LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania

Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania ilitokea nchini huko hasa kuanzia tarehe 17 Julai 1936 hadi tarehe 1 Aprili 1939 kati ya watetezi wa serikali ya Jamhuri ya Hispania na wafuasi wa kiongozi wa kijeshi jenerali Francisco Franco na kusababisha vifo zaidi ya laki tano. 

Pande mbili zilizopigana ziliungwa mkono na nchi za nje: Umoja wa Kisovyeti na Meksiko upande mmoja, Ureno, Ujerumani na Italia upande mwingine.

Hatimaye Franco alishinda akawa kiongozi na dikteta wa Hispania hadi kifo chake mwaka 1975.

Utangulizi wa vita 
Siasa ya Hispania ilikuwa katika hali ya vurugu tangu kuanzishwa kwa jamhuri ya pili mwaka 1931 iliyomaliza utawala wa mfalme Alfonso XIII. Sehemu kubwa ya wafanyakazi wa viwandani hawakuridhika na jamhuri, wakalenga mapinduzi ya kijamii. 

Harakati kali ya upinzani dhidi ya nafasi kubwa ya Kanisa Katoliki katika taifa la Hispania ilisababisha mashambulio shidi ya makanisa na monasteri na kifodini cha Wakristo wengi, hasa mapadri na watawa. 

Wafuasi wa mfalme aliyeondoka nchini, watetezi wa Kanisa Katoliki, wenye mashamba makubwa na chama kipya cha Falange walianza kuungana kupinga kwa jamhuri na katiba yake kwa jumla. 

Baada ya majaribio ya vikosi vya wafanyakazi wasoshalisti, lakini pia wanajeshi wapenzi wa mfalme waliolenga wote kupindua serikali, uchaguzi wa mwaka 1936 haukuleta usuluhisho wa matata ya siasa. Vikundi viwili vikubwa vilivyoshindana vilikuwa "umoja wa wananchi" uliounganisha wasoshalisti, wakomunisti na vikundi vidogo dhidi ya "umoja wa taifa" uliounganisha wafuasi wa mfalme, Wakatoliki, chama cha wenye mashamba na Falange. Umoja wa wananchi ulipata kura chache kuliko wapinzani wake na sheria ya uchaguzi uliupa nafasi nyingi bungeni.

Franco kutwaa silaha 
Vurugu ziliendelea na baada ya mauaji ya kisiasa sehemu za jeshi chini ya jenerali Franco zilichukua silaha dhidi ya serikali ya jamhuri. Sehemu kubwa ya jeshi ilijiunga naye.

Serikali ya jamhuri ilikuwa na sehemu nyingine ya jeshi lakini viongozi wengi walikuwa upande wa upinzani. Kila upande ulitolea silaha kwa wanamgambo walioundwa na vyama mbalimbali vya kisiasa.

Watetezi wa jamhuri walipata usaidizi kutoka serikali za Umoja wa Kisovyeti na Meksiko na wapinzani walisaidiwa na serikali za Benito Mussolini nchini Italia na Adolf Hitler nchini Ujerumani. Marafiki wa jamhuri ya Hispania walikuja kutoka nchi nyingi na kushika silaha wakaitwa vikosi vya kimataifa ("international brigades").

Guernica kama mfano wa ukali wa vita 

Mapigano yalikuwa makali na watu wengi waliuawa ovyo. 

Mwishowe jeshi la Franco lilishinda likisaidiwa na vikosi vya jeshi la Italia na Ujerumani. 

Kati ya mapigano mengi lilitokea shambulio la ndege za kijeshi za Kijerumani dhidi ya mji wa Guernica, lililokuwa kati ya mashambulio ya kwanza ya idadi kubwa ya ndege dhidi ya mji wowote duniani. 

Guernica iliharibika, na Pablo Picasso alichora taswira iliyopata kuwa maarufu.

Hispania ya Franco 
Baada ya ushindi wa Franco mwaka 1939 vyama vya upande wa jamhuri vilipigwa marufuku na vyama vyote vya upinzani vililazimishwa kuungana katika Falange chini ya uongozi wa Franco mwenyewe.

Vita
Historia ya Hispania
Historia ya Ulaya
Kansas

Kansas ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu ni Topeka na mji mkubwa ni Wichita. 

Kansas ni hasa jimbo la kilimo cha ngano pamoja na alizeti na mtama.

Jimbo lina wakazi wapatao 6,376,792 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 213,096. 

Imepakana na Nebraska, Missouri, Oklahoma na Colorado.

Viungo vya Nje 
  State of Kansas Official Website

Kansas
Majimbo ya Marekani
Carlo Rota

Carlo Rota (amezaliwa tar. 17 Aprili 1961) ni mzaliwa wa Uingereza-mwigizaji filamu na tamthilia wa Kikanada. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa kucheza kama Morris O'Brian kutoka katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24.

Viungo vya Nje
 
 Carlo Rota Interview on The Hour with George Stroumboulopoulos
 Little Mosque's Carlo Rota a Chameleon, Interview - AOL Entertainment 

Waliozaliwa 1961
Waigizaji filamu wa Kanada
Watu walio hai
Morris O'Brian

Morris O'Brian ni jina la mhusika wa kipindi cha televisheni cha Marekani maarufu kama 24. Uhusika unachezwa na Carlo Rota.

Kama jinsi inavyoonekana katika Siku ya 6 (kuanzia saa 11 jioni hadi saa saa kumi na mbili magharibi), Morris anaonekana anaweza kuongea na  kusikia kidogo lugha ya Kirusi.

Katika uhusika
Mwigizaji Carlo Rota alielezea maana ya Morris ni "utata". Kiasili anatokea  Uingereza, yeye ni mnyumbulishaji wa mitambo ya CTU, na mume mtengwa wa Bi. Chloe O'Brian, ingawa wawili hao walirudiana katika Msimu wa 6. Akiwa kama mcheshi, kipenzi cha watu, na ana maarifa ya juu na mitambo ya CTU; lakini hupoteza muda kwa kujinywea pombe kidogo.

Marejeo

Viungo vya Nje 
 Character biography  on the official 24 website

Wahusika wa 24
Kodi (ushuru)

Kodi (pia: ushuru) ni malipo ambayo watu wanatozwa na serikali.

Kusudi la kodi 
Kodi ni chanzo kuu cha mapato kwa serikali ya kisasa. Mapato haya yanagharamia shughuli za serikali, mishahara na marupurupu za watumishi wa dola, gharama za huduma zinazotolewa na serikali au za shughuli za umma: kwa mfano shule, hospitali, ujenzi wa barabara, polisi, mahakama au jeshi.

Aina za kodi 
Kuna njia mbalimbali za kutoza kodi 
 kodi ya moja kwa moja kutoka wananchi (mfano: kodi ya mapato - kila mtu mwenye mapato hutozwa asilimia fulani kulingana na jumla ya mapato yake)
 kodi isiyo dhahiri kupitia bei za bidhaa au huduma (mfano:kodi ya mauzo - bidhaa zinaongezwa kodi ya mauzo kulingana na asilimia ya bei ya bidhaa na kiasi hiki huongezwa juu ya bei kwa hiyo ni wateja wanaolipa kodi kupitia bei)
 kodi zinazotegemea mali ya watu kwa mfano kodi kwa nyumba au eneo lake au shamba.

Siku hizi kodi hutozwa kama pesa lakini kihistoria na katika mazingira ambako watu hawana pesa taslim kodi inatolewa pia kwa njia ya kazi. Mfano ni ujenzi wa barabara ambako wananchi wote wa eneo fulai wanapswa kushiriki na kuchangia kazi yao kwa muda fulani.

