LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Sikipi

Sikipi ni ndege wa jenasi mbalimbali katika nusufamilia Perdicinae wa familia Phasianidae. Spishi za Ptilopachus huainishwa katika familia Odontophoridae siku hizi, kwa sababu zina nasaba na tombo wa Dunia Mpya. Ndege hawa wanafanana na kwale na tombo, lakini ukubwa wao ni katikati ya zile za ndege hawa. Hata mwenendo wao ni kama ule wa ndege hawa. Hula mbegu hasa lakini wadudu pia. Hutaga mayai tano hadi zaidi ya kumi ardhini pengine juu ya manyasi makavu.

Sikipi wanatokea Afrika, Ulaya na Asia, lakini sikipi chukar amewasilishwa katika Amerika ya Kaskazini, New Zealand na Hawaii. Spishi nyingi huwindwa sana mahali pengi.

Spishi za Afrika
 Alectoris barbara, Sikipi wa Barbari (Barbary Partridge)
 Alectoris chukar, Sikipi Chukar (Chukar) imewasilishwa
 Ammoperdix heyi, Sikipi-mchanga (Sand Partridge)
 Margaroperdix madagascarensis, Sikipi wa Madagaska (Madagascar Partridge)
 Ptilopachus nahani, Sikipi wa Nahan (Nahan's Partridge)
 Ptilopachus petrosus, Sikipi wa Afrika (Stone Partridge)
 Xenoperdix udzungwensis, Sikipi wa Udzungwa (Udzungwa Partridge)
 Xenoperdix obscuratus, Sikipi wa Rubeho (Rubeho Forest Partridge)

Spishi za mabara mengine
 Alectoris graeca (Rock Partridge)
 Alectoris magna (Przevalski's Partridge)
 Alectoris melanocephala (Arabian Partridge)
 Alectoris philbyi (Philby's Partridge)
 Alectoris rufa (Red-legged Partridge)
 Ammoperdix griseogularis (See-see Partridge)
 Arborophila ardens (Hainan Partridge)
 Arborophila atrogularis (White-cheeked Partridge)
 Arborophila brunneopectus (Bar-backed Partridge)
 Arborophila cambodiana (Chestnut-headed Partridge)
 Arborophila campbelli (Malaysian Partridge)
 Arborophila crudigularis (Taiwan Partridge)
 Arborophila davidi (Orange-necked Partridge)
 Arborophila diversa (Siamese Partridge)
 Arborophila gingica (White-necklaced Partridge)
 Arborophila hyperythra (Red-breasted Partridge)
 Arborophila javanica (Chestnut-bellied Partridge)
 Arborophila mandellii (Chestnut-breasted Partridge)
 Arborophila merlini (Annam Hill-partridge)
 Arborophila orientalis (Grey-breasted Partridge)
 Arborophila rolli (Roll's Partridge)
 Arborophila rubrirostris (Red-billed Partridge)
 Arborophila rufipectus (Sichuan Partridge)
 Arborophila rufogularis (Rufous-throated Partridge)
 Arborophila sumatrana (Sumatran Partridge)
 Arborophila torqueola (Hill Partridge)
 Bambusicola fytchii (Mountain Bamboo Partridge)
 Bambusicola sonorivox (Taiwan Bamboo Partridge)
 Bambusicola thoracicus (Chinese Bamboo Partridge)
 Caloperdix oculeus (Ferruginous Partridge)
 Haematortyx sanguiniceps (Crimson-headed Partridge)
 Lerwa lerwa (Snow Partridge)
 Melanoperdix nigra (Black Partridge)
 Perdix dauurica (Daurian Partridge)
 Perdix hodgsoniae (Tibetan Partridge)
 Perdix perdix (Grey Partridge)
 Rhizothera dulitensis (Hose's Partridge)
 Rhizothera longirostris (Long-billed Partridge)
 Rollulus rouloul (Crested Partridge)
 Tropicoperdix charltonii (Chestnut-necklaced Partridge)
 Tropicoperdix chloropus (Green-legged Partridge)

Picha

Kuku na jamaa
Wanyama wa Biblia
Marie Curie

Maria Curie (jina kamili: Maria Salomea Skłodowska-Curie; 7 Novemba 1867 – 4 Julai 1934) alikuwa mwanafizikia na mwanakemia Mpolandi na Mfaransa aliyepata Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka 1903 na Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka 1911. Marie Curie ni binadamu pekee aliyepokea tuzo ya Nobel kwa sayansi mbili tofauti.

Maisha
Alizaliwa Poland kama Maria Skłodowska wakati nchi hiyo ilipokuwa chini ya Urusi. Wakati ule hapakuwa na nafasi kwa wanawake kusoma kwenye chuo kikuu nchini, hivyo akahamia Ufaransa mwaka 1891 akajiandikisha katika somo la fizikia akaendelea baadaye kuchukua digrii ya hisabati.

Mwaka 1895 akaolewa na mwanasayansi Mfaransa Pierre Curie. Pamoja naye alifanya utafiti wa unururifu akatambua elementi za poloni na radi. 

Baadaye alikuwa profesa wa kike wa kwanza katika chuo kikuu cha Sorbonne mjini Paris.

Alikufa kutokana na kansa ya damu (lukemia) kwa sababu maishani mwake alishika dutu nururifu nyingi bila ya tahadhari wakati hatari za unururifu hazijajulikana.

Viungo vya nje 

 1903 Nobel Prize in Physics  and 1911 Nobel Prize in Chemistry  – Tovuti ya kamati ya Tuzo ya Nobel kwa Kiingereza 
 Wasifu wa Curie
 The official web page of Maria Curie Skłodowska University in Lublin, Poland  (Kiingereza)

Waliozaliwa 1867
Waliofariki 1934
Curie
Curie
Curie
Curie
Curie
Curie
Muhammadu Buhari

Muhammadu Buhari (amezaliwa tar. 17 Desemba 1942) amekuwa rais wa Nigeria tangu 29 Mei 2015. Anashika cheo mara ya pili maana aliwahi kuwa rais toka 31 Desemba mwaka 1983 hadi 27 Agosti mwaka 1985.  Wakati ule aliingia madarakani kama jenerali ya jeshi kwa kumpindua rais aliyechaguliwa Shehu Shagari. Buhari mwenyewe alipinduliwa mwaka 1985 na jenerali Ibrahim Babangida. 

Katika kura za uchaguzi za miaka 2003, 2007 na 2011 aligombea urais bila kufaulu.  alikuwa mgombea urais katika uchaguzi wa kitaifa wa mwaka huo, lakini hakuibuka kuwa mshindi. Alirudia kugombea katika kura ya mwaka 2015 aliposhinda dhidi ya rais Goodluck Jonathan kwa asilimia 54 za kura zote.

Muhammadu Buhari katika awamu la kwanza la urais alitanguliwa na Shehu Shagari kisha akafuatiwa na Ibrahim Babangida.

Marejeo

Viungo vya Nje
 Tovuti Rasmi ya Muhammadu Buhari 

Marais wa Nigeria
Wanasiasa wa Nigeria
Watu walio hai
Waliozaliwa 1942
Kipululu

-Kwa kiunzi cha binadamu tazama makala "Kiunzi cha mifupa"-

Vipululu (pia vipururu) ni ndege wa familia Turnicidae. Spishi moja inaitwa kiunzi pia (tazama orodha ya spishi). Ndege hawa wanafanana tombo lakini hawana mnasaba na hawa. Wana rangi ya mchanga na madoa meusi au kahawia. Hawapendi kupuruka. Jike ana rangi kali kuliko dume na huanzisha ubembelezi. Dume huatamia na hutunza makinda.

Ndege hawa waliainishwa zamani ndani ya Gruiformes (oda ya makorongo) au Galliformes (oda ya kuku). Lakini utafiti wa ADN umeonyesha kama vipululu wana mnasaba na vitwitwi. Kwa hivyo wanaainishwa ndani ya Charadriiformes sasa. Kisukuku kimefunuliwa ambacho kimetambuliwa kama jamaa wa vipululu na kuitwa Turnipax.

