LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Magange

Magange ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31627. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,262 waishio humo.

Kata hiyo inaundwa na vijiji vya Magange, Masinki na Remung’orori.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Serengeti
Mkoa wa Mara
Morotonga

Morotonga ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31605. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,108 waishio humo. 

Kabla ya kuwa kata, Morotonga kilikuwa kijiji chenye maendeleo makubwa kati ya vijiji vinavyozunguka mji wa Mugumu; kutokana na maendeleo hayo Morotonga ilivutia watu kutoka sehemu mbalimbali, hasa wageni ambao waliwahi kuja na kuishi Mugumu mjini, kupenda kuishi aidha katika nyumba za kupanga na wengine kuomba kuweka makazi yao ya kudumu katika kijiji cha Morotonga. Hayo yote yaliwezekana kutokana na historia na tabia nzuri ya wenyeji wa Morotonga ambao ni Waikoma. Hii pia ni kwa sababu katika kijiji cha Morotonga waliishi watu wastaarabu sana.

Familia za Waikoma zimegawanyika katika milango minane (Bhehita 8).

Marejeo
 

Wilaya ya Serengeti
Mkoa wa Mara
Mosongo

Mosongo ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31628. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,618 waishio humo.

Marejeo
 

Wilaya ya Serengeti
Mkoa wa Mara
Uwanja wa Ndege (Serengeti)

Uwanja wa Ndege ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,309 waishio humo.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Serengeti
Mkoa wa Mara
Stendi Kuu

Stendi Kuu ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31603. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,625 waishio humo.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Serengeti
Mkoa wa Mara
Sedeco

Sedeco ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31625. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  11,436 waishio humo.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Serengeti
Mkoa wa Mara
Nyansurura

Nyansurura ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31626. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,129 waishio humo.

Marejeo
 
 

Wilaya ya Serengeti
Mkoa wa Mara
José Manuel Imbamba

José Manuel Imbamba (amezaliwa Boma nchini Angola, tarehe 7 Januari 1965) ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Angola. 

Alipata upadrisho tarehe 29 Disemba 1991.

Tarehe 14 Disemba 2008 ametangazwa kuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Saurimo.

Viungo vya nje
 Ukurasa wa Askofu Imbamba katika Catholic Hierarchy

Waliozaliwa 1965
Maaskofu Wakatoliki
Watu walio hai
Corrado Lorefice

Corrado Lorefice (amezaliwa Ispica nchini Sicilia, Italia, tarehe 12 Oktoba 1962) ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Italia. 

Alipata upadrisho tarehe 30 Disemba 1987.

Tarehe 27 Oktoba 2015 ametangazwa kuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Palermo.;

Viungo vya nje

Waliozaliwa 1962
Maaskofu Wakatoliki
Watu walio hai
Bulinga

Bulinga ni kata ya Wilaya ya Musoma Vijijini katika Mkoa wa Mara, Tanzania. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,368 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Musoma Vijijini
Mkoa wa Mara
Busambara

Busambara ni kata ya Wilaya ya Musoma Vijijini katika Mkoa wa Mara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,706 waishio humo.

Kata ya Busambara inajumuisha vijiji vitatu ambavyo ni Kwikuba, Mwiringo na Maneke. Makao makuu ya kata ya Busambara ni kijiji cha Kwikuba.

Kata hii iko umbali wa kilomita 30 kutoka mji wa Musoma, barabara kuu ya Majita Busekela. 

Wenyeji wa kata hii ni wa kabila la Waruri ingawa pia kuna makabila kama Wajita, Wakwaya, Wazanaki, Wakabwa, Wakurya, Wasukuma na Wajaluo.

Tanbihi

 

Wilaya ya Musoma Vijijini
Mkoa wa Mara
Bunda Mjini

Bunda Mjini ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania na sehemu ya mji mdogo wa Bunda yenye postikodi namba 31501. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  17,280 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Bunda
Mkoa wa Mara
Bunda Stoo

Bunda Stoo ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania na sehemu ya mji mdogo wa Bunda yenye postikodi namba 31502. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  12,632 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Bunda
Mkoa wa Mara
Chitengule

Chitengule ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31527. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  12,912 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Bunda
Mkoa wa Mara
Balili

Balili ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania na sehemu ya mji mdogo wa Bunda yenye postikodi namba 31503. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  15,524 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Bunda
Mkoa wa Mara
Kasuguti

Kasuguti ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  7,085 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Bunda
Mkoa wa Mara
Ketare

Ketare ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31524. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  8,842 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Bunda
Mkoa wa Mara
Nampindi

Nampindi ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31528. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  9,639 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Bunda
Mkoa wa Mara
Nyamang'uta

Nyamang'uta ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31523. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,150 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Bunda
Mkoa wa Mara
Nyasura

Nyasura ni kata ya Wilaya ya Bunda Mjini katika Mkoa wa Mara, Tanzania na sehemu ya mji mdogo wa Bunda yenye postikodi namba 31504. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  17,565 waishio humo.