Katika mazingira ya mashambani zamani kodi ililipwa pia kwa kutozwa asilimia ya mavuno au mifugo.

Kukusanya kodi 
Malipo ya kodi ni wajibu wa wananchi hata kama watu wengi wanajaribu kuepukana nayo. Serikali inadai malipo ikitisha adhabu kwa watu wanaoficha mapato yao au wanaokataa malipo.

Serikali huwa na idara za kodi ambazo zimekabidhiwa jukumu la kutunza kumbukumbu ya malipo na kukusanya pesa zinazodaiwa.

Katika mazingira ya kisasa ni makampuni yanayopaswa kukusanya kodi za wafanyakazi kwa njia ya kukata kodi kwenye mshahara na kuzikabidhi kwa serikali. 

Biashara zinatakiwa kutunza kumbukumbu za mapato kwa kodi isipokuwa mara nyingi biashara ndogondogo hutozwa kiasi fulani isiyobadilika bila kuchunguza mapato yenyewe. 

Serikali
Uchumi
Eric Balfour

Eric Salter Balfour (amezaliwa tar. 24 Aprili 1977) ni mwimbaji na mwigizaji wa filamu na televisheni kutoka nchini Marekani. Huyu ndiye mwimbaji kiongozi wa bendi ya Born As Ghosts, zamani ilikuwa inajulikana kwa jina la Fredalba. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa kucheza kama Milo Pressman kutoka katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24.

Filamu

Marejeo

Viungoi vya Nje
 
 
The Official Eric Balfour Fan Site - www.EricBalfour.org

 Eric Balfour at Pet Press 
 Eric Balfour and Carlo Rota return to 24

Waliozaliwa 1977
Waigizaji filamu wa Marekani
Watu walio hai
Detepwani (familia)

Detepwani ni ndege wa nusufamilia Cerylinae katika familia Alcedinidae. Spishi kubwa zinaitwa mkumburu au zumbulu. Wanafanana na midiria lakini spishi nyingi ni wakubwa zaidi na zote zina kishungi. Kwa kweli baina ya spishi hizi kuna zile kubwa kabisa za familia hii, lakini American pygmy kingfisher ni mdogo sana. Takriban spishi zote zina rangi ya majani ya metali mgongoni na nyekundu kidarini, lakini detepwani wa kawaida ni mweusi na mweupe tu.

Detepwani hubobea katika kukamata samaki lakini hula gegereka, vyura na wadudu pia. Huchimba tundu katika ukingo wa mto ambalo ndani lake jike huyataga mayai 2-5.

Spishi za Afrika
 Ceryle rudis, Detepwani (Pied Kingfisher)
 Megaceryle maxima Mkumburu (Giant Kingfisher)

Spishi za mabara mengine
 Chloroceryle aenea (American Pygmy Kingfisher)
 Chloroceryle amazona (Amazon Kingfisher)
 Chloroceryle americana (Green Kingfisher)
 Chloroceryle inda (Green-and-rufous Kingfisher)
 Megaceryle alcyon (Belted Kingfisher)
 Megaceryle lugubris (Crested Kingfisher)
 Megaceryle torquata (Ringed Kingfisher)

Picha

Viogajivu na jamaa
Milo Pressman

Milo Pressman ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Uhusika ulichezwa na Eric Balfour.

Wakati wa Msimu wa 6, Milo anafanya kazi kama Kiongozi wa Uratibu wa  Internet wa CTU, Los Angeles.

Katika uhusika
Milo Pressman alizaliwa mnamo mwaka wa 1978.Ana Master digrii ya Computer Science aliyoipatia katika Chuo Kikuu cha Stanford, pia ana digrii ya Mathematics aliyoipatia katika Chuo Kikuu cha Michigan.

Katika msimu wa kwanza, alifanya kazi kama mshauri wa usalama wa CTU. Siku iliyofuata ya msimu wa kwanza, alirudi zake Kandani na kuijiendeleza na mafunzo hayo.

Marejeo

Viungo vya Nje
 Character bio on official 24 site 

Wahusika wa 24
Kentucky

Kentucky ni jimbo (commonwealth) la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu ni Frankfort. 

Miji muhimu baada ya Frankfort ni Louisville, Lexington, Paducah, Pikeville na Ashland.

Kiingereza ni lugha rasmi.

Imepakana na Illinois, Indiana, Ohio, West Virginia (Virginia Magharibi), North Carolina (Carolina Kaskazini), Tennessee na Missouri.

Jimbo lina wakazi wapatao 4,269,245 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 104,659.

Viungo vya Nje 
Commonwealth of Kentucky Official Website

Kentucky
Majimbo ya Marekani
Louis Lombardi

Louis Lombardi (amezaliwa 1968) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani.

Lombardi alizaliwa mjini The Bronx, New York City, akiwa kama mtoto wa  Louis Lombardi, Sr. Kwa upande wa televisheni, Lombardi alipata uhusika katika mfululizo wa  The Sopranos alicheza kama Agent Skip Lipari, na kupata kuwa kama nyota mwalikwa katika kipindi kama vile Entourage, NYPD Blue na CSI.  Alikuwa mwanachama wa marudio ya  Fantasy Island ya miaka ya 1990 na alipata kucheza katika mfululizo wa 24 - Edgar Stiles.

Pia, amepata kucheza katika filamu kadhaa kama vile Beer League, The Usua, Natural Born Killers, Suicide Kings, Beverly Hills Cop III,The Animal, Spider-Man 2, 3000 Miles to Graceland, na The Spirit. Ametoa na kuiongoza filamu yake mwenye iliopewa jina la "Dough Boys" ambayo ilifanyiwa ndani ya mji wa Bronx.

Marejeo

Viungo vya Nje
Official website 

Biography  on FOX.com

Waliozaliwa 1968
Waigizaji filamu wa Marekani
Watu walio hai
Jumuiya

Jumuiya (kwa Kiingereza: Commonwealth) kwa asili ya neno ni eneo la nchi lililotengwa kwa ajili ya utawala ndani ya dola fulani. Baadaye hutumiwa pia kwa muungano wa nchi kwa ajili ya malengo zilizo nayo pamoja.

Mifano
Baadhi ya mifano ya jumuiya ni:
Jumuiya ya Madola
Jumuiya ya Afrika ya Mashariki
Jumuiya ya Nchi Huru
Jumuiya ya Kiuchumi ya Ulaya
Jumuiya ya Nchi za Kiarabu
Jumuiya ya nchi zinazozalisha mafuta duniani

Marekani

Nchini Marekani majimbo manne tu huitwa Commonwealth:

 Commonwealth of Kentucky
 Commonwealth of Massachusetts
 Commonwealth of Pennsylvania
 Commonwealth of Virginia

Majimbo ya Marekani
Kiogajivu

Viogajivu au kambu ni ndege wa tropiki wa jenasi Coracias katika familia Coraciidae. Wanafanana na kunguru wadogo wenye rangi kali: kahawia, buluu na zambarau. Spishi nyingine zina mileli miwili nyingine zina mkia wa mraba. Hula wadudu ambao wanawakamata kutoka kitulio cha juu. Tago lao ni tundu mtini. Jike huyataga mayai 2-4.

