ya amani ni mchakato wa kupata maadili, maarifa, mitazamo, ujuzi, na tabia ili kuishi kwa amani na wewe mwenyewe, wengine, na mazingira asilia. Kuna matamko na maazimio mengi ya Umoja wa Mataifa kuhusu umuhimu wa amani. Ban Ki Moon, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, aliweka wakfu Siku ya Kimataifa ya Amani 2013 kwa elimu ya amani katika juhudi za kuelekeza mawazo na kufadhili ukuu wa elimu ya amani kama njia ya kuleta utamaduni wa amani. Koichiro Matsuura, Mkurugenzi Mkuu wa Shirika la Elimu, Sayansi na Utamaduni la Umoja wa Mataifa, ameandika kwamba elimu ya amani ni "muhimu wa kimsingi kwa misheni ya Umoja wa Mataifa na Shirika la Elimu, Sayansi na Utamaduni la Umoja wa Mataifa". Elimu ya amani kama haki inasisitizwa zaidi na watafiti wa amani kama vile Betty Reardon na Douglas Roche. Pia, hivi karibuni  kumekuwa na uhusiano kati ya elimu ya amani na elimu ya haki za binadamu.

Marejeo 
Amani
Diplomasia
USW
Mti wa Amani

Mti wa Amani wa Iroquois umetokana na mtu anayeitwa Dekanawida, mtoa amani. Simulizi kuhusu nafasi yake katika Iroquois (Haudenosaunee) zinatokana na jukumu lake katika kuunda Shirikisho la Mataifa Matano, ambalo lilikuwa na Mohawks, Oneidas, Onondagas, Cayugas, na Senecas, na nafasi yake kama shujaa wa kitamaduni kwa Taifa la Haudenosaunee, hujulikana sana katika utamaduni wa Magharibi kama "Iroquois". Jina rasmi la shirikisho ni, Kayanerenh-kowa (Amani Kuu) kama ilivyoelezwa na Paul A. Wallace, "pia inajulikana kama Kanonsonni (Nyumba ndefu), neno ambalo linaelezea ukubwa wake kijiografia na muundo wake wa kikatiba". Hadithi zinazomzungumzia Dekanawida zinatokana na  simulizi za kihstoria za makabila mengi ya Wenyeji wa Amerika katika historia zao zote. Amani Kuu inayohusishwa na Dekanawida ilikuja na sehemu tatu

 Neno jema, ambalo ni uadilifu katika matendo, liletalo haki kwa wote.
 Afya, ambayo ni utimamu wa akili na mwili, huleta amani duniani.
 Nguvu, ambayo ni kuanzishwa kwa mamlaka za kiraia, huleta ongezeko la nguvu za kiroho kulingana na mapenzi ya Bwana wa Uzima.

Marejeo 
Amani
Diplomasia
USW
Mkataba wa amani

Mkataba wa amani ni makubaliano kati ya pande mbili au zaidi zenye uhasama, kwa kawaida nchi au serikali, ili kumaliza rasmi hali ya vita kati ya wahusika. 

Mkataba wa amani ni tofauti na kujisalimisha, ambapo jeshi linakubali kushusha silaha chini; au usitishaji mapigano au kusitisha mapigano kwa muda tu, ambapo wahusika wanaweza kukubaliana kusitisha mapigano kwa muda au kwa kudumu. 

Namna ya kujadili mkataba wa amani katika zama za kisasa imerejelewa na msomi wa sheria Christine Bell kama lex pacificatoria, uwepo wa mkataba wa amani unaweza kusaidia utawala wa mfumo wa kisheria kipindi kinachofuata migogoro.

Marejeo 
Amani
Diplomasia
USW
Sheria ya Udhibiti na Upunguzaji wa Silaha ya Marekani, mwaka 1961

Sheria ya Udhibiti na Upunguzaji wa Silaha ya Marekani, mwaka 1961, 22 U.S.C. § 2551, iliundwa ili kuanzisha baraza tawala la kudhibiti na kupunguza uzalishaji wa silaha  ili kulinda ulimwengu na mizigo ya silaha na janga la vita. Sheria hiyo ilitoa kipengele muhimu katika sera ya mambo ya nje katika Utawala wa John F. Kennedy ambayo iliambatana na sera ya usalama ya taifa ya Marekani.

Marejeo 
Sheria
1961
USW
Idit Harel

Idit R. Harel (alizaliwa na kujulikana kama Idit Ron; Septemba 18, 1958) ni raia wa Marekani mwenye asili ya Israel, mjasiriamali na mwanzilishi wa kampuni inayojulikana kama Globaloria. Yeye ni mtafiti wa sayansi za kujifunza, na mwanzilishi wa makala zinazohusu mageuzi ya mbinu za kujifunza tangu mwanzo wa enzi ya teknolojia.

Harel anatafiti na kuandika juu ya athari za teknolojia mpya ya kikokotozi ya vyombo vya habari kwenye maendeleo ya kijamii na kitaaluma ya watoto na epistemolojia yao. Utafiti wake wa ndani ya maabara ya MIT akiwa Seymour Papert umechangia katika ukuzaji wa nadharia ya ujifunzaji. Yeye huariri katika blogi yake kila mwezi kuhusu Teknolojia na kuhusu elimu ya ujuzi wa kompyuta, hasa kwa wanawake, wasichana, na watoto wasiojiweza, na thamani ya kozi kubwa za mtandaoni (MOOCs) katika mageuzi ya elimu.

