LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Wafiadini wa Plovdiv

(walifariki Plovdiv, Bulgaria ya leo, 304 hivi) walikuwa Wakristo 38 waliouawa kwa ajili ya imani yao wakati wa dhuluma ya makaisari Diokletian na Maximian. 

Majina ya wenyeji ni: Gaio, Timotheo, Palmato, Mesto, Nikoni, Difilo, Domesi, Masimo, Neofito, Vikta, Rino, Saturnino, Epafrodito, Kercas, Zotiko, Kronione, Anto, Oro, Zoilo, Tirano, Agatho, Pastene, Akille, Panterio, Krisanto, Atenodoro, Pantoleone, Teosebe na Genetlio. 

Wengine kutoka Bizanti walikuwa: Orione, Anatilino, Molia, Eudoimone, Silvano, Sabino, Eustasi, Stratone na Bosba.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 24 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Bulgaria
Watakatifu wa Uturuki
Simeoni wa Mnarani Kijana

Simeoni wa Mnarani Kijana (kwa Kiarabu مار سمعان العمودي الأصغر mār semʻān l-ʻamūdī l-asghar; Antiokia, leo nchini Uturuki, 521 - Antiokia, 24 Mei 592) alikuwa mkaapweke aliyepata umaarufu kwa kuishi miaka 68 juu ya minara mbalimbali akianzia utotoni kwa kufuata mfano wa Yohane, kiongozi wake wa kiroho. 

Alipohama mnara mmoja kwenda mwingine alipata nafasi ya kupewa ushemasi halafu upadri.

Mbali na kutenda miujiza mingi, aliacha maandishi mbalimbali.

Umeongezewa sifa "kijana" ili kumtofautisha na waliofuata mtindo wake huo kama Simeoni wa Mnarani Mzee, Simeoni wa Mnarani III na Simeoni wa Mnarani wa Lesbos.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki, Wakatoliki na Waanglikana kama mtakatifu kama mama yake, Marta wa Antiokia.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Mei .

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Viungo vya nje

Simeon Stylites the Younger at the Catholic Encyclopedia
Greek Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes
pictures of the Monastery of St. Simeon the younger near Antakya

Waliozaliwa 521
Waliofariki 597
Wakaapweke
Mapadri
waandishi wa Kigiriki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Uturuki
Alois Nashali

Alois Nashali (alizaliwa Mwanza, 18 Agosti 1997) ni mwongozaji wa filamu na mwandishi wa vitabu  mwenye makazi yake nchini Canada. 

Alishinda tuzo za Digi60 kwa sinema yake ya Beautiful Cracked Smile (2018). Filamu yake ya maandishi, Through the Lens of a Migrant (2017), imeonekana katika tamasha la One World Film Festival .

Maisha ya mapema na kazi 
Alois Nashali Alianza kazi yake ya sanaa na FilmAid International.  

Baadae Alois Nashali alifanya kazi pia kama mpiga picha na kampuni ya Hotshoe Productions Canada, biashara ya kijamii inayoendeshwa na Baraza la Mipango la Jamii la Ottawa.   

Ikumbukwe pia Alois aliweza kufunzwa na Pixie Cram, Mtayarishaji wa Emergency Broadcast,, ambayo ni filamu ya uhuishaji iliyoonyeshwa kwenye Tamasha la Uhuishaji la Kimataifa la Ottawa.

Tuzo na filamu zilizoangaziwa 
Mnamo mwaka wa 2018, Alois alipewa tuzo ya Mtayarishaji Bora na Filamu Bora katika kitengo cha Dokimentari katika tamasha la filamu la Digi60 kwa Dokimentari yake, Beautiful Cracked Smile. Ambayo  pia iliorodheshwa katika kitengo cha hati 3 bora za Tamasha hilo.  

Filamu ya Dokimentari ya Alois Nashali - Through the lens of an migrant (2017) ilikuwa ni kati ya filamu tano ambazo zilitambuliwa kwenye maonyesho ya kwenye Tamasha la 28 la One World Film Festival. Kwenye filamu hiyo, alichunguza tofauti za maisha na kitamaduni kama mwanafunzi huko Ottawa dhidi ya mwanafunzi barani Africa, akisisitiza tofauti katika maana ya jamii, na mapambano ya kujumuisha katika utamaduni mpya.

Maisha binafsi 
Mnamo Aprili 2020, alikuwa mmoja wa watu wachache wa kwanza huko Ottawa kukutwa na virusi vya COVID-19. Aliangazwa na vyombo vya habari vya kikanda na kimataifa kama mfano wa tahadhari kwa vijana kuchukua dalili kwa umakini na hivyo kuepuka uhamishaji wa jamii.

Videografia 
 Through the lens of a migrant (2017), ilioneshwa kwenye tamasha la One World Film Festival
 Six Voices, One Story (2017)
 An Artist of Iran (2017)
 Positivity in a New Place (2017)
 Beautifully Cracked Smiles (2018) Filamu Bora katika Kitengo cha Kuandika na kilichoorodheshwa moja ya Nyaraka 3 za juu kwa Tamasha la One World Film Festival.

Marejeo 

Waandaaji Filamu wa Tanzania
Magdalena Sofia Barat

Magdalena Sofia Barat, R.S.C.J. (Joigny, Burgundy, 12 Desemba 1779 – Paris, 25 Mei 1865) alikuwa mtawa wa Ufaransa, mwanzilishi wa shirika la Moyo Mtakatifu wa Yesu.

Katika kuliongoza kwa miaka 65 masista walifikia idadi ya 3,500, wakilea wasichana huko Ulaya, Afrika na Amerika.