Spishi za Afrika 
 Coracias abyssinicus, Kiogajivu Habeshi (Abyssinian Roller)
 Coracias caudatus, Kambu Kidari-zambarau (Lilac-breasted Roller)
 Coracias cyanogaster, Kiogajivu Tumbo-buluu (Blue-bellied Roller)
 Coracias garrulus, Kiogajivu wa Ulaya (European Roller)
 Coracias naevius, Kambu Kichwa-marungi (Purple au Rufous-crowned Roller)
 Coracias spatulatus, Kiogajivu Mkia-rungu (Racquet-tailed Roller)

Spishi za mabara mengine 
 Coracias benghalensis (Indian Roller)
 Coracias temminckii Purple-winged au Temminck's Roller)

Picha 

Viogajivu na jamaa
Jore

Jore au jole ni ndege wa tropiki wa jenasi Eurystomus katika familia Coraciidae. Wanafanana na viogajivu wenye rangi sawasawa na hawa: kahawia, buluu na zambarau, lakini jore ni wadogo zaidi wenye domo pana na fupi zaidi. Hula wadudu ambao wanawakamata kutoka kitulio cha juu. Tago lao ni tundu mtini. Jike huyataga mayai 2-4.

Spishi za Afrika
 Eurystomus glaucurus, Jore-mbuga (Broad-billed Roller)
 Eurystomus gularis, Jore-misitu (Blue-throated Roller)

Spishi za mabara mengine
 Eurystomus azureus (Azure Dollarbird)
 Eurystomus orientalis (Oriental Dollarbird)

Picha

Viogajivu na jamaa
Goregore

Goregore (pia golegole), gegemela au vinuka ni ndege wa jenasi Phoeniculus katika familia Phoeniculidae. Hawa ni ndege weusi wenye mkia mrefu na domo refu jekundu au jeusi lililopindika. Mwangani kwa jua manyoya yao yana mng'ao kijani au zambarau wa metali. Kuna mabaka meupe kwa mabawa na mkia. Hupenda kuwa kwa makundi na hupiga kelele pamoja mara kwa mara wakitetea. Inaelekea kama sauti yao ni asili ya jina “gegemela”. Hula wadudu ambao wanawatafuta katika nyufa za miti kama vigong'ota. Jike huyataga mayai 2-4 ndani ya tundu la kiasilia la mti au tundu la zuwakulu au kigong'ota. Baina ya kundi la kama ndege kumi ipo jozi moja tu inayozaa. Ndege wengine wasaidia hawa wawili kutunza makinda.

Spishi
 Phoeniculus bollei, Goregore Kichwa-cheupe (White-headed Wood Hoopoe)
 Phoeniculus castaneiceps, Goregore-misitu (Forest Wood Hoopoe)
 Phoeniculus damarensis, Goregore Zambarau (Violet Wood Hoopoe)
 Phoeniculus granti, Goregore wa Grant (Grant's Wood Hoopoe)
 Phoeniculus purpureus, Goregore Kijani (Green Wood Hoopoe)
 Phoeniculus somaliensis, Goregore Domo-jeusi (Black-billed Wood Hoopoe)

Picha 

Hondohondo na jamaa
Domomundu

Domomundu, kwembemundu au hanjari ni ndege wa jenasi Rhinopomastus katika familia Phoeniculidae. Wanafanana na goregore lakini domo lao limepindika zaidi. Mwangani kwa jua manyoya yao yana mng'ao buluu wa metali. Hula wadudu ambao wanawatafuta katika nyufa ya miti kama  vigong'ota. Jike huyataga mayai 2-4 ndani ya tundu ya mti na kuyaatamia. Wakati huu dume amletea chakula.

Spishi
 Rhinopomastus aterrimus Domomundu Mweusi (Black Scimitar-bill)
 Rhinopomastus cyanomelas Domomundu Domo-jeusi (Common Scimitar-bill)
 Rhinopomastus minor Domomundu Domo-jekundu (Abyssinian Scimitar-bill)

Picha

Hondohondo na jamaa
2009

Makala hii inahusu mwaka 2009 BK (Baada ya Kristo).

Matukio 
 20 Januari - Barack Obama ametawazwa kama Rais wa 44 wa Marekani, akiwa Rais wa kwanza kuwa Mweusi.

Waliozaliwa

Waliofariki 
 12 Januari - Susanne Wenger, msanii kutoka Austria na kuhani wa Wayoruba nchini Nigeria
 13 Januari - W. D. Snodgrass, mshairi kutoka Marekani
 27 Januari - John Updike, mwandishi kutoka Marekani
 30 Januari - Chedieli Yohane Mgonja, mwanasiasa wa Tanzania
 28 Machi - Maurice Jarre, mwanamuziki kutoka Ufaransa
 31 Machi - Raúl Alfonsín, rais wa Argentina (1983-1989)
 21 Aprili - Santha Rama Rau, mwandishi kutoka Uhindi
 24 Aprili - Phares Kashemeza Kabuye, mwanasiasa kutoka Tanzania
 19 Mei - Robert Furchgott, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1998
 8 Juni - Omar Bongo, Rais wa Gabon (1967-2009)
 25 Juni - Michael Jackson, mwimbaji kutoka Marekani
 28 Juni - Billy Mays, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
 1 Agosti - Corazon Aquino, Rais mwanamke wa Ufilipino (1986-1992)
 18 Agosti - Kim Tae Jung, Rais wa Korea Kusini (1998-2003)
 14 Septemba - Patrick Swayze, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
 8 Novemba - Vitali Ginzburg, mwanafizikia kutoka Urusi, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 2003
 20 Desemba - Brittany Murphy, mwigizaji na mwimbaji kutoka Marekani
 21 Desemba - Edwin Krebs, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1992
 26 Desemba - Dennis Brutus, mwandishi kutoka Afrika Kusini
 30 Desemba - George Miok, mwanajeshi wa Kanada
 31 Desemba - Rashidi Kawawa, mwanasiasa kutoka Tanzania

Viungo vya nje

Karne ya 21
2010

Makala hii inahusu mwaka 2010 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 4 Januari - Paulo Ahyi, msanii aliyeunda bendera ya Togo
 5 Januari - Beverly Aadland, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
 12 Januari - Zilda Arns, daktari wa watoto kutoka nchi ya Brazil
 22 Machi - James Black (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1988)
 19 Aprili - Guru, mwanamuziki kutoka Marekani
 5 Mei - Umaru Yar'Adua, Rais wa Nigeria (2007-2010)
 29 Mei - Dennis Hopper, msanii wa Marekani
 7 Juni - Oliver N'Goma, mwanamuziki kutoka Gabon
 18 Juni - Jose Saramago (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1998)
 5 Septemba - Lewis Nkosi, mwandishi wa habari kutoka Afrika Kusini
 23 Oktoba - George Cain, mwandishi wa Marekani
 13 Desemba - Remmy Ongala, mwanamuziki kutoka Tanzania
 17 Desemba - Captain Beefheart, mwanamuziki kutoka Marekani

Viungo vya nje

Karne ya 21
Maine

Maine ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi ikipakana na New Hampshire (Hampshire Mpya), New Brunswick na Quebec katika Kanada. Upande wa mashariki kuna pwani la Atlantiki.

Jimbo lina wakazi wapatao 1,316,456 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 86,542.

Mji mkuu ni Augusta. Miji miwili mikubwa ya jimbo ni Portland na Lewiston.

Viungo vya Nje 
  State of Maine Official Website

Maine
Majimbo ya Marekani
New England
Wyoming

Wyoming ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa ni Cheyenne. Miji muhimu baada ya Cheyenne ni Casper, Laramie na Rock Springs. Imepakana na Montana, South Dakota (Dakota Kusini), Nebraska, Colorado, Utah na Idaho.  Jimbo lina wakazi wapatao 532,668 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 253,348.

Hifadhi la Taifa 
 Yellowstone National Park
 Grand Teton National Park

Viungo vya Nje 
 State of Wyoming Official Website

Wyoming
Majimbo ya Marekani
Kisukari (ugonjwa)

Kisukari au bolisukari (jina la kitaalamu: diabetes mellitus) ni ugonjwa unaoonyesha viwango vikubwa vya glukosi katika damu. Sababu yake ni uhaba wa homoni ya insulini mwilini au upungufu wa uwezo wa mwili wa kukubali insulini.