Maisha binafsi 
Idit Ron alizaliwa huko Tel Aviv, nchini Israel. Wazazi wake na familia yao ni waathirika wa mauaji ya kimbari ya Wayahudi wa Ulaya wakati wa Vita  vya pili vya dunia (1941 - 1945) kutoka Poland na Czechoslovakia. Aliolewa na mume wake wa kwanza, David Harel, mwaka 1979 (talaka 1995); wana watoto watatu. Aliolewa na mume wake wa pili, gavana wa zamani wa Virginia ya Magharibi, Gaston Caperton, mnamo mwaka 2003, na kuachana mwaka wa 2012.

Marejeo 

Waliozaliwa 1958
Wanasayansi wa Marekani
Wanasayansi wa Israeli
Wanawake wa Marekani
Wanawake wa Israeli
Chris Johnson (mwanasiasa)

Chris Johnson ni mwanasiasa wa Marekani kutoka Maine. Alikuwa mwanachama wa Seneti ya Maine. Akiwa mwanachama wa chama cha siasa cha Democrat Johnson alishinda uchaguzi maalum kuchukua nafasi ya David Trahan, ambaye alikuwa amejiuzulu kufanya kazi kama mshawishi katika chama hicho. Mnamo 2010, Johnson alishindwa na Trahan kwa 32% ya kura. Alishinda uchaguzi kwa muhula wake kamili wa kwanza mnamo Novemba 2012 kwa kura 171 dhidi ya Mwakilishi wa Jimbo la Republican Les Fossel. Yeye ni mkazi wa Somerville, Maine na mhitimu wa kidato cha sita katika shule ya Bangor na Chuo Kikuu cha Maine.

Johnson ni Mkurugenzi wa Teknolojia ya Habari katika kampuni ya teknolojia huko Portland, Maine.

Katika uchaguzi wa 2016, Johnson alipoteza kiti chake kwa mpinzani wa Republican Dana Dow, ambaye alihudumu katika Seneti ya Maine kutoka 2004 hadi 2008.

Marejeo 
Wanasiasa wa Marekani
Bwana Myombekere na Mkewe Bugonoka, Mtoto wao Ntulanalwo na Binti Bulihwali

Bwana Myombekere na Mkewe Bugonoka, Mtoto wao Ntulanalwo na Binti Bulihwali ni riwaya iliyo andikwa na mwandishi Mtanzania Aniceti Kitereza. Ni riwaya inayoelezea kwa upana maisha na historia ya Wakerewe katika vizazi vitatu vilivyopita.

Ilichapishwa kwa mara ya kwanza mwaka 1981 katika Kiswahili na Nyumba ya Uchapishaji Tanzania, lakini ilikamilika mwaka 1945 katika lugha mama ya Kikerewe. Kwa kuwa hakuna kampuni ya uchapishaji iliyo kuwa tayari kuchapisha riwaya iyo katika lugha ya kikerewe iliyo hatarini kutoweka, Kitereza  alitafsiri mwenyewe riwaya hiyo kwa Kiswahili muda mfupi kabla ya kukutwa na mauti, na ilichukua miaka 35 kupata mchapishaji. 

Tangu, imetafsiriwa katika lugha za Kiingereza, Kijerumani, Kifaransa na Kiswidishi. Riwaya hii ndiyo pekee iliyoandikwa kwa lugha ya Kikerewe, na ni riwaya ya iliyo andikwa kwa kina zaidi kuhusu maisha na desturi za kabla ya ukoloni iliyochapishwa katika lugha ya Kiafrika.

Tafsiri ya Kijerumani ilichapishwa mwaka 1990 katika sehemu mbili ambayo ni wasifu na maelezo baada ya mauti, Ikielezea utamaduni na kiisimu ambao msomaji anaweza kuhitaji. Katika lugha ya kifaransa ili tafsiriwa na Simon Baguma Mweze na Olivier Barlet pia kuchapishwa katika sehemu mbili ilikuwa ni mwaka 1999: Watoto wa mvua na muuaji wa nyoka.Tafsiri ya kiswidi ilifata misingi ya kijerumani lakini ni sehemu ya kwanza pekee iliyochapishwa.

Marejeo 

Fasihi ya Kiswahili
Capers Jones

Capers Jones ni mtaalamu wa uhandisi katika uandishi wa programu za mifumo wa Marekani, na mara nyingi huhusishwa na mifumo ya ukadiriaji wa gharama katika nyanja tofautitofauti.

Alizaliwa huko St Petersburg, Florida, Marekani na kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Florida, akiwa amehitimu na kubobea katika lugha ya Kiingereza. Baadaye alikua Rais na Mkurugenzi Mtendaji wa Capers Jones & Associates na baadaye Mwanasayansi Mkuu Emeritus wa Utafiti wa Tija za Programu (SPR).

Mnamo mwaka 2011, alianzisha kampuni ya Namcook Analytics LLC, ambapo yeye ni Makamu wa Rais na Afisa Mkuu wa Teknolojia (CTO).

Aliunda biashara yake mwenyewe mnamo 1984, Utafiti wa Tija za Programu, baada ya kushikilia nyadhifa katika IBM na ITT. Lakini baada ya kustaafu kutoka kwenye Utafiti wa Tija za Programu  2000, Casper anabaki tu kuwa kama mshauri.

