LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Kidogon, Donno So

Kidonno-So ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kidonno imehesabiwa kuwa watu 45,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidonno iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kidonno So kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidonno So 
lugha ya Kidonno So katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dds

Lugha za Mali
Kidogon-Jamsay

Kijamsay ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kijamsay nchini Mali imehesabiwa kuwa watu 130,000. Pia kuna wasemaji nchini Burkina Faso ambao idadi yao haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijamsay iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kijamsay kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kijamsay 
lugha ya Kijamsay katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/djm

Lugha za Mali
Lugha za Burkina Faso
Kidogon, Kolum So

Kikolum ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikolum imehesabiwa kuwa watu 24,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikolum iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kikolum kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikolum 
lugha ya Kikolum katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dkl

Lugha za Mali
Kidogon, Tebul Ure

Kitebul ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kitebul imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitebul iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kitebul kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitebul 
lugha ya Kitebul katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dtu

Lugha za Mali
Kidogon, Tene Kan

Kitene-Kan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kitene-Kan imehesabiwa kuwa watu 127,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitene-Kan iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kitene-Kan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitene-Kan 
lugha ya Kitene-Kan katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dtk

Lugha za Mali
Kidogon, Tomo Kan

Kitomo-Kan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kitomo-Kan nchini Mali imehesabiwa kuwa watu 133,000. Pia kuna wasemaji wachache nchini Burkina Faso. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitomo-Kan iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kitomo-Kan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitomo-Kan 
lugha ya Kitomo-Kan katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dtm

Lugha za Mali
Lugha za Burkina Faso
Kidogon, Toro So

Kidogon, toro So ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kitoro-So imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitoro-So iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kitoro-So kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitoro-So 
lugha ya Kitoro-So katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dts

Lugha za Mali
Kidogon, Toro Tegu

Kitoro-Tegu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kitoro-tegu imehesabiwa kuwa watu 2,900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitoro-tegu iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kitoro-Tegu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitoro-Tegu 
lugha ya Kitoro-Tegu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dtt

Lugha za Mali
Kidogon, Walo Kumbe

Kiwalo-Kumbe (pia Kibankan-Tey) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kiwalo-Kumbe imehesabiwa kuwa watu 2,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwalo-Kumbe iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwalo-Kumbe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwalo-Kumbe 
lugha ya Kiwalo-Kumbe katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dwl

Lugha za Mali
Kidogon, Yanda Dom

Kiyanda ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wadogon. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kiyanda imehesabiwa kuwa watu 2,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyanda iko katika kundi la Kidogon.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyanda kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyanda 
lugha ya Kiyanda katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dym

Lugha za Mali
Kiduungooma

Kiduungooma ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Waduungooma. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiduungooma imehesabiwa kuwa watu 70,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiduungooma iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kiduungooma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiduungooma 
lugha ya Kiduungooma katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dux

Lugha za Mali
Kifulfulde-Maasina

Kifulfulde-Maasina ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wafulfulde. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kifulfulde-Maasina nchini Mali imehesabiwa kuwa watu milioni moja. Pia kuna wasemaji 7300 nchini Ghana na wasemaji 1200 nchini Cote d'Ivoire. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kifulfulde-Maasina iko katika kundi la Kiatlantiki.

Viungo vya nje 
lugha ya Kimaasina kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimaasina 
lugha ya Kimaasina katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ffm

Lugha za Mali
Kijowulu

Kijowulu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali na Burkina Faso inayozungumzwa na Wajowulu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kijowulu nchini Mali imehesabiwa kuwa watu 10,000. Pia kuna wasemaji 1000 nchini Burkina. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijowulu iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kijowulu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kijowulu 
lugha ya Kijowulu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/jow

Lugha za Mali
Lugha za Burkina Faso
Kikagoro

Kikagoro ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wakagoro. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikagoro imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikagoro iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kikagoro kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikagoro 
lugha ya Kikagoro katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/xkg

Lugha za Mali
Kikoromfe

Kikoromfe ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Mali inayozungumzwa na Wakoromfe. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kikoromfe nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 196,000. Pia kuna wasemaji 2000 nchini Mali. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoromfe iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje 
lugha ya Kikoromfe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikoromfe
lugha ya Kikoromfe katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kfz

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Mali
Kimaninkakan-Kita

Kimaninkakan-Kita ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wamandinke. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kimaninkakan-Kita imehesabiwa kuwa watu 600,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaninkakan-Kita iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kikita kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikita 
lugha ya Kikita katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mwk

Lugha za Mali
Kimarka

Kimarka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Mali inayozungumzwa na Wamarka. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kimarka nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 200,000. Pia kuna wasemaji 25,000 nchini Mali. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimarka iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kimarka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimarka 
lugha ya Kimarka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/rkm

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Mali
Kisamoma

Kisamoma (au Kikalamse) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Mali inayozungumzwa na Wasamoma. Mwaka wa 1985 idadi ya wasemaji wa Kisamoma nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 9570. Idadi ya wasemaji nchini Mali haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisamoma iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kisamoma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisamoma
lugha ya Kisamoma katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/knz

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Mali
Kisenoufo-Mamara

Kisenoufo-Mamara ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wasenoufo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimamara imehesabiwa kuwa watu 738,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimamara iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kimamara kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimamara
lugha ya Kimamara katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/myk