Dalili za kisukari ni
 kukojoa kupita kiasi cha kawaida
 kiu kubwa
 kuona vibaya na matatizo ya macho hadi kuwa kipofu
 kuchoka haraka
 vidonda vinavyopoa polepole mno, hasa kwenye miguu, hadi kupotewa na viungo

Watu wachache huzaliwa na uhaba wa insulini. Walio wengi wana udhaifu fulani unaokuwa hatari kutokana na aina za vyakula na maisha ya kila siku. Kutumia sukari nyingi pamoja na mafuta mengi katika chakula na vinywaji, kukosa mazoezi ya mwili (kwa watu wenye kazi ofisini), kunywa pombe nyingi na kuvuta sigara huongeza hatari ya kushika kisukari kuanzia baada ya miaka ya ujana.

Ugonjwa wa kisukari husababishwa na kongosho (kwa Kiingereza "pancreas") kutoweza kutoa kiwango cha insulini mwilini kinachofaa. Pia yaweza kuwa mwili haufanyi kama unavyotarajiwa kufanya insulini ikifika sehemu ile ya mwili.

Kuna aina tatu za bolisukari:
 Moja ni wakati kongosho imeshindwa kutengeneza insulini kiwango kizuri cha kudhibiti sukari mwilini
 Aina ya pili ni wakati mwili unakataa kudhibiti sukari hata insulini ikitengenezwa na kongosho
 Aina ya tatu ni bolisukari ambayo huathiri wanawake wajawazito ambao hupata kwamba kiwango cha sukari miilini mwao kimekwenda juu hata kama hawana historia ya aina hii.

Takwimu zadhihirisha kwamba mwaka 2015, watu milioni 415 duniani kote walikuwa na bolisukari. Kisukari aina ya 2, yaani miili yao ilikataa kudhibiti sukari hata baada ya kongosho kutoa insulini, ilichangia asilimia tisini. Hao ni asilimia 8.3 za watu wazima wote, wakiwemo wanaume na wanawake kwa uwiano sawa. Mwelekeo ni wa kuongezeka zaidi na zaidi. 

Kisukari kinazidisha hatari ya kufa mapema walau mara mbili. Katika miaka 2012-2015, watu milioni 1.5 hadi 5.0 walifariki kila mwaka kutokana na kisukari.

Hasara ya kiuchumi mwaka 2014 ilikadiriwa kuwa dola bilioni 612.

Kinga na tiba 
Unapotaka kujikinga na bolisukari, inafaa ule lishe bora, ufanye mazoezi, udhibiti uzani wako na usitumie sigara wala pombe.

Walio na shida ya kisukari wafaa kudhibiti shinikizo la damu pamoja na kuangalia miguu yao vizuri. Kuna viatu maalumu za kuvalia kwa walio na bolisukari.

Kwa walio na bolisukari aina ya kwanza, tiba ni kupokea sindano za insulini. Walio na aina ya pili ya bolisukari waweza kutibiwa kwa insulini au hata dawa nyingine. Wanawake walio na aina ya tatu ya bolisukari hupata kwamba bolisukari yao yaisha pindi tu wanapozaa.

Tazama pia
Kisukari aina ya 2

Tanbihi

Viungo vya nje 
 World Health Organization Diabetes Programme
 Juvenile Diabetes Research Foundation International
 American Diabetes Association 
 Diabetes Forum
 Young Diabetic Community 
 Shoes for diabetic people
 Canadian Diabetes Association
 Diabetes Australia 
 Diabetes New Zealand
 Diabetes UK
 DiabetesFriends.net - Social Networking for Diabetics
 Diabetes Forum UK 

Tiba
Magonjwa
Edgar Stiles

Edgar Stiles ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Uhusika ulichezwa na Louis Lombardi.

Katika uhusika
Edgar alikuwa na uzoefu kama Mtambuzi na Mnyambuzi wa mashine za CTU na vilevile alikuwa meneja wa uangalizi. Ana digrii ya Computer Science aliyoipatia katika Chuo Kikuu cha New York.

Edgar alifahamika sana kwa kazi yake ya kuhifadhi picha za matukio, na alikuwa rafiki wa karibu wa mtaalam Chloe O'Brian, ambaye alikuwa akimsifia kuwa ni "mtu muzuri".

Marejeo

Viungo vya Nje
 Character biography  on the official 24 website

Wahusika wa 24
Afyuni

Afyuni (kwa Kiarabu أفيون) ni dawa asilia inayopatikana kutokana na utomvu uliokauka wa maua ya mpopi (jina la kisayansi: Papaver somniferum - kwa Kiingereza: Opium poppy). Ndani yake mna kemikali mbalimbali ambazo ni kati ya dawa kali kabisa zenye uwezo wa kutuliza maumivu lakini zinasababisha pia ulevi unaozoesha watu haraka na kuwafanya wasiweze kuacha ulevi huo.

Uwezo na hatari za afyuni 
Afyuni hutuliza maumivu, kuondoa mikakamao, inapunguza hisi ya njaa na husimamisha kuhara. Inasababisha pia ndoto zinazopendwa na watu na kutokana na uwezo huo afyuni ina hatari ya kuzoesha watu kuitumia.

Ikitumiwa mno inaweza kuua watu wanaoacha kula au kwa kusimamisha kazi ya mapavu. Hatari zake ni hasa upande wa roho kwa sababu watu wanaotegemea matumizi yake hawawezi kuiacha tena. Inapunguza uwezo wa akili na kunia kitu na kufuatilia mipango. 

Siku hizi afyuni hutumiwa hasa kwa kutoa kemikali ndani yake na kutengeneza dawa kama morfini na heroini yanayotumiwa kama tiba lakini zaidi kama madawa ya kulevya ambayo ni hatari na haramu kote duniani yakitumiwa nje ya tiba.

Mavuno ya afyuni 

Utomvu wa mpopi ni majimaji meupe yanayoganda haraka hewani kuwa dutu yenye rangi ya kahawia-nyeusi inayofanana na mpira. Katika hali hii huitwa afyuni bichi na ilitumiwa tangu kale kama dawa ya kutuliza maumivu likawezesha waganga wa Wahindi, Wachina na Waroma wa Kale kutekeleza upasuaji wa watu. Pamoja na matumizi hayo ilijulikana pia kama dawa la kulevya lakini hii ilikuwa matumizi ya pembeni tu hadi karne ya 15 BK.

Tangu karne ya 15 nchini China watu walianza kutumia afyuni bichi kama dawa la burudani wakilenga ulevi wake. Lakini matumizi hayo yalipatikana mara chache tu kutokana na uhaba na gharama za afyuni huko.

Historia ya usambazaji wake kama dawa la kulevya 
Waingereza ndio walioanza kulima mpopi na kutengeneza afyuni kwa wingi katika makoloni yao huko Uhindi walipoona soko lake huko China. Wakasambaza afyuni kwa bei ndogo katika nchi nyingi za Asia hasa China. Upatikanaji huu wa afyuni ulisababisha matumizi yake na watu wengi waliozoeshwa nayo na kuitegemea. 

Serikali ya China iliona hasara ya biashara hiyo kwanza kwa sababu ya hatari kwa afya ya wananchi, pili kwa sababu ya hasara kwa uchumi kutokana na watu kupoteza muda kwa ulevi na pia gharama za kununua afyuni kutoka nje. Serikali ilipokataa kuingizwa kwa afyuni, Uingereza ilishambulia China katika vita ya afyuni (1840 na tena 1858) ikailazimisha kukubali biashara hii. 

