LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Gotardo wa Hildesheim

Gotardo wa Hildesheim, O.S.B. (jina asili: Gotthard au Godehard; Niederaltaich, Bavaria, 960 – 4 Mei 1038) alikuwa mmonaki, padri, abati na hatimaye (2 Desemba 1022) askofu nchini Ujerumani.

Kama kiongozi wa wamonaki, alitembelea na kuanzisha monasteri mbalimbali. Halafu kama askofu alijitahidi kustawisha jimbo lake, akirudisha nidhamu kati ya wakleri na kuunda shule kadhaa. 

Papa Innocent II alimtangaza mtakatifu mwaka 1131.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki na Waorthodoksi tarehe 5 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 Godehard (Gotthard) von Hildesheim
 Opening of the Godehard Shrine (video)

Waliozaliwa 960
Waliofariki 1038
Wamonaki
Wabenedikto
watawa waanzilishi
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ujerumani
Salem Al Ketbi

Salem Al Ketbini mchambuzi wa kisiasa, mtafiti na mwandishi wa maoni kutoka Falme za Kiarabu. 

Al Ketbi ana Ph.D. katika Sheria ya Umma na Sayansi ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha Hassan II huko Casablanca kwa thesis yake yenye kichwa "Propaganda za kisiasa na kidini na uongozi kupitia vyombo vya habari vya kijamii katika ulimwengu wa Kiarabu". 

Al Ketbi aliandika katika magazeti kama Gulf News, Al Arabiya, na Al-Arab.

Al Ketbi anaandika juu ya usalama wa taifa, sera za kigeni, mashirika ya ugaidi na vikundi vya ukandamizaji.

Marejeo 

Watu walio hai
Watu wa Falme za Kiarabu
Mesut Ozil

Mesut Özil (alizaliwa tarehe 15 Oktoba 1988 mjini Gelsenkirchen) ni mchezaji wa soka wa Ujerumani. Tangu mwaka 2013 anachezea timu ya klabu ya Fenerbahçe S.K.

Özil alizaliwa Gelsenkirchen katika jimbo la Nordrhein-Westfalen aliposoma shule hadi darasa la 10 na kuchez soka katika klabu za mji. Familia yake ina asili ya Uturuki na babu yake alihamia Ujerumani akitafuta kazi viwandani. 

Mwaka 2005 alihamia kwa idara ya vijana wa FC Schalke 04. Alikuwa mshambuliaji, na namba yake ilikuwa 17. Yeye hivi karibuni alicheza Ligapokal, dhidi ya timu kama FC Bayern Munich na Bayer Leverkusen. Alifikiriwa kuwa mshambuliaji mzuri, lakini hivi karibuni aliondoka klabu hiyo. 

Mnamo mwaka 2008, Mesut Özil alihamia Werder Bremen kwa kiasi kikubwa cha € milioni 4.3, akisaini mkataba na klabu ya Ujerumani mpaka 30 Juni 2011.

Kwa sababu ya utendaji wake wa kushangaza katika Kombe la Dunia la FIFA 2010, alifanya nafasi yake kama mmoja wa wachezaji bora wa soka nchini Ulaya. Baadhi ya timu kama FC Barcelona, Manchester United na Arsenal zilimtaka katika kikosi chake. Werder Bremen alifanya makubaliano na Real Madrid. Kiasi cha uhamisho kiliaminika kuwa karibu na € 15,000,000. 

Kwa sasa Mesut Ozil anachezea timu ya Arsenal. Mpaka sasa amepiga zaidi ya pasi za kufunga (assists) zaidi ya 240 kwa mujibu ws ESPN.

Waliozaliwa 1988
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jeshi la anga

Jeshi la anga ni jeshi linalotumia ndege n.k. Jeshi la anga hutumia ndege hizo kwa ajili ya kusafirisha wanajeshi na mabomu kama sehemu wanayokwenda kushambulia ni mbali sana na walipo.

Kazi ya jeshi la anga

 Kulinda  anga la nchi dhidi ya maadui wakati wa vita.

 Kushambulia nchi ya maadui wakati wa vita.

Majeshi ya anga huwa na sare tofauti na majeshi mengine.

Jeshi
Nike Air Max

Nike Air Max ni mfululizo wa matoleo mapya ya viatu vya kwanza iliyotolewa na Nike Inc. mnamo mwaka wa 1987. 

Kiatu hiki kimetengenezwa na Tinker Hatfield, ambaye alianza kufanya kazi na Nike kama mbunifu; pia aliunda kutokana na toleo la Nike Air Jordan. 

Teknolojia ya Nike iliundwa na hati miliki na mfanyakazi Frank Rudy.

Mavazi
Michael Jordan

Michael Jeffrey Jordan (pia anajulikana kwa jina lake la utani, MJ; alizaliwa 17 Februari 1963) ni mchezaji mstaafu wa mpira wa kikapu wa Marekani, mfanyabiashara, na mmiliki mkuu na mwenyekiti wa Hornet Charlotte wa Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani (NBA). 

Jordan alicheza misimu 15 katika NBA akiwa Chicago Bulls na Washington Wizards. Historia yake kwenye tovuti ya NBA inasema: "Kwa kulazimisha, Michael Jordan ni mchezaji mkubwa wa mpira wa kikapu kwa wakati wote". 

Jordan alikuwa mmojawapo ya wanariadha wa soko la kizazi chake na alionekana kuwa muhimu katika kuendeleza NBA duniani kote katika miaka ya 1980 na miaka ya 1990.

Jordan alicheza mpira wa kikapu wa vyuoni kwa misimu mitatu chini ya kocha Dean Smith akiwa na  North Carolina Tar Heels.Akiwa  mwanafunzi wa mwaka wa kwanza alikuwa mchezaji  wa timu ya taifa ya Tar Heels ambayo ilichukuwa ubingwa mnamo 1982.

Marejeo 

Waliozaliwa 1963
Watu walio hai
Wachezaji wa Marekani
Wachezaji wa mpira wa kikapu Marekani
Waya

Waya (wingi: nyaya; kutoka Kiingereza "wire") ni uzi wa chuma. Waya hutumika hasa katika kusafirishia umeme. 

Rangi tofautitofauti za waya katika baadhi ya nchi, kwa mfano nchini Marekani, kijani au wazi ni waya (udongo) wa ardhi, nyeupe ni waya wa neutral, na nyeusi, rangi ya bluu, nyekundu, kahawia, njano, na machungwa ni waya wa moto (hai).

Aina za waya 
 Waya wa kijani au wazi ni waya wa ardhi.
 Waya nyeupe ni neutral.
 Waya mweusi, mwekundu, na kahawia ni waya zenye moto (hai).

Teknolojia
Umeme
Pori

Pori ni sehemu yenye miti mifupi au mirefu, nyasi n.k. Jambo kubwa ni kwamba hakuna watu wengi sehemu hiyo.

Pori hubeba vitu mbalimbali kama wadudu, wanyama, miti, nyasi n.k. Kila kitu kina faida na hasara zake ambazo ni: 

Faida za pori ni kwamba hutusaidia katika kuni, mbao, nyasi za kuezekea nyumba n.k. 

Hasara za pori ni kama kuhifadhi wanyama wakali kama simba ambao wanaweza kuja kwenye maeneo ya nyumbani na kusababisha kifo kwa binadamu.

