LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Utomvu

Utomvu ni kiowevu kinachopitishwa katika seli za mimea. Unasafirisha maji na lishe ndani ya mmea.

Kutokana na aina mbili tofauti za seli za mimea, yaani zilemu na floemu, kuna aina mbili za utomvu wa zilemu na utomvu wa floemu.

Utomvu wa zilemu
Utomvu wa zilemu ni mmumunyo wa maji na homoni, madini na lishe nyingine, Mwendo wake ni kutoka mizizi kuelekea kwenye majani.

Utomvu wa floemu
Utomvu wa floemu ni mmumunyo wa maji na sukari, homoni na madini. Inashuka kutoka sehemu ambako kabohaidreti na sukari zinalishwa kwenda pale zinapohitajika, yaani kwenye sehemu ambako mmea unakua au sehemu ambako kabohaidreti zinatunzwa kama akiba.

Matumizi
Watu wametumia aina za utomvu, hasa ya floemu,  tangu kale.

utomvu wa minazi (na miti mingine ya familia ya Palmae (au: Arecaceae) huwa na sukari nyingi, hutumiwa kutengeza mnazi (aina ya pombe) au pia shira na sukari.
utomvu wa aina za mikonge umetumika Meksiko sawa na mnazi wa Afrika
utomvu wa miti ya mipira hutumiwa kutengeneza mpira kwa matairi n.k.
utomvu wa mibetula hutumiwa na watu wa Urusi na nchi za Baltiki.
Kanada ni mashuhuri kwa shira kutoka utomvu wa miti ya jenasi Acer (kwa Kiingereza: maple)

Marejeo

Mimea
Maarifa

Maarifa (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: competence) ni njia inayotumiwa kujitoa katika shida ama kuweza kupata kitu, kwa kutumia elimu au ujuzi. Ujuzi huo unaweza ukawa wa kuzaliwa nao au ukatokana na mang'amuzi ya maisha yakiwa pamoja na kusoma, kusikia au kutenda.

Pia huhusisha ufahamu na uelewa, hususani wa ukweli, kama ulivyofundishwa au kuthibitishwa na Roho Mtakatifu.

Neno hilo linatumika pia kudokeza mbinu za ushirikina katika kufanikisha mambo kadiri ya matakwa ya mtu.

Elimu jamii
Dini
Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.

 Mto Khisongwe  
 Mto Makhoba  
 Mto Makhuba  
 Mto Matekelela  
 Mto Mateko  
 Mto Matibo  
 Mto Mukhuwa  
 Mto Nambale  
 Mto Nambwa  
 Mto Namjetekwe  
 Mto Nangipa  
 Mto Nangukye  
 Mto Nangwe  
 Mto Narotso  
 Mto Nasasa  
 Mto Natsaki  
 Mto Nekoshe  
 Mto Nomili  
 Mto Wenyira  
 Mto Wolukyera  
 Mto Wopi

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda

Orodha za kijiografia
Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Mto Nambwa (Lindi)

ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Lindi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Lindi
Bahari ya Hindi
Mto Nambwa (Mbale)

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Mto Nangwe

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Mto Matibo

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Mto Nasasa

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Mto Nekoshe

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Mto Khisongwe

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Makhoba

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Makhuba

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Matekelela

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Mateko

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Mukhuwa

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nambale (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Namjetekwe

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nangipa

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nangukye

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Narotso

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Natsaki

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nomili

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Wenyira

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Wolukyera

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Bar (shinikizo)

Bar (alama bar), pamoja na sehemu zake za desibar (alama dbar) milibar (alama  mbar, pia mb) ni vizio vya shinikizo. Si vipimo vya SI lakini hunatumiwa kandokando na kizio cha SI cha paskali, hasa kwa taarifa za hali ya hewa na pia kwa kupima hewa ndani ya matairi.

Ufafanuzi
   bar 1   = 1000 mbar = paskali (Pa) 100,000 
   desibar (dbar) 1 = bar 0.1   = Pa 10,000 
   milibar (mbar)   = bar 0.001 = Pa 100 

Bar 1 inalingana takriban na shinikizo la hewa kwenye ufuko wa bahari au
bar 1.01325 = paskali (Pa) 101 325 = kilopaskali (kPa) 101,325 = hektopaskali (hPa) 1 013,25.