Marejeo

 

Wilaya ya Bunda
Mkoa wa Mara
Afrika ya Kusini-Magharibi

Afrika ya Kusini-Magharibi (au kwa Kiingereza South-West Africa) ilikuwa jina la eneo la Namibia ya leo kuanzia mwaka 1922 hadi uhuru wa nchi ya Namibia mwaka 1990.

Maeneo yake yaliunganishwa mara ya kwanza ilipokuwa koloni la Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani kwenye mwaka 1884. Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ilivamiwa na Uingereza na Afrika Kusini.  Pamoja na makoloni mengine ya Ujerumani iliwekwa chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa. 

Hivyo tangu 1922 ilikuwa eneo la kudhaminiwa na kukabidhiwa kwa Afrika Kusini. 

Wakati wa kuvunjwa kwa Shirikisho la Mataifa mwaka 1946, Umoja wa Mataifa ulichukua wajibu wa kuratibu maeneo ya kudhaminiwa. 

Afrika Kusini haikutambua badiliko hili ikitangaza ya kwamba hali ya udhamini ilikuwa ya Afrika ya Kusini-Magharibi tangu kuvunjwa kwa Shirikisho la Mataifa. 

Mwaka 1949 bunge la Afrika Kusini lilitangaza sheria ya kufanya eneo jimbo la tano la Afrika Kusini na kueneza siasa yake apartheid (ubaguzi wa rangi) hadi huko. 

Baadaye mfumo wa bantustan sawa na Afrika Kusini ulianzishwa pia huko ambako maeneo makubwa yenye rutuba yalitengwa kwa ajili ya Wazungu ilhali Waafrika walitakiwa kuwa na maeneo kadhaa tu kama "homeland" walipokuwa na haki ya kukaa lakini katika maeneo mengine waliruhusiwa kukaa kama wafanyakazi kwa muda tu. Mfumo huo haukutekelezwa kwa ukali, tofauti na Afrika Kusini yenyewe.

Hii haikukubaliwa na Umoja wa Mataifa ulioendelea kudai ya kwamba Afrika Kusini ilipaswa kuandaa eneo kwa uhuru.
 
Mwaka 1966 Mkutano Mkuu wa UM uliamua kuondoa mamlaka ya Afrika Kusini na kuweka eneo moja kwa moja chini ya Umoja wa Mataifa. Azimio hilO halikuweza kutekelezwa kwa sababu Afrika Kusini ilikataa. 

Hapo wanamgambo wa chama cha SWAPO walichukua silaha wakajaribu kupigania uhuru.. 

Azimio la Mkutano Mkuu wa UM la mwaka 1968 lilibadilisha jina la eneo kuwa Namibia.

Mwaka 1971 Mahakama ya Kimataifa ya Haki ikaamua ya kwamba utawala wa Afrika Kusini si wa haki. Hapo serikali ya Afrika Kusini ikaanza kuchukua hatua za kuandaa uhuru wa eneo hili, lakini vita kati ya jeshi lake, SWAPO na wanajeshi wa Angola na Kuba iliendelea.

Baada ya mapatano ya kumpumzisha silaha mwaka 1988, majadiliano kati ya pande mbalimbali yalianzishwa rasmi na mwaka 1990 nchi ilipata uhuru wake kwa jina la Namibia.

Marejeo

Viungo vya Nje

Historia ya Namibia
Jimbo Katoliki la Lodi

Jimbo katoliki la Lodi (kwa Kilatini "Dioecesis Laudensis") ni mojawapo kati ya majimbo 223 ya Kanisa Katoliki nchini Italia na kama hayo yote (isipokuwa 3) linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Milano.

Askofu wake ni Maurizio Malvestiti.

Historia
 378: Kanisa la kwanza kuwekwa wakfu katika Laus Pompeia kutoka San Bassiano
 4 Novemba 1163: Kufanywa dayosisi

Uongozi
 Maaskofu wa karne ya 20
 Giovanni Battista Rota † (1888 - 1913)
 Pietro Zanolini † (1913 - 1923)
 Ludovico Antomelli, O.F.M. † (1924 - 1927)
 Pietro Calchi Novati † (1927 - 1952)
 Tarcisio Vincenzo Benedetti, O.C.D. † (1952 - 1972)
 Giulio Oggioni † (1972 - 1977)
 Paolo Magnani (1977 - 1988)
 Giacomo Capuzzi (1989 - 2005)
 Giuseppe Merisi (2005 - 2014)
 Maurizio Malvestiti, kutoka 26 Agosti 2014

Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 894, ambapo kati ya wakazi 286.469 (2012) Wakatoliki ni 272.900 (95,3%).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Lodi
Lombardia
Kigera (Musoma)

Kigera ni kata ya Manisipaa ya Musoma katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31112  . Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  21,080 waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Mara
Wilaya ya Musoma Mjini
Kikui (Uhindi)

Kikui ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakui. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kikui imehesabiwa kuwa watu 916,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikui iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini-Kati.