Yeye ni Mshauri Mashuhuri wa Muungano wa Ubora wa Programu ya teknolojia ya habari (CISQ).

Marejeo 

mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Sultani al-Hasan ibn Sulaiman

Sultani al-Hasan ibn Sulaiman (kwa Kiarabu: الحسن بن سليمان), mara nyingi hujulikana kama "Abu'l-Muwahib" ("baba wa zawadi"), alikuwa mtawala wa Kiarabu katika kisiwa cha Kilwa, kinachopatikana Tanzania ya sasa; alitawala tangu mwaka 1310 hadi 1333. Jina lake kamili lilikuwa Abu al-Muzaffar Hasan Abu al-Muwahib bin Sulaiman al-Mat'un bin Hasan bin Talut al-Mahdal.

Historia 
Al-Hasan ibn Sulaiman alikuwa mwanachama mwenye vinasaba vya Mahdali, na alisimamia katika kipindi cha ustawi wa mji mkuu wa Kilwa.

Mahdal wanadai vinasaba vya sultani vilikuwa ni Uislamu. Alijenga Ikilu ya Husuni nje ya mji na kufanya upanuzi mkubwa wa Msikiti Mkuu wa Kilwa.

Ujenzi huo inaonekana ulichagizwa na Hija ya sultani huko Makka, ambaye alitaka kuiga majengo yale makubwa. Mwaka 1331 Ibn Battuta alitembelea mahakama ya Sultani na kuelezea ukarimu wake. Ndiyo chanzo cha jina la "baba wa zawadi".

Marejeo 

Waliofariki karne ya 14
wanasiasa wa Tanzania
African Sauce

African Sauce (Mchuzi wa Kiafrika) ni albamu ya nne ya bendi maarufu kutoka nchini Kenya Sauti Sol, iliyotolewa kwenye lebo yao Sauti Sol Entertainment. Kimsingi albamu yao ya mchuzi wa kiafrika iliashiria kuondoka kwa sauti za asili kulinganisha na albamu zao zilizo tangulia. Imewashilikisha wasanii kama Patoranking, Tiwa Savage, Burna Boy, Vanessa Mdee, Yemi Alade, Khaligraph Jones, Nyashinski, Bebe Cool, Mi Casa, Toofan, Jah Prayzah and C4 Pedro. Albamu ina nyimbo 13 zikiwemo nyimbo zilizotolewa  awali kama "Melanin", "Girl Next Door", "Afrikan Star", "Short N Sweet" and "Tujiangalie".

Kuhusu albamu 
Sauti Sol walieleza albamu hiyo kama mradi wa "mabadilishano ya sanaa na kitamaduni" na walisema itatoka mwishoni mwa mwaka 2017, kumbe ilitoka mwaka 2019. Pia walitangaza malengo yao ya kuachia nyimbo na wasanii tofauti tofauti wa Afrika kila mwezi. Hata hivyo malengo yao haya kutimia kutokana na vikwazo vya kifedha.

Marejeo 
Albamu za 2019
Joseph R. Donovan Jr.

Joseph R. Donovan Jr. ni mwanadiplomasia wa zamani wa Marekani ambaye hapo nyuma aliweza kutumikia nchi yake kama  Balozi nchini Indonesia.

Maisha ya Awali
Joseph R. Donovan Jr. alihitimu katika chuo kikuu cha masuala ya mambo ya nje cha Georgetown.Aliweza kuipata shahda yake ya uzamili kutokea  shule ya Naval Postgraduate School.

Marejeo 

USW CHSS
Wanaume wa Marekani
Jim Doyle

James Edward Doyle, Jr. (amezaliwa 23 Novemba 1945) ni mwanasheria na mwanasiasa wa Marekani ambaye aliweza kutumikia kama gavana wa arobaini na nne wa Wisconsin, akitumikia kuanzia januari 6 mwaka 2006 hadi kufikia januari 3 ya mwaka 2011. Katika uchaguzi wake wa kwanza wa kuwania ugavana wa Wasconsin aliweza kumshinda gavana Scott McCallum aliyekuwa madarakani kwa kuwa na wingi wa asilimia 45 kwa asilimia 41,  Mgombea wa chama cha Libertarian Ed Thompson alishinda asilimia 10 ya kura. Japokuwa mnamo mwaka 2002 wanademokrasia waliongeza namba za magavana, Doyle alikuwa ni mmoja wa kipekee baina yao kuondoa kiti cha republican. Doyle aliweza pia kutumikia kama mwanasheria mkuu wa Wisconsin kwa takribani miaka 12 kabla hajaweza kuwa gavana. Kwa sasa ni wakili wa mawakili katika ofisi ya Madison, Wisconsin inayomilikiwa na Foley & Lardner na pia anatumikia katika bodi ya ushirika ya Epic systems.

Marejeo

wanasiasa wa Marekani
USW CHSS
Steve Driehaus

Steven Leo Driehaus (amezaliwa 24 Juni 1966) ni mwanasiasa wa Marekani na mwakilishi wa Marekani katika wilaya ya Congress ya kwanza kule Ohio, ambapo aliweza kutumikia kuanzia mwaka 2009 hadi mnamo mwaka 2011. Alikuwa ni mwanachama wa chama cha Kidemokrasia, Hapo nyuma aliweza kutumikia kama Fimbo ya wachache katika nyumba ya wawakilishi la Ohio.