Uasilia
Godric wa Finchale

Godric wa Finchale (au Goderiko) (Walpole, Norfolk, 1065 hivi – Finchale, 21 Mei 1170) alikuwa kwanza mfanyabiashara wa kimataifa, halafu mkaapweke nchini Uingereza.

Ni maarufu kwa upole aliokuwanao kwa wanyama na kwa nyimbo na tungo zake nyingine.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Reginald of Durham, "Life of St. Godric," in G. G. Coulton, ed. "Social Life in Britain from the Conquest to the Reformation" (p.415) Cambridge: Cambridge University Press, 1918. – digital copy
Frederick Buechner, "Godric," 1981, , a historical novel.
Entry for "Godric", first edition of the Dictionary of National Biography.
Victoria M. Tudor, "Reginald of Durham and St. Godric of Finchale: a study of a twelfth-century hagiographer and his subject", Reading PhD thesis, 1979.
Victoria M. Tudor, "Reginald of Durham and Saint Godric of Finchale: learning and religion on a personal level," "Studies in Church History," 17, 1981.
 Susan J. Ridyard, "Functions of a Twelfth-Century Recluse Revisited: The Case of Godric of Finchale," in Belief and Culture in the Middle Ages: Studies Presented to Henry Mayr-Harting. Eds. Henry Mayr-Harting, Henrietta Leyser and Richard Gameson (Oxford, OUP, 2001), pp.
 Francis Rice, rector of St Godrics "The Hermit of Finchdale: Life of Saint Godric" Pentland Press

Viungo vya nje
Medieval SourceBook: Reginald of Durham, Life of Saint Godric (12th Cent), excerpts.
The Hermit in Lore: Frederick Buechner's Godric.
Santë Marië Virginë performed by the early music group La Reverdie

Waliozaliwa 1065
Waliofariki 1170
Wakaapweke
Waandishi wa Kiingereza
Watakatifu wa Uingereza
Grellan Mtakatifu

Mt. Grellan alikuwa Mkristo hodari wa karne ya 5 na karne ya 6 aliyejenga makanisa mbalimbali nchini Ireland. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki karne ya 6
Watakatifu wa Ireland
Ita wa Cluain

Ita wa Cluain (pia: Ida, Ides; jina la awali: Deirdre, yaani Dorothea; 480 hivi - 571) alikuwa Mkristo bikira aliyeshika maisha ya umonaki akawa abesi mwanzilishi wa monasteri ya Clúain Credal huko Ireland.

Ndiye aliyemlea Brendan maarufu kama mtakatifu na baharia.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 480
Waliofariki 571
Mabikira
Wamonaki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ireland
Herman wa Alaska

Herman wa Alaska (kwa Kirusi Преподобный Герман Аляскинский, Prepodobnyy German Alyaskinskiy; Serpukhov au Voronezh Governorate, Russia, 1750 hivi – Spruce Island, 15 Novemba 1836) alikuwa mmonaki wa Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi aliyefanya umisionari huko Alaska, leo jimbo la Marekani. 

Tarehe 9 Agosti 1970 alitangazwa na Waorthodoksi kuwa mtakatifu na inatumika kwa sikukuu yake ya kila mwaka.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

 — A documentary about St. Herman.
The Life of Our Holy Father Saint Herman of Alaska
 Life of Monk Herman of Valaam, American Missionary (Russian, 1894) 
 Life of Monk Herman of Valaam, American Missionary (English translation of above, 1997)

Waliozaliwa 1756
Waliofariki 1837
Wamonaki
Wamisionari
Watakatifu wa Urusi
Nyokachungwa

Nyokachungwa ni spishi za nyoka wenye sumu wa jenasi Telescopus katika familia Colubridae. Spishi 9 zinapatikana katika Afrika na spishi 5 katika Eurasia tu.

Nyoka hawa ni warefu kiasi, kwa wastani sm 80-180 lakini. Rangi ya spishi kadhaa za Afrika ni machungwa na zote zina mabaka meusi. Spishi nyingine ni kijivu au kahawia pamoja na mabaka.

Nyokachungwa huwinda usiku na kwa hivyo macho ni makubwa kiasi. Nyinging huishi mitini, nyingine ardhini. Hula mijusi hasa lakini spishi nyingine hukamata ndege wadogo, panya na amfibia pia.

Chonge zao ni meno ya nyuma kabisa. Kwa kawaida hawaingizi sumu waking'ata mtu lakini kwa nadharia wanaweza kuifanya na hung'ata mara nyingi wakishikwa. Kwa hivyo inashauriwa kushughulikia nyoka hawa kwa makini

Spishi za Afrika
 Telescopus beetzi Nyokachungwa wa Namibia (Namib tiger snake)
 Telescopus dhara Nyokachungwa Macho-makubwa (Large-eyed cat snake)
 Telescopus finkeldeyi Nyokachungwa wa Damara (Damara tiger snake)
 Telescopus gezirae Nyokachungwa wa Sudani (Blue Nile cat snake)
 Telescopus obtusus Nyokachungwa wa Misri (Egyptian cat snake)
 Telescopus pulcher Nyokachungwa Maridadi (Beautiful cat snake)
 Telescopus semiannulatus Kimanjano au Nyokachungwa wa Kawaida (Common tiger snake)
 Telescopus tripolitanus Nyokachungwa Magharibi (West African tiger snake)
 Telescopus variegatus Nyokachungwa Badiliko (Variable cat snake)

Spishi za mabara mengine
 Telescopus fallax (European cat snake)
 Telescopus hoogstraali (Sinai cat snake)
 Telescopus nigriceps (Black-headed snake)
 Telescopus rhinopoma (Indian desert tiger snake)
 Telescopus tessellatus (Soosan tiger snake)

Picha

Marejeo
 Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) A field guide to the Reptiles of East Africa. Academic Press, San Diego, CA, USA.

Viungo vya nje
 Hazinadata ya watambaachi

Nyoka
Trilioni

Trilioni (kutoka Kiingereza "trillion") ni namba ambayo inamaanisha milioni mara elfu mara elfu moja,  au milioni mara milioni na kuandikwa 1,000,000,000,000.

Inafuata 999,999,999,999 na kufuatwa na 1,000,000,000,001.

Inaweza kuandikwa pia kifupi 1 × 1012.

Matumizi tofauti
Hesabu ya juu inafuata Kiingereza cha Marekani; kwa lugha nyingi za Ulaya  trilioni ni 1018 na 1012 wanaita "bilioni". 

Kimataifa kuna kawaida mbili tofauti kwa kutaja namba kuanzia milioni elfu moja au 109 . Zinaitwa "skeli ndefu" na "skeli fupi": 
 Kwenye skeli ndefu  1012 inaitwa bilioni na trilioni ni 1018. Wanatumia namba hivi: milioni 106, miliardi 109, bilioni 1012, biliardi 1015, trilioni 1018, triliardi 1021, quadrilioni 1024 na kadhalika. Skeli hii ni kawaida katika lugha nyingi za Ulaya pamoja na Kiingereza cha miaka iliyopita nchini Uingereza.

 Kwenye skeli fupi bilioni inaitwa 109 na trilioni ni 1012. Wanatumia namba hivi: milioni 106, bilioni 109, trilioni 1012, quadrilioni 1015, quintilioni 1018, sextilioni 1021, na kadhalika. Hii ni kawaida nchini Marekani na siku hizi pia Uingereza.

