LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Kaunti ya Kirinyaga

Kaunti ya Kirinyaga ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 610,411 katika eneo la km2 1,478.3, msongamano ukiwa hivyo wa watu 413 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Kerugoya/Kutus.

Jiografia 
Kaunti ya Kirinyaga imepakana na Nyeri (magharibi), Murang'a (kusini magharibi) na Embu (mashariki).

Mlima kenya na msitu unaouzunguka uko kaskazini mwa kaunti. Theluji ambayo huyeyuka kutoka Mlima Kenya hutengeneza mito, k.v. Mto Thiba na Mto Kiganjo. Mito mingine iliyo katika kaunti hii ni Mto Sagana, Mto Nyamindi, Mto Rupingazi, Mto Thiba, Mto Rwamuthambi and Mto Ragati.

Kirinyaga huwa na tabianchi tropiki na hupata misimu miwili ya mvua.

Utawala 
Kaunti ya Kirinyaga imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Kirinyaga Central 122,740
Kirinyaga East 135,559
Kirinyaga West 114,660
Mwea East 132,554
Mwea West 104,828
Mt. Kenya Forest 70

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga
 Wilaya ya Kirinyaga

Marejeo 

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Kirinyaga
Kaunti ya Murang'a

Kuhusu mji, soma Murang'a

Kaunti ya Murang'a ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,056,640 katika eneo la km2 2,524.2, msongamano ukiwa hivyo wa watu 419 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Murang'a.

Jiografia 

Kaunti ya Murang'a imepakana na Nyeri (kaskazini), Embu, Machakos (mashariki), Kiambu (kusini) na Nyandarua (magharibi).

Kaunti hii iko kati ya m 914 na m 3353 juu ya usawa wa bahari wastani. Sehemu za magharibi zimekaribia Milima Aberdare na hivyo kuinuka zaidi. Ina mito kadhaa inayotiririka kutoka vitako vya Milima Aberdare kuelekea magharibi ambapo hutiririsha maji katika Mto Tana.

Murang'a ina vilima na mabonde ambayo huwezesha mito kutiririka. Topografia hii huwa na madhara wakati wa mvua kubwa kwa sababu ya mporomoko wa ardhi. 

Udongo wa kaunti hii ni wa volkano ambao una rutuba inayowezesha kilimo. Murang'a huhusika katika kilimo cha kahawa, chai, ng'ombe wa maziwa na miti kama zao la biashara. 

Murang'a ina maeneo matatu ya tabianchi:
 Msitu wa mvua wa tropiki, magharibi karibu na Milima Aberdare
 Nusutropiki, maeneo ya kati
 Nusuyabisi, mashariki

Utawala 
Kaunti ya Murang'a imegawiwa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Murang'a East 110,311
Kangema 80,447
Mathioya 92,814
Kahuro 88,193
Murang'a South 184,824
Gatanga 187,989
Kigumo 136,921
Kandara 175,098
Aberdare Forest 43

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Murang’a
 Wilaya ya Murang'a 
Wilaya ya Maragua

Marejeo 

Kaunti ya Murang'a
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Turkana

Kaunti ya Turkana ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 926,976 katika eneo la km2 68,232.9 msongamano ukiwa hivyo wa watu 14 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Lodwar.

Jiografia 
Kaunti ya Turkana ndio kaunti kubwa zaidi ikiwa na . Imepakana na Uhabeshi, Sudani Kusini (kaskazini), Uganda (magharibi), Pokot Magharibi, Baringo, Samburu (kusini) na Marsabit (mashariki). 

Turkana ina safu za milima: Milima Loima, Milima Lorengippi, Milima Mogila, Milima Songot, Milima Kalapata, Milima Loriu, Milima Kailong’kol na Milima Silale. Safu hizo ni vyanzo vya maji. Vilima vya Tepes, Vilima vya Lokwanamoru, Vilima vya Lorionotom, Vilima vya Pelekech na Vilima vya Loima pia hupatikana katika Turkana. 

Tambarare za kaunti hupatikana katika sehemu kavu za kaunti.

Mto Tarach, Mto Kerio, Mto Kalapata, Mto Malimalite na Mto Turkwel ndio mito mikuu katika kaunti. Mito hii hupungua kiwango cha maji msimu wa kiangazi, na kukauka wakati wa ukame. Ziwa Turkana liko mashariki mwa kaunti. Limegawanywa kati ya Turkana, Marsabit na Uhabeshi. Katika maeneo karibu na ziwa, kuna chemchemi zilizopo. Chemchemi za Eliye ndio chemchemi maarufu na kivutio cha watalii.

Turkana ina tabianchi kavu na nusu kavu. Kaunti hupata misimu miwili ya mvua: Aprili hadi Julai na Oktoba hadi Novemba.

Utawala 
Kaunti ya Turkana imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Kibish 36,769
Loima 107,795
Turkana Central 185,305
Turkana East 138,526
Turkana North 65,218
Turkana South 153,736
Turkana West 239,627

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana
 Wilaya ya Turkana

Marejeo 

Kaunti ya Turkana
Kaunti za Kenya
Kaunti ya West Pokot

Kaunti ya West Pokot ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 621,241 katika eneo la km2 9,123.2, msongamano ukiwa hivyo wa watu 68 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Kapenguria.

Inajulikana kwa kuwa na bwawa la uzalishaji umeme la pekee lililo kaskazini mwa Bonde la Ufa liitwalo Turkwell. Pia, Makumbusho ya Kapenguria yapo katika kaunti hii, ambapo wapigania uhuru sita walikamatwa na kufungwa jela na serikali ya kikoloni wakati wa hali ya hatari mwaka 1952.

Jiografia 
Kaunti ya Pokot Magharibi ina eneo la ukubwa wa . Imepakana na Uganda (magharibi), Turkana (kaskazini), Trans Nzoia na Elgeyo Marakwet (kusini) na Baringo (kusini mashariki).

Kaunti hii ina tabianchi kavu na nusu kavu. Kiwango cha mvua ni kati ya mm 400 hadi mm 1500 kila mwaka. Halijoto huwa kati ya 10 °C na 30 °C.

Maeneo bunge 
Kaunti ya Pokot Magharibi ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Kipkomo 102,633
Pokot Central 119,016
Pokot North 134,485
Pokot South 80,661
West Pokot 184,446

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya West Pokot
 Wilaya ya Pokot Magharibi

Marejeo 

Kaunti ya West Pokot
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Samburu

Kaunti ya Samburu ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 310,327 katika eneo la km2 21,065.1, msongamano ukiwa hivyo wa watu 15 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Maralal.