Lugha za Mali
Kisenoufo-Sicite

Kisenoufo-Sicite ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Mali inayozungumzwa na Wasenoufo. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kisicite nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 35,000. Pia kuna wasemaji 3000 nchini Mali. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisicite iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kisicite kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisicite
lugha ya Kisicite katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sep

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Mali
Kisenoufo-Supyire

Kisenoufo-Supyire ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wasenoufo. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kisupyire imehesabiwa kuwa watu 350,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisupyire iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kisupyire kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisupyire
lugha ya Kisupyire katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/spp

Lugha za Mali
Kisenoufo-Syenara

Kisenoufo-Syenara ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Mali inayozungumzwa na Wasenoufo. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kisyenara imehesabiwa kuwa watu 137,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisyenara iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kisyenara kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisyenara
lugha ya Kisyenara katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/shz

Lugha za Mali
Kihumburi-Senni

Kihumburi-Senni ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Burkina Faso na Mali inayozungumzwa na Wasonghay. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kihumburi-Senni nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 125,000. Pia kuna wasemaji 15,000 nchini Mali. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihumburi-Senni iko katika kundi la Kisonghay.

Viungo vya nje
lugha ya Kihumburi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihumburi 
lugha ya Kihumburi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/hmb

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Mali
Kikoyra-Chiini

Kikoyra-Chiini ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Mali inayozungumzwa na Wasonghay. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kikoyra-Chiini imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoyra-Chiini iko katika kundi la Kisonghay.

Viungo vya nje
lugha ya Kijoyra kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikoyra 
lugha ya Kikoyra katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/khq

Lugha za Mali
Kikoyraboro-Senni

Kikoyraboro-Senni (au Kisonghay-Mashariki) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Mali inayozungumzwa na Wasonghay. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikoyraboro-Senni imehesabiwa kuwa watu 430,000; wasemaji 300,000 huongea Kikoyraboro tu bila kufahamu lugha nyingine. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoyraboro-Senni iko katika kundi la Kisonghay.

Viungo vya nje
lugha ya Kikoyraboro kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikoyraboro 
lugha ya Kikoyraboro katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ses

Lugha za Mali
Kitadaksahak

Kitadaksahak ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Mali inayozungumzwa na Wasonghay. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kitadaksahak imehesabiwa kuwa watu 100,000. Pia kuna wasemaji takriban 1000 nchini Algeria, na wengine ambao huhamiahamia kutoka Mali kuingia nchi ya Niger kwa muda. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitadaksahak iko katika kundi la Kisonghay.

Viungo vya nje 
lugha ya Kitadaksahak kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitadaksahak
lugha ya Kitadaksahak katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dsq

Lugha za Mali
Lugha za Algeria
Kitamasheq

Kitamasheq ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Mali na Burkina Faso inayozungumzwa na Waberber. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kitamasheq nchini Mali imehesabiwa kuwa watu 250,000. Pia kuna wasemaji 31,200 nchini Burkina na wengine nchini Algeria. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitamasheq iko katika kundi la Kiberber.

Viungo vya nje
lugha ya Kitamasheq kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitamasheq
lugha ya Kitamasheq katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/taq

Lugha za Mali
Lugha za Burkina Faso
Kibirifor-Malba

Kibirifor-Malba (au Kibirifor-Kaskazini) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wabirifor. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibirifor-Malba nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 108,000. Idadi ya wasemaji nchini Cote d'Ivoire haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibirifor iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kimalba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimalba 
lugha ya Kimalba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bfo

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Cote d'Ivoire
Kibobo-Madare, Kusini

Kibobo-Madare, Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wabobo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibobo-Madare imehesabiwa kuwa watu 312,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibobo-Madare iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kibobo-Madare kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibobo-Madare 
lugha ya Kibobo-Madare katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bwq

Lugha za Burkina Faso
Kibolon

Kibolon ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wabolon. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kibolon imehesabiwa kuwa watu 17,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibolon iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kibolon kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibolon 
lugha ya Kibolon katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bof

Lugha za Burkina Faso
Kibuamu

Kibuamu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wabuamu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibuamu imehesabiwa kuwa watu 186,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibuamu iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje 
lugha ya Kibuamu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibuamu 
lugha ya Kibuamu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/box

Lugha za Burkina Faso
Mindanao

Mindanao ni kisiwa kikubwa cha pili katika Ufilipino ambayo ni nchi ya visiwa. Eneo la visiwa ni km² 97,530. Kuna wakazi milioni 22. Mji mkubwa ni Davao yenye wakazi milioni 1.5.

Jina hili latumiwa pia kutaja kundi la visiwa vya Ufilipino linayojumlisha kisiwa kikubwa cha Mindanao pamoja na funguvisiwa la Sulu.

Jiografia 
Mindanao ni kisiwa ambacho kipo mashariki kabisa mwa eneo la Ufilipino na karibu zaidi na Borneo. 

Asili ya kisiwa hiki kama Ufilipino wote ni ya kivolkeno; ni sehemu ya milima ya kivolkeno iliyokua kuanzia vilindi vya bahari juu ya "pete ya moto" kando ya bamba la Pasifiki. 