Mwaka 1912 robo ya wanaume wote nchini China walitegemea matumizi ya afyuni ya mara kwa mara. Tatizo hili liliendelea hadi kukomeshwa kwa biashara yake chini ya utawala wa Wakomunisti wa Mao Dzedong.

Baada ya vita kuu ya pili ya dunia matumizi ya afyuni yalipungua lakini matumizi ya madawa yanayotolewa ndani yake kama heroini yamezidi duniani.

Mengineyo 
Nchini Uturuki kuna mji wa Afyonkarahisar lililopata jina lake kutokana na kilimo cha mipopi na utengenezaji wa afyuni.

Madawa ya Kulevya
Madawa
Them Mushrooms

Them Mushrooms ni kundi la wanamuziki kutoka nchini Kenya lililobadilika baadaye na jina lao kuwa "Uyoga".

Mitindo yao hasani  Chakacha, Benga pamoja na reggae. Kundi hili lilianzishwa mwaka wa 1972 na ndugu watano Teddy Kalanda Harrison, Billy Sarro Harrison, George Zirro Harrison, John Katana Harrison na Dennis Kalume Harrison. Waliobaki hadi leo ni Billy Sarro na John Katana walioungwa na wanamuziki wengine.

Walikuwa maarufu kimaitaifa kwa wimbo wao Jambo Bwana (1980) uliorudiwa na kurekodiwa na waimbaji wengi Kenya, Tanzania hadi Ulaya ambako Boney M. waliutoa pia. Kwa jumla nakala zinazozidi 200,000 za huo wimbo ziliuzwa.

Walianza kuimba kwenye hoteli za kitalii za Mombasa na pwani ya Kenya na mwaka wa 1987 walihamia Nairobi.

Mwaka wa 2000 walipata tuzo la 'M-NET 2000 AWARD' linalotolewa na kituo cha TV cha Afrika Kusini M-NET Television Channel.

Baadhi ya Nyimbo zao Maarufu 
Them Mushroom walitoa albamu kadhaa.:
 Jambo Bwana (1980) (Rocking in Africa / Greetings and Respect / Nyimbo Za Daktari / Madd Maddo Maddest / Lady / Oh Twaila / Jambo Bwana / Was 1st Lost Mama / What You See / Comment Allez-Vous / Come Stare / John Lennon / Ronja / Wanamziki Si Wakora) Jambo Bwana youtube
 Mama Africa (1983)
 New Horizons (1985)
 At the Carnivore (1987)
 Going Places (1988)
 Almost There (1989)
 Where We Belong (1990)
 Zilizopendwa 91 (1991)
 Zilizopendwa 92 (1992) Unkula Huu (chakacha) youtube
 Kazi Ni Kazi (1996) (Pongezi madereva wa matatu - youtube)
 Ni Hiyo (1998)
 Oh! Twalia]] (1998)
 Jambo Bwana (1999)
 Songs from Kenya (2000) (Jambo Bwana / Mushroom Soup / Wazee Wakumbuke / Wazee Wakatke / Zilizo Pendwa / Za Kale Zipo / Malaika / Wamsheba Wamsheba / Si Nguo / Kama Zamani / Hapo Kale)
 Zilizopendwa 2000 (2000)
 Uyoga (2004)

Viungo vya nje

Wanamuziki wa Kenya
Marisol Nichols

Marisol Nichols (amezaliwa tar. 2 Novemba 1973) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kushiriki kwake katika msimu wa sita wa mfululizo wa kipindi cha televisheni cha 24. Akiwa katika 24, alitumia jina la  Nadia Yassir. Pia, anajulikana kwa kucheza kama Audrey Griswold katika  Vegas Vacation na vilevile kuwa mwongeaji wa Bally Total Fitness.

Viungo vya Nje
 Marisol Nichols official website
 
 
 Marisol Nichols interview 

Waliozaliwa 1973
Waigizaji filamu wa Marekani
Watu walio hai
Nadia Yassir

Nadia Yassir ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Uhusika unachezwa na Marisol Nichols. 

Alianza kutambulakana katika Msimu wa 6 wa mfululizo huu, na anafanya kazi katika Kitengo cha Kuzuia Ugaidi cha Los Angeles (CTU), tawi dogo la  CIA. Kwa muda mfupi katika msimu wa sita, akachukua nafasi ya Bill Buchanan akiwa kama Mkurugenzi wa CTU baada ya kuachishwa kazi kwa Buchanan.

Viungo vya Nje
Nadia Yassir profile at FOX.com 

Wahusika wa 24

fr:Personnages secondaires dans 24#Nadia Yassir
Mpopi

{{Uainishaji (Mimea)
| rangi = lightgreen
| jina = Mpopi
| picha = Koeh-102.jpg
| upana wa picha = 250px
| himaya = Planta (mimea)
| divisheni_bila_tabaka = Angiospermae (Mimea inayotoa maua)
| ngeli_bila_tabaka = Eudicots (Mimea ambayo mche wao una majani mawili)
| oda = Ranunculales
| familia = Papaveraceae
| jenasi = Papaver
| spishi = P. somniferum
| bingwa_wa_spishi = L.
}}

Mpopi (kutoka Kiing. "poppy"; jina la kitaalamu: Papaver somniferum)'' ni mmea wenye asili katika nchi za Mashariki ya Kati. Inakua hadi urefu wa mita 1 ikiwa na maua meupe, manjano na mara nyingi mekundu. Mpopi ni asili ya madawa ya kulevya ya afyuni na heroini yanayotumiwa pia kama madawa ya tiba hasa kwa kutuliza maumivu makali.

Mbegu zake hutumiwa kwa kutoa mafuta pia kama chakula ukichanganywa ndani ya keki na mikate.

Kemikali zinazosababisha matumizi ya afyuni ziko hasa katika utomvi wa mpopi lakini kwa kiasi kidogo pia kwenye majani na mbegu wake. Afyuni hutengenezwa kwa kukata tumba za ua la mpopi; utomvi mweupe unatoka nje na kuganda hewani kuwa masi kama mpira. Masi hii ni afyuni bichi.

Afyuni hulimwa hasa kwa ajili ya biashara haramu ya afyuni na heroini. Nchi yenye mashamba makubwa ni Afghanistan na Myanmar. Hata kama kilimo na biashara hii ni haramu wakulima maskini wanavutwa na mapato ambayo ni juu kuliko mapato kutokana na mazao ya chakula.

Viungo vya Nje 

 The Heroin Harvest 
 Comprehensive profile for Papaver somniferum  from MaltaWildPlants.com
 Opium FAQ v1.0 from Opioids.com
 Opium Poppy Cultivation and Heroin Processing in Southeast Asia  from the School of Pacific and Asian Studies
 "Downward Spiral - Banning Opium in Afghanistan and Burma", Transnational Institute TNI, Debate Paper, June 2005

Picha za mpopi 
 The Papaver somniferum Photo Gallery
 Photos of opium poppy fields in France on www.geopium.org 
 Photos of opium poppies (in bloom, lanced, dried, with seeds) on www.geopium.org
 Opium Poppy fields of North Tasmania
 Photo by Tom Kramer

Mpopi na jamaa
Mia Kirshner

Mia Kirshner (amezaliwa 25 Januari 1975) ni mwigizaji wa Kanada, anayejulikana sana kwa kucheza filamu na vipindi vya  mifululizo ya televisheni.

Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Jenny Schecter katika kipindi cha The L Word, mfululizo unaohusu maisha ya kikundi cha wasagaji wanaoishi Magharibi mwa Hollywood.

Pia, alipata kucheza katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Humo alicheza kama gaidi na alitumia jina la Mandy.

Viungo vya Nje
 

Waliozaliwa 1975
Waigizaji filamu wa Kanada
Watu walio hai
Mandy

Mandy ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Uhusika unachezwa na Mia Kirshner. 

