LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Nasaba ya Song

Nasaba ya Song ilikuwa nasaba ya kifalme ya China iliyotawala kutoka mwaka 960 hadi 1279. Nasaba hiyo ilianzishwa na kaizari Taizu wa Song, ambaye alinyakua utawala wa WaZhou wa Baadaye na kuendelea kushinda Falme Kumi. Hivyo alimaliza kipindi cha Nasaba tano na milki kumi (907 – 960). 

Wasong walishindana na nasaba za Liao, Xia wa Magharibi na Jin walioshika maeneo ya kaskazini mwa China wakati huohuo. Baada ya kuhamia kusini mwa China, Wasong hao hatimaye walishindwa na Wamongolia walioanzisha Nasaba ya Yuan.

Kipindi cha nasaba hiyo hugawanywa katika sehemu mbili : Wasong wa Kaskazini na Wasong wa Kusini. 

Wakati wa Wasong wa Kaskazini (960–1127), mji mkuu ulikuwa Bianjing (leo Kaifeng) na nasaba hiyo ilidhibiti sehemu kubwa ya eneo ambalo leo ni China ya Mashariki. 
 

Wasong wa Kusini (1127–1279) inarejelea kipindi baada ya Song kupoteza udhibiti wa nusu yake ya kaskazini kwa nasaba ya Jin iliyoongozwa na Wajurchen kutoka Manchuria. Wakati huo, Wasong walipeleka mji mkuu huko Lin'an (leo Hangzhou) upande wa kusini wa Mto Yangtze. Hata baada ya kupoteza sehemu za kaskazini, Wasong wa Kusini waliendelea kutawala juu ya watu wengi na ardhi yeye rutuba. Uchumi, jeshi na utamaduni wao vilikuwa na nguvu. 

Mnamo 1234, nasaba ya Jin ilishindwa na Wamongolia, ambao walichukua udhibiti wa kaskazini mwa China. Wasong walishirikiana na Wamongolia katika vita dhidi Jin lakini baadaye walifarakana kuhusu ugawaji wa maeneo ya kaskazini. 

Hivyo Wamongolia walishambulia Wasong wa Kusini walioweza kujitetea kwa miongo kadhaa. Baada ya kutwaa maeneo mengi ya kusini ya China, mtawala wa Wamongolia Kublai Khan alijitangaza kama kaizari wa China akianzisha nasaba ya Yuan mnamo 1271. Hatimaye majeshi ya Kublai Khan yalishinda mabaki ya maeneo ya Song kwenye mwaka wa 1279. China iliunganishwa tena chini ya nasaba ya Yuan.

Sayansi, teknolojia, falsafa, hisabati na uhandisi zilistawi katika enzi ya Song. Nasaba hiyo ilikuwa ya kwanza katika historia ya Dunia kutoa noti za benki (pesa halisi za karatasi). Ilikuwa serikali ya kwanza ya China kuanzisha jeshi la kudumu la wanamaji. Fomula ya kikemia ya baruti inashuhudiwa mara ya kwanza katika muswada ya kipindi hicho. Wakati huo silaha za kwanza za baruti zilibuniwa kama vile mishale ya moto, mabomu na mikuki ya moto. Kaskazini halisi iliweza kuonyeshwa kwa kutumia dira. Katika kipindi cha Song tunaona pia taarifa za kwanza kuhusu mlango wa mashua, na miundo iliyoboreshwa ya saa za nyota. 
		
Uchumi wa milki ya Song ulikuwa mara tatu kuliko ule wa Ulaya yote katika karne ya 12. Idadi ya wakazi wa China iliongezeka maradufu kati ya karne ya 10 na 11. Ukuaji huo uliwezekana kwa upanuzi wa kilimo cha mpunga, matumizi ya mpunga kutoka Kusini-mashariki na Kusini mwa Asia unaoiva mapema. Uzalishaji wa chakula cha ziada ulienea. Sensa ya Song wa Kaskazini ilirekodi milioni 20 za kaya, mara mbili ya zile za nasaba za Han na Tang. Ongezeko kubwa la idadi ya watu lilichochea mapinduzi ya kiuchumi katika China ya siku zile.

Marejeo 

Historia ya China
Mlango wa mashua

Mlango wa mashua (Kiing. lock) ni kifaa kinachoruhusu kupandisha au kushusha mashua, boti au meli kati ya mito na mifereji yenye usawa tofauti wa maji.  Sehemu kuu ya mlango wa mashua ni chemba cha maji ambacho wa kawaida huwa na geti mbili; moja upande wa usawa wa juu wa maji na nyingine upande wa usawa wa chini wa maji.Chumba huwa na urefu unarohusu mashua au meli kuingia wakati geti zote zinafungwa.

Mahali pa milango ya mashua 
Milango ya mashua inahitajika

 kama mto unabadilisha usawa wake kwa umbali mdogo, kwa mfano penye maporomoko
 pale ambako mfereji unajengwa kwenye nchi penye usawa tofauti kama miinuko na mabonde; milango inaruhusu mfereji pamoja na mashua "kupanda mlima" na "kushuka mlima". 
 pale ambako mfereji unaunganishwa na mto mwenye usawa wa maji tofauti, au pale ambako mifereji miwili inakutana.

Kazi ya mlango wa mashua 
Usawa wa maji ndani ya chemba hubadilishwa hadi inalingana na upande ambao mashua inaelekea. Mabadiliko hayo hutekelezwa ama kwa kufungua geti upande wa maji juu na hivyo chemba chote kinajaa sawa na usawa wa juu. Hapa  mashua kutoka upande wa juu inaweza kuingia na geti ya juu inafungwa. 

Sasa geti ya chini inafunguliwa kidogo na maji hutoka hadi kufikia usawa wa upande wa chini. Mara usawa huo wa chini umefikiwa, geti ya pili inafunguliwa kabisa na mashua inaweza kuondoka upande wa usawa chini.

Wakati mashua inahitaji kupanda, maji ndani ya chemba inatolewa kwa kufungua geti upande wa chini. Mara usawa ndani ya chemba unalingana na sehemu ya chini, mashua inaingia na geti inafungwa. Sasa maji huingizwa kutoka upande wa juu na chemba kinajaa maji hadi kufikia usawa wa juu. Sasa geti ya juu inafunguliwa na mashua inaweza kuendelea upande wa juu.

Milango ya ngazi

Mifereji wakati mwngine huwa na mfululizo wa milango inayofuatana kama sehemu za ngazi. Zinapatikana hasa kwenye milango ya zamani iliyoendeshwa kwa nguvu ya mkono.

Siku hizi milango ya kisasa huendeshwa kwa nguvu ya mashine ina uwezo wa kushusha maji ndani ya chemba kimoja mita nyingi zaidi.

Marejeo

Usafiri wa maji
Kongwa

Kongwa (kwa Kiingereza: yoke) ni fimbo yenye panda au mgawanyiko ambayo zamani ilitumika kwa kuwafunga wanyama ili kuvuta ama mkokoteni ama plau au watumwa shingoni ili kuwasafirisha. 

Wakati wa biashara ya watumwa, makongwa yalikatwa mtini. Wafungwa walioonyesha nia na uwezo wa kutoroka walifungiwa kongwa shingoni. Mara nyingi makongwa mawili yalifungwa pamoja, hali iliyooongeza ugumu wa kukimbia.

Katika Biblia
Mfano wa kongwa ulitumika sana katika Agano la Kale na katika Agano Jipya kwa namna mbalimbali, kama vile kuhusu unyanyasaji katika jamii (1Fal 12:4) na kuhusu dhambi iliyofunga na kulemea watu (Mao 1:14).

Torati pia ilifananishwa na kongwa ambayo ilifanywa nzito zaidi na mafundisho ya Mafarisayo hata kulemea waumini (Mdo 15:10). Ndiyo maana Yesu aliwaalika kuachana nao ili kupokea kongwa lake (Math 11:28-30).

Hatimaye Mtume Paulo aliita kongwa la utumwa (Gal 5:1) ambalo Yesu ametuondolea ili tuwe huru, hivyo tusikubali kutekwa tena.