Papa Pius X alimtangaza mwenye heri tarehe 24 Mei 1908, halafu Papa Pius XI alimtangaza mtakatifu tarehe 24 Mei 1925.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka kwenye tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Kilroy RSCJ, Phil, Madeleine Sophie Barat – A Life, Cork University Press, Cork, Ireland, 2000

Viungo vya nje 
 Madeleine Sophie Barat — Catholic Community Forum
 St. Madeleine Sophie Barat — American Catholic
 Sophie-Barat-Schule Hamburg,Germany
 Founder Statue in St Peter's Basilica

Waliozaliwa 1779
Waliofariki 1865
Mabikira
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Maria Alfonsina Danil

Maria Alfonsina Danil (Yerusalemu, Palestina, 4 Oktoba 1843 – Ein Karem, Palestina, 25 Machi 1927) alikuwa mtawa wa Palestina, mwanzilishi wa shirika la Masista Wadominiko wa Rozari Takatifu wa Yerusalemu.

Maisha yake yote alihudumia mafukara wa nchi yake. Kabla ya kuanzisha shirika lake mwaka 1880, alikuwa sista wa lingine, lakini alieleza kuwa njozi za Bikira Maria alizojaliwa akiwa Bethlehemu zimemuelekeza kuanzisha jipya.

Papa Benedikto XVI alimtangaza mwenye heri tarehe 22 Novemba 2009, halafu Papa Fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe 17 Mei 2015.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 25 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 

 Rosary Congregation 

Waliozaliwa 1843
Waliofariki 1927
Mabikira
Wadominiko
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Palestina
Desideri wa Vienne

(kwa Kifaransa: Didier; alifariki 607) alikuwa askofu mkuu wa mji huo na mwanahistoria ambaye aliuawa kwa kupigwa mawe, kwa agizo la malkia Brunhilda wa Austrasia aliyemchukia kwa makaripio yake .

Kabla ya hapo alikuwa ameondolewa madarakani kwa kutia shaka uhalali wa watoto wa malkia huyo .

Papa Gregori I alimlaumu kwa barua kutokana na juhudi zake za kuelimisha mapadri wake hata kuhusu fasihi.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 607
Maaskofu Wakatoliki
Wanahistoria wa Ufaransa
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Bruno wa Wurzburg

Bruno wa Wurzburg (1005 hivi - Persenbeug, Austria ya Chini, 27 Mei 1045) alikuwa chansela wa Italia (1027-1034) kwa niaba ya ndugu yake kaisari Konrad II, halafu askofu na mtawala wa Wurzburg hadi kifo chake.

Alikarabati kanisa kuu, alirekebisha maisha ya kleri na kuwafundisha waumini Maandiko Matakatifu.

Bruno aliandika pia kitabu cha ufafanuzi wa Zaburi na tenzi kumi za Biblia, kwa kutumia madondoo ya Mababu wa Kanisa.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 27 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Peter Kolb and Ernst-Günther Krenig (eds.), 1989: Unterfränkische Geschichte, pp. 229–232. Würzburg

Viungo vya nje

 Psalterium beati Brunonis episcopi herbipolensis (Nürnberg 1497 and Lipsiae 1533), digitised by www.digitale-sammlungen.de
 Inkunabel Psalterium beati Brunonis episcopi herbipolensis (Anton Koberger, Nürnberg 1497), digitised by the Universidad de los Andes
 http://www.santiebeati.it/dettaglio/54850
 Inkunabel Psalterium beati Brunonis episcopi herbipolensis (Anton Koberger, Nuremberg, 1497), digitalised by the University of the Andes

Waliozaliwa 1005
Waliofariki 1045
Maaskofu Wakatoliki
Wanateolojia wa Ujerumani
Wanasiasa wa Ujerumani
Watakatifu wa Ujerumani
Ursula Ledochowska

Ursula Ledochowska (jina la kitawa: Ursula wa Yesu; Loosdorf, Melk, Austria ya Chini, 17 Aprili 1865 – Roma, Italia, 29 Mei 1939) alikuwa mtawa wa Polandi, mwanzilishi wa shirika la Waursula wa Moyo Mteseka wa Yesu.

Kwa ajili hiyo alisafiri kwa shida sana katika nchi za Polandi, Skandinavia, Ufini na Urusi. 

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 20 Juni 1983, akamtangaza mtakatifu tarehe 18 Mei 2003.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka kwenye tarehe ya kifo chake.

Shirika lake lilipata kibali cha Papa tarehe 4 Juni 1923. Kufikia mwaka 2005 lilikuwa na masista 832 katika nyumba 98 zikiwemo zile za Tanzania.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 
 Hagiography Circle
 Saints SQPN
 Holy See
 Faith ND
 Suore Orsoline S.C.G.A.
 Healing Grace
 The Sanctuary of Saint Ursula Ledóchowska
 Geni

Waliozaliwa 1865
Waliofariki 1939
Mabikira
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Poland
Luka Kirby

Luka Kirby (Uingereza Kaskazini, 1549 hivi; Tyburn, London, 30 Mei 1582) alikuwa Mkristo msomi wa Kanisa la Anglikana kabla hajajiunga na Kanisa Katoliki huko Leuven, Ubelgiji na seminari ya Douai, Ufaransa mwaka 1576.

Alipewa daraja ya upadri huko Cambrai (1577) akaondoka kurudi Uingereza tarehe 3 Mei 1578, lakini mwaka huohuo alikwenda Roma, Italia, alipohudumia Waingereza wenzake wenye shida.

Alirudi kwao lakini alipofika tu pwani alikamatwa mnano Juni 1580 kwa uhaini dhidi ya malkia Elizabeti I kwa sababu ya Ukatoliki wake. Aliteswa kikatili na tarehe 17 Novemba 1581 alipewa adhabu ya kifo. 

Aliuawa pamoja na mapadri Williamu Filby na Laurenti Richardson. Wote watatu walitangazwa wenye heri na Papa Leo XIII mwaka 1885. Pamoja nao aliuawa Mjesuiti Thomas Cottam.

Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Bishop Challoner, Memoirs of Missionary Priests and other Catholics of both sexes that have suffered death in England on religious accounts from the year 1577 to 1684 (Manchester 1803)

Waliozaliwa 1549
Waliofariki 1582
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Yosefu Marello

Yosefu Marello (26 Desemba 1844 – 30 Mei 1895) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki huko Acqui, nchini Italia, na mwanzilishi wa shirika la Waliojitoa kwa Mt. Yosefu kwa ajili ya malezi ya kiadili na ya Kikristo ya vijana.

Alisifiwa kwa kusaidia maskini tangu utotoni mwake.

Kama askofu aliandika barua mbalimbali za kichungaji na kutembelea jimbo lake lote

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 26 Septemba 1993 akamtangaza mtakatifu 25 Novemba 2001.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Cartone, Giovanni Battista. Brevi memorie della vita di mons. Giuseppe Morello, vescovo d'Acqui e della con regazione da lui istituita. Asti: tip. Popolare, 1908.
 Rainero, Angelo (1937). Profilo di Mons. Giuseppe Morello, Vescovo d'Acqui, fondatore degli Oblati di S. Giuseppe. Asti: Scuola tip. S. Giuseppe, 1937.

Viungo vya nje
 Hagiography Circle
 Holy See
 Oblati di San Giuseppe
 Legatus 
 Catholic Hierarchy

Waliozaliwa 1844
Waliofariki 1895
Maaskofu Wakatoliki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Ziara ya Bikira Maria

Ziara ya Bikira Maria (pia: Maamkio) ni ile iliyofanywa na Mama wa Yesu, alipokuwa mjamzito tangu siku chache, kwa Elizabeti, aliyekuwa na mimba ya miezi sita katika uzee wake (Lk 1:39–56). Lengo lilikuwa kumhudumia hadi ajifungue mtoto, Yohane Mbatizaji, miezi mitatu baadaye. 

Kadiri ya Injili, walipokutana tu, Roho Mtakatifu alimjaza kwanza Yohane Mbatizaji awe nabii, tena zaidi ya nabii (Math 11:9), naye aliruka kwa shangwe tumboni mwa mama yake, tena Elizabeti mwenyewe aliyetambua ujauzito wa Maria na hivyo kumpongeza kuwa mbarikiwa kuliko wanawake wote na mwenye heri kwa kuwa alisadiki kwamba aliyoambiwa na Bwana yatatimia.

Akiitikia unabii wao, Maria alimtolea Mwenyezi Mungu utenzi wa sifa maarufu kwa jina la neno lake la kwanza katika Kilatini, Magnificat.

Tukio hilo la kusisimua linaadhimishwa na madhehebu mbalimbali ya Ukristo tarehe 31 Mei au 2 Julai katika Ukristo wa Magharibi na 30 Machi  au Jumapili mojawapo ya Majilio  katika Ukristo wa Mashariki. 

Katika Rozari linakumbukwa kama fumbo la pili la furaha.

Pia limekuwa asili ya kazi nyingi za huruma na sanaa ya Kikristo.

Habari katika Injili
Siku zile Mariamu aliondoka, akaenda upesi eneo la milimani katika mji wa Yuda; Aliingia katika nyumba ya Zakaria na kumsalimia Elizabeti. Ikawa, mara Elizabeti aliposikia salamu ya Mariamu, mtoto tumboni mwake akaruka kwa furaha; na Elizabeti akajazwa Roho Mtakatifu; na akasema kwa sauti kuu, akasema: «Umebarikiwa wewe katika wanawake na mzao wa tumbo lako amebarikiwa; na anijilie wapi mama wa Bwana wangu? Kwa maana, mara sauti ya salamu yako ilipofika masikioni mwangu, mtoto tumboni mwangu aliruka kwa furaha. Mwenye furaha yule ambaye ameamini kwamba yale aliyoambiwa kutoka kwa Bwana yatatimizwa!” (Injili ya Luka 1:39-45)

Tanbihi

Viungo vya nje 
 The Meeting of the Mother of God and Saint Elizabeth – Orthodox icon and synaxarion

Bikira Maria
Rozari
Injili ya Luka
Yohane Mbatizaji
Yesu Kristo
Sikukuu za Ukristo
Maneno saba

Maneno saba katika Ukristo ni yale ambayo Yesu aliyatamka akiwa msalabani na yamerekodiwa katika Injili nne. 

Kati yake, matatu yanapatikana katika Injili ya Luka tu, mawili katika Injili ya Yohane tu. Lingine linapatikana katika Injili ya Mathayo na Injili ya Marko vilevile. Lingine tena limerekodiwa na Yohane lakini Mathayo na Marko wamelidokeza. 

Katika Mathayo na Marko, Yesu Kristo anamlilia Mungu. Katika Luka, yeye anawasamehe wauaji wake, anamfariki mhalifu aliyetubu, na kumkabidhi Baba roho yake. Katika Yohane, Yesu anasema na mama yake na mwanafunzi mpendwa, anatokeza kiu yake, na kutangaza utimilifu wa kazi na maisha yake yote kadiri ya mpango wa Mungu.

Maneno ya buriani ya mtu yeyote yanatiwa maanani sana. Yanaweza kusaidia kuelewa nini ilikuwa muhimu kwake. Ilikuwa hivyo hasa kwa Yesu aliyeweza kusema machache tu kutokana na hali yake.

Tangu karne ya 16 maneno hayo yametumika sana katika mahubiri ya madhehebu mbalimbali siku ya Ijumaa kuu, na vitabu vingi vimetungwa kuyafafanua. 

Watunzi mbalimbali waliyatia katika muziki.