Viungo vya nje
lugha ya Kikui kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikui 
lugha ya Kikui katika Glottolog
lugha ya Kikui kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikulung (Nepal)

Kikulung ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal na Uhindi inayozungumzwa na Wakulung. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikulung nchini Nepal imehesabiwa kuwa watu 33,200. Idadi ya wasemaji nchini Uhindi haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikulung iko katika kundi la Kikiranti.

Viungo vya nje
lugha ya Kikulung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikulung 
lugha ya Kikulung katika Glottolog
lugha ya Kikulung kwenye Ethnologue

Lugha za Nepal
Lugha za Uhindi
Kikumarbhag-Paharia

Kikumarbhag-Paharia ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamalto. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikumarbhag-Paharia imehesabiwa kuwa watu 12,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikumarbhag-Paharia iko katika kundi la Kidravidi ya Kaskazini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikumarbhag-Paharia kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikumarbhag-Paharia 
lugha ya Kikumarbhag-Paharia katika Glottolog 
lugha ya Kikumarbhag-Paharia kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikumbaran

Kikumbaran ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakumbaran. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikumbaran imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikumbaran iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikumbaran kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikumbaran 
lugha ya Kikumbaran katika Glottolog
lugha ya Kikumbaran kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikunduvadi

Kikunduvadi ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakunduvadi. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikunduvadi imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikunduvadi iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikunduvadi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikunduvadi 
lugha ya Kikunduvadi katika Glottolog
lugha ya Kikunduvadi kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikurichiya

Kikurichiya ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurichiya. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikurichiya imehesabiwa kuwa watu 29,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurichiya iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikurichiya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikurichiya 
lugha ya Kikurichiya katika Glottolog
lugha ya Kikurichiya kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikurumba cha Alu

Kikurumba ya Alu ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Alu imehesabiwa kuwa watu 2500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Alu iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikurumba ya Alu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikurumba ya Alu 
lugha ya Kikurumba ya Alu katika Glottolog
lugha ya Kikurumba ya Alu kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikurumba cha Attapady

Kikurumba ya Attapady ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Attapady imehesabiwa kuwa watu 1370. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Attapady iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikurumba ya Attapady kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikurumba ya Attapady 
lugha ya Kikurumba ya Attapady katika Glottolog
lugha ya Kikurumba ya Attapady kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikurumba cha Betta

Kikurumba ya Betta ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Betta imehesabiwa kuwa watu 32,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Betta iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikurumba ya Betta kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikurumba ya Betta 
lugha ya Kikurumba ya Betta katika Glottolog
lugha ya Kikurumba ya Betta kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikurumba cha Jennu

Kikurumba ya Jennu ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Jennu imehesabiwa kuwa watu 35,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Jennu iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikurumba ya Jennu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikurumba ya Jennu 
lugha ya Kikurumba ya Jennu katika Glottolog
lugha ya Kikurumba ya Jennu kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikurumba cha Kannada

Kikurumba ya Kannada ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Kannada imehesabiwa kuwa watu 180,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Kannada iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini. Wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kikannada.

Viungo vya nje
lugha ya Kikurumba ya Kannada kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikurumba ya Kannada 
lugha ya Kikurumba ya Kannada katika Glottolog
lugha ya Kikurumba ya Kannada kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikurumba cha Mullu

Kikurumba ya Mullu ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Mullu imehesabiwa kuwa watu 26,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Mullu iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikurumba ya Mullu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikurumba ya Mullu 
lugha ya Kikurumba ya Mullu katika Glottolog
lugha ya Kikurumba ya Mullu kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikurux

Kikurux ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi na Bangladesh inayozungumzwa na Wakurux. Ni tofauti na Kikurux ya Nepali. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kikurux nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 1,750,000. Pia kuna wasemaji 50,000 nchini Bangladesh (2011). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurux iko katika kundi la Kidravidi ya Kaskazini.

Viungo vya nje
lugha ya Kikurux kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikurux 
lugha ya Kikurux katika Glottolog
lugha ya Kikurux kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Lugha za Bangladesh
Kikuvi

Kikuvi ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakuvi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kikuvi imehesabiwa kuwa watu 158,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikuvi iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini-Kati.

Viungo vya nje
lugha ya Kikuvi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikuvi 
lugha ya Kikuvi katika Glottolog
lugha ya Kikuvi kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kikupia

Kikupia ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakupia. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikupia imehesabiwa kuwa watu 6600 ingawa kuna Wakupia 79,000, yaani wengi hawatumii lugha yao ya asili. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikupia iko katika kundi la Kiaryan.