Marejeo

Kilimo
Biblia
Utumwa
Mangi Shangali

Mangi Shangali alikuwa mangi wa Machame kutoka katika ukoo wa Mushi yaani Moshi. Huyu Moshi alikuwa hodari sana katika uongozi na utawala katika eneo lake huko Machame.

watu wa historia ya Tanzania
Wachagga
Mangi Sina

Mangi Sina alikuwa Mangi wa Kibosho aliyepambana sana na Mangi wa Machame katika masuala ya mipaka. 

Pia alipambana na Wajerumani waliovamia Afrika Mashariki katika karne ya 19.

Waliozaliwa karne ya 19
watu wa historia ya Tanzania
Wachagga
Mangi Horombo

Mangi Horombo alikuwa Mangi wa Keni, leo katika mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania, aliyejulikana kwa uhodari wa vita na kupora mifugo kutoka katika himaya nyingine huko Kilimanjaro. 

Inasemekana Mangi Horombo alikuwa na urefu wa zaidi ya futi nane kwenda juu.

watu wa historia ya Tanzania
Wachagga
Mangi Meli

Mangi Meli Kiusa bin Rindi Makindara Tarimo (1866 – 2 Machi 1900) alikuwa mangi wa Oldmoshi, aliyepambana na Wajerumani kwa kuwashinikiza waondoke katika himaya yake, jambo ambalo Wajerumani walilipinga kwa kudai kuwa baba yake Meli, ambaye alikuwa ameshafariki, ndiye aliyewakaribisha, hivyo hawawezi kuondoka. Jambo lilizua mapambano makubwa na kupelekea kifo chake, ambapo aliuawa kwa kunyongwa na kisha kukatwa kichwa. Chifu wa Marangu, aliyeitwa Mangi Marealle, na chifu wa Machame walikula njama na Wajerumani na kufanikiwa kumkamata Mangi Meli: walinzi wake wote walikubali kuajiriwa katika serikali ya Kijerumani, jambo lililorahisisha kukamatwa kwa Meli, kwani alibaki peke yake bila walinzi, hivyo walipovamia himaya hiyo hawakukumbana na changamoto yoyote. Hii inaonyeshwa udhaifu wa hali ya juu wa serikali ya Kijerumani kwani mtu kama Meli angetakiwa kuachwa na walinzi wake kisha kuanzisha vita ambavyo vingewasambaratisha walinzi wake, hivyo kuleta hali ya ukomavu wa kisiasa, lakini suala la kununua askari wa adui ni udhaifu wa hali ya juu usiofaa kuigwa duniani kote. Tabia ya kusaliti jeshi ni tatizo lililozikumba himaya nyingi za kichifu, hasa kipindi cha utawala wa Kijerumani. 

Fuvu lake lilipelekwa Ujerumani, jambo lililosababisha Mangi Meli kuzikwa kiwiliwili pekee. Mpaka leo hii bado taratibu za kufuatilia kurejeshwa kwa fuvu la kichwa chake linaendelea huku mjukuu wake aitwaye Isaria Meli akitumika katika suala hilo la kutafuta fuvu la Meli Ujerumani
.

Tanbihi

watu wa historia ya Tanzania
Wachagga
Mangi Marealle

Mangi Marealle alikuwa Mangi wa Marangu na Vunjo wakati wa miaka ya 1890. Mangi huyu alikuwa kibaraka wa Wajerumani na mara nyingi alikuwa akitumika kuwanyamazisha Mamangi wengine hasa katika vita, akitumika pia kueneza dini ya Ukristo wa Kilutheri.

watu wa historia ya Tanzania
Wachagga
Elizabeth Tarimo

Elizabeth Tarimo ni mlimbwende mshindi wa taji la urembo kutoka Tanzania ambaye alitawazwa kuwa Miss Tanzania Kanda ya Mashariki 2014 na mshindi wa Miss Mkoa wa Lindi wa 2014.

Marejeo

Viungo vya nje 
Tovuti Rasmi ya Miss Tanzania

Watu walio hai
Warembo wa Tanzania
Biblia (Union Version)

Biblia (Union Version) ni tafsiri maarufu ya Biblia ya Kikristo katika lugha ya Kiswahili iliyotolewa mwaka 1953 kwa kuunganisha tafsiri za awali katika Kiunguja na Kimvita ili kupunguza gharama.

Ingawa hadi leo zimetolewa tafsiri nyingine za kisasa zaidi, kama vile Biblia Habari Njema iliyoandaliwa na Wakatoliki na Waprotestanti pamoja ili kurahisisha wasomaji wa wakati huu kuelewa ujumbe kwa urahisi zaidi, bado Biblia (Union Version) inatumika sana kwa sababu ya kufuata kwa karibu maneno yenyewe ya lugha asili za Biblia: Kiebrania, Kiaramu na Kigiriki.

Biblia
Kiswahili
Biblia Habari Njema

Biblia Habari Njema ni tafsiri maarufu ya Biblia ya Kikristo katika lugha ya Kiswahili ya kisasa iliyoandaliwa ili kuwezesha wasomaji wa leo kuelewa ujumbe wake kwa urahisi zaidi.

Kwa sababu tafsiri hiyo ilifanywa na Wakatoliki na Waprotestanti pamoja, Biblia hiyo imetolewa kwa namba mbili: ikiwa na Deuterokanoni na bila ya vitabu hivyo.

Pamoja na hayo, hadi leo Biblia (Union Version) inatumika sana kwa sababu ya kufuata kwa karibu maneno yenyewe ya lugha asili za Biblia: Kiebrania, Kiaramu na Kigiriki.

Biblia
Kiswahili
African Sports

African Sports Club ni klabu ya mpira wa miguu kutoka jijni Tanga, Tanzania. Walishiriki ligi kuu Tanzania bara mwaka 2015/2016, ambayo ndiyo ligi ya nafasi ya juu nchini Tanzania.

Mechi za nyumbani huchezwa katika uwanja wa Mkwakwani.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Tanga
Doja Cat

Amala Ratna Zandile Dlamini (Kuzaliwa Oktoba 21, 1995), hujulikana kitaalamu kama Doja Cat. ni rapper wa Kimarekani, mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mtayarishaji wa rekodi. Alizaliwa na kukulia Los Angeles, Doja Cat alianza kutengeneza na kuachia muziki kupitia Sound Cloud. Wimbo wake "So High" ilivuta umakini wa Kemosabe na RCA Records ambayo alisaini mkataba wa pamoja wa rekodi. Alitoa EP yake ya kwanza Purrr! mwaka 2014.

Baada ya kusitishwa kwa kutoa muziki na kutolewa kwa bahati mbaya kwa albamu yake ya kwanza ya studio, Amala (2018), Doja Cat alipata mafanikio ya kawaida kama meme yake ya mtandaoni kupitia nyimbo ya Mooo!, wimbo mpya ambapo yeye anatoa madai ya kejeli kuhusu kuwa ng'ombe. Kwa kutumia umaarufu wake unaokua, alitoa albamu yake ya pili ya studio, Hot Pink, mwaka uliofuata. Ilifikia 10 bora ya Billboard 200 ya Marekani na kutoa wimbo "Say So", na remix yake iliyomshilikisha Nick Minaj, ikiwa kinara kwenye Billiboard 100. Albamu yake ya tatu , iitwayo Planet Her(2021), alitumia wiki tatu mfululizo akiwa nambari mbili kwenye Billboard 200 na kuzaa nyimbo 10 bora zaidi "Kiss Me More" (akimshirikisha SZA), "Need to Know", na "Woman".

Imefafanuliwa na The Wall Street Journal kama "rapa stadi wa kiufundi na mwenye hisia kali za sauti na uwepo wa ujasiri wa kuona"

Marejeo 
Mziki
Mafunzo F.C.

Mafunzo Football Club ni klabu ya soka ya Kitanzania/Zanzibar.

Timu hiyo inashiriki katika Ligi Kuu ya Zanzibar.

Walishindana katika Ligi ya Mabingwa wa CAF kwa mara ya kwanza mwaka 2010.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Jamhuri F.C.

Jamhuri Sports Club, ni klabu ya mpira wa miguu yenye makao kisiwani Pemba, Zanzibar.