Mpangilio wa kawaida ni huu:

 Lk 23:34 
 Lk 23:43
 Yoh 19:26–27
 Math 27:46 na Mk 15:34
 Yoh 19:28
 Yoh 19:30
 Lk 23:46

Tanbihi

Marejeo
 The Reader's Encyclopedia, Second Edition 1965, publisher Thomas Y. Crowell Co., New York, editions 1948, 1955, pp. 917–18

Viungo vya nje
 The Seven Last Words of Christ, Rev. Dr. Mark D. Roberts, Patheos
 

Yesu Kristo
Injili
Ike Nwala

Ike Nwala (アイクぬわら, amezaliwa Brooklyn, New York City, 3 Juni 1986) ni mchekeshaji na mwimbaji kutoka Marekani.

Maisha yake
Wakati Ike aliongozwa na programu ya televisheni ya Kijapani, aliamua kuwa mchekeshaji na kwenda Japani. 

Hivi sasa anafanya kazi kama mshiriki wa kikundi kinachoitwa Choshinjuku.

Filmografia
Yo-kai Watch: Soratobu Kujira to Double no Sekai no Daibōken da Nyan! 
Yo-kai Watch Shadowside: Oni-ō no Fukkatsu (2017)

Marejeo

Viungo vya Nje 
Profaili rasmi
Ike Nwala on Instagram 

Waigizaji filamu wa Marekani
Asha Rashid

Asha Rashid Mwalala (alizaliwa 1 Januari 1989).Ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu, akiichezea klabu ya wanawake ya Yanga Princess ya Tanzania na timu ya Taifa  ya wanawake Twiga Stars nchini Tanzania.

Wachezaji mpira wa kike
Wanawake wa Tanzania
Anibale Maria di Francia

Anibale Maria di Francia (Messina, Sicilia, Italia, 5 Julai 1851 – Messina, 1 Juni 1927) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki aliyeanzisha mashirika mawili ya kitawa ili kumuomba Mungu alijalie Kanisa lake lizae mapadri watakatifu wengi: Mapadri Warogasyonisti na Mabinti wa Ari ya Kimungu. 

Pia alijenga nyumba kadhaa kwa ajili ya mayatima na kuwanyoshea fukara wote mikono yenye huruma ya Mungu.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 7 Oktoba 1990 halafu mtakatifu tarehe 16 Mei 2004.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Saint Hannibal Mary Di Francia Apostle of the Divine Will
Hannibal Mary Di Francia bio
Hannibal Mary Di Francia bio
Address of John Paul II to the Rogationist Fathers, May 16, 1997
Homily of John Paul II, May 16, 2004

Waliozaliwa 1851
Waliofariki 1927
Mapadri
Watawa waanzilishi
Wakarmeli
Watakatifu wa Italia
Filipo Smaldone

Filipo Smaldone (Napoli, Campania, Italia, 27 Julai 1848 – Lecce, Puglia, 4 Juni 1923) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki aliyeshughulikia maisha yake yote malezi ya kiutu na ya Kikristo ya mayatima, mabubu na viziwi akaanzisha shirika la kitawa la Masista Wasalesiani wa Mioyo Mitakatifu. 

Alikuwa pia na uwezo mkubwa wa kuhubiri na kutoa katekesi.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 12 Mei 1996 halafu Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 15 Oktoba 2006.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Hagiography Circle
 Saints SQPN
 Catholic Forum
 Salesian Missions 

Waliozaliwa 1848
Waliofariki 1923
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Rafaeli Guizar

(Cotija, Meksiko, 26 Aprili 1878 - Mji wa Meksiko, 6 Juni 1938) alikuwa askofu mkuu wa Veracruz-Jalapa kuanzia mwaka 1919.

Kwa kuwa alijihusisha na vita vya Cristeros aliondolewa jimboni mwake ikambidi aishi na kuendelea na uchungaji wake mafichoni jijini Mji wa Meksiko hadi kifo chake.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 29 Januari 1995, halafu Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 15 Oktoba 2006. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1878
Waliofariki 1938
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Meksiko
Umbo la baobonye

Umbo la baobonye (kwa Kiingereza: keyboard layout) ni mpangilio wa vibonyezo vya baobonye la tarakilishi au la taipureta.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Kompyuta
Kigogo

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia makala ya kigogo (maana)

Kigogo ni shina la mti lililokatwa. Kiuchumi kigogo ni chanzo cha ubao unaokatwa kwa matumizi ya kibinadamu. 

Kigogo huwa pia chanzo cha mtumbwi (chombo kidogo cha usafiri wa majini) na chelezo ambacho ni vigogo vilivyounganishwa.

Maana ya ziada
Kutokana na ukubwa na uzito wa kigogo neno hili linatumiwa pia kumtaja mtu muhimu katika jamii.

miti
Karitoni na wenzake

Karito, Evelpisto, Gerasi, Peoni na Liberiani (walifariki Roma, Italia, kati ya 162 na 168) walikuwa wanafunzi sita wa Yustino ambao waliuawa pamoja naye kwa kukatwa kichwa katika dhuluma ya Dola la Roma.

Hati za mateso yao zimetunzwa hadi leo.