Spishi za Afrika 
 Ortyxelos meiffrenii, Kiunzi (Quail-plover au Lark buttonquail)
 Turnix hottentottus, Kipululu Kusi (Hottentot buttonquail)
 Turnix nanus, Kipululu Kiuno-cheusi (Black-rumped buttonquail)
 Turnix nigricollis, Kipululu wa Madagaska (Madagascar buttonquail)
 Turnix sylvaticus, Kipululu wa Kawaida (Common buttonquail)
 Turnix s. lepurana, Kipululu wa Afrika (African hemipode 
 Turnix s. sylvaticus, Kipululu wa Maroko (Andalusian hemipode

Spishi za mabara mengine 
 Turnix castanotus (Chestnut-backed buttonquail)
 Turnix everetti (Sumba buttonquail)
 Turnix maculosus (Red-backed buttonquail)
 Turnix melanogaster (Black-breasted buttonquail)
 Turnix ocellatus (Spotted buttonquail)
 Turnix olivii (Buff-breasted buttonquail)
 Turnix pyrrhothorax (Red-chested buttonquail)
 Turnix suscitator (Barred buttonquail)
 Turnix sylvaticus (Common buttonquail)
 Turnix tanki (Yellow-legged buttonquail)
 Turnix varius (Painted buttonquail)
 Turnix velox (Little buttonquail)
 Turnix worcesteri (Worcester's au Luzon buttonquail)

Picha 

Vitwitwi na jamaa
Shehu Shagari

Alhaji Shehu Usman Aliyu Shagari, mwenye cheo cha Turakin Sakkwato (amezaliwa tar. 25 Mei 1925) alikuwa Rais wa sita nchini Nigeria.

Shehu alikabidhiwa madaraka kinguvu na Jenerali Olusegun Obasanjo kuwa mwangalizi wa serikali. Shangari alitanguliwa na Olusegun Obasanjo kisha akafuatiwa na  Muhammadu Buhari.

Marais wa Nigeria
Wanasiasa wa Nigeria
Watu walio hai
Waliozaliwa 1925
Pierre Curie

Pierre Curie (15 Mei 1859 Paris/Ufaransa - 19 Aprili 1906) alikuwa mwanafizikia Mfaransa aliyepokea Tuzo ya Nobel ya Fizikia kwa mwaka 1903 pamoja na mke wake Marie Curie na Henri Becquerel.

Pamoja na mke wake alichunguza misingi ya sumakuumeme. Maelezo yao yaliunda misingi wa kuelewa unururifu wa kinyuklia. 

Pierre Curie alishirikiana na mkewe Marie Curie pia katika ugunduzi wa elementi za poloni na radi hata baada ya kifo chake, mke akapata tuzo ya Nobel ya kemia. 

Pierre Curie alikufa kutokana na ajali ya gari.

Viungo vya Nje 

 Pierre Curie's Nobel prize 
 Official Nobel biography 
 Nobel article about Marie Curie 
 Biography American Institute of Physics 
 Annotated bibliography for Pierre Curie from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 

Wanafizikia wa Ufaransa
Wanakemia wa Ufaransa
Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Secunderabad

Secunderabad (pia:Sikanderabad) ni mji wa nchini India katika jimbo la Andhra Pradesh upande wa mashariki wa nchi.
Iko karibu na mji mkubwa wa Hyderabad na mara nyingi hutazamiwa kama sehemu yake.

Uchumi na biashara 
Secunderabad wanashughilika sana na bidhaa za mafuta ya petroli pia wanatengeneza madawa ya wanadamu, nguo n.k. Mji wa Secunderabad kwa miaka ya siku hizi kumekuwa wajenzi wengi wa bidhaa pepe (Software) n.k.

Secunderabad pia inajulikana kwa teknolojia ya habari ama Information Technology (IT).Inashindana na Bangalore katika sekta hii ya Teknolijia ya habari (IT). Kwa sasa iko namba mbili nyuma ya Bangalore. Katika soko la kimataifa, Hyderabad imeweza kuuza Softwares na kupata mapato kiasi cha dola bilioni 1 za kimarekani kwa mwaka 2004.

Hydeabad kwa sasa ina wawekezaji wengi sana katika soko hili la teknolojia ya habari(IT),Miongoni mwa makampuni yaliyowekeza katika Teknolojia ya habari ni kama ifuatavyo,Accenture, AppLabs, Infosys, Invensys, Microsoft, CSC, Oracle, Wipro, Kanbay, GE, iGate, ValueLabs, ADP, Dell, Deloitte, HSBCGLT, SumTotal, Intergraph, Analog Devices, Rhythm and Hues Studios, India, IBM, Keane,Satyam, Baan, Birlasoft, Cypress Semiconductors, InMage, SatNav Technologies, Tata Consultancy Services(TCS), Amazon , Google,HP(Hewlett-Packard),Oracle Corporation,Capgemini,CA(Computer Associates), Qualcomm, Cognizant Technology Solutions(CTS),Sierra Optima,UBS,wellsfargo,Microsoft Corporation,Cntrl S, MindTree, HCL, Polaris, Kenexa,Bank of America, InfoTech, VisualSoft, Pramati, GoldStone, Verizon, Virtusa, covansys, FourSoft, CMC, iGATE, LinkWell na Sierra Atlantic .

Miji ya Uhindi
Andhra Pradesh
Ziwa la Nasser

Ziwa la Nasser (kwa Kiarabu بحيرة ناصر, buhairat nāssir) ni bwawa kubwa kwenye mto Nile lililopatikana tangu kufungwa kwa mwendo wa Nile kwa lambo la Aswan nchini Misri kuanzia mwaka 1958.

Ziwa Nasser liko katika eneo la nchi za Misri na Sudan, hasa kati ya miji ya Aswan (Misri) na Wadi Halfa (Sudan). Eneo lake ni zaidi ya km² 5,200, lina urefu wa kilomita 550 na upana hadi km 35. Mjao hufikia hadi km³ 160.

Jina lilitolewa kwa heshima ya aliyekuwa rais wa Misri Gamal Abdel Nasser aliyefanya azimio la kujenga bwawa.

Faida na matatizo ya ziwa 
Kuzuiliwa kwa mwendo wa mto ulimaliza mafuriko ya kila mwaka ya Nile nchini Misri. Kwan upande mwingine matope yenye rutuba hayafiki tena chini ya Aswan na wakulima wanahitaji kununua mbolea wa chumvi waliporidhika zamani na matope yaliyobaki mashambani baada ya mafuriko. Vilevile matope hayo yameanza kujaza nafasi ya ziwa na mjao wake umeendelea kupungua polepole.

Pia delta ya Nile katika Mediteranea haikukua tena lakini imeanza kupungua.

Tanbihi

Maziwa ya Misri
Nile
Maziwa ya Afrika
Maziwa ya Sudan
Versailles

Versailles ni mji wa Ufaransa karibu na mji mkuu wa Paris mwenye wakazi 86,000 (2004).

Ni maarufu kutokana na jumba la kifalme lililojengwa hapa na mfalme Louis XIV wa Ufaransa alipopeleka mji mkuu hapa kutoka Paris. Jumba hili lilikuwa baadaye kielelezo kwa majengo ya wafalme kote Ulaya.

Versailles ilikuwa pia mahali pa mikutano muhimu ya kihistoria:
 Tar. 18 Januari 1871 watawala wa Ujerumani walikutana hapa wakati wa Vita ya Ufaransa dhidi ya Ujerumani wa 1870/71 na kumtangaza mfalme wa Prussia kuwa Kaisari Wilhelm I wa Dola la Ujerumani.
 Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia washindi walikutana hapa na kuwa na mkutano kuhusu amani. Mkataba wa Versailles kuhusu amani na Ujerumani halafu mkataba wa Trianon kuhusu amani na Hungaria ilitiwa sahihi mjini.

Elimu 
 Chuo Kikuu cha Versailles

Miji ya Ufaransa
Historia ya Ufaransa
Île-de-France
Paris
Gamal Abdel Nasser

Gamal Abdel Nasser (kwa Kiarabu جمال عبد الناصر ‎gamal abd-an-nasir); (Alexandria, 15 Januari 1918; Kairo, 28 Septemba 1970) alikuwa mwanajeshi na rais wa Misri katika miaka 1954 hadi 1970.

Alikuwa kati ya viongozi wa mapinduzi ya kijeshi ya mwaka 1952 nchini Misri iliyompindua mfalme na kuanzisha jamhuri. 