Jamhuri ilianzishwa mwaka wa 1953, na wakati huo iliitwa klabu ya Barghash. Baada ya mapinduzi ya Zanizibar mwaka 1964, jina lilibadilishwa na kuwa Jamhuri.

Timu pinzani kuu ni Mwenge S.C. kwani timu zote zinapatikana Wete. Jamhuri ilikuwa timu ya kwanza kutoka kisiwani Pemba kutwaa ubingwa wa ligi kuu ya Zanzibar.

Marejeo 

Pemba
Vilabu vya mpira Tanzania
Pamba S.C.

Pamba Sports Club ni klabu ya soka ya Tanzania inayopatikana jijini Mwanza iliyoanzishwa mwaka 1968 inayoshiriki michuano ya ubingwa. Mnamo mwaka 1990 timu ilitwaa ubingwa wa Ligi Kuu Tanzania Bara.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Mwanza
Rhino Rangers F.C.

Rhino Rangers Football Club ni klabu ya soka yenye maskani yake mjini Tabora, Tanzania. Hapo awali walicheza katika kiwango cha juu cha mpira wa miguu wa Tanzania,

Ligi Kuu Tanzania. Msimu wa 2015/16 wanashiriki Ligi Daraja la Kwanza Tanzania (ligi kuu Tanzania bara )

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Tabora
Helule Helule

Helule Helule ni muziki wa Kiswahili ulioandikwa na mwanamuziki wa Kenya afahamikaye kama Daudi Kabaka. Muziki huo uliachiwa kama muziki mmoja na Kabaka na mwanamuziki mwenzie wa Kenya ajulikanaye kama George Agade mnamo mwaka 1966 kupitia Rekodi ya Equator. 

Japokuwa muziki ulijulika vyema kama muundo mpya kwenye kikundi cha Uingereza cha Tremeloes, ambao walitunza nakala halisi na korasi zake zikaongezewa mistari ya Kiingereza, na kuifanya kuwa muziki wa ishirini kwenye kali za kule Ufalme wa Muungano mnamo Mei 1968

Marejeo 

Muziki wa Kenya
Muziki wa Uingereza
USWCHSS
Gando, Zanzibar

Gando ni kijiji katika kisiwa cha Pemba, Zanzibar. Kinapatikana kaskazini magharibi mwa fukwe ya kisiwa, kilomita 7 kaskazini magharibi mwa Wete. Kisiwa cha Njao kinapatikana upande wa magharibi wa kijiji.

Marejeo 

Miji ya Tanzania
Pemba
Prisons F.C.

Prisons F.C. ni klabu ya soka ya Kitanzania inayomilikiwa na Huduma ya Magereza ya Tanzania na ina makazi yake makuu huko Mbeya. Michezo yao ya nyumbani huchezwa katika Uwanja wa Sokoine.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Mbeya
Mseto Sports

Mseto Sports ni klabu ya Tanzania iliyopo mkoani Morogoro. Mnamo mwaka 1975 Mseto Spot ilishinda katika ligi kuu ya Tanzania

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Mkoa wa Morogoro
Simba Queens

Simba Queens ni klabu ya soka ya wanawake ya Kitanzania yenye maskani yake Kariakoo, Dar es Salaam, Tanzania. Klabu hii inashiriki Ligi Kuu ya Wanawake Tanzania. Klabu hii inahusishwa na Simba SC wanaocheza Ligi Kuu Bara.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Dar es Salaam
Tanzania Hockey Association

Chama cha Hoki Tanzania, kinachojulikana pia kama Twende Hockey Foundation, ni chombo kinachosimamia mchezo wa hoki ya uwanjani nchini Tanzania. 

Kinahusiana na Shirikisho la Kimataifa la Hoki (IHF) na Shirikisho la Hoki la Afrika (AHF).

Marejeo 
Michezo nchini Tanzania
Woman in gold

Woman in gold ni picha ambayo ilichorwa mwaka 1907 mchoraji maarufu wa Austria aitwae Gustav Klimt. Aliyechorwa kwenye hiYo picha anaitwa Adele Bloch-Bauer II: huyu Adele Bloch-Bauer II  mwenye umri wa miaka 44 alikuwa mke wa Ferdinand Bloch. Ferdinand Bloch tajiri wa Vienna alikuwa na kaka yake aitwae  Gustavo Bloch- Bauer ambaye alikuwa na mke wake aitwae Terrise Altmann. Gustavo Bloch- Bauer ambaye ni kaka wa fredinand Bloch alikuwa na watoto wawili mmoja anaitwa luise Altmann na mwengine ni Maria Altmann. Dada wa Maria Altmann Alikufa Mwaka 1998. Maria Altmann Alifungua mashtaka ya uporaji wa mali ya familia ikiwa ni hiyo picha iitwayo Woman in Gold . picha hii ilikuwa mali ya familia ambayo iliporwa kipindi cha kinazi na baada utawala kuisha ikawekwa kwenye makumbusho ya taifa ya Ausrtria . maria alikuwa na mwanasheria wake aitwae Randol Schonelberg.

Marejeo 

Michoro
USW CHSS
Zimamoto F.C.

Zimamoto F.C. ni klabu ya soka ya Zanzibar. Timu inashindana katika Ligi Kuu ya Zanzibar.

Walishindana katika Ligi ya Mabingwa wa CAF kwa mara ya kwanza mwaka 2017.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Zanzibar
Miss Tanzania

Miss Tanzania ni shindano la kitaifa la Urembo nchini Tanzania.

Marejeo 
Tanzania
Mashindano ya urembo
Yanga Princess

Yanga Princess ni klabu ya soka ya wanawake ya Kitanzania yenye maskani yake Jangwani, Dar es Salaam, Tanzania. Klabu hii inashiriki Ligi Kuu ya Wanawake Tanzania.

Klabu hii ina uhusiano na Young Africans SC wanaocheza Ligi Kuu Bara.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Dar es Salaam
Jambo Bwana

Jambo Bwana ni zulika ya Kenya ambayo pia ni mashuhuri nchini Tanzania. 

Muziki huu uliachiliwa mara ya kwanza mnamo mwaka 1982 na bendi ya Kenya ijulikanayo kama Them Mushrooms na baadaye ikafanyiwa kazi na idadi ya makundi mengine na wasanii ikijumuisha Mombasa Roots, bendi ya SafariSound, Khadja Nin, Adam Solomon, Mani Kollengode na kikundi cha Ujerumani cha German Boney M. Baadhi ya aina nyingine zilikuja katika vichwa mbali mbali kama "Jambo Jambo" na "Hakuna Matat".

Marejeo 

muziki wa Kenya
muziki wa Tanzania
Muziki wa Ujerumani
USW CHSS
Miss Universe Tanzania

Miss Universe Tanzania ni shindano la urembo lililofanyika kwa mara ya kwanza mwaka 2007. Ni shindano la kitaifa la kuchagua mwakilishi wa shindano la Miss Universe.

Marejeo 
Tanzania
Mashindano ya urembo
Ayoub Bombwe

Ayoub Kondo Bombwe ni mwigizaji wa Tanzania Anajulikana kwa uhusika katika filamu ya Bahasha na Fatuma. 

Kando na uigizaji, pia ni mwandishi wa filamu za bongo, choreographer na director.

Marejeo 

waigizaji filamu wa Tanzania
Zanzibar Ocean View F.C.

Zanzibar Ocean View Football Club ni klabu ya soka (mpira wa miguu) kutoka Zanzibar yenye maskani yake mjini Unguja. Ziliundwa mwaka wa 2010 kama upande uliojitenga kutoka Miembeni S.C.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Zanzibar
Zanzibar Football Federation

Shirikisho la Mpira wa Miguu Zanzibar (ZFF) (lilijulikana hapo awali kama Chama cha Mpira wa Miguu Zanzibar) ni shirikisho linalo simamia mpira wa miguu huko Zanzibar, Tanzania. Chama cha Mpira wa Miguu Zanzibar (ZFA) kilikuwa mwanachama mshirika wa chombo cha usimamizi cha Afrika, Shirikisho la Soka la Afrika. Baada ya kukataliwa na FIFA mwaka 2005 ZFA waliondolewa kutoka CAF na baada ya jitihada nyingi walirudishwa kama wanachama washirika. Hii ilimaanisha kuwa timu za klabu zilizohusishwa na ZFA zinaweza kushiriki katika mashindano ya vilabu ya bara yanayosimamiwa na CAF lakini timu ya taifa ya Zanzibar haikuweza kushiriki. ZFA hawana haki ya kupiga kura katika masuala ya CAF kutokana na hadhi yao ya kuwa wanachama washirika. Wachezaji kutoka Zanzibar wanastahili kucheza katika mashindano ya kimataifa kwa timu ya Tanzania, mwakilishi wa eneo lenye mamlaka.

