Roy Mugerwa

Roy D. Mugerwa (Januari 2, 1942 - Aprili 19, 2019) alikuwa daktari wa Uganda, daktari wa moyo na mtafiti. Mchango wake kwa ulimwengu wa wasomi ni pamoja na kuwa Profesa Emeritus katika Chuo Kikuu cha Makerere Chuo cha Sayansi ya Afya huko Kampala, magonjwa ya moyo nchini Uganda, kutafiti VVU / UKIMWI na kifua kikuu, na juhudi zake za kupata chanjo ya VVU inayofaa.

Historia yake 
Dk Mugerwa alizaliwa mnamo 2 Januari 1942 na Yowana Ziryawula na Maria Namatovu. Alifuata elimu yake huko St. Mary's College Kisubi na alikuwa akishikilia nafasi ya juu ya darasa lake kwa miaka yote sita. Baada ya kuhitimu, alienda kusoma katika Chuo Kikuu cha Makerere, chuo kikuu cha umma kikongwe na kikubwa zaidi nchini Uganda, na kumaliza programu za shahada ya kwanza na uzamili. Alipata mafunzo ya udaktari na ugonjwa wa moyo katika Hospitali ya Mulago na pia alifuata mafunzo ya kiwango cha juu huko Marekani, Uingereza, na Uholanzi. Kisha alirudi Uganda na kuendeleza kazi huko Kampala, akifanya kazi kama kitovo katika Hospitali ya Mulago na Chuo Kikuu cha Makerere.

Kazi

Kazi ya mapema 
Utaalam wa awali wa Dk Mugerwa ulikuwa ugonjwa wa moyo, na hii ndio aliifuata katika hatua za mwanzo za kazi yake. Kufikia 1972, alikuwa mmoja wa wenzake watano wa utafiti wa kwanza kupatiwa mafunzo katika Kliniki ya Mulago Cardiac, ambayo ni mtangulizi wa Taasisi ya Moyo ya Uganda ya leo (UHI). Sio tu kwamba Dk Mugerwa alikuwa na jukumu katika kuanzisha UHI, lakini pia aliwahi kuwa Mkurugenzi Mtendaji na Mkurugenzi. Miongoni mwa juhudi zake zingine katika ulimwengu wa afya ya moyo nchini Uganda ni kuanzisha mazoezi ya echocardiografia, kuanzisha kliniki ya kwanza ya shinikizo la damu, na kuanzisha Chama cha Moyo cha Uganda.

Janga la VVU / UKIMWI 
Kazi ya Dkt Mugerwa ingeondoa zuio la moyo baada ya ugunduzi wa VVU / UKIMWI kuwapo nchini Uganda. Wakati mwanasayansi Wilson Carswell alipothibitisha kwanza kulikuwa na wagonjwa wa VVU katika Hospitali ya Mulago mnamo 1984, Dk Mugerwa alikuwa sehemu ya timu ambayo ilijiunga naye walipokuwa wakienda Masaka na Rakai na akahakikisha kuwa virusi vilienea hapo pia. Walichapisha matokeo yao mnamo 1985, wakiamini Waganda hawa wanakabiliwa na udhihirisho wa UKIMWI  uitwao Ugonjwa mdogo, ingawa baadaye itajulikana kuwa wanakufa kwa UKIMWI. Mnamo Oktoba 1985, muda mfupi baada ya kuchapishwa kwa Ugonjwa mdogo, Dakta Mugerwa alihudhuria Warsha kuhusu UKIMWI katika Afrika ya Kati, ambayo iliwekwa na Shirika la Afya Ulimwenguni (WHO). Warsha hiyo ilijadili uanzishwaji wa Mfumo wa Ufuatiliaji wa UKIMWI katika kila nchi ya Kiafrika, ambao utashtakiwa kwa kudhibitisha uwepo wa UKIMWI na kukusanya data. Dr Mugerwa, pamoja na wenzake wengine wawili, aliteuliwa katika Kamati Ndogo ya Ufuatiliaji wa UKIMWI ya Uganda, na kufikia 1986 walikuwa wamefanikiwa kutekeleza juhudi za afya ya umma kama programu za elimu, kusambaza kondomu, na uchunguzi wa wafadhili wa damu ambao wanaweza kuambukizwa. Walisisitiza pia kuoana kwa mke mmoja, kutoa wazi hadhi ya VVU, na kuongeza idadi ya vipimo vya VVU.