Viungo vya nje
lugha ya Kikupia kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikupia 
lugha ya Kikupia katika Glottolog
lugha ya Kikupia kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Gambosi

Gambosi ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39110 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,047 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi
Mkoa wa Simiyu
Gilya

Gilya ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39118 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,118 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi
Mkoa wa Simiyu
Guduwi

Guduwi ni kata ya Wilaya ya Bariadi Mjini katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39123 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,550 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi Mjini
Mkoa wa Simiyu
Isanga (Bariadi)

Kwa maana mengine ya jina hili angalia Isanga

Isanga ni kata ya Wilaya ya Bariadi Mjini katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39124 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,354 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi Mjini
Mkoa wa Simiyu
Kilalo

Kilalo ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39109 . 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,953 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi
Mkoa wa Simiyu
Malambo

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Malambo (maana)

Malambo ni kata ya Wilaya ya Bariadi Mjini katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39105 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,489 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi Mjini
Mkoa wa Simiyu
Matongo (Bariadi)

Kwa maana mengine ya jina hili angalia Matongo

Matongo ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39120 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 26,267 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi
Mkoa wa Simiyu
Sabah

Sabah ni jimbo mojawapo kati ya 13 yanayounda shirikisho la Malaysia; liko kaskazini mwa kisiwa cha Borneo pamoja na jimbo la Sarawak, wakati majimbo mengine yote yako Asia bara.

Mji mkuu ni Kota Kinabalu. 

Hakuna kabila kubwa lenye watu zaidi ya asilimia 50 katika eneo lote.

Upande wa dini, serikali imechangia sana uenezi wa Uislamu hata ukatangazwa dini rasmi.

Viungo vya nje

Sabah
Borneo
Ngulyati

Ngulyati ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39111 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,462 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi
Mkoa wa Simiyu
Nkindwabiye

Nkindwabiye ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39115 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,948 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi
Mkoa wa Simiyu
Mwaumatondo

Mwaumatondo ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39116 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 25,748 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi
Mkoa wa Simiyu
Nyangokolwa

Nyangokolwa ni kata ya Wilaya ya Bariadi Mjini katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,557 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39125.

Marejeo 

Wilaya ya Bariadi Mjini
Mkoa wa Simiyu
Mwakisandu

Mwakisandu ni kata ya Wilaya ya Meatu katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,941 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39403.

Marejeo 

Wilaya ya Meatu
Mkoa wa Simiyu
Mwamanimba

Mwamanimba ni kata ya Wilaya ya Meatu katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,781 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39422.

Marejeo 

Wilaya ya Meatu
Mkoa wa Simiyu
Mwangundo

Mwangundo (au Mwangudo)  ni kata ya Wilaya ya Meatu katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,270 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39416.

Marejeo 

Wilaya ya Meatu
Mkoa wa Simiyu
Mwanyahina

Mwanyahina ni kata ya Wilaya ya Meatu katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,974 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39413.

Marejeo 

Wilaya ya Meatu
Mkoa wa Simiyu
Mwasengela

Mwasengela ni kata ya Wilaya ya Meatu katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,002 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39408.

Marejeo 

Wilaya ya Meatu
Mkoa wa Simiyu
Tindabuligi

Tindabuligi ni kata ya Wilaya ya Meatu katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,034 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39406.

Marejeo 

Wilaya ya Meatu
Mkoa wa Simiyu
Budalabujiga

Budalabujiga ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,250 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39202.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Ikindilo

Ikindilo ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,037 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39208.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Mwalushu

Mwalushu ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,758 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39214.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Migato

Migato ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,655 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39204.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Nkuyu

Kwa matumizi tofauti ya jina hilo angalia Nkuyu (Kyela)

Nkuyu ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,337 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39211.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Nhobora

Nhobora ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,101 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39218.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Ndolelezi

Ndolelezi ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,645 waishio humo. Kabila kubwa ni la Wasukuma.

Msimbo wa posta ni 39205.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Mwamtani

Mwamtani ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,648 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39210.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Sawida

Sawida ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,263 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39221.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Nyamalapa

Nyamalapa ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,603 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39215.

Marejeo 

Wilaya ya Itilima
Mkoa wa Simiyu
Binza

Binza ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39318 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na takriban wakazi 12,243 waishio humo..

Marejeo 

Wilaya ya Maswa
Mkoa wa Simiyu
Lalago

Lalago ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39307 . 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,391 waishio humo..

Lalago ni kata yenye jumla ya vijiji vinne: Lalago nje, Lalago ufundi, Gula na Mwakidiga. Kata hii imegawanywa na kuunda kata nyingine inayoitwa Mbaragane. 

Shule za sekondari zilizopo kata hii ni: Mwagala sekondari na Lalago sekondari.

Marejeo 

Wilaya ya Maswa
Mkoa wa Simiyu
Ng'wigwa

Ng'wigwa ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39312 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,005 waishio humo..

Marejeo 

Wilaya ya Maswa
Mkoa wa Simiyu
Mwamanenge

Mwamanenge ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39314 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,686 waishio humo..