Mifumo yote miwili hutumia silabi za namba za Kilatini bi = 2, tri = 3, quadri = 4, quinti = 5, sexti = 6 na kadhalika ila hali halisi kwa namba kubwa sana ni kawaida kutumia umbo la tarakimu lama vile  106, 109, 1012 na kadhalika.

Inatokea mara nyingi ya kwamba skeli zote mbili zinachanganywa wakati wa kutafsiri vitabu au makala. Hapo ni afadhali kurudia namba kwa tarakimu.

Tazama pia
 Milioni
 Bilioni

Marejeo

Namba
Galaksi ya Andromeda

Galaksi ya Andromeda (ing. Andromeda Galaxy, inajulikana pia kama Messier 31, M31 au NGC 224) ni galaksi kubwa iliyo karibu zaidi na galaksi yetu ya Njia Nyeupe. Umbali wake na Dunia ni takriban miakanuru milioni 2.5. Inaonekana katika eneo la kundinyota la Mara linaloitwa "Andromeda" kwa jina la kimataifa na hii ni chanzo cha jina lake. Ni sehemu ya kundi janibu la galaksi pamoja na Njia Nyeupe, Mawingu ya Magellan na takriban galaksi 40 nyingine.

Ina mwangaza unaoonekana wa mag 3.4 na hivyo inaonekana kama nyota hafifu kwa mtazamaji. Hivyo ni kiolwa cha anga cha mbali kinachoonekana bila darubini.

Tabia
Umbali wa galaksi ya Andromeda hadi mfumo wa Jua letu ni takriban miakanuru milioni 2.5. Kipenyo chake cha jumla (pamoja na fungunyota za nje) ni  takriban miakanuru milioni moja. Masi yake imekadiriwa kuwa mnamo masi za Jua 1.5×1012 au mara trilioni 1.5 ya masi ya Jua letu. Hivyo ni kubwa kuliko Njia Nyeupe iliyokadiriwa kuwa na M☉ 8×1011.

Kipenyo cha diski inayoonekana hukadiriwa kuwa miakanuru 140,000 hadi 220,000.

Marejeo
Andromeda Galaxy, tovuti ya messier-objects.com, iliangaliwa Januari 2018
Andromeda Galaxy (Messier 31, M31, NGC 224), tovuti ya constellation-guide.com, iliangaliwa Januari 2018

Galaksi
Hedwig wa Andechs

Hedwig wa Andechs (kwa Kijerumani: Hedwig von Andechs; pia: Hedwig wa Silesia, kwa Kipolandi: Jadwiga Śląska; Andechs, Bavaria, 1174 – Trzebnica Abbey, Silesia, 15 Oktoba 1243) alikuwa mwanamke wa ukoo tawala wa Andechs ambaye, kisha kuolewa, akawa malkia wa Polandi hadi mwaka 1238. 

Tarehe 26 Machi 1267 Papa Klementi IV alimtangaza mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki tarehe 16 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Waliozaliwa 1174
Waliofariki 1243
Watakatifu wa Ujerumani
Watakatifu wa Poland
Forever (wimbo)

"Forever" ni jina la wimbo wa msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Mayestron. 

Wimbo umetayarishwa na Mayestron mwenyewe kupitia studio yake ya COP Record Entertainment nchini Ireland. Wimbo huu ulifanyiwa usambazaji na kampuni kubwa ya "RouteNote Record" inayopatikana uko Marekani. Huu ni wimbo wa kwanza wa Mayestron kutoa na kufanya bidii ya usambazaji kwenye vituo vya redio nchini uko Ireland. Tena ni wimbo wake wa kwanza kupata watazamaji laki moja na nusu katika Youtube ndani ya siku chace, Mayestron sio maarufu kimziki zaidi na ana mashabiki wengi.

Tanbihi 

Nyimbo za Tanzania
Halvard Mtakatifu

Halvard Mtakatifu (jina asili: Hallvard Vebjørnsson; 1020 hivi – 1043) ni msimamizi wa Oslo, mji mkuu wa Norwe. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini kwa sababu aliuawa katika jitihada za kumuokoa mwanamke mjamzito dhidi ya wasingiziaji wake.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 St. Hallvard
 Den hellige Hallvard
 St. Hallvards Day 
 Hl. Hallvard fra Lier

Waliozaliwa 1020
Waliofariki 1043
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Norwei
Helier Mtakatifu

Helier Mtakatifu (alifariki 555) alikuwa mkaapweke anaheshimika kama mmisionari wa kisiwa cha Jersey, karibu na Ufaransa.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana tarehe 16 Julai.

Maisha

Mtoto wa wazazi tajiri wa Tongeren (leo nchini Ubelgiji). Ingawa Wapagani walikubali mtoto alelewe Kikristo, ila walipomuua Kunibert, mlezi wake, Helier alitoroka nyumbani.

Hatimaye alifikia Cotentin alipojiunga na monasteri ya Marcouf huko Nantus (Nanteuil, sasa St.-Marcouf-de-l’Isle, Manche).

Ni Marcouf aliyempeleka pamoja na padri Romard kuinjilisha Jersey ambapo hatimaye aliuawa na maharamia kwa kukatwa kichwa.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo 
A Biographical Dictionary of Jersey, G.R. Balleine
A Theory on the Evangelisation of the Cotentin (Normany Peninsular):St Marculf, M. Charles Grosset
Elizabeth Castle by Major NVL Rybot

Viungo vya nje 

Helier (Helerius), the 6th century saint
Article on St Helier by G.R. Balleine 
"St. Elier or Helier, Hermit and Martyr", Butler's Lives of the Saints

Waliofariki 555
Wakaapweke
Wamonaki
Wamisionari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ubelgiji
Hilda wa Whitby

Hilda wa Whitby (614 hivi – 17 Novemba 680) alikuwa abesi mwanzilishi wa monasteri ya Whitby, iliyofuata desturi za Ukristo wa Kiselti. Ndipo palipofanyika Sinodi ya Whitbyiliyokubali kufuata desturi za Kanisa la Roma. 

Muhimu katika kuvuta Waangli na Wasaksoni katika Ukristo, alisimamia pia monasteri nyingine kwa hekima yake maarufu. 

Habari za Hilda zinategemea hasa kitabu cha historia ya Kanisa kilichoandikwa na Beda Mheshimiwa mwaka 731.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake au siku nyingine.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
 Sister Hilary OHP; (2003). St. Hilda of Whitby, Order of the Holy Paraclete, St. Hilda's Priory, Sneaton Castle, Whitby YO21 3QN.

Marejeo mengine 
 Bede (1996) The Ecclesiastical History of the English Church and People, Oxford University Press, World classics series.
 Bradley, Ian (1999) Celtic Christianity, Edinburgh University Press.
 Cavill, Paul (1999) Anglo-Saxon Christianity: exploring the earliest roots of Christian spirituality in England, London: Collins, Fount paperback.
 Hume, Basil (1996) Footprints of the Northern Saints, London: Darton, Longman & Todd.
 Simpson, Ray (2014) Hilda of Whitby: A spirituality for now, BRF
 Thurston, H. (1910) St. Hilda.
 Warin, Anne (1989) Hilda, Lamp Press.

