LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Etimolojia ya neno Zanzibar

Etimolojia ya neno "Zanzibar" inaonyesha ya kuwa ni jina la kale sana. Hakuna hakika kabisa kuhusu asili ya neno hilo. Etimolojia ni elimu ya asili ya maneno na uhusiano yake na maneno mengine.

Asili za Kiarabu na Kiajemi
Zanzibar ina uhusiano na maneno mawili ya Kiarabu. Neno la kwanza ni "zanj- ﺯﻧﺞ" lililomaanisha watu weusi au nchi ya watu weusi. Katika historia kuna kipindi cha vita ya Wazanj waliokuwa watumwa Waafrika katika Irak karibu na mji wa Basra walioasi dhidi ya mabwana wao Waarabu kati ya 869 and 879 BK wakijaribu kujipatia uhuru. Neno "zanj" linaandikwa "zang زنگ" kwa Kiajemi na zamani taarifa nyingi za Wazungu zilitumia umbo la "Zanguebar" kwa matamshi ya Kiajemi wakitaja Zanzibar.

Neno la pili ni "bar - ﺑﺮ " linalomaanisha "nchi kavu" - ni asili ya neno la Kiswahili "bara".

Historia ya jina
Bila shaka wakazi asilia walikuwa na jina au majina yao kwa ajili ya mwambao wa Afrika ya Mashariki na visiwa. Lakini hatuna ushuhuda kuhusu majina yale yaliyotumiwa karne nyingi zilizopita. Katika taarifa ya wasafiri na wataalamu Wagiriki na Waarabu tunakuta majina yanayofanana na Zanzibar.

Ptolemaio (aliishi mnamo mwaka 200 BK) alitaja rasi ya "Zingis" au "Zingisa" ((Ζίγγις ή Ζήγγισα) ambayo inaaminiwa kuwa Zanzibar; wasafiri wa baadaye walitumia jina tunalojua kutoka kwa Waarabu, kwa mfano Marco Polo aliyetaja "Zamzibar". Hatujui kama wale wageni walitumia jina walilopokea kutoka wenyeji.

Azania, Zanj na Zanguebar
Kwa mahitaji yetu inatosha kusema ya kwamba kuna jina la kale kwa ajili ya mwambao wa Afrika ya Mashariki lililowahi kutajwa kwa umbo tofauti katika karne za kale kama vile Zingis, Zingium, Azania,  au nchi (=bar) ya „Zanj“ (kiarabu) au ya „Zangi“ (kiajemi). Wajemi na Waarabu wote walitaja pia watu weusi kwa neno hili. „Zangibar“ au „zanjbar“ ni „nchi ya watu weusi“.

Wareno walianza baadaye kutofautisha kati ya bara na kisiwa wakiandika jina la kisiwa mbele ya pwani la „Zanguebar“ kama „Zanzibar“ yaani kwa namna inayolingana zaidi na matamshi ya Kiarabu lakini waliendelea kusema "Zanguebar" wakimaanisha bara.

Tazama pia
Makala kuhusu maana mbalimbali ya neno Zanzibar

Marejeo

Zanzibar
Kiswahili
Pemba

Pemba ni neno linalomaanisha

 Kisiwa cha Pemba ambacho ni sehemu ya Jamhuri ya Watu wa Zanzibar katika Tanzania

 Pemba (Tarime) ni kata ya wilaya ya Tarime katka Mkoa wa Mara,  Tanzania

 Pemba (Msumbiji) (zamani: "Porto Amelia"), mji wa mwambao wa Msumbiji na makao makuu ya mkoa wa Cabo Delgado  

 Pemba (Zambia) ni wilaya na mji katika Jimbo la Kusini takriban 300 km kusini ya Lusaka

Makala zinazotofautisha maana
Pemba (kisiwa)

Makala hii inahusu Kisiwa cha Pemba. Jina Pemba linatumika pia kwa ajili ya Pemba katika Msumbiji na Pemba wilaya pamoja na mji huko Zambia.

Pemba ni kisiwa kilichopo takriban 50 km kaskazini ya Unguja katika Bahari Hindi. Visiwa vyote viwili ni sehemu za Jamhuri ya Watu wa Zanzibar katika Tanzania. Umbali na Tanganyika au Tanzania bara ni 50 km. 

Pemba pamoja na visiwa vidogo karibu nayo ina wakazi 360,797 katika eneo la 980 km².

Miji muhimu ya Pemba ndiyo Chake Chake, Mkoani na Wete.

Pemba kuna mikoa miwili kati ya mikoa 26 ya Tanzania ambayo ni 
Mkoa wa Pemba Kaskazini yenye wilaya za Wete na Micheweni. 
Mkoa wa Pemba Kusini  yenye wilaya za Mkoani na Chake Chake.

Uchumi wa Pemba ni hasa kilimo pamoja na uvuvi. Mazao ya sokoni hulimwa hasa karafuu.

Katika utamaduni wa Pemba kuna desturi ya kipekee katika Afrika ndiyo mchezo wa ng'ombe iliyorithiwa na Wareno walipokuwa na athari kisiwani karne zilizopita.

Viungo vya nje 
 zanzinet.org 
 Takwimu ya Zanzibar

Wapicha 

Visiwa vya Bahari ya Hindi
Visiwa vya Tanzania
Zanzibar

Visiwa vya Afrika
Waswahili
Mchezo wa ng'ombe

Mchezo wa ng'ombe ni desturi inayojulikana hasa katika nchi za Hispania na Ureno, pia katika maeneo ya jirani ya Ufaransa kusini na katika koloni za zamani za Hispania huko Amerika ya Kilatini kama Meksiko. Imekuwa pia mila ya pekee kwenye Kisiwa cha Pemba, Tanzania. Kila mahali ni mashindano kati ya wanadamu na fahali wa ng'ombe lakini kuna taratibu tofautitofauti.

Mchezo wa ng'ombe katika Hispania
Katika mchezo wa Hispania fahali anauawa uwanjani. Mchezo unafanywa katika uwanja wa pekee unaoitwa Plaza de Toros. Wale wanoshindana na ng'ombe dume wanaitwa "torero"; mkuu wao atakayemwua kwa pigo la upanga wake ni "matador". Matador anatangulia kucheza na fahali kwa kumkasirisha kwa kitambaa chekundu na kutoroka akishambuliwa. Wasaidizi wake wanapita kwa farasi na kumdunga fahali kwa mikuki midogo kwa kusudi la kumdhoofisha. Mwishoni ng'ombe anauawa na matador kwa upanga. Muda wa mchezo ni kama dakika 20 kwa kila mnyama. 

Ilhali Wahispania wanaua ng'ombe wa dume Aareno wanawachezea tu hadi kuwaangusha chini bila kuwaua.

Asili za Roma ya Kale
Historia ya desturi hii inarudi nyuma hadi zamani za Dola la Roma watu walipopenda kuwa na maonyesho ya mapambano ya wanyama pori, ama ya wenyewe kwa wenyewe au zaidi ya watu dhidi ya wanyama hawa. Maonyesho haya yalifanyika katika uwanja wa mji kwa mfano uwanja wa Koloseo huko Roma. Desturi hii imepotea kila sehemu ya eneo la kale la Dola la Roma kwa sababu ilipingwa na kanisa la kikristo isipokuwa Hispania na Ureno.

Mchezo wa ng'ombe Pemba kisiwani
Pemba ndipo mahali pa pekee katika Afrika penye desturi hii ya mchezo wa ng'ombe. Hii ni kutokana na athira ya Ureno kwenye mwambao wa Afrika ya Mashariki miaka 400 iliyopita. Mara Wareno walikuwa na kituo huko Chake Chake, mara walikuwa na mapatano ya usaidizi na Pemba, mara waliuachia utawala Sultani wa Mombasa. Haijulikani jinsi walivyoacha desturi hii Pemba. 

Kuhusu mchezo huu amesema Abdullah Amur Suleiman (http://groups.msn.com/SitiBintiSaad/mchezowangombebullfight.msnw ):

Viungo vya Nje
 Abdullah Amur Suleiman akieleza mchezo huu wa kitaifa 
Picha za mchezo wa ng'ombe Pemba

Pemba
Michezo
Lugha ya kupangwa

Lugha ya kupangwa ni aina ya lugha ya kuundwa. Kwa kawaida, msemo lugha ya kupangwa unatumika kwa lugha zile ambazo ziliundwa kwa ajili ya utumiaji wa kawaida baina ya watu. 

