LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Pietermaritzburg

Pietermaritzburg ni mji mkuu wa jimbo la KwaZulu-Natal katika Afrika Kusini. Wenyeji huuita mji mara nyingi kwa kifupi "Maritzburg" au "PMB" (tamka:pi-em-bi).

Mwaka 2011 ulikuwa na wakazi 223,000.  

Chuo Kikuu cha KwaZulu-Natal kina tawi moja Pietermaritzburg pamoja tawi la pili mjini Durban.

Historia 
Mji ulianzishwa na walowezi makaburu mnamo mwaka 1839. Jina lakumbusha majina ya viongozi wao Pieter Retief na Gerrit Maritz.

Ilikuwa mji mkuu wa Jamhuri ya Natalia hadi kutwaliwa na Waingereza mwaka 1843 na kuwa mji mkuu wa koloni la Kiingereza la Natal.

Baada ya uchaguzi huru wa mwaka 1994 Pietermaritzburg na Ulundi zilikuwa zote mbili miji mikuu ya KwaZulu-Natal. Baada ya ushindi wa ANC (African National Congress) jimboni mwaka 2004 Pietermaritzburg umekuwa mji mkuu pekee.

Matukio mengine ya kihistoria
Gazeti la kwanza la Natal, Nakala wa Natal (sasa anajulikana kama The Witness), lilichapishwa mwaka wa 1846.

Hekta 46 za Bustani za Botani ziliundwa mwaka wa 1872 na Botanic Society ya Natal.

Jumba la jiji, ambalo ni jengo kubwa zaidi la matofali mekundu katika Ulimwengu wa Kusini, limeharibiwa na moto mwaka wa 1895, lakini lilijengwa tena mwaka wa 1901. Lina nyumba kuu ya bomba iliyojengwa na kampuni ya jengo la chombo cha Sheffield, Brindley & Foster.

Waingereza walijenga kambi ya ukolezi hapa wakati wa Vita vya Pili vya Kikaburu kwa wanawake na watoto Makaburu.

Wakati wa Vita vikuu vya pili, wafungwa Waitalia walipigana huko Pietermaritzburg. Wakati wa kukaa kwao, walijenga kanisa, ambalo linasimama kama tovuti ya urithi leo.

Mwaka wa 1962 Nelson Mandela alikamatwa katika mji wa karibu wa Howick, kaskazini mwa Pietermaritzburg. Kukamatwa kwake kulikuwa mwanzo wa miaka 27 ya kifungo cha Nelson Mandela. Mchoro mdogo umejengwa mahali pa kukamatwa kwake. Mara baada ya kumatwa kwake Mandela alipelekwa katika Gereza la Kale huko Pietermaritzburg. Baada ya usiku jela, alichukuliwa kwa ofisi ya Mahakimu J. Buys katika Jengo la Mahakama ya zamani katika barabara ya kibiashara (sasa ni Mtawala Mkuu wa Albert Luthuli), na alihukumiwa kwa jaribio huko Johannesburg.

Barabara
Pietermaritzburg iko kwenye barabara kuu ya N3 ambayo ni njia kuu kati ya bandari ya Durban iliyoko umbali wa kilomita 90 na miji ya Pretoria-Johannesburg-Witwatersrand.

R33 inaunganisha Pietermaritzburg na Lephalale kupitia Greytown, Paulpietersburg, Carolina, Belfast na Vaalwater ikielekea kaskazini mashariki, wakati R56 inaunganisha Pietermaritzburg na Cape Town kupitia Ixopo, Kokstad, Mthatha, East London, Port Elizabeth, George na Mossel Bay kusini magharibi. Barabara ya R56 inakutana na barabara kuu ya N2 kwenye Post Stafford.

Viungo vya nje 
  pietermaritzburg.co.za Tovuti rasmi
 Makumbusho ya Natal 
 University of Kwazulu-Natal
 Pietermaritzburg Location 

Miji ya Afrika Kusini
KwaZulu-Natal
Papa Paulo II

Papa Paulo II (23 Februari 1417 – 26 Julai 1471) alikuwa Papa kuanzia tarehe 30 Agosti/16 Septemba 1464 hadi kifo chake. Alitokea Venezia, Italia. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Pietro Barbo. 