Wilaya inajumuisha nne ya tano ya maagharibi ya Cincinnati lakini pia vitongoji vya kaskazini na jiji la Magharibi kule Hamilton na nchi za Butler. Hapo nyuma alikuwa ni mwanachama wa muhula wa nne wa wa baraza la wawakilishi wa Ohio, akiwakilisha wilaya ya 31 kuanzia mwaka 2001 hadi mnamo mwaka 2009. Nyumba yake ya serikari ya wilaya ya Ohio ilijumuisha magharibi ya Cincinnati, na ujumla wa Addyston, Cheviot, Cleves na Kaskazini mwa Bend, kule Ohio.

Marejeo

wanasiasa wa Marekani
USW CHSS
The African Queen

The African Queen (Filamu) ni filamu ya matukio iliyotoka mwaka 1951 kutoka Uingereza na Marekani iliyochukuliwa kutoka kwenye riwaya ya mwaka 1935 yenye jina sawa ya C. S. Forester. 

Filamu hii iliongozwa na John Huston wakati Sam Spiegel na John Woolf wakiwa watayarishaji.

Wahusika 
 Humphrey Bogart ambaye alicheza kama Charlie Allnut
 Katharine Hepburn ambaye alicheza kama Rose Sayer
 Robert Morley ambaye alicheza kama Reverend Samuel Sayer, "The Brother"
 Peter Bull ambaye alicheza kama kapteni wa Königin Luise
 Theodore Bikel ambaye alicheza kama afisa wa kwanza wa Königin Luise
 Walter Gotell ambaye alicheza kama afisa wa pili wa Königin Luise
 Peter Swanwick ambaye alicheza kama afisa wa kwanza wa Fort Shona
 Richard Marner ambaye alicheza kama afisa wa pili wa Fort Shona
 Gerald Onn ambaye alicheza kama afisa mdogo wa Königin Luise (uncredited)

Marejeo 
Filamu za Uingereza
Filamu za 1951
Filamu za Marekani
Danese Cooper

Danese Cooper ni mtayarishaji wa programu, mwanasayansi wa komputa na wakili wa Marekani.

Marejeo

wanasayansi wa Marekani
USW CHSS
Michael Corbin

Michael H. Corbin (amezaliwa 1960) ni afisaanayetoa huduma za kigeni na mwanadiplomasia wa Marekani. Aliweza kutumikia kama balozi wa nchi hiyo huko Muungano wa Falme za Kiarabu. Aliweza kuteuliwa katika nafasi hiyo mnamo Mei ya tarehe 9 mwaka 2011, na kuweza kupitishwa na  Seneti ya Marekani Juni ya tarehe 30 na  kuapishwa chini ya katibu wa masuala ya kisiasa wa Marekani ambaye alijulikana kama William J. Burns mnamo Julai ya tarehe 25. Aliweza kuwasili Abu Dhabi mnamo Julai ya rehe 27 na kuwasilisha Hati tambulishi (nyaraka muhimu zilizokuwa zikimtambulisha kama balozi katika nchi pokezi) chini ya Naibu waziri wa masuala ya mambo ya nje Juma Mubarak Al Junaibi katika julai ya tarehe 28 iliyofuatia.

Aliweza kuhitimu katika Chuo cha Swarthmore, akiwa na Shahada ya sanaa. Aliweza kutumikia kama mlinzi wa amani kule Mauritania kuanzia mwaka 1982 hadi mwaka 1984. Alikuwa ni waziri mshauri katika uchumi na masuala ya kisiasa kule Misri kuanzia mwaka 2003 mpaka mwaka 2006. Alikuwa ni Charge’ d’Affaires huko Syria, kuanzia mwaka 2006 mpaka mwaka 2008. Alikuwa ni waziri mshauri kwenye Bureau of Near Eastern Affairs kuanzia mwaka 2009 mpaka mwaka 2011.

Lakini pia aliweza kutumikia kama Mkurugenzi wa Caliburn International, Mkandarasi wa kijeshi ambae hushughulikia oparesheni zainazohusu makazi ya muda ya kuishi kwa watoto wasiojiweza na wasio na watu wowote wa kuandamana nao.

Marejeo

wanaume wa Marekani
USW CHSS
Jim Courter

James Andrew Courter (amezaliwa 14 Oktoba 1941) ni mwanasiasa wa chama cha Republican  mwanasheria na mfanyabiashara. Aliwakilisha sehemu za Kaskazini magharibi mwa New Jersey kwenye nyumba ya wawakilishi ya Marekani kuanzia mwaka 1979 hadi mwaka 1991. Mnamo mwaka 1989, alishindwa katika kugombea ugavana wa New Jersey.

wanasiasa wa Marekani
USW CHSS
John Coyne (mwandishi)

John Coyne (alizaliwa 1937) ni mwandishi wa Marekani aliyetunga vitabu zaidi ya 25 vikiwemo tamtilia kadhaa za kutisha, hadithi fupi fupi ambazo zimeweza kukusanywa ndani ya bora ya anthologies mfano Modern Master of Horror na The Year’s Best Fantasy na Horror. Alikuwa ni mtunza amani aliyepita wa kujitolea na mpenzi wa maisha yake katika Gofu, ameweza kuhariri na kuandikia vitabu vinavyojihusisha na masomo yote mawili, ikijumuisha The Caddie Who Knew Ben Hogan, The caddie Who Played With Hickory na The Caddie Who Won the Masters. Kitabu chake cha hivi karibuni ni haddithi ya kimapenzi ilinayoitwa Long Ago na Far Away

Marejeo 

waandishi wa Marekani
USW CHSS
Sharon Clark

Sharon Clark (amezaliwa Seminole, Oklahoma, Oktoba 15, 1943) ni mwanamitindo na mwigizaji wa Kimarekani.