Yeye ni gaidi na mtaalamu wa kuua, pia anafahamika kuwa gaidi pekee anayeishi muda mrefu kuliko magaidi wote wa mfululizo huu. Mwisho mwa Msimu wa 4 (ndiyo mara yake ya mwisho kuonekana).

Viungo vya Nje

Wahusika wa 24
Sarah Clarke

Sarah Clarke (amezaliwa tar. 16 Februari 1972) ni mshindi wa Tuzo ya Emmy, akiwa kama mwigizaji bora wa filamu na televisheni kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Nina Myers katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha 24, na uhusika mkuu wake uliopo ujulikanao kama Erin McGuire katika mfululizo wa   Trust Me.

Filamu

Viungo vya Nje 
 

Waliozaliwa 1972
Waigizaji filamu wa Marekani
Watu walio hai
Sigmund Freud

Sigmund Freud (6 Mei 1856 - 21 Septemba 1939) alikuwa tabibu na mtaalamu wa saikolojia kutoka nchini Austria aliyeanzisha mtindo wa uchunguzi nafsia (psychoanalysis).

Umaarufu wake Freud 
Umaarufu wake unatokana na nadharia yake ya uchunguzi nafsia alimochunguza hasa sehemu ya nafsi iliyofichika yaani sehemu zisiziofahamika au zisizofikiwa na akili. Ilikuwa imani yake ya kwamba matatizo ya kiroho na ya kiakili yana msingi katika mvurugo wa kumbukumbu kwenye sehemu hizi ya nafsi zisizoeleweka na mtu mwenyewe. Alibuni njia za kufunua kumbukumbu hizi rohoni kwa majadiliano marefu na kuchungulia ndoto za mtu.

Maisha yake 
Alizaliwa katika jimbo la Moravia (leo: Ucheki) la Milki ya Austria-Hungaria katika familia ya Wajerumani wa Kiyahudi akapewa jina Sigismund Schlomo Freud na alibadilisha jina hili kuwa Sigmund Freud alipofikia umri wa miaka 21.

Familia ilihamia baadaye mjini Vienna alipomaliza shule na kusoma tiba kwenye chuo kikuu na mwaka 1881 alipata digrii ya daktari wa tiba. 

Kazi yake ya kwanza ilikuwa katika hospitali kuu ya Vienna alipoendelea kufanya utafiti wa bongo za wagonjwa. Akachungulia pia athira ya dawa ya kulevya kokain kwa roho ya binadamu. 

1885 alifanya safari ya masomo kwenda Paris (Ufaransa) alipokaa kwenye hospitali ya magonjwa ya akili alipoangalia hasa matibabu ya hali ya umanyetu (mpagao). Mwaka uleule alimalita tasnifu yake ya profesa akapewa nafasi ya kundisha kozi za magonjwa ya neva na akkili kwenye chuo kikuu cha Vienna.

1886 alifungua kliniki yake ya binafsi akawa pia daktari kiongozi wa idara ya magonjwa wa neva na akili kwenye hospitali ya watoto ya Vienna. Mwaka uleule alimwoa Martha Bernays (1861-1951) aliyekuwa binti wa familia ya wataalamu Wayahudi Wajerumani kutoka Hamburg. Aliendelea kuzaa naye watoto sita.

Tangu 1889 alianza kutambua kuwepo kwa nafsi iliyofichika ndani ya roho ya mwanadamu kuwa sababu na chanzo ya mahonjwa mengi ya akili. Aliendelea kutibu na kuandika mjini Vienna hadi mwaka 1938.

Baada ya Ujerumani ya Hitler kuvamia Austria siasa ya Chama cha Nazi ilitisha Wayahudi wote na Freud aliweza kuhamia Uingereza pamoja na familia yake. Lakini dada zake walibaki Austria waliuawa katika makambi ya mauti.

Freud mwenyewe alikuwa mgonjwa tayari akiwa na kansa iliyoendelea tayari. Mwaka 1939 alimwomba rafiki na daktari yake apewe kiasi kikubwa cha morfini akaaga dunia.

Viungo vya Nje 

 Freud Museum in London
 Freud's Life and Work

Freud, Sigmund
Freud, Sigmund
Freud, Sigmund
Nina Myers

Nina Erin Myers ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Uhusika unachezwa na Sarah Clarke. 

Nina alikuwa mtu wa pili kwa uamuru wa Kitengo cha Kuzuia Ugaidi cha Los Angeles (CTU) wakati wa vipande vya awali vya msimu wa kwanza wa mfululizo huu.

Katika uhusika
Nina Myers alizaliwa mjini Boston, Massachusetts, mnamo mwaka wa  1968. Ana digrii ya mambo ya Arts ya Ustadi wa Mashariki ya Kati aliyoipatia katika Chuo Kikuu cha Harvard, na Master's degree katika masuala ya Uchunguzi Uharifu Kisaikolojia ambayo aliipati katika Chuo cha Sheria Dhidi ya Uharifu cha John Jay. Alishafanya kazi na Baraza la Ulinzi la Umoja wa Mataifa kabla hajajiunga na CTU.

Marejeo

Viungo vya Nje 
 Times article - "Nina Myers interview" 
  - "Nina Myers on Wiki 24"

Wahusika wa 24
Cherero

{{Uainishaji
| rangi = pink
| jina = Cherero
| picha = Pap Pfirsichköpfchen Agapornis fischeri 070608 1.jpg
| upana_wa_picha = 250px
| maelezo_ya_picha = Cherero kichwa-machungwa
| himaya = Animalia (Wanyama)
| faila = Chordata (Wanyama wenye ugwe wa neva mgongoni)
| nusufaila = Vertebrata (Wanyama wenye uti wa mgongo)
| ngeli = Aves (Ndege)
| oda = Psittaciformes (Ndege kama kasuku)
| familia = Psittaculidae (Ndege walio na mnasaba na kasuku wadogo)
} bingwa_wa_familia = Vigors, 1825
| jenasi = Agapornis
| bingwa_wa_jenasi = Selby, 1836
| subdivision = Spishi 9:
 A. canus (Gmelin, 1788) 
 A. fischeri Reichenow, 1887 
 A. lilianae Shelley, 1894 
 A. nigrigenis W.L.Sclater, 1906 
 A. personatus Reichenow, 1887 
 A. pullarius (Linnaeus, 1758) 
 A. roseicollis (Vieillot, 1818) 
 A. swindernianus (Kuhl, 1820) 
 A. taranta (Stanley, 1814) 
}}
Cherero au kasuku-mapenzi ni ndege wa jenasi Agapornis katika familia Psittaculidae. Ndege hawa ni aina ya kasuku wadogo na wana rangi kali. Mkia wao ni mfupi kuliko kasuku wengine lakini kama hawa miguu yao ina vidole viwili vikabilivyo mbele na viwili vikabilivyo nyuma. Domo lao lina nguvu sana na mataya yamepindika kwa pande za kuelekea kama koleo. Cherero wanatokea Afrika na Madagaska. Hula matunda, mboga, mbegu na pengine wadudu. Dume na jike wanaishi pamoja kwa maisha yao yote. Hupitisha muda mrefu wakikaa karibu sana. Kwa hivyo huitwa kasuku-mapenzi pia.  Jike huyataga mayai 3-8 tunduni kwa mti.