Kumbe kuna lugha iliyotengenezwa ambayo si lugha ya kupangwa, kama vile lugha za uzushi na lugha za siri.

Lugha ya kupangwa inayozungumzwa zaidi ni Kiesperanto. 

Lugha
Taasisi ya Taaluma za Kiswahili

Taasisi ya Taaluma za Kiswahili (TATAKI) ni idara ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Tanzania.  Taasisi hii ni miongoni mwa taasisi kongwe za lugha nchini Tanzania. Madhumuni yake yakiwa ni kusimamia usanifishaji na maendeleo ya lugha ya Kiswahili. Hadi mnamo mwaka 2009 taasisi hii ilijulikana zaidi kwa jina la  TUKI au "Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili".

Historia yake
Ilianzishwa mnamo mwaka 1930 kama Inter-territorial Language (Swahili) committee ya Nchi za Afrika ya Mashariki, baadaye ikaitwa Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki. Mnamo mwaka 1964 kamati ilifanywa kuwa Sehemu ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaamu. Baadaye ikaitwa Chuo cha Uchunguzi wa Lugha ya Kiswahili. Tangu 1970 kimepewa jina la Taasisi ya Uchunguzi wa Lugha ya Kiswahili. Mwaka 2009, TUKI iliungana na iliyokuwa Idara ya Kiswahili ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na kuunda Taasisi kubwa zaidi inayoitwa Taasisi ya Taaluma za Kiswahili - TATAKI

Majukumu
Mwanzoni, Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili ni taasisi ya utafiti ilipewa jukumu la kutafiti nyanja zote za lugha ya Kiswahili, fasihi na utamaduni, na kuchapisha matokeo ya utafiti huo. Hivyo pamoja na BAKITA (Baraza la Kiswahili Tanzania) TUKI ndiye mlinzi wa usanifu wa lugha ya Kiswahili katika Tanzania.
Baada ya kuungana na Idara ya Kiswahili, sasa TATAKI inafundisha Isimu, Fasihi na Historia ya Lugha ya Kiswahili katika Shahada za Awali, Mahiri na Uzamivu.

Kazi yake
Kutafiti na kuchapisha matokeo ya utafiti katika nyanja mbalimbali za Lugha, Isimu na Fasihi ya Kiswahili, TATAKI inasimamia Tafsiri na Ukalimani. Inafundisha Kiswahili kama lugha ya pili hasa kwa wageni kutoka nje ya ulimwengu wa Waswahili na kuendeleza utungaji wa Kamusi mbalimbali zinazohusiana na Kiswahili.
Kati ya kamusi hizi ni 
 Kamusi ya Kiswahili Sanifu,
 Kamusi ya Kiingereza -Kiswahili, 
 Kamusi ya Kiswahili - Kiingereza, 
 Kamusi Sanifu ya Isimu na Lugha, 
 Kamusi Awali ya Sayansi na Tekinologia 
 Kamusi ya Sheria
 Kamusi ya Biashara na Uchumi
 Kamusi ya Tiba
 Kamusi Asisi ya Kiingereza - Kiswahili - Kiarabu
 Kamusi ya Biolojia Fizikia na Kemia

TUKI imehariri toleo la Kiswahili la "Historia Kuu ya Afrika" iliyotungwa na kamati ya wataalamu ya UNESCO.

Viungo vya nje
 Tovuti ya TUKI 

Kiswahili
Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Kifupi
Mkoa wa Pemba Kusini

Mkoa wa Pemba Kusini mi mojawapo kati ya mikoa 31 ya Tanzania wenye postikodi namba 74000. Uko katika sehemu ya kusini ya Kisiwa cha Pemba ambacho ni sehemu ya Jamhuri ya Watu wa Zanzibar katika Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. 

Makao makuu ya mkoa yako Chake Chake. 

Mkoa una wilaya mbili tu, Mkoani na Chake Chake

Mkoa una wakazi 271,350 kadiri ya sensa ya mwaka 2022 . Katika sensa ya mwaka 2012 ulikuwa na wakazi wapatao 195,116.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Pemba Kusini

Tanbihi

Viungo vya nje 
 Mkoa wa Pemba Kusini katika sensa ya 2012 

P
Zanzibar
Mkoa wa Pemba Kaskazini

Mkoa wa Pemba Kaskazini ni mmojawapo kati ya mikoa 31 ya Tanzania yenye postikodi namba  75000 . Uko katika sehemu ya kaskazini ya Kisiwa cha Pemba ambacho ni sehemu ya Zanzibar katika Muungano wa Tanzania. 

Mkoa una wakazi 272,091 kadiri ya sensa ya mwaka 2022 .

Makao makuu ya mkoa yako wilayani Wete. 

Mkoa una wilaya mbili tu, Wete na Micheweni.

Tazama pia 
 Mkoa wa Pemba Kusini
 Orodha ya mito ya mkoa wa Pemba Kaskazini

Tanbihi

P
Mkoa wa Pemba Kaskazini
Zanzibar
Mkoa wa Unguja Kaskazini

Mkoa wa Unguja Kaskazini ni mmojawapo kati ya mikoa 31 ya Tanzania wenye Postikodi namba 73000. Uko Unguja ambayo ni kisiwa kikubwa cha Jamhuri ya Watu wa Zanzibar. 

Makao makuu ya mkoa yako Mkokotoni. 

Kuna wilaya mbili ambazo ni Kaskazini Unguja 'A' (105,780 mwaka 2012) na Kaskazini Unguja 'B' (81,675 mwaka 2012). 

Eneo la mkoa ni km² 470 ambako kuna jumla ya wakazi 257,290 kwa mujibu wa sensa ya watu na makazi ya mwaka 2022. 

Wengi wanajishughulisha na uvuvi na kilimo. Sehemu ya mashariki ya mkoa kuna kilimo cha karafuu. 

Upande wa magharibi utalii umeanza kuwa muhimu. Eneo la Ras Nungwi ni sehemu moja yenye mahoteli ya watalii wa nje.

Kisiwa cha Tumbatu ni sehemu ya mkoa huu.

Miji ya mkoa ndiyo Mkokotoni, Mahonda na Gamba.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Unguja Kaskazini

Tanbihi

Viungo vya nje 
 Dira mikoani: Kaskazini Unguja 

U
 
Zanzibar
Tikisa

Tikisa au vibikula ni ndege wa jenasi Motacilla na Dendronanthus katika familia ya Motacillidae. 

Wana mkia mrefu ambao wanautikisa mara kwa mara. Ndege hao ni wadogo na wembamba na spishi kadhaa zina rangi nzuri. 

Hukamata wadudu ardhini na hutaga mayai 4-8 ndani ya kikombe cha nyasi ardhini.

Spishi za Afrika 
 Motacilla aguimp, Tikisa-majumba (African Pied Wagtail)
 Motacilla a. aguimp, Tikisa-majumba Kusi (Southern Pied Wagtail)
 Motacilla a. vidua, Tikisa-majumba wa Kawaida (African Pied Wagtail)
 Motacilla alba, Tikisa Mweupe (White Wagtail)
 Motacilla a. alba, Tikisa Mweupe wa Ulaya (European White Wagtail)
 Motacilla a. subpersonata, Tikisa wa Maroko (Moroccan White Wagtail)
 Motacilla a. yarellii, Tikisa Mweupe wa Uingereza (Pied Wagtail)
 Motacilla bocagii, Tikisa Mkia-mfupi wa Sao Tome (São Tomé Shorttail)
 Motacilla capensis, Tikisa Kusi (Cape Wagtail)
 Motacilla c. capensis, Tikisa Kusi (Cape Wagtail)
 Motacilla c. simplicissima, Tikisa wa Kati (Central African Wagtail)
 Motacilla c. wellsi, Tikisa Mashariki (East African Wagtail)
 Motacilla cinerea, Tikisa Kijivu (Grey Wagtail)
 Motacilla citreola, Tikisa Manjano (Citrine Wagtail)
 Motacilla clara, Tikisa-milima (Mountain Wagtail)
 Motacilla flava, Tikisa Njano (Yellow Wagtail)
 Motacilla f. beema, Tikisa wa Sykes (Sykes's Wagtail)
 Motacilla f. cinereocapilla, Tikisa Kichwa-kijivu (Ashy-headed Wagtail)
 Motacilla f. feldegg, Tikisa Kichwa-cheusi (Black-headed Wagtail)
 Motacilla f. flava, Tikisa Kichwa-buluu (Blue-headed Wagtail)
 Motacilla f. flavissima, Tikisa Utosi-njano (Yellow-crowned Wagtail)
 Motacilla f. iberiae, Tikisa wa Hispania (Iberian Yellow Wagtail)
 Motacilla f. leucocephala, Tikisa Kichwa-cheupe (White-headed Wagtail)
 Motacilla f. lutea, Tikisa Kichwa-njano (Yellow-headed Wagtail)
 Motacilla f. pygmaea, Tikisa wa Misri (Egyptian Yellow Wagtail)
 Motacilla f. thunbergi, Tikisa wa Thunberg (Dark-headed Wagtail)
 Motacilla flaviventris, Tikisa wa Madagaska (Madagascar Wagtail)