Paskali ni kipimo cha SI kinachofafanuliwa kuwa sawa na nyutoni 1 kwa mita 1 ya mraba.

Jina 
Jina bar linatokana na Kigiriki βάρος (baros) kinachomaanisha uzito. Alama rasmi ni "bar"; zamani ilikuwa "b" pekee na hii bado inaonekana katika kifupi cha "mb" badala ya "mbar" kwa milibar.

Viungo vya Nje 
Official SI website: Table 8. Non-SI units accepted for use with the SI 
Conversion factors from bar to various pressure units

Vipimo
Mto Wopi

unapatikana katika wilaya ya Mbale, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mbale

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mbale
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Venera

Venera (kwa Kirusi: Венера) ilikuwa mradi wa Umoja wa Kisovyeti wa kutuma vipimaanga kwenda sayari Zuhura katika miaka 1961 hadi 1983. Venera ni jina la Kirusi kwa Zuhura (kwa Kiingereza Venus).

Venera 3 ilikuwa kipimaanga cha kwanza kilichofika mwaka 1965 kwenye uso wa sayari nyingine, lakini kilianguka tu bila kutuma data duniani. Vipimaanga vilivyofuata vilipotea pia. Angahewa zito, kanieneo ndani yake na jotoridi kali vilisababisha kupotea kwa vyombo. Hatimaye wahandisi wa mradi walibuni chombo kizito kilichoweza kuvumilia kanieneo kubwa na jotoridi la juu. Kutokana na uzito wake kiliweza kubeba vifaa vichache tu.

Venera 7 ilitua kwenye uso wa Zuhura tarehe 15 Desemba 1970; ilishuka dakika 35 ndani ya angahewa na kutuma vipimo. Baada ya kutua usoni iliweza kutuma tena data kwa dakika 23. Vipimo hivyo vilikuwa vya kwanza vya hakika kuhusu tabia za sayari jirani na Dunia inayofunikwa na mawingu yanayozuia kuona uso wake. Data zilionyesha halijoto kwenye uso wa Zuhura ilikuwa 475 °C  (± 20 °C). Kanieneo ya angahewa ilikadiriwa kuwa takriban megapaskali 9 (bar 90, yaani mara 90 kuliko kanieneo ya duniani). Venera 7 haikuwa na kamera lakini ilionekana ilitua kwenye sehemu ngumu.

Marejeo

Usafiri wa Anga wa Kisovyeti
Zuhura
Kipimaanga
Ait Benhaddou

Aït Benhaddou (kwa Kiberber: ⴰⵢⵜ ⴱⴻⵏⵃⴰⴷⴷⵓ; kwa Kiarabu: آيت بن حدّو) ni ksar au mji-ngome katika Moroko ya kusini. Zamani ilipitiwa na njia ya misafara baina ya maeneo ya jangwa la Sahara na mji wa Marrakesh. 

Ait Benhaddou iko takriban kilomita 100 upande wa kusini-magharibi wa Marrakesh kando ya mto wenye maji kwenye miezi ya mvua.

Wenyeji ni Waberber waliojenga makazi yao kwa namna ya ngome. Nyumba za familia huwa na ghorofa tatu au zaidi, zimejengwa kwa kutumia udongo ulioshindiliwa na kuwa tayari ya kuishi mle, kuhifadhi bidhaa na kujitetea dhidi ya mashambulio. Nyumba kubwa zilijengwa na wafanyabiashara walioshiriki katika misafara.

Katika karne ya 20 wenyeji walianza kutoka kwenye nyumba za kale na kujenga kijiji kipya kando ya makazi ya zamani. Lakini watalii wengi wanakuja kuangalia mfano huu wa ubunifu wa kihistoria uliopokewa katika orodha ya UNESCO ya urithi wa dunia tangu mwaka 1987.