Katika miaka ya 1980, Dk Mugerwa alikuwa Mkurugenzi wa Tiba katika Hospitali ya Mulago, ambapo mgonjwa. Maambukizi ya UKIMWI alifikia hadi 40% mnamo [1988]]. Wakati huu, alijitahidi kupata ufikiaji mdogo wa uthibitisho Uchunguzi wa VVU, msongamano wa wagonjwa hospitalini, na changamoto ya kuamua kuwaambia wagonjwa wanakufa kwa UKIMWI, kwa sababu ya unyanyapaa na aibu inayozunguka ugonjwa huo. Nje ya kazi ya hospitali, alikuwa mmoja wa wanachama waanzilishi wa Uganda - Case Case Reserve University Ushirikiano wa Utafiti na alishikilia nafasi ya kiongozi mpelelezi mkuu kwa miaka ishirini. Lengo kuu la ushirikiano huu lilikuwa VVU / UKIMWI na ugonjwa wa sarafu wa kifua kikuu kwa watu walio na VVU, na hii ilifanywa haswa kupitia masomo ya kliniki, kutoa huduma kwa wagonjwa, na kuchunguza matibabu na njia za kuzuia. Ilianzishwa mnamo 1988, ushirikiano unaendelea hadi leo. Katika sherehe ya maadhimisho ya miaka 20, ilielezwa kuwa ushirikiano huo ulikuwa umewapa Waganda zaidi ya digrii hamsini za kiwango cha juu, ikachapisha nakala zaidi ya mia mbili katika majarida yaliyopitiwa na wenzao, na kuwasilishwa kwenye mikutano zaidi ya mia tano. Dk Mugerwa pia alikuwa mshiriki wa Jumuiya ya Taaluma ya Utunzaji na Kuzuia UKIMWI barani Afrika. Imara katika 2001, Muungano ulifanikiwa kutoa matibabu kwa wagonjwa wenye VVU / UKIMWI, kutoa mafunzo kwa watoa huduma ya matibabu juu ya utunzaji wa VVU / UKIMWI, kusainisha programu za kuongeza juhudi za kufikia na kuzuia, na kutoa rasilimali za maabara. Taasisi ya Magonjwa ya Kuambukiza katika Chuo Kikuu cha Makerere iliibuka mnamo 2003 kusaidia kutekeleza juhudi hizi. Karibu na wakati huu, tuhuma zilizouliza ikiwa kweli VVU husababishwa na UKIMWI zilisambaa, na hizi ziliungwa mkono na rais wa Afrika Kusini Thabo Mbeki. Kinyume na madai haya ya wakanushaji, zaidi ya wanasayansi elfu tano walitia saini Azimio la Durban mnamo 2000, ambayo ilitaja tafiti nyingi ambazo zinaunganisha VVU kama sababu pekee ya UKIMWI. Dk Mugerwa alionyesha kuunga mkono msimamo wa Azimio la Durban kwa kuwa katika Kamati yake ya Kuandaa.

Jaribio la chanjo ya VVU 
Kuanzia 1999 hadi 2002, Dakta Mugerwa alifanya jaribio la kliniki la chanjo ya VVU inayoweza kutokea nchini Uganda, ya kwanza ya aina yake barani Afrika. Kulikuwa na wasiwasi juu ya usalama wa wajitolea ambao waliajiriwa, lakini mahitaji ya kawaida ya maadili yaliondolewa kwa sababu ya hitaji la chanjo haraka iwezekanavyo. Uganda ilikuwa na maambukizi ya VVU ya karibu 20% mnamo 1998, na raia wengi hawakuweza kumudu antiretrovirals zinazohitajika kuzuia ukuaji wa UKIMWI. Matarajio ya kupima chanjo, hata hivyo, haikuwa bila ubishani. Kulikuwa na hofu juu ya sifa ya kisayansi ya chanjo, wapokeaji wa chanjo kupima uwongo kuwa na VVU, na matumizi ya Waganda kama nguruwe wa Guinea kwa majaribio hatari ambayo yangeweza kunufaisha Magharibi. 