Spishi za Asia 
 Dendronanthus indicus (Forest Wagtail)
 Motacilla alba (White Wagtail)
 Motacilla a. alboides (Himalayan White Wagtail)
 Motacilla a. baicalensis (Baikal White Wagtail)
 Motacilla a. dukhunensis (Indian Pied Wagtail)
 Motacilla a. leucopsis (Amur Wagtail)
 Motacilla a. lugens (Black-backed Wagtail)
 Motacilla a. ocularis (Eastern White Wagtail)
 Motacilla a. personata (Masked Wagtail)
 Motacilla flava (Yellow Wagtail)
 Motacilla f. leucocephala (White-headed Yellow Wagtail)
 Motacilla f. melanogrisea (Turkestan Black-headed Wagtail)
 Motacilla f. plexa (North Siberian Yellow Wagtail)
 Motacilla f. simillima (Bering Sea Yellow Wagtail)
 Motacilla grandis (Japanese Wagtail)
 Motacilla maderaspatensis (White-browed Wagtail)
 Motacilla samveasnae (Mekong Wagtail)
 Motacilla tschutschensis (Eastern Yellow Wagtail)
 Motacilla t. angarensis (South Siberian Yellow Wagtail)
 Motacilla t. macronyx (Southeast Siberian Yellow Wagtail)
 Motacilla t. taivana (Green-crowned Yellow Wagtail)
 Motacilla t. tschutschensis (Beringian Yellow Wagtail)

Picha 

Shomoro na jamaa
Mkoa wa Unguja Kusini

Mkoa wa Unguja Kusini ni mmojawapo kati ya mikoa 31 ya Tanzania wenye postikodi namba 72000 na uko kwenye kisiwa cha Unguja. 

Makao makuu yako Koani. 

Eneo la mkoa ni km² 854 likiwa na wakazi 195,873 kadiri ya sensa ya mwaka 2022 . 

Mwaka 2012 walikuwa 115,588 katika wilaya mbili ikiwa Wilaya ya Kati ina wakazi 73,346 na Wilaya ya Kusini ina wakazi 39,242.

Wakazi wa eneo hili la kisiwa cha Unguja, mbali na kujishughulisha na uvuvi kwenye Bahari ya Hindi, ni maarufu pia kwa kilimo cha zao la karafuu, zao linalokifanya Kisiwa cha Zanzibar kujulikana zaidi kama kisiwa cha viungo.

Viungo vya nje

U
 
Zanzibar
Joseph Hill

Joseph Hill (22 Januari 1949 – 19 Agosti 2006) alikuwa mtunzi na mwimbaji wa Reggae toka nchini Jamaika. Alianza muziki katika kundi lijulikanalo kama The Soul Defender  lililokuwa na makazi yake kitongoji cha St Catherine. Baadaye akaanzisha kundi la Culture akiwa na Telford Nelson na Albert Walker. Mwaka 1977 walitoa wimbo uliovuma sana uitwao Two Sevens Clash ambao ulizungumzia herufi mbili za 7 katika mwaka 1977. Hadi sasa Joseph Hill na wenzake wametoa album 22. Falsafa ya nyimbo za Joseph Hill ni ya kimapinduzi na kiroho inayopinga utumwa na ukosefu wa maadili na ucha mungu. Joseph Hill ni muumini wa imani na utamaduni wa Kirastafari. Katika wimbo wake wa wa PAY DAY anauliza ni lini watu walioumizwa na utumwa watalipwa. Pia amepinga aina zote za ukoloni na kumzumgumzia Chistopher Columbas kama muongo kwa kusema kwamba amegundua visiwa vya Jamaika ambavyo vilikuwapo tayari na watu. Joseph Hill pia anaenzi kitabu Bibilia anachoamini kuwa ni kitakatifu na amekuwa akitumia mistari na manabii toka kwenye Biblia kwenye nyimbo zake, kwa mfano wimbo wake kuhusu nabii Eliya.

Viungo vya nje
 Tovuti ya kundi la Culture 

Waliozaliwa 1949
Waliofariki 2006
Wanamuziki wa Jamaika
Mkoa wa Kaskazini-Mashariki (Kenya)

Kaskazini-Mashariki ulikuwa mmoja kati ya mikoa 9 ya Kenya. Eneo lake lilikuwa km² 127 000   na wakazi 962,143 (sensa ya 1999). 

Wakati wa ukoloni eneo hilo liliitwa "Northern Frontier District" (Eneo la mpakani wa kaskazini) likitawaliwa pekee na sehemu kubwa ya Kenya. 

Wakazi walio wengi ni Wasomalia kwa lugha na utamaduni; kuwepo kwao ndani ya Kenya badala ya Somalia ni urithi wa mipaka ya kikoloni. Wengine ni Waborana, Warendille na Waturkana. 

Kuna pia makambi makubwa ya wakimbizi Wasomalia, hasa karibu na Daadab.

Hali ya hewa 
Eneo hili ni kavu sana. Mbali na bonde la mto Tana na maeneo mengine madogo, mkoa haufai kwa kilimo. Wakazi walio wengi hujipatia riziki kutokana na ufugaji.

Utawala 
Mkoa wa Kaskazini-Mashariki ulikuwa na wilaya nne: 
 Garissa -- makao makuu Garissa
 Ijara -- makao makuu Ijara
 Wajir -- makao makuu Wajir
 Mandera -- makao makuu Mandera

K
Ali Farka Toure

Ali Farka Touré ni mmoja wa wanamuziki mahiri barani Afrika. Alizaliwa jijini Bamako nchini Mali mwaka 1939. Jina lake hasa ni Ali Ibrahim Touré.  Muziki wa Ali Farka Touré ni mchanganyiko wa muziki wa asili wa Mali na muziki wa Amerika ya Kaskazini hasa blues.

Touré alizaliwa katika kijiji cha Kanau katika ukingo wa mto Niger, kaskazini magharibi mwa nchi ya Mali.  Mama yake alikuwa na watoto kumi ambapo ndugu zake wote walifariki wakiwa wachanga. Jina la "Farka" ni jina la utani ambalo alipewa na wazazi wake likimaanisha mnyama punda kutokana na kuwa na msimamo mkali na kiburi.

Muziki wa Touré una nguvu kama za miujiza.  Wapenzi wake dunia nzima wamelogwa na upigaji wake wa gitaa. Mara nyingi nyimbo zake amekuwa akiimba kwa lugha za Kisonghai, Kifula, na Kitamasheck.  Albamu yake iitwayo Talking Timbukuta, ambayo aliitoa kwa kushirikiana na mwanamuziki Ry Cooder, iliuzwa na kumpatia umaarufu mkubwa hasa katika soko la muziki la nchi za Magharibi. Mwaka 2005 alitoa albamu ya In the Heart of the Moon akishirikiana na mwanamuziki Toumani Diabaté. Albamu hii ilimpatia tuzo ya Grammy.

Pamoja na muziki, Ali Farka Touré alikuwa akijihusisha na masuala ya kisiasa.  Mwaka 2004 alichaguliwa kuwa meya wa mji wa Niafunké.

Ali Farka Touré alifariki dunia 7 Machi 2006 baada ya kuugua ugonjwa wa kansa.

Albamu 
 1976 - Farka
 1987 - Ali Farka Touré
 1990 - The River (World Circuit)
 1992 - The Source (World Circuit)
 1994 - Talking Timbuktu (World Circuit)
 1996 - Radio Mali (World Circuit)
 1999 - Niafunké (World Circuit)
 2004 - Red/Green - 2004 (World Circuit; remastered original albums from 1979 and 1988)
 2005 - In The Heart Of The Moon

Filamu 
Ali Farka Touré: Ça coule de source (2000). Filamu imetengenezwa na Yves Billon and Henry Lecomte.

