LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Ufalme wa Tankish

Ufalme wa Tankish ulikuwa ufalme wa zamani wa medieval wa kati uliozingatia Kaskazini mwa Afrika. . Kulingana na Al-Yaqubi, ilikuwa moja ya maeneo sita ya Beja ambayo yalikuwepo katika mkoa huo wakati wa karne ya 9. Sehemu ya ufalme huo ilikuwa kati ya Aswan na Massawa.

Marejeo 

Editathon 2021-06 Morogor
Ufalme wa Qita'a

Ufalme wa Qita'a( Pia unajulikana kama Ufalme wa Qata), Ulikuwa ufalme wa zamani wa medieval  uliowekwa Kaskazini mashariki mwa Afrika. Kulingana na Al-Yaqubi, Ilikuwa moja ya maeneo sita ya Beja ambayo yalikuwepo katika mkoa huo wakati wa karne ya 9. Sehemu ya ufalme huo ilikuwa kati ya Aswan na Massawa.

Marejeo 

Editathon 2021-06 Morogor
Ufalme wa Nagash

Ufalme wa Nagash ulikuwa ufalme wa Enzi ya kati uliokuweko Kaskazini Mashariki mwa Afrika. 

Kulingana na Al-Yaqubi, ilikuwa moja ya falme sita za Beja ambazo zilikuwepo katika mkoa huo wakati wa karne ya 9. Eneo la ufalme lilikuwa kati ya Aswan na Massawa.

Marejeo 

Nchi za kihistoria za Afrika
Historia ya Sudan
Editathon 2021-06 Morogor
Yasinto wa Amasra

Yasinto wa Amasra (alifariki Amasra, leo nchini Uturuki, karne ya 3) alikuwa mzee aliyefia dini katika dhuluma ya Dola la Roma dhidi ya Wakristo. 

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Julai au 18 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 3
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Yusta na Rufina

Yusta na Rufina (Sevilia, Hispania, 268 na 270 - Sevilia, 287) walikuwa dada na mdogo wake waliouawa kwa sababu ya imani ya Kikristo.

Tangu kale wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 17 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Rufina at the Catholic Encyclopedia
Saints of July 19: Justa (Justus) and Rufina 
Altar of SS. Justa and Rufina in the Cathedral of Seville

Waliozaliwa 268
Waliozaliwa 270
Waliofariki 287
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Hispania
Marselina wa Milano

Marselina wa Milano (Trier, leo nchini Ujerumani, 327 hivi - Milano, Italia, 398), alikuwa dada wa askofu Ambrosi aliyeamua kushika ubikira wake kwa ajili ya Mungu.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 17 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 Jacques Paul Migne, Patrologia Latina (218 voll.), 1844-1855.
 Guerrino Pelliccia e Giancarlo Rocca (curr.), Dizionario degli Istituti di Perfezione (10 voll.), Edizioni paoline, Milano 1974-2003.
 Pierre Pierrard, Dizionario Larousse dei nomi e dei santi, Gremese editore, Roma 2003. ISBN 88-8440-261-1.
 Santa Marcellina, in San Carlo Borromeo, I Santi di Milano, Milano 2012, ISBN 9788897618034
 F.E. Consolino, Tradizionalismo e trasgressione nell'élite senatoria romana: ritratti di signore tra la fine del IV e l'inizio del V secolo, in Le trasformazioni delle élites in età tardoantica, a cura di Rita Lizzi Testa, Roma 2006.

Waliozaliwa 327
Waliofariki 398
Mabikira
Watakatifu wa Italia
Watakatifu wa Ujerumani
Aleksi wa Roma

Aleksi wa Roma (alizaliwa na kufariki Roma, Italia, karne ya 4) alikuwa mtu wa ukoo tajiri wa jiji hilo aliyejifanya ombaomba huko na huko kwa ajili ya Kristo.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 17 Julai au 17 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Holweck, F. G., "A Biographical Dictionary of the Saints", St. Louis, Missouri: B. Herder Book Co., 1924.
Anton Giulio Brignole Sale, La vita di Sant'Alessio descritta ed arricchita con divoti episodi (1648)
 Ernest Robert Curtius, Zur Interpretation des Alexiusliedes, Zeitschrift für romanische Philologie, 56 (1937), pp. 85-93.
 Jean-Pierre Bordier, La maison d'Alexis, Et c'est la fin pour quoy sommes ensemble, Homage à Jean Dufournet, Paris 1993, pp. 243-256.
Massimo Moretti, Sant'Alessio splendore della famiglia Savella: la leggenda del nobile e buon pellegrino in dodici pitture (Roma: École française de Rome, 2012), MEFRIM: Mélanges de l'École française de Rome: Italie et mediterranée, 124, 2, 2012.

Viungo vya nje

 
 Brief vita, based on Little Pictorial Lives of the Saints, a compilation of Butler's Lives of the Saints
 Venerable Alexis the Man of God, The Orthodox Church in America
 St Alexis Parish

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki karne ya 4
Watu wa Roma ya Kale
Watakatifu wa Italia
Theodosi wa Auxerre

Theodosi wa Auxerre (alifariki Auxerre, leo nchini Ufaransa, mwanzoni mwa karne ya 6) alikuwa askofu wa mji huo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 17 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 De S. Theodosio episcopo Autissiodori in Gallia, in Acta Sanctorum Iulii, vol. IV, Parigi-Roma 1868, pp. 276-278
 Gesta pontificum Autissiodorensium, in Louis-Maximilien Duru, Bibliothèque historique de l'Yonne, vol. I, Auxerre 1850, p. 323
 Jean Lebeuf, Mémoire concernant l'histoire ecclésiastique et civile d’Auxerre et de son ancien diocèse, continués par M. Challe et M. Quantin, vol. I, Auxerre 1848, p. 115
 Louis Duchesne, Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol. II, Paris 1910, pp. 430-445
 Jean Marilier, Teodosio, vescovo di Auxerre, santo, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. XII, coll. 289-290
 Jean-Charles Picard, Espace urbain et sépultures épiscopales à Auxerre, in «Revue d'histoire de l'Église de France, LXII, 1976

Waliofariki karne ya 6
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Enodi wa Pavia

Enodi wa Pavia (Arles, Ufaransa, 473/474 - Pavia, Italia, 521) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 513 hivi. 