Chanjo (iitwayo ALVAC 205) ilijaribiwa kwa Waganda arobaini wasio na VVU, lakini ilizuiliwa katika awamu ya kwanza baada ya chanjo mpya kuanza kupata uangalifu zaidi. Hapo awali kulikuwa na shaka juu ya iwapo aina ndogo za VVU tofauti ingehitaji chanjo tofauti, lakini wajitolea ambao walipata chanjo ya ALVAC 205 (iliyoundwa iliyoundwa kupambana na aina ndogo ya B) walitoa sampuli za damu ambazo zilionyesha upinzani kwa aina ndogo A na D pia. Hii ilionyesha kuwa chanjo moja ya VVU inaweza kuwa na ufanisi dhidi ya aina nyingi za VVU.

Maisha binafsi 
Dr Mugerwa alikuwa ameona na Rosemary Kibulo Mugerwa, mtaalamu wa tiba ya mwili, na walikuwa na watoto kumi na moja pamoja. Wengi wao walifuata mfano wa wazazi wao na pia walifuata kazi katika uwanja wa matibabu. Nje ya taaluma yake, Dk Mugerwa alikuwa mfanyabiashara na mkulima. Mkewe alimtangulia kifo mnamo Novemba 2018.

Kifo 
Dk Mugerwa alifariki Aprili 19, 2019 katika Hospitali ya Nakasero huko Kampala. Wakati wa kifo chake, alikuwa Profesa Emeritus katika Chuo Kikuu cha Makerere, ambapo pia alikuwa ameenda shule na kufanya mipango ya utafiti. Alisemekana kuwa anaugua unyogovu, ambayo ilisababisha kuanza kwa magonjwa mengine. Alizikwa katika Kijiji cha Meru, kilichoko Kusini Magharibi mwa Uganda.

Machapisho yaliyochaguliwa 
 Serwadda, D., et al. “SLIM DISEASE: A NEW DISEASE IN UGANDA AND ITS ASSOCIATION WITH HTLV-III INFECTION.” The Lancet, vol. 326, no. 8460, Oct. 1985, pp. 849–52. ScienceDirect, https://doi.org/10.1016/S0140-6736(85)90122-9
 Mugerwa, RD, et al. “Human Immunodeficiency Virus and AIDS in Uganda.” East African Medical Journal, vol. 73, no. 1, East Afr Med J, Jan. 1996. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8625856/
 Mugerwa, Roy D et al. “First trial of the HIV-1 vaccine in Africa: Ugandan experience.” BMJ (Clinical research ed.) vol. 324,7331 (2002): 226–9. https://dx.doi.org/10.1136%2Fbmj.324.7331.226.
 Kaleebu, Pontiano, et al. “African AIDS Vaccine Programme for a Coordinated and Collaborative Vaccine Development Effort on the Continent.” PLoS Medicine, vol. 5, no. 12, Dec. 2008. PubMed Central, https://dx.doi.org/10.1371%2Fjournal.pmed.0050236.
 Mahan, C. Scott, et al. “Tuberculosis Treatment in HIV Infected Ugandans with CD4 Counts >350 Cells/Mm3 Reduces Immune Activation with No Effect on HIV Load or CD4 Count.” PLoS ONE, vol. 5, no. 2, Feb. 2010. PubMed Central, https://doi.org/10.1371/journal.pone.0009138.
 Jones-López, Edward C., et al. “Effectiveness of the Standard WHO Recommended Retreatment Regimen (Category II) for Tuberculosis in Kampala, Uganda: A Prospective Cohort Study.” PLoS Medicine, vol. 8, no. 3, Mar. 2011. PubMed Central, https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000427.

Marejeo 

Waliozaliwa 1942
Waliofariki 2019
Watu wa Uganda