ZFA ilikubaliwa kuwa mwanachama kamili wa CAF mnamo Machi 2017 lakini ilipoteza uanachama baada ya miezi minne. Mnamo Machi 2017, Chama cha Mpira wa Miguu cha Zanzibar (ZFA) kilipiga kura kuamua kubadili jina lao kuwa Chama cha Mpira wa Miguu cha Zanzibar (ZFF), ambayo ilifanikiwa.

Marejeo 
Mpira wa Miguu
Michezo nchini Tanzania
Zanzibar
No New Land (riwaya)

No New Land ni riwaya ya M. G. Vassanji, iliyochapishwa mwaka wa 1991. Kitendo hiki kimewekwa Dar es Salaam na Toronto. 

Jina limechukuliwa kutoka riwaya ya Lawrence Durrell, The Alexandria Quartet, ambamo anatafsiri "The City" ya Constantine P. Cavafy.

Marejeo 

Riwaya za 1995
Fasihi ya Afrika
Coastal Union F.C.

Cosatal Union F.C. ni klabu ya mpira wa miguu ya nchini Tanzania iliyopo mkoani Tanga. inayoshiriki ligi kuu ya Tanzania NBC. Michezo yao ya nyumbani inachezwa kwenye Uwanja wa Mkwakwani google:coastal+union+staduim&oq=coastal+union+staduim&aqs=chrome..69i57j33i21.9812j0j15&sourceid=chrome&ie=UTF-8.

Kocha wa hii timu anitwa Juma Mgunda  Juma Mgunda . historia ya hii timu ni kama ifuatavyo. mwaka 1980 ilichukua kombe la Nyerere na mwaka 1988 ilichukua kombe la ligi na mwaka 1981 ilipata nafasi ya kushiriki kombe la shirikisho ila ilitolewa roundi ya kwanza. ukiachana historia fupi pia kuna baadhi ya wadhamini wanaodhamini hii timu. mmoja wa wadhamini ni Binslum tyre, K4S Security na GSM Coconut.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Mkoa wa Tanga
USW CHSS
Siku Njema

Siku Njema ni riwaya ya Kiswahili iliyoandikwa na mwandishi wa Kenya, Ken Walibora. Riwaya hiyo ilichapishwa mnamo 1996 na kuandikwa kama mtu wa kwanza. 

Kitabu hicho kinahusu maisha ya kijana, Msanifu Kombo (jina la utani Kongowea Mswahili) mzaliwa wa Tanga, Tanzania ambaye anakabiliwa na matatizo ya kifamilia na mama yake mzazi ambaye ni mwimbaji mahiri wa taarab. Kuwa mtoto aliyezaliwa nje ya ndoa hakufanyi maisha kuwa rahisi kwake, kwani anakemewa na wanafunzi wenzake katika utamaduni unaowachukiza watoto wa nje ya ndoa. Mama mzazi wa Kongowea (Zainabu) anapofariki, anabakia kujitafutia mwenyewe huku akianza Safari ya kuelekea Magharibi mwa Kenya kumtafuta baba yake mzazi.

Muhtasari 
Nchini Tanzania, hadithi inahusu zaidi misukosuko ya Kombo baada ya mama yake, Zainabu Makame kufariki dunia. Analazimika kuhangaika na shule huku akiishi kupitia unyanyasaji aliofanyiwa na shangazi yake na mama yake mlezi. Ustadi wake katika uandishi, hata hivyo, unamnusuru, na anakuwa mwanafunzi aliyefaulu sana, baadaye akapewa jina la utani la Kongowea Mswahili, akirejelea insha ya kushinda zawadi aliyokuwa ameandika.

Kongowea Mswahili baada ya kuhangaika anafanikiwa kuhamia nchini Kenya kwa ajili ya kumtafuta baba yake ambaye alikuwa amemwona kwa picha tu nyumbani kwao. Maisha si rahisi kwa wanyenyekevu wa Kongowea Mswahili. Mara nyingi, anadharauliwa na watu anaokutana nao wakati wa kumtafuta baba yake. Hata hivyo, unyenyekevu wake, fadhili humfanya kuwa na doa katika mioyo ya watu. Kama hadithi inavyosisitiza, tendo baya linaweza tu kulipwa kwa tendo jema. Baada ya matatizo mengine, anampata baba yake ambaye alitokea kuwa mshairi anayejulikana, Juma Mukosi, chini ya jina la kalamu la Amuj Isokum, tahajia ya nyuma ya jina lake halisi. Licha ya kuwa mshairi mashuhuri, Amuj Isokum, ambaye ni mgonjwa sana, anaishi maisha ya ukiwa na anadharauliwa na ujirani mzima. Inachukua muda kwa Kongowea kujua kuhusu baba yake, na anafanya hivyo tu wakati mtu huyo tayari amekufa.

Kumalizia 
Kitabu hiki kinaishia kwa mhusika mkuu, Kongowea Mswahili, nyumbani kwake alikorithi kutoka kwa babake Juma Mukosi, mapema asubuhi katika mji wa Kitale. Anaandika kitabu, ikiwezekana zaidi kuhusu maisha yake, wakati mke wake Vumilia binti Abdalla, ambaye alikuwa rafiki wa utotoni wa Kongowea, anatokea nyuma na kumkumbatia dubu. Anabainisha kuwa amechelewa sana na anahitaji kupumzika usiku. Kisha anachungulia dirishani na kuona upeo wa macho wa mashariki ukiwaka rangi nyekundu, ikionyesha kwamba alikuwa ameandika kwa muda mrefu sana.

Marejeo 

Fasihi ya Kiswahili
Makongoro ya ng'ombe

Makongoro ya ng'ombe ni miguu ya ng'ombe. Vipande vyake vinatumika katika chakula sehemu mbalimbali duniani, sanasana kwenye mapishi ya Asia, Afrika, Ufaransa na huko Karibi. Mapishi ya Kilatino pia hutumia makongoro ya ng'ombe kwenye mapishi ya asili.

Ukiachana na ng'ombe, makongoro ya wanyama kama mbuzi, kondoo na nguruwe yanaweza liwa na kutumika kwenye chakula na mapishi ya kiasili.

Marejeo 
Vyakula vya asili Tanzania
Miss Grand Tanzania

Miss Grand Tanzania ilikuwa mashindano ya urembo wa kitaifa Tanzania, iliiyoanzishwa mwaka 2017 na mwanasheria wa Dar es Salaam, Rasheedah Jamaldin.  Mshindi wa shindano hili aliwakilisha nchi katika shindano lake la kimataifa la wazazi, Miss Grand International.  Jamaldin alikatisha ushirikiano wake na Miss Grand International Limited mwishoni mwa 2018 baada ya wawakilishi wake wote tanzu kukosa nafasi kwa miaka miwili mfululizo. Hapo awali, kuanzia 2014 hadi 2015, leseni ya shindano ilikuwa ya mfanyabiashara, Veronika Rovegno, lakini wawakilishi wote wa nchi katika kipindi hicho waliteuliwa.

Tangu kuanza mwaka 2014, hadi sasa, hakuna wawakilishi wa Tanzania waliofuzu kwa hatua ya 20 bora kwenye hatua ya kimataifa. Hata hivyo, mgombeaji wa 2018, Queen Mugesi Ainory Gesase, aliwekwa miongoni mwa 10 bora katika shindano la mavazi ya kitaifa, mojawapo ya mashindano madogo madogo katika mashindano ya Miss Grand International.

Marejeo 
Tanzania
Mashindano ya urembo
JKU S.C.