Tangu kale wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 1 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Watu wa Roma ya Kale
Waliofariki 165
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Prokolo wa Bologna

Prokolo wa Bologna (alifariki Bologna, leo katika mkoa wa Emilia-Romagna, Italia, 304 hivi) alikuwa Mkristo aliyeuawa kwa kupigiliwa misumari minene wakati wa dhuluma ya kaisari Diocletian dhidi ya ukweli wa imani hiyo. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 1 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Fortunati wa Montefalco

Fortunati wa Montefalco alikuwa padri wa Kanisa Katoliki aliyeishi kati ya karne ya 4 na ya 5 katika Italia ya Kati, akifanya uchungaji kama paroko pamoja na kufanya kazi kwa bidii ili kujitegemea na kusaidia fukara wenzake, akitoa hivyo maisha yake kuhudumia wengine.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Convento di San Fortunato with frescoes by Gozzoli

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 400
Mapadri
Watakatifu wa Italia
Kaprasi wa Lerins

Kaprasi wa Lerins (alifariki Lerins, Provence, Ufaransa, 430) alikuwa mkaapweke wa Kanisa Katoliki aliyeanzisha monasteri katika kisiwa kidogo kisichokaliwa na watu pamoja na Honorati wa Arles ili kufuata mifano ya Mababu wa jangwani kadiri ya kanuni ya Pakomi.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Catholic Online: Caprasius
Saint of the Day, June 1  at SaintPatrickDC.org

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 430
Wakaapweke
Wamonaki
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Simeoni wa Siracusa

Simeoni wa Siracusa (pia: wa Trier; Siracusa, Sicilia, Italia, 987; Trier, Rheinland-Pfalz, Ujerumani, 1035) alikuwa mkaapweke na shemasi mwenye asili ya Ugiriki aliyeishi sehemu mbalimbali za Palestina na katika Mlima Sinai.

Baada ya matukio mengi aliishia Ujerumani amejifungia katika mnara hadi kifo chake.

Tarehe 5 Januari 1047, Papa Klementi II alimtangaza mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Juni au 1 Mei .

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 Eberwin, ‘De sancto Symeone, recluso in porta Trevirensi’, Acta Sanctorum, Jun 1, cols 0089A-0101E.
 Maurice Coens, ‘Un document inédit sur le culte de S. Syméon, moine d’orient et reclus a Trèves’, Analecta Bollandiana 68 (1950), 181-96.

Viungo vya nje

 Trier people over 2025 years

Waliozaliwa 987
Waliofariki 1035
Wakaapweke
Wamonaki
Mashemasi
Watakatifu wa Italia
Watakatifu wa Ugiriki
Watakatifu wa Ujerumani
Eneko wa Onya

Eneko wa Onya, O.S.B. (pia: Íñigo, Enecus, Ennecus, Innicus, Enecón; Calatayud, 1000 hivi; Oña, 1 Juni 1068) alikuwa mkaapweke wa Hispania kabla hajaanza urekebisho wa monasteri ya Wabenedikto kwa ombi la mfalme na kuishia kama abati wa Oña.

Mtu wa amani, alipofariki alililiwa na Wayahudi na Waislamu pia.

Papa Aleksanda IV alimtangaza mtakatifu tarehe 18 Juni 1259.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Juan Bautista Dameto, José María Sánchez Molledo, and Francisco Javier Lorenzo de la Mata. 2000. Historia de San Íñigo, Abad del Real Monasterio de San Salvador de Oña. Calatayud: Departamento de Cultura, ISBN 84-606-3013-7.
Ángel Canellas López. 1979. "García Sánchez de Nájera, Rey de Pamplona (1035–1054)." Cuadernos de investigación: Geografía e historia, 5(2):135–156.

Waliozaliwa 1000
Waliofariki 1068
Wakaapweke
Wamonaki
Wabenedikto
Mapadri
Watakatifu wa Hispania
Erasmo wa Formia

Erasmo wa Formia (pia: Elmo; alifariki Formia, leo katika mkoa wa Lazio, Italia, 303 hivi) alikuwa askofu aliyeuawa wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian dhidi ya imani hiyo. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 2 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 The Golden Legend (Saint Erasmus) – e-text adapted from Wynken de Worde's edition of 1527.
 Saint of the Day, June 2: Erasmus of Formia  at SaintPatrickDC.org

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 303
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Nikola wa Trani

Nikola wa Trani (Steiri, Beotia, Ugiriki, 1075 - Trani, Puglia, Italia, 2 Juni 1094) aliishi ujana wake bila makao maalumu, akishika msalaba mikononi na kukariri daima "Kyrie, eleison" ("Bwana, utuhurumie"). Jambo hilo lilimfanya adharauliwe na kudhulumiwa na wengi, lakini yeye hakupotewa na utulivu wake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 2 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Cioffari, Gerardo, 1994: San Nicola Pellegrino. Levante editore
Archdiocese of Trani, Barletta, Bisceglie and Nazareth (publ.), 2004: San Nicola il Pellegrino: Atti, testimonianze e liturgie in occasione dei festeggiamenti del IX centenario della sua morte. 10 anni dopo. Trani

Viungo vya nje
Santiebeati.it: San Nicola il Pellegrino
Traniviva.it (official portal of the municipality of Trani): account of Saint Nicholas of Trani

Waliozaliwa 1075
Waliofariki 1094
Watakatifu wa Ugiriki
Yurodivy
Klotilda malkia

Klotilda malkia (pia: Chrotechildis, Chrodigilde au Rotilde; Lyon, Ufaransa 475 - Tours, Ufaransa, 3 Juni 545) alikuwa mtoto wa Kilperiko II, mfalme wa Burgundy, halafu mke wa Klovis I, mfalme wa Wafaranki, ambao wazao wake wakaja kutawala kwa miaka zaidi ya 200. 

Tangu alipoolewa (493) alijitahidi kumvuta mumewe kwenye Ukristo hadi akafaulu kwa sala zake kumfanya abatizwe (496). Tukio hilo likawa na matokeo makubwa kwa historia ya Kanisa na ya Ulaya nzima, kwa kuwa kabila lote lilimfuata kuingia Kanisa Katoliki bila kupitia Uario uliowahi kufuatwa na makabila mengine ya Kijerumani. Ushirikiano wa Wafaranki na Mapapa ukaandaa mwanzo wa Dola Takatifu la Kirumi wakati wa Karolo Mkuu. 