Mwaka 1956 alitaifisha mfereji wa Suez uliokuwa mali ya kampuni ya kigeni akaamuru kujengwa kwa lambo la Aswan tangu 1958. 

Alijenga jeshi kubwa lililoshindwa mara mbili katika vita dhidi ya Israel.
 
Katika siasa ya ndani alijaribu kupeleka Misri mbele kwa kuwapa wakina mama haki ya kupiga kura katika uchaguzi na elimu bila malipo kwa vijana wote. Wakulima wadogo walipewa mashamba. 

Lakini utawala wa serikali katika sehemu nyingi za uchumi uligonga ukuta kama katika nchi mbalimbali yaliyofuata utaratibu wa uchumi wa kupangwa na serikali.

Nasser alihesabiwa kati ya mashujaa wa harakati ya nchi zisizofungamana na upande wowote katika vita baridi kati ya Umoja wa Kisovyeti na Marekani. 

Mwaka 1967 maazimio yake yalikuwa kati ya sababu za vita ya siku sita kati ya Israel na majirani Waarabu. 

Waliozaliwa 1918
Waliofariki 1970
Marais wa Misri
Salome Joseph Mbatia

Salome Joseph Mbatia (kuzaliwa 27 Disemba 1952 – kufa 24 Oktoba 2007) alikuwa naibu Waziri wa Maendeleo ya Jamii, Jinsia na Watoto, nchini Tanzania.

Maisha ya Mwanzo
Marehemu Mbatia alizaliwa tarehe 27 Desemba mwaka 1952 na kupata elimu ya msingi katika shule ya St. Anna kuanzia mnamo mwaka 1959 mpaka 1966.

Aliendelea na masomo ya sekondari katika shule ya St. Joseph mnamo mwaka 1967 hadi 1970 na baadaye kidato cha tano na sita katika shule ya Wasichana ya mjini Korogwe (Tanga) mwaka 1971 hadi 1972. Alisomea shahada yake ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kuanzia mwaka 1973 hadi 1976.

Kati ya mwaka 1982 hadi 1983 alisomea Shahada ya Uzamili kuhusu Menejimenti huko nchini Marekani na baadaye akasomea Diploma ya Uzamili katika Utawala na Menejimenti huko nchini Uholanzi, hiyo ilikuwa mwaka 1993.

Shughuli za Kiserikali
Aliteuliwa kuwa Naibu Waziri mnamo Januari ya mwaka 2006 katika Wizara ya Mipango, Uchumi na Uwezeshaji, kabla ya kupelekwa katika Wizara ya Maendeleo ya Wanawake, Watoto na Jinsia.

Kifo Chake
Marehemu Salome Mbatia na dereva wake walikufa baada ya gari walilokuwamo aina ya Nissan Patrol kugongana na gari lingine kubwa aina ya Fuso lililokuwa limebeba mbao eneo la Kibena, wilayani Njombe mkoani Iringa, Tanzania.

Ona Pia
 Wabunge wa Tanzania

Viungo vya Nje
 Habari za Mh. Mbatia katika IPP
 Mapokezi ya mwili wa Mbatia 
 Bunge la Tanzania

Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Waliozaliwa 1952
Waliofariki 2007
Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji

Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji (au kiing.: Teofilo Kisanji University) ni chuo kikuu chipukizi kinachokua haraka katika mji wa Mbeya (Tanzania) kinachopatikana tangu mwaka 2005. Kinatoa kozi kwenye vitivo au idara nne za 
 Ualimu (Faculty of Education)
 Teolojia (Faculty of Theology) 	
 Fani za sanaa na Sosholojia (Faculty of Arts and Social Science) 	
 Sayansi na Teknolojia (Faculty of Science and Technology) 	

Chuo chasimamiwa na Kanisa la Moravian Tanzania. 

Chuo kipo Mbeya mjini katika eneo la "Block T" karibu na uwanja wa ndege wa mjini eneo la Soweto/Mwanjelwa.

Jina
Jina la chuo kikuu limeteuliwa kwa heshima ya Teofilo Kisanji (1915-1982) aliyekuwa askofu wa kwanza Mwafrika wa Kanisa la Moravian Tanzania.

Historia
Chuo kikuu kilitanguliwa na Motheco kilichowahi kufundisha wachungaji pekee tangu 1969.

Chuo Kikuu kilianzishwa rasmi katika Agosti 2005 kwa idara ya theolojia pekee. Tangu Agosti 2006 idara ya ualimu ilianza kazi yake katika kozi za ualimu wa lugha.

Utawala
VC Dr Ntuli Kassimoto.
DVCAA Dr Mosses.
DVPF Mr Mabuga(ma)

Wahadhiri
Chuo kinawahadhiri wa ndani na nje mfano wake ni profesa Mwamwenda (Afrika Kusini), profesa Mbonile (UDSM), wengine ambao ni wakudumu ni Dr Ntuli, Dr Kouh, Dr Keryy, Dr moses, Dr Nzowa, Dr Zamuel, Mr Andersen (ma), Mr Alawi (ma), Mr Madulu (ma), Mr Ntonge (ma), Mr Kandoro (ma), Mr Mwasandube(ma), Mr Mwakilembe (ma),mr Haukila(ma), Mr Bakari(ma), Mr Nchimbi (ma),Mr Mahala (ma),Mr Mwakipesile (ma), Mr Mabuga (ma),Mr Mwambo (ma),Rev Kasyele(ma),Mrs Zamuel (ma),Mr Mwenisongole (ma),  Mrs Ktegile(ma), Miss Stella(ma),Miss Lawi (ma), Miss Ndihesya (ma),Rev Meza, Ms Kategile,Rev Mbao.

Marejeo ya nje
Tovuti rasmi

Vyuo vikuu vya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Moravian
Teofilo Kisanji

Teofilo Hiobo Kisanji (26 Desemba 1915 - 15 Aprili 1982) alikuwa mwalimu, mchungaji na baadaye askofu Mwafrika wa kwanza wa Kanisa la Moravian Tanzania.

Maisha
Kisanji alizaliwa katika kijiji cha Chadodwa kwenye wilaya ya Sikonge katika familia ya Wanyamwezi Wakristo. Baba alikuwa mwinjilisti wa kanisa la Moravian. Akasoma ualimu akafundisha shuleni tangu 1933 na baadaye kama mwalimu wa chuo cha ualimu.

Mwaka 1949 akafuata wito wa kuwa mchungaji wa kanisa akibarikiwa 1950. Alisoma theolojia huko Uingereza na Uholanzi akarudi Tanzania kuwa mchungaji Tabora mjini. 

Mwaka 1962 alichaguliwa kuwa mchungaji kiongozi kwa cheo cha "superintendent" akiwa Mwafrika wa kwanza katika kanisa lake. 1965 akateuliwa kuwa askofu Mwafrika wa kwanza katika kanisa la Moravian Tanzania akasimamia jimbo la Tanzania Magharibi (Tabora). Alikuwa askofu wa Moravian Mwafrika wa pekee nchini Tanzania hadi 1979.

Kisanji alikuwa kati ya viongozi wa makanisa waliojenga umoja wa Jumuiya ya Kikristo Tanzania (CCT). Mwaka wa 1968 alishiriki katika azimio la kuanzisha chuo cha Motheco mjini Chunya. Aliandika vitabu viwili juu ya historia ya kanisa la Moravian.

Kisanji alioa akazaa watoto 15 na mke wake Perpetua. 

Aliaga dunia 1982 katika hospitali ya KCMC (Kilimanjaro Christian Medical Centre) mjini Moshi akazikwa Tabora.

Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji mjini Mbeya na Bishop Kisanji Women’s Centre mjini Morogoro vimepewa majina kwa heshima yake.

Viungo vya Nje
Maisha ya T. Kisanji katika kamusi ya Wakristo Waafrika (Kiing.)  

Waliozaliwa 1915
Waliofariki 1982
Watu wa Tanzania
Moravian
Moravian Theological College

Moravian Theological College (Motheco) ilikuwa Chuo cha Theolojia cha Kanisa la Moravian Tanzania katika mji wa Mbeya (Tanzania). 

Kilianzishwa Chunya mwaka 1969 na kuhamia Mbeya mwaka 1978. 

Kilifundisha wachungaji wa Kanisa la Moravian Tanzania pia wa Kilutheri hadi kiwango cha cheti na diploma.