Tazama pia
 Orodha ya Urithi wa Dunia katika Afrika

Marejeo

Miji ya Moroko
Mahali pa Urithi wa Dunia katika Afrika‎
Udongo ulioshindiliwa

Udongo ulioshindiliwa (ing. rammed earth) ni mbinu ya ujenzi iliyowahi kubuniwa katika enzi za kale na kuangaliwa upya leo hii kwa sababu ya faida zake.

Hii ni mbinu tofauti na kutumia matofali yasiyochomwa, pia tofauti na ukuta wa udongo bila kushindilia.

Namna ya kutumia udongo ulioshindiliwa
Udongo humwagwa ndani ya kalibu ya ubao kisha hushindiliwa kwa kuipiga kwa miguu au kwa mpini. Kwa kwa kutumia njia hii, kuta za nyumba zinaweza kujengwa mfululizo kwa kuhamisha kalibu tu, au bloku zinatengenezwa zinazotumiwa kama matofali makubwa.

Kwa kawaida udongo unashindiliwa katika matabaka yenye unene wa sentimita 10-40. Udongo unaofaa ni wa kunata kiasi (usiwe mchanga—mchanga, si lazima kuwa na ubora wa ufinyanzi). Usiwe m'bichi mno. Kalibu inatengenezwa kwa kutumia ubao. Lazima kuwawapo na uthabiti ili kuhimili vishindo wakati wa kushindilia. Siku hizi wanatumia pia mashine ya kushindilia. 

Unene wa ukuta ndani ya jengo uwe angalau sehemu ya 12 ya urefu wake; yaani ukuta mwenye urefu wa mita 2.5 uwe na unene wa sentimita 21 au zaidi. Ukuta unaosimama nje ya jengo uwe mnene zaidi.

Faida na hasara
Faida za mbinu hii ni gharama ndogo na matumizi kidogo ya nishati. Matokeo yake ni majengo imara yanayoweza kudumu miaka tele, katika mazingira makavu sana hata miaka maelfu. Faida nyingine ni tabianchi ndani ya vyumba vyake.

Hasara ni hatari ya kuingia kwa maji ndani ya ukuta. Jengo la aina hii linahitaji uangalifu kiasi kuhusu ubora wa paa lake. 
Vilevile majengo haya si imara sana katika mazingira yenye tetemeko la ardhi. Maafa makubwa yalitokea Agadir (Moroko) mwaka 1960 na Bam (Iran) mwaka 2003 ambako tetemeko la ardhi liliharibu mji wenye majengo mengi ya udongo ulioshindiliwa.

Ujenzi wa kisasa unaotumia udongo ulioshindiliwa unaimarisha majengo kwa vyuma.

Mifano
Mifano ya kihistoria ya ubunifu unaotumia udongo ulioshindiliwa ni miji ya kihistoria kama Sanaa (Yemen) au Ait Benhaddou (Moroko).

Marejeo

Viungo vya nje
 
 Rammed earth wall construction at Central Arizona College

Ujenzi
Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.

 Mto Bukabale  
 Mto Bukamuli  
 Mto Bukumbi  
 Mto Galalo  
 Mto Isongero  
 Mto Kabere  
 Mto Kagaga  
 Mto Kamirantumbu  
 Mto Kigwisa  
 Mto Kitovu  
 Mto Mawandagire  
 Mto Mawangagire  
 Mto Mpata  
 Mto Nabule  
 Mto Nagawoloma  
 Mto Naikote  
 Mto Nakaseni  
 Mto Nakyandima  
 Mto Namugombe  
 Mto Namukuma  
 Mto Namwangwe  
 Mto Namwena  
 Mto Nawallogo  
 Mto Nawankoko  
 Mto Nawuwa  
 Mto Wakalende  
 Mto Walutente  
 Mto Wamifu  
 Mto Wandago

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda

Orodha za kijiografia
Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Mto Kagaga (Kagera)

ni kati ya mito ya mkoa wa Kagera (Tanzania Kaskazini-Magharibi). 

Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Mito ya Tanzania
 Orodha ya mito ya mkoa wa Kagera

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Tanzania
Mkoa wa Kagera
Nile
Mto Kagaga (Mayuge)

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Mto Bukabale

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Bukamuli

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Bukumbi

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Mto Galalo

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika ziwa Nyanza, mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Isongero

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika ziwa Nyanza, mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Kamirantumbu

unapatikana katika wilaya ya Luuka na wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Luuka
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Luuka
Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kigwisa

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kitovu

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Mawandagire

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Mawangagire

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nabule

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika ziwa Nyanza, mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Nagawoloma

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Naikote

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nakaseni

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nakyandima

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Namugombe

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Mto Namukuma

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Namwangwe

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika ziwa Nyanza, mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Namwena (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Mayuge na wilaya ya Namutumba, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge
 Orodha ya mito ya wilaya ya Namutumba

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Wilaya ya Namutumba
Mito ya Uganda
Mto Nawallogo

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nawankoko

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nawuwa

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Wakalende

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Wamifu

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Wandago

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Mpata (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Mayuge, mashariki mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Mayuge
Mito ya Uganda
Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.

 Mto Acholale  
 Mto Akokoroi  
 Mto Aminit  
 Mto Angoro  
 Mto Apapai  
 Mto Apeduru  
 Mto Aungare  
 Mto Iriri  
 Mto Moroto  
 Mto Okere  
 Mto Okwanges  
 Mto Otuko  
 Mto Peta  
 Mto Ukutat

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda

Orodha za kijiografia
Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Mto Acholale

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Akokoroi

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Aminit

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Apapai (Katakwi)

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Apeduru

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Aungare

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Iriri

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Moroto

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Okere

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Okwanges

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Otuko

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Peta (Katakwi)

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Ukutat

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Angoro (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Katakwi, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Katakwi

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Katakwi
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Orodha ya mito ya wilaya ya Kamuli

Orodha ya mito ya wilaya ya Kamuli inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.

 Mto Kamwana  
 Mto Kiko  
 Mto Lwekomba  
 Mto Musunu  
 Mto Nabigaga  
 Mto Tabu

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda

Orodha za kijiografia
Wilaya ya Kamuli
Mito ya Uganda
Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Mto Kamwana (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Kamuli, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kamuli

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kamuli
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kiko (Kamuli)

unapatikana katika wilaya ya Kamuli, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kamuli

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kamuli
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Lwekomba

unapatikana katika wilaya ya Kamuli, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kamuli

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kamuli
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Musunu (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Kamuli, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kamuli

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kamuli
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nabigaga (Kamuli)

unapatikana katika wilaya ya Kamuli, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kamuli

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kamuli
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Tabu (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Kamuli, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kamuli

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kamuli
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Ziwa Asasaka

ni ziwa dogo la Uganda (wilaya ya Katakwi).

Tanbihi

Tazama pia
• Orodha ya maziwa ya Uganda

Maziwa ya Uganda
Wilaya ya Katakwi
Orodha ya mito ya wilaya ya Kaberamaido

Orodha ya mito ya wilaya ya Kaberamaido inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.

 Mto Alobo 
 Mto Angoltok 
 Mto Kedyangu 
 Mto Omabor

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda

Orodha za kijiografia
Wilaya ya Kaberamaido
Mito ya Uganda
Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Mto Alobo

unapatikana katika wilaya ya Kaberamaido, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaberamaido

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaberamaido
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Angoltok

unapatikana katika wilaya ya Kaberamaido, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaberamaido

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaberamaido
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kedyangu

unapatikana katika wilaya ya Kaberamaido, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaberamaido

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaberamaido
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Omabor

unapatikana katika wilaya ya Kaberamaido, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaberamaido

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaberamaido
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Orodha ya mito ya wilaya ya Kapchorwa

Orodha ya mito ya wilaya ya Kapchorwa inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.

 Mto Chebonet

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda

Orodha za kijiografia
Wilaya ya Kapchorwa
Mito ya Uganda
Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Mto Chebonet

unapatikana katika wilaya ya Kapchorwa, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kapchorwa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kapchorwa
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro

Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.