Alimfuata Papa Pius II akafuatwa na Papa Sixtus IV.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Paulo II katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1417
Waliofariki 1471
Papa
Watu wa Italia
Papa Pius II

Papa Pius II (18 Oktoba 1405 – 14 Agosti 1464) alikuwa Papa kuanzia tarehe 19 Agosti/3 Septemba 1458 hadi kifo chake. Alitokea Corsignano, Italia. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Enea Silvio Piccolomini. 

Alimfuata Papa Kalisti III akafuatwa na Papa Paulo II.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Pius II katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1405
Waliofariki 1464
Papa
Watu wa Italia
Papa Callixtus III

Papa Callixtus III (31 Desemba 1378 – 6 Agosti 1458) alikuwa Papa kuanzia tarehe 8/20 Aprili 1455 hadi kifo chake. Alitokea Jativa, Hispania. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Alonso Borja. 

Alimfuata Papa Nikolasi V akafuatwa na Papa Pius II.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Callixtus III katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1378
Waliofariki 1458
Papa
Watu wa Hispania
Papa Nikolasi V

Papa Nikolasi V (15 Novemba 1397 – 24 Machi 1455) alikuwa Papa kuanzia tarehe 6/19 Machi 1447 hadi kifo chake. Alitokea Sarzana, Italia. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Tommaso Parentucelli.

Alimfuata Papa Eugenio IV akafuatwa na Papa Kalisti III.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Nikolasi V katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1397
Waliofariki 1455
Papa
Watu wa Italia
Papa Eugenio IV

Papa Eugenio IV, Can.Reg. (1383 – 23 Februari 1447) alikuwa Papa kuanzia tarehe 3/11 Machi 1431 hadi kifo chake. Alitokea Venezia, Italia. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Gabriele Condulmer. 

Alimfuata Papa Martino V akafuatwa na Papa Nikolasi V.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Eugenio IV katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1383
Waliofariki 1447
Wakanoni
Papa
Watu wa Italia
Papa Martin V

Papa Martin V (takriban 1368 – 20 Februari 1431) alikuwa Papa kuanzia tarehe 11/21 Novemba 1417 hadi kifo chake. Alitokea Genazzano, Italia. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Oddone Colonna. 

Alimfuata Papa Gregori XII akafuatwa na Papa Eugenio IV.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Martin V katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1368
Waliofariki 1431
Papa
Watu wa Italia
Papa Gregori XII

Papa Gregori XII (1326/1345 - 18 Oktoba 1417) alikuwa Papa kuanzia tarehe 30 Novemba/19 Desemba 1406 hadi tarehe 4 Julai 1415 chake. Alitokea Venezia, Italia. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Angelo Correr. 

Alimfuata Papa Inosenti VII. Alikubali kujiuzulu ili kumaliza Farakano la Kanisa la Magharibi akafuatwa na Papa Martino V.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Gregori XII katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa karne ya 14
Waliofariki 1417
Papa
Watu wa Italia
Papa Innocent VII

Papa Innocent VII (takriban 1336 – 6 Novemba 1406) alikuwa Papa kuanzia tarehe 17 Oktoba/11 Novemba 1404 hadi kifo chake. Alitokea Sulmona, Italia. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Cosma Migliorati. 

Alimfuata Papa Bonifasi IX wakati wa Farakano la Kanisa la Magharibi, akafuatwa na Papa Gregori XII.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Inosenti VII katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1336
Waliofariki 1406
Papa
Watu wa Italia
Papa Boniface IX

Papa Boniface IX (1356 – 1 Oktoba 1404) alikuwa Papa kuanzia tarehe 2/9 Novemba 1389 hadi kifo chake. Alitokea Napoli, Italia. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Piero Tomacelli. 