Baada ya kufiwa mumewe alikwenda kuishi monasterini asitazamwe tena kama malkia, bali tu kama mtumishi wa Bwana, pamoja na kusaidia maskini na kujenga makanisa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Marejeo

Viungo vya nje

Waliozaliwa 475
Waliofariki 545
Watakatifu wa Ufaransa
Lifardi

Lifardi (Mans, Ufaransa, karne ya 6 - Meung-sur-Loire, Orleans, 570 hivi) alikuwa gavana wa Orleans ambaye kufikia umri wa miaka 40 aliacha utawala akawa shemasi, halafu mkaapweke, padri na baadaye alianzisha monasteri ambapo alifariki.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Juni..

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 Les Vies des saints pour tous les jours de l'année, tirées des auteurs les plus célèbres avec des réflexions chrétiennes sur chacune d'icelles, Claude Proust, chez Nicolas de Lacourt, 1724.
 La Vie Des Saints Pour Tous Les Jours De L'Année, Robustel, 1714.

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 570
Wakaapweke
Wamonaki
Mapadri
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Butare

ni mji ulioko kusini mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 89,600.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Nyanza (Rwanda)

ni mji ulioko kusini mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 56,679.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Ruhango

ni mji ulioko kusini mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 54,104.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Gikongoro

ni mji ulioko kusini mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 33,832.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Ruhengeri

ni mji ulioko kaskazini mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 86,685.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Byumba

ni mji ulioko kaskazini mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 70,593.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Kabuga

ni mji ulioko kaskazini mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 54,246.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Gisenyi

Gisenyi au Kisenyi ni mji ulioko magharibi mwa Rwanda na unapatikana katika wilaya ya Rubada. Mji unajumuisha na Goma na upo mpakani wa Rwanda na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka, 2005 ulikuwa na wakazi 83,623.

Pia umepitiwa na Ziwa Kivu ambalo linapelekea uwepo wa michezo ya majini, hoteli. Pia mji huu ni makazi  ya kiwanda cha Bralirwa ambacho hutegeneza vinywaji baridi kama Primus, Guinness, Amstel na kuna kiwanda kama Coca-Cola ambacho nacho hufanya kazi ya kuzalisha vinywaji baridi. 

Gisenyi ni mji mdogo ukilinganisha na mji wa jirani Goma lakini mji wa Gisenyi umeendelea kwa kiasi kikubwa mnamo mwaka 2011 ambapo kulikuwa na barabara na huduma nyingine nyingi.                     

Mlima Nyiragongo ni mlima wa volkano kati ya Gisenyi na Goma ambao uliwahi kulipuka mwaka 1977, tena mwaka 2002 na mji uliathiriwa kwa 15% kati ya 40% ya janga hilo lakini hawatodhurika sana endapo janga hilo litatokea tena.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Cyangugu

(awali: Shangugu) ni mji ulioko magharibi mwa Rwanda. Unaundwa na Cyangugu yenyewe na Kamembe.

Ndiyo makao makuu ya wilaya ya Rusizi. Mto Ruzizi unatenganisha mji huo na mji wa Bukavu ulioko mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Mwaka 2015 ulikuwa na wakazi 63,883.

Kamembe
Kamembe ni moja ya sehemu mbili zinazounda mji huo ulioko magharibi mwa Rwanda kwenye umbali wa karibu km 250 (maili 155) kutoka mji mkuu wa Rwanda, Kigali. Hakuna umbali kati ya Kamembe na mpaka wa Jamhuri ya Burundi. 

Kamembe ni mmoja kati ya miji ya Rwanda ambako ziwa Kivu linapatikana.

Mji wa Kamembe una uwanja wa ndege ulio wa pili kwa ukubwa nchini Rwanda. Kupeana kwake mpaka na Bukavu, DRC na kukaa kwake karibu na Burundi kuliwavutiya wahamiaji wengi kutoka nchi hizi zote mbili ambao walifanya Kamembe kuwa makazi yao ya kudumu. 

Wahamiaji wengine waliokuwa Kamembe walikuwa Waarabu ambao walikuja na kukaa Kamembe aidha kama vile wakimbizi wa vita vilivyowahi kutokea huko visiwa vya Unguja au wafanyabiashara waliojihusisha na biashara ya bidhaa kama vile kahawa na ngozi wa ng'ombe. Biashara ya bidhaa hizo ilishamiri sana katika miaka ya 1930 hadi mwishoni mwa miaka ya 1970. 

Mchanganyiko huo wa raia kutoka nchi jirani, uhamiaji wa Waarabu na kushamiri kwa biashara ya bidhaa hizo, kulifanya Kamembe kuwa na hali ya pekee ukilinganisha na miji mingine ya nchini Rwanda. 

Hali ya pekee kubwa ya mji wa Kamembe ni matumizi ya lugha ya Kiswahili. Tofauti na kwingineko kote Rwanda ambako lugha inayotumika ni lugha ya taifa ya Rwanda, yaani Kinyarwanda, Kamembe ndiko utumiaji wa lugha ya Kiswahili ulizagaa kwa vikubwa. 

Tofauti nyingine ni kuenea sana kwa dini ya Uislamu. Ukilinganisha na kwingineko Rwanda, ambako dini kubwa ni Ukristo wa madhehebu ya Uprotestanti na Ukatoliki, zaidi ya asilimia 95 za wakaaji wa mji wa Kamembe ni Waislamu. Utumiaji wa Kiswahili na kujiri kwa dini hiyo vilifanya Kamembe kutofautiana kabisa na mahala pengine nchini Rwanda, kimila na kiutamaduni. 

Huku kulifanya wanasiasa waliyoitawala Rwanda kabla ya serikali ya sasa iliyoko nchini Rwanda kuwashika raia wa Kamembe kama vile raia wasio wa Rwanda. Kwa serikali hizo raia wa Kamembe waliitwa Waswahili. Hii ilisababisha wanyimwe haki zao mbalimbali za kiraia. Japo kuwa haya yalibadilika wakati serikali ya sasa ikiongozwa na RPF iliingia madarakani nchini Rwanda mnamo mwaka wa 1994.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Waswahili
Miji ya Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Kibuye

ni mji ulioko magharibi mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 48,024.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Rwamagana

ni mji ulioko mashariki mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 50,081.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Kibungo

ni mji ulioko mashariki mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 46,240.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Nyagatare

ni mji ulioko mashariki mwa Rwanda.