Marejeo 

Wilaya ya Maswa
Mkoa wa Simiyu
Mwang'honoli

Mwang'honoli ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39323 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,877 waishio humo..

Marejeo 

Wilaya ya Maswa
Mkoa wa Simiyu
Senani

Senani ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39316 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,873 waishio humo..

Marejeo 

Wilaya ya Maswa
Mkoa wa Simiyu
Zanzui

Zanzui ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39302 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,458 waishio humo..

Marejeo 

Wilaya ya Maswa
Mkoa wa Simiyu
Seng'wa

Seng'wa ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39306 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,544 waishio humo..

Marejeo 

Wilaya ya Maswa
Mkoa wa Simiyu
Kiladakhi

Kiladakhi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi na Uchina inayozungumzwa na Waladakhi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiladakhi nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 105,000. Pia kuna wasemaji 12,000 nchini Uchina (1995). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiladakhi iko katika kundi la Kibodish.

Viungo vya nje
lugha ya Kiladakhi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiladakhi 
lugha ya Kiladakhi katika Glottolog
lugha ya Kiladakhi kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Lugha za China
Kiloleli (Busega)

Kiloleli ni kata ya Wilaya ya Busega katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39503 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,396 waishio humo..

Marejeo 

Wilaya ya Busega
Mkoa wa Simiyu
Lamadi

Lamadi ni mji mdogo na kata ya Wilaya ya Busega katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39507 . 

Mitaa yake ni Itongo, Makanisani, Majengo, Msekula Road, Mwalukonge, Kisesa na vijiji vitatu ambavyo ni Lukungu, Mwabayanda na Kalago (Mwabulugu Lakeshore).

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,062 waishio humo..

Wakazi walio wengi ni wa makabila ya Wasukuma, Wajita, Wakurya, Wazanaki na Waha. 

Mji wa Lamadi umepakana na Ziwa Viktoria upande wa Magharibi, Pori la Akiba Kijereshi na Kata za Lutubiga na Mkula upande wa Mashariki, Wilaya ya Bunda upande wa Kaskazini na Kata ya Kalemela upande wa Kusini. Mji wa Lamadi ufikika kwa Barabara za kitaifa ambazo ni Barabara ya Mwanza to Musoma, pamoja na Barabara ya Shinyanga,Bariadi to Lamadi. 

Mji wa Lamadi ni maarufu kwa biashara, uvuvi, utalii, kilimo na ufugaji.

Marejeo 

Wilaya ya Busega
Mkoa wa Simiyu
Lutubiga

Lutubiga ni kata ya Wilaya ya Busega katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39508 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,721 waishio humo..

Marejeo 

Wilaya ya Busega
Mkoa wa Simiyu
Mzumai

Mzumai (Chrysopogon zizanioides) au mkasikasi ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Andropogoneae. Kwa asili spishi hii inatoka Uhindi lakini siku hizi hupandwa sana katika ukanda wa tropiki. Nchi kuu za uzalishaji ni Haiti, Uhindi, Java na Reunion.

Mzumai hupandwa sana kwa kuzuia mmomonyoko kwa sababu mizizi yake inapenya ardhi hadi m 3-4. Majani yanaweza kutumika kwa kulisha wanyama na kwa kutengeneza kamba, mikeka, vikapu n.k.. Mafuta yanasindikwa kutoka mizizi ambayo hutumika katika utamaradi, sabuni ya kiayurveda, dawa za ngozi na tendwa ya harufu.

Picha

Nyasi na jamaa
Lugowi

Lugowi (Cynodon spp.) (au ukoka) ni jina la spishi za nyasi katika nusufamilia Chloridoideae. Masuke kadhaa yanamea juu ya ubua kwa umbo wa vidole vya mkono.

Lugowi wa kawaidi unatoka Mashariki ya Kati kwa asili, lakini siku hizi hupandwa sana katika maeneo ya hewa ya joto. Spishi nyingine sita zinatokea Afrika kwa asili.

Spishi
 Cynodon aethiopicus, Lugowi wa Nakuru
 Cynodon barberi
 Cynodon coursii
 Cynodon dactylon, Lugowi wa Kawaida
 Cynodon incompletus
 Cynodon nlemfuensis, Lugowi wa Afrika au wa Muguga
 Cynodon plectostachyus, Lugowi Mkubwa au wa Naivasha
 Cynodon radiatus
 Cynodon transvaalensis, Lugowi Kusi

Picha

Nyasi na jamaa
Safina

Safina ya Noah (kutoka Kiarabu: سفينة نوح‎, Safina Nuh; kwa Kiebrania ni: תיבת נח‎, Tevat Noaḥ) ni chombo kikubwa ambamo, kadiri ya simulizi la Kitabu cha Mwanzo (Biblia), Noah na familia yake walikombolewa wakati wa gharika kuu. 

Pamoja nao wanyama wa kila aina waliokolewa humo wasife maji. 

Kadiri ya kitabu hicho cha Agano la Kale, sura 6-9, Mungu ndiye aliyemuagiza Noah atengeneze chombo hicho. 