Jeshi la Kujenga Uchumi Sports Club, au kwa kifupi JKU SC ni klabu ya soka kutoka Zanzibar.Timu ilishinda Kombe la Nyerere mwaka wa 1974.

Marejeo 

Vilabu vya mpira Tanzania
Zanzibar
Isolo

Isolo (pia huitwa  Isumbi) ni mchezo wa kiutamaduni wa mancala unaochezwa na watu wa kabila la Wasukuma kaskazini mwa Tanzania. 

Sheria ya mchezo zipo za aina tatu, sambamba kwa wanawake, wavulana na wanaume.

Marejeo 

Michezo
wasukuma
Tanzanian Women's Premier League

Ligi Kuu ya Wanawake ya Tanzania, inayojulikana kama Ligi Kuu ya Wanawake Serengeti Lite, ni ligi kuu ya soka ya wanawake nchini Tanzania. Mashindano haya yanasimamiwa na Shirikisho la Soka Tanzania (TFF).Ligi ya kwanza ya wanawake ya Tanzania iliandaliwa msimu wa 2016-17. Mshindi wa toleo la kwanza alikuwa Mlandizi Queens.

Mrejeo 

Michezo nchini Tanzania
Mpira wa Miguu
Visasili vya Kimasai

Visasili vya Kimasai ni imani za jadi za Wamasai wa Kenya na Tanzania. Katika utamaduni wao, asili na mambo yake ni sura muhimu za dini zao. 

Ngai (pia huitwa Engai au Enkai, yaani "mvua." ) ndiye Muumba Mkuu ambae muonekano wake kwa sehemu moja ni wa kike na wa kiume, anayemiliki kanuni za kiume na za kike. Wamasai hurejelea makao ya awali ya Ngai kama "Ol Doinyo Lengai" ambayo maana yake halisi ni "Mlima wa Mungu", ambayo wanaamini iko Kaskazini mwa Tanzania.

Katika dini ya Kimaasai, Laibon (wingi: Laiboni) huingilia kati ya ulimwengu wa walio hai na Muumba. Hao ndio makuhani wakuu na waaguzi wa Wamasai. Zaidi ya kupanga na kusimamia sherehe za kidini ikihusisha dhabihu na matoleo, wao pia huponya walio hai, kimwili na kiroho.

Marejeo 

Wamasai
utamaduni wa Kenya
utamaduni wa Tanzania
Zanzibar Premier League

Ligi Kuu ya Zanzibar ni daraja kuu la Chama cha Mpira wa Miguu Zanzibar. Ilianzishwa mwaka 1926.

Marejeo 

Michezo nchini Tanzania
Zanzibar
Mpira wa Miguu
Mohamed Fungafunga

Mohamed Fungafunga, anayetambulika zaidi kwa majina yake ya uigizaji Jengua na Mzee Jengua, alikuwa mwigizaji na mchekeshaji mkongwe wa Tanzania ambaye alionekana katika filamu na vipindi vya televisheni zaidi ya mia moja katika kazi iliyochukua zaidi ya miaka 15.

Marejeo 

waigizaji filamu wa Tanzania
Lipuli F.C.

Lipuli F.C. ni timu ya mpira wa miguu Yenye makazi yake Iringa, Tanzania.. Ingawa ilikuwa ikicheza Ligi Kuu Tanzania Bara , mnamo mwaka 2000 ndipo iliposhuka daraja; kwa sasa ipo ligi daraja la kwanza.

Timu ya Lipuli inamilikiwa na halmashauri ya mji wa Iringa ikiwa na wadhamini wachache wakiwemo Vodacom na benki ya DTB.

Jina lake jingine ni Wanapaluhengo.

Wanatumia Uwanja wa Samora wenye uwezo wa kubeba watu 5,000 kwenye mechi zao za Ligi Kuu Tanzania baada ya kupanda daraja kwenye msimu wa 2017-18.

Huvaa jezi za rangi nyekundu yenye michirizi myeupe. kwa sasa wanavaa jezi nyeupe yenye michirizi ya damu ya mzee.

Marejeo

Iringa
Vilabu vya mpira Tanzania
Haba Haba

Haba Haba ni muziki uliofanywa na mwanamuziki mwenye asili ya Norwe na Kenya na mwandishi wa Stella Mwangi. Ulikuwa muziki wa kuingilia katika shindano la muziki la Eurovision ya mnamo mwaka 2011. Ilikuwa ni rekodi ya pili ya studio album kinanda (2011). Muziki ulichaguliwa kutumia mchanganyiko wa kupiga kura, kura ya jury na kura ya watazamaji kule OsloSpektrum katika maonyesho ya uchaguzi wa National pre-selection Melody Grand Prix tareh 12 Februari 2011. Iliweza kupatikana patika mfumo wa kupakua kwa kidijitali siku moja kabla ya kufanyiwa tamasha katika nusu fainali ya tatu."Haba Haba"  ilishikilia namba nane katika wiki yake ya kwanza ya kuachiwa, kabla ya kundelea kuwa namba moja katika wiki nne mfululizo katika chati ya watu wasi na wapekee wa norwei.mnamo tarehe 10 May 2011,ili ilimalizika katika cha kwanza cha nusu fainali 1 na kufanyiwa tamasha ikiwa ya pili katika jukwaa

Marejeo 
USWCHSS
Muziki wa Norwei
Muziki wa Kenya
Tanzania women's national under-20 football team

Timu ya taifa ya soka ya wanawake ya Tanzania chini ya umri wa miaka 20 inaiwakilisha Tanzania katika mashindano ya kimataifa ya mpira wa miguu ya wanawake.

Timu ilimaliza katika nafasi ya 3 katika toleo la kwanza la Mashindano ya CECAFA ya Wanawake chini ya miaka 20.

Marejeo 
Mpira wa Miguu
timu za taifa
michezo nchini Tanzania
Malindi S.C.

Malindi Sport Club ni klabu ya soka ya Zanzibar yenye maskani yake mjini Unguja. Ilianzishwa 1942, Kwa miaka mingi walitawala Tanzania, kama mabingwa wa mashindano ya Zanzibar na Tanzania ya kikanda. Na kuanzia mwaka 1989 hadi 1992. Baada ya kutwaa mataji mengi ya kitaifa na kikanda, timu hiyo ilianza kucheza Ligi Kuu ya Zanzibar mwaka 2004 Zanzibar ilipopata kuwa mwanachama huru wa CAF, hivyo wanaiwakilisha Zanzibar katika michuano ya klabu bingwa barani

Marejeo 

Zanzibar
Vilabu vya mpira Tanzania
Maji Maji F.C.

Maji Maji Football Club ni timu ya mpira wa miguu yenye makazi yake Songea, Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. wanacheza katika Uwanja wa Majimaji wenye uwezo wa kubeba watazamaji 30,000.

Marejeo 

Mkoa wa Ruvuma
Vilabu vya mpira Tanzania
Tanzania Rugby Union

Tanzania Rugby Union ni muungano ambao ni chombo kinachoongoza chama cha mchezo wa raga nchini Tanzania. Ni mwanachama wa Shirikisho la Raga la Afrika (CAR) na mwanachama mshiriki wa Bodi ya Kimataifa ya Raga.

Marejeo 
Michezo nchini Tanzania
Moro United F.C.

Moro United F.C. ni klabu ya soka ya Tanzania yenye makao yake mjini Morogoro; walicheza mara ya mwisho katika Ligi Kuu ya Tanzania msimu wa 2011/12. Michezo yao ya nyumbani inachezwa kwenye Uwanja wa Jamhuri.

Marejeo

Morogoro
Vilabu vya mpira Tanzania
JKT Mgambo

JKT Mgambo ni timu ya mpira wa miguu yenye makazi yake Tanga, Tanzania. Wanacheza katika daraja la juu la mpira wa kulipwa Tanzania, Ligi Kuu Tanzania Bara.

Marejeo 

Tanga
Vilabu vya mpira Tanzania
Uhuru na Umoja (Tanzania)

Uhuru na Umoja ndiyo kaulimbiu rasmi ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Wimbo wa taifa hilo unaliombea hayo mawili yadumishwe na Mwenyezi Mungu.