Viungo vya nje 
 St. Hilda on Melvyn Bragg's In Our Time, 5 April 2007 (BBC Radio 4)

Waliozaliwa 614
Waliofariki 680
Mabikira
Wamonaki
Wakolumbani
Watakatifu wa Uingereza
Sinodi ya Whitby

Sinodi ya Whitby (664 BK) ilikuwa sinodi ya ufalme wa Northumbria ambapo Oswiu wa Northumbria aliamua kufuata desturi za Kanisa la Roma badala ya zile za Ukristo wa Kiselti zilizosambazwa awali kutoka Iona. 

Sinodi hiyo ilifanyika kwenye monasteri pacha za Hilda wa Whitby huko Streonshalh (Streanæshalch), baadaye Whitby.

Tanbihi

Marejeo

Vyanzo vikuu
 Bede, Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum, in Venerabilis Baedae Opera Historica. ed. C. Plummer (Oxford, 1896)
 Stephen of Ripon, Life of Bishop Wilfrid, ed. and trans. Bertram Colgrave (Cambridge: Cambridge University Press, 1985)

Vyanzo vingine
 Abels, Richard. "The Council of Whitby: A Study in Early Anglo-Saxon Politics", in Journal of British Studies, 23 (1984)
 Brown, Peter. The Rise of Western Christendom: Triumph and Diversity, 2nd ed. (Oxford: Blackwell Publishing, 2003)
 Cubitt, Catherine, Anglo-Saxon Church Councils c. 650–850 (London: Leicester University Press, 1995)
 Higham, N. J. The Kingdom of Northumbria AD 350–1100 (Alan Sutton, 1993)
 Mayr-Harting, Henry. The Coming of Christianity to Anglo-Saxon England, 3rd edition (London: B. T. Batsford Ltd, 1991)
 Stenton, F. M. Anglo-Saxon England, 3rd edition (Oxford: Clarendon Press, 1971)
 Wormald, Patrick, The Times of Bede: Studies in Early English Christian Society and its Historian, ed. Stephen Baxter (Oxford: Blackwell Publishing, 2006)

Viungo vya nje
 
664

Sinodi
Historia ya Uingereza
Historia ya Ukristo
Hubertus wa Liege

Hubertus au Hubert (656 hivi – Tervueren, leo nchini Ubelgiji, 30 Mei 727) alikuwa askofu wa Tongeren-Maastricht, kati ya Ubelgiji na Uholanzi kuanzia mwaka 708.

Mwanafunzi na mwandamizi wa Lambati wa Maastricht, aliinjilisha kwa bidii eneo hilo na kung’oa mila za Kipagani hata akapewa jina la Mtume wa Ardennes.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Mei au 3 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 Painting from the National Gallery, London The Conversion of Saint Hubert

Waliozaliwa 656
Waliofariki 727
Wamisionari
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa Ubelgiji
Joseph Bilczewski

Josef Bilczewski (26 Aprili 1860 – 20 Machi 1923) alikuwa askofu mkuu wa Lviv (leo nchini Ukraina) kuanzia mwaka 1900 hadi kifo chake, akijitahidi kwa upendo wenye ari kuinua maadili na ujuzi wa dini wa mapadri na waumini wa jumla wa jimbo lake la Kilatini

Lakini pia alisaidia watu kwa kila namna wakati wote wa Vita vikuu vya kwanza, akajaribu kupatanisha Wapolandi na Waukraina waliochukiana na kupigana, akaendelea baada ya Wakomunisti kuteka nchi hizo mbili.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 26 Juni 2001 halafu Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 23 Oktoba 2005.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Hagiography Circle
 Saints SQPN
 Catholic Hierarchy
 Find a Grave 

Waliozaliwa 1860
Waliofariki 1923
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Poland
Watakatifu wa Ukraine
Juliana wa Nikomedia

Juliana wa Nikomedia (Nikomedia, leo Izmit nchini Uturuki, 286 hivi - 304 hivi) alikuwa bikira Mkristo aliyefia dini yake kwa kukatwa kichwa katika dhuluma ya kaisari Diocletian akiwa na umri wa miaka 18 hivi alipokataa kuolewa na mtawala Mpagani. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 16 Februari au 21 Desemba (kwa Waorthodoksi).

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
Mombritius, Sanctuarium, II, fol. 41 v.-43 v.;
Acta SS., FEB., II, 808 sqq.;
J. P. Migne, P.G. CXIV, 1437–52;
Bibliotheca Hagiographica Latina, I, 670 sq.; Bibl. hagiogr. graeca (2nd. ed.), 134;
Nilles, Kalendarium manuale, I (2nd ed., Innsbruck, 1896), 359;
Mazocchi, In vetus S. Neapolitanae ecclesiae Kalendarum commentarius, I (Naples, 1744), 556-9;
Oswald Cockayne, St. Juliana (London, 1872)
Vita di S. Giuliana (Novara, 1889);
Oskar Backhaus, Ueber die Quelle der mittelenglischen Legende der hl. Juliana und ihr Verhaltnis zu Cynewulfs Juliana (Halle, 1899).

Viungo vya nje
 Life of St Juliana in the Golden Legend
 Catholic Forum: St Juliana with details of her iconography
 Santa Giuliana di Nicomedia

Waliozaliwa 286
Waliofariki 304
Watu wa Roma ya Kale
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Monoksidi kabonia

Monoksidi kabonia (pia: Monoxidi ya kaboni, kwa Kiingereza carbon monoxide) ni kampaundi inayounganisha atomi moja ya oksijeni na atomi moja ya kaboni katika molekuli. Fomula yake ya kikemia ni CO.

Inatokea wakati wa kuchoma kaboni, yaani mata ogania, kama kuna oksijeni kidogo tu; katika mchakato wa kawaida hutokea dioksidi kabonia. 

Ni fueli nzuri inaoonyesha miale ya buluu wakati wa kuwaka. Katika hali ya gesi ni sumu kali isiyo na ladha, harufu wala rangi. 

Inaweza kusababisha kifo kama moto unawaka katika nyumba au jikoni na watu wanaivuta ndani ya mapafu; inaingia katika damu na kuzuia usafirishaji wa oksijeni katika seli nyekundu za damu.

Monoksidi kabonia ina matumizi mbalimbali ya kiteknolojia, kwa mfano katika uzalishaji wa chuma kutoka mbale kwa sababu inaondoa oksijeni kwenye mbale unaoyeyushwa. 

Fomula yake ni
2C + O2 → 2CO

au kwa kupuliza mvuke wa maji katika makaa ya kuwaka

 C + H2O → CO + H2

Iliwahi kutumiwa kama fueli ya magari kwa kuchoma vipande vya kuni kwa joto duni na gesi iliweza kuchomwa ndani ya injini ya gari.

Viungo vya nje 
 International Chemical Safety Card 0023
 National Pollutant Inventory - Carbon Monoxide 
 NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
 United States Environmental Protection Agency Carbon Monoxide page
 External MSDS data sheet 
 Carbon Monoxide Kills Campaign Site 
 Carbon Monoxide information for victims of poisoning
 Carbon Monoxide Hazards with Backpacking Stoves
 USFDA IMPORT BULLETIN 16B-95, May 1999 
 FDA Agency Response Letter GRAS Notice No. GRN 000083 
 Carbon Monoxide in Fresh Meat site 
 Radiology and Pathology of CO Poisoning Images from MedPix

Kemia
Kipimaanga

Kipimaanga (kutoka maneno pima na anga, kwa Kiingereza space probe) ni chombo cha angani kisichobeba watu na kutumwa katika anga-nje kwa kusudi la kukusanya data na kutekeleza vipimo vya sayari, miezi, Jua au violwa vya angani kwa jumla. 