Spishi
 Agapornis canus, Cherero Kichwa-kijivu Madagascar au Grey-headed Lovebird)
 Agapornis c. ablectaneus Agapornis c. canus Agapornis fischeri, Cherero Uso-machungwa (Fischer's Lovebird)
 Agapornis lilianae, Cherero wa Lilian (Lilian's au Nyasa Lovebird)
 Agapornis nigrigenis, Cherero Mashavu-meusi (Black-cheeked Lovebird) 
 Agapornis personatus, Cherero Shingo-njano (Masked au Yellow-collared Lovebird)
 Agapornis pullarius, Cherero Uso-mwekundu (Red-faced au Red-headed Lovebird)
 Agapornis p. pullarius Agapornis p. ugandae Agapornis roseicollis, Cherero Uso-pinki (Peach-faced au Rosy-faced Lovebird)
 Agapornis r. catumbella Agapornis r. roseicollis Agapornis swindernianus, Cherero Mkufu-mweusi (Black-collared au Swindern's Lovebird)
 Agapornis s. emini Agapornis s. swindernianus Agapornis s. zenkeri Agapornis taranta'', Cherero Habeshi (Abyssinian or Black-winged Lovebird)

Picha

Kasuku na jamaa
Wisconsin

Wisconsin ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu ni Madison na mji mukubwa ni Milwaukee. Jimbo lina wakazi wapatao 5,627,967 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 169,790. Mipaka asilia ni Ziwa Michigan upande wa mashariki na Ziwa Superior upande wa kazkazini. Imepakana na Michigan, Illinois, Iowa na Minnesota.

Miji 
 Milwaukee
 Madison
 Green Bay
 Eau Claire

Viungo vya Nje 
 State of Wisconsin Official Website

 
Majimbo ya Marekani
William Devane

William Devane (amezaliwa tar. 5 Septemba 1937) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama James Heller kutoka katika mfululizo wa kipindi cha televisheni maarufu kama 24

Viungo vya nje
 

Waliozaliwa 1937
Waigizaji filamu wa Marekani
Watu walio hai
James Heller

James Heller ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Uhusika ulichezwa na William Devane. Katika simulizi ya mfululizo huu, Heller kacheza kama Waziri wa Ulinzi wa Marekani. Ameonakana katika msimu wa 4,5, na 6 tu, basi.

Viungo vya Nje

Wahusika wa 24
Maisha ya kiroho

Maisha ya Kiroho katika Ukristo ndiyo maisha ya kuongozwa na Roho Mtakatifu nyuma ya Yesu Kristo kwa utukufu wa Mungu Baba.

Ufuasi huo unafanyika pamoja na waamini wengine katika Kanisa, jumuia ya wanafunzi wa Yesu inayotokana na kundi la kwanza, lililoundwa na Mitume wake.

Mwanzo wake wa kawaida ni ubatizo, uliofananishwa na Yesu mwenyewe na aina ya kuzaliwa upya kwa maji na Roho Mtakatifu.

Uzima huo mpya unalishwa mfululizo na Neno la Mungu na ekaristi.

Lengo ni kufikia muungano na Mungu katika uzima wa milele, lakini huo unaanzia hapa duniani katika ustawi wa maadili makuu ya imani, tumaini na upendo, pamoja na vipaji vya Roho Mtakatifu.

Ni hasa neema kutoka kwa Mwenyezi Mungu, ingawa juhudi za mhusika zinadaiwa vilevile.

Teolojia hiyo ya maisha ya kiroho ya Kikristo inaitwa pia kifupi Teolojia ya Kiroho.

Katika dini tofauti na Ukristo
Nje ya Ukristo, dini mbalimbali zinazungumzia maisha ya kiroho kama namna ya kuishi kadiri ya roho, si kadiri ya mwili tu.

Tazama pia
 Ukamilifu wa Kikristo

Marejeo
 F. VAN VLIJMEN, W.F., Safari ya Kiroho, Mafundisho kwa Watawa (vitabu 2) – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1978
 R. GARRIGOU-LAGRANGE, O.P., Hatua Tatu za Maisha ya Kiroho, Utangulizi wa Uzima wa Mbinguni – tafsiri fupi ya Rikardo Maria, U.N.W.A. – ed. Ndugu Wadogo wa Afrika – Morogoro 2006

Viungo vya nje 
   Tafsiri fupi ya kozi ya maisha ya kiroho "Hatua Tatu ya Maisha ya Kiroho" iliyoandikwa kwa Kifaransa na padri Reginald Garrigou-Lagrange wa shirika la Wadominiko

Ukristo
Dini
Maadili
Tennessee

Tennessee ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Imepakana na Kentucky, Virginia, North Carolina (Carolina Kaskazi), Georgia, Alabama, Mississippi, Arkansas na Missouri. Mipaka asilia ni Mto Mississippi upande wa maghaibi. Mji mkuu ni Nashville na mji mukubwa ni Memphis. Jimbo lina wakazi wapatao 6,214,888 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 109,247.

Gavana ya jimbo ni Phil Bredesen.

Viungo vya Nje 
 State of Tennessee Official Website

Tennessee
Majimbo ya Marekani
Mumbi

Mumbi, hondo-ardhi au mbizi wa nyika ni ndege wa jenasi Bucorvus, jenasi pekee ya familia Bucorvidae. Wana mnasaba na hondohondo na hadi juzi waliainishwa katika familia Bucerotidae, lakini ndege hawa ni wakubwa sana na hukaa ardhini takriban saa zote. Urefu wao unaweza kufika mita moja na upana wa mabawa mita mbili. Mumbi ni weusi isipokuwa manyoya makuu meupe ya mabawa. Wana ngozi tupu pande zote za macho na koo yao yenye rangi nyekundu na/au buluu.

Spishi zote mbili zinatokea Afrika chini ya Sahara. Hula wadudu wakubwa, makoa, nyungunyungu, mijusi, nyoka na hata kuchakulo na sungura. Jike huyataga mayai 1-3 katika tundu asilia ya mwamba au mti. Hafungwi ndani ya tundu tofauti na spishi za hondohondo. Hata yakiwapo mayai 2 au 3, kinda mmoja tu aishi. Ndugu wa jozi inayozaa husaidia kuwaletea jike na kinda chakula.

Spishi 
 Bucorvus abyssinicus, Mumbi Kaskazi (Abyssinian Ground Hornbill)
 Bucorvus leadbeateri, Mumbi Kusi (Southern Ground Hornbill)

Spishi ya kabla ya historia 
 Bucorvus brailloni (Miocene ya Maroko)

Picha 

Hondohondo na jamaa
Tzi Ma

Tzi Ma (amezaliwa tar. 10 Juni 1962)  ni mwigizaji wa filamu na tamthilia wa Kichina-Kiamerika. Anafahamika sana kwa kucheza filamu na tamthilia za Kimarekani. Pia, anafahamika kwa kucheza kama Cheng Zhi kutoka katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha 24.

Viungo vya nje
 
 Tzi Ma - Official Web Site

Waigizaji filamu wa Marekani
Waliozaliwa 1962
Watu walio hai
Cheng Zhi

Cheng Zhi ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. 

Uhusika unachezwa na Tzi Ma. Huyu ni mtu kutoka Jamhuri ya Watu wa China na ndiye adui mkubwa kabisa wa Jack Bauer.  Mwishoni mwa Msimu wa 6 Bauer amemjuruhi vibaya Cheng wakati wa uvamizi na kisha wakamteka nyara.

Viungo vya Nje

Wahusika wa 24
Jayne Atkinson

Jayne Atkinson (amezaliwa tar. 18 Februari 1959) ni mshindi wa Tuzo ya Tony, akiwa kama mwigizaji bora wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Karen Hayes kutoka katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha 24. Vilevile anafahamika kwa kucheza kama Theresa LePore katika filamu ya Recount. Kiasili, anatoka Uingereza, lakini wazazi wake walielekea Marekani akiwa na umri wa miaka tisa.