Uso wa Mindanao ni ufuatano wa safu za milima na mabonde kati yake. Magma na majivu ya kivolkeno vilijaza mabonde kadhaa na kuwa nyanda za juu zenye sehemu za tambarare. Pwani huwa pia vipande vya tambarare vinavyokatwakatwa na milima inayoelekea hadi baharini.

Mlima mkubwa ni Apo unaofikia kimo cha mita 2,954, ni pia mlima mkubwa wa Ufilipino. 

Kuna malighafi nyingi ambazo hajakutumiwa kiuchumi kutokana na ugumu wa mawasiliano na hali ya kisiasa kisiwani hasa uhaba wa usalama kutokana na uasi wa wakazi Waislamu dhidi ya serikali.

Wakazi 
Wakazi wanatumia lugha mbalimbali. Watu wa kusini mwa kisiwa ni zaidi Waislamu walio theluthi 1 ya wakazi wa Mindanao. Sehemu kubwa zaidi ya 60% ni Wakristo, hasa Wakatoliki. Vikundi vidogo vilitunza dini na tamaduni asilia.

Visiwa vya Ufilipino
Visiwa vya Pasifiki
Kibwamu-Cwi

Kibwamu-Cwi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wabuamu. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kibwamu-Cwi imehesabiwa kuwa watu 24,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibwamu-Cwi iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kicwi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicwi 
lugha ya Kicwi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bwy

Lugha za Burkina Faso
Kibwamu-Laalaa

Kibwamu-Laalaa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wabuamu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibwamu-Laalaa imehesabiwa kuwa watu 69,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibwamu-Laala iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kibuamu-Laalaa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibuamu-Laalaa 
lugha ya Kibuamu-Laalaa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bwj

Lugha za Burkina Faso
Kidagaari-Dioula

Kidagaari-Dioula ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wadagaari. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kidagaari-Dioula imehesabiwa kuwa watu 21,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidagaari-Dioula iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kidagaari-Dioula kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidagaari-Dioula 
lugha ya Kidagaari-Dioula katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dgd

Lugha za Burkina Faso
Kidagara-Kaskazini

Kidagara-Kaskazini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wadagaari. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kidagara-Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 388,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidagara-Kaskazini iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kidagara kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidagara 
lugha ya Kidagara katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dgi

Lugha za Burkina Faso
Kidogose

Kidogose ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wadogose. Idadi ya wasemaji wa Kidogose imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidogose iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kidogose kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidogose 
lugha ya Kidogose katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dos

Lugha za Burkina Faso
Kidogoso

Kidogoso ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wadogoso. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kidogoso nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 9000. Idadi ya wasemaji nchini Cote d'Ivoire haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidogoso iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje 
lugha ya Kidogoso kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidogoso 
lugha ya Kidogoso katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dgs

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Cote d'Ivoire
Kidyan

Kidyan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wadyan. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kidyan imehesabiwa kuwa watu 14,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidyan iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje 
lugha ya Kidyan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidyan 
lugha ya Kidyan katika Glottolog
lugha ya Burkina Faso

Lugha za Burkina Faso
Kidzuungoo

Kidzuungoo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Waduun. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kidzuungoo imehesabiwa kuwa watu 13,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidzuungoo iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kidzuungoo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidzuungoo 
lugha ya Kidzuungoo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dnn

Lugha za Burkina Faso
Kijalkunan

Kijalkunan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wajalkunan. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kijalkunan imehesabiwa kuwa watu 500 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijalkunan iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kijalkunan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kijalkunan 
lugha ya Kijalkunan katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bxl

Lugha za Burkina Faso
Kikaansa

Kikaansa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wakaansa. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kikaansa imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikaansa iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje 
lugha ya Kikaansa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikaansa 
lugha ya Kikaansa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/gna

Lugha za Burkina Faso
Jumatano ya Majivu

Jumatano ya Majivu, katika kalenda ya mwaka wa Kanisa la Magharibi, ni siku ya kwanza ya kwaresima, walau kwa madhehebu mengi (katika liturujia ya Milano Kwaresima inaanza Jumapili inayofuata, hivyo majivu yanapakwa siku hiyo, si Jumatano).

Jina
Jina linatokana na desturi katika Kanisa Katoliki ya kumpaka mtu majivu kichwani pamoja na kumtamkia maneno ya kumhimiza afanye toba inavyotakiwa na kipindi hicho cha liturujia kinachoandaa Pasaka.

Mfungo
Kwa kawaida siku hiyo unaanza mfungo wa siku 40 kabla ya sikukuu ya Pasaka. Kipindi hicho kinatunza kumbukumbu ya Yesu kufunga chakula siku arubaini jangwani baada ya kubatizwa na Yohane Mbatizaji na kabla ya kuanza utume wake mwenyewe.

Tarehe 
Tarehe ya Jumatano ya Majivu hutegemea ile ya Pasaka. Ni siku ya kufunga ya 40 kabla ya Pasaka; ilhali katika desturi hii siku za Jumapili hakuna kufunga, ni siku ya 46 kabla ya sikukuu, maana kuna Jumapili 6 ndani ya Kwaresima.  

Tarehe ya mapema inayowezekana ni 4 Februari, tarehe ya mwisho inayoweza kutokea ni 10 Machi.