Mwaka 1990 kozi ya BD (Bachelor of Divinity) ilianzishwa. 

Tangu 2005 Motheco ilikwisha kwa kuingia katika Chuo Kikuu Teofilo Kisanji.

Vyuo vikuu vya Tanzania
Mkoa wa Mbeya
Moravian
Sergio Leone

Sergio Leone (3 Januari 1929 - 30 Aprili 1989) alikuwa muongozaji wa filamu kutoka nchi ya Italia. 

Anajulikana hasa kwa filamu zake aina ya Spaghetti Western.

Filamu zilizoongozwa na Sergio Leone 
 The Last Days of Pompeii (1959) au Ultimi giorni di Pompei (Italia)
 Il Colosso di Rodi (1961) au The Colossus of Rhodes (USA)
 A Fistful of Dollars (1964) au Per un pugno di dollari (Italia)
 For a Few Dollars More (1965) au Per qualche dollaro in piu (Italia)
 The Good, the Bad and the Ugly (1966) au Il buono, il brutto, il cattivo (Italia)
 Once Upon a Time in the West (1968) au C'era una volta il West (Italia)
 A Fistful of Dynamite (1971) au Giù la testa (Italia)
 My Name Is Nobody (1973) au Il mio nome è Nessuno (Italia) aka Lonesome Gun (USA)
 Un genio, due compari, un pollo (1975) au A Genius, Two Friends, and an Idiot (USA)
 Once Upon a Time in America (1984) au C'era una volta in America (Italia)

Tazama pia 
 Orodha ya waigizaji na waongozaji wa spaghetti western.

Viungo vya nje 
 Fistful-of-Leone.com
 Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
 www.fistfulofwesterns.com  A Fistful of Westerns
 www.Spaghetti-western.net The Spaghetti Western Database
 Biographical article  at Once Upon A Time In America fansite
 Photo

Waliozaliwa 1929
Waliofariki 1989
Leone, Sergio
Henry Fonda

Henry Jaynes Fonda (16 Mei 1905 – 12 Agosti 1982) alikuwa mshindi wa tuzo ya Oscars (Academy Awards) kama muigizaji bora wa filamu za kimarekani. Fonda anafahamika zaidi kwa kucheza filamu za western maarufu kama Spaghetti Western.

Maisha Binafsi 
Henry Fonda alioa mara tano. Kwa mara ya kwanza alimuoa Margaret Sullavan mnamo mwaka 1931 hawakukaa muda mwingi wakatengana, kisha talaka rasmi ikawa mwaka 1933. Mnamo mwaka 1936, Fonda akamuoa Frances Ford Seymour, wakazaa watoto wawili, ambaye ni Peter Fonda na Jane Fonda.

Mnamo mwaka 1950, mke wa Fonda ambaye ni Seymour mama yao na kina Peter alijiua, ndipo Fonda akaamua kuoa mke mwingine aliyejulikana kwa jina la Susan Blanchard, aliyekuwa mtoto wa kufikia wa mzee Oscar Hammerstein II, hiyo ilikuwa mnamo mwaka 1950.

Fonda na Susan walimlea mtoto Amy (aliyezaliwa 1953), lakini kwa bahati mbaya walitalikiana miaka mitatu mbele. Mnamo mwaka 1957 Fonda akamuoa kabaila wa kiitalia Afdera Franchetti.
Walibaki kuwa wanandoa mpaka mwaka 1961 ambako ndio ilikuwa mwisho wa Franchetti kuwa na mume aitwaye Fonda.

Fonda hakukaa sana akaja kumwoa Shirlee Mae Adams, alikaa na Adams mpaka kifo chake kilivyofika, mnamo mwaka 1982.

Filamu Aliziigiza Henry Fonda

Tuzo Alizopata

Ona Pia 
 Orodha ya waigizaji na waongozaji wa spaghetti western.

Viungo vya Nje 
 *Everybody's All-American: Henry Fonda (2005 Premiere Magazine article) 
 Henry katika TV.com 

Waigizaji filamu wa Marekani
Waigizaji wa filamu za Western
Waliozaliwa 1905
Waliofariki 1982
Tuzo za Akademi

The Academy Awards (zinafahamika zaidi kama Oscars) huwakilishwa kila mwaka na kampuni ya Academy of Motion Picture Arts and Sciences (Kifupi: AMPAS) kwa lengo la kutambulisha taaluma ya tasnia ya filamu, wakiwemo waongozaji, waigizaji, na watunzi wa filamu.

Rasmi huwa sherehe za utoaji wa tuzo mbalimbali.
Pia inasemekana kuwa ni miuongoni mwa sherehe mashughuli zaidi na inatizamwa sana duniani mara tu sherehe hizo zinapoanza.

Viungo vya Nje 

 Oscars.org (Tovuti Rasmi ya Oscars)
 Oscar.com (Tovuti Rasmi ya Sherehe za Oscars)
 The Academy Awards Database  (Database ya Oscars)
 Picha za tuzo za Oscars 

Tuzo
John Lloyd Cruz

John Lloyd Cruz (Alizaliwa tar. 24 Juni 1983, Ufilipino) ni mmoja kati ya waigizaji wenye umri mdogo katika medani ya Tamthilia na filamu kutoka nchini Philippines. Aliibukia  katika tamthilia "Gimik" na "Tabing Ilog". Tamthilia zilizompa umashuhuri mkubwa ulimwenguni ni pamoja "Kay Tagaal Kang Hinitay" na "It Might Be You", na "Maging Sino Ka Man" ambapo alishirikiana vema na Bea Alonzo.

Filamu na Tamthilia Alizoigiza

Filamu 
 What Matters Most (2008) Kama Phillip Santos
 "One More Chance (2007) Kama Popoy
 "All About Love (2006) Kama Eric
 "Close to you (2006) kama Manuel
 "Dubai (2005) kama Andrew
 "Now That I Have You (2004) kama Michael Morales
 "Forevermore (2004) kama Boyet
 "My First Romance("Two Hearts Episode") (2003) kama Enzo
 "Oo na... Mahal na kung Mahal (1998) kama Igiboy

 Tamthilia 
 Maging Sino Ka Man Book 2 (2008) Kama Gabriel "Eli" Davide / Gabriel Hidalgo Roxas
 "Magin sino Ka Man (2006) Kama Eli
 "My Angel]] (2006) Kama Martin
 ''Komiks: "Babmpy" (2006) Kama Baba yake Igiboy
 "Maalaala Mo Kaya: "Kwintas" (2006) Kama Jason
 "ASAP(2006) kama Yeye Mwenyewe
 "Maalaala Mo Kaya:The Rene Cayetano Story (2005) kama Lino Cayetano
 "Ikaw Ang Lahat Sa Akin (2005) kama Oliver
 "It Might Be You (2003) kama Earl Lawrence Trinidad
 "Kay Tagaal Kang Hinintay (2002) kama Atty. Yuri Orbida
 "Sa Puso Ko lingatan Ka (2001) kama Adrian Montecilo
 "Sa Dulo Ng Walang Hanggan (2001)
 "Tabing Ilog (1999) kama Rolando Victor "Rovic" Mercado
 "Sa Sandaling Kailangan Mo Ako (1998)
 "Gimik (1996) kama Junie De Dois

Viuongo vya Nje 
 Profile ya John Lloyd Cruz

Waigizaji Filamu wa Ufilipino
Tamthilia
Telenovelas
Waliozaliwa 1983
Watu walio hai
Fernando Sancho

Fernando Sancho (alizaliwa tar. 7 Januari ya mwaka wa 1916, akafariki dunia tar. 31 Julai ya mwaka wa 1990) alikuwa muigizaji wa filamu kutoka nchini Hispania. Sancho alizaliwa mjini Zaragoza, Aragón, Hispania, akaja kuiaga dunia mjini Madrid baada ya kufanyiwa  upasuaji. 

Fernando pia aliwahi kuonekana katika  filamu za western, ambazo nyingi zilitaarishwa na mataarishaji  Ignacio F. Iquino, vile vile kuna kipindi huonekana katika filamu alizocheza nyota Richard Harrison.

Ona Pia
 Orodha ya waigizaji na waongozaji wa spaghetti western.