 Mto Budewe  
 Mto Gendwa  
 Mto Igombe  
 Mto Lumbuye  
 Mto Malaba  
 Mto Nabikaliti  
 Mto Naluhule  
 Mto Namagino

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda

Orodha za kijiografia
Wilaya ya Kaliro
Mito ya Uganda
Mkoa wa Mashariki (Uganda)
Mto Budewe

unapatikana katika wilaya ya Kaliro, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaliro
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Gendwa

unapatikana katika wilaya ya Kaliro, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaliro
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Igombe (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Kaliro, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaliro
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Lumbuye

unapatikana katika wilaya ya Kaliro, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaliro
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Malaba (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Kaliro, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaliro
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nabikaliti

unapatikana katika wilaya ya Kaliro, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaliro
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Naluhule

unapatikana katika wilaya ya Kaliro, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaliro
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Namagino

unapatikana katika wilaya ya Kaliro, mashariki mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kaliro

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kaliro
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Pierio

Pierio alikuwa padri ambaye inawezekana alikuwa mkuu wa Chuo cha Aleksandria kabla ya Achilas wa Aleksandria. Alistawi wakati Theonas alikuwa patriarki wa Alexandria.

Alifariki Roma baada ya mwaka 309 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, ingawa si rahisi kwamba alifia dini yake walivyosema Fosyo na wengine.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Novemba au 29 Novemba. 

Sehemu chache tu za maandishi yake zimetufikia.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Marejeo
Radford, Three Teachers of Alexandria (Cambridge, 1908);
Bardenhewer, Gesch. der altchrist. Lit., II (Freiburg, 1903), 198-203; 
, Patrologie, tr. Shahan (Freiburg, 1908), 158;
Harnack, Gesch. der altchrist. Lit., I (Leipzig, 1893), 439-44; 
Acta Sanctorum, II November, 254-64.

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki karne ya 4
Watakatifu wa Misri
Watu wa Roma ya Kale
Mababu wa Kanisa
Achilas wa Aleksandria

Achilas wa Aleksandria au Achilas Mkuu alikuwa Patriarki  wa 18 wa Aleksandria (Misri) alipokuwa amezaliwa katika karne ya 3. 

Alipata umaarufu kwa imani, ujuzi na maadili yake. Ndiyo sababu Theonas wa Aleksandria alimpa upadirisho na kumfanya mkuu wa Chuo cha Aleksandria baada ya Pierio kuhama. 

Kwa pendekezo la mfiadini Petro I wa Aleksandria, alitawazwa kuwa mwandamizi wake kama Patriarki tarehe 24 Desemba 312 Baada ya kumrudisha Ario katika nafasi ya padri na mhubiri kwa kudhani ametubu, alifariki tarehe 26 Juni 313.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Wakopti kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 313
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Misri
Posidi

Posidi (kwa Kilatini: Possidius; aliishi karne ya 4 na ya 5) alikuwa Mberberi askofu wa Calama katika mkoa wa Numidia wa Dola la Roma (leo nchini Algeria). 

Tangu kale Kanisa Katoliki linamheshimu kama mtakatifu, likiadhimisha sikukuu yake tarehe 16 Mei.

Maisha
Rafiki wa Augustino wa Hippo kwa miaka 40 (Vita S. Augustini, xxxi), aliandika habari za kuaminika juu ya maisha yake pamoja na orodha ya vitabu alivyoviandika. 

Akiwa padri katika monasteri ya Augustino (ibid., xii), alipofanywa askofu mnamo mwaka 397, alianzisha monasteri jimboni pia.

Alipambana na Wadonati hata mmojawao alijaribu kumuua. Hata hivyo yeye alidai wasiadhibiwe kwa kutozwa faini kubwa ("Vita", xii; Augustine, "Ep.", cv, 4; "Contra Crescon.", III, xlvi). 

Mwaka 408 alinusurika tena kuuawa na Wapagani (Augustine, "Epp.", xc, xci, xciii).

Mwaka 409 aliteuliwa kwenda Italia pamoja na maaskofu wengine ili kuomba Kaisari awalinde Wakatoliki dhidi ya Wadonati, tena mwaka 411 aliteuliwa kuwa na mhadara na Wadonati.