Viungo vya nje 
 Historia fupi 
 Historia fupi 
 Historia fupi 
 Historia fupi iliyoandikwa na Lucy Duran 

Waliozaliwa 1939
Waliofariki 2006
Wanamuziki wa Mali
Rupia

Rupia ni jina la pesa inayotumika leo huko India na katika nchi mbalimbali za Asia. 

Ni pia jina la pesa iliyowahi kutumika Afrika ya Mashariki na nchi mbalimbali.

Jina na historia 

Neno "rupia" limetokana na lugha ya Kihindi cha kale "rūp" au "rūpā" linalomaanisha "fedha". Katika lugha ya Sanskrit "rupyakam" (रूप्यकम्) inamaanisha sarafu ya fedha. Hii ni asili ya "Rūpaya" iliyotumika katika India kama sarafu yenye gramu 11.66 za fedha tangu mwaka 1540. Rupia moja ilikuwa na Anna 16, Paisa 64 au Pai 192.

Pesa ya kisasa 
Leo hii nchi zifuatazo zinatumia jina la Rupia (Rupiah, Rupee: ₨) kwa pesa zao:
 India 
 Indonesia
 Maldivi
 Mauritius 
 Nepal 
 Pakistan 
 Shelisheli 
 Sri Lanka

Pesa ya kihistoria 
Rupia ilikuwa pesa ya nchi na maeneo yafuatayo:
 Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA) kwa jina la "Rupie ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani"
 Afrika ya Mashariki ya Kiingereza
 Zanzibar
 Kwenye eneo la India ya leo katika makoloni ya nchi zifuatazo: Denmark, Ufaransa na Ureno, pia katika madola mbalimbali ya Kihindi kabla ya ukoloni na kabla ya uhuru kama vile Hyderabad.
 Katika nchi jirani za India kama vile Bhutan, Burma, Sri Lanka, Afghanistan
 Katika maeneo ya Ghuba ya Uajemi
 Somalia ya Kiitalia
 Indonesia wakati wa uvamizi wa Japan (1940-1945)

Picha

Pesa
Afrika ya Mashariki ya Kiingereza

Afrika ya Mashariki ya Kiingereza (kwa Kiingereza British East Africa Protectorate) lilikuwa jina la eneo la Kenya lililowekwa chini ya utawala wa ulinzi wa Uingereza kuanzia mwaka 1895 hadi 1920 BK kama mtangulizi wa koloni la Kiingereza la Kenya.

Historia
Wakati wa mashindano ya kugawa Afrika kati ya madola ya Ulaya, Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki ilianza shughuli zake katika eneo hili kwa kibali cha sultani wa Zanzibar kuanzia mwaka 1888. 

Kampuni hiyo ilitakiwa kuwa na mamlaka juu ya eneo hili kwa kusudi la kufanya biashara, lakini uwezo wake haukutosha kutimiza shughuli, hasa maandalizi ya kujenga reli ya Uganda kati ya Mombasa na Kampala.

Baada ya kuazimia kujenga reli, Uingereza iliona haja ya kulinda eneo la reli hiyo: ndipo ikatangaza eneo lote kati ya Mombasa na Uganda kuwa chini ya ulinzi wake kuanzia tarehe 1 Julai 1895. Huo ndio mwanzo wa Afrika ya Mashariki ya Kiingereza ambaye baadaye iliitwa Kenya. 

Eneo hilo baadaye lilipanuliwa zaidi hadi kukutana na maeneo yaliyokuwa chini ya utawala wa Italia (Somalia) na Ethiopia upande wa Kaskazini, utawala wa ushirikiano wa Misri na Uingereza (Sudan). Upande wa kusini mpaka ulifuata mapatano na Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. 

Mpaka na eneo chini ya utawala wa ulinzi wa Uganda ulisahihishwa mwaka 1905; hadi wakati ule sehemu kubwa ya eneo la Kenya ya Magharibi ya leo ilihesabiwa kuwa upande wa Uganda.

Baada ya vita kuu ya kwanza hali ya eneo ilibadilishwa kuwa koloni la Kenya kuanzia 1920.

Historia ya Kenya
Culture

Culture ni kundi la muziki ya reggae kutoka nchi ya Jamaika lililoanzishwa mwaka wa 1976. Jina la mwanzoni la kundi hilo lilikuwa ni "African Disciples". Kundi la Culture linaaminika kuwa ni kati ya makundi wanaopiga muziki halisi ya reggae yenye mafunzo na busara. Waanzilishi wa kundi hilo ni Joseph Hill, mwimbaji mwongozaji, Kenneth Dayes, mwitikiaji, na Albert Walker, mwitikiaji. Wimbo wao wa "Two Sevens Clash" uliorekodiwa mwaka wa 1977 katika studio ya Joe Gibbs, na uliwapatia umaarufu mkubwa na kuwaweka kwenye ramani ya muziki ya reggae duniani.

Albamu za Culture 
 Two Sevens Clash 
 Harder Than the Rest 
 Lion Rock
 Nuff Crisis
 Good Things
 Culture at Work
 Culture in Culture
 Three Sides to My Story
 International Herb 
 Wings of a Dove
 Too Long in Slavery 
 Trod On 
 One Stone
 Baldhead Bridge
 Trust Me
 17 Chapters of Culture
 Ras Portraits
 Cultural Livity: Culture Live '98 (Live)
 Production Something
 Obeah Peace and Love
 Cumbolo 
 Culture in Dub: 15 Dub Shots 
 Stoned 
 Payday
 Peace and Love
 Humble African
 Live in Africa 2002
 Healing of the Nations
 World Peace
 Humble African
 Live in Africa 2002
 Healing of the Nations
 World Peace Rounder 2003

Viungo vya nje 
 Tovuti ya Culture 

Wanamuziki wa Jamaika
Umoja wa Afrika

Umoja wa Afrika (UA) (kwa Kiingereza: African Union (AU); Kifaransa: Union Africaine (UA); Kihispania: Unión Africana (UA) ; Kireno: União Africana (UA) )  ni muungano wa nchi 55 za Afrika ulioanzishwa mnamo Julai 2002. 

Umoja huu unaendeleza kazi za Umoja wa Muungano wa Afrika (kwa Kiingereza: Organisation of African Union - OAU) uliokuwepo 1963 hadi 2002. 

Nia ya umoja huu ni kujenga muundo na mfumo wa kisiasa, wa kiuchumi, na wa kijamii ili kufikia wakati ambapo bara la Afrika litakuwa na bunge moja, benki moja, jeshi moja, rais mmoja, sarafu moja, n.k. 

Dhumuni kubwa la umoja huu ni kuunganisha nguvu za mataifa ya Afrika ili kuweza kutatua matatizo yanayokabili bara hili kama vile vita, njaa, Ukimwi, n.k.

Nchi wanachama 
Umoja wa Afrika ina nchi wanachama 55, yaani nchi zote za bara la Afrika (baada ya kurudi kwa Moroko, iliyokuwa imejiondoa mwaka 1985 kwa sababu UA ilitambua Sahara ya Magharibi kuwa nchi huru wakati Moroko inadai ni eneo la majimbo yake ya kusini).

Mkutano wa kwanza wa Bunge la Umoja wa Afrika ulifanyika mwaka 2004 huko Afrika Kusini.

Mikutano mikuu ya UA 
 Durban (Afrika Kusini): 9-11 Julai 2002.
 Maputo (Msumbiji): 10-11 Julai 2003.
 Sirte (Libya), mkutano wa dharura: Februari 2004.
 Addis Ababa (Ethiopia): 6-8 Julai 2004.
 Abuja (Nigeria): 24-31 Januari 2005.
 Sirte (Libya): 28 Jun. - 5 Julai 2005.
 Khartoum (Sudan): 16-24 Januari 2006.