Ni makao makuu ya wilaya ya Nyagatare.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 10,427.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Gisozi

Gisozi (pia: Kisozi) ni mji wa mkoa wa Mwaro nchini Burundi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Burundi

Viungo vya nje

Miji ya Burundi
Mkoa wa Mwaro
Kituokazi

Katika utarakilishi, kituokazi (kwa Kiingereza: workstation) ni tarakilishi inatumika ili kufanya programu ya matumizi ya kifundi au ya kisayansi

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Intaneti
Kompyuta
Musenyi

Musenyi ni mji wa mkoa wa Bubanza nchini Burundi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Burundi

Viungo vya nje

Miji ya Burundi
Mkoa wa Bubanza
Nyanza-Lac

Nyanza-Lac ni mji wa mkoa wa Makamba, kusini mwa Burundi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Burundi

Viungo vya nje

Miji ya Burundi
Mkoa wa Makamba
Kicukiro

ni mji wa mkoa wa Kigali nchini Rwanda. Ni wilaya au kitongoji cha huo mji mkuu wa nchi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Miji ya Rwanda
Kigali
Kamonyi

(pia: Gihinga) ni mji wa mkoa wa Kusini nchini Rwanda. 

Ndiyo makao makuu ya wilaya ya Kamonyi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Gisagara

ni wilaya ya mkoa wa Kusini nchini Rwanda.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Kibeho

ni mji wa mkoa wa Kusini nchini Rwanda.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Nyaruguru

ni wilaya ya mkoa wa Kusini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Kibeho.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Gasaka

ni mji wa mkoa wa Kusini nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya wilaya ya Nyamagabe.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Wilaya ya Nyamagabe

inapatikana mkoa wa Kusini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Gasaka.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Umutara

ni mji wa mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 10,427.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Kinihira

ni mji wa mkoa wa Kaskazini nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya mkoa huo.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Wilaya ya Musanze

inapatikana mkoa wa Kaskazini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Ruhengeri.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Cyeru

ni mji wa mkoa wa Kaskazini nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya wilaya ya Burera.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Wilaya ya Burera

inapatikana katika mkoa wa Kaskazini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Cyeru.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Wilaya ya Gicumbi

inapatikana katika mkoa wa Kaskazini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Byumba.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Wilaya ya Rulindo

inapatikana katika mkoa wa Kaskazini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Tare.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Wilaya ya Gakenke

inapatikana katika mkoa wa Kaskazini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Gakenke.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Gakenke

ni mji wa mkoa wa Kaskazini nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya wilaya ya Gakenke.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Wilaya ya Gasabo

inapatikana katika Mkoa wa Kigali nchini Rwanda.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Kigali
Wilaya ya Nyarugenge

ni wilaya ya Mkoa wa Kigali nchini Rwanda. Ndiyo kiini cha huo mji mkuu wa nchi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Kigali
Wilaya ya Huye

inapatikana katika mkoa wa Kusini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Butare.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Wilaya ya Kamonyi

inapatikana katika mkoa wa Kusini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Gihinga (pia: Kamonyi).

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Wilaya ya Muhanga

inapatikana katika mkoa wa Kusini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Muhanga.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Wilaya ya Nyanza

inapatikana katika mkoa wa Kusini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Nyanza (pia: Nyabisindu).

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Wilaya ya Ruhango

inapatikana katika mkoa wa Kusini nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Ruhango.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Wilaya ya Bugesera

inapatikana katika mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Nyamata.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Nyamata

ni mji wa mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya wilaya ya Bugesera.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Wilaya ya Gatsibo

inapatikana katika mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Kabarore.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Kabarore

ni mji wa mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya wilaya ya Gatsibo.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Wilaya ya Kayonza

inapatikana katika mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Mukarange.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Mukarange

ni mji wa mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya wilaya ya Kayonza.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Wilaya ya Kirehe

inapatikana katika mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Rusumo.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Wilaya ya Ngoma

inapatikana katika mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Kibungo.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Wilaya ya Nyagatare

inapatikana katika mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Nyagatare.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Wilaya ya Rwamagana

inapatikana katika mkoa wa Mashariki nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Rwamagana.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Wilaya ya Karongi

inapatikana katika mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Rubengera.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Rubengera

ni mji wa mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Ni makao makuu yako wilaya ya Karongi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Wilaya ya Ngororero

inapatikana katika mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Ngororero.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Ngororero

ni mji wa mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Ndiyo makao makuu yako wilaya ya Ngororero.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Wilaya ya Nyabihu

inapatikana katika mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Mukamira.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Mukamira

ni mji wa mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya wilaya ya Nyabihu.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Wilaya ya Nyamasheke

inapatikana katika mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Nyamasheke (pia: Kagano).

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Nyamasheke

(pia: Kagano) ni mji wa mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya wilaya ya Nyamasheke.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Wilaya ya Rubavu

inapatikana katika mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Gisenyi.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Wilaya ya Rusizi

inapatikana katika mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Cyangugu.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Wilaya ya Rutsiro

inapatikana katika mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Makao makuu yako Gihango.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Wilaya za Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Gihango

ni mji wa mkoa wa Magharibi nchini Rwanda. 

Ni makao makuu ya wilaya ya Rutsiro.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Lugha Panufu ya Matini (XML)

Katika utarakilishi, Lugha Panufu ya Matini (kifupi: LPM; kwa Kiingereza: Extensible Markup Language, XML) ni lugha ya kutunga inayoeleza kanuni za kusimba waraka pepe katika umbizo jalada linalosomeka kwa binadamu na kwa tarakilishi vilevile.