Viungo vya Nje
 Fernando Sancho katika IMDB

Waigizaji Filamu wa Hispania
Waigizaji wa filamu za Western
Waliozaliwa 1916
Waliofariki 1990
Teluri

Teluri (kutoka kilatini tellus "ardhi") ni nusumetali au metaloidi yenye namba atomia 53 katika mfumo radidia. Uzani atomia ni 127.60.

Tabia 
Telluri ni elementi haba duniani. Ikitokea kwa umbo la fuwele ina rangi nyeupe-kifedha. Ni kechu lakini si gumu sana hivyo huvunjika haraka hadi kuwa vumbi. Hutokea pia kwa umbo la unga kahawia.

Matumizi 
Hutumiwa hasa katika aloi mbalimbali na kama nusukipitisho.

Elementi
Metaloidi
Kundi la Halkojeni

Halkojeni ni elementi sita za kundi la 16 katika mfumo radidia au jedwali ya elementi.

Tabia za pamoja 
Jina latokana na maneno mawili ya Kigiriki („Χαλκός“ = shaba, mtapo + „γεννώ“ = kuzaa, kufanya) na lamaanisha "fanya mtapo". Hii imetaja tabia ya kumenyuka haraka na metali hivyo kuunda kampaundi za kimetali. Halkojeni zote zina elektroni sita katika mizingo elektroni wa nje. Tabia hii huzisababisha kutafuta elektroni mbili za nyongeza kuwa hali tahibi ya elektroni nane kwenye mzingo wa nje na kuwa ioni ya chaji hasi thabiti.

Elementi 
Elementi hizi ni pamoja na oksijeni (O), kibiriti (S), seleni (Se), teluri (Te), poloni (Po) na elementi sintetiki ya ununheksi (Uuh).

O na S ni simetali, Po, Se na Te ni metaolidi na nusuvipitisho, lakini Se na Te vina pia umbo ambako huitwa metali tu. Uuh imetengenezwa mara mbili tu katika maabara kwa muda usiofika hata sekunde.

Mfumo radidia
William Berger

William Thomas Berger (20 Januari 1928 mjini Innsbruck, Austria – 2 Oktoba 1993 ndani ya Los Angeles, Marekani, kwa ugonjwa wa Kansa) alikuwa muigizaji filamu wa kiulaya, alishiriki zaidi katika filamu za Ulaya au zile za spaghetti westerns na dokumentali za safari.

Shughuli za Mwanzo
Kazi yake mwanzo kabisa ilikua katika kampuni ya uundaji wa filamu,  maarufu kama Broadway theater. Kuna kipindi alifanya matembezi kadha wa kadha huko nchini Italia, ndio ikawa mara yake ya kwanza kushiriki katika filamu za western, filamu hiyo ilikuwa inaitwa Break Up ilichezwa mnamo 1965.
Kuanzia hapo ndiyo akaanza filamu za westerns kwa mtindo wa mfululizo.

Miongoni mwa filamu hizo ni kama ifuatavyo:
Faccia a faccia (1967), If You Meet Sartana Pray for Your Death (1968), The Sabata Trilogy (1969) na Keoma (1975).

Kwenye miaka ya 1970 hivi, Berger alitumikia kifungo kidogo katika jela za Kiitalia, alishtakiwa kwa kosa la kumiliki bangi na madawa ya kulevya, kwa bahati nzuri alirudia shughuli zake za uigizaji baada ya kutoka.

Kazi alizofanya baadaye ilibeba filamu, Hercules (1983), Devil Fish (1984), The Brother from Space (1988), Dial Help (1988) na The King's Whore (1990).

Ona Pia
 Orodha ya waigizaji na waongozaji wa spaghetti western.

Viungo vya nje
 

Waigizaji filamu wa Austria
Waigizaji wa filamu za Western
Waliozaliwa 1928
Waliofariki 1993
Mario Brega

Mario Brega (Roma, 5 Machi 1923 - Roma, 23 Julai 1994) alikuwa mwigizaji wa Italia. Brega, kiumbo alionekana kuwa na mwili mkubwa, kitu ambacho kinaashilia kuwa yeye ni jambazi, kama ilivyokuwa katika filamu zake za awali za kutoka western.

Brega akisimama alivuka urefu wa futi sita, japokuwa vipimo vyake vimebaki kuwa havieleweki, ila tu, unaweza kuchukulia urefu wake kuwa unafanana na ule wa Clint Eastwood wa miaka ya 1960.

Maisha ya Mwanzo
Brega alizaliwa mjini Rome, Italia. Mwanzoni alikuwa anafanya kazi machinjioni, kabla ya kujiingiza katika masuala ya uigizaji. Umbo lake kubwa lilimthibitishia kuwa yeye ana uwezo wa kucheza filamu sehemu za hatari.

Mwanzoni alicheza filamu sehemu ndogo, hasa katika filamu zilizokuwa zinaongozwa na "Dino Risi", kisha akaja kucheza tena katika baadhi ya filamu ziliongozwa na Sergio Leone, maarufu kama  Spaghetti Western, ikiwemo, A Fistful of Dollars, alicheza k.m Chico, For a Few Dollars More, alicheza k.m Nino, The Good, the Bad and the Ugly, alicheza k.m Wallace, na pia akacheza kama mjambazi katika Once Upon a Time in America.

Brega pia alionekana katika filamu nyingine nyingi tu za spaghetti Westerns, ikiwemo Death Rides a Horse, The Great Silence, na My Name is Nobody. Brega pia alishiriki katika baadhi ya filamu za muongozaji Federico Fellini, kisha baadae akawa anashughulisha na filamu za vichekesho, akiwa sambamba na muongozaji Carlo Verdone.

Tazama pia
 Orodha ya waigizaji na waongozaji wa spaghetti western.

Viungo vya nje

Waliozaliwa 1923
Waliofariki 1994
Waigizaji filamu wa Italia
Waigizaji wa filamu za Western
Claudia Cardinale

Claudia Cardinale (amezaliwa tar. 15 Aprili 1938) ni muigizaji wa filamu za kitaliano aliyezaliwa nchini Tunisia na wazazi wa kiitalia. Filamu nyingi alizocheza Claudia huonekana na alama ya '8½' inaashilia kuwa filamu iliongozwa na Federico Fellini, katika miaka ya (1963), pia katika Once Upon a Time in the West (1968) ya Sergio Leone, ni miongoni mwa filamu zilizochaguliwa kuwa bora kwa miaka yote.

Filamu Alizocheza Claudia Cardinale
 I soliti ignoti (1958)
 Vento del sud (1959)
 Three Strangers in Rome (1959)
 Un maledetto imbroglio (1959)
 Il magistrato (1959)
 Su e giù per la scala (1960)
 Audace colpo dei soliti ignoti (1960)
 I Delfini (1960)
 Il bell'Antonio (1960)
 Napoleone ad Austerlitz (1960)
 Rocco and His Brothers (1960)
 La Viaccia (1961)
 Girl with a Suitcase (1961)
 Cartouche (1961)
 Senilità (1962)
 La ragazza di Bube (1963)
 8½ (1963)
 The Leopard (1963)
 The Pink Panther (1963)
 Gli indifferenti (1964)
 Circus World (1964)
 Il magnifico cornuto (1964)
 Una rosa per tutti (1965)
 Vaghe stelle dell'Orsa (1965)
 Le fate (film)|Le fate (1966)
 Blindfold (film)|Blindfold (1966)
 The Professionals (1966)
 Né onore né gloria (1966)
 Piano piano, non t'agitare (1967)
 Ruba al prossimo tuo (1968)
 I contrabbandieri del cielo (1968)
 Once Upon a Time in the West (1968)
 Il giorno della civetta (1968)
 Nell'anno del Signore (1969)
 La tenda rossa (1969)
 Certo certissimo (1969)
 The Adventures of Gerard (1970)
 Popsy Pop (1970)
 Bello, onesto, emigrato Australia sposerebbe compaesana illibata (1971)
 L'udienza (1971)
 Le pistolere (1971)
 Il clan dei marsigliesi (1972)
 Il giorno del furore (1973)
 I guappi (1974)
 Conversation Piece (1974) cameo as the professor's wife
 Libera, amore mio (1975)
 Qui comincia l'avventura (1975)
 A mezzanotte va la ronda del piacere (1975)
 Il comune senso del pudore (1976)
 Goodbye & Amen - L'uomo della CIA (1977)
 Il prefetto di ferro (1977)
 Jesus of Nazareth (1977)
 Corleone (1978)
 L'arma (1978)
 Amici e nemici (1979)
 Si salvi chi vuole (1980)
 Il regalo (1981)
 Fitzcarraldo (1981)
 La pelle (1981)
 Una cascata d'oro (1983)
 Claretta (1984)
 Enrico IV (2) (1984)
 La donna delle meraviglie (1985)
 Un uomo innamorato (1986)
 Blu elettrico (1988)
 Atto di dolore (1990)
 Son of the Pink Panther (1993)
 Nostromo (film)|Nostromo (1996)
 Li chiamarono briganti (1999)
 Luchino Visconti (1999)
 And now... Ladies and Gentlemen (2002)

Ona Pia
 Orodha ya waigizaji na waongozaji wa spaghetti western.