Marejeo 

wanamitindo wa Marekani
USW CHSS
Chyna

Chyna Joan Marie Laurer (Desemba  27, 1969 – Aprili 17, 2016) alikuwa mwanamiereka, mjenga mwili wa Marekani.

Aliibuka kwanza kuwa maarufu kwenye Shirikisho la Mieleka duniani (WWF, now WWE) mwaka 1997, ambapo alitunukiwa kuwa mtu wa maajabu wa tisa duniani. (Andre jitu alitunukiwa mtu wa ajabu wa nane).  Mmoja wa waanzilishi wa Stable D Generation X kama mwanamke wa kwanza kukuza utekelezaji, alishikilia ubingwa wa WWF kimataifa ( Mwanamke pekee mwoneshaji) mara mbili na WWF ubingwa wa wanawake.

Marejeo 

wanamichezo wa Marekani
USW CHSS
Eric Bassler

Eric S. Bassler ni mwanasiasa wa Marekani na mshauri wa kifedha akihudumu kama mwanachama wa bunge la seneti ya Indiana kutoka wilaya ya 39. Alitwaa ofisi Novemba 5, 2014.

Maisha ya awali 
Bassler alizaliwa na kukulia Washington, Indiana. Alitunukiwa shahada ya kwanza ya sanaa ya Chemia na saikolojia and shahada ya uzamili ya uchumi kutoka Chuo kikuu cha Indiana Bloomington.

Marejeo 

wanasiasa wa Marekani
USW CHSS
Robert Blackwill

Robert Dean Blackwill (amezaliwa Agosti 8, 1939)  ni mwanadiplomasia mstaafu wa Marekani, mtunzi, mkuu katika baraza la mahusiano ya kimataifa na mtetezi. Blackwik alihudumu mwakimishi wa taifa la marekani chini ya Rais George W. Bush tangu mwaka 2002 mpaka 2003 na kama naibu baraza la ulinzi wa taifa la Marekani nchini Iraq tangu mwaka 2003 mpaka 2004, ambapo alikuwa kiungo kati ya Paul Bremer pamoja na Condoleezza Rice.

Marejeo 

wanaume wa Marekani
USW CHSS
Sing Bing Kang

Sing Bing Kang ni  mtafiti mkuu wa Microsoft. Huko, anaandika makala zinazohusiana na michoro ya kompyuta ambayo inachapishwa na Jarida la Kimataifa la Kompyuta na mengine mengi. 

Ni mhariri mwenza wa vitabu viwili; Maono ya Panoramiki (Panoramic Vision):sensori, nadharia, na Matumizi ambayo alifanya na R. Benosman, na mada zinazoibuka katika dira ya kompyuta huku G. Medioni akiwa mhariri mkuu. Kando na kuhariri na kuchapisha, pia alikuwa mwandishi mwenza wa vitabu viwili; Image-Based Rendering na Image-Based Modeling of Plants and Trees.

Marejeo 
mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Bill Kincaid

William S. Kincaid (alizaliwa Machi 10, 1956) ni mhandisi wa kompyuta na mjasiriamali wa Kimarekani anayejulikana kwa kuunda Mp3 player SoundJam MP pamoja na Jeff Robbin ambayo hatimaye ilinunuliwa na Apple na kubadilishwa jina na iTunes.

Kazi 
Robbin na Kincaid walifanya kazi Apple katika miaka ya 1990 kama wahandisi wa programu za mifumo kwenye mradi wao wa mfumo wa uendeshaji Copland, lakini mradi uliachwa baadaye. Wote wawili waliondoka Apple, ambapo Robbin aliunda Conflict Catcher na Kincaid alifanya kazi mwanzoni mwa mradi huo.

Baada ya kusikiliza kipindi kwenye kituo cha redio cha NPR, Kincaid aliunda kifaa cha kielektroniki  cha maunzi na kifaa cha laini cha Diamond Rio ambacho hutumika katika vicheza sauti vya kidijitali. Kisha akamwajiri Jeff Robbin kuunda sehemu ya mbele ya programu ya kucheza MP3 waliyoipa jina la SoundJam MP. Dave Heller alikamilisha timu yake vizuri kwa ajili ya kazi . Watatu hao walichagua kampuni ya Casady & Greene kama msambazaji wao, ambaye Jeff alikuwa amefanya naye kazi hapo awali kusambaza Conflict Catcher.

Programu hii iliona mafanikio ya mapema katika soko la kicheza muziki cha Mac, ikishindana na Audion ya kampuni ya Panic.

Marejeo 

mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Waliozaliwa 1956
Kukamua Kifaru

Kukamua Kifaru (kwa Kiingereza: Milking the Rhino) ni filamu ya makala iliyotolewa 2009, ikitayarishwa na Kartemquin Films, ambayo inachunguza uhusiano kati ya wanyamapori wa Afrika, wanakijiji wanaoishi miongoni mwa wanyamapori hawo na wahifadhi ambao wanatazamia kuweka utalii ili kupata fedha za kigeni. Wamasai wa Kenya na Waovahimba Namibia wameishi karne nyingi kama wafugaji wa ng'ombe. Japo ardhi yao kugeuzwa kama mapori ya akiba, yamegeuka kuwa kivutio cha utalii.