Mfano ya LPM 
Programu kwa kuchapa « Jambo ulimwengu ! ».<greeting>Jambo Ulimwengu !</greeting>

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Kompyuta
Intaneti
Mawasiliano
Usimbaji

Katika utarakilishi na mawasiliano, usimbaji (kutoka nomino ya Kibantu msimbo; kwa Kiingereza: encoding) ni mfumo wa kanuni zinazotumika ili kugeuza taarifa kuwa namna nyingine.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Kompyuta
Intaneti
Mawasiliano
Hati (lugha ya programu)

Katika utarakilishi, hati (kwa Kiingereza: script of programming language) ni waraka pepe unaotumika ili kutekeleza kazi kwenye lugha ya programu. Kwa kawaida, mwanaprogramu anaandika hati ili kutunza msimbo wake.

Mifano ya hati 
Hati kwa kuchapa "Jambo Ulimwengu !" kwa C++ :#include <iostream>

int main()
{
    using std::cout;

    cout << "Jambo ulimwengu !" << std::endl;
}

void foo()
{
    std::cout << "Jambo ulimwengu !" << std::endl;
}Hati kwa kupata factoria ya namba moja kwa PHP :<html>  
    <head>  
    <title>Programu kwa kupata factoria</title>  
    </head>  
    <body>  
    <form method="post">  
        Ingia namba:<br>  
        <input type="number" name="number" id="number">  
        <input type="submit" name="submit" value="Submit" />  
    </form>  
    <?php   
        if($_POST){  
            $fact = 1;  
            //getting value from input text box 'number'  
            $number = $_POST['number'];  
            echo "Factoria ya $number:<br><br>";  
            //start loop  
            for ($i = 1; $i <= $number; $i++){         
                $fact = $fact * $i;  
                }  
                echo $fact . "<br>";  
        }  
    ?>  
    </body>  
    </html>

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Lugha za programu
Kompyuta
Usawanyi maneno

Katika utarakilishi na kichakata matini, usawanyi maneno (kwa Kiingereza: word wrap au line wrap) ni kuvunja kifungu cha matini ili yalingane na upana unaopatikana wa ukurasa.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Kompyuta
Uandishi
Ingizo la shajara

Katika biashara, ingizo la shajara (kwa Kiingereza: journal entry) ni tendo la kuzishika au kuzirekodi shughuli za kibiashara za kiuchumi au zile zisizo za kiuchumi.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Biashara
Uchumi
Kompyuta
Monica Bonvicini

Monica Bonvicini (alizaliwa Venezia, 1965) ni mchongaji wa Italia.

Marejeo

monicabonvicini.net
 

Waliozaliwa 1965
Watu walio hai
Wachongaji wa Italia
Isabella Cortese

Isabella Cortese alikuwa mwandishi, tabibu na mwanakemia wa Italia wakati wa karne ya 16 (renaissance) Aliandika I secreti della signora Isabella Cortese (1561) .

Marejeo

 

Wanakemia wa Italia
Waandishi wa Italia
Laura Esquivel

Laura Esquivel Valdés (Mexico, 30 Septemba 1950) ni mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Mexico.

Vitabu
 Como agua para chocolate (1989)
 La ley del amor (1995)
 Íntimas suculencias (cuentos) (1998)
 Estrellita marinera (1999)
 El libro de las emociones (2000)
 Tan veloz como el deseo (2001)
 Malinche (2006)
 A Lupita le gustaba planchar (2014)
 El diario de Tita (2016)
 Mi negro pasado (2017)

Marejeo

 
Waliozaliwa 1950
Watu walio hai
Waandishi wa Mexiko
Washairi wa Mexiko
Wanasiasa wa Mexiko
Pío Baroja

Pío Baroja y Nessi (San Sebastián, 28 Desemba 1872 - Madrid, 30 Oktoba 1956) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Hispania.

Vitabu
Tierra vasca
1900: La casa de Aitzgorri.
1903: El mayorazgo de Labraz.
1909: Zalacaín el aventurero.
La lucha por la vida
1904: La busca.
1904: Mala hierba.
1905: Aurora Roja.
La raza
1911: El árbol de la ciencia.
1908: La dama errante.
1909: La ciudad de la niebla.
El pasado
La feria de los discretos
Los últimos románticos
Las tragedias grotescas
La vida fantástica
1901: Aventuras, inventos y mixtificaciones de Silvestre Paradox.
1901: Camino de perfección (pasión mística).
1906: Paradox rey.
Las ciudades
1910: César o nada.
1912: El mundo es ansí.
1920: La sensualidad pervertida: ensayos amorosos de un hombre ingenuo en una época de decadencia.
El mar
1911: Las inquietudes de Shanti Andía.
1923: El laberinto de las sirenas.
1931: Los pilotos de altura.
1930: La estrella del capitán Chimista.
Los amores tardíos
1926: El gran torbellino del mundo.
1927: Las veleidades de la fortuna.
1942: Los amores tardíos.
La selva oscura
1932: La familia de Errotacho.
1932: El cabo de las tormentas.
1932: Los visionarios.
La juventud perdida
1934: Las noches del Buen Retiro.
1937: Locuras de carnaval.
1936: El cura de Monleón.

Tanbihi

Waliozaliwa 1872
Waliofariki 1956
Waandishi wa Hispania
Rozalén

María de los Ángeles Rozalén Ortuño (maarufu kama Rozalén; alizaliwa Albacete 12 Juni 1986) ni mwimbaji kutoka nchi ya Hispania.

Diskografia
 Con derecho a... (2013)
 Quién me vio... (2015)
 Cuando el río suena... (2017)

Tanbihi

Viungo vya nje

Waliozaliwa 1986
Wanamuziki wa Hispania
Watu walio hai