Jiografia 
Kaunti ya Samburu ina eneo la . Imepakana na Marsabit, Turkana (kaskazini), Isiolo (mashariki), Laikipia (kusini) na Baringo (mashariki). 

Ina hali ya tabianchi kavu na nusu kavu.

Hifadhi ya Taifa ya Samburu, Msitu Loroki, Mlima Ng'iro, Milima Ndoro na Ol Doinyo Lenkiyo hupatikana Samburu.

Utawala 
Kaunti ya Samburu ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Samburu Central 164,942
Samburu East 77,994
Samburu North 67,391

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu
 Wilaya ya Samburu

Marejeo 

Kaunti ya Samburu
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Trans-Nzoia

Kaunti ya Trans-Nzoia ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 990,341 katika eneo la km2 2,495.2, msongamano ukiwa hivyo wa watu 397 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Kitale.

Iko katikati ya Mto Nzoia na Mlima Elgon.

Kihistoria, eneo hili limekuwa likikaliwa na Wakalenjin. Baada ya uhuru, mashamba mengi yaliyoachwa na Wazungu yalinunuliwa na watu kutoka makabila mengine ya Kenya.

Utawala
Kaunti ya Trans-Nzoia imegawanyika katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Trans Nzoia West 202,377
Trans Nzoia East 229,538
Kwanza 203,821
Endebess 111,782
Kiminini 242,823

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Trans-Nzoia
 Wilaya ya Trans-Nzoia

Tanbihi

Kaunti ya Trans-Nzoia
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Uasin Gishu

Kaunti ya Uasin Gishu ni mojawapo za kaunti za Kenya zilizobuniwa baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupitishwa mwaka 2010.
Uasin Gishu ni kaunti nambari 27 kulingana na orodha uliobuniwa kurahisisha utambulizi.

Wakati wa sensa uliofanyika mwaka 2019 ,idadi ya wakaazi ilikuwa 1,163,186 katika eneo la km2 3,392.2, msongamano ukiwa hivyo wa watu 343 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Eldoret.

Utawala 
Kaunti ya Uasin Gishu imegawiwa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Ainabkoi 138,184
Kapseret 198,499
Kesses 148,798
Moiben 181,338
Soy 229,094
Turbo 267,273

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Uasin Gishu
 Wilaya ya Uasin Gishu

Tanbihi

Kaunti ya Uasin Gishu
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Elgeyo-Marakwet

Kaunti ya Elgeyo-Marakwet ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 454,480 katika eneo la km2 3,032, msongamano ukiwa hivyo wa watu 150 kwa kilometa mraba.

Wakimbiaji wengi mashuhuri hutoka Marakwet ni pamoja na Moses Kiptanui, Evans Rutto, Reuben Kosgei, Ezekiel Kemboi, Brigid Kosgei, Ishmael Kirui, Timothy Kitum, Sally Kirui, Abraham Chebii na Richard Chelimo. Shaif Shaheen aliyejulikana mwanzoni kama Stephen Cherono wa Qatar, Edna Kiplagat wa Uholanzi, Geoffrey Kamworor na Raymond Yator wanatoka upande wa Keiyo.

Makao makuu yako Iten.

Utawala 
Kaunti ya Elgeyo-Marakwet ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Keiyo North 99,176
Keiyo South 120,750
Marakwet East 97,041
Marakwet West 137,513

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet
Wilaya ya Keiyo
Wilaya ya Marakwet

Tanbihi

Kaunti ya Elgeyo-Marakwet
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Nandi

Kaunti ya Nandi ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 885,711 katika eneo la km2 2,855.8, msongamano ukiwa hivyo wa watu 310 kwa kilometa mraba. Wenyeji ni hasa wa kabila la Wanandi. Kaunti ya Nandi ni maarufu kwa kuwa nyumbani kwa wakimbiaji wengi, wakiwemo Kipchoge Keino, Henry Rono, Moses Tanui na Bernard Lagat.

Makao makuu yako Kapsabet.

Maumbile ya kaunti hii yanategemea Milima ya Nandi.

Utawala 
Kaunti ya Nandi ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Chesumei 164,133
Nandi Central 147,553
Nandi East 119,173
Nandi North 166,171
Nandi South 172,750
Tinderet 115,931

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Nandi
 Wilaya ya Nandi

Tanbihi

Kaunti ya Nandi
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Baringo

Kaunti ya Baringo ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 666,763 katika eneo la km2 10,976.4, msongamano ukiwa hivyo wa watu 61 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Kabarnet.

Utawala 
Kaunti ya Baringo ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Baringo Central 96,951
Baringo North 104,871
East Pokot 79,923
Koibatek 129,535
Marigat 90,955
Mogotio 91,104
Tiaty East 73,424

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo
Wilaya ya Baringo
 Wilaya ya Koibatek

Tanbihi

Kaunti ya Baringo
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Laikipia

Kaunti ya Laikipia ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 518,560 katika eneo la km2 9,532.2, msongamano ukiwa hivyo wa watu 54 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yanatarajiwa kuwa Rumuruti,lakini yamesalia kuwa Nanyuki. 

Kaunti hii ina vituo viwili vikuu vya soko: Nanyuki upande wa kusini mashariki, na Nyahururu upande wa kusini magharibi. 

Wakikuyu ni takribani 60% ya idadi ya watu wote kwenye kaunti hiyo, huku idadi iliyosalia ikijumuisha watu wa makabila mengine, ni pamoja na Wamasai, Wasamburu, Wameru, Waborana, Wakalenjin, Wasomali, Waturkana, Wazungu na watu wa asili ya Asia. Mashamba mengi yanamilikiwa na idadi ndogo ya walowezi.

Shughuli kuu za kiuchumi ni utalii na kilimo, hasa mimea ya nafaka, ufugaji na kilimo cha maua, matunda na mboga. Uhaba wa maji ni kero kubwa na chanzo cha visa vingi vya kiusalama baina ya wafugaji wa kuhamahama na wenye mashamba.

Hali ya hewa ni ya baridi kiasi, ikiwa na msimu wa mvua na kiangazi.

Utawala 
Kaunti ya Nandi ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Laikipia Central 95,594
Laikipia East 102,815
Laikipia North 36,184
Laikipia West 129,263
Nyahururu 154,704

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Laikipia
 Wilaya ya Laikipia

Tanbihi

Kaunti ya Laikipia
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Nakuru

Kaunti ya Nakuru ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 2,162,202 katika eneo la km2 7,462.4, msongamano ukiwa hivyo wa watu 290 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Nakuru.