Mwandishi mzuri wa Kilatini, vimetufikia baadhi ya vitabu vyake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
  Bianca-Jeanette Schröder, Bildung und Briefe im 6. Jahrhundert. Studien zum Mailänder Diakon Magnus Felix Ennodius, Berlin-New York 2007.
  Magno Félix Ennodio, Obra miscelánea. Declamaciones. Introducción, traducción y notas de Agustín López Kindler, Madrid 2007.
  Ennode de Pavie, Lettres, tome I: livres I et II, texte établi, traduit et commenté par Stéphane Gioanni, Paris 2006 (CUF); Lettres, tome 2: livres III et IV, texte établi, traduit et commenté par Stéphane Gioanni, Paris, Les Belles Lettres, 2010 (CUF).
  Fabio Gasti (a cura di), Atti della terza Giornata Ennodiana (Pavia, 10-11 novembre 2004), Pisa 2006.
  Mario De Lucia, Claudiano, le aquile e la prova del sole in Ennodio, carm. 2, 150 = 451 Vogel, in Invigilata Lucernis 28, 2006, 43-59.
  Daniele Di Rienzo, Gli epigrammi di Magno Felice Ennodio, Napoli 2005.
  Gianluca Vandone, Appunti su una poetica tardoantica. Ennodio carm. 1, 7-8 = 26-27 V, Pavia 2004.
  Edoardo D'Angelo (a cura di), Atti della seconda Giornata Ennodiana, Napoli 2003.
  Simona Rota (a cura di), Magno Felice Ennodio. Panegirico del clementissimo re Teoderico (opusc. 1), Roma 2002.
  Fabio Gasti (a cura di), Atti della prima Giornata Ennodiana (Pavia, 30-31 marzo 2000), Pisa 2002.
  Maria Cesa, Ennodio. Vita del beatissimo Epifanio vescovo della chiesa pavese, Como 1988.

Viungo vya nje 
 Monvmenta Germaniae Historica, edidit Societas Aperiendis Fontibvs Rerum Germanicarvm Medii Aevi, Avctorum Antiqvissorum Tomus VII, Berolini apud Weidmannos 1885: Magni Felicis Ennodi opera, recensvit Fridericvs Vogel
 Magno Felice Ennodio in Internet ampia bibliografia
  
 Magno Felice Ennodio con traduzione e note", Venezia 1847

Waliozaliwa 473
Waliofariki 521
Waandishi wa Kilatini
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa Italia
Hadithi ya Kisra

Hadithi ya Kisra ni hadithi ya uhamiaji iliyoshirikishwa na vikundi kadhaa vya kisiasa na kikabila katika Nigeria ya kisasa, Benin, na Kamerun, haswa ufalme wa Borgu na watu wa bonde la Mto Benue. Hadithi ya uhamiaji inaonyesha kuwasili kwa jeshi kubwa katika eneo ambalo sasa ni Kaskazini mwa Nigeria karibu na Karne ya 7 BK. Ufalme wa Borgu ulidai asili ya moja kwa moja kutoka kwa kiongozi wa uhamiaji huu, na siasa zingine nyingi zinatambua uhamiaji kupitia sherehe na mavazi rasmi. Kuna matoleo mengi tofauti ya hadithi. Wakati mwingine Kisra alionyeshwa kama mpinzani wa kidini na kijeshi na Muhammad karibu na Makka karibu wakati ule Uislamu ulianzishwa na wakati mwingine kama vikosi vya mabaki ya mfalme wa Uajemi alishindwa huko Misri. Hadithi hiyo ilikuwa sehemu muhimu ya ushahidi katika nadharia zingine za kihistoria za Hamiti ambazo zilisema kwamba maendeleo ya kisiasa ya jamii katika Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara yalitokana na mawasiliano na jamii kutoka Mashariki ya Kati (yaani Misri, Roma, na Dola ya Byzantine). Ikiwa hadithi ina msingi wa kihistoria imekuwa ikihojiwa na usomi wa kisasa.

Hadithi ya Kisra 
Hadithi hii inashirikiwa na mashirika mengi tofauti ya kisiasa na kikabila kote kwa sasa ambayo ni kaskazini mwa Nigeria na imetoa uhusiano muhimu kati ya jamii hizi. Ijapokuwa matoleo tofauti yanashiriki picha sawa ya uhamiaji mkubwa kwenye eneo kando ya mto Niger karibu karne ya 7, toleo mbili mashuhuri zaidi za hadithi hiyo zinaonyesha Kisra kama mpinzani wa Muhammad kwenye peninsula ya Arabia au kama mtawala wa Uajemi ambaye alipata kushindwa kijeshi huko Misri. Walakini, katika matoleo mengine Kisra sio mtu binafsi lakini jina la jumla la kiongozi wa uhamiaji wakati akihama kote Afrika. Matoleo pia yanatofautiana katika mambo mengine ya hadithi, ambayo ni kama Kisra mwenyewe alianzisha ufalme na maelezo ya kifo chake au kutoweka kwa kichawi.

Marejeo 
Editathon 2021-06 Morogor
Mfupa wa Lebombo

Mfupa wa Lebombo ni chombo cha mfupa kilichotengenezwa na nyuzi iliyo na alama za mapambo zilizogunduliwa katika Milima ya Lebombo iliyoko kati ya Afrika Kusini na Swaziland. Mabadiliko katika sehemu ya pembezoni yanaonyesha utumiaji wa kingo tofauti za kukata, ambazo mgunduzi wa mfupa, Peter Beaumont, anauona kama ushahidi wa kufanywa kwao, kama alama zingine zinazopatikana ulimwenguni kote, wakati wa kushiriki katika ibada.

Mfupa una umri wa kati ya miaka 44,200 na 43,000, kulingana na takwimu 24 za radiocarbon. Hii ni ya zamani sana kuliko mfupa wa Ishango ambao wakati mwingine huchanganywa. Mifupa mengine ambayo haijapata alama ina umri wa miaka 80,000 lakini haijulikani ikiwa alama zilizopo ni mapambo tu au ikiwa ina maana ya utendaji.

Marejeo 
Editathon 2021-06 Morogor
Hadithi za Afrika

Hadithi za Afrika zinaonyesha safu anuwai ya wafalme, malkia, machifu na viongozi wengine kutoka bara lote la Afrika pamoja na Mali, Benin, Ghana, Nigeria, Kongo, Ethiopia, Eritrea na Afrika Kusini.

Sekhukhune, Mfalme wa Maroteng 

Sekhukhune, alikuwa mfalme wa Maroteng, inayojulikana pia kama Bapedi, baada ya kifo cha baba yake Sekwati I mnamo 1861 na kumtwaa mrithi aliyokusudiwa wa taifa la Bapedi, Mampuru II.

Alipigana vita na Makaburu wa Jamhuri ya Afrika Kusini, himaya ya Uingereza na Eswatini. Baada ya kushindwa kwake mikononi mwa wapiganaji wa Uingereza na 10,000 wa Swaziland, alikamatwa mnamo 1881 katika mji mkuu, Pretoria.

Aliuawa na kaka yake Mampuru II, mnamo 1882. Mampuru alinyongwa huko Pretoria mwaka uliofuata. Jarida la London Times, ambalo halikujulikana kuandika juu ya mambo ya utawala wa Kiafrika, liliandika juu ya Mfalme shujaa aliyeuawa mnamo Agosti 29, 1882.