 2020: 26 Februari
 2021: 17 Februari
 2022: 2 Machi
 2023: 22 Februari
 2024: 14 Februari

Filamu
Ash Wednesday (1958 film)
Ash Wednesday (1973 film)
Ash Wednesday (2002 film)

Viungo vya nje 

 A Roman Catholic Ash Wednesday Service
 An Episcopal Ash Wednesday Service
 The Text This Week: Ash Wednesday
 Upper Room Ministries: Biblical Significance of Ash Wednesday 
 Dates of Ash Wednesday from 1583–9999 
 Lent: Ash Wednesday – All Saints' King's Lynn 

Mwaka wa Kanisa
Liturujia
Azad

Azad Azadpour (amezaliwa 1 Januari 1974) ni rapa kutoka nchini Ujerumani. Ana asili ya Kikurdi, lakini shughuli zake anafanyia mjini Frankfurt am Main.

Aliwasili nchini Ujerumani akiwa mtoto mdogo wa umri wa miaka 10 - akitokea Iran, alipenda sana hip hop, rap, beatboxing na graffiti. Mwaka wa 1988 amejiunga na D-Flame (Daniel Kretschmer), A-Bomb, na Combad kwenye Cold-N-Locco. Bendi hiyo ilibadilishwa jina mnamo mwaka wa 1990 na kuwa Asiatic Warriors na kuanza kuchanganya manyimbo yao kwa lugha ya Kijerumani, Kiingereza, Kiajemi na Kikurdishi na kupata umaarufu kabambe kwa kuingia mkataba na studio ya Ruff'n'Raw na EP Told Ya!. Tofauti za kindani baina ya wanachama wa Asiatic Warriors imepelekea kundi kuvunjika.

Diskografia

Albamu

Single zake

Marejeo

Viungo vya Nje
Azad Official website 
Bozz Music Official website 

Waliozaliwa 1974
Watu walio hai
Waimbaji wa Ujerumani
Bass Sultan Hengzt

Fabio Ferzan Cataldi (anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Bass Sultan Hengzt; amezaliwa 14 Agosti 1981) ni rapa kutoka nchini Ujerumani. Ana asili ya Kituruki/Kiitalia.

Tangu mwaka wa 2001, aliingia mkataba na studio ya I Luv Money Records akiwa kama mwanachama wa kundi la rap lililokuwa linachipukia Berlins Most Wanted (BMW) ambamo alifanya kazi pamoja na Bushido na King Orgasmus One. Ilivyofika mwaka wa 2003, akatoa albamu yake ya kwanza ya kujitegemea iliyokwenda kwa jina la Rap braucht kein Abitur, 2004 akatoa albamu iliyokwenda kwa jina la Bezirk zu Bezirk akiwa na MC Bogy.

Viungo vya nje 
 http://de.wikipedia.org/wiki/Bass_Sultan_Hengzt

Waliozaliwa 1981
Watu walio hai
Waimbaji wa Ujerumani
Kiliguria

Kiliguria ni mojawapo kati ya lugha za Kihindi-Kiulaya inayozungumzwa na watu 450,000 hivi hasa Italia Kaskazini Magharibi, lakini pia Monako, Ufaransa na kokote walikohamia watu kutoka eneo hilo asili, k.mf. Argentina.

Kihistoria asili yake ni lugha ya Kilatini, hivyo inahesabiwa kati ya lugha za Kirumi.

Viungo vya nje 

ACADÉMIA LIGÙSTICA DO BRÉNNO (Kiliguria)
Official Orthography and Alphabet (Kiliguria)
makala za OLAC kuhusu Kiliguria 
lugha ya Kiliguria katika Glottolog
 Ethnologue
A Compagna 
GENOVÉS.com.ar - Ligurian language & culture, literature, photos and resources to learn Ligurian  
GENOVÉS.com.ar  
Kiliguria: mashairi 
Firefox Kiliguria

Lugha za Italia
Lugha za Kirumi
Kikaraboro-Mashariki

Kikaraboro-Mashariki (au Kikar) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wakaraboro. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kikar nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 35,000. Pia kuna wasemaji 5610 nchini Cote d'Ivoire. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikar iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikaraboro kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikaraboro
lugha ya Kikaraboro katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/xrb

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Cote d'Ivoire
Kikaraboro-Magharibi

Kikaraboro-Magharibi (au Kisyer-Tenyer) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wakaraboro. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kikaraboro-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 30,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikaraboro-Magharibi iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikaraboro kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikaraboro 
lugha ya Kikaraboro katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kza

Lugha za Burkina Faso
Kikhe

Kikhe ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wakhe. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kikhe nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 1300 tu. Pia kuna wasemaji nchini Cote d'Ivoire lakini idadi yao haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikhe iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikhe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikhe 
lugha ya Kikhe katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kqg

Lugha za Burkina Faso
Kilyele

Kilyele ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Walyele. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kilyele imehesabiwa kuwa watu 130,000. Kuna Walyele wengi ambao huhamiahamia nchi za jirani, hasa Cote d'Ivoire. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilyele iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kilyele kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilyele 
lugha ya Kilyele katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lee

Lugha za Burkina Faso
Kinatioro

Kinatioro ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wanatioro. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kinatioro imehesabiwa kuwa watu 2400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinatioro iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje 
lugha ya Kinatioro kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinatioro 
lugha ya Kinatioro katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nti

Lugha za Burkina Faso
Ubatizo wa Bwana

Ubatizo wa Bwana ni sikukuu ya liturujia inayoadhimisha fumbo la Yesu kubatizwa na Yohane Mbatizaji katika mto Yordani kabla hajaanza utume wake mwenyewe. 