Kaulimbiu hiyohiyo kwa Kiingereza inatumiwa na jimbo la Marekani la Vermont. Kauli mbiu hiyo ilipitishwa kwa mara ya kwanza mnamo 1788 ili kutumika kwenye Muhuri Mkuu wa Jamhuri ya Vermont. Ira Allen alitengeneza muhuri wa Vermont na mara nyingi anajulikana kama mwandishi wake. Kitabu cha Allen cha 1798 "The Natural and Political History of the State of Vermont" kinataja michango mingi aliyotoa katika kuanzishwa kwa Vermont lakini haidai sifa kwa ajili ya kauli mbiu hiyo.

Marejeo 

Kaulimbiu
Tanzania
Vermont
Miembeni S.C.

Miembeni Sport Club ni klabu ya soka ya Zanzibar yenye maskani yake mjini Unguja.

Marejeo 

Zanzibar
Vilabu vya mpira Tanzania
Biashara United Mara

Biashara United Mara ni klabu ya soka yenye maskani yake katika Uwanja wa Karume Football Stadium mjini Musoma, Tanzania. Wanacheza michuano ya Tanzania.

Historia 
Biashara United Mara ilianzishwa mwaka 1990 ikijulikana kama Police Mara lakini baadaye mwaka 2013 ikabadilishwa na kuwa klabu ya biashara iitwayo Biashara United Mara(BUM). Timu ilianza kucheza katika daraja la 4 mwaka wa 1995 na ikapandishwa daraja hadi daraja la kwanza mwaka wa 1997. Mnamo 1998, ligi ilifanyiwa marekebisho na kuwa Ligi Kuu. Timu hiyo ilipandishwa daraja hadi msimu wa Ligi Kuu Bara wa 2018/19 na msimu wa 2021 ulikuwa wa tatu kabla ya kushuka daraja.

Marejeo 

Musoma
Vilabu vya mpira Tanzania
Mpira wa Miguu Tanzania

Mpira wa Miguu Tanzania ni mchezo ambao ulianzishwa na shirikisho la soka Tanganyika (TFA) mwaka 1930 na kuhusishwa kwenye shirikisho la mpira duniani (FIFA) mwaka 1968. 

Shirikisho la soka Tanganyika (TFA) lilibadilika na kuitwa shirikisho la soka Tanzania (FAT) chini ya mwenyekiti Ali Chambuso mwaka 1971 baada ya mabadiliko ya kikatiba ya mpira  yaliotokea na kupelekea katiba mpya ambayo ilianza kufanya kazi mwaka 2005 amabapo ilibadilisha jina taasisi na kuitwa TFF ambapo makau makuu yake yapo Tanzania,Dar es salaam .

Marejeo 

michezo nchini Tanzania
Mpira wa Miguu
Manyema F.C.

Manyema FC ni klabu ya mpira wa miguu jijini Dar es Salaam, Tanzania.

Marejeo 

Dar es Salaam
Vilabu vya mpira Tanzania
Polisi Dodoma

Dodoma F.C., ilikuwa inafahamika kama Polisi Dodoma, ni klabu ya soka ya Tanzania iliyopo mjini Dodoma .  Mechi zao za nyumbani huchezwa katika Uwanja wa Jamhuri wenye uwezo wa kuchukua mashabiki takribani 10,000. Walicheza Ligi Daraja la Kwanza Tanzania msimu wa 2017/18. Pia walicheza Ligi Kuu Tanzania Bara.

Marejeo

Viungo vya nje 
 soka.com

Vilabu vya mpira Tanzania
Dodoma
Kitabu cha Kilwa

Kitabu cha Kilwa (kwa Kiingereza: Kilwa Chronicle) ni maandishi ambayo yanaaminika kujikita katika masimulizi na mapokeo ya mdomo, ambayo yanaonyesha historia halisi ya miji ya Waswahili ya Kilwa, katika visiwa vya bahari ya Hindi vilivyo karibu na pwani ya Afrika ya Mashariki. 

Inasimulia nasaba ya masultani wa Kilwa, ikifuata kugunduliwa kwa mji na Waajemi kutoka Shirazi na Hormuz kwenye karne ya 10 mpaka kufika kwa Wareno kwenye karne ya 16. Uchunguzi wa DNA za zamani unaonyesha na kukubali kwa kiasi kikubwa kuwa masimulizi hayo ni ya kweli.

Kuna vyanzo viwili vya kitabu hicho:  kwa Kiarabu na tafsiri yake ya Kireno ambayo ni sehemu ya kitabu  kilichoandikwa na mwanahistoria João de Barros.

Vyanzo 
 João de Barros (1552) , Dec. I, Lib. 8, Cap. 6 (p. 223ff)
 Strong, S. Arthur (1895) "The History of Kilwa, edited from an Arabic MS", Journal of the Royal Asiatic Society, January (No volume number), pp. 385–431. online

Marejeo 
USWCHSS
Waswahili
Historia ya Tanzania
vitabu
Namungo FC

Namungo Football Club ni klabu ya mpira wa miguu ya Kitanzania yenye makao yake Lindi, Tanzania.Kwa sasa klabu inacheza Ligi Kuu Tanzania Bara, Ligi ya juu kabisa kwenye mfumo ya ligi wa Tanzania.

Marejeo 

Mkoa wa Lindi
Vilabu vya mpira Tanzania
Hawalis

Hawalis ni mchezo wa kitamaduni wa mancala unaochezwa nchini Oman na vilevile Zanzibar, ambapo unajulikana kama Bao la Kiarabu, ukiwa na sheria tofauti kidogo. 

Inahusiana kwa karibu na mancala za Kiafrika kama vile Bao (Tanzania, Malawi, Kenya), Msumbiji na Malawi), DR Congo, Mulabalaba (Zambia), Muvalavala (Angola) na Tschuba (Afrika Kusini, Msumbiji).

Marejeo 
Mchezo wa ubao
Mundu S.C.

Mundu SC ni klabu ya mpira wa miguu kutoka Zanzibar ilioko Nungwi karibu na Unguja Afrika Mashariki. Ni moja ya klabu tatu kubwa za mpira wa miguu Unguja.

Kwa sasa timu ipo kwenye mashindano ya michuano ya ligi Zanzibar.

Klabu ilishiriki mashindano ya kombe la shirikisho kwa mara ya kwanza mwaka 2007.

Marejeo 

Zanzibar
Vilabu vya mpira Tanzania
Toto African

Toto African S.C. ni klabu ya soka iliyoko Mwanza, Tanzania. Toto African inacheza katika kiwango cha juu kabisa cha soka la kulipwa, Ligi Kuu ya Tanzania. Walirejea kwa kiwango cha juu zaidi msimu wa 2015/2016, baada ya kushushwa daraja mwishoni mwa msimu wa 2012/13.

Toto African ilisherehekea kurejea kwao katika kiwango cha juu zaidi cha soka ya Tanzania kwa ushindi wa 1-0 dhidi ya Mwadui FC kwenye Uwanja wa Kirumba mnamo Septemba 12, 2015. Miraji Athumani alifunga bao pekee katika mchezo huo.

Toto African wanacheza michezo yao ya nyumbani katika Uwanja wa CCM Kirumba.

Marejeo 

Mwanza
Vilabu vya mpira Tanzania
Kombe la FA Tanzania

Kombe la FA Tanzania (pia linaitwa Azam Sports Federation Cup) ni michuano ya mtoano bora katika soka la Tanzania. 

Hapo awali, Kombe la Nyerere lilikuwa ni michuano ya mtoano. Iliundwa mwaka 1974 na ilishindaniwa na timu kutoka Tanzania bara na Visiwa vya Zanzibar.

Marejeo 
Mpira wa Miguu
michezo nchini Tanzania
Fuvu la kichwa la Ndutu

Fuvu la kichwa la Ndutu ni sehemu ya fuvu la zamadamu ambayo imekuwa ikilinganishwa na lile la Homo erectus, Homo rhodesiensis, na Homo sapiens  wa kwanza, kutoka Pleistocene ya kati, inayopatikana katika ziwa Ndutu, kaskanizi mwa Tanzania.