Viongozi 
Thabo Mbeki 	9 Julai 2002 	10 Julai 2003 	 Afrika Kusini
Joaquim Chissano 	10 Julai 2003 	6 Julai 2004 	 Msumbiji
Olusegun Obasanjo 	6 Julai 2004 	24 Januari 2006 	 Nigeria
Denis Sassou-Nguesso 	24 Januari 2006 	24 Januari 2007 	 Jamhuri ya Kongo
John Kufuor 	30 Januari 2007 	31 Januari 2008 	 Ghana
Jakaya Kikwete 	31 Januari 2008 	2 Februari 2009 	 Tanzania
Muammar al-Gaddafi    2 Februari 2009 	31 Januari 2010 	 Libya
Bingu wa Mutharika	   31 Januari 2010 	31 Januari 2011 	 Malawi
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo	31 Januari 2011     29 Januari 2012 	 Guinea ya Ikweta
Yayi Boni 	29 Januari 2012 	27 Januari 2013 	 Benin
Hailemariam Desalegn 	27 Januari 2013 	30 Januari 2014 	 Ethiopia
Mohamed Ould Abdel Aziz   30 Januari 2014 	   30 Januari 2015 	 Mauritania
Robert Mugabe   30 Januari 2015   30 Januari 2016    Zimbabwe
Idriss Déby   30 Januari 2016   30 Januari 2017    Chad
Alpha Condé   30 Januari 2017   28 Januari 2018    Guinea
Paul Kagame   28 Januari 2018   10 Februari 2019    Rwanda
Abdel Fattah el-Sisi   10 Februari 2019   10 Februari 2020    Misri
Cyril Ramaphosa  10 Februari 2020 madarakani Afrika Kusini
Mwenyekiti wa Kamati Kuu ya UA ni N. Dlamini-Zuma. 

Spika wa Bunge la Umoja wa Afrika ni Roger Nkodo Dang.

Tanbihi

Viungo vya nje 

  Tovuti ya Umoja wa Afrika 

Afrika
Mashirika ya kimataifa
Muungano wa Afrika
Kenyatta

Kenyatta ni jina la:
Jomo Kenyatta
Uhuru Kenyatta
Majina ya ukoo
Kampala

Kampala ni mji mkuu wa Uganda, pia mojawapo ya wilaya za nchi. Iko karibu na ziwa kubwa la Nyanza Viktoria, mita kama 1,189 juu ya UB. 

Kampala ni mji mkubwa wa Uganda ikiwa na wakazi 1,208,544 (2002).

UNDIO, UNEP,  Benki ya Uchumi na East Africa Development Bank (EADB) zina ofisi hapa.

Jina
Jina la Kampala limetokana na msemo wa Kiganda "Kasozi K'Empala" wenye maana ya "kilima cha swala" kwa sababu wafalme wa Buganda walipenda kuwinda katika eneo hili.

Historia 
Kampala ni mji ulioanza kukua sehemu za vilima mbalimbali upande wa kaskazini wa Entebbe. 

Kitovu cha kwanza kilikuwa nyumba ya kifalme kwenye kilima cha Kasubi iliyojengwa na Kabaka Mutesa I wa Buganda mnamo mwaka 1882. Baada ya kifo chake Mutesa ikawa kaburi la kifalme. Ikulu mpya ya Kabaka Mwanga II ikajengwa karibu kwenye kilima cha Mengo. 

Mwaka 1890 mwakilishi wa Kampuni ya Kifalme ya Uingereza kwa Afrika ya Mashariki (IBEA, kifupi kwa Imperial British East Africa Company), Frederick Lugard aliingilia vita vya wenyewe kwa wenyewe kati ya Waganda Waprotestanti, Wakatoliki na Waislamu, akajenga boma juu ya kilima kilichoitwa "Kampala" kikawa kitovu cha makao ya Wazungu katika mji mpya.

Wamisionari wakapewa na Kabaka nafasi ya kujenga makanisa na nyumba zao kwenye vilima mbalimbali: Namirembe ikawa kilima cha Waanglikana, Rubaga kilima cha Wakatoliki. Waislamu walikuwa na eneo lao hasa kwenye kilima cha Kibuli.

Maeneo hayo yote yaliunganika pamoja kuwa mji wa Kampala. 

Kati ya 1900 hadi 1905 Kampala ikawa makao makuu ya utawala wa kikoloni wa Uingereza uliohamishwa baadaye kwenda Entebbe. 

Baada ya uhuru ikawa mji mkuu wa kitaifa wa Uganda. 

Utawala wa Idi Amin na vita vya kumpindua 1979 uliharibu mengi, kwanza tabaka la wafanyabiashara Wahindi pamoja na nguvu ya kiuchumi, baadaye pia majengo. 

Tangu kufufuka kutoka nyakati mbaya za udikteta na vita, Kampala imeanza kukua tena.

Wakazi

Makerere 
Kampala ina Chuo Kikuu katika mtaa wa Makerere kilichokuwa chuo kikuu cha kwanza katika Afrika ya Mashariki na mahali pa mafunzo kwa viongozi wengi wa Kiafrika upande wa siasa, utamaduni na uchumi.

Marejeo

Viungo vya nje 

 Tovuti rasmi 

 
Miji ya Uganda 
Miji Mikuu Afrika
 
Ziwa Viktoria
Africa Wiki Challenge 2021 in Tanzania
Gideon Byamugisha

Gideon Byamugisha ni kasisi Mwanglikana wa Uganda na mchungaji wa kwanza Mwafrika aliyetangaza wazi ya kwamba ameambukizwa UKIMWI.

Maisha
Alizaliwa Buranga Ndorwa, Wilaya ya Kabale, Uganda wa Magharibi tarehe 29 Agosti 1959 akasomea ualimu kwenye Chuo Kikuu cha Makerere akamaliza kwa digrii mwaka 1985.

Akaendelea kusoma digrii ya theolojia huko Nairobi akapokelewa katika utumishi wa Kanisa la Kianglikana Uganda mwaka 1991. Mwaka uleule mke wake alikufa kutokana na UKIMWI.

1992 alipokea baraka ngazi ya ukasisi akapewa jukumu la kufundisha chuo cha theolojia Mukono (sasa: Chuo Kikuu cha Kikristo cha Uganda). Wakati ule alifuata ushauri kutafuta upimaji wa damu yake ahakikishe hana UKIMWI. Alipopimwa akaonekana kuwa na viini vya HIV vilevile. Aliambiwa matokeo dakika chache tu kabla ya kuwa na somo chuoni. Aliamua kuwaambia wasikilizaji wake wakiwa na walimu wenzake ya kuwa amepatikana na HIV.

Tangazo hili lilipokelewa kwa mshangao kwani katika utamaduni wa kiafrika na zaidi katika utamaduni wa kidini wa Afrika haikuwahi kutokea ya kwamba kiongozi wa kidini anasema waziwazi kuwa ameambukizwa UKIMWI. Kinyume chake mara nyingi wahubiri walitumia mfano wa UKIMWI kuonyesha ya kuwa ni adhabu kutoka Mungu na dalili ya dhambi.

Gideoni Byamugisha aliitwa na kanisa lake kuanzia mwaka 1993 kusaidia katika mradi wa UKIMWI wa kanisa. 1995 - 2002 aliongoza idara wa HIV/UKIMWI ya dayosisi ya Kianglikana ya Namirembe.

Mwaka 1995 alifunga ndoa mara ya pili akimwoa Pamela aliyekuwa mjane wakati ule kutokana na UKIMWI akipatikana mwenyewe na viini vya HIV. Wanalea watoto wao kutoka ndoa zote mbili za awali pia wakamzaa mtoto wa pamoja asiye na HIV kutokana na tibu la madawa ya ARV.

Siku hizi (2005) Byamugisha anafanya kazi na shirika la Word Vision International pia pamoja na kasisi Jape Heath kutoka Afrika Kusini ameunda "Umoja wa viongozi wa kidini wa Afrika wanaoishi na UKIMWI" (ANERELA African Network of Religious Leaders living with HIV/AIDS).

Viungo vya nje
 Samaritan Strategy Africa  (Kiingereza)
ANERELA 
 Watch a film on Gideon Byamugisha
Waliozaliwa 1959
Watu wa Uganda
Ukimwi
Chuo Kikuu cha Makerere

Chuo Kikuu cha Makerere ni chuo kikuu cha kwanza cha Afrika ya Mashariki na chuo kikuu kikubwa cha Uganda.

Kimeanzishwa wakati wa ukoloni mwaka 1922 kama shule ya ufundi kwa wanafunzi 14. Kozi za kwanza zilikuwa pamoja na useremala, ujenzi na umekanika. 

Shule ikawa chuo na kozi zikaongezeka kwa masomo ya utabibu, kilimo, maradhi ya wanyama na ualimu. 

Kuanzia mwaka 1937 chuo kilianza kozi za stashahada mbalimbali. 

Mwaka 1949 Makerere ikawa chuo kishiriki cha Chuo Kikuu cha London kikitoa shahada ya kwanza ya ngazi ya chuo kikuu. 