Habari hiyo inapatikana pia, kwa tofauti kadhaa, katika Quran.

Tanbihi

Marejeo

Marejeo mengine
Ufafanuzi wa Mwanzo

 
 
 
 
 
 

Vingine

 
 
 

 
 

 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

Biblia
Misahafu
Agano

Agano ni neno lenye maana nzito katika dini mbalimbali, hasa zile zinazofuata imani ya Abrahamu kwa Mungu mmoja.

Upekee wake ni kwamba agano hilo si kati ya pande mbili zilizo sawa, kama yale kati ya watu, bali ni Mungu anayelianzisha na kupanga masharti, akimhimiza binadamu kukubali na kuwa mwaminifu.

Jina
Agano ni tafsiri ya kawaida ya neno la Kiebrania ברית, bərîṯ au berith.

Katika Biblia ya Kiebrania linatumika mara 264. 

Tafsiri ya Kigiriki katika Septuaginta na katika Agano Jipya ni διαθήκη, diatheke, ambalo lina maana ya wasia pia (ndiyo sababu katika Kilatini tunakuta Testamentum).

Uyahudi
Wazo la agano ni la msingi kwa Wayahudi, nao wanaona lile alilofanya Mungu na Musa kwenye mlima Sinai linawahusu wao, wakati kwa mataifa mengine lipo lile alilolifanya na Noah.

Ukristo
Ukristo unakiri kwamba Mungu alifanya maagano mengine na binadamu, lakini hatimaye alianzisha "Agano Jipya" na la milele katika damu ya Yesu Kristo iliyomwagwa kwa ondoleo la dhambi za watu wote watakaomuamini.

Uislamu
Uislamu unaendeleza imani katika agano la Mungu na Abrahamu, ambalo tohara ni ishara yake ya nje.

Tanbihi

Dini
Biblia
Uyahudi
Ukristo
Uislamu
Toba

Toba (kutoka neno la Kiarabu) ni msimamo wa mtu kujuta dhambi na kwa hiyo kutaka kurekebisha alichoharibu kwa njia hiyo.

Toba inaweza kujitokeza kwa matendo ya nje ambayo mtu anajipangia ili kubadilika na kufidia. Kati ya matendo hayo, kuna kusali, kusoma vitabu vya dini, kufunga, kujinyima n.k. 

Wakristo wanafanya hivyo hasa wakati wa Kwaresima na Juma Kuu. Kwa namna tofauti, Majilio pia ni majira ya toba kwao. 

Kwa Waislamu ni hasa mwezi mzima wa Ramadhani.

Katika Biblia
Kadiri ya Biblia, watu wote ni wakosefu na wanapaswa kufanya toba. Kwa sababu hiyo, bila toba hakuna wokovu.

Katika Ukristo
Ungamo la Augsburg linagawa toba pande mbili: "Mmoja ni majuto, yaani hofu inayochoma dhamiri kwa kutambua dhambi; wa pili ni imani ambayo inatokana na Injili au ondoleo, na kusadiki kwamba kwa ajili ya Kristo, dhambi zinasamehewa, na kufariji dhamiri na kuiokoa kutoka hofu."

Katika baadhi ya madhehebu ya Ukristo, kama ya Wakatoliki na ya Waorthodoksi, toba inaweza kukamilishwa na sakramenti maalumu inayoitwa Kitubio au Upatanisho.

Tanbihi

Dini
Maadili
Kaburi

Kaburi ni mahali pa kulaza maiti ya binadamu au mabaki yake. 

Tendo lenyewe linaitwa mazishi au maziko na mara nyingi linaendana na aina ya ibada. 

Linaweze kuwa na namna nyingi, kadiri ya utamaduni wa wahusika.

Tanbihi

Viungo vya nje

Utamaduni
Sanaa
Dini
Usanifu majengo
Mazishi

Mazishi ni taratibu za kuheshimu na kuzika maiti ya mtu au mabaki yake. 

Taratibu hizo zinategemea dini na mila za wahusika, hivyo zinatofautiana sana.

Mara nyingi mazishi yanaendana na sala kwa ajili ya marehemu. 

Kama sivyo kuna kumkumbuka na kukumlilia pamoja na kufariji wafiwa. 

Mazishi ni ya zamani sana, inawezekana yalikuwepo kabla ya Homo sapiens kutokea, miaka 300,000 iliyopita.

Tanbihi

Dini
Elimu jamii
Vita vya Schmalkald

Vita vya Schmalkald (1546-1547), viliendeshwa na Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.

Vililenga kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote. 

Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki. Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.

Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria. Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III. Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.

Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg. Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile. Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao. Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao. 

Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti. 

Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).

Vita vya dini
Historia ya Ujerumani
Amani ya Augsburg

Amani ya Augsburg ni mapatano yaliyofikiwa mwaka 1555 ili kumaliza Vita vya Schmalkald (1546-1547), vilivyoendeshwa na Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.