Tofauti na satelaiti, haizunguki Dunia bali inafuata njia iliyopangwa nje ya uga wa graviti ya Dunia..

Kuna aina mbalimbali za vipimaanga kama vile
 kipimaanga kinachopita karibu na gimba la angani kwa kusudi la kupiga picha na kukusanya data zake na za mazingira yake
 kipimaanga kunachoingia katika njiamzingo ya kuzunguka gimba la angani inapoendelea kukusanya data zake kwa muda mrefu kiasi
 kipimaanga kinachotua kwenye uso wa gimba la angani
 kipimaanga kinachorudi duniani baada ya kukusanya sampuli za mata ya gimba la angani, angahewa yake au chembe kutoka anga-nje
     
Kipimaanga cha kwanza kilikuwa Luna 1 ya Umoja wa Kisovyeti kilichopita karibu na Mwezi kwenye Januari 1959. Kilikusanya data kuhusu Ukanda wa van Allen na kuthibitisha kuwepo kwa upepo wa Jua.

Vipimaanga vya baadaye vilifika kwenye uso wa Mwezi na Mirihi, vilipita karibu na sayari zote nyingine hadi mwisho wa mfumo wa Jua. 

Chombo kilichosafiri mbali kabisa ni Voyager 1 iliyorushwa angani kwenye mwaka 1977 na kwenye Januari 2018 imeshapita obiti ya Pluto na kufikia umbali wa kilomita bilioni 21 kutoka kwenye Jua. 

Vyombo vya angani
Julie Billiart

Julie Billiart (Cuvilly, Ufaransa, 12 Julai 1751 — Namur, Ubelgiji, 8 Aprili 1816) alikuwa bikira aliyeanzisha kwa ajili ya malezi ya wasichana shirika la masista wa Bibi Yetu wa Namur mwaka 1803. 

Alikuwa maarufu kwa upendo wake wa pekee akaeneza kwa bidii ibada kwa Moyo Mtakatifu wa Yesu.

Siku hizi masista wake ni 2,000 hivi, nao wanaishi katika nchi 20 za mabara matano, zikiwemo Kenya na Tanzania.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius X tarehe 13 Mei 1906 halafu mtakatifu na Papa Paulo VI tarehe 22 Juni 1969. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1751
Waliofariki 1816
Mabikira
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
watakatifu wa Ubelgiji
Kevin wa Glendalough

Kevin (kwa Kieire Cóemgen, Caemgen au Caoimhín; kwa Kilatini Coemgenus; 498 – 3 Juni 618) alikuwa mwanzilishi na abati wa kwanza wa Glendalough, County Wicklow, Ireland alipolea wamonaki wengi.  

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Tarehe 9 Desemba 1903 heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Pius X.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, 3 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Vyanzo vikuu
Latin vita of St Kevin, ed. Charles Plummer, "Vita Sancti Coemgeni (Life of St. Kevin)." In Vitae Sanctorum Hiberniae. Vol. 1. Oxford: Clarendon Press, 1910. 234–57.
Irish vita of St Kevin, ed. Charles Plummer, "Betha Caimgin (Life of St. Kevin)." In Bethada Nóem nÉrenn (Live of Irish Saints). Oxford: Clarendon Press, 1922. Vol. 1: 125–67 and vol. 2: 121–61. Edition available from CELT.
Gerald of Wales, Topographia Hibernica.

Vyanzo vingine
Barrow, Lennox. Glendalough and Saint Kevin. Dundalk: Dundalgan Press, 1972.
MacShamhrain, A.S. "The 'unity' of Cóemgen and Ciarán. A convent between Glendalough and Clonmacnoise in the tenth to eleventh centuries." In Wicklow: history and society: interdisciplinary essays on the history of an Irish county, ed. by Ken Hannigan and William Nolan. Dublin: Geography Publications, 1994. 139-50.

Viungo vya nje
 Article on St. Kevin from OrthodoxWiki
 St Kevin and Glendalough, the Valley of the two Lakes 
 Haggerty, Bridget, "St. Kevin - founder of Glendalough", Irish Culture and Customs
 
"Kevin of Glendalough", Dublin Diocese Jubilee</ref> 
"Kevin's Bed", County Wicklow

Waliozaliwa 498
Waliofariki 618
Wakaapweke
Wamonaki
Wakolumbani
Mapadri
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ireland
Ndoo

Ndoo ni chombo cha plastiki au bati chenye uwazi upande wa juu.

Ndoo hutumika kwenye shughuli za nyumbani kama vile kuhifadhia na kusogezea maji, kuwekea takataka na kadhalika.

Vyombo vya kuwekea vitu
Fabio Cannavaro

Fabio Cannavaro (matamshi ya Kiitalia: [faːbjo kannavaːro]; alizaliwa 13 Septemba 1973) ni mtaalamu wa soka wa zamani wa Italia na meneja wa sasa wa klabu ya Kichina Guangzhou Evergrande

Waliozaliwa 1973
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Italia
Kiriako mkaapweke

Kiriako mkaapweke (kwa Kigiriki: Ὅσιος Κυριάκος ὁ Ἀναχωρητής, Hosios Kyriakos ho Anachōrētēs; Korintho, Ugiriki, 9 Januari 449 - Pango la Mt. Chariton, Palestina, 557) alikuwa mmonaki kwa muda wa miaka 90 hivi.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Septemba au 10 Novemba.

Maisha
Mtoto wa padri Yohane, na ndugu wa askofu Petro wa Korintho, alifanywa mapema msomaji kanisani.

Akisoma Biblia alitamani kuishi kwa utakatifu, hivyo kabla ya kufikia umri wa miaka 18, alijiondokea akahiji Yerusalemu.

Baadaye alijiunga na monasteri akapata uongozi wa kiroho wa watakatifu Eutimi Mkuu na Gerasimo wa Yordani.

Baadaye tena aliishi peke yake akakaa kimya kabisa miaka 10. 

Alipofikia miaka 37 alipewa daraja takatifu ya ushemasi, na miaka kadhaa baadaye ile ya upadri.

Kisha kuishi miaka 30 tena monasterini akarudi jangwani ili aishi upwekeni lakini watu walianza kumtafuta ili wapate miujiza kwa maombezi yake. Ndiyo sababu alihamahama hadi kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Viungo vya nje
Mission site on him

Waliozaliwa 448
Waliofariki 557
Wamonaki
Wakaapweke
Mababu wa jangwani
Mapadri
Watakatifu wa Ugiriki
Abdu Kiba

Abdul Kiba (anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Abdu Kiba) ni mwanamuziki wa Tanzania, mwimbaji na mtunzi wa nyimbo chini ya lebo ya Kings Music Records ambayo iko Tanzania.

Watu walio hai
Wanamuziki wa Tanzania
Konstantino wa Murom

Konstantino wa Murom (kwa Kirusi: Святой Блаженный Князь Константин; alifariki mwaka 1129) alikuwa mtoto wa mfalme Svyatoslav II wa Kiev na mjukuu wa Vladimir I. 