Utawala 
Kaunti ya Nakuru ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Gilgil 185,209
Kuresoi North 175,074
Kuresoi South 155,324
Molo 156,732
Naivasha 355,383
Nakuru East 193,926
Nakuru North 218,050
Nakuru West 198,661
Njoro 238,773
Rongai 199,906
Subukia 185,164

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Nakuru
 Wilaya ya Nakuru

Tanbihi

Kaunti ya Nakuru
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Narok

Kaunti ya Narok ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,157,873 katika eneo la km2 17,950.3, msongamano ukiwa hivyo wa watu 65 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Narok.

Mara Triangle (ambayo ni sehemu ya hifadhi ya Masai Mara) imo katika eneo la Trans-Mara.

Utawala 
Kaunti ya Narok imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Narok East 115,323
Narok North 251,862
Narok South 238,472
Narok West 195,287
Trans Mara East 111,183
Trans Mara West 245,714
Mau Forest 32

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Narok
 Wilaya ya Narok
 Wilaya ya Trans Mara

Tanbihi

Kaunti ya Narok
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Kajiado

Kaunti ya Kajiado ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,117,840 katika eneo la km2 21,871.1, msongamano ukiwa hivyo wa watu 51 kwa kilometa mraba.
Makao makuu yako Kajiado.

Utawala 
Kaunti ya Kajiado imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Isinya 210,473
Kajiado Central 161,862
Kajiado North 306,596
Kajiado West 182,849
Loitokitok 191,846
Mashuuru 64,214

Angalia pia 
Orodha ya mito ya kaunti ya Kajiado
Hifadhi ya Taifa ya Amboseli 
Jangwa la Nyiri
Kitengela
Wilaya ya Kajiado

Marejeo

Viungo vya nje 
http://www.kajiado-district-dev-trust.org.uk/ 
http://www.kajiadochildrenshome.com

Kaunti ya Kajiado
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Kericho

Kaunti ya Kericho ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 901,777 katika eneo la km2 2,436.1, msongamano ukiwa hivyo wa watu 370 kwa kilometa mraba.
Makao makuu yako Kericho.

Utawala 
Kaunti ya Kericho imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Belgut 145,072
Bureti 199,470
Kericho East 170,625
Kipkelion 122,530
Londiani 137,580
Soin Sigowet 126,500

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Kericho
 Wilaya ya Kericho
 Wilaya ya Buret

Tanbihi

Kaunti ya Kericho
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Bomet

Kaunti ya Bomet ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 875,689 katika eneo la km2 2,530.9, msongamano ukiwa hivyo wa watu 346 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Bomet.

Utawala 
Kaunti ya Bomet imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Bomet East 144,275
Chepalungu 164,837
Konoin 163,507
Sotik 227,855
Bomet Central 175,215

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Bomet
Wilaya ya Bomet
 Wilaya ya Buret

Tanbihi

Kaunti ya Bomet
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Kakamega

Kaunti ya Kakamega ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,867,579 katika eneo la km2 3,020, msongamano ukiwa hivyo wa watu 618 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Kakamega.

Utawala 
Kaunti ya Kakamega imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Butere 154,100
Kakamega Central 188,212
Kakamega East 167,641
Kakamega North 238,330
Kakamega South 111,743
Khwisero 113,476
Likuyani 152,055
Lugari 122,728
Matete 66,172
Matungu 166,940
Mumias East 116,851
Mumias West 115,354
Navakholo 153,977

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Kakamega
 Wilaya ya Kakamega
 Wilaya ya Butere/Mumias
 Wilaya ya Lugari

Tanbihi

Kaunti ya Kakamega
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Vihiga

Kaunti ya Vihiga ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 590,013 katika eneo la km2 563.8, msongamano ukiwa hivyo wa watu 1,047 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Vihiga.

Utawala 
Kaunti ya Vihiga imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Emuhaya 97,141
Vihiga 95,292
Sabatia 131,628
Luanda 106,694
Hamisi 159,241
Kakamega Forest 17

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Vihiga
 Wilaya ya Vihiga

Tanbihi

Kaunti ya Vihiga
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Bungoma

Kaunti ya Bungoma ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,670,570 katika eneo la km2 3,023.9, msongamano ukiwa hivyo wa watu 552 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Bungoma.

Utawala 
Kaunti ya Bungoma ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Bumula 215,892
Bungoma Central 177,748
Bungoma East 114,548
Bungoma North 121,317
Bungoma South 287,765
Cheptais 136,035
Kimilili-Bungoma 162,038
Mt. Elgon 78,873
Bungoma West 119,875
Tongaren 100,343
Webuye West 152,515
Mt. Elgon Forest 3,621

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Bungoma
Wilaya ya Bungoma
 Wilaya ya Mlima Elgon

Tanbihi

Kaunti ya Bungoma
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Busia

Kaunti ya Busia ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 893,681 katika eneo la km2 1,696.3, msongamano ukiwa hivyo wa watu 527 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Busia.

Shughuli kuu ya kiuchumi ni biashara na nchi jirani ya Uganda, pamoja na mji wa Busia kituo cha mpakani. 

Mbali na mji, uchumi wa wilaya hutegemea sana uvuvi na kilimo, mazao msingi yakiwa pamoja na mihogo, mtama, viazi vitamu, maharagwe, na mahindi.

Wilaya ya Busia ni makao ya kabila la Waluhya nchini Kenya ambao wanapatikana hasa katika sehemu za Magharibi mwa Kenya.

Utawala 
Kaunti ya Busia ina maeneo bunge saba yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Bunyala 85,977
Busia 142,408
Butula 140,334
Nambale 111,636
Samia 107,176
Teso North 138,034
Teso South 168,116

Tazama pia 
Orodha ya mito ya kaunti ya Busia
Busia, Kenya
Busia, Uganda
 Wilaya ya Busia, Kenya 
Wilaya ya Busia, Uganda
 Wilaya ya Teso

Marejeo

Viungo vya nje 
Ramani ya Wilaya ya Busia 

Kaunti ya Busia
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Siaya

Kaunti ya Siaya ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 993,183 katika eneo la km2 2,529.8, msongamano ukiwa hivyo wa watu 393 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Siaya.