Marejeo 

USWCHSS
Binadamu
Historia ya Tanzania
Uwanja wa Lake Tanganyika

Uwanja wa Lake Tanganyika ni uwanja unaotumika kwa ajili ya michezo tofauti tofauti  katika Wilaya ya Kigoma-Ujiji, Kigoma, Tanzania. Unatumika zaidi kwa mechi za mpira wa miguu. Uwanja huo unachukua watu takribani 20,000.

Marejeo 
Viwanja vya Michezo Tanzania
Viwanja vya michezo
Uwanja wa mpira Chamazi

Uwanja wa mpira Chamazi ni uwanja uliojengwa mwaka 2013, unaochukua mashabiki zaidi ya 4000. 

Uwanja huu unamilikiwa na timu ya Azam F.C. chini ya mwekezaji Said Salim Bhakresa . uwanja wa  mpira chamazi umejengwa Mbagala, mkoa wa Dar es Salaam.

Marejeo 

Dar es Salaam
viwanja vya Michezo Tanzania
Polisi S.C.

Polisi Sports Club ni klabu ya mpira wa miguu kutoka Zanzibar.

Marejeo 

Zanzibar
Vilabu vya mpira Tanzania
Kutchi-Swahili

Kutchi-Swahili, au Cutchi-Swahili, ni krioli yenye msingi wa Kiswahili inayotokana na lugha ya Kutchi ya wilaya ya Kutch huko Gujarat na inayozungumzwa miongoni mwa wakazi wa Kihindi wa Afrika Mashariki. Ni lugha ya asili ya baadhi ya familia za Kikutchi kutoka Zanzibar ambazo zimeishi katika miji mikubwa ya Tanzania Bara na Kenya, na inatumiwa kama lugha ya pili na watu wengine wa jamii ya Wahindi. Katika maeneo haya ya Afrika Mashariki, lugha hiyo kwa kawaida hutumiwa na vikundi vya Waislamu pekee, ilhali vikundi vya Kihindu hutumia Kigujarati badala yake.

Marejeo 

Lugha
Zanzibar (novel)

Zanzibar ni riwaya ya 2002 ya Giles Foden. Ni kuhusu mwanabiolojia wa baharini anayefanya kazi Zanzibar, ambaye anakutana na mfanyakazi wa ubalozi wa Marekani akiwa Dar es Salaam, akiwaingiza wote wawili katika njama ya kigaidi. [1] Kitabu hicho kinazungumzia tishio la al-Qaeda na Osama bin Laden kabla ya mashambulizi ya Septemba 11.

Marejesho 
Vitabu
Barafuto ya Credner

Barafuto ya Credner (kwa Kiingereza: Credner Glacier) ipo kwenye Mlima Kilimanjaro, Tanzania, ipo kaskazini magharibi mwa bonde kutoka kileleni na ni masalia ya barafu zilizokuwa zinafunika kilele cha mlima huo. 

Hii barafuto ipo kwenye mwinuko kati ya 5,800 na 5,500 mita(19,000 na 18,000) futi. Barafu ya credner ni moja barafu kubwa sana kwenye mlima na inashuka kutoka uwanja wa barafu wa kaskazini.

Marejeo 

milima ya Tanzania
Uwanja wa mpira wa Sokoine

Uwanja wa Mpira wa Sokoine ni uwanja uliojengwa mwaka 1984. Uwanja huu unatumika kwa matumizi mawili, kimpira na kufanyia hafla za kitaifa au mikutano. Uwanja huu unapatikana kata ya Sisimba mkoani Mbeya nchini Tanzania . Unamilikiwa na Chama Cha Mapinduzi (CCM) . 

Uwanja huu unatumika kama uwanja wa nyumbani na timu mbili ambazo ni Prison FC na Mbeya F.C

Marejeo 

USW CHSS
viwanja vya Michezo Tanzania
Mbeya
Kamba War

Neno Vita vya Kamba limetumiwa na wanahistoria kurejelea mgogoro wa wakamba na jamii zinazoishi karibu, kwa sasa inajulikana kama Bagamoyo,  nchini Tanzania. Imesemekana kuwa shambulizi la Kamba lililazimisha jamii zinazoishi katika eneo hili kuungana kwaajili ya kupambana na maadui zao na hivyo huo muungano ulipelekea kuundwa kwa kabila la Wazaramo. Kwa sasa Wazaramo ndio kabila kubwa zaidi katika mikoa inayozunguka Dar es Salaam nchini Tanzania.

Marejeo 
USW CHSS
Kamba
Wazaramo
Wanahistoria
Jamhuri, Lindi

Jamhuri ni Kata ya Manispaa ya wilaya ya Lindi ya mkoa wa Lindi nchini Tanzania.Kata ya Jamhuri ina ukubwa wa kilomita za mraba 65.1(25.1sq) yenye uwiano wa mwinuko mita 28 (futi 92).Kutokana na takwimu za sensa za mwaka 2012 kata ina idadi ya watu elfu 6,571.

Marejeo 
Wilaya za Tanzania
Sensa ya Tanzania (2002)

Sensa ya Tanzania ya 2002 ilifanyika mwezi Agosti 2002 na Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS) ya serikali ya Tanzania. ikihusisha sensa ya kilimo kwenye taifa ambayo inatoa data muhimu kuhusu uchumi.

Marejeo 
Tanzania
2002
USW CHSS
Vita vya Wakamba

Vita vya Wakamba ni jina lililotumiwa na wanahistoria kumaanisha migogoro iliyotokea mwanzoni mwa karne ya 19 kati ya Wakamba na wakazi wa mikoa inayokaribiana na Bagamoyo ya sasa, Tanzania. 

Imeelezwa kwamba uvamizi wa Wakamba ililazimisha wakazi wanaoishi maeneo hayo kuungana kumpiga adui wao mmoja na muungano huo ulisababisha uundaji wa kabila la Wazaramo wanaojulikana kuwa ndio kabila kubwa kwenye maeneo yanayozunguka mkoa wa Dar es Salaam.

Marejeo 

Historia ya Tanzania
USW CHSS
Rio (filamu ya 2011)

Rio ni filamu ya katuni iliyotolewa mwaka wa 2011. Filamu ilitayarishwa na Blue Sky Studios, na kutolewa kwenye makumbi tarehe 22 Machi 2011 na 20th Century Fox.

Katika filamu hiyo walioingiza sauti ni:

 Jesse Eisenberg kama Blu
 Anne Hathaway kama Jewel
 will.i.am kama Pedro
 Jamie Foxx kama Nico
 George Lopez kama Rafael
 Tracy Morgan kama Luiz
 Jemaine Clement kama Nigel
 Leslie Mann kama Linda Gunderson
 Sofia Scarpa Saldanha kama Young Linda Gunderson
 Rodrigo Santoro kama Dr. Túlio Monteiro
 Jake T. Austin kama Fernando
 Carlos Ponce kama Marcel
 Davi Vieira kama Armando
 Jeffrey Garcia kama Tipa
 Jane Lynch kama Alice
 Wanda Sykes kama Chloe
 Bebel Gilberto kama Eva
 Bernardo de Paula kama Kipo
 Francisco Ramos kama Mauro

Viungo vya nje 

 
 
 
 
 
 

Filamu za 2011
Katuni
Filamu za Marekani
Filamu za 20th Century Fox
Barafuto ya Balletto

Barafuto ya Balletto iko karibu na kilele cha Mlima Kilimanjaro nchini Tanzania, kwenye mteremko wa kusini-magharibi wa kilele na ni mabaki madogo ya barafu ambayo hapo awali ilifunika kabisa kilele cha Mlima Kilimanjaro. 

Barafuto hiyo iko kwenye mwinuko wa kati ya mita 5,400 na 5,000. Barafuto ya Balletto iko kwenye ukuta wa miamba mikubwa wa mita 1,200 (futi 3,900) unaojulikana kama "Breach Wall" na iko chini ya Barafuto ya Diamond. Mikondo miwili ya barafu imeunganishwa na barafu kubwa ambayo inaning'inia chini ya uso wa miamba kama vile mita 90.

Marejeo 

Milima ya Tanzania
Dana Powell

Dana Powell (amezaliwa Springfield, Missouri, Marekani, 1974) ni mwigizaji wa vichekesho wa Marekani anayejulikana zaidi kwa kucheza Pam Tucker, dada wa Cam, kwenye Modern Family (2013-2019).