Viungo vya Nje
 
 A Tribute to Claudia Cardinale
 Claudia Cardinale, TV.com 

Waigizaji filamu wa Italia
Waigizaji wa filamu za Western
Watu walio hai
Waliozaliwa 1938
Jack Elam

Jack Elam (alizaliwa tar. 13 Novemba ya mwaka wa 1920, kafariki dunia tar. 20 Oktoba ya mwaka wa 2003) alikuwa mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani. Elam pia aliwahi kuonekana saana katika filamu za western ya Italia, maarufu kama Spaghetti Western.

Ona pia
 Orodha ya waigizaji na waongozaji wa spaghetti western.

Viungo vya Nje
 Elam katika IMDB
 Wadey, Paul. (Oct. 23, 2003) Obituaries: Jack Elam Archetypal villain in film and TV westerns. 

Waigizaji filamu wa Marekani
Waigizaji wa filamu za Western
Waliozaliwa 1920
Waliofariki 2003
Gianni Garko

Gianni Garko (amezaliwa kwa jina la Giovanni Garcovich mnamo mwaka 1935, mara nyingi jina lake hufupishwa kama John Garko) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Yugoslavia, aliyepatia umaarufu katika western za kiitalia, hasa alivyoigiza kama Sartana, katika filamu yake ya kwanza iliyokuwa inaitwa If You Meet Sartana Pray for Your Death. 

Garko pia alicheza katika filamu nyingine mbili za spaghetti western, ikiwemo ile ya Holy Ghost na Django. 
Garko alianza shughuli za uigizaji katika miaka ya 1958 hivi. Alicheza filamu ya kwanza mnamo mwaka 1967 kama Sartana, katika filamu ya Blood at Sundown. 

Garko alipokelewa na George Hilton katika filamu ya I Am Sartana na Trade Your Guns for a Coffin. Garko pia ameonekana katika mfululizo wa filamu za kisayansi maarufu kama Space 1999.

Ona Pia
 Orodha ya waigizaji na waongozaji wa spaghetti western.

Waigizaji filamu wa Yugoslavia
Waigizaji wa filamu za Western
Watu walio hai
Waliozaliwa 1935
Ununheksi

Ununhexi ni elementi sintetiki yenye namba atomia 116 kwenye mfumo radidia, uzani atomia ni takriban 289 - 302. Alama yake ni Uuh. Si rahisi kutaja tabia zalke kwa sababu imetengenezwa mara mbili tu katika maabara kama atomi moja-moja.

Jina 
Jina latokana na maneno ya kilatini kwa "1" (unum) na kigiriki kwa "6" (heksa). Un-un-heksi yamaanisha hivyo moja-moja-sita yaani namba atomia ya elementi. Ununheksi ni jina la muda inawezekana ya kwamba jina lingine litatolewa kama wataaalamu hukubaliana.

Ufumbuzi 
Elementi iliwahi kutabiriwa na wanasayansi kuwa inaweza kupatikana. Ilitengenezwa mara mbili katika maabara ya taasisi ya utafiti wa kinyuklia huko Dubna (Urusi) kwa kuunganisha kiini atomia kimoja cha Kalsi na kiini kimoja cha Curi. 

Nusumaisha yake ni fupi sana: haikudumu hata milisekunde.

Matumizi 
Kama elementi zote za sintetiki haina matumizi bado zatengenezwa tu kwa kusudi la utafiti. Duniani hazipatikani kiasili tena. Kuna uwezekano ya kwamba ziliwahi kupatikana zamani ila tu kutokana na maisha mafupi ya atomi zao zimeshapotea muda mrefu.

Viungo vya Nje 

 WebElements.com - Uuh
 Apsidium - Ununhexium 
 Second postcard from the island of stability 

Halkojeni
Elementi
Elementi sintetiki
Mfumo radidia
Bomas of Kenya

Bomas of Kenya ni makumbusho ya utamaduni wa makabila ya Kenya yanayoonyesha nyumba na vijiji vya kimila kutoka pande nyingi za nchi.

Kuna makumi ya nyumba zilizopangwa pamoja kufuatana na maeneo asilia; kwa mfano Waembu, Wakalenjin, Wakamba, Wakikuyu, Wakisii, Wakuria, Waluhya, Waluo, Wamaasai, Wamijikenda au Wataita.

Getini kuna ukumbi mkubwa wenye nafasi 3,500 uliojengwa kwa namna ya kufanana na nyumba za kimila na katika ukumbi huo kuna maonyesho ya ngoma za makabila ya Kenya. Maonyesho hayo hutembelewa na wananchi na pia watalii.

Ukumbi mkubwa ulikuwa pia mahali pa mikutano ya pekee. Mkutano wa kutunga katiba mpya ulifanyika hapo baada ya uchaguzi wa rais Mwai Kibaki lakini katiba hii haikukubaliwa baadaye na serikali.

Tazama pia
Gedi
Jumba la Mtwana
Makumbusho ya Garissa
Makumbusho ya Kabarnet
Makumbusho ya Kapenguria
Makumbusho ya Kitale
Makumbusho ya Narok
Makumbusho ya reli Nairobi

Makumbusho ya Kenya
Nairobi
Utamaduni wa Kenya
Giuliano Gemma

Giuliano Gemma (2 Septemba 1938 - 1 Oktoba 2013) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Italia, aliyewahi kuwika katika filamu za western ya Italia, maarufu kama spaghetti western.

Maisha ya Mwanzo na Filamu 
Gemma alizaliwa mjini Rome, Italia. Awali alikuwa akifanya kazi kama mtu wa kucheza sehemu za hatari katika filamu (Stuntman) kisha akapewa ofa ya kuigiza, na muongozaji wa filamu za kitaliana bwana "Duccio Tessari", ambaye pia alikuwa nyota wa filamu ya Arrivano i titani ya mwaka (1962).

Gemma pia aliwahi kuonekana katika filamu ya Luchino Visconti Il Gattopardo. Baadae Gemma akaenda kuwa nyota wa filamu za spaghetti westerns, ambako ndiko alikopata mafanikio makubwa kabisa, kwa kucheza kama shujaa katika filamu kama vile A Pistol for Ringo au (Una pistola per Ringo), Blood for a Silver Dollar au (Un dollaro bucato) na Day of Anger au (I giorni dell'ira).

Giuliano mpaka leo hii bado anafanya shughuli zake katika televisheni moja hivi ya nchini Italia. Ingawaje anaoneka kama bado ni mwigizaji wa filamu za western, nchini Italia.
Gemma alicheza filamu nyingi sana, ikiwemo ile ya muongozaji "Valerio Zurlini, iliitwa Il deserto dei tartari pia alicheza katika filamu ndogo ndogo, ikiwemo Luchino Visconti, alitumia jina la "Garibaldi General", pia akatumia jina la masterpiece, katika filamu ya Il Gattopardo.

Gemma pia ana binti yake aitwae Vera Gemma, nae pia mwigizaji. Giuliano Gemma pia mchongaji wa masanamu.