Marejeo 
Wamasai
Kenya
Namibia
filamu za 2009
Chwaka, Pemba

Chwaka (Magofu ya mji wa kale wa Chwaka)  ni eneo la kihistoria la Waswahili la Zama za Kati karibu na kijiji cha Chwaka kilichopo Wilaya ya Micheweni Mkoa wa Kaskazini, Pemba. Kuna msikiti wa Kiswahili uliochimbwa kwenye eneo hilo la kihistoria. Maeneo ya kihistoria ya magofu haya ni kilomita 6 kutoka mji mdogo wa Konde, mwisho wa njia ambayo ina urefu wa mita 900 kuelekea kijiji cha Tumbe kwenye njia ya kijiji cha Myumoni.

Mahali pa akiolojia ni alama ya wazi kutoka barabarani na ni wazi kwa umma. Katika kisiwa kizima cha Pemba, magofu haya ni miongoni mwa maeneo yaliyohifadhiwa vyema. Eneo hili lina maandishi ya mapema yaliyoandikwa  karne ya 13. Hata hivyo, Harun Bin Ali, mtoto wa Mkame Ndune wa Pujini. Makazi haya, ambayo yalijumuisha eneo la hekta 20, yalikuwa na ngome kubwa ya kasri, kumbi za karamu, misikiti miwili, vyuma vya chuma, na bandari katika mkondo wa karibu. Mji huu uliachwa katika karne ya 16.

Kuta za msikiti mkubwa huo na matao yake ya lango bado zipo hadi leo.Mabaki (bakuli, keramik) ambayo yaligunduliwa wakati wa uchimbaji sasa yanaonyeshwa kwenye Makumbusho ya Albert huko London pamoja na Makumbusho ya Mji Mkongwe huko Stone Town, ambayo imefungwa kwa muda kutokana na kuporomoka kwa sehemu ya jumba la zamani. Kulingana na mwasisi, mke wa Harun aliomba kwamba mbegu ziunganishwe na chokaa ili kushikilia msikiti mdogo unaojulikana kama Msikiti Chooko, au "msikiti wa nafaka za kijani," pamoja na Makaburi kadhaa, likiwemo la Harun, yamefunuliwa nyuma ya msikiti huo.

Marejeo 
Waswahili
Mkoa wa Pemba Kaskazini
Makumbusho ya Tanzania
Wilaya ya Micheweni
Sanje ya Kati

Sanje ya Kati (Kisiwa cha kale cha Sanje ya Kati) ni eneo la kihistoria ambalo hawaishi watu lililopo kisiwa cha Sanje ya kati kata ya Pande Mikoma Mkoani Lindi, kwenye Pwani ya Bahari ya Hindi nchini Tanzania. 

Eneo hili ni nyumbani kwa Waswahili enzi za mawe za kati ni eneo ambalo halijachimbuliwa kikamilifu.

Marejeo 
Waswahili
visiwa vya Tanzania
Mkoa wa Lindi
Githinji Gitahi

Githinji Gitahi, Ni daktari wa Kenya ambaye amehudumu kama Afisa mkuu mtendaji wa Amref Health Africa pia alikua mwenyekiti mwenza wa kamati ya uongozi ya UHC2030. mwezi julai 2021, aliteuliwa kama kamsishna katika tume ya Afrika ya Korona (COVID-19).

Maisha ya Awali na Elimu 
Githinji alizaliwa 7 ya mwezi wa nane huko Othaya, Nyeri, Nchini Kenya.  Mnamo Mwaka 1996 alihitimu chuo Kikuu cha Nairobi na Shahada ya Udaktari na upasuaji na Shahada ya Uzamili ya Utawala wa Biashara katika Masoko kutoka Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Marekani (itaendelea). Ana Cheti cha Mtazamo wa kimkakati kwa Usimamizi usio wa Faida kutoka Chuo Kikuu cha Harvard.

Marejeo 
Kenya
COVID-19
Kipungani

Kipungani ni makazi ya kihistoria ya lugha ya Kiswahili yanayopatikana kwenye Kisiwa cha Lamu katika Pwani ya Kenya.

Marejeo 
Waswahili
Miji ya Kenya
Kaunti ya Lamu
Mtangazaji

Mtangazaji ni mtu anayeeneza au kutangaza habari za kitu, kwa mfano: biashara. 

Siku hizi anatumia hasa vyombo vya habari kama vile runinga ..

Baadhi ya watangazaji wa Tanzania 
 Millard Ayo - Amplifaya na Clouds FM
 Farhia Middle - ITV na Radio One.
 Hamis Mandi aka B12 - XXL Clouds FM.
 Raheem Da Prince - The Switch, Times FM.
 Jabir Saleh - The Jump Off, Times FM.
 Sam Misago - Power Jams , EA Radio.
 Bizzo - Show Time; New Chapter, RFA.
 Perfect Crispin - Club 10, Clouds FM.
 Jimmy Jamal - Daladala Beat, Magic FM.
 Maulid Kitenge - ITV na Radio One.
 Falma Almas Nyakanga - Azam.
 Grace Kingarawe - TBC1.