Mwaka 416 alishiriki Mtaguso wa Milevi uliopinga Upelaji.

Wavandali walipovamia Afrika Kaskazini alikimbilia Hippo akashuhudia kifo cha Augustino (430).

Mwaka 437 anajulikana alikuwa bado hai, akiishi uhamishoni baada ya kufukuzwa na mfalme wa Wavandali Gaiseriko aliyekuwa Mwario.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Vyanzo
Ceillier, Hist. des auteurs ecclés., XII
Tillemont, Mémoires, XIII.
 ISBN 1-889758-90-6 ISBN 9781889758909

Viungo vya nje
English translation of the "Life of St. Augustine" at the Tertullian Project.
Critical Latin text and English translation of the "Life of St. Augustine" in PDF form at Archive.org
St. Possidius - Midwest Augustinians

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 437
Wamonaki
Maaskofu Wakatoliki
waandishi wa Kilatini
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Algeria
Ofisa

Ofisa (pia: afisa, kutoka Kiingereza: officer) ni mtu mwenye cheo katika ofisi au katika mfumo wa shirika fulani. Neno latumiwa hasa kwa wanajeshi wa vyeo vyenye mamlaka juu ya wanajeshi wa kawaida.

Katika Jeshi la Wananchi wa Tanzania vyeo vya maofisa vimepokewa kutoka jeshi la kikoloni vikifuata mfumo wa jeshi la Uingereza.

Maofisa hutofautishwa baina ya wenye kamisheni (ambavyo ni vyeo vya juu zaidi) na maafisa wa ngazi za chini.

Maofisa kwenye JWTZ
(Cheo cha Kitanzania  -  (Cheo cha Kiingereza)

Maofisa wenye kamisheni 
(Cheo cha Kitanzania  -  (Cheo cha Kiingereza)

Jeshi
Cheo
Quodvultdeus

Quodvultdeus (jina la Kilatini lenye maana ya "Anachotaka Mungu"; alifariki Napoli, Italia, mwaka 450 hivi) alikuwa Mberberi aliyehudumia kama askofu wa Karthago (katika Tunisia ya leo) tangu mwaka 435 hadi 439 alipofukuzwa na mfalme Genseriki wa Wavandali Waario alipoteka mji huo. Yeye na waklero wake walipandishwa juu ya meli chakavu zisizo na tanga wala makasia, kumbe walifika salama nchini Italia alipohamia hadi kifo chake. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Februari; lakini pia 8 Januari, 26 Oktoba au 28 Novemba.

Maisha
Mwaka 407 alikuwa akiishi Karthago akawa shemasi mwaka 421. Aliongozwa kiroho na Augustino wa Hippo ambaye alimtolea baadhi ya maandishi yake.

Maandishi 

Baadhi ya maandishi yake mwenyewe yametufikia, zikiwemo hotuba 12, kati yake 3 juu ya Kanuni ya Imani (kilichotafsiriwa katika Kiingereza kama The Creedal Homilies: conversion in fifth-century North Africa, Thomas Macy Finn (translation and commentary), New York : Newman Press, 2004, p. 137.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Viungo vya nje
Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes
Lewis E 20 De quattuor virtutibus caritatis (On the four virtues of charity) at OPenn

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 450
Maaskofu Wakatoliki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Tunisia
Alipius wa Thagaste

Alipius wa Thagaste alikuwa askofu wa Tagaste (leo nchini Algeria) mwaka 394. Inasemekana ndiye wa kwanza kujenga monasteri sehemu hiyo ya Afrika. 

Kwa muda mrefu sana alikuwa rafiki wa Augustino wa Hippo akaungana naye katika kuongokea Kanisa Katoliki (386; Confessions 8.12.28) na katika maisha ya kiroho. 

Karibu yote tunayoyajua juu yake yanatokana na kitabu cha Augustino juu ya maisha yake mwenyewe Maungamo (Confessiones).

Papa Gregori XIII alimtangaza mtakatifu mwaka 1584 .