 Filamu Alizocheza Gemma 
 Arrangiatevi! (1959)
 Il Gattopardo (1963)
 Angelica  (1964)
 Una pistola per Ringo (1964)
 Adiós gringo (1965)
 Angelica alla corte del re (1965)
 Un dollaro bucato (1965)
 I lunghi giorni della vendetta (1966)
 Per pochi dollari ancora (1967)
 I giorni dell'ira (1968)
 Anche gli angeli mangiano fagioli (1973)
 Il deserto dei Tartari (1976)
 Il prefetto di ferro (1977)
 Sella d'argento (1978)
 Tenebrae (1982)
 Tex e il signore degli abissi (1985)
 Speriamo che sia femmina (1986)
 La donna del delitto'' (2000)

Ona Pia 
 Orodha ya waigizaji na waongozaji wa spaghetti western.

Viungo vya Nje 
 
 Tovuti Rasmi ya Gemma 

Waigizaji filamu wa Italia
Waigizaji wa filamu za Western
Watu walio hai
Waliozaliwa 1938
Wamijikenda

Mijikenda ("miji au makabila tisa": "kenda" ni Kiswahili asilia kwa namba 9) ni jina la kutaja jumla vikundi tisa kwenye pwani ya Kenya.  Vikundi hivi wakati mwingine huitwa koo, wakati mwingine makabila.  Watazamwa kuwa vikundi ya pekee vinavyoshiriki lugha moja kwa lahaja mbalimbali.

Idadi yao ilikuwa takriban 750,000 mnamo mwaka 1980.

Historia
Utamaduni wa Mijikenda ulikua na kuendelea katika mazingira ya miji ya Waswahili lakini tofauti na Waswahili wenyewe. 
Kwa jumla waliwahi kuitwa na watu wa nje pia "Wanyika" yaani watu wa porini. 

Katika kumbukumbu yao wenyewe asili yao ilikuwa eneo la Singwaya au Shungwaya kaskazini mwa Somalia wakasukumwa kwenda kusini na uenezi wa Waoromo.

Wataalamu wengine hukubali kiini cha kweli katika masimulizi hayo, wengine huona mijikenda ni kundi lililotokana na vikundi mbalimbali.

Kaya
"Mji" wa jina "Mijikenda" ulikuwa kiasili mahala pa kaya au mahali patakatifu ambako kundi likakusanyika kupeleka maombi kwa mizimu. Kaya hizo zatunzwa hadi leo, hata kama idadi kubwa wamekuwa ama Waislamu au Wakristo. Ziko kwenye vilima vilivyopo nyuma ya pwani yenyewe.

Vikundi
Vikundi hivi tisa ni:
Wadigo
Wachonyi
Wakambe
Waduruma
Wakauma
Waribe
Warabai
Wajibana
Wagiryama.

Wadigo wako kusini kabisa, wakiingia hadi Tanzania ya leo.

Viungo vya nje 
 everyculture.com – Mijikenda
Arts of Kenya online collection, Indiana University Art Museum

Mijikenda
Kenda

Kenda ni Kiswahili asilia kwa namba 9. Kwa kawaida inaandikwa 9 lakini IX kwa namba za Kiroma na ٩ kwa zile za Kiarabu.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3.

Neno hili ni la asili ya Kibantu. Siku hizi neno "tisa" ambalo ni neno lenye asili ya Kiarabu hutumiwa zaidi kutaja namba 9, pamoja na tisini (tisa mara kumi).

Kamusi za mwanzo na katikati ya karne ya 20 kama M-J SSE zinasema ya kwamba "kenda" iliwahi kutumiwa sawa na "tisa".

Siku hizi matumizi yake imepungua sana.

Mfano wa matumizi yake ni katika jina Mijikenda linalotaja kundi la makabila au koo 9 za Kenya.

Marejeo
Cecil Balmond, "Number 9, the search for the sigma code" 1998, Prestel 2008, ISBN 3-7913-1933-7, ISBN 978-3-7913-1933-9

Namba asilia
Pius Msekwa

Pius Msekwa (amezaliwa 9 Juni 1935) ni mwanasiasa kutoka Tanzania. Kuanzia mwaka 1995 hadi mwaka 2005 alikuwa spika wa Bunge la Tanzania.

Elimu
Pius Msekwa alipata Shahada ya Uzamili katika Sayansi ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kati ya mwaka 1973-1974, pia Shahada ya Sanaa katika Historia kutoka Chuo Kikuu cha Makerere, Uganda, kati ya mwaka 1955-1960 na Shahada ya Sheria kutoka Chuo Kikuu Huria cha Tanzania.

Nyadhifa alizowahi kuwa
Amewahi kuwa Mwenyekiti wa Chama cha Mabunge ya Nchi za Jumuiya ya Madola (CPA) kati ya mwaka 1999-2002, pia Mjumbe wa Kamati ya Kurekebisha Sekta ya Sheria kati ya mwaka 1993-1994 na Mjumbe wa Tume ya Rais ya Kuangalia Mfumo wa Vyama vya Siasa nchini kati ya mwaka 1991-1992.

Nyadhifa nyingine ambazo amewahi kuzishikilia, ni Uenyekiti wa Bodi ya Wakurugenzi katika Mamlaka ya Maendeleo ya Mitaji kati ya mwaka 1985-2000 na Mwenyekiti wa Baraza la Uongozi katika Chuo cha Uongozi wa Wanyamapori barani Afrika kati ya mwaka 1985-2000.

Vilevile aliwahi kuwa Katibu Mkuu, Ofisi ya Waziri Mkuu kati ya mwaka 1984-1989, Mwenyekiti wa Baraza la Uongozi katika Chuo cha Ushirika Moshi kati ya mwaka 1984, Mjumbe wa Tume ya Kurekebisha Sheria mwaka 1983 na Mjumbe wa Kamati ya Rais ya Kupunguza Matumizi ya Serikali kati ya mwaka 1982-1983.

Uongozi katika elimu
Msekwa aliwahi kuwa Profesa wa Heshima katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam mwaka 1976, Mwenyekiti wa Tume ya Kupitia Mfumo wa Sheria nchini Tanzania, iliyojulikana kama "Tume ya Msekwa" kati ya mwaka 1975-1977 na Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kati ya mwaka 1970-1977.

Msekwa pia aliwahi kuwa Mwenyekiti wa Baraza la Mitihani nchini (NECTA) kati ya mwaka 1968-1970, Mjumbe na Makamu Mwenyekiti wa Tume ya Uchaguzi nchini kati ya mwaka 1962-1980.

Mengineyo katika serikali
Msekwa aliwahi pia kuwa Karani wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kati ya mwaka 1962-1970, Karani Msaidizi wa Bunge kati ya mwaka 1960-1962 na Spika wa Bunge kati ya mwaka 2000-2005.

Vilevile Mbunge (wa kuchaguliwa) Jimbo la Ukerewe kati ya mwaka 1995-2000, Naibu Spika wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kati ya mwaka 1991-1994.

Pia Mbunge (wa kuchaguliwa)-Jimbo la Ukerewe kati ya mwaka 1990-1995, Mkuu wa mikoa ya Tabora na Kilimanjaro kati ya mwaka 1981-1984 na Ofisa wa Bunge kati ya mwaka 1981-1984.

Pia aliwahi kuwa Katibu Mtendaji Mkuu wa Chama Cha Mapinduzi (CCM) kati ya mwaka 1977-1980 na Katibu Mkuu Mtendaji wa chama tawala cha Tanganyika Africa National Union (TANU) kati ya mwaka 1967-1970.

Kwa sasa Msekwa ni Katibu wa baraza la Viongozi wastaafu wa CCM, Baraza ambalo Mwenyekiti wake mi Rais wa awamu ya pili wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Ali Hassan Mwinyi. 

Spika wa Bunge la Tanzania
Wanasiasa wa Tanzania
Watu walio hai
Waliozaliwa 1935
Enter the Dragon

Enter the Dragon (《龍爭虎鬥》) pia inajulikana kama. The Deadly Three, filamu halisi ilkuwa inaitwa Blood and Steel, ni filamu ya mwaka 1973 iliotolewa na kusambazwa na Warner Brothers martial arts film.

Filamu ilichezwa na Bruce Lee, John Saxon na Jim Kelly. Ni filamu ya mwisho ya Bruce Lee kuonekana kabla ya kifo chake. Alikufa siku sita kabla filamu kutolewa.