Tanbihi 

Kazi
Mambrui

Mambrui ni mahali wa makazi unaopatikana katika eneo la pwani ya Kenya, ulioko mashariki mwa mji wa Marikebuni kando ya Barabara ya Malindi-Garissa, kusini mwa Gongoni na kaskazini mwa Malindi.

Mambrui ni eneo la mradi wa timu ya wanaakiolojia wa Kenya na China, ambao walikua wanatafuta  ushahidi wa kuwasiliana na Wachina wakati wa zama za Emperor Yongle. 

Mnamo Oktoba 2010, timu ilitangaza hadharani kuhusu ugunduzi wa sarafu ya Kichina ya Yongle Tongbao ya mwanzoni mwa karne ya 15, mabaki ya kinu cha kuyeyusha chuma kilichoambatana na slag ya chuma, na sehemu ya jade-kijani ya porcelaini inayoaminika kutoka kwa Long Quan, tanuru. ambayo ilitengeneza kaure kwa ajili ya familia ya kifalme  wakati wa Nasaba ya Ming. Ugunduzi huu unaweza kuthibitisha kwamba tarehe za biashara ya kwanza ya kimataifa ya Afrika Mashariki ni miongo kadhaa kabla ya kuwasili kwa Vasco da Gama, ni uwezekano mkubwa wakati wa misafara ya Zheng He.

Marejeo 
Waswahili
Makumbusho ya Kenya
Manza Bay

Manza Bay Ni ghuba iliopo nchini Tanzania. Inapatikana ufukweni mwa bahari ya Hindi, maili 10 (kilomita 16) kaskazini mwa mji wa Tanga.

Historia 
Kwenye kampeni ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia katika Afrika Mashariki, Jeshi la Wanamaji la Kifalme lililinda meli HMS Hyacinth isishambuliwe na kuharibiwa na meli ya Wajerumani kutoka ghuba ya Manza ilikua tarehe 14 mwezi wa nne 1915. ilikuwa meli  namba 3,587 GRT ya Uingereza ya shehena, Rubens, na mamlaka ya Ujerumani ambayo walikamata meli hiyo huko Hamburg mwaka 1914. Jeshi la Wanamaji la Ujerumani lilimficha  Rubens kama meli ya mizigo ya Denmark Kronborg na kumtuma kujaza cruiser SMS Königsberg katika Bahari ya Hindi.

Kikundi cha Wajerumani walifanikiwa kuifunga meli yao kwenye ghuba, wakaokoa silaha zao na risasi kutoka kwa shehena ya Rubens, na kuiacha.Silaha na risasi zilisaidia vikosi vya nchi kavu vya Ujerumani katika Afrika Mashariki kuendelea na kampeni yao kupinga  dhidi ya vikosi vya Uingereza na Dola.

Marejeo 

Ghuba
Mkoa wa Tanga
Bahari ya Hindi
Mduuni

Mduuni (Mji wa Kale wa Msuka Mjini) ni eneo lililohifadhiwa la kihistoria lililopo ndani ya Wilaya ya Micheweni, Mkoa wa Kaskazini Pemba nchini Tanzania. 

Makazi haya yalianzishwa mnamo 1100 BK

Marejeo 
Wilaya ya Micheweni
Mkoa wa Pemba Kaskazini
Waswahili
Mkia wa Ng'ombe

Mkia wa Ng'ombe Ruins (Magofu ya mji wa Kale wa Mkia wa Ng'ombe ) ni eneo lililohifadhiwa la kihistoria lililopo ndani ya Wilaya ya Micheweni Mkoa wa Kaskazini Pemba nchini Tanzania. 

Makazi haya yalianzishwa karne ya 15 na kutelekezwa katika karne ya 16. Kuna magofu ya msikiti, makaburi na baadhi ya majengo ya mawe. eneo hili liko katika hatari kubwa zaidi ya mmomonyoko.

Marejeo 
Wilaya ya Micheweni
Waswahili
Mkoa wa Pemba Kaskazini
Magofu ya Msuka Mjini

Magofu ya Msuka Mjini (Mji wa Kale wa Msuka Mjini) ni eneo lililohifadhiwa la kihistoria lililopo ndani ya Wilaya ya Micheweni, Mkoa wa Kaskazini Pemba nchini Tanzania. 

Msuka Mjini ina msikiti wa Kiswahili tokea karne ya kumi na tano uliohifadhiwa katika magofu kwenye peninsula ya Kigomasha kisiwani humo. Tarehe ya 816AH (1414 CE) imechongwa sehemu ya ndani ya duara ya mirhabu.

Marejeo 
Wilaya ya Micheweni
Waswahili
Mkoa wa Pemba Kaskazini
Tiwi, Kenya

Tiwi ni makazi madogo na ya mapumziko yaliyoko pwani nchini Kenya. Yanapatikana kasikazini mwa ufukwe wa Diani, ni takribani kilomita 17 kusini mwa Mombasa. Eneo limehifadiwa na uwanja wa ndege wa Ukunda ulipo barabara ya A14.

Marejeo 
Makazi
Kenya
Mombasa
Magofu ya Pujini

Magofu ya Pujini (Magofu ya mji wa kale wa Pujini)  ni magofu ya kihistoria ya Zama za Kati jirani na kijiji cha Pujini kilichopo Wilaya ya Chake Chake Mkoa wa Kusini Pemba. eneo lilijulikana kama ngome  Inaaminika kuwa jumba hilo lilijulikana kuwa la Mkame Mdume.  Ni moja kati ya Maeneo kadhaa ya Kihistoria ya Kitaifa katika kisiwa cha Pemba yakiwemo Chambani na Ras Mkumbuu.