Ndiyo sababu inatimiza kipindi cha Noeli kinachoadhimisha kwa muda mfupi miaka yote ya maisha yaliyofichika ya Yesu, mingi ikiwa aliitumia kama seremala kijijini Nazareti.

Kwa kuwa Yesu aliacha maisha hayo akaanza utume wake miezi tu baada ya Yohane Mbatizaji, jamaa yake, kuwatikisa Wayahudi wote akihubiri wawe tayari kwa ujio wa mtu mkubwa zaidi, akisema, “Kweli mimi nawabatiza kwa maji kwa ajili ya toba; bali yeye ajaye nyuma yangu ana nguvu kuliko mimi, wala sistahili hata kuvichukua viatu vyake; yeye atawabatiza kwa Roho Mtakatifu na kwa moto” (Math 3:11).

Viungo vya nje

Baptism of Jesus - Catholic Encyclopedia

Sikukuu za Ukristo
Mwaka wa Kanisa
Yesu Kristo
Rozari
Wakopti

Wakopti (au Wakhufti) ni Wakristo asili wa Misri, ambao wanafuata madhehebu ya pekee katika kundi la Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki na wanaunda kundi kubwa zaidi la wakazi wasio Waislamu katika nchi hiyo .

Patriarki wao ni Papa Tawadros II, akiwa na makao makuu jijini Cairo.

Historia
Aina hiyo ya Ukristo ilikuwa anaongoza kabisa kati ya dini za Misri kuanzia karne ya 4 hadi karne ya 6 B.K., lakini baada ya uvamizi wa Waarabu (641), Uislamu ulizidi kuenea kwa njia mbalimbali.

Hata hivyo, Wakopti wanabaki asilimia 10-20 ya Wamisri wote, isipokuwa wanazungumza Kiarabu, si Kikopti tena, ambacho kinatumika tu katika liturujia.

Wakopti wengine wana ushirika kamili na Kanisa Katoliki, na wengine tena ni Waprotestanti.

Jina Kopti linatokana na Kigiriki Αἰγύπτιος, "Egyuptios", yaani "Mmisri".

Kati ya watakatifu muhimu zaidi wa Kikopti kuna mmonaki Antoni Abati na maaskofu Atanasi wa Aleksandria na Sirili wa Aleksandria.

Mchango mkubwa zaidi walioutoa ni kuanzisha umonaki na kutetea umungu wa Yesu Kristo pamoja na usahihi wa kumuita Bikira Maria "Mama wa Mungu".

Kutoka Misri, Ukristo wa aina hiyo ulienea tangu zamani hasa Sudan, Ethiopia na Eritrea.

Siku hizi Wakopti wengi wanazidi kuhamia nchi nyingine, hasa za Magharibi.

Jumla yao imekadiriwa kuwa milioni 18-22.

Tanbihi

Marejeo
 Capuani, Massimo et al. Christian Egypt: Coptic Art and Monuments Through Two Millennia (2002)   excerpt and text search
 Courbage, Youssef and Phillipe Fargues. Judy Mabro (Translator) Christians and Jews Under Islam, 1997.
 Ibrahim, Vivian. The Copts of Egypt: The Challenges of Modernisation and Identity (I.B. Tauris, distributed by Palgrave Macmillan; 2011) 258 pages; examines historical relations between Coptic Christians and the Egyptian state and describes factionalism and activism in the community.
 Kamil, Jill. Coptic Egypt: History and a Guide. Revised Ed. American University in Cairo Press, 1990.
 Meinardus, Otto Friedrich August. Two Thousand Years of Coptic Christianity (2010)
 
 Van Doorn-Harder, Nelly. "Finding a Platform: Studying the Copts in the 19th and 20th Centuries" International Journal of Middle East Studies (Aug 2010) 42#3 pp 479–482. Historiography

Viungo vya nje
 The Coptic Calendar by Bishoy K. R. Dawood  (1.29MB pdf file – historical development and technical discussion)
 An introduction to the Coptic calendar (Gregorian equivalents are valid only between 1900 and 2099)
 The Orthodox Ecclesiastical Calendar 
 Ancient Egyptian Calendar and Coptic Calendar 
 Coptic Orthodox Church Network
 Copts
 Copts United
 Free Copts
 American Coptic Association
 European Coptic Association 
 Coptic Book
 Coptic Cairo
 France-copte.net France Copte
 Coptic Museum 
 In Search of the Lost Egyptian Identity
 Egypt's Copts After Kosheh
 Egypt: Minorities and the State
 International Religious Freedom Report: Egypt
 United Copts of Great Britain 
 Coptic Orthodox Church French texts
 Coptic Christians of Egypt – German Site 
 Coptic texts and manuscripts at Leiden University Library 
 

Ukristo
Wakopti
Waorthodoksi wa Mashariki
Watu wa Misri
Kugeuka sura

Yesu kugeuka sura ni sikukuu ya liturujia ya Ukristo inayoadhimisha fumbo la maisha ya Yesu linalosimuliwa katika Agano Jipya, hususan katika Injili Ndugu (Math 17:1–9, Mk 9:2-8, Lk  9:28–36) na katika 2 Pet 1:16–18.