Utawala 
Kaunti ya Siaya imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Siaya 224,343
Gem 179,792
Ugenya 134,354
Ugunja 104,241
Bondo 197,883
Rarieda 152,570

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Siaya
 Wilaya ya Bondo
 Wilaya ya Siaya

Tanbihi

Kaunti ya Siaya
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Kisumu

Kaunti ya Kisumu ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,155,574 katika eneo la km2 2,085.4, msongamano ukiwa hivyo wa watu 554 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Kisumu.

Utawala 
Kaunti ya Kisumu ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Kisumu East 220,997
Kisumu Central 174,145
Kisumu West 172,821
Seme 121,667
Muhoroni 154,116
Nyando 161,508
Nyakach 150,320

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kisumu
 Wilaya ya Kisumu
 Wilaya ya Nyando

Tanbihi

Kaunti ya Kisumu
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Homa Bay

Kaunti ya Homa Bay ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,131,950 katika eneo la km2 3,152.5, msongamano ukiwa hivyo wa watu 359 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Homa Bay.

Utawala 
Kaunti ya Homa Bay ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Homa Bay 117,439
Ndhiwa 218,136
Rachuonyo North 178,686
Rachuonyo East 121,822
Rachuonyo South 130,814
Rangwe 117,732
Suba North 124,938
Suba South 122,383

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Homa Bay
 Wilaya ya Homa Bay
 Wilaya ya Suba

Tanbihi

Kaunti ya Homa Bay
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Migori

Kaunti ya Migori ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,116,436 katika eneo la km2 2,613.5, msongamano ukiwa hivyo wa watu 427 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Migori.

Utawala 
Kaunti ya Migori ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Awendo 117,290
Kuria East 96,872
Kuria West 208,513
Nyatike 176,162
Rongo 124,587
Suna East 122,674
Suna West 128,890
Uriri 141,448

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Migori
 Wilaya ya Migori
 Wilaya ya Kuria
 Wilaya ya Rachuonyo

Tanbihi

Kaunti ya Migori
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Kisii

Kaunti ya Kisii ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,266,860 katika eneo la km2 1,323, msongamano ukiwa hivyo wa watu 958 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Kisii.

Utawala 
Kaunti ya Kisii ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Etago 83,787
Gucha 83,740
Gucha South 83,623
Kenyenya 131,740
Kisii Central 166,906
Kisii South 135,134
Kitutu Central 154,175
Marani 107,464
Masaba South 122,396
Nyamache 130,898
Sameta 66,99

Uchumi
Wakazi wengi wa kaunti hii wanategemea kilimo kwa chakula na mapato ya kifedha. Baadhi ya mimea inayokuzwa ni mahindi, ndizi na chai.. 

Pia kuna biashara, hasa uuzaji wa mazao ya kilimo.

Tazama pia
Mji wa Kisii
Orodha ya mito ya kaunti ya Kisii
Wilaya ya Gucha (Kisii Kusini)
Wilaya ya Nyamira (Kisii Kaskazini)
Wilaya ya Kisii Kati

Marejeo

Viungo vya Nje
Tovuti ya Kisii.com
NPR Masimulizi kuhusu Lugha ya Kikisii
Mradi wa Fulda-Mosocho 

Kaunti ya Kisii
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Nyamira

Kaunti ya Nyamira ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 605,576 katika eneo la km2 897.3, msongamano ukiwa hivyo wa watu 675 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako Nyamira.

Utawala 
Kaunti ya Nyamira ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Borabu 73,167
Manga 94,209
Masaba North 111,860
Nyamira North 167,267
Nyamira South 159,073

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Nyamira
 Wilaya ya Nyamira

Tanbihi

Kaunti ya Nyamira
Kaunti za Kenya
Kaunti ya Nairobi

Kaunti ya Nairobi ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 4,397,073 katika eneo la km2 703.9, msongamano ukiwa hivyo wa watu 6,247 kwa kilometa mraba.

Makao makuu yako jijini Nairobi.

Utawala

Kaunti ya Nairobi imegawanywa katika maeneo bunge 17 na kata 85.

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Dagoretti 434,208
Embakasi 988,808
Kamukunji 268,276
Kasarani 780,656
Kibra 185,777
Lang'ata 197,489
Makadara 189,536
Mathare 206,564
Njiru 626,482
Starehe 210,423
Westlands 308,854

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Nairobi

Tanbihi

Kaunti ya Nairobi
Kaunti za Kenya
Nairobi
Chombo cha usafiri kwenye maji

Chombo cha majini au chombo cha usafiri kwenye maji ni kitu kinachotumiwa kusafiria kwenye maji kama vile baharini, mtoni au ziwani. Vyombo hivyo vinapatikana vidogo na vikubwa vikiitwa mtumbwi, boti, mashua, mtepe, jahazi au meli; vikitumiwa kuvusha abiria au mizigo kwa umbali mdogo huitwa feri.

Vyombo vya maji vinatofautishwa pia kutokana na jinsi zinavyoendeshwa majini, kwa mfano 
 Chombo kinachoendeshwa na mwendo wa maji, hasa mtoni, kama vile chelezo
 chombo kinachoendeshwa kwa nguvu ya misuli ya watu, kwa mfano kwa kuvuta kasia
 chombo kinachoendeshwa kwa nguvu ya upepo
 chombo kinachoendeshwa kwa nguvu ya injini, kama vile injini ya mvuke, injini ya mwako ndani ya petroli au diseli au kwa injini ya umeme.

Historia
Kihistoria vyombo vya majini vilitengenezwa hasa kwa kutumia ubao au pia mata kavu nyingine kama matete. Tangu karne ya 19 metali, na hasa chuma kilitumiwa kilichoruhusu kujenga meli kubwa.

Katika karne ya 20 mara nyingi aina za plastiki zilichukua nafasi ya ubao kwa vyombo vya majini vidogo zaidi.

Picha
Mkuku (kundinyota)

Kwa maana mengine ya jina hili angalia hapa Mkuku

Mkuku (kwa Kilatini na Kiingereza Carina) .  ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu.

Jina
Carina (Mkuku) ilianzishwa kama kundinyota la pekee katika karne ya 18 kwa hiyo haikujulikana vile kwa mabaharia Waswahili ambayo hata hivyo waliotumia nyota zake kutafuta njia baharini wakati wa usiku.