Marejeo 

Historia ya Afrika
Fasihi ya Afrika
Editathon 2021-06 Morogor
Orodha ya falme za Maziwa Makuu ya Afrika

Orodha ya falme za Maziwa Makuu ya Afrika inataja falme nyingi za kihistoria katika eneo la Maziwa Makuu ya Afrika. Sera hizi zilikuwepo katika karne ya 18 na 19, na zilikuwa na tamaduni, maadili na mila sawa na wakati mwingine.

Falme wa Maziwa Makuu zilipatikana kusini mashariki mwa Afrika na sehemu nyingine za Afrika ya Kati, katika eneo ambalo leo ni kaskazini magharibi mwa Tanzania, kusini mwa Uganda, sehemu nyingine za Rwanda, na Mashariki mwa Kongo.

 Bunyoro
 Buganda
 Bugisu
 Bukedi
 Burundi
 Busoga
 Buvinza
 Buyungu
 Buzinza
 Gisaka
 Heru
 Igara
 Ihangiro
 Karagwe
 Kimwani
 Kiziba
 Kyamutwara
 Kyania
 Lango
 Mpororo
 Mubari
 Muhambwe
 Nkore
 Ruguru
 Rusubi
 Rwanda
 Rwenzururu
 Sebei
 Teso
 Tooro

Marejeo 

Orodha za watawala
Historia ya Afrika
Editathon 2021-06 Morogor
Orodha ya tarehe za ukoloni Afrika

Hii orodha ya tarehe za ukoloni Afrika inataja miaka ambazo mataifa ya Afrika yalifanywa makoloni au kuwekwa chini ya mamlaka za Ulaya na kupoteza uhuru wao. Inashughulika tu na nyakati za kisasa, si upanuzi wa Wagiriki wa Kale, Dola la Roma, na makabila ya Kigermanik. 

Kanda kadhaa, kama Kongo na Jangwa la Sahara, haikuwa na nchi zilizopangwa. Walakini Mfalme Leopold II wa Ubelgiji aliwanyonya vibaya watu na rasilimali za Kongo.

Marejeo 

Orodha
Historia ya Afrika
Ukoloni
Editathon 2021-06 Morogor
Bernard Lugan

Bernard Lugan (amezaliwa Meknes, 10 Mei 1946 ) ni mwanahistoria Mfaransa aliyebobea katika historia ya Afrika. Yeye ni profesa katika Institut des hautes études de défense nationale (IHEDN) na mhariri wa jarida L'Afrique réelle ("Afrika Halisi"). 

Lugan hapo awali alifundisha katika Chuo Kikuu cha Jean Moulin Lyon 3 na katika shule maalum ya jeshi ya Saint-Cyr hadi 2015. Alikuwa shahidi mtaalam wa washtakiwa wa Kihutu waliohusika katika mauaji ya kimbari ya Rwanda katika Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu wa Rwanda. Karibu na upande wa kulia, Lugan ni mtangazaji aliyejitangaza mwenyewe na anarchist wa mrengo wa kulia.

Wakati wa vuguvugu za Mei 1968, alikuwa mkuu wa wafanyakazi wa usalama wa Action Française. Lugan alihudhuria Chuo Kikuu cha Paris X Nanterre na akapata Shahada ya Uzamivu katika historia mnamo 1976 baada ya nadharia juu ya uchumi wa Rwanda katika karne ya 19.

Mnamo Machi 2021, kusikilizwa kwake na kamati ya bunge kuhusu Operesheni Barkhane kuna utata..

Marejeo 

Wanahistoria wa Ufaransa
Editathon 2021-06 Morogor
Madar Hersi

Sultan Madar Hersi Deria (kwa Kisomali: Madar Xirsi Diiriye) alikuwa mtawala wa sehemu ya Somalia na Sultani wa 7 wa Habr Yunis.

Marejeo 

Wanasiasa wa Somalia
Editathon 2021-06 Morogor
Richard Hindorf

Richard Hindorf (Duisburg - Ruhrort, , Ujerumani, Novemba 17, 1863 - Berlin - Dahlem, Mei 13, 1954) alikuwa mwanasayansi Mjerumani wa kilimo, na msafiri. Alishughulika sana na Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (kwa Kijerumani: Deutsch-Ostafrika) katika maisha yake.

Baba yake, Heinrich, alikuwa mwalimu wa shule. Baada ya kumaliza shule, alifika Halle kusoma kilimo na sayansi ya siasa. Halafu, akafanya kazi huko New Guinea, ambako alisimamia kituo kikuu cha mashamba ya Kampuni ya New Guinea kutoka 1887 hadi 1889.

Kwa hamu ya kuona nchi za wakoloni alitembea mpaka Java, Sumatra, Australia, Ceylon na Misri .

Afrika Mashariki ya Ujerumani 
Alifika Afrika Mashariki ya Ujerumani mwaka wa 1891, na baadaye, alirudi nchini mara kwa mara katika maisha yake. Awali, alianza shamba la kahawa hapo Derema, penye milima ya Usambara. Pia alitoka kwenda safari ya Afrika Kusini Magharibi mwa Afrika (Kijerumani: Deutsch-Südwestafrika ), Afrika Kusini, Msumbiji na Kamerun. 

Mchango wake muhimu wa kilimo katika Afrika Mashariki ulikuwa kuanzisha kilimo cha mkonge, hasa katika eneo la Usambara na  Tanga. Miaka ya 1892-3, alisoma katika Bulletin ya Kew namba 62 kwamba mmea wa mkonge, Agave sisalana, ambao hupatikana nchini Mexico, unaweza kusitawi katika mazingira ya hali ya hewa sawa na Mexico, na alijaribu kupanda mkonge wa kwanza ulioletwa kutoka Florida, karibu na mdomo wa Mto Pangani.  Mafanikio yasiyofikirika ya mashamba ya mkonge mwishowe yalisababisha bidhaa hiyo kuwa mkuu wa nchi kuuza nje kwa miaka mingi na chanzo kubwa cha mapato kwa uchumi. Hatimaye, Tanganyika ikawa muuzaji mkubwa wa mkonge kuliko nchi zote nyingine duniani. 

Mchango mwingine muhimu ulikuwa katika msingi wa Taasisi ya Utafiti ya Amani. Hata mwaka wa 1890, katika gazeti la Kijerumani,  alileta wazo la kituo cha utafiti katika koloni ya Afrika Mashariki ya Ujerumani kama vituo vingine vilivyosimamishwa katika koloni za Uingereza na Uholanzi.