Humo tunasoma kwamba Yesu Kristo aliongozana na wanafunzi wake watatu, Mtume Petro, Yakobo Mkubwa na mdogo wake Mtume Yohane, hadi mlima kwa lengo la kusali faraghani. 

Huko usiku alianza kung'aa akatokewa na Musa na Eliya waliozungumza naye kuhusu kufariki kwake Yerusalemu. 

Kubwa zaidi, Mungu Baba alimshuhudia kuwa Mwana wake mpenzi akawahimiza wanafunzi hao kumsikiliza.

Tukio linaheshimiwa hasa na Ukristo wa Mashariki na wamonaki wanaoliona mwaliko wa kutazama utukufu wa Mungu uliofichama katika malimwengu, kumbe kwa sala unadhihirika kwa macho ya imani.

Fumbo hilo linaadhimishwa kila mwaka kama sikukuu tarehe 6 Agosti. Pia linazingatiwa katika Rozari kama tendo la nne la mwanga.

Picha

Ukristo wa Mashariki

Ukristo wa Magharibi

Makanisa na monasteri

Tanbihi

Viungo vya nje

 "The Transfiguration of Our Lord", Butler's Lives of the Saints
 
 The Mountain of the Transfiguration  by Michele Piccirillo
 Pope Benedict XVI on Transfiguration of Jesus
 The Holy Transfiguration of our Lord God and Savior Jesus Christ Orthodox icon and synaxarion

Yesu Kristo
Sikukuu za Ukristo
Miujiza ya Yesu
Rozari
Mapouka

Mapouka (pia inajulikana kwa jina la Macouka) ni ngoma ya dansi ya kimila ambayo inatokea katika eneo la Dabou huko mjini kusini-mashariki mwa nchi ya Côte d'Ivoire. Wakati mwingine ngoma hii huchezwa pia wakati wa sherehe za kidini. Pia inajulikana kwa jina la "La danse du fessier" au "dansi ya kinyumenyume".

Dansi hii huwa na koreografia yenye mtawasha wa kimahaba hakuna tena mfano. Dansi hii hasa uhusisha wanawake wakitingisha matako yao, nginjanginja, huku wakiyalekeza upande wa watazamaji wao. Katika miaka ya 1980, wasanii wengi wa Ivory Coast walijaribu kuupatia umaarufu mtindo huu, lakini hawakufanikiwa kabisa. Miongoni mwa makundi yaliyowahi kupata umaarufu ni pamoja na Tueuses de Mapouka.

Kuna aina mbili ya dansi hii, ile ya awali na ya hii ya kisasa. Dansi ya kisasa huchezwa na vijana wadogo ambao wengi wametia chumvi kupindukia hadi kuonekana kama sivyo inavyotakiwa ichezwe kulingana na pendekezo la chimbuko la ngoma hii.

Mwaka wa 1998, serikali ya Côte d'Ivoire imeamua kukataza kabisa utumbuizaji wake katika umma. Ni mwiko kufanya mbele ya hadhara, na kwa kufuatia ukatazaji huu umepelekea dansi hii kukua kwa kasi kimataifa, hasa katika nchi za Jangwa la Sahara na mataifa mengine ya magharibi yenye idadi kuwa ya wasemaji wa Kifaransa.

Marejeo

Utamaduni wa Afrika
Muziki wa dansi
Cote d'Ivoire
Kinuni-Kaskazini

Kinuni-Kaskazini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wanuni. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kinuni-Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinuni-Kaskazini iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kinuni kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinuni
lugha ya Kinuni katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nuv

Lugha za Burkina Faso
Kinuni-Kusini

Kinuni-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wanuni. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinuni-Kusini imehesabiwa kuwa watu 168,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinuni-Kusini iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kinuni kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinuni
lugha ya Kinuni katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nnw

Lugha za Burkina Faso
Kiphuie

Kiphuie (au Kipuguli) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Waphuo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiphuie imehesabiwa kuwa watu 14,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiphuie iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje 
lugha ya Kiphuie kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiphuie
lugha ya Kiphuie katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/pug

Lugha za Burkina Faso
Tiva-chati

Tiva-chati (Lanioturdus torquatus) ni ndege mdogo wa familia Platysteiridae. Anatokea Angola na Namibia tu katika pori yenye miti ya miiba. Hutavuta chakula ardhini mpaka sm 25 juu katika uoto; hula wadudu. Tago lake hutengenezwa kwa umbo wa kikombe katika mgunga mfupi. Jike huyataga mayai 2-3.

Kunguru na jamaa
Abunusi

Abunusi ni jina litumikalo kwa ubao mweusi. Abunusi ya kweli ni ubao wa spishi za jenasi Diospyros, lakini aina nyingine za ubao mweusi huitwa abunusi pia mara nyingi. Jina sahihi la ubao mweusi wa Dalbergia melanoxylon ni mpingo.

Ubao
Mwele

Mwele au mlezi ni aina ya nafaka ulio na asili yake katika Afrika. Sikuhizi hupandwa mahali pengi katika kanda kavu za dunia. Mbegu zake zinaitwa mawele au malezi.