Mwaka 1963 ikawa sehemu ya Chuo Kikuu cha Afrika ya Mashariki pamoja na kampasi za Dar es Salaam na Nairobi. 

Chuo Kikuu cha Afrika ya Mashariki kimegawiwa mwaka 1970 kutokana na kufifia kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki. Makerere ikawa Chuo Kikuu cha kitaifa cha Uganda.

Chuo cha Viongozi
Makerere ilikuwa chuo waliposoma viongozi wengi wa Afrika, wakiwa pamoja na marais wa zamani Milton Obote (Uganda), Julius Nyerere na Benjamin Mkapa (Tanzania) na  Mwai Kibaki (Kenya). 

Baada ya uhuru Makerere ilikuwa pia mahali pa majadiliano na mafunzo ya utamaduni wa Kiafrika. Waandishi na walimu muhimu wa Kiafrika walianzisha mafunzo yao au walifundisha kwa muda fulani Makerere kama vile Nuruddin Farrah, Ali Mazrui, David Rubadiri, Okello Oculi, Ngugi wa Thiongo, John Ruganda, Paul Theroux na Peter Nazareth.

Idara
Makerere ina idara 22 zinazohudumia wanafunzi 30,000 hivi, wakiwemo 3,000 wa kozi za shahada za ngazi ya juu.

Vitivo
Kitivo cha Kilimo
Kitivo cha Fani
Kitivo cha Elimu Misitu na Hifadhi la Mazingira
Kitivo cha Sheria
Kitivo cha Uganga
Kitivo cha Sayansi
Kitivo cha Sayansi Jamii 
Kitivo cha Teknolojia 
Kitivo cha Elimu ya Maradhi ya Wanyama

Taasisi
Taasisi ya  Elimu ya Watu Wazima
Taasisi ya  Sayansi ya Kompyuta
Taasisi ya  Uchumi
Taasisi ya  Mazingira na Mali Asili 
Taasisi ya  Uchunguzi wa Kijamii
Taasisi ya  Takwimu na Saikolojia

Vyuo
Chuo cha Ualimu
Chuo cha Sanaa
Chuo cha Sayansi za  Maktaba na Habari
Chuo cha Biashara
Chuo cha Mafunzo baada ya Digrii ya Kwanza

Idara
Idara ya Teknolojia ya Kompyuta na Habari

Kampasi

Makerere - Kikara

Makerere - Kabanyoro

Makerere - Katumani

Wanafunzi waliopitia Chuo Kikuu cha Makerere
 John Sentamu, Askofu Mkuu wa York, askofu mkuu Mwafrika wa kwanza katika Kanisa la Uingereza 
 Okello Oculi, mwandishi, mshairi
 Peter Nazareth, mwandishi 
 David Rubadiri, mwandishi na mshairi wa Malawi 
 Benjamin Mkapa, alikuwa rais wa Tanzania
 Joseph Kabila, rais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
 Specioza Kazibwe, mwanamke wa kwanza kuwa makamu wa rais wa Uganda (1994-2003)
 Julius Nyerere, alikuwa rais wa Tanzania
 Milton Obote, alikuwa rais wa Uganda
 Sir Frederick Edward Mutesa II, alikuwa Kabaka wa Buganda
 Mwai Kibaki, alikuwa rais wa Kenya (alikuwa pia mwalimu Makerere)
 Ngugi wa Thiongo, mwandishi (alikuwa pia mwalimu Makerere)
 Jaramogi Oginga Odinga, mwanasiasa na makamu wa rais wa Kenya (1964-1966)
 Okot p'Bitek, mshairi na mwandishi (alikuwa pia mwalimu Makerere)
 Chege Joseph Macharia, mwalimu wa Kiswahili
 Don Gasangwa, siasa ya Eacu
 Helen Akwi, mwandishi wa hadithi

Viungo vya nje
  Tovuti rasmi

Kampala
Vyuo vikuu vya Uganda
Kilwa Kivinje

Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama Kilwa

Kilwa Kivinje ni mji mdogo katika Wilaya ya Kilwa ufukoni wa Bahari Hindi. Kiutawala ni sehemu ya kata ya Kivinje Singino. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, mji ulilikuwa na wakazi wapatao 15,061. Msimbo wa posta ni 65402.

Historia
Wakati wa utawala wa Zanzibar ilikuwa makao ya liwali ya Sultani kwa ajili ya pwani la kusini la Tanganyika ikichukua nafasi ya Kilwa Kisiwani kama bandari muhimu katika sehemu hii ya pwani la kusini. Kivinje ilikuwa lengo la misafara ya watumwa katika kusini ya Tanzania. the mainland port of Kilwa Kivinje supplanted Kisiwani as the terminus of the southern slave caravan. Bandari yake ya mchanga ilifaa kwa maboti madogo ya ubao waliobeba watumwa Zanzibar. Kuna makadirio ya kwamba watumwa 20,000 walipita Kivinje kila mwaka. Mnamo mwaka 1850 Kivinje ilikuwa mji wa wakazi 12-15,000 pamoja na wanfanyabiashara wenye asili ya Uhindini. Baada ya Sultani wa zanzibar kupiga biashara ya watumwa marufuku Kivinje ilijulikana kwa kuendelea na biashara hii kwa siri. Zanzibar ilimkamata sulatani wa mwisho wa Kivinje na kumtuma nje ya mji.

Ilikuwa makao makuu ya wilaya tangu zamani ya ukoloni wa Kijerumani. Wakati wa vita ya Abushiri iliona mapigano dhidi ya Wajerumani na wawakilishi wa Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki waliuawa tar. 22 Septemba 1888. Mei 1890 Wajerumani walirudi chini ya meja Hermann von Wissmann wakateka mji bila upinzani.

Wakati wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani Kilwa Kivinje ilikuwa makao makuu ya mkoa wa nane iliyoenea kati ya Rufiji na Lindi. Utawala wa Kijerumani kilikwisha tar. 7 Septemba 1916 siku ambako Wajerumani waliobaki mjini walijisalimisha mbele ya kikosi cha wanamaji Waingereza.

Mji uliendelea kuwa makao makuu ya wilaya chini ya Waingereza.

Hali ya mji leo
Tangu kuondoka kwa makao makuu ya wilaya mji umerudi nyuma. Nyumba za ghorofa za wafanyabiashara hazitumiki tena zimeanza kuporomoka. Boma la Kale la Wajerumani bado linatumika. 

Hospitali ya wilaya imebaki Kilwa Kivinje. Bandari ndogo inafaa kwa jahazi tu.

Eneo la kihistoria lina magofu ya majengo ya Waswahili ya enzi za kati na baadhi ya majengo ya kiswahili yaliyosalia kutoka mwishoni mwa karne ya 19.  Makazi haya yanachukuliwa kama kimbilio la wenyeji wa awali kutoka Kilwa Kisiwani ambao walikuwa wakimbizi kutoka kwa Vasco da Gama ambae alikuwa akiwafukuza mji huo mnamo 1505 na pia kuwachukua kama wakimbizi waliokimbia maharamia wa Madagaska mnamo 1822.

Viungo vya nje
Taarifa ya serikali ya Ujerumani juu ya uasi mjini Kilwa (1888)
Picha za kilwa Kivinje wakati wa Wajerumani, pamoja na Boma (Kaiserliches Bezirksamt), Boma na Hospitali (Gruppe von Menschen vor der Boma und dem Hospital von Kilwa-Kivinje), Kikosi cha askari(Station Kilwa), Posta (Kais. Post, Akazienstrasse), Nyumba ya wanfanyabiashara de Souza (Haus der Firma de Souza jr. Dias & Co;)

Marejeo

Wilaya ya Kilwa 
Kata za Mkoa wa Lindi 
Miji ya Tanzania
Waswahili
Wilaya ya Kilwa

Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama Kilwa

 

Wilaya ya Kilwa iko katika Mkoa wa Lindi, takriban kilometa 220 kusini mwa Dar es Salaam. Kilwa imepakana na Mkoa wa Pwani upande wa kaskazini, Bahari ya Hindi upande wa mashariki, wilaya ya Lindi Vijijini upande wa kusini na wilaya ya Liwale upande wa magharibi. Wakati wa sensa ya nwaka 2012, wilaya hii ilikuwa na wakazi 190,744 (mwaka 2002 waliohesbiwa 171,850 ).

Makao makuu ya wilaya ni Kilwa Masoko.