Hindorf mwenyewe alikuwa mshiriki mwenza wa Kamati ya Uchumi ya Kikoloni (Kijerumani: Kolonial-wirtschaftliches Komitee ), na kamati hiyo mwaka wa 1898 ilisanya fedha huko Berlin kwa lengo la kuanza na kuendesha kituo hicho cha utafiti kitropiki katika milima ya Usambara.  Kwa msaada wa Franz Stuhlmann, mwanabotania Mjerumani, kituo hicho kilijengwa huko Amani, Wilaya ya Muheza, katika milima ya Usambara Magharibi, pamoja na bustani kubwa ya mimea na miti.

Wakati wa Vita vya Kwanza vya Ulimwengu, mwaka wa 1915, aliingia vitani katika jeshi chini ya Paul von Lettow-Vorbeck, na alishiriki katika upinzani maarufu wa askari wa Ujerumani katika ukoloni huo mpaka mwisho. Hata hivyo, alikamatwa na Uingereza huko Dar es salaam mwaka wa 1917 na alifungwa gerezani.

Machapisho
 Maandiko ya kuhusiana na Richard Hindorf katika Maktaba ya Kitaifa ya Ujerumani 
 Wasifu wa Hindorf, Richard katika Deutsche Biographie

Marejeo 

Historia ya Tanzania
Kilimo
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Wanahistoria wa Ujerumani
Waliofariki 1954
Waliozaliwa 1863
Materno wa Milano

Materno wa Milano (karne ya 3 - Milano, Italia Kaskazini, karne ya 4) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 316 hadi 328 hivi 

. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki karne ya 4
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Manana Kochladze

Manana Kochladze (amezaliwa 1972) ni mwanamazingira na mtaalamu wa biolojia kutoka Georgia.

Alipewa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo 2004 kwa kampeni zake za mazingira, haswa kuhusu bomba la mafuta kupitia maeneo hatarishi.

Awali alifunzwa kuwa mwanasayansi, alibadilisha mwelekeo kuwa mwanaharakati wa mazingira. Mnamo 1990 alianzisha shirika lisilo la kiserikali la Green Alternative.

Marejeo

Watu walio hai
Waliozaliwa 1972
Wanawake wa Georgia
Wanaharakati wa Georgia
Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Yosepha Alomang

Yosepha Alomang (Mama Yosepha) ni mwanamazingira kutoka mkoa wa Papua huko Indonesia.

Alipewa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo 2001, kwa juhudi zake za kuandaa jamii yake kupinga kampuni ya uchimbaji madini ya Freeport-McMoRan iliyofanya shughuli za uchimbaji madini kwa zaidi ya miongo mitatu na kuharibu misitu ya mvua, kuchafua mito, na kuhamisha jamii..

Marejeo

Watu walio hai
Wanawake wa Indonesia
Wanaharakati wa Indonesia
Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Myrsini Malakou

Myrsini Malakou ni mwanabiolojia kutoka Ugiriki. Alipewa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo 2001, kwa michango yake kwa uhifadhi wa maeneo oevu (wetlands) ya Préspa, pamoja na mwanabiolojia mwenzake Giorgos Catsadorakis.

Marejeo

Watu walio hai
Wanawake wa Ugiriki
Wanaharakati wa Ugiriki
Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Chelchel

Chelchel ni kijiji kipatikanacho katika Bonde la Ufa], Kaunti ya Narok, nchini Kenya.

Kina msitu na maji yanayoporomoka juu mpaka chini. Iko karibu na Masai Mara, katika wodi ya Angata Barrakoi.

Wanyama kama tumbili, nyani, nyoka, ndege wa aina nyingi, ndovu hupatikana kwani hifadhi ya Taifa ya Mara iko jirani.

Kaunti ya Narok
Emiliani wa Silistra

Emiliani wa Silistra (alifariki Silistra, Mesia, leo nchini Bulgaria, 18 Julai 362) alikuwa kijana wa Durostoro aliyeuawa kwa ajili ya imani ya Kikristo katika dhuluma ya kaisari Juliani Mwasi.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake ni tarehe 18 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 362
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Bulgaria
Filastri

Filastri (330 - 387 hivi) anakumbukwa kama askofu wa 6 wa Brescia (Italia Kaskazini).

Asili yake haijulikani: zinatajwa Italia, Hispania na Misri.

Alitunga kitabu kilichoorodhesha aina 156 za uzushi  (Diversarum Hereseon Liber; kifupi: De Haeresibus) kutokana na safari zake nyingi za kimisionari alipopigwa mijeledi pia.

Alisifiwa na mwandamizi wake Gaudioso wa Brescia katika hotuba ya kila mwaka; imetufikia moja, iliyo chanzo kikuu cha taarifa juu yake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Matoleo ya kitabu chake
The first edition of the "Catalogue" was published by Johannes Sichardt (Sichardus): Antidotum contra diversas omnium fere seculorum haereses..., Basle (1528)
F. Marx, Philastrius (Vienna, 1898) in the Corp. Script. Eccl. Lat.
Gabriele Banterle, translator, (1991, Rome) San Filastro di Brescia, Delle varie eresie / San Gaudenzio di Brescia, Trattati
Fabricius, S. Philastrii ... De Haeresibus liber cum emendationibus et notis Jo. Alberti Fabricii ... (et vita S. Philastrii per S. Gaudentium) Hamburg 1721
Paolo Gagliardi (Galeardus), Veterum Brixiae episcoporum S. Philastrii et S. Gaudentii Opera Brixiae [Brescia], J. M. Rizzardi, 1738
Filastri Episcopi Brixiensis, Diuersarum hereson liber cura et studio F. Heylen, CCSL IX, Turnholti 1957, 217-324

Tahakiki 
 Acta Sanctorum, Luglio, tome IV, Soc. des Bollandistes, Bruxelles 1725. pp. 383–395; Gallica
 Gustave Bardy, Philastre de Brescia, in Dictionnaire de Théologie catholique, Tome XII (=fasc. 105), Paris 1933, col. 1394-1395
 Dirk Kurt Kranz, Filastrius, in Biographisch-bibliografisches Kirchenlexicon, Tome XXII, Nordhausen 2003
 Richard Aldebert Lipsius, Die Quellen der ältesten Ketzergeschichte, neu untersucht, Leipzig 1875
 Martyrologium romanum (Proylaeum ad Acta Sanctorum decembris), Soc. des Bollandistes, Bruxelles 1940, pp. 294–295
 Henri-Irénée Marrou, Hérétique fantôme. Les Amétrites (sur un texte de Filastre de Brescia), in Mélanges d'archéologie et d'histoire offerts à A. Piganiol, Paris 1966, Tome III, pp. 1645–1651
 Ch. et L. Pietri, Prosopographie chrétienne du Bas-empire, II. Prosopographie de l'Italie chrétienne (313-604), École française de Rome, Rome 1999, Vol. 1, pp. 817–819
 G. Salmon, Philaster, bp. of Brixia in A dictionary of Christian biography and literature to the end of the sixth century A.D, ed. by Henry Wace and William C. Piercy, London 1911