Hadi karne 19 kundinyota hili lilitazamiwa kuwa sehemu ya kundinyota kubwa zaidi lililoitwa Argo Navis, mara nyingi pekee "Navis" (yaani merikebu) iliyokuwa moja ya makundinyota 48 yaliyoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Waarabu waliita Safina au Markab. Lacaille alihesabu ndani yake nyota 180 zilizokuwa nyingi mno kwa kuzitaja kwa majina ya Bayer na hivyo alianza tayari kugawa Argo Navis kwa sehemu tatu za Tanga (Vela), Shetri (Puppis) na Mkuku (Carina). Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya makundinyota 88 ya kisasa yaliyotolewa mwaka 1930.  

“Carina” inataja mkuku ambao ni sehemu ya chini kabisa ya chombo cha majini.

Mahali pake
Mkuku - Carina iko katika ukanda wa Njia Nyeupe, karibu na kundinyota la Salibu (Crux), si mbali na ncha ya anga ya kusini. 

Inapakana na kundinyota jirani ya Kinyonga (Chamaeleon), Nzi   (Musca), Kantarusi (Centaurus), Tanga (Vela), Shetri   (Puppis), Mchoraji (Pictor) na Panzimaji (Volans).

Nyota
Mkuku - Carina ni kundinyota kubwa lenye nyota nyingi. Suheli (Carina) au α Carinae ni nyota angavu sana , ni ya pili kwenye anga ya usiku baada ya Shira (Sirius). Ina mwangaza unaoonekana wa mag -0.72 ikiwa umbali wa miakanuru 310 na Dunia.  

Eta Carinae ni nyota maradufu ya nyota mbili au zaidi iliyowaka ghafla mwaka 1843 ikaonekana angavu kushinda Suheli. Sasa nyota zake zimo ndani ya nebula Homunculus ambayo ni wingu angavu lililobaki baada ya mlipuko wa supanova ile.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Carina constellation
Carina, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Carina, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Carina

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 63 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Shetri (kundinyota)

Kwa maana mengine ya jina hili angalia hapa Shetri

Shetri (kwa Kilatini na Kiingereza Puppis)   ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kaskazini ya dunia yetu.

Jina
Puppis (Shetri) ilianzishwa kama kundinyota ya pekee katika karne ya 18 kwa hiyo haikujulikana vile kwa mabaharia Waswahili ambayo hata hivyo waliotumia nyota zake kutafuta njia baharini wakati wa usiku.

Hadi karne 19 kundinyota hii ilitazamiwa kuwa sehemu ya kundinyota kubwa zaidi iliyoitwa Argo Navis, mara nyingi pekee "Navis" (yaani merikebu) iliyokuwa moja ya kundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Waarabu waliita Safina au Markab. Lacaille alihesabu ndani yake nyota 180 zilizokuwa nyingi mno kwa kuzitaja kwa majina ya Bayer na hivyo alianza tayari kugawa Argo Navis kwa sehemu tatu za Tanga (Vela), Mkuku (Carina) na Shetri (Puppis). Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya kundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930. Kifupi rasmi ni 'Pup' .

“Puppis” inataja shetri ambao ni sehemu ya nyuma ya merikebu au meli.

Mahali pake
Shetri - Puppis lipo katika ukanda wa Njia Nyeupe, katikati ya nyota angavu mbili za Shira (Sirius) na Suheli (Canopus). 

Inapakana na kundinyota jirani za Mchoraji (Pictor), Mkuku (Carina), Tanga (Vela), Dira (Pyxis), Shuja   (Hydra), Monukero (Monoceros), Mbwa Mkubwa   (Canis Major) na Njiwa (Columba).

Nyota
Shetri - Puppis ni kundinyota kubwa yenye nyota nyingi. Haina nyota zinazoitwa Alfa au Beta kwa sababu majina haya yalitolewa tayari kwa nyota za Argo Navis kwa jumla; upande wa Mkuku zilibaki nyota ambazo majina yalianza kwa ζ Dzeta . 

ζ Dzeta Puppis au “Naos" ni nyota angavu zaidi. Ina mwangaza unaoonekana wa 2.21 ikuwa na umbali unaokadiriwa  kuwa miakanuru 1100 au 970  kutoka Dunia.  

π Pi Puppis ni nyota maradufu ya nyota mbili ambayo ni angavu ya kufuata humo. Ina mwangaza unaoonekana wa 2.7 ikuwa na umbali unaokadiriwa  kuwa miakanuru 810 kutoka kwetu. Ndani yake ina nyota mbili, moja ni jitu wa aina ya spektra K3 Ib na mwenzake ina mag 6.86.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Puppis constellation
Puppis, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Puppis, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Puppis

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 63 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Dubu Mkubwa (kundinyota)

Kwa maana mengine ya jina hili angalia hapa Dubu Mkubwa

Dubu Mkubwa (kwa Kilatini na Kiingereza Ursa Major)   ni jina la kundinyota kubwa kwenye angakaskazi ya Dunia yetu.

Jina
Ursa Major (Dubu Mkubwa) ni kati ya makundinyota yaliyootambuliwa tangu zama za kale katika mataifa mengi. Mabaharia Waswahili waliijua kama Dubu Mkubwa.  wakitafsiri jina la Kiarabu الدب الأكبر ad-dubb al-ʾakbar. Waarabu waliwahi kutafsiri jina la Wagiriki wa Kale waliosema Μεγάλη Άρκτος megale arktos. Mataifa mbalimbali waliiona kama dubu; Mgiriki Aristoteli alieleza jina hili kutokana na mahali pake katika kaskazini na imani kuwa dubu ni mnyama mkubwa wa pekee anayeweza kuishi katika mazingira ya baridi kali. 

Mataifa wanaotumia lugha za Kigermanik waliona hapa gari kubwa wakitazama nyota saba angavu zaidi; α, β, γ na δ kama matairi ya gari na ε, η na ζ kama mpini wa gari. Katika Uingereza na Marekani nyota hizi 7 zinajulikana pia kwa jina la "Big Dipper" zikitazamiwa kama upawa mkubwa wa kuchotea maji.
Ursa Major ilikuwa moja ya makundinyota 48 yaliyo orodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya makundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930. Kifupi rasmi ni ‘Uma’

Mahali pake
Dubu Mkubwa - Ursa Major iko karibu na ncha ya anga ya kaskazini. Kwa hiyo inafika tu kidogo juu ya upeo wa macho kwa mtazamaji wa Tanzania; picha inaonyesha anga jinsi inavyoweza kutazamiwa huko Lamu- Kenya. 

Inapakana na makundinyota jirani ya Tinini (Draco), Twiga (Camelopardalis), Pakamwitu (Lynx), Simba Mdogo (Leo Minor), Asadi (Leo), Nywele za Berenike   (Coma Berenikes), Mbwa Wavindaji (Canes Venatici) na Bakari   (Bootes).