Washriki 
 Bruce Lee
 John Saxon
 Shih Kien
 Ahna Capri
 Angela Mao
 Jim Kelly
 Robert Wall
 Bolo Yeung
 Betty Chung
 Geoffrey Weeks
 Peter Archer
 Ho Lee Yan
 Marlene Clark
 Allan Kent
 William Keller
 Mickey Caruso
 Pat E. Johnson
 Darnell Garcia
 Mike Bissell
 Jackie Chan
 Roy Chiao
 Paul M. Heller
 Sammo Hung
 Lam Ching Ying
 Tony Liu
 Keye Luke
 Chuck Norris
 Hidy Ochiai
 Steve Sanders
 Wei Tung
 Donnie Williams
 Tadashi Yamashita
 Yuen Biao
 Yuen Wah

Viungo vya Nje 
 "Warners to remake 'Enter the Dragon'

Filamu za Marekani
Filamu za China
Filamu za 1973
Norbert Zongo

Norbert Zongo (mwezi wa Julai 1949, Koudougou - 13 Desemba 1998) alikuwa mhariri na mchapishaji wa gazeti la l'Indépendant la nchini Burkina Faso. Zongo aliuawa baada ya gazeti lake kuanza kufanya uchunguzi juu ya mauaji ya dereva aliyekuwa anafanya kazi kwa ndugu wa rais Blaise Compaoré.

Mnamo tarehe 13 Desemba ya mwaka 1998, mwili wa Zongo ulikutwa umeungzwa pamoja na ndugu zake wengine, akiwemo Ernest Zongo, Ablasse Nikiema, na Blaise Ilboudo. Maiti hizo zilikutwa ndani ya gari karibu kidogo na mji wa Sapouy, km 100 kusini mwa mji mkuu wa Ouagadougou.

Tume huru ya uchunguzi ilitamka kwamba Norbert Zongo aliuawa kwasababu za kisiasa, kwakuwa alikuwa akifanya kazi ya upepelezi juu ya aliyekuwa dereva wa ndugu wa rais Blaise Compaoré, David Ouedraogo.

Mnamo Januari ya mwaka wa 1999, Francois Compaoré, ndugu wa rais Blaise Compaoré', alishtakiwa kwa kosa la mauaji na kuutupa baharini mwili wa mhanga bwana David Ouedraogo, dereva wake, ambaye majibu ya kifo chake yanaonyesha kwamba alikufa kwa kuteswa mnamo Januari mwaka 1998. Mashtaka baadae yaliamuliwa na sheria za kijeshi baada ya Francois Compaoré kukata rufaa dhidi yao.

Mnamo Agosti mwaka 2000, wanausalama watano wa rais, walishtakiwa kwa kosa la mauji ya Ouedraogo. Watu hao ni Marcel Kafando, Edmond Koama na Ousseini Yaro, ambaye pia anatuhumiwa katika kesi ya Norbert Zongo, huyo alifungwa kifungo cha maisha. Mwingine ni Edmond Koama ambaye alikufa mnamo tarehe 4 Januari ya mwaka wa 2001.

Mwimbaji Alpha Blondy alitunga nyimbo iliyoitwa "Journalistes en danger" kuhusu mauaji ya Norbert Zongo.

Mnamo 19 Julai, mashtaka yaliamuliwa upande katika upande wa kesi ya Zongo ambapo aliyehukumiwa alikuwa bwana Marcel Kafando.

Zongo pia aliwakuwa mtunzi wa vitabu, moja kati ya vitabu vyake baadae vilitafsiriwa kwa Kiingereza na kiliitwa The Parachute Drop, kitabu ambacho kilichapishwa na Africa World Press mnamo 2004.

Mifano yake ya kiandishi pia ilitafsiriwa kwa Kiingereza na inaweza kupatikana katika baadhi ya makala iliyoitwa "The Mobutuization of Burkina Faso". Zongo alikuwa akifanya shuguli nyingi tu za kiandishi, ikiwemo utafsiri, lugha, uhariri na uchapishaji.

Waandishi wa Burkina Faso
Waliozaliwa 1949
Waliofariki 1998
New Mexico

New Mexiko (Meksiko Mpya) ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Iko katika kusini ya Marekani bara. Imepakana na Texas, Oklahoma, Colorado, Arizona na nchi ya Meksiko.

Mji mkuu wa jimbo ni Santa Fe. Mji mkubwa ni Albuquerque. Idadi ya wakazi wa jombo lote hufikia watu 1,819,046 wanaokalia eneo la 315,194 km² ambalo ni hasa milima na jangwa.

Viungo vya Nje 
 New Mexico Magazine
 New Mexico Tourism Department
 New Mexico Monuments
 New Mexico National Parks
 Gila National Forest 

Majimbo ya Marekani
New Mexico
John Saxon

John Saxon (amezaliwa tar. 5 Agosti 1936) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani. Saxon pia aliwahi kushiriki katika filamu za western ya Italia, maarufu kama Spaghetti Western, huko alikuwa akicheza kama askari.

Maisha ya Awali 
John Saxon, ni Mtaliano Mmarekani, alizaliwa kama Carmine Orrico mjini Brooklyn, New York, Marekani. John alisomea masomo ya uigizaji, na alifundishwa na moja kati ya wafundishaji maarufu Bi. Stella Adler ni mwanamama maarufu katika masuala ya ufundishaji wa uigizaji nchini Marekani. John alijiingiza katika shughuli za uigzaji mnamo miaka ya 50 hivi, akawa anacheza sehemu za kushiriki kama mtoto.

John Saxon alibahatika kudhaminiwa na bwana Henry Willson, ni baada ya kuona picha ya Saxon katika kasha la gazeti la Dectetive, ndipo bwana Wilson akawasiliana mara moja na familia ya Saxon ilyoko mjini Broklyn, kisha bwana Wilson, kumchukua Saxon na kumpeleka Hollywood, kipindi hicho Saxon alikuwa  ana umri wa miaka 16, baadae bwana Wilson akambadilisha jina akamwita Saxon, jina lake la kuzaliwa lilikuwa Carmine Orrico.

Ona pia 
 Waongozaji na Waigizaji wa filamu za Western.

Marejeo 
 http://www.filmreference.com/film/25/John-Saxon.html

Viungo vya Nje 
 

Waigizaji filamu wa Marekani
Waigizaji wa filamu za Western
Waliozaliwa 1936
Watu walio hai
Sancho Gracia

Sancho Gracia (Amezaliwa tar. 27 Septemba 1936 mjini Madrid) ni mwigizaji wa filamu wa kikawaida na katika telesheni, kutoka nchini Hispania. Sancho pia aliwahi kucheza katika filamu za western ya Italia, maarufu kama spaghetti western.

Masiha ya Uigizaji
Sancho ameanza shughuli zake za uigizaji kwenye miaka ya 1963, aliweza kushiriki katika filamu moja hivi iitwayo L'Autre femme akiwa pamoja na mwanamama Annie Girardot.
Tangu hapo akaanza kuonekana tena katika filamu nyingine nyingi tu zaidi ya themanini zikiwemo zingine zilifanyiwa huko Hollywoood, mnamo miaka ya 1970 na 1999. Sancho pia aliwahi kushiriki katika filamu moja iitwayo Outlaw Justice humo alishirikiana na Willie Nelson na Kris Kristofferson.

Vile vile, Gracia  aliwahi kufanya kazi nchini Australia, alicheza kama mwigizaji wa kawaida katika mfululizo wa televisheni, iliyokuwa inajulikana kama Runaway Island, ya mwaka 1982  na mwaka 1991 akashiriki tena katika filamu ya TV, iliyojulikana kwa jina  Pirates Island. Sancho pia pia alishiriki katika tuzo za Oscars na akauteuliwa kuwa mwigizaji bora wa filamu ya El Crimen del Padre Amaro ya nchini Mexiko, mnamo mwaka 2002.

Mnamo mwaka 2003, alipewa tuzo ya Goya  kwakuwa mwigizaji bora wa filamu ya 800 balas, ya mwaka 2002.
Kwa upande mwingine wa filamu Sancho ameonekana zaidi ya filamu sitini za maonyesho ya nchini Hispania.

Gracia bado anaendelea kujishughulisha na masuala ya ugizaji wa filamu.

Ona pia
 Waongozaji na Waigizaji wa filamu za Western.

Viungo vya Nje
 

Waigizaji Filamu wa Hispania
Waigizaji wa filamu za Western
Waliozaliwa 1936
Watu walio hai