Marejeo

Viungo vya nje
 

Waliozaliwa 1976
Watu walio hai
Waigizaji filamu wa Marekani
Kayenze

ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33207. 

Mwaka wa 2016, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,035 waishio humo.

Vijiji 
Kata hiyo ina vijiji 15:
 Igombe A
 Bugogwa
 Lugezi
 Kabangaja
 Kasamwa
 Igombe B
 Kigote
 Kilabela
 Bujimwa
 Kayenze Ndogo
 Kisundi
 Isanzu
 Igogwe
 Nkoroto
 Kilimanilwe Mtemi

Marejeo  
 
 

Manisipaa ya Ilemela
Mkoa wa Mwanza
Mwenge wa Uhuru

Mwenge wa uhuru (kwa Kiingereza Uhuru Torch) ni mojawapo ya alama za kitaifa za Tanzania . 

Ina muundo wa tochi ya mafuta ya taa ambayo inaashiria uhuru na mwanga. Mwenge wa uhuru ulinyanyuliwa katika kilele cha Mlima Kilimanjaro mnamo Desemba 9, 1961 na shujaa Brigedia Alexander Nyirenda ikiashiria kuangaza nchi na kuvuka mipaka kuleta matumaini palipo kukata tamaa, upendo palipo uadui na heshima palipo chuki. Sababu ya huyu brigedia kunyanyua mwenge huu ni kuonesha fahari ya nchi na pia kuleta matumaini kwa Watanzania wote kwa kutokata tamaa, kupendana, kuheshimiana na kutogombana ikimaanisha kuwa na ushirikiano. 

Mbio za Mwenge wa Uhuru hufanyika kila mwaka kuanzia maeneo mbalimbali nchini.

Tazama pia 
 Mnara wa mwenge wa uhuru
 Azimio la Arusha 
 Baadhi ya Nembo ya taifa kama kanzu ya taifa,Bendera ya taifa

Marejeo 
Alama za kitaifa
siasa ya Tanzania
USWCHSS
USW CBE
Buzuruga

ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33213. 

Mwaka wa 2016, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,410 waishio humo.

Marejeo  
 
 

Manisipaa ya Ilemela
Mkoa wa Mwanza
Ibungilo

ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33223. 

mwaka wa 2016 kata ilikuwa na wakazi wapatao 30,950 waishio humo.

Marejeo  
 
 

Manisipaa ya Ilemela
Mkoa wa Mwanza
Kawekamo

ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33219. 

Mwaka wa 2016 kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,526 waishio humo.

Marejeo  
 
 

Manisipaa ya Ilemela
Mkoa wa Mwanza
Kahama (Ilemela)

Kahama ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33215. 

Mwaka wa 2016 kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,197 waishio humo.

Marejeo  
 
 

Manisipaa ya Ilemela
Mkoa wa Mwanza
Mecco

ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33212. 

Mwaka wa 2016 kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,746 waishio humo.

Marejeo  
 
 

Manisipaa ya Ilemela
Mkoa wa Mwanza
Nyamhongolo

ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. 

Mwaka wa 2016 kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,429 waishio humo.

Marejeo  
 
 

Manisipaa ya Ilemela
Mkoa wa Mwanza
Nyasaka

ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33214.

Marejeo  
 
 

Manisipaa ya Ilemela
Mkoa wa Mwanza
Shibula

ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. 

Mwaka wa 2016 kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,104 waishio humo.

Marejeo  
 
 

Manisipaa ya Ilemela
Mkoa wa Mwanza
All Night Long (All Night)

All Night Long (All Night) ni wimbo maarufu wa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani Lionel Richie kutoka mwaka 1983.

Wimbo huu ulichukuliwa kutoka kwenye albamu yake ya pili ya pekee, Can't Slow Down (1983), na ulichanganya mtindo wa kuvutia wa Richie kutoka kwenye kundi la Commodores na athari za Caribbean. Wimbo huu ulifika nafasi ya kwanza kwenye chati za Billboard tatu (pop, R&B, na adult contemporary). Nchini Uingereza, ulifikia nafasi ya pili kwenye chati ya nyimbo za kibao.

Mashairi ya wimbo yalikuwa yameandikwa kwa kiasi kikubwa kwa Kiingereza, lakini Richie amekiri katika mahojiano angalau moja na vyombo vya habari kwamba mashairi ya "Afrika" katika wimbo, kama vile "Tom bo li de say de moi ya" na "Jambo jumbo", kwa kweli ni lahaja zake za kipekee. Richie ameelezea sehemu hizi za wimbo kama "mzaha mzuri", aliyoandika alipogundua kwamba hakuwa na muda wa kuajiri mkalimani ili kuchangia mashairi ya lugha za kigeni alizotaka kujumuisha katika wimbo.

Cash Box ilifupisha hakiki yake ya wimbo huo kwa kusema "Uwezo wa Richie katika vipengele hivi tofauti vya muziki na mabadiliko ya mwelekeo wa melodi ni wa kuvutia na kufurahisha."

Marejeo 

Nyimbo za 1983
Aie a Mwana

Aie a Mwana ni wimbo ulioandikwa na timu ya uandishi na utengenezaji ya Kifaransa-Ubelgiji inayoitwa Daniel Vangarde na Jean Kluger.

Awali ulirekodiwa mwaka 1971 chini ya jina la "Aieaoa" kwenye albamu ya Le Monde fabuleux des Yamasuki. Mwaka 1975, toleo lenye mashairi kwa kiasi kikubwa ya Kiswahili lilirekodiwa na kundi la Kiafrika linalotayarisha muziki nchini Ubelgiji, Black Blood, na kutolewa kama "A.I.E. (A Mwana)". Toleo hili la Kiswahili pia lilijitokeza katika mchezo wa video wa mpira wa miguu, Pro Evolution Soccer 2011. 

Mwaka 1981, "Aie a Mwana" ulikuwa wimbo wa kwanza kutolewa na kundi la Kiingereza, Bananarama. 

Mwaka 2010, ukionyesha melody ile ile lakini mashairi mapya na ukitoa kama "Helele", ulikuwa wimbo rasmi wa Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2010, katika toleo lililotumbuizwa na Velile na Safri Duo.

Marejeo 
Nyimbo za 1971
Twiga Cement

Tanzania Portland Cement Company Limited (TPCC), inayojulikana pia kama Twiga Cement, ni kampuni ya kutengeneza saruji nchini Tanzania. Ni kampuni ya kwanza nchini Tanzania kuanza kutengeneza saruji, mwaka 1966.

Kuanzia mwaka 2020, Twiga Cement ni mwanachama wa Kundi la Heidelberg na hisa za Twiga zinatangazwa kwenye Soko la Hisa la Dar es Salaam, ambapo zinauzwa chini ya ishara.

Marejeo 
Kampuni za Tanzania
Livingstone's Tembe

Tembe la Livingstone au Makumbusho ya David Livingstone, Tabora (Livingstone's Tembe kwa Kiingereza) ni eneo la kihistoria la kitaifa lililopo karibu na kijiji cha Kwihara kilichoko katika Wilaya ya Tabora Mjini mkoani Tabora. 

Nyumba hiyo ilijengwa mwaka 1857. David Livingstone aliishi hapo kwa sehemu ya mwaka 1871. Mpelelezi Henry Morton Stanley alikaa hapo kwa miezi mitatu baadaye mwaka huo kwa matumaini kuwa Waarabu wangeangamiza Mtemi Mirambo, kiongozi mashuhuri wa kabila la Wanyamwezi (Watu wa Mwezi), na kufungua njia ya kwenda Ziwa Tanganyika. Baada ya Mirambo kushinda, Stanley alilazimika kutumia njia ya Mpanda kwenda Ujiji. Mwaka uliofuata, Stanley na Livingstone walirudi pamoja katika Tembe hiyo.

Kwa sasa, ni makumbusho na ina milango ya Kiswahili iliyochongwa kwa ustadi, barua kadhaa zilizotumwa na David Livingstone, na maelezo kuhusu biashara ya utumwa.

Marejeo 
Tabora
Makumbusho ya Tanzania