Nyota
Dubu Mkubwa - Ursa Major ni kundinyota kubwa lenye nyota nyingi.  

Nyota angavu zaidi ni ε Epsilon Ursae Majoris inayojulikana pia kama Alioth yenye mwangaza unaoonekana wa mag 1.76 ikiwa umbali wa miakanuru 81 kutoka Duniani. 

Nyota angavu ya pili ni Dubhe au α Alpha Ursae Majoris. 

ζ Dzeta Ursae Majoris au Mizar ni nyota ya katikati kwenye "mpini" wa sehemu inayoitwa gari au Dipper. Ni nyotamaradufu inayotambuliwa kwa macho matupu.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Major-constellation Constellation Guide: Ursa Major constellation
Ursa Major, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Ursa Major, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Ursa Major

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 63 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Daigo wa Japani

Daigo (6 Februari, 885 – 23 Oktoba, 930) alikuwa mfalme mkuu wa 60 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Atsuhito, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Uda. Mwaka wa 897 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 930, siku chache tu kabla ya kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Suzaku.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 885
Waliofariki 930
Watawala wa Japani
Uda wa Japani

Uda (10 Juni, 867 – 3 Septemba, 931) alikuwa mfalme mkuu wa 59 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Sadami, na alikuwa mwana wa tatu wa Tenno Koko. Mwaka wa 887 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 897. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Daigo.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 867
Waliofariki 931
Watawala wa Japani
Koko wa Japani

Koko (830 – 26 Agosti, 887) alikuwa mfalme mkuu wa 58 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Tokiyatsu, na alikuwa mwana wa tatu wa Tenno Ninmyo. Mwaka wa 884 alimfuata Tenno Yozei aliyekuwa amepoteza akili, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Uda.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 830
Waliofariki 887
Watawala wa Japani
Yozei wa Japani

Yozei (2 Januari, 869 – 23 Oktoba, 949) alikuwa mfalme mkuu wa 57 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Sadaakira, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Seiwa. Mwaka wa 876 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kutolewa enzini mwaka wa 884, kwa ajili ya kupoteza akili. Aliyemfuata kama Tenno ni mjomba wa babake, Koko.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 869
Waliofariki 949
Watawala wa Japani
Seiwa wa Japani

Seiwa (850 – 31 Desemba, 878) alikuwa mfalme mkuu wa 56 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Korehito, na alikuwa mwana wa nne wa Tenno Montoku. Mwaka wa 858 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 876. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Yozei.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 850
Waliofariki 878
Watawala wa Japani
Montoku wa Japani

Montoku (22 Januari, 826 – 7 Oktoba, 858) alikuwa mfalme mkuu wa 55 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Michiyasu, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Ninmyo. Mwaka wa 850 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Seiwa.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 826
Waliofariki 858
Watawala wa Japani
Ninmyo wa Japani

Ninmyo (27 Septemba, 808 – 6 Mei, 850) alikuwa mfalme mkuu wa 54 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Masara, na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Saga. Mwaka wa 833 alimfuata mjomba wake, Tenno Junna, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Montoku.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 808
Waliofariki 850
Watawala wa Japani
Tinini (kundinyota)

Tinini (kwa Kilatini na Kiingereza Draco)   ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kaskazini ya dunia yetu.

Jina
Tinini ni jina lililotumiwa tangu zamani na mabaharia Waswahili waliojua njia yao baharini wakati wa usiku wakiangalia nyota. Jina hili waliwahi kupokea kutoka Waarabu walioiita التنين at-tinniin na hili ni tafsiri ya Kigiriki Δράκων drakon (Draco kwa tahajia ya Kilatini). 

Draco ilikuwa moja ya makundinyota 48 yaliyoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Ilipokelewa na  Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya makundinyota 88 ya kisasa iliyotolewa mwaka 1930.  Kifupi rasmi ni ‘Dra’.

Katika mitholojia ya Ulaya na Mashariki ya Kati Tinini au dragoni ni mnyama mkubwa mwenye umbo kama nyoka au mjusi, akiwa na miguu minne na mabawa mawili anayeweza kutema moto.  Katika mitholojia ya Kigiriki ni Herakles alipambana pia na dragoni. Kundinyota Rakisi linalolingana na lile ya kumkumbuka Herakles (lat. Hercules) liko jirani na Tinini (Draco).

Mahali pake
Tinini - Draco iko katika karibu na ncha ya anga ya kaskazini, hivyo inaonekana kisehemu tu katika Afrika ya Mashariki na sehemu za nyota zake huwa chini ya upeo wa macho.
 
Inapaka na makundinyota jirani ya Dubu Mdogo (Ursa Minor), Dubu Mkubwa (Ursa Major), Bakari (Bootes), Rakisi (Hercules), Kinubi   (Lyra), Dajaja (Cygnus) na Kifausi   (Cepheus).

Nyota
Tinini - Draco ni kundinyota kubwa lenye nyota nyingi.

γ Gamma Draconis au “Etanin" ni nyota angavu zaidi. Ina mwangaza unaoonekana wa 2.2 ikuwa na umbali unaokadiriwa  kuwa miakanuru 148. Mwendo wake katika anga-nje unaelekea kwetu na katika miaka milioni 1.5 itakaribia hadi umbali wa miakanuru 28 na kuwa nyota angavu kabisa angani.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Draco constellation
Draco, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Draco, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Draco

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 202 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Slim Burna

Gabriel Soprinye Halliday (anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii Slim Burna; amezaliwa Essex, 11 Aprili 1988) ni rapa, mwimbaji na mtayarishaji wa rekodi kutoka Port Harcourt, Rivers State, Nigeria. 

Mwaka 2013, alitoa albamu mixtape yake ya kwanza iliitwa I'm on Fire.

Marejeo

Viungo vya nje

Waliozaliwa 1988
Watu walio hai
Wanamuziki wa Uingereza
Wanamuziki wa Nigeria
Riba

Riba ni malipo ya ziada toka kwa mkopaji wa fedha kwa mkopeshaji au mapato ya ziada wa akiba mtu aliyoweka benki. 

Malipo hayo ni tofauti na ada ambayo mkopaji anaweza kutakiwa kumlipa mkopeshaji. 

Uchumi
Rehani

Rehani (toka Kiarabu c رَهْن‏, rahn) hutumiwa ama na wanunuzi wa mali isiyohamishika ili kupata fedha za kununua mali hiyo; au wamiliki wa mali isiyohamishika ili kuongeza fedha kwa madhumuni yoyote. 