Vililenga kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote. 

Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki. Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.

Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria. Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III. Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.

Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg. Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile. Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao. Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao. 

Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti. 

Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).

Historia ya Ujerumani
Ungamo la Augsburg

Ungamo la Augsburg ni mafundisho yaliyotungwa mwaka 1530 na wafuasi wa Martin Luther walipodaiwa kujieleza mbele ya Bunge la Dola Takatifu la Kiroma ili kurudisha umoja wa Kanisa. 

Lengo lake lilikuwa kuendeleza matengenezo ya Kiprotestanti, lakini pia kudumisha umoja huo. 

Katika sehemu ya kwanza (1-21) linafafanua mafundisho ya Kilutheri namna ya kuonyesha kwamba hayapingani na yale ya «Kanisa Katoliki au ya Kanisa la Roma». 

Sehemu ya pili inazungumzia mabadiliko yaliyoanzishwa na watengenezaji ili kurekebisha mambo kadhaa yaliyotazamwa kama «maovu» (22-28), ikieleza haja ya mabadiliko hayo. 

Ungamo hilo ni thibitisho tosha la nia ya Walutheri wa kwanza ya kubaki ndani ya Kanisa pekee linaloonekana.

Tanbihi

Uprotestanti
Ekumeni
Historia ya Ukristo
Kilamkang

Kilamkang ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Walamkang. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kilamkang imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilamkang iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kilamkang kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilamkang 
lugha ya Kilamkang katika Glottolog
lugha ya Kilamkang kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kilhomi

Kilhomi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi, Uchina na Nepal inayozungumzwa na Walhomi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kilhomi nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 1320. Pia kuna wasemaji 810 nchini Nepal (2011) na wasemaji 1000 nchini Uchina. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilhomi iko katika kundi la Kibodish.

Viungo vya nje
lugha ya Kilhomi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilhomi 
lugha ya Kilhomi katika Glottolog
lugha ya Kilhomi kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Lugha za China
Lugha za Nepal
Kilimbu

Kilimbu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal na Uhindi inayozungumzwa na Walimbu. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kilimbu nchini Nepal imehesabiwa kuwa watu 344,000. Pia kuna wasemaji 37,300 nchini Uhindi (2001). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilimbu iko katika kundi la Kikiranti.

Viungo vya nje
lugha ya Kilimbu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilimbu 
lugha ya Kilimbu katika Glottolog
lugha ya Kilimbu kwenye Ethnologue

Lugha za Nepal
Lugha za Uhindi
Kilish

Kilish ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Walish. Idadi ya wasemaji wa Kilish imehesabiwa kuwa watu 2340. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilish iko katika kundi la Kikho-Bwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kilish kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilish 
lugha ya Kilish katika Glottolog
lugha ya Kilish kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kilisu

Kilisu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina, Myanmar na Uhindi inayozungumzwa na Walisu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilisu nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 600,000. Pia kuna wasemaji 300,000 nchini Myanmar na 2700 nchini Uhindi (2007). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilisu iko katika kundi la Kingwi.

Viungo vya nje
lugha ya Kilisu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilisu 
lugha ya Kilisu katika Glottolog
lugha ya Kilisu kwenye Ethnologue

Lugha za China
Lugha za Myanmar
Lugha za Uhindi
Kilui

Kilui ilikuwa lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi iliyozungumzwa na Walui. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kilui tena, yaani lugha imetoweka kabisa. Uainishaji wa lugha wa Kilui kwa ndani zaidi haujulikani.

Viungo vya nje
lugha ya Kilui kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilui 
lugha ya Kilui katika Glottolog
lugha ya Kilui kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kilyngngam

Kilyngngam ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi na Bangladesh inayozungumzwa na Walyngngam. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kilyngngam nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 6000. Pia kuna wasemaji 1000 nchini Bangladesh. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilyngngam iko katika kundi la Kikhasian.

Viungo vya nje
lugha ya Kilyngngam kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilyngngam 
lugha ya Kilyngngam katika Glottolog
lugha ya Kilyngngam kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Lugha za Bangladesh
Kimagar-Mashariki

Kimagar ya Mashariki ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal na Uhindi inayozungumzwa na Wamagar. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimagar ya Mashariki nchini Nepal imehesabiwa kuwa watu 462,000. Pia kuna wasemaji 71,700 nchini Uhindi (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimagar ya Mashariki iko katika kundi la Kihimalaya.

Viungo vya nje
lugha ya Kimagar ya Mashariki kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimagar ya Mashariki 
lugha ya Kimagar ya Mashariki katika Glottolog
lugha ya Kimagar ya Mashariki kwenye Ethnologue

Lugha za Nepal
Lugha za Uhindi
Kimahali

Kimahali ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi na Bangladesh inayozungumzwa na Wamahali. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimahali nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 33,000. Pia kuna wasemaji 3000 nchini Bangladesh (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimahali iko katika kundi la Kimunda.