Viungo vya nje
Opera Omnia by Migne Patrologia Latina

 Carla Setién (2017, Santiago de Compostela) “Herejes en el Antiguo Testamento según Filastrio de Brescia”, en (Re)escribindo a Historia. Achegas dos novos investigadores en Arqueoloxía e Ciencias da Antigüidade, Andavira, pp. 155-170.  
 Carla Setién (2018) “La transformación de la cultura clásica en el s. IV: el caso de Filastrio de Brescia”, SPhV 20, pp. 195-216. https://www.uv.es/SPhV/20/09_Setien.pdf

Waliozaliwa 330
Waliofariki 387
Wamisionari
Maaskofu Wakatoliki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Italia
Rufilo

Rufilo (karne ya 4 - karne ya 5) alikuwa Mkristo ambaye anatajwa kama askofu wa kwanza wa Forlimpopoli (Italia Kaskazini) aliyepinga sana Upagani na Uario.

Alifariki akiwa na umri wa miaka 90.

Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki karne ya 5
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Arnulfo wa Metz

Arnulfo wa Metz (Lay-Saint-Christophe, leo nchini Ufaransa, 582 hivi - Remiremont, 645 hivi) alikuwa mwanasiasa mwenye cheo kikubwa ikulu ya Austrasia.

Baba wa watoto wawili maarufu, alichaguliwa kuwa askofu wa Metz akashughulikia uchungaji bila kuacha majukumu ya kisiasa.

Hatimaye aliruhusiwa na mfalme kwenda kwa siri kuishi kama mmonaki karibu na monasteri ya Hamend iliyoanzishwa na rafiki yake Amato.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Alban Butler's Lives of the Saints, edited, revised and supplemented by Thurston and Attwater. Christian Classics, Westminster, Maryland.
 Christian Settipani – La Préhistoire des Capétiens, Première Partie.
 Saint ARNOUL – ancêtre de Charlemagne et des Européens, edited by Imp. Louis Hellenbrand. Le Comité d'Historicité Européene de la Lorraine, Metz, France, 1989.

Waliozaliwa 582
Waliofariki 645
Wamonaki
Wakolumbani
Wakaapweke
Maaskofu Wakatoliki
Wanasiasa wa Ufaransa
Watakatifu wa Ufaransa
Theodosia wa Konstantinopoli

Theodosia wa Konstantinopoli (karne ya 7 - 729) alikuwa mwanamke mmonaki wa Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, aliyeuawa chini ya kaisari Leo III wa Bizanti kwa sababu ya kulinda na wenzake picha takatifu ya Kristo isiharibiwe. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Julai au 29 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 
 
 
 
 

Waliozaliwa karne ya 7
Waliofariki 729
Mabikira
Wamonaki
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uturuki
Federiko wa Utrecht

Federiko wa Utrecht (Frisia, leo nchini Uholanzi, 780 hivi – Utrecht, leo nchini Uholanzi, 838 hivi) alikuwa askofu wa mji huo tangu mwaka 825 hivi hadi alipouawa kwa sababu ya juhudi zake.

Anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu, pengine mfiadini pia. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe 18 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 2 (Dutch)

Waliozaliwa 780
Waliofariki 838
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uholanzi
Gordon Michael Alexander Buchanan

Gordon Michael Alexander Buchanan  (alizaliwa 8 Desemba 1957)  alianzisha na tangu mda huo amekuwa akiongoza au mwenyekiti wa chama kidogo cha siasa, haki kwa wanaume na wavulana (na wanawake wanaowapenda)  (J4MB) , huko Uingereza. Pia ni mtoa maoni katika vyombo vya habari kuhusisna na masuala ya haki za wanaume.

Marejeo
Waliozaliwa 1957
wanaharakati
Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Masedoni, Teoduli na Tasiani

Masedoni, Teoduli na Tasiani (walifariki Meros, Frigia, leo nchini Uturuki, 362 hivi) walikuwa Wakristo waliochomwa moto kwa ajili ya imani ya Kikristo katika dhuluma ya kaisari Juliani Mwasi.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao ni tarehe 19 Julai au 12 Septemba au 13 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 362
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Aurea wa Cordoba

Aurea wa Cordoba (Cordoba, Hispania, 810 - Cordoba, 856) alikuwa mjane wa familia ya Kiarabu .

Baada ya kifodini cha ndugu zake Adolfo na Yohane alikwenda kuishi kama mtawa pamoja na mama yake, Artemia. Baada ya miaka 30 huko aligundulika akauawa kwa kukatwa kichwa na Waislamu waliotawala nchi hiyo, ingawa kwanza alikubali kuasi kwa hofu .

Taarifa zake ziliandikwa na Eulogi wa Kordoba
.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Latin Saints of the Orthodox Patriarchate of Rome

Waliozaliwa 810
Waliofariki 856
Wamonaki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Hispania
Christopher Caldwell

Christopher Charles Cantwell (pia anajulikana kama Crying Nazi,; alizaliwa Novemba 12, 1980) ni mwanachama wa bodi ya wanaharakati wa mlengwa wa kulia, Cantwell alianza kupata umaarufu kwa haraka baada ya  ushiriki mnamo agosti 2017 kuendesha mihadhara katika eneo la Charlottesville, Virginia.

Marejeo

Wanaharakati wa Marekani
Daniel Amneus

Daniel Amneus (15 Oktoba 1919 – 18 Desemba 2003) alikuwa profesa wa somo la Kiingereza katika chuo kikuu cha California State University huko Los Angeles. Alibobea katika kukosoa maandishi ya Shakespeare. Ndiye mtu pekee aliyeorodheshwa katika vitabu vya Who's Who of American Women.

Kulingana na Richard Doyle, mhariri wa The Liberator na mwandishi wa kitabu The Rape of the Male, na rais wa Men's Defense Association, "Amneus alikuwa mwananadharia na msemaji wa haki za baba na harakati za haki za wanaume".

Amneus aliandika vitabu vya The Case for Father Custody na The Garbage Generation.

Marejeo

Waliozaliwa 1919
Waliofariki 2003
Wanaume wa Marekani
Wanaharakati wa Marekani
Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Yohane Plessington

Yohane Plessington (Garstang, Lancashire, Uingereza, 1637 hivi – Tyburn, London, Uingereza, 19 Julai 1679) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki kuanzia 25 Machi 1662 aliyefanya utume wake kwa siri, kutokana na dhuluma ya serikali. 