Picha

Nyasi na jamaa
Mimea ya mazao
Nafaka
Kisamo-Kusini

Kisamo-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wasamo. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kisamo-Kusini imehesabiwa kuwa watu 85,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisamo-Kusini iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kisamo-Kusini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisamo-Kusini
lugha ya Kisamo-Kusini katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sbd

Lugha za Burkina Faso
Kisamo-Matya

Kisamo-Matya ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Mali inayozungumzwa na Wasamo. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kisamo-Matya nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 105,000. Idadi ya wasemaji nchini Mali haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisamo-Matya iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kisamo-Matya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisamo-Matya
lugha ya Kisamo-Matya katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/stj

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Mali
Kisamo-Maya

Kisamo-Maya ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wasamo. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kisamo-Maya nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 38,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisamo-Maya iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kisamo-Maya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisamo-Maya
lugha ya Kisamo-Maya katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sym

Lugha za Burkina Faso
Kiseeku

Kiseeku (au Kisembla) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Waseeku. Idadi ya wasemaji wa Kiseeku imehesabiwa kuwa watu 17,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiseeku iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kiseeku kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiseeku
lugha ya Kiseeku katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sos

Lugha za Burkina Faso
Mwimbi (mmea)

Mwimbi au mbege ni aina ya nafaka ulio na asili yake katika milima ya Uhabeshi. Sikuhizi hupandwa katika Afrika ya Mashariki na milimani kwa Asia ya Kusini. Mbegu zake zinaitwa wimbi.

Picha

Nyasi na jamaa
Mimea ya mazao
Nafaka
Mtefi

Mtefi ni aina ya nafaka ulio na asili yake katika milima ya Uhabeshi. Sikuhizi hupandwa sana katika Uhabeshi na Eritrea na kidogo katika Uhindi na Australia. Mbegu zake zinaitwa matefi na hutumika kwa kutengeneza injera.

Picha

Nyasi na jamaa
Mimea ya mazao
Nafaka
Hedwiga wa Poland

Hedwiga (kwa Kijerumani Hedwig, kwa Kipolandi Jadwiga, linatamkwa jadˈviɡa) aliishi tangu mwaka 1373/1374 hadi 17 Julai 1399).

Kuanzia mwaka 1384 hadi kifo chake alitawala nchi ya Poland akiitwa 'mfalme' badala ya 'malkia', ili kusisitiza kwamba hakuwa tu mke wa mtawala halisi.

Alizaliwa katika ukoo wa Wakapeti wa Anjou, binti wa mwisho wa mfalme Luis I wa Hungaria na Elizabeti wa Bosnia..

Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu na msimamizi wa kila malkia. Papa Yohane Paulo II ndiye aliyemtangaza rasmi mwenye heri tarehe 8 Agosti 1986 na mtakatifu tarehe 8 Juni 1997.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyofariki dunia.

Picha

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

Waliozaliwa 1374
Waliofariki 1399
Watawala wa Poland
Watakatifu wa Poland
Kanisa la Wakaldayo

Kanisa Katoliki la Wakaldayo (kwa Kiaramu ܥܕܬܐ ܟܠܕܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝܬܐ , ʿītha kaldetha qāthuliqetha) ni mojawapo kati ya Makanisa Katoliki ya Mashariki, likifuata mapokeo ya Mesopotamia na kutumia liturujia ya Mesopotamia.

Idadi ya waamini leo ni zaidi ya 600,000       , wengi wao wakiwa wenyeji wa Mesopotamia.

Historia
Kanisa hilo linachanga historia moja na Kanisa la Asiria hasa hadi mwaka 1552, lilipotokea farakano kati yao, huku waliojiita Wakaldayo wakiungana na Kanisa Katoliki kama walivyotangulia kufanya wenzao kadhaa wa Cyprus mwaka 1445

Muundo 
Kanisa hilo linaongozwa na Patriarki wa Baghdad, Iraki, kwa sasa Louis Raphaël I Sako (kwa Kisiria: ܠܘܝܣ ܪܘܦܐܝܠ ܩܕܡܝܐ ܣܟܘ) aliyezaliwa tarehe 4 Julai 1948 na anayeishi Baghdad.

Chini yake kuna majimbo katika nchi hiyo (250,000 waamini), katika nchi nyingine za Mashariki ya Kati (Iran, Siria, Uturuki, Lebanon na Misri) na kwenye mtawanyiko uliotokana na waamini kuhama kwa sababu ya hali ngumu hasa ya vita na dhuluma: Marekani, Kanada, Australia na New Zealand n.k.

Tanbihi

Viungo vya nje

Chaldean Catholic Church Mass Times 
Chaldean Catholic Church  - from the website of the Catholic Near East Welfare Association.
Chaldean Catholic Diocese of Saint Peter 
Catholic Churches  (In German)
East Syrian Rite (Catholic Encyclopedia)
History of the Chaldean Church 
Qambel Maran- Syriac chants from South India- a review and liturgical music tradition of Syriac Christians revisited
St Pauls Chaldean Assyrian church 
 
 
 

 Hati Orientalium Ecclesiarum ya Mtaguso wa pili wa Vatikano
Hati Orientales omnes Ecclesias ya Papa Pius XII
   - Hati ya Papa Yohane Paulo II Orientale Lumen kuhusu Makanisa ya Mashariki
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
Takwimu za Makanisa hayo 

Kanisa Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Iraq
Mfonio

Mfonio ni aina ya nafaka yenye punje ndogo sana (fonio) unaopandwa katika sehemu za Afrika ya Magharibi. Kuna spishi mbili: mfonio mweupe na mfonio mweusi. Nafaka hii hupendwa katika maeneo makavu yenye mvua isiyotabirika, kwa sababu inakomaa ndani ya wiki 6-8 na fonio ni rutubishi sana.