Alimuomba baba yake atawala mji wa Murom, ili kuingiza katika Ukristo wazazi wake waliokuwa Wapagani.  

Kazi hiyo ilishindikana mpaka alipowaonyesha picha takatifu ya Mama wa Mungu: hapo walisujudu. Kwa msaada wake, mwanae Fyodor aliendeleza umisionari katika eneo lote la kandokando.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 A reference in Russian Orthodox Calendar
 Life of the saint from the website of the Orthodox Church in America.

Waliozaliwa karne ya 11
Waliofariki 1129
Wamisionari
Watakatifu wa Urusi
The Lion Guard

The Lion Guard ni mfululizo wa televisheni ya Marekani uliotengenezwa na Ford Riley kulingana na filamu ya Disney ya 1994 The Lion King. Mfululizo huo ulitangazwa kwanza na filamu ya televisheni, inayoitwa The Lion Guard: The Return of the Roar kwenye Disney Channel mnamo Novemba 22, 2015.

Walt Disney
Mifululizo ya televisheni ya Marekani
Mortal Kombat

Mortal Kombat ni filamu ya Amerika ya mwaka 1995 iliyoandikwa na Kevin Droney, iliyoongozwa na Paul W. S. Anderson, iliyotolewa na Lawrence Kasanoff, na gwiji Robin Shou, Linden Ashby, Bridgette Wilson, na Christopher Lambert. 

Ni mchanganyiko wa mfululizo wa mchezo wa kompyuta wa Mortal Kombat.

Filamu za Marekani
Filamu za 1995
Epidemisi

Epidemisi ni sehemu ya juu ya ngozi, na sehemu ya ndani huitwa demisi. Epidemisi ni neno lenye asili ya Kigiriki linalomaanisha "juu ya demisi". 

Yenyewe huzuia maambukizi kutoka katika mazingira na vijidudu na inasimamia kiasi cha maji kinachotolewa kutoka mwilini kupitia jasho.

Sehemu ya nje kabisa ya ngozi ya juu inajumuisha tabaka la seli bapa, ambazo hujumuisha seli safuwima pangwa (perpendicularly).

Epidemisi ina unene wa milimita 0.03 hadi 0.05 lakini imaweza kufikia unene wa milimita kadhaa chini ya miguu na kwenye makofi ya mikono. Haifikiwi na mishipa ya damu. Hii ngozi ya nje hasa ina kazi ya kukinga mwili. 

Ndani yake kuna kanda mbalimbali; sehemu ya chini ni kanda la kizazi ambako seli mpya zinazalishwa; jinsi zinavyosukumwa kuelekea nje zinakauka na mwishoni zifikia nje kabisa zinatoka kama mba.

Ngozi
Adidas Brazuca

Adidas Brazuca ulikuwa mpira rasmi kwa ajili ya mechi za Kombe la Dunia ya FIFA ya 2014, zilizofanyika Brazil. Umeundwa na kampuni ya Adidas.

Mpira wa Miguu
Adidas Jabulani

Jabulani ni mpira uliotengenezwa na Adidas. Ulikuwa mpira wa mechi rasmi kwa Kombe la Dunia ya FIFA ya 2010.

Mpira wa Miguu
Adidas Teamgeist

+ Teamgeist (matamshi ya Kijerumani: [tiːmgaɪ̯st]) ni mpira ambao ulikuwa rasmi kwa Kombe la Dunia la FIFA ya 2006 nchini Ujerumani. 

Ishara "+" katika jina lake ilianzishwa kwa madhumuni ya biashara, kwa vile neno la kawaida la Kijerumani Teamgeist linamaanisha "roho ya timu", haikuweza kufanywa alama.

Mpira wa Miguu
Nike Mercurial Vapor Superfly

Nike Mercurial Vapor ni viatu maalumu vinavyotumika kuchezea mpira wa miguu vilivyotengenezwa na Nike. Viatu hivi vinajulikana kwa kuwa nyepesi. Kwa sababu hiyo, viatu vimeidhinishwa na wachezaji wengi ambao kasi yao ni sehemu ya mchezo wao, hasa washambuliaji, kama vile Cristiano Ronaldo, Franck Ribéry, Luiz Adriano, Zlatan Ibrahimović, Didier Drogba, Jesús Navas, Luka Modrić, Arturo Vidal , Douglas Costa, Xherdan Shaqiri, Raheem Sterling, Stephan El Shaarawy, Hazard Eden, Alexis Sánchez, Carlos Bacca na Philippe Coutinho.

Viatu
Ukanda wa Van Allen

Ukanda wa Van Allen (kwa Kiingereza Van Allen belt, Van Allen radiation belt) ni eneo linaloviringisha Dunia katika anga-nje (yaani nje ya angahewa). Unafanywa na chembe atomia hasa protoni na elektroni zilizoshikwa na uga sumaku wa Dunia. 

Jina linatokana na mwanafizikia James Van Allen kutoka Marekani aliyeongoza utafiti wa ukanda huu wa mnururisho katika miaka ya 1950.

Ukanda wa Van Allen una sehemu mbili:
ukanda wa ndani uko hasa juu ya latitudo za kati, yaani karibu na ikweta, kwenye kimo cha kilomita 700 hadi 2000 juu ya uso wa ardhi ukishikwa hasa na protoni
ukanda wa nje ni mpana zaidi, kwenye kimo cha kilomita 15,000 hadi 25,000 ukifanywa hasa na elektroni

Chembe hizo huwa na chaji ya umeme hasi wala chanya. Hivyo vinavutwa na nguvu ya usumaku wa Dunia baina ya ncha mbili za uga wake. Kwa njia hii ugasumaku wa Dunia unazuia sehemu kubwa ya chembe hizi kufika kwenye uso wa ardhi na hii ni kinga dhidi ya mnururisho unaoweza kuhatarisha viumbehai duniani kutokana na nishati kubwa inayoshikwa nazo.
 
Asili ya chembe hizo ni: kwa upande mmoja upepo wa Jua (mkondo wa chembe kutoka Jua) na kwa upande mwingine atomi zinazopigwa na miale ya mnunurisho wa mialimwengu (ing. cosmic rays) na kupasuliwa.

Sayari nyingine kama Mshtarii (Jupiter) na Zohali (Saturn) huwa pia na ukanda wa mnururisho wa kufanana.

Ilhali uga sumaku ni dhaifu zaidi karibu na ncha za Dunia, basi chembe zenye chaji vinaweza kuingia katika angahewa na kusababisha hapa mianga ya aurora.

Kiwango cha mnururisho ndani ya ukanda wa Van Allen ni hatari kwa watu na pia mitambo, hivyo satelaiti nyingi na pia vituo vya angani kama MIR na Kituo cha Anga cha Kimataifa ISS vinazunguka dunia kwa obiti zinazobaki chini ya ukanda huu.