Filamu 
 White Collar (2011)
 Gossip Girl (2010) - Dean Reuther
 Handsome Harry (2009) - Mke wa Kelly
 Recount (2008) - Theresa LePore
 Law & Order (2008) - Senator Melanie Carver
 Law & Order: Special Victims Unit (2008) - Assistant U.S. Attorney Marion Springer
 Criminal Minds (2007–) - Erin Strauss, vipindi 13
 24 (2006–2007) - Karen Hayes, vipindi 30
 12 and Holding (2006) - Ashley Carges
 Joan of Arcadia (2004) - Fran Montgomery
 Syriana (2005) -  Division Chief
 The Village (2004) - Tabitha Walker
 Our Town (2003) - Mrs. Gibbs
 The Education of Max Bickford (2003) - Lyla Ortiz
 Law & Order (2002) - Dr. Claire Snyder
 The Practice (1997) - Ruth Gibson
 Free Willy 2: The Adventure Home (1995) - Annie Greenwood
 The X-Files (1995) - Willa Ambrose
 Blank Check (1994) - Sandra Waters
 Free Willy]] (1993) - Annie Greenwood
 Parenthood]] (1990) - Karen Buckman
 A Year in the Life (1987–1988) - Lindley Gardner Eisenberg
 A Year in the Life (1986) - Lindley Gardner Eisenberg

Viungo vya Nje 
 

Waliozaliwa 1959
Waigizaji filamu wa Uingereza
Waigizaji filamu wa Marekani
Watu walio hai
Karen Hayes

Karen Hayes ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Uhusika unachezwa na  Jayne Atkinson. Alianza kuonekana katika sehemu ya kumi na mbili ya msimu wa tano ya mfululizo na kupewa uhusika mkuu katika sehemu ya kumi na nane ya msimu wa sita.

Wazo na ushiriki
Mwigizaji Laurie Metcalf ndiye aliyekuwa mwigizaji kamili wa uhusika huu wa  Karen Hayes kabla kubadilishana na Jayne Atkinson. Mtayarishaji Howard Gordon akathaminisha uwezo wa uigizaji wa Metcalf na kusema kwamba

Katika uhusika
Kabla ya kujiunga na Jeshi la Usalama wa Taifa la Marekani, Hayes alikuwa kachero wa  FBI. Alifanya katika kitengo cha kupambana na ugaidi cha FBI, na ikatokea kuwa Kachero Mkuu na kisha baadaye akawa Mkuu wa Kanda.

Hayes ana digrii ya mambo ya Sociology alioipata katika Chuo Kikuu cha Princeton. Atkinson alidai kwamba, uhusika wake ni wa hatari hasa akiwa mitaani kwa raia wa kawaida huenda wakamzonga."

Marejeo

Viungo vya Nje
 Character biography  on the official 24 website

Wahusika wa 24
Peter MacNicol

Peter C. MacNicol (amezaliwa tar. 10 Aprili 1954) ni mshindi wa Tuzo ya Emmy, akiwa kama mwigizaji filamu wa Kimarekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Tom Lennox kutoka katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24.

Viungo vya Nje
 
 
 

Waliozaliwa 1954
Waigizaji filamu wa Marekani
Watu walio hai
Tom Lennox

Thomas "Tom"  Lennox ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Uhusika unachezwa na  Peter MacNicol. Alianza kuonekana katika msimu wa sita wa mfululizo huu, na alikuwa akifanya kazi kama Mkubwa wa Wafanyakazi wa Ikulu ya Marekani. Huyu ndiye aliyemshauri Wayne Palmer kugombea Urais.

Viungo vya Nje
 Character biography  on the official 24 website

Wahusika wa 24
Fimbi

Fimbi ni jina linalotumika kwa spishi ndogo za familia ya ndege Bucerotidae; spishi moja inaitwa kwembe au kwembekwembe pia. Spishi kubwa za familia hii zinaitwa hondohondo. Fimbi wana domo kubwa lakini lile halina aina ya pembe juu lake kama domo la hondohondo au pembe hii ni dogo sana. Domo linaweza kuwa jeusi, jekundu au njano. Isipokuwa fimbi wadogo, spishi za Afrika zinatokea savana kavu na spishi za Asia zinatokea misitu. Fimbi hula matunda, mbegu, wadudu, mijusi na panya.

Jike wa fimbi huyataga mayai 2-6 katika tundu ya mti au mwamba, pengine katika tundu ya kigong'ota au zuwakulu. Dume afunga mwingilio wa tundu kwa matope, mavi na nyama ya matunda. Awaletea jike na makinda chakula.

Spishi za Afrika 
 Horizocerus albocristatus, Fimbi Ushungi-mweupe (White-crested hornbill)
 Horizocerus hartlaubi, Fimbi Mdogo Mweusi (Black Dwarf Hornbill)
 Lophoceros alboterminatus, Kwembekwembe (Crowned Hornbill)
 Lophoceros bradfieldi, Fimbi wa Bradfield (Bradfield's Hornbill)
 Lophoceros camurus, Fimbi Mdogo Domo-jekundu (Red-billed Dwarf Hornbill)
 Lophoceros fasciatus, Fimbi Rangi-mbili (African Pied Hornbill)
 Lophoceros hemprichii, Fimbi wa Hemprich (Hemprich's Hornbill)
 Lophoceros nasutus, Fimbi Mweusi (African Grey Hornbill)
 Lophoceros pallidirostris, Fimbi Domo-jeupe (Pale-billed Hornbill)
 Tockus damarensis, Fimbi wa Damara (Damara Red-billed Hornbill)
 Tockus deckeni, Fimbi wa Decken (Von der Decken's Hornbill)
 Tockus erythrorhynchus, Fimbi Domo-jekundu Kaskazi (Northern Red-billed Hornbill)
 Tockus flavirostris, Fimbi Domo-njano Mashariki (Eastern Yellow-billed Hornbill)
 Tockus jacksoni, Fimbi wa Jackson (Jackson's Hornbill)
 Tockus kempi, Fimbi Domo-jekundu Magharibi (Western Red-billed Hornbill)
 Tockus leucomelas, Fimbi Domo-njano Kusi (Southern Yellow-billed Hornbill)
 Tockus monteiri, Fimbi wa Monteiro (Monteiro's Hornbill)
 Tockus ruahae, Fimbi wa Tanzania (Tanzanian Red-billed Hornbill)
 Tockus rufirostris, Fimbi Domo-jekundu Kusi (Southern Red-billed Hornbill)

Spishi za mabara mengine 
 Ocyceros birostris (Indian Grey Hornbill)
 Ocyceros gingalensis (Ceylon Grey Hornbill)
 Ocyceros griseus (Malabar Grey Hornbill)

Picha 

Hondohondo na jamaa
Chid Benz

Rashidi Abdallah Mohamed Makwiro (anafahamika sana kwa jina la kisanii kama Chid Benz; amezaliwa 1985) ni rapa wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania.  

Yeye ndiye mwanzilishi na ndiye kiongozi wa kundi la wasanii wa Ilala almaarufu kama LAFamilia. Benz anasifika sana kwa kupata ushirika mwingi kwa sasa kuliko msanii yeyote yule kwa Tanzania. Amewahi kushirikiana na Stara Thomas, Ray C., Lady Jay Dee, Tunda Man, Spark, Mwasiti, Mangwair, Maunda Zorro, na wengine wengi tu.

LA Familia ni kundi la msanii Chidi Benz kutoka ilala.

Ilala a.k.a. iLA ni wilaya inayoongoza kwa wasanii na wapenda michezo ya burudani.

Marejeo

Viungo vya Nje

chid-benz
CHID BENZ: Mwana-hiphop asiyeogopa kuitwa bishoo kwavile ni bishoo 

Waliozaliwa 1985
Watu walio hai
Waimbaji wa Tanzania