Historia
Wilaya hii ina sehemu za kihistoria ambazo ni hasa
Kilwa Kisiwani - ambayo ni mfano bora wa miji ya Waswahili wa kale uliojulikana kimataifa tangu karne ya 13 BK
Kilwa Kivinje - iliyokuwa makao makuu ya eneo chini ya masultani wa Zanzibar na wakati wa ukoloni
Songo Mnara - maghofu ya mji wa Waswahili wa kale

Uchumi
Wakazi wengi hutegemea kilimo na uvuwi. Mazao yanayolimwa hasa ni pamoja na muhogo, mahindi, mtama na mpunga. Hata hivyo uzalishaji wa chakula hautoshelezi mahitaji ya wakazi. Sababu za upungufu ni kuongezeka kwa watu pamoja mitindo ya kilimo cha kimila ambako mashamba ni madogo, kwa wastani ekari 2,  yakilimwa kwa mkono tu. Sehemu kubwa za wilaya kuna ardhi isiyo na rutba kubwa ambayo haushiki maji vizuri.  Penye udongo mweusi mzuri karibu na Makangaga, Liwiti, Matandu, na Mbwemkuru inawezekana kulima mpunga. Kuna maeneo katika Milima ya Matumbi ambako miti ya matunda kutunzwa, hasa minazi na michungwa. Karibu na Likawage, Nanjirinji, Nainokwe, Njinjo na Singino Hill watu wanavuna pia korosho. Upatikanaji wa inzi za tsetse ni kizuizi kwa ufugaji.

Kuna pia majaribio ya kupana vchaka vya Jatropha curcas kama zao la nishati.

Gesi asilia huzalishwa kwenye Kisiwa cha Songosongo. Gesi hii inapelekwa hasa Dar es Salaam kwa uzalishaji wa umeme; lakini kuna pia kituo cha umeme kinachoendedhwa na gesi ya Songosongo kilichopo kwenye kata ya Somanga kikihudumia wilaya hii.

Utawala
Wilaya hii ina kata zifuatazo (idadi ya wakazi 2012 katika mabano): 	
Chumo  (13,879),
Kandawale  (5,040),
Kibata   (8,730)
Kijumbi  (14,426),
Kikole  (4,294),
Kilwa Kivinje Singino (19,376),
Kilwa Masoko  (13,601)
Kipatimu  (14,606),
Kiranjeranje  (9,752),
Lihimalyao  (10,434),
Likawage  (3,569
Mandawa  (13,192),
Miguruwe  (3,381),
Mingumbi  (9,948),
Miteja  (6,157),
Mitole  (3,352),
Nanjirinji  (7,491),
Njinjo  (8,904),
Pande Mikoma  (11,569),
Songosongo  (3,062),
Tingi  (6,782),

Kata za Namayuni na Somanga zilianzishwa baada ya sensa ya 2012 kwa hiyo hakuna namba za kulingana.

Tanbihi

Viungo vya nje
 Sensa ya Tanzania ya 2002 

K
Kilwa Masoko

Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama Kilwa

	[[Picha:

Kilwa Masoko ni mji mdogo katika Tanzania ikiwa makao makuu ya Wilaya ya Kilwa tangu miaka ya 1960. 

Iko barani ikitazama Kilwa Kisiwani. Mji ni wa kisasa. Kuna uwanja mdogo wa ndege pia bandari ndogo yenye kituo cha forodha.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,601 Msimbo wa posta ni 65408  walioishi humo.

Marejeo

Wilaya ya Kilwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Wilaya ya Pangani

Wilaya ya Pangani ni kati ya wilaya za Mkoa wa Tanga katika Tanzania yenye Postikodi namba 21300. 

Imepakana na wilaya ya Muheza upande wa Kaskazini, Wilaya ya Handeni upande wa magharibi, wilaya ya Bagamoyo (Mkoa wa  Pwani) upande wa kusini na Bahari Hindi upande wa mashariki. Makao makuu ya wilaya yako Pangani mjini.

Wilaya ina wakazi 54,025 (2012)  katika tarafa 4, kata 14 na vijiji 33. Ina shule za msingi 35, shule za sekondari 10 na zahanati 16.  

Eneo la wilaya ni kama kanda linalofuata ufuko wa Bahari Hindi. Mji wa Pangani upo mdomoni mwa mto Pangani unaoingia ndani ya nchi kavu kwa umbo la mlango mpana. Maeneo yaliyo karibu zaidi na bahari yenye ardhi ya rutuba kuna kilimo cha korosho, nazi, mihogo, mahindi, viazi vitamu na ndizi. Maeneo ya ndani zaidi pasipo rutuba sana kuna mashamba ya katani na mahindi.

Kihistoria mazingira ya Pangani ni kati ya maeneo ya utamaduni wa Uswahilini; kabla ya ukoloni kulikuwa na mashamba ya Waarabu waliotumia watumwa na tangu kufika kwa ukoloni wa Kijerumani mashamba makubwa ya katani yalianzishwa.

Wilaya hii ilikuwa pia nyumbani ya Abushiri ibn Salim al-Harthi na chanzo cha vita ya Abushiri dhidi ya utawala wa Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki.

Tazama pia
Mkoa wa Pangani

Marejeo na Viungo vya Nje

Taarifa (profile) ya wilaya ya Pangani mnamo mwaka 2011

P
Ceuta

Ceuta (tamka: the-uta; kwa Kiarabu: سبتة sabta) ni mji wa Kihispania kwenye pwani ya Mediteranea ambao upande wa bara unazungukwa na eneo la Moroko. Ceuta iko karibu na mji wa Tetouan upande wa Moroko. Umbali na Hispania ni km 21 kuvuka mlango wa bahari wa Gibraltar. 

Pamoja na mji wa Melilla ni sehemu ya Hispania na Umoja wa Ulaya kisiasa , lakini kijiografia ni sehemu ya Afrika. Moroko inadai ni sehemu ya eneo lake la kitaifa.

Watu
Ceuta ina wakazi 75.276 katika eneo la km² 18.5. Karibu nusu ni Wazungu/Wakristo na nusu ya pili ni Waberber-Waarabu/Waislamu.

Historia 
Ceuta inaaminika iliundwa na Karthago katika karne ya 5 KK. Jina la Kigiriki la mji imekuwa "Επτά Αδελφοί" (hepta adelphoí - ndugu saba). 

Tangu Waroma walipochukua utawala wa Afrika ya Kaskazini mji ulijulikana kwa jina la "Septem Fratres" (ndugu saba). Jina hili limeendelea hadi leo, mji ukiitwa "sabta" kwa Kiarabu au kwa matamshi ya Kihispania "Ceuta".

Kuanzia karne ya 5 BK mji ulitawaliwa na Wavandali. 

Mwaka 710 Waarabu Waislamu walifika wakipita Ceuta kuvamia Hispania. Hadi karne ya 14 mji ulikuwa chini ya watawala Waislamu ama Waarabu au Waberberi. Kati ya Wakristo waliofia dini yao huko wanakumbukwa watakatifu Danieli mfiadini na wenzake (1226). 

Mwaka 1415 Wareno waliteka Ceuta wakaitawala hadi mwaka 1668. Baada ya vita kati ya Ureno na Hispania mji ulikabidhiwa kwa mfalme wa Hispania. 

Tangu mwaka 1668 Ceuta imekuwa sehemu ya Hispania. Ndani ya Hispania imekuwa Mji wa kujitawala (kwa Kihispania: ciudad autónoma) tangu 1995.

Miji ya Hispania
Kabla ya Kristo

Kabla ya kuzaliwa kwake Yesu Kristo (kifupi: KK) ni namna mojawapo ya kutaja miaka. 

Hesabu hii imekuwa njia ya kuhesabu miaka inayotumika zaidi duniani siku hizi. 

Kila mwaka huhesabiwa kuanzia ule uliodhaniwa kuwa mwaka wa kuzaliwa kwake Yesu Kristo. Miaka iliyofuata kuzaliwa kwake hutajwa kwa kuongeza Baada ya Kristo au kifupi: BK.

Kuhusu historia ya hesabu hii tazama: 
Historia ya Hesabu "Kabla ya / Baada ya Kristo"

Kalenda
Yesu Kristo
Ella Fitzgerald

Ella Fitzgerald (25 Aprili 1917 – 15 Juni 1996) alifahamika kama muimbaji wa kike wa muziki wa Jazz (Lady of songs).
Ella Fitzgerald au mama Ella sauti yake ilikuwa ni muhimu sana kwenye muziki wa Jazz na hata mitindo mingine ya muziki katika karne ya ishirini.