Spishi 
 Digitaria exilis, Mfonio mweupe (White fonio)
 Digitaria iburua, Mfonio mweusi (Black fonio)

Kuna spishi nyingine huko Uhindi iliyo na mnasaba na mfonio ambayo inaitwa raishan (D. cruciata var. esculenta).

Nyasi na jamaa
Nafaka
Kisenoufo-Nanerige

Kisenoufo-Nanerige ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wasenoufo. Mwaka wa 1985 idadi ya wasemaji wa Kinanerige imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinanerige iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje 
lugha ya Kinanerige kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinanerige
lugha ya Kinanerige katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sen

Lugha za Burkina Faso
Kisenoufo-Senara

Kisenoufo-Senara ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wasenoufo. Isichanganywe na Kisenoufo-Syenara nchini Mali ambayo ni lugha tofauti. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kisenara imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisenara iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kisenara kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisenara
lugha ya Kisenara katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/seq

Lugha za Burkina Faso
Kisiamou

Kisiamou (pia Kiseme) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wasiamou. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kisiamou nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 20,000. Pia kuna wasemaji 20,000 tena nchini Cote d'Ivoire na Mali. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisiamou iko katika kundi la Kikru.

Viungo vya nje
lugha ya Kisiamou kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisiamou
lugha ya Kisiamou katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sif

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Cote d'Ivoire
Lugha za Mali
Kisininkere

Kisininkere ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wasininkere. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kisininkere imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisininkere iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kisininkere kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisininkere
lugha ya Kisininkere katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/skq

Lugha za Burkina Faso
Kitiefo

Kitiefo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Watiefo. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kitiefo imehesabiwa kuwa watu 1000 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitiefo iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kitiefo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitiefo
lugha ya Kitiefo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tiq

Lugha za Burkina Faso
Kiturka

Kiturka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waturka. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kiturka nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 37,000. Idadi ya wasemaji nchini Cote d'Ivoire haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiturka iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kiturka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiturka
lugha ya Kiturka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tuz

Lugha za Burkina Faso
Lugha za Cote d'Ivoire
Kiviemo

Kiviemo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Waviemo. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiviemo imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiviemo iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kiviemo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiviemo
lugha ya Kiviemo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/vig

Lugha za Burkina Faso
Kiwara (Burkina)

Kiwara (pia Kisamwe) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wawara. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiwara imehesabiwa kuwa watu 4500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwara iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwara kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwara
lugha ya Kiwara katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/wbf

Lugha za Burkina Faso
Kiwinye

Kiwinye (pia Kikolsi) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wawinye. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiwinye imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwinye iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwinye kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwinye
lugha ya Kiwinye katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kst

Lugha za Burkina Faso
Kicheba (ndege)

Kicheba (Nilaus afer) ni ndege katika familia Malaconotidae na spishi pekee ya jenasi Nilaus. Anatokea maeneo makavu kiasi, savana yenye miti hasa. Dume ana utosi mweusi na paji jeupe, mchirizi mweupe juu ya macho na mchirizi mweusi kupitia macho. Mgongo ni mweusi na kidari na tumbo ni nyeupe na mbavu ni kahawianyekundu. Dume wa nususpishi nigritemporalis hana mchirizi mweupe juu ya macho. Jike ni kahawia zaidi wenye michirizi chini. Vicheba hula wadudu katika kanopi ya miti mikubwa. Hujenga tago lao kwa umbo wa kikombe kwa vijiti, manyasi na utando wa buibui katika panda ya mti. Jike hutaga mayai 2.

Kunguru na jamaa
Kisissala

Kisissala ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wasissala. Ni tofauti na lugha za Kisisaala nchini Ghana kama Kisisaala-Magharibi. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kisissala imehesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisissala iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kisissala kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisissala
lugha ya Kisissala katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sld

Lugha za Burkina Faso
Kitoussian-Kaskazini

Kitoussian-Kaskazini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Watoussian. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kitoussian-Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 19,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitoussian-Kaskazini iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kitoussian kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitoussian
lugha ya Kitoussian katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tsp

Lugha za Burkina Faso
Kitoussian-Kusini

Kitoussian-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Watoussian. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kitoussian-Kusini imehesabiwa kuwa watu 19,500. Pia kuna wasemaji nchini Cote d'Ivoire; idadi yao haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitoussian-Kusini iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kitoussian kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitoussian
lugha ya Kitoussian katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/wib

Lugha za Burkina Faso
Orodha ya lugha za Niger

Orodha hii inaorodhesha lugha za Niger:

Kiarabu
Kidazaga
Kifaransa
Kifulfulde
Kigourmanchema
Kihausa
Kikanuri-Bilma
Kikanuri-Kati
Kikanuri-Manga
Kikanuri-Tumari
Kitagdal
Kitamahaq
Kitamajaq-Tawallammat
Kitamajeq-Tayart
Kitasawaq
Kitedaga
Kizarma

Tazama pia
Niger
Lango:Lugha

Viungo vya nje
http://www.ethnologue.com/country/NE

Niger