Mali ya mkopaji huwekwa rehani ili kulinda maslahi ya mkopeshaji. Hii inamaanisha kuwa kisheria mkopeshaji atakuwa na haki ya kutwaa mali iliyowekwa rehani pale mkopaji atakaposhindwa kulipa.

Waweka rehani wanaweza kuwa ni watu binafsi wanaoweka nyumba zao rehani au kampuni za biashara zinazoweka rehani majengo yao. 

Mkopeshaji kawaida huwa ni taasisi ya kifedha, kama vile benki kulingana na nchi husika. Masharti ya mikopo kama ukubwa wa mkopo, ukomavu wa mkopo, kiwango cha riba, njia ya kulipa mkopo, na sifa nyingine huwa zinatofautiana sana. 

Haki za wakopeshaji juu ya mali iliyowekwa rehani inachukua kipaumbele zaidi ya wakopaji wengine. Hii ina maana kuwa mkopaji akifilisika, wadai wengine watalipwa tu madeni waliopewa kutokana na uuzaji wa mali iliyowekwa rehani ikiwa mkopeshaji wa mikopo amelipwa kwanza.

Katika nchi nyingi, ni kawaida kwa ununuaji wa nyumbani kufadhiliwa na rehani. Watu wachache wana akiba ya kutosha ili kuwawezesha kununua mali isiyohamishika. 

Katika nchi ambapo mahitaji ya umiliki wa nyumba ni ya juu, masoko makubwa ya rehani yameendelezwa. 

Rehani zinaweza kufadhiliwa kwa njia ya sekta ya benki (yaani, kwa njia ya amana za muda mfupi), au kwa njia ya masoko ya mitaji.

Viungo vya nje 
 Rehani kwenye tovuti ta DMOZ 
 Juu ya rehani Afrika
 Maelezo zaidi juu ya rehani
 Kwanini ni vigumu kumiliki mali isiyohamishika Afrika?
 Ushauri wa jinsi ya kulipia rehani

Uchumi
Mwanga wa ulimwengu

Mwanga wa ulimwengu (kwa Kigiriki φώς τοῦ κόσμου, Phṓs tou kósmou) ni neno ambalo Yesu alilitumia kujitambulisha pamoja na wanafunzi wake katika Agano Jipya: linapatikana katika Injili ya Yohane kumhusu yeye (8:12; 9:5)  na katika Injili ya Mathayo 5:14 kuhusu wanafunzi.

Tanbihi

Viungo vya nje

Yesu Kristo
Brother Zeno

Zeno Andrew Lucas (jina maarufu: Brother Zeno; 28 Juni 1946 – 27 Juni 2017) alikuwa mwanamuziki wa muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania. 

Brother Zeno, vilevile alikuwa mchambuzi wa muziki wa charanga. Zeno huhesabiwa kuwa miongoni mwa waanzilishi wa bendi ya Dar es Salaam Jazz Band B (maana zilikuwa A na B), bendi iliyokuwa ikiongozwa na Patrick Balisidya, ambayo ilionesha mafanikio yake kwa kasi na kuanza kuonekana kama tishio kwa Dar es Salaam Jazz Band A, chini ya Michael Enoch, bendi ikavunjwa na wanamuziki wengine wakaingizwa Dar Jazz A, lakini Patrick alienda zake na kuanzisha Afro 70 na kufanya mambo makubwa katika muziki wa dansi nchini Tanzania. 

Mbeleni, Brother Zeno akajiunga na Shirika la Bima ya Taifa, yeye ndiye aliyetoa wazo la kuanzishwa kwa bendi katika shirika hilo, Bima Jazz Band na hivyo pia kupewa kazi ya kutafuta wanamuziki wa kujiunga na bendi hiyo na yeye mwenyewe kuwa kati ya wanamuziki waanzilishi wa kundi hilo lililokuja kujizolea umaarufu mkubwa. 

Kwa upande wa uchambuzi, enzi hizo akishirikiana na "Mzee wa Macharanga" Charles Hillary wakati huo Radio One, alikuwa na ufahamu mkubwa wa muziki wa kutoka Cuba na hivyo kuwa mpenzi mkubwa wa watu waliopenda muziki huo. 

Zeno alifariki tarehe 27 Juni, 2017 katika hospitali ya Temeke alipokuwa anauguzwa tatizo la moyo ambalo lilikuwa likimsumbua kwa takriban mwaka mmoja.

Marejeo 

Wanamuziki wa Tanzania
Waliozaliwa 1946
Waliofariki 2017
Utata

Utata ni hali ya neno au sentensi kuwa na maana zaidi ya moja. Utata hutokea pale mtu wa upande wa kikomo anaposhindwa kupata maana iliyokusudiwa na chanzo. 

Utata hujitokeza katika mazingira tofautitofauti.
 
Aina ya kwanza ni utata wa neno au maneno. Baadhi ya maneno katika lugha ya Kiswahili na nyinginezo yana maana zaidi ya moja; kwa mfano barabara inaweza kumaanisha "njia pana" au "sawasawa".
 
Aina ya pili ni utata wa sentensi; sentensi tata ni ile yenye maana zaidi ya moja na mara nyingi maana zenyewe haziko wazi kabisa. Sentensi moja inawezekana kueleweka hivi au vile na bado maana zote zikawa sahihi. Sababu ni: kutumia misimu, uwezo wa neno moja kuwa na maana zaidi, kutozingatia taratibu za uandishi, kutumia maneno bila kuzingatia mazingira au muktadha unaohusika, kuwepo kwa mofimu ya hali ya kutenda.

Jinsi ya kuondoa utata: katika lugha kuwe na mkazo tofauti ili kutofautisha maana, kuzingatia matumizi sahihi ya alama za uandishi, kutumia maneno kwa muktadha maalumu.

Isimu
Barua rasmi

Barua rasmi ni barua ambazo zinahusu mambo ya kiofisi kama vile taarifa za mikutano, kuomba kazi, kuagiza vifaa vya shughuli nyingine rasmi.

Aina
Barua rasmi zipo za aina nyingi lakini zinaweza kugawanyika katika makundi au mafungu matatu makubwa ambayo ni: 
barua za taarifa, 
barua za maombi mbalimbali, 
barua za upokeaji vifaa.

Mtindo
Barua rasmi huandikwa kuelezea ujumbe maalumu, kwa hiyo huhitaji kuandikwa kwa uangalifu na umakini wa kutosha. Ni muhimu kuandika jambo husika waziwazi na kuepuka maelezo yasiyo muhimu, kama vile salamu na kadhalika. 