Ella Fitzgerald alizaliwa 25 Aprili 1917 mjini Newport News (Va- Marekani). Ella ameshirikiana na wanamuziki wengi mojawapo ni Louis Armstrong "Satchimo" huyu alikuwa ni mpiga tarumpeta mashuhuri. Mama Ella alizama zaidi katika mtindo wa Swing Jazz.

Kati ya nyimbo alizowahi kuimba ni: That old black magic; Can't we be friends?; Love is the thing so they say; It's a blue wold;
Dedicated to you; If you ever should live na Sugar blues. Alifariki mwaka 1996.

Waliozaliwa 1917
Waliofariki 1996
Wanamuziki wa Marekani
Simba Wanyika

Simba Wanyika ilikuwa bendi nchini Kenya iliyoundwa mwaka wa 1971 na ndugu kutoka Tanzania, Wilson Kinyonga na George Kinyonga. Bendi hii ilivunjika mwaka wa 1994. Simba Wanyika na bendi zingine mbili zilizotoka kwayo, Les Wanyika na Super Wanyika Stars, zilikuwa bendi mashuhuri sana nchini Kenya. Muziki wao uliotokana na sauti ya gitaa, ikiongozwa na mpiga gitaa wa Soukous, Dr Nico,ikichanganywa na maneno matamu ya muziki wa rumba na kuimbwa kwa Kiswahili. Simba wa nyika  tafsiri yake kwa Kiingereza ni "Lions of the Savannah". 

Wilson Kinyonga na George Kinyonga walianza muziki katika mji wao wa nyumbani wa Tanga nchini Tanzania walipojiunga na Jamhuri Jazz Band mwaka wa 1966. Walihamia Arusha mwaka wa 1970 na kuunda bendi ya Arusha Jazz na ndugu yao mwingine, William Kinyonga. Katika kipindi hiki, wanamuziki walikuwa wakisafiri watakavyo  kati ya Kenya na Tanzania, na muziki wa Kenya ukashawishika sana na muziki wa rumba wa Tanzania. Mwaka wa 1971 ndugu hawa walihamia nchini Kenya na kuanzisha Simba Wanyika. Bendi ilitumbuiza katika vilabu vya usiku na baa mbalimbali katika jiji la Nairobi, nakupata wafuasi wengi mno, na katikati ya miaka ya 1970, walikuwa wanajulikana kote Kenya, kwa ajili ya nyimbo kama "Mwongele" na "Wana Wanyika".  

Kutekelezwa kwa vikwazo baina ya mpaka wa Kenya-Tanzania ilisababisha watu kukua kwa muziki na kuelekea katika mtindo wa uliokuwa unajitokeza wa benga nchini Kenya.  Simba Wanyika waliendelea kucheza rumba, na walikuwa bado maarufu wakati bendi ilipogawanyika katika miaka ya 1970 wakati mpiga gitaa Omar Shabini alichukua baadhi ya wanamuziki wake na kutengeneza Les Wanyika. Mwaka wa 1980, George Kinyonga pia alijiondoa katika Simba Wanyika, akachukua wanamuziki zaidi na kuunda bendi ya Orchestra Jobiso. Lakini baadaye alirudi Simba Wanyika huku bado akifanya miradi za upande na Jobiso. Simba Wanyika baadaye walibadilisha jina lao hadi "Simba Wanyika Original" ili kuzuia mkanganyiko  na Les Wanyika na kundi lilojigawa kutoka kwao la Super Wanyika Stars. 

Simba Wanyika ilirudia umaarufu wake katika katikati ya miaka ya 1980 wakitoa nyimbo zilizoptata umaarufu na baadaye kuzuru Ulaya mwaka wa 1989. Bendi ilivunjika mwaka wa 1994 lakini bendi kadhaa zilizotokana nayo bado ziko hai.

Angalia Pia
Muziki wa Kenya
Muziki wa Tanzania

Viungo vya nje
Muziki wa VIKUNDI vya "WANYIKA"  
Simba Wanyika: Bendi ya Afropop 
Video ya Simba Wanyika

1968
Rumba
Makundi ya muziki ya Tanzania
Makundi ya muziki ya Kenya
Malawi (maana)

Malawi ni neno linaloweza kumaanisha

 Malawi, nchi ya Afrika ya Kusini-Mashariki
 Malawi kama jina la Ziwa Nyassa
 Malawi kama matamshi ya ufalme wa Marawi uliokuwa na nguvu katika kusini ya nchi kati ya karne 16. - 19. BK

Makala zinazotofautisha maana
Mafia

Mafia ni neno la kumaanisha

 Kisiwa cha Mafia katika Tanzania

 Wilaya ya Mafia katika Tanzania inayojumuisha kisiwa cha Mafia pamoja na visiwa vidogovidogo karibu nacho

 Mafia (jinai) ni shirika la jinai la Kiitalia limepatikana pia Marekani

Makala zinazotofautisha maana
Kisiwa cha Mafia

Mafia ni funguvisiwa la Tanzania, pamoja na jina la kisiwa kikubwa ndani yake, linalotazama mwambao wa Afrika ya Mashariki km 130 kusini kwa Dar es Salaam karibu na mdomo wa Mto Rufiji. 

Umbali wake na bara ni km 16. 

Kisiwa kikuu kina urefu wa km 49 na upana wa km 16; eneo lake ni takriban km² 400. Inajulikana pia kwa jina "Chole shamba" kutokana na mji wa kale wa Chole uliokuwepo kwenye kisiwa kidogo cha Chole kilichopo karibu na kisiwa kikuu kwa umbali wa mita 900.

Wilaya 
Wilaya ya Mafia ni kati ya wilaya 6 za mkoa wa Pwani ikiwa na wakazi 40,801 (2002). Mji mkubwa na makao makuu ya wilaya ni Kilindoni.

Ina tarafa mbili ambazo ni:
 Tarafa ya kusini 
 Tarafa ya kaskazini

Kata za wilaya ya Mafia ni kama zifuatazo:
 Baleni
 Jibondo
 Kanga
 Kilindoni
 Kirongwe
 Kiegeani
 Mibulani
 Ndagoni

Ina jumla ya vijiji 23.

Uchumi 
Wakazi walio wengi ni wavuvi wanaolima pia mashamba madogo. Bidhaa za sokoni ni pamoja na nazi, chokaa na samaki. 

Kuna utalii unaosifiwa sana lakini idadi ya wageni bado ni ndogo. Hasa Waitalia wamependa kutembelea Mafia pia kwa sababu ya jina la kisiwa ambalo kwa Kiitalia linamaanisha shirika la kigaidi lenye historia ndefu katika Italia ya kusini hadi siku ya leo.

Historia 
Mafia ilikuwa mahali pa miji ya kale ya utamaduni wa Waswahili kama vile miji ya Chole na Kua. Baada ya kuondoka kwa Wareno ilikuwa chini ya Sultani wa Omani (baadaye wa Zanzibar). 

Mwaka 1892 Wajerumani walinunua Mafia kutoka kwa Sultani wa Zanzibar ikawa sehemu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. 

Mwaka 1915, wakati wa Vita Kuu ya Kwanza, Waingereza waliteka kisiwa wakishambulia kutoka hapa manowari ya Kijerumani ya SMS Königsberg mdomoni mwa mto Rufiji kutoka Mafia. 

Mnamo 1922, baada ya mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia  Mafia imekuwa sehemu ya Tanganyika, si tena Zanzibar.

Tazama pia
Orodha ya visiwa vya Tanzania
Hifadhi ya Kisiwa cha Mafia

Tanbihi

Viungo vya nje 
http://mafia-island-tanzania.gold.ac.uk/index_swahili.php 
Archaeology and History of Mafia Island , tovuti ya Mafia Island Tanzania ya Pat Caplan
Pat Caplan’s publications on Tanzania, hasa Mafia, in chronological order, as of 120411 
Asili ya Kua , kuhusu historia ya mji wa Kua kisiwani Chole, ilivyokusanywa na Pat Caplan mnamo mwaka 1966
Last Century in Mafia Island, blogu ya Mafiaisland.com
Mafia kwa Geonames.org

Visiwa vya Afrika
Visiwa vya Tanzania
Visiwa vya Bahari ya Hindi
Mkoa wa Pwani