Marejeo 
Wilaya ya Chake Chake
Waswahili
Mkoa wa Pemba Kusini
Wange

Wange ni makazi ya kihistoria ya Waswahili katika Kaunti ya Lamu nchini Kenya.

Marejeo 

Waswahili
Kaunti ya Lamu
Siyu

Siyu ni eneo la makazi ya pwani ya kaskazini ya Kisiwa cha Pate, ndani ya Visiwa vya Lamu katika Pwani ya Kenya. 

Umri wa Siyu haujulikani, lakini unaweza kuwa wa karne ya 13.

Kuna baadhi ya mahesabu yanayotaja meli ya Kichina  ya Zheng  iliyozama karibu na Kisiwa cha Lamu nchini Kenya mwaka 1415. Walionusurika walikaa kisiwani na kuoa wanawake wenyeji. Hii imethibitishwa hivi karibuni na akiolojia kwenye kisiwa hicho ambayo imesababisha kupatikana kwa ushahidi wa kupendekeza uhusiano huu. Uchunguzi vinasaba uliofanyika kwa baadhi ya wakazi kutoka Siyu unaonyesha kuwa kweli wana mababu wa Kichina.

Marejeo 

Waswahili
Kaunti ya Lamu
Mapishi ya Kizanzibari

Zanzibari cuisine inaonyesha mvuto kadhaa tofauti, kama matokeo ya asili ya tamaduni nyingi na makabila mengi ya urithi wa Zanzibar na Waswahili. Ni mchanganyiko wa mila mbalimbali za upishi, ikiwa ni pamoja na Bantu, Kiarabu, Kireno, Kihindi, Uingereza na hata vyakula vya Kichina.

Maejeo 
Zanzibar
Waswahili
Ngalawa

Ngalawa au Ungalawa ni mtumbwi wa kitamadumi wa Waswahili waishio Zanzibari na pwani ya Tanzania. Kawaida huwa na urefu wa mita 5 mpaka 6 pia utengenezwa na vitu viwili, mlingonti uliowekwa katikati (mara nyingi huinama kidogo kuelekea mbele) na moja la pembetatu. Inatumika kwa usafiri wa umbali mfupi wa bidhaa au watu, pamoja na mashua ya uvuvi.

Marejeo 
Mashua
Zanzibar
Utamaduni wa Tanzania
Uvuvi
Shirazi era

Shirazi era inahusu asili ya zamani za historia ya Kusini-mashariki mwa Afrika (na hasa Tanzania), kati ya karne ya 13 na karne ya 15. waswahili wengi katika eneo la pwani ya kati wanadai kuwa miji yao ulianzishwa na waajemi kutoka eneo la shiraz katika karne ya 13.Mara baada ya kukubaliwa kama ukweli utafiti wa kisasa umekanusha asili ya wanashirazi kwa miji ya waswahili, badala yake kusisitiza mambo mbalimbali ya kijamii yaliyosababisha kudai utambulisho huu.

Marejeo 
Tanzania
Waswahili
Kizimkazi

Kizimkazi (pia hujulikana kama Kizimkazi Mtendeni) ni kijiji cha wavuvi kilichokuwa na uzio kusini mwa pwani ya Zanzibar, Tanzania. 

Kiko maili tatu kusini-mashariki mwa Msikiti wa Kizimkazi (unaopatikana Kizimkazi Dimbani ambao mara nyingi hujulikana kama Dimbani).

Miaka ya hivi karibuni, Kizimkazi imekuwa kivutio kikubwa cha watalii, kwani ziara za kila siku za boti hupangwa ili kuwaleta wageni ufukweni kutazama pomboo na kuogelea nao.

Marejeo 
Vivutio vya Tanzania
Zanzibar
Kofia (hat)

kofia ni aina ya kofia ya silinda isiyo na ukingo yenye taji bapa, inayovaliwa na wanaume wa Kisomali na Waswahili katika Afrika Mashariki, hasa katika miji ya  Somalia, Kenya, Uganda, Tanzania, Malawi,kaskazini na pwani ya Msumbiji, pia huvaliwa kwa mara kwa mara nchini Oman. Kofia ni neno la Kiswahili linalomanisha kofia. Kofia huvaliwa na dashiki,shati la rangi ya Kiafrika linaloitwa shati la kitenge katika baadhi ya mikoa ya Afrika Mashariki. Nchini Uganda, kofia huvaliwa pamoja na kanzu kenye  hafla zisizo rasmi.Jomo Kenyatta, Rais wa kwanza wa Kenya,  alipigwa picha mara nyingi akiwa amevalia kofia.nchini Comoro  Kofia ni maarufu. Kofia ya kitamaduni ina matundu madogo ya pini  ambayo huruhusu hewa kuzunguka.Katika Afrika Magharibi, kofia hii inaitwa kufi.

Bargashia 
Zanzibar, na Kaskazini mwa Uganda, Bargashia ni kofia maarufu. Kofia hii ilipewa jina la Barghash bin Said wa Zanzibar,aliyekuwa mwanzilishi wa Sultani Zanzibar. Tofauti na kofia, imefunikwa kwa nguo na haina mashimo ya pini. Kama kofia, bargashia huvaliwa kama kofia  pamoja na  kanzu.

Marejeo 

Waswahili
Mavazi