Hatimaye alikamatwa na kuhukumiwa adhabu ya kifo kwa kueneza imani Katoliki. Hivyo alinyongwa na kuraruliwa.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 23 Mei 1920, halafu Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Catholic Forum
A brief history of Boughton

Waliozaliwa 1637
Waliofariki 1679
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Vulmari

Vulmari (pia: Ulmar, Vilmer, Vulmaire, Vulmar, Vulmarus, Wulmar; Boulogne, leo nchini Ufaransa, karne ya 7 - 689 hivi) alikuwa mtu wa ndoa ambaye, baada ya kunyang'anywa mke wake, akawa mmonaki, halafu padri ambaye hatimaye alianzisha monasteri mbili, moja kwa wanaume, nyingine kwa wanawake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo

Marejeo mengine

Waliozaliwa karne ya 7
Waliofariki 689
Wamonaki
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Paulo wa Cordoba

Paulo wa Cordoba (au wa San Zoilo; alifariki Cordoba, Hispania, 851) alikuwa mmonaki shemasi wa Cordoba, mfuasi wa Sisenandi, aliyekatwa kichwa na Waislamu waliotawala nchi hiyo kwa sababu alijitokeza kuungama hadharani imani yake ya Kikristo.

Taarifa zake ziliandikwa na Eulogi wa Kordoba
.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
Tolan, John, Medieval Christian Perceptions of Islam, New York: Routledge, 2000. ISBN 0-8153-1426-4

Viungo vya nje
The Martyrs of Córdoba - Chapter 2 of "Christian Martyrs in Muslim Spain" by Kenneth Baxter Wolf

Waliofariki 851
Wamonaki
Mashemasi
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Hispania
Deepika Narayan Bhardwaj

Deepika Narayan Bhardwaj (alizaliwa 4 Desemba 1986) ni mwandishi wa habari raia wa India, mtengeneza filamu za makala na mwanaharakati wa haki za wanaume. Bhardwaj alijizolea umaarufu baada ya kutengeneza makala ya—Mashahidi wa ndoa, ambayo inahusu unyanyasaji wa kijinai, chini ya kifungu namba 498A (Sheria ya kupinga mahari) wa bi harusi na familia zao. Pia alifichua njama za wanaodaiwa kuathiriwa katika video yenye utata iliyosambaa ya wadada wa Rohtak kwa kuwahoji mashahidi na kukusanya ushahidi.

Elimu na kazi
Deepika Narayan Bhardwaj alihitimu shahada ya kwanza ya tekinolojia (B.Tech) kutoka taasisi ya tekinolojia ya ya nguo na sayansi (Technological Institute of Textile & Sciences (TITS)) mwaka 2006. Pia alihitimu stashahada ya uzamili (post-graduate Diploma) ya uandishi wa habari wa runinga (television journalism) kutoka taasisi ya Indian Institute of Journalism & New Media mwaka 2009.

Pia alifanya kazi kama mhandisi wa programu (Software Engineer) katika taasisi ya Infosys kati ya 2006 to 2008 kabla hajaacha kazi na kuendelea na utengenezaji wa filamu. Makala yake ya kwanza katika kazi ya filamu iitwayo Gramin Dak Sevak ilichukua tuzo ya mshindi wa filamu ya mwanafunzi katika mashindano ya Jeevika: Asia Livelihood Documentary Festival mwaka 2009. Pia alifanya kama mhariri mshauri katika taasisi ya Exchange4Media tangu Novemba 2010.

Marejeo

Waliozaliwa 1986
wanaharakati wa Uhindi
waandishi wa habari
Plato wa Ankara

Plato wa Ankara (alifariki Ankara, Galatia, katika Uturuki ya leo, mwishoni mwa karne ya 3 au mwanzoni mwa karne ya 4) alikuwa kijana Mkristo aliyemtangaza sana Yesu akapata kufia dini yake katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano kwa kukatwa kichwa 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 22 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 http://www.santopedia.com/santos/san-platon-de-ancira/ 

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 306
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Sirili wa Antiokia

Sirili wa Antiokia (alifariki Panonia, 306 hivi) alikuwa Patriarki wa Antiokia, leo nchini Uturuki, baada ya Timeo, kuanzia mwaka 280 hivi hadi 303 alipopelekwa uhamishoni Ulaya katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 306
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Uturuki
Anastasi wa Schemaris

Anastasi wa Schemaris (alifariki Schemaris, Lazica, leo nchini Georgia, mwaka 666) alikuwa mmonaki wa Maksimo Muungamadini na mshiriki wa mateso yake kwa ajili ya imani sahihi.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 22 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 666
Wamonaki
Watakatifu wa Georgia
Wandrili

Wandrili (pia: Wandregisel; Verdun, 605 - 22 Julai 668) alikuwa afisa katika ikulu ya mfalme Dagoberti I hadi mwaka 629 alipojifanya mmonaki chini ya Balderiki. 

Baadaye akaishi upwekeni akaanza kufuata kanuni ya Mt. Kolumbani. Mwisho alipewa upadrisho akaanzisha monasteri ya aina hiyo, akaiongoza kama abati hadi kifo chake.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka siku ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
Miracula Sancti Wandregisili abbatis Fontanellensis. In Acta Sanctorum 32 (July 5).  Paris: Victor Palmé, 1868. 281–91.
Translatio Sancti Wandregisili in montem Blandinium In Acta Sanctorum 32 (July 5). 291–302.
Vita Sancti Wandregisili abbatis Fontanellensis I . In Acta Sanctorum 32 (July 5). 265–71.
Vita Sancti Wandregisili abbatis Fontanellensis II. In Acta Sanctorum 32 (July 5). 272–81.
Vita Wandregiseli abbatis Fontanellensis, ed. B. Krusch. In Passiones vitaeque sanctorum aevi Merovingici 3, ed. Wilhelm Levison, 1-24. MGH SS rer. Merov. 5. Hanover, 1910. 1-24. Available from the Digital MGH.

Waliozaliwa 605
Waliofariki 668
Wamonaki
Wakolumbani
Wakaapweke
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Menelei wa Menat

Menelei wa Menat (656/660 - Précigné, Anjou, leo nchini Ufaransa - Menat, Auvergne, 720 hivi) alikuwa mmonaki chini ya Teofredo abati baada ya kukimbia arusi aliyoandaliwa na baba yake.

Mwisho, akisaidiana na Saviniani, alifufua monasteri ya Menat akawa abati wake hadi alipofariki.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 656
Waliofariki 720
Wamonaki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Angata Barrikoi

Angata Barrikoi ni kata inayopatikana katika kaunti ya Narok, Kenya.

Eneo ni la km² 315.20.

Watu
Ina watu wanaokadiriwa 24,945 (2019) na vijiji vidogo kama: Kabusa, Oldonyorok, Ongata, Tebengwet, Kabchinese, Kabwolta, Kondamet, Leoboinet na Sacfo.

Makabila
Kuna makabila mengi kama Wakikuyu, Wakisii lakini Wakipsigis ni 10,000. Kuna Wasomali ambao wanafanya biashara katika maduka.