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Rotelle O.S.A., John. Book of Augustinian Saints (Augustinian Press, Villanova University, 2000)

Viungo vya nje
 Information on Saints Alypius and Possidius
 Catholic Encyclopedia entry on Saint Alypius
 St. Alypius - Midwest Augustinians

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki karne ya 5
Wamonaki
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Algeria
Ural (mto)

Ural ni mto wa Urusi na Kazakhstan wenye urefu wa kilometa 2,428; urefu katika Urusi ni kilometa 1,550.

Tazama pia 
 Orodha ya mito ya Urusi

Mito ya Urusi
Mito ya Kazakhstan
Manakara

Manakara ni mji ulio makao makuu ya mkoa wa Fianarantsoa nchini Madagaska. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 35,499.

Miji ya Madagaska
Olenyok

Olenyok ni mto wa Urusi wenye urefu wa kilometa 2,292

Tazama pia 
 Orodha ya mito ya Urusi

Mito ya Urusi
Mohamed Elneny

Mohamed Naser Elsayed Elneny (anajulikana kama Mohamed Elneny; alizaliwa 11 Julai 1992) ni mchezaji wa soka wa Misri ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Uingereza Arsenal FC na timu ya taifa ya Misri.

Alianza kazi yake katika ya Al Ahly ya Misri, alihamia klabu ya Uswisi FC Basel mwezi Januari 2013. Alishinda ligi mara nane huko Basel, ikiwa ni pamoja na Swiss Super League. 

Mnamo Januari 2016 alihamia Arsenal, uhamisho wake ulithibitishwa rasmi na klabu kuwa kati ya £ milioni 5 na £ milioni 7.4. Alipewa jezi namba 35 mgongoni.

Waliozaliwa 1992
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Misri
Masoud Juma

Masoud Juma Choka (alizaliwa 3 Februari 1996) ni mchezaji wa soka ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Dibba Al Fujairah na timu ya taifa ya Kenya.

Kazi ya Kimataifa
Wakati akiwa na klabu ya Bandari, Juma alipata wito katika timu ya taifa ya Kenya chini ya miaka 23. Hata hivyo, jeraha wakati akicheza katika Ligi Kuu ilimzuia kujiunga na timu ya taifa.

Juma alicheza mechi yake ya kwanza ya kimataifa mwezi Juni 2017, alipoitwa jina lake kwa mara ya kwanza katika mechi ya kufuzu Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 2019 dhidi ya Sierra Leone. 

Alikuwa chini ya upinzani mkubwa kutoka kwa mashabiki wa Kenya baada ya utendaji wake, hasa kutokana na kupoteza 2-1.

waliozaliwa 1996
watu walio hai
wachezaji mpira wa Kenya
Aldan

Aldan ni mto wa Urusi wenye urefu wa kilometa 2,273.

Aldan ni tawimto la Lena katika Yakutia (Siberia ya Mashariki). Beseni lake ni eneo la km² 729,000. Inaweza kutumiwa na meli kwa urefu wa kilomita 1600.

Tazama pia 
 Orodha ya mito ya Urusi

Mito ya Urusi
Palm Bay, Florida

Palm Bay ni mji wa Marekani katika jimbo la Florida. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 100,786 wanaoishi katika mji huu.

Miji ya Florida
Ibrahim Amadou

Ibrahim Amadou (alizaliwa 6 Aprili 1993 ) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza katika klabu ya Hispania Sevilla FC kama beki wa kati. Pia anacheza kama kiungo wa kujiHami katika klabu hiyo.

Kazi ya Klabu

Nancy
Amadou alizaliwa Douala, Cameroon, alihamia Ufaransa akiwa na umri wa miaka 4 na aliishi Colombe, ambapo alicheza katika klabu ya ndani iitwayo AS Cheminots de l'Ouest. Baadaye alicheza miaka minne kwenye Mashindano ya Club Ufaransa, kabla ya kujiunga na klabu ya AS Nancy mwaka 2008.

Sevilla
Mnamo 2 Julai 2018, Amadou alijiunga Hispania upande wa La Liga katika klabu ya Sevilla FC kwa mkataba wa miaka minne (4).