Viungo vya nje
Van Allen radiation belts, tovuti ya science.howstuffworks.com
Trapped radiation, tovuti ya NASA
RADIATION PROTECTION AND INSTRUMENTATION, tovuti ya NASA

dunia
Naomba Kwako Bibiye

"Naomba Kwako Bibiye" ni jina la wimbo ulioimbwa na kundi zima la muziki wa taarab kutoka mjini Zanzibar,  Ikhwani Safaa Musical Club au Malindi. Wimbo umetoka miaka ya 1980 na kuimbwa na marehemu Maulid Mohamed Machaprara. Wimbo unatoka katika albamu ya kompilesheni ya "A Hundred Years Of Taarab In Zanzibar".   Kompilesheni hii ilitazama nyimbo za Malindi tangu kuanzishwa kwake kuanzia 1905 hadi 2005. Wimbo huu ni wa 8 kutoka katika albamu hii.  Machaprara anamlilia mpenzi wake anayejitia kisebusebu juu ya mapenzi yake kwake. Anambembeleza amtie mwake moyoni, kwani mengi ni mateso ashuhudiayo duniani hapa. Haishi hapo, ameonjeshwa raha ya mtu anayependwa, mbaya zaidi akamfanyia hila ya mapenzi.

Maudhui

Marejeo

Nyimbo za 1985
Nyimbo za 1984
Nyimbo za  Ikhwani Safaa Musical Club
Kisafishi ombwe

Kisafishi ombwe (kwa lugha ya Kiingereza vacuum cleaner) ni kifaa kinachofagia na kusafisha sakafu, mikeka (carpet cleaning )na kuta kwa kutumia teknolojia ya kwamba mata hairuhusu pahala pawe ombwe. 

Kisafishi ombwe hufanya hivi kwa kutumia pampu ya hewa ambayo hufanya pahala pawe ombwe na kwa njia hii kufyonya vumbi au takataka yoyote iliyokuwa pahala panaposafishwa. Huweza kufyonza takataka na hata unyevu. 

Takataka au vumbi huokotwa kwa mfuko wa kisafishi ombwe. Visafishi ombwe hutumika nyumbani na hata kwa makampuni makubwamakubwa. Visafishi ombwe vya makampuni huwa kubwa na huweza kuhifadhi uchafu mwingi zaidi vikilinganishwa na vile vya nyumbani. 

Kifaa hiki chaweza kutumia nguvu za umeme kupitia waya au hata betri ndogo.

Aina 
Hizi ndizo aina za visafishi ombwe:
 za kusafisha pahali paliporowa maji (wet/dry): visafishi hivi hutumika kusafisha pahala paliporowa maji au kwenye unyevu uliomwagika.
 za kushikwa kwa mkono (handheld): hivi ni visafishi vidogo vinavyoweza kushikwa kwa mkono. Hutumika kusafishi mahala padogo na hutumia betri dogo. Baada ya kusafisha ni vizuri kuhakikisha kwamba kisafishi hiki kimetolewa uchafu kisije kikaanza kunuka.
 za kubebea mgongoni (backpack): kisafishi hiki huwa si kikubwa sana na kina mishipi ya kumwezesha mtu kukibeba kwa nyuma ili aweze kutembea nacho.
 kisafishi roboti (robotic): kisafishi hiki huweza kunadhifu mahala bila kudhibitiwa na mtu na ndio maana chaitwa kisafishi roboti.
 kisafishi saikloni (cyclonic): badala ya kutumia vichungi kama visafishi ombwe vya kawaida, kisafishi hiki husafisha mahala kwa kutumia mbinu ya saikloni. Hewa huzungushwa kwa pahala palipo na uchafu na kuugawanya na baadaye kuchukua uchafu.

Vifaa
Kristina wa Bolsena

Kristina wa Bolsena, anayejulikana pia kama Kristina wa Turo, au Kristina Mfiadini mkuu alikuwa mwanamke Mkristo wa karne ya 3 aliyefia dini yake. 

Ingawa habari za maisha yake hazijulikani, tangu karne ya 4 anaheshimiwa huko Bolsena (Lazio, Italia) na sehemu nyingine kama mtakatifu bikira mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Passio di Santa Cristina  
Archidiocesis de Madrid: Santa Cristina 
Catholic Online-Saints & Angels: St Christina
 

Waliofariki karne ya 3
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Kristofa wa Lisia

Kristofa wa Lisia (kwa Kigiriki Ἅγιος Χριστόφορος, Ágios Christóforos; alifariki Licia, leo nchini Uturuki, 251 hivi) ni mtakatifu anayeheshimiwa na madhehebu mengi ya Ukristo kama mfiadini wa dhuluma ya kaisari Decius.  

Hata hivyo, habari nyingi zinazosimuliwa juu yake si za hakika. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 25 Julai, 9 Mei au siku nyingine

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje 

 Saint Christopher—Website with information and references about St. Christopher
 "The Life of Saint Christopher", The Golden Legend or Lives of the Saints, Temple Classics, 1931 (Compiled by Jacobus de Voragine, translated by William Caxton) at the Fordham University Medieval Sourcebook
 Saint Christopher at the Christian Iconography web site
 St. Christopher in the Golden Legend: Latin original, English translation (Caxton)
 Irish "Passion of St. Christopher"
 Saint Christopher engraved by E. Sadeler from the De Verda Collection 
 Understanding the dog headed Icon of Saint Christopher at Orthodox Arts Journal.

Waliofariki 251
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Dwayne Johnson

Dwayne Douglas Johnson (pia anajulikana kwa jina la The Rock; alizaliwa 2 Mei 1972) ni mwigizaji wa Marekani, mtayarishaji wa vipindi, na mwanamiereka wa kulipwa aliyestaafu. Anachukuliwa kama mmoja wa wanamiereka wa kitaalamu zaidi wa nyakati zote.

Marejeo 

Waliozaliwa 1972
Watu walio hai
Waigizaji filamu wa Marekani
wanamiereka wa Marekani
Madagascar: Escape 2 Africa

Madagascar: Escape 2 Africa ni filamu ya kompyuta ya vichekesho ya mwaka 2008 iliyozalishwa na DreamWorks Animation.

Filamu
Filamu za 2008
Spider-Man

Spider-Man ni jina la shujaa wa kubuni anayeonekana katika vitabu vya vibonzo vya Marekani vilivyochapishwa na Marvel Comics. Utambulisho wa kweli wa Spider-Man ni Peter Parker, mwanafunzi na mpiga picha kutoka Queens, New York City ambaye aliumwa na buibui ya mionzi wakati wa tukio la sayansi, kutoka wakati huo alipata nguvu mpya zinazofanana na uwezo sahihi wa buibui. Tangu 1977 ilianza mfululizo wa TV wa Spider-Man. Lakini tangu miaka ya 2000 kumekuwa na filamu zake nyingi tu zilizochezwa kama Spider-Man lakini maarufu zaidi iliyocheza na Tobey Maguire mwaka 2002, 2004 na 2007 ambazo kwa pamoja ziliitwa trlilojia ya Spider-Man chini ya uongozi wake "Sam Raimi". Baadaye zikaibuliwa tena na mwongozaji Marc Webb kwa ajili ya 2012, The Amazing Spider-Man na  The Amazing Spider-Man 2 chini ya mwigizaji "Andrew Garfield" kabla kutemwa rasmi na kuibuliwa tena mwaka 2017 na Spider-Man: Homecoming ambamo ndani yake kacheza "Tom Holland" ambaye alionekana kwanza kwenye Captain America: Civil War 2016 kabla kuja rasmi kama Spider-Man mpya 2017 na 2018 Avengers: Infinity War na nyingine ambayo itatoka 2019.