Dini
Kuhusu dini, wanakadiriwa watu elfu kumi ni Wakristo, lakini watu wengi huchanganya dini za jadi na za Kikristo, hivyo ni ngumu kutambua. Wengi ni Waprotestanti na mia tisa ni wa dini za jadi. 

Hakuna msikiti.

Kilimo na ufugaji
Watu wengi wanafuata ufugaji wa ng'ombe na pia mbuzi na kondoo. Lakini pia watu wanalima hasa mahindi na pia maharagwe. Mboga kama sukuma wiki pia inapendwa sana na kuliwa na watu wengi.

Masoko
Kuna vijisoko vidogo kama: soko la Ongata na la Oldonyorok. Pia kuna maduka mengi na maghala ambapo nafaka kama mahindi huwekwa na kuuzwa. Pesa zinazotumika ni Shilingi ya Kenya na Shilingi ya Tanzania.

Masomo
Shule nyingi zimejengwa ili wanafunzi wasome, kama shule za sekondari za Ongata na 0ldonyorok. Pia kuna vyuo vingi, hasa cha Oldonyorok, ambapo mambo ya ufundi hufundishwa.

Afya
Vituo vya matibabu ni vichache mno, kituo kinachojulikana ni Angata Health Centre. Kuna famasia nyingi hasa katika maduka ya Angata na Oldonyorok.

Michezo
Kuna timu ya mpira wa miguu inayoitwa Angata Victors FC.

Tanbihi

Viungo vya nje
>en-MT>weather>tenday AngataBarrikoi,Narok,Kenya 10 day weather
>topic>angata Barikoi-the standard

Kaunti ya Narok
Kata za Kenya
Filipo Evans

Filipo Evans, S.J. (1645 - 22 Julai 1679) alikuwa padri Mjesuiti kutoka Wales aliyeuawa na serikali ya Uingereza iliyokuwa imekataza Ukatoliki nchini.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri mwaka 1929 halafu Papa Paulo VI akamtangaza mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1645
Waliofariki 1679
Wajesuiti
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Wales
Yohane Lloyd

Yohane Lloyd (alifia dini karibu na Cardiff, 22 Julai 1679) alikuwa padri mwanajimbo kutoka Wales aliyeuawa na serikali ya Uingereza iliyokuwa imekataza Ukatoliki nchini.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri mwaka 1929 halafu Papa Paulo VI akamtangaza mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 17
Waliofariki 1679
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Wales
Camila Cabello

Karla Camila Cabello Estrabao (amezaliwa Havana, Cuba, 3 Machi 1997) ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo wa Kihispania.

Alikulia katika mji wa Cojímar huko Havana Mashariki. Alijizolea umaarufu kama mshiriki wa kikundi cha wasichana Fifth Harmony kikundi hicho wenzake ambao ni Ally Brooke, Normani, Lauren Jauregui na Dinah Jane na Camila akiwa mmoja wao wa Fifth Harmony.

Mwimbaji wa pop na R&B, Cabello ana safu ya sauti ya soprano. Alikuwa akiwasikiliza wasanii kama Alejandro Fernández na Celia Cruz. 

Albamu yake ya kwanza ya studio ni rekodi ya pop iliyoathiriwa na muziki wa Kilatini. Albamu hiyo inajumuisha vitu vya reggaeton, hip hop na dancehall na ilipata msukumo kutoka kwa wasanii wa Kilatini wa kisasa kama vile Calle 13 na J Balvin, na pia kutoka kwa wimbo wa Taylor Swift na Ed Sheeran. Ametaja pia Michael Jackson, Rihanna, Shakira, Alejandro Sanz, Beyoncé, John Mayer, Demi Lovato na Eminem kama ushawishi.

Waimbaji wa Kuba
Kandake

Kandake, kadake au kentake (kwa Kigiriki cha Kale: Κανδάκη, Kandakē; kwa Kilatini mara nyingi: Candace) lilikuwa neno la Kimeroiti kwa dada wa mfalme wa Kush ambaye, kwa sababu ya urithi wa mke, angebeba mrithi wa pili, akimfanya kuwa mama malkia. 

Alikuwa na korti yake mwenyewe, alikuwa pia kama mmiliki wa ardhi, na alikuwa na jukumu maarufu la kidunia kama msimamizi. 

Vyanzo vya kisasa vya Ugiriki na vya Kirumi viliichukulia vibaya, kama jina. Jina la Kandake limetokana na jinsi neno lilivyotumika katika Agano Jipya (Mdo 8:27).

Marejeo 

Watu wa Biblia
Cheo
Editathon 2021-06 Morogor
Hotuba ya Mfalme Baudouin (13 Januari 1959)

Tarehe 13 Januari 1959, Mfalme Baudouin alihutubia taifa kwa redio na kutangaza kuwa Ubelgiji itafanya kazi kuelekea uhuru kamili wa Kongo ya Kibelgiji.

Marejeo 

Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Editathon 2021-06 Morogor
hotuba
Marc Angelucci

Marc Angelucci (30 Machi 1968 - 11 Julai 2020) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanaume, makamu wa rais wa Umoja wa Kitaifa wa Wanaume National Coalition for Men (NCFM) na wakili kutoka Marekani.

Kama mwanasheria, aliwasilisha kesi kadhaa zinazohusiana na maswala ya haki za wanaume. Alipatikana ameuawa nyumbani kwake mnamo 11 Julai 2020.

Marejeo
Waliozaliwa 1968
Waliofariki 2020
Wanaume wa Marekani
Wanaharakati wa Marekani
Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Han Seung-oh

Katika jina hili la Kikorea, jina la familia ni Han.

Han Seung-oh (Mkorea: 한승오; Hanja: 韓昇旿; alizaliwa 1978) alikuwa mwanaharakati wa Korea Kusini na wakili nguli. Alikuwa mmoja wa wanachama waanzilishi wa kundi la Mwanaume wa Korea, pia alikuwa kiongozi wa pili wa kundi la Mwanaume wa Korea, Julai 29, 2013 hadi Agosti 14.

Han alizaliwa katika Jiji la Seoul. Mwaka 2008 alikuwa mwanachama mwanzilishi wa kundi la Mwanaume wa Korea, pia tarehe 1 Mei, 2012, aliteuliwa kuwa mmoja wa viongozi wa General Affairs Team for Sung Jae-gi. Julai 8 and Julai 22 alishiriki katika maandamano ya kupinga ujio wa maktaba ya wanawake ya Jecheon pamoja na Sung Jae-gi (Jecheon Women's Library with Sung Jae-gi). Miezi 8 baadae, aliteuliwa kuwa katibu mkuu wa kundi hilo la Mwanaume wa Korea.