Marejeo 
waliozaliwa 1993
watu walio hai
wachezaji mpira wa Ufaransa
Wachezaji mpira wa Kamerun
Halle (Saale)

Halle[saale] ni mji mkuu wa Saksonia-Anhalt nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Elbe. Idadi ya wakazi wake ni takriban 234,295.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Ujerumani

Viungo vya nje

Miji mikuu ya majimbo ya Ujerumani
Miji ya Saksonia-Anhalt
Wissam Ben Yedder

Wissam Ben Yedder (amezaliwa Sarcelles, Île-de-France, 12 Agosti 1990) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Sevilla ya Hispania.

Kazi ya Klabu

Toulouse 
Ben Yedder ni mtu wa asili ya Tunisia. Miongoni mwa marafiki wake wa utotoni alikuwemo Riyad Mahrez. 

Ben Yedder alianza kazi yake katika JA Alfortville ya ndani ya Championnat de France Amateur, kabla ya kuhamia Toulouse FC ya Ligue 1 mwaka 2010.

Tarehe 30 Julai 2016, Ben Yedder alisaini mkataba wa miaka mitano na klabu ya Hispania Sevilla FC.

Sevilla

Mnamo tarehe 30 Julai 2016, Ben Yedder alisaini  mkataba wa miaka mitano na klabu ya Sevilla.Alifanikiwa kucheza mechi yake ya kwanza kama mchezaji wa sevilla akiingia baada ya kufanyika mabadiliko akichukua nafasi ya Luciano Vietto. Ben Yedder alifanikiwa kufunga magoli matano kwenye ushindi wa 14-2 dhidi ya Sociedad Derpotiva Formentera mnamo Desemba 2016.

Monaco

Mnamo 14 Agosti 2019 ,Ben Yedder alisaini mkataba wa miaka mitano na  AS Monaco.  Mnamo 2020-21, Ben Yedder aliisaidia Monaco kumaliza kama washindi wa pili katika Coupe de France, akifunga kwa ushindi dhidi ya Lyon na Rumilly-Vallières katika robo fainali na nusu fainali. Mnamo 2 Mei 2021, alifunga bao lake la 100 kwenye Ligue 1 katika kichapo cha 2-3 nyumbani dhidi ya zamani.

Marejeo 
waliozaliwa 1990
watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ufaransa

1lib1ref 2023
Dominic Solanke

Dominic Ayodele Solanke (alizaliwa 14 Septemba 1997) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu AFC Bournemouth na timu ya taifa ya Uingereza.

Solanke alianza kazi yake katika chuo cha vijana wa Chelsea, alipata namba katika kikosi cha kwanza mwezi Oktoba 2015. Baada ya msimu wa 2015-16 Vitesse kwa mkopo. 

Mnamo Julai 2017 alisaini Liverpool kwa £ milioni 4, alicheza mechi 27 na kufunga mabao 14.

Mwezi Januari 2019 alihamia AFC Bournemouth. 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1997
Wachezaji mpira wa Uingereza
Hamdi Harbaoui

Hamdi Harbaoui (alizaliwa 5 Januari 1985) ni mchezaji wa soka ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Ubelgiji Zulte Waregem na timu ya taifa ya Tunisia.

Kazi ya Klabu
Mnamo Julai 2014, Harbaoui alihamia Qatar SC kwa mkataba wa miaka miwili, kwa ada ya keuro milioni 2.5.Tarehe 9 Mei 2016, Harbaoui alisaini mkataba wa miaka mitatu na klabu ya Udinese Calcio ya Italia. 

Mnamo tarehe 30 Agosti 2016, miezi mitatu tu baada ya kujiunga na Udinese na bila ya kuonekana katika mechi za ushindani, Harbaoui alirudi Ubelgiji akihamia klabu ya  Anderlecht kwa mpango wa mwaka mmoja na baadaye kujiunga na klabu ya Zulte Waragem.

waliozaliwa 1985
watu walio hai
wachezaji mpira wa Tunisia