Filamu 
 Spider-Man (2002)
 Spider-Man 2 (2004)
 Spider-Man 3 (2007)
 The Amazing Spider-Man (2012)
 The Amazing Spider-Man 2 (2014)
 Spider-Man: Homecoming (2017)
 Spider-Man: Into the Spider-Verse (2018)
 Spider-Man: Far From Home (2019)
 Spider-Man: No Way Home (2021)
 Spider-Man: Across the Spider-Verse (Part One) (2022)

Katuni
Wahusika
Kandambili

Kandambili (pia: ndala; kwa Kiingereza "flip-flops" au "slipper") ni aina ya viatu vya wazi ambavyo hupatikana hasa katika hali ya hewa yenye joto, kwa mfano Afrika Mashariki.

Jina linatokana na kanda mbili zinazokutana karibu na kidole gumba na zinazowezesha kiatu kufuata mguu katika mwendo.

Kazi/faida za ndala
Husaidia kujikinga na vitu vyenye ncha kali.
Husaidia kujikinga na joto la ardhi ambalo hufika kwa njia ya jua.

Viatu
Disney Junior

Disney Junior ni televisheni ya satelaiti ya Marekani ambayo inamilikiwa na Disney Channels, kitengo cha kimataifa cha Disney-ABC Television Group, yenyewe kitengo cha Disney Media Networks, mgawanyiko wa Kampuni ya Walt Disney.

Televisheni
Televisheni za Marekani
Kifaranga

Kifaranga (wingi: vifaranga) ni kitoto cha kuku. 

Vifaranga wakati wanapototolewa wanatoka wa jinsia ya kiume na ya kike. Kifaranga huwa aina ya ndege hata kuku na jogoo.

Kifaranga hutokea baada ya jogoo kumpanda kuku na kuku kutoa mayai na pia huyatamia na kutokea kifaranga baada ya muda fulani.

Faida za kifaranga wa kike
Faida za vifaranga wa kike ni kama vile:

1. Baada ya kukua huweza kuuzwa.

2. Baada ya kukua hutumika kama nyama.

3. Baada ya kukua, akishapandwa na jogoo, huleta mayai ambayo huweza kuuzwa au kuyaacha kuku ayatamie kwa ajili ya vifaranga wengine.

Kuku
Uma

Uma (wingi: "nyuma"; kutoka kitenzi "kuuma") ni kifaa cha mezani ambacho kinatumika kwa ajili ya kula vyakula mbalimbali.

Chombo hicho kinatumiwa sana na watu wa nchi za Ulaya na Amerika.

Vifaa
La Liga

La Liga  ndiyo ligi kuu ya soka ya kulipwa nchini Hispania. La Liga ilianzishwa mwaka 1929 na kwa sasa inashirikiwa na timu 20.

Jumla ya timu 62 zimefanikiwa kushiriki katika La Liga tangu kuanzishwa kwake. Kati yake, tisa zilipata ubingwa, na Real Madrid kushinda mara 33 na Barcelona F.C. mara 25. 

Baada ya Athletic Bilbao kutawala katika miaka ya kwanza ya ligi, Real Madrid iliongoza mashindano kutoka miaka ya 1950 hadi miaka ya 1980, wakati Athletic na majirani Real Sociedad walishinda kombe mara mbili kila moja. 

Kuanzia miaka ya 1990, Barcelona (mara 14) na Real Madrid (mara 9) yamekuwa maarufu, ingawa La Liga pia aliona mabingwa mengine, ikiwa ni pamoja na Atlético Madrid, Valencia, na Deportivo de La Coruña. 

Katika miaka ya 2010, Atletico Madrid ilizidi kuwa imara, na kuunda ushindani na Real Madrid na Barcelona.

Mpira wa Miguu
Hispania
Kunegunda wa Luxemburg

Kunegunda wa Luxembourg, OSB (975 hivi – Kaufungen, 3 Machi 1040) alikuwa mke wa kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma (Ujerumani) Henri II.

Inasemekana waliishi bila kufanya tendo la ndoa na waligawa mali nyingi kwa watu fukara na kufadhili Kanisa kwa namna mbalimbali.

Mwaka mmoja baada ya kufiwa mume wake, aliingia monasterini na kumfanya Kristo kuwa urithi wake kama alivyotamani tangu ujanani. 

Alipofariki yeye pia, alizikwa kwa heshima zote karibu na mumewe.

Tarehe 29 Machi 1200 alitangazwa na Papa Innocent III kuwa mtakatifu, kama mumewe.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Catholic-forum.com
Catholic.com

Waliozaliwa 975
Waliofariki 1040
Wamonaki
Wabenedikto
Watakatifu wa Luxemburg
Watakatifu wa Ujerumani
Upele

Upele (kwa Kiingereza: rash, jina ambalo linatokana na neno la Kigiriki kwa makaa ya mawe. Jina hilo larejezea upele mweusi unaoibuka kwenye ngozi ya wale wanaogusa wanyama wenye maradhi hayo) ni aina ya ugonjwa unaojulikana kwa kupata vibimbi kwa ngozi. 

Upele huambukizwa kutoka kwa wanyama hadi kwa binadamu. 

maradhi ya ngozi
Kunyanzi

Kunyanzi (kwa Kiingereza: "wrinkles") ni mikunjo inayotokana na uzee hasa katika uso. Kunyanzi pia zaweza kuwepo katika mwili wote. 

Kunyanzi huonekana kwa wazee waliotimiza umri mkubwa. Husababishwa pia na kulala vibaya, kuchomwa na jua, kukasirika na kukunja sura au ngozi kutokuwa na unyevu wa kutosha.

Kuhakikisha kwamba umekunywa maji ya kutosha kutasaidia kuondoa kunyanzi.

Kunyanzi zaweza kuondolewa kwa operesheni ya plastic surgery ingawa ina gharama kubwa. 

Pia wanawake hupenda kutumia decollate pads kuondoa kunyanzi zilizo katika kifua.

Ngozi
Darubini ya anga-nje

Darubini ya angani (ing. Space observatory au space telescope) ni kifaa hasa darubini kilichorushwa katika anga la nje kwa kusudi la kuangalia na kupima violwa vya mbali kama vile nyota, sayari, galaksi na magimba mengine. Faida yake ni ya kwamba inaweza kuchungulia violwa hivi nje ya angahewa ya Dunia. Angahewa ni kama chujio inayozuia sehemu za spektra ya mawimbi ya sumakuumeme pia huwa na mwendo ndani yake unaoleta machafuko wa namna ya kuona nyota. Kwa hiyo darubini za angani zinaweza kuleta matokeo mazuri zaidi kushinda vifaa kwenye paoneaanga duniani.

Darubini za angani kwa kawaida ziko kwenye obiti ya kuzunguka Dunia au zinawekwa kwa umbali ambako graviti ya Jua na Dunia inajisawazisha yaani kwenye nukta ya Lagrange. Darubini ya Spitzer inafuata obiti ya kuzunguka Jua.
 
Utazamaji wa nyota kutoka kifaa kilichopo angani unawezesha vipimo nje ya spektra za nuru inayoonekana na mawimbi ya redio kama vile mawimbi ya infraredi na urujuanimno ambayo yanazuiliwa na angahewa. Pia picha zinazochukuliwa nje ya angahewa ambako miale ya nuru hazipiti kwenye uchepuko wa tabaka za hewa ni bora kuliko picha zinazopigwa duniani.

Darubi za angani muhimu (si orodha kamili) 

Darubini ya anga-nje