Mwandishi analazimika kuandika kwa ufupi na lugha nyepesi. Barua rasmi huwa na sentensi chache tena fupi, na ni lazima kufuata taratibu za uandishi, sentensi ziwe kamili.

Muundo
Anwani ya mwandishi huandikwa katika barua yake juu, kwenye pembe ya upande wa kulia wa karatasi.
Tarehe: hii huandikwa upande wa kulia wa karatasi katika mstari uleule wa kumbukumbu namba ya barua kama ipo; tarehe iwe chini ya anwani ya mwandishi
Kumbukumbu namba: hii ni namba ambayo huwa kama kitambulisho cha barua; mara nyingi huwa na tarakimu pamoja na herufi, kwa mfano: MSS FV 03
Anwani ya mwandikiwa: hii hutangulia na cheo cha mwandikiwa na huandikwa katika mkono wa kushoto, chini ya namba ya kumbukumbu
Mwanzo wa barua: huandikwa chini ya anwani ya mwandikiwa; mara nyingi neno ndugu hutumika kama salamu au mwanzo wa barua 
Kichwa cha barua: lazima barua rasmi iwe na kichwa cha barua; kichwa hicho hutaja kwa ufupi madhumuni ya barua yenyewe
Barua yenyewe: hii huandikwa mambo yote muhimu kuhusu barua yenyewe, barua iwe fupi na taarifa muhimu tu
Mwisho wa barua huwa ni kimalizio cha barua: ni tamko la heshima la kumalizia barua; mara nyingi miisho ambayo hutamkwa ni kama vile, "wako mtiifu", "wako katika kazi", "wako katika kujenga taifa", "wako mwanachama"
Saini au jina la mwandishi: baada ya kimalizio cha barua mwandishi atie saini yake, kisha jina lake kwa ukamilifu
Cheo cha mwandishi: mwisho wa barua, chini ya jina la mwandishi huandikwa cheo cha aliyeandika barua; cheo chaweza kuwa ni mwombaji, mwalimu wa darasa, mwanafunzi, kiranja mkuu, waziri wa elimu, mjumbe wa tawi n.k.

Lugha ya barua rasmi 
Tofauti na lugha ya barua ya kirafiki, barua rasmi hutumia lugha fupi na mwandishi hulenga mada mara moja bila kuzungukazunguka. Kwa mfano, kama minajili yako ni kuomba hela za kulipa karo ya shule kama barua hii ya EssayVikings, hutazungukazunguka. Utayataja madhumuni ya barua mara moja.

Lugha yenyewe huwa nyepesi kuelewa na haina misimu. Unapoandika barua ya kirafiki, waweza kutumia misimu ambayo mwandikiwa ataelewa kwa sababu ni rafiki yako. Katika barua rasmi, hili halifanyiwi. Mwandikiwa si rafiki yako na huenda ikawa humjui.

Pia yafaa usome barua yako vizuri kabla ya kuituma ili isiwe na makosa ya tahajia au lugha.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Insha za barua, kwenye tovuti ya Paneli la Kiswahili
 Aina za barua, kwenye tovuti ya Swahili Form ya mwalimu Peter Mwiza

Uandishi
Fikra za Xi Jinping

Fikra za Xi Jinping juu ya Ujamaa Wenye Sura za Kichina wa Zama Mpya (Kichina kilichorahisishwa: 习近平 新 时代 中国 特色 社会主义 思想; Kichina cha jadi: ☞近平 新 時代 中國 特色 社會主義 思想), ni nadharia ya kisiasa inayotokana na rais wa China na Xi Jinping Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti cha China. 

Inaaminika kuwa Fikra za Xi Jinping, ambazo zina kanuni 14, zitaingizwa katika katiba ya chama tawala. Xi Jinping atakuwa ni kiongozi wa kwanza ambaye jina lake linahusishwa na natharia ya kisiasa toka enzi za Deng Xiaoping ambaye alijiuzulu mwaka 1989. Kiongozi mwingine kuwa na sifa hii ni Mao Zedong.

Kwa mujibu wa shirika la habari la China, Xinhua, fikra hizi ni moja ya mambo makubwa katika mkutano wa 19 wa chama tawala wa 2017 ambao hufanyika kila baada ya miaka 5.

Marejeo

= Viungo vya Nje  
 Habari kutoka BBC kuhusu Fikra za Xi Jinping
Xinhua

Shirika la Habari la Xinhua (matamshi / ˌʃɪnhwɑː / ) ni shirika la vyombo vya habari la serikali ya Jamhuri ya Watu wa China. Xinhua ndio shirika kubwa la vyombo vya habari nchini China. Xinhua ni taasisi iliyo kwenye ngazi sawa na wizara inayofanya kazi chini ya serikali kuu ya China. Rais wake ni mwanachama wa Kamati Kuu ya Chama cha Kikomunisti cha China.

Xinhua inafanya kazi zaidi ya ofisi 170 za kigeni duniani kote, na ina ofisi 31 nchini China- yaani moja kwa kila jimbo, pamoja na ofisi ya kijeshi. Xinhua ni kituo pekee cha usambazaji wa habari muhimu zinazohusiana na Chama cha Kikomunisti na serikali kuu ya China.

Xinhua imeshutumiwa na vyombo vya habari vya kimataifa kwa kukuza propaganda, lugha ya chuki na ubaguzi wa rangi dhidi ya wapinzani wa Chama cha Kikomunisti cha China. Kutokana na udhibiti wa vyombo vya habari nchini China, Xinhua ni chanzo kikubwa cha habari kwa vyombo vidogo vya habari. 

Xinhua ni mchapishaji na mmiliki wa magazeti zaidi ya 20 na magazeti kumi na mbili, na huchapisha habari katika lugha nane: Kichina, Kiingereza, Kihispania, Kifaransa, Kirusi, Kireno, Kiarabu, na Kijapani.

Viungo vya Nje 
 Habari za Xinhua za Kiingereza
Junna wa Japani

Junna (mnamo 785 – 11 Juni, 840) alikuwa mfalme mkuu wa 53 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Otomo, na alikuwa mwana wa tatu wa Tenno Kanmu. Mwaka wa 823 alimfuata kaka yake, Tenno Saga, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 833. Aliyemfuata kama Tenno ni mpwa wake, Ninmyo.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 785
Waliofariki 840
Watawala wa Japani