Viungo vya nje
lugha ya Kimahali kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimahali 
lugha ya Kimahali katika Glottolog
lugha ya Kimahali kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Lugha za Bangladesh
Kimajhi

Kimajhi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi na Nepal inayozungumzwa na Wamajhi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimajhi nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 20,400. Pia kuna wasemaji 24,400 nchini Nepal (2011). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimajhi iko katika kundi la Kibihari.

Viungo vya nje
lugha ya Kimajhi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimajhi 
lugha ya Kimajhi katika Glottolog
lugha ya Kimajhi kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Lugha za Nepal
Kimajhwar

Kimajhwar ni lugha nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamajhwar. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kimajhwar imehesabiwa kuwa watu 34,300. Uainishaji wa lugha wa Kimajhwar haujajulikana.

Viungo vya nje
lugha ya Kimajhwar kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimajhwar 
lugha ya Kimajhwar katika Glottolog
lugha ya Kimajhwar kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kimal cha Paharia

Kimal ya Paharia ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamal. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimal ya Paharia imehesabiwa kuwa watu 51,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimal ya Paharia iko katika kundi la Kiaryan.

Viungo vya nje
lugha ya Kimal ya Paharia kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimal ya Paharia 
lugha ya Kimal ya Paharia katika Glottolog
lugha ya Kimal ya Paharia kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kimala-Malasar

Kimala-Malasar ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamala-Malasar. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kimala-Malasar imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimala-Malasar iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kimala-Malasar kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimala-Malasar 
lugha ya Kimala-Malasar katika Glottolog
lugha ya Kimala-Malasar kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kimalankuravan

Kimalankuravan ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamalankuravan. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimalankuravan imehesabiwa kuwa watu 18,600. Uainishaji wa lugha wa Kimalankuravan kwa ndani zaidi haujulikani.

Viungo vya nje
lugha ya Kimalankuravan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimalankuravan 
lugha ya Kimalankuravan katika Glottolog
lugha ya Kimalankuravan kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kimalapandaram

Kimalapandaram ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamalapandaram. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimalapandaram imehesabiwa kuwa watu 5850. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalapandaram iko katika kundi la Kimalayalam.

Viungo vya nje
lugha ya Kimalapandaram kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimalapandaram 
lugha ya Kimalapandaram katika Glottolog
lugha ya Kimalapandaram kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kimalaryan

Kimalaryan ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi iliyozungumzwa na Wamalaryan. Mwaka wa 2001 idadi ya Wamalaryan imehesabiwa kuwa watu 35,000 lakini hakuna waliotumia lugha katika maisha yao, yaani lugha imesahauliwa kabisa na wengi. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalaryan iko katika kundi la Kimalayalam.

Viungo vya nje
lugha ya Kimalaryan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimalaryan 
lugha ya Kimalaryan katika Glottolog
lugha ya Kimalaryan kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kimalasar

Kimalasar ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamalasar. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimalasar imehesabiwa kuwa watu 7760. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalasar iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kimalasar kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimalasar 
lugha ya Kimalasar katika Glottolog
lugha ya Kimalasar kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Kimalavedan

Kimalavedan ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamalavedan. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimalavedan imehesabiwa kuwa watu 12,600; hata hivyo siyo wote ambao huitumia lugha yao katika maisha ya kila siku. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalavedan iko katika kundi la Kimalayalam.

Viungo vya nje
lugha ya Kimalavedan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimalavedan 
lugha ya Kimalavedan katika Glottolog
lugha ya Kimalavedan kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
749 KK

Makala hii inahusu mwaka 749 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
748 KK

Makala hii inahusu mwaka 748 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
745 KK

Makala hii inahusu mwaka 745 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
747 KK

Makala hii inahusu mwaka 747 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
744 KK

Makala hii inahusu mwaka 744 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
743 KK

Makala hii inahusu mwaka 743 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
742 KK

Makala hii inahusu mwaka 742 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
741 KK

Makala hii inahusu mwaka 741 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
740 KK

Makala hii inahusu mwaka 740 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
756 KK

Makala hii inahusu mwaka 756 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
755 KK

Makala hii inahusu mwaka 755 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
754 KK

Makala hii inahusu mwaka 754 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
759 KK

Makala hii inahusu mwaka 759 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
752 KK

Makala hii inahusu mwaka 752 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
751 KK

Makala hii inahusu mwaka 751 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
758 KK

Makala hii inahusu mwaka 758 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
757 KK

Makala hii inahusu mwaka 757 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
Izunya

Izunya ni kata ya Wilaya ya Nyang'hwale katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,521 waishio humo. Msimbo wa posta ni 30210.

Marejeo
 

Wilaya ya Nyang'hwale
Mkoa wa Geita
Nyijundu

Nyijundu ni kata ya Wilaya ya Nyang'hwale katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,006 waishio humo. Msimbo wa posta ni 30211.

Marejeo
 

Wilaya ya Nyang'hwale
Mkoa wa Geita