Julai 25, 2013, alipendekezwa kama mrithi wa Sung Jae-gi, kabla ya kifo chake. Julai 26, 2013 Han alikuwa mmoja wa wageni walioshuhudai kujiua kwa Sung Jae-gi's, lakini hakukatishwa tamaa. baada ya siku nne, Polisi wa jiji la Seoul walifanya uchunguzi, hakukutwa na hatia.

Kuanzia Julai 26 hadi Agosti 14, Han alishiriki mazishi ya Sung Jae-gi na kesi ikatatuliwa. Lakini hii haikurekebisha mvutano wa ndani kwahiyo yalikuwepo matakwa ya yeye kujiuzulu nyadhifa zake kutoka kwa wanachama wenzake wa Mwanaume wa Korea. Agost 21, 2013, alijiuzulu.

Marejeo

Waliozaliwa 1978
Waliofariki 2013
Wanaharakati wa Korea Kusini
Wanaume wa Korea Kusini
Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Historia ya eneo la Mediterania

Historia ya eneo la Mediterania na ya tamaduni na watu wa bonde la Mediterania ni muhimu kwa kuelewa asili na maendeleo ya Mesopotamia, Wamisri, Wakanaani, Wafoinike, Kiebrania, Karthago, Ugiriki, Uajemi, Iliriko, Thracian, Waetruski, Iberia, tamaduni za Kirumi, Bizanti, Kibulgaria, Kiarabu, Waberber, Dola la Osmani, Ukristo na Uislamu. 

Bahari ya Mediterania ilikuwa kama njia kuu ya usafirishaji, biashara na ubadilishanaji wa kitamaduni kati ya watu anuwai inayojumuisha mabara matatu: Asia ya Magharibi, Afrika Kaskazini, na Kusini mwa Ulaya.

Marejeo 

Historia ya Ulaya
Historia ya Afrika
Historia ya Asia
Mediteranea
Editathon 2021-06 Morogor
Mauaji ya Wahutu wakati wa Vita vya Kwanza vya Kongo

Mauaji ya Wahutu wakati wa Vita vya Kwanza vya Kongo inahusu mauaji ya watu wengi Wanyarwanda, Wakongo, na Wahutu wa Burundi, wakiwemo wanawake, na watoto, katika vijiji na kambi za wakimbizi kisha kuwindwa wakati wakikimbia katika eneo la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kuanzia Oktoba 1996 hadi Mei 1997. Inakadiriwa watu 200,000 - 230,000 waliuawa.

Marejeo 

Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Editathon 2021-06 Morogor
Han Chi-hwan

Han Chi-hwan (kwa Kikorea 한지환; Hanja: 韓志煥 ; alizaliwa Mokdong huko Seoul, 28 Oktoba 1984) ni mwanaharakati wa haki za binadamu na haki za kiraia kutokea Korea Kusini. Ni mtu anayepigania haki zaidi kwa wanaume na kupinga dhana ya haki sawa kati ya wanawake na wanaume.

Yeye ni mmoja wa watoa maoni wanaopinga "kukomeshwa kwa alama za ofa za jeshi" (군 가산점, 軍 加 算 算) na mifumo ya upendeleo wa jinsia ya wanawake (여성 할당제, 女性 割 當 制) huko Korea Kusini, pamoja na Sung Jae-ki na Chung Chae -ki .

Han Chi-hwan akiwa na umri mdogo, Hwan mwanamitandao aliyejihusisha na uandishi katika mitandao. Katika miaka ya 2000 alikuwa mpinga-ufeministi na alipambana kupinga ubaguzi wa kijinsia akiambatana na Sung Jae-ki, Chung Chae-ki na Kim Jae-kyong . Alipinga pia upendeleo uliopita kiasi wa wanawake na dhana za kwamba wanawake wana nguvu kuliko wanaume (female chauvinism)

Mnamo 1999, alikuwa akipinga kukomeshwa kwa alama za ofa/bonasi za jeshi.  Alisema kuwa mwanamke ana uwezo wa kufanya huduma ya kijeshi. "Kukataa huduma ya kijeshi ya wanawake" ni "ubaguzi wa kijinsia" machoni pake. Mnamo 2003, alijumuishwa na kuteuliwa na kilabu cha huduma ya kijeshi usawa wa kijinsia (남녀 공동 병역 의무 추진 위원회).  lakini aliondoka mwaka mmoja baadaye. Mnamo 2004, alikuwa akifanya utafiti wa kiitikadi na akawa mrithi wa Chung Chae-ki .

Mwanzoni mwa miaka ya 2000 alipinga harakati za kuunda "mfumo wa upendeleo wa jinsia kwa mwanamke" (여성 가산점) huko Korea Kusini . Han ilisemekana kusema mara kwa mara, wanawake wana uwezo sawa na hali kama wanaume walivyo na huendeleza uwezo huo wakielimishwa. Mnamo 2004 hadi Januari 2005, alikuwa akipendelea kukomeshwa kwa mfumo wa hoju, kwa sababu aliuona ni mfano wa mfumo dume wa Kikorea.

Vitabu 
 "Ufeministi kwa Harakati za Wanaume na Haki za Wanaume" (페미니즘 에 대한 남성 학과 남성 운동; 2007)

Marejeo

Vyanzo 
 젠 남성학 에 대해 이야기 할 차례 다 세계 일보 2007.07.13
 절름발이 페미니즘 과 성별 이데올로기 덕성 여대 신문 2010.01.05
  은 모른다고? 이 모르는 것도 많아! 일보 2007.07.17
 [ 언니 페미니즘 ] 남성 들이 보내는 편지 경향 신문 2007-07-12
 남성 권익 운동, 필요 惡 논란 만 키웠다 아시아 경제 2013.07.31
  [ 자유 여론 ] 시간 과 인력 을 낭비한 절름발이 여론 조사 - 한지환 (법학 ㆍ 2) 숭실대 학교 학보 [981 호] 2008 년 10 월 14 일자

Viungo vya nje 
  지환 이 의 서재: 남성 운동가 한지환 블로그 (in Korean)
  지환 이 의 서재 (in Korean)
 [ Kwanini ] "남성 만 징병 하는 건 가부장제 산물 여성 도 병역 의무 져야 하는 건 당연" 조선 일보 2009.07.25 (in Korean)
  은 모른다고? 이 모르는 것도 많아! 일보 일보 2007.07.17 (in Korean)
  "새로운 페미니즘 은 가해자, 수혜자 여성 도 비판 해야 지요." 경기 여성 웹진 우리 (2007, 11 月 - 통권 83 호) (in Korean)
Watu walio hai
Waliozaliwa 1984
Wanaharakati wa Korea Kusini
Orodha ya wafalme wa mwisho barani Afrika

Hii ni orodha ya wafalme wa mwisho wa Afrika.

Orodha za watawala
Historia ya Afrika
Editathon 2021-06 Morogor