Alimfuata Papa Urbano VI akafuatwa na Papa Inosenti VII.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Bonifasi IX katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1356
Waliofariki 1404
Papa
Watu wa Italia
649

Makala hii inahusu mwaka 649 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 14 Mei - Papa Theodor I

Karne ya 7
648

Makala hii inahusu mwaka 648 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
646

Makala hii inahusu mwaka 646 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
645

Makala hii inahusu mwaka 645 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
644

Makala hii inahusu mwaka 644 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 10 Oktoba - Mtakatifu Paulinus wa York, askofu wa kwanza wa York
 7 Novemba - Umar ibn al-Khattab aliyekuwa khalifa wa pili wa Uislamu auawa mjini Madina na mtumwa Mwajemi.

Karne ya 7
643

Makala hii inahusu mwaka 643 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
642

Makala hii inahusu mwaka 642 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 12 Oktoba - Papa Yohane IV

Karne ya 7
641

Makala hii inahusu mwaka 641 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 7
640

Makala hii inahusu mwaka 640 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 2 Agosti - Papa Severino

Karne ya 7
639

Makala hii inahusu mwaka 639 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 7
638

Makala hii inahusu mwaka 638 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 12 Oktoba - Papa Honorius I

Karne ya 7
637

Makala hii inahusu mwaka 637 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
636

Makala hii inahusu mwaka 636 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 7
635

Makala hii inahusu mwaka 635 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
634

Makala hii inahusu mwaka 634 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
633

Makala hii inahusu mwaka 633 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
631

Makala hii inahusu mwaka 631 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
630

Makala hii inahusu mwaka 630 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
629

Makala hii inahusu mwaka 629 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
628

Makala hii inahusu mwaka 628 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
627

Makala hii inahusu mwaka 627 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
626

Makala hii inahusu mwaka 626 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
625

Makala hii inahusu mwaka 625 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 25 Oktoba - Papa Boniface V

Karne ya 7
624

Makala hii inahusu mwaka 624 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
623

Makala hii inahusu mwaka 623 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
621

Makala hii inahusu mwaka 621 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
620

Makala hii inahusu mwaka 620 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
619

Makala hii inahusu mwaka 619 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
618

Makala hii inahusu mwaka 618 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 8 Novemba - Papa Adeodato I

Karne ya 7
617

Makala hii inahusu mwaka 617 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
616

Makala hii inahusu mwaka 616 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
615

Makala hii inahusu mwaka 615 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 25 Mei - Papa Boniface IV

Karne ya 7
614

Makala hii inahusu mwaka 614 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
613

Makala hii inahusu mwaka 613 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
612

Makala hii inahusu mwaka 612 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
611

Makala hii inahusu mwaka 611 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 7
610

Makala hii inahusu mwaka 610 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 7
609

Makala hii inahusu mwaka 609 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
608

Makala hii inahusu mwaka 608 (Baada ya Kristo).

Matukio
 15 Septemba - Papa Boniface IV achaguliwa askofu wa Roma na papa wa kanisa katoliki.

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
607

Makala hii inahusu mwaka 607 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 12 Novemba - Papa Boniface III

Karne ya 7
606

Makala hii inahusu mwaka 606 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa 

 2 Julai - Fatimah bint Muhammad atakayekuwa mama wa wajukuu wa pekee wa Mtume Muhammad mjini Makka

Waliofariki 
 22 Februari - Papa Sabinian

Karne ya 7
605

Makala hii inahusu mwaka 605 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 7
604

Makala hii inahusu mwaka 604 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 12 Machi - Papa Gregori I
 26 Mei - Augustino wa Canterbury, askofu Mkatoliki nchini Uingereza

Karne ya 7
603

Makala hii inahusu mwaka 603 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
602

Makala hii inahusu mwaka 602 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 7
601

Makala hii inahusu mwaka 601 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7
600

Makala hii inahusu mwaka 600 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa 

Ali ibn Abu Talib atakayekuwa mkwe wa Mtume Muhammad, khalifa wa nne wa Uislamu na imamu wa kwanza wa Shia mjini Makka

Waliofariki 

karne ya 6
599

Makala hii inahusu mwaka 599 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 6
598

Makala hii inahusu mwaka 598 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 6
597

Makala hii inahusu mwaka 597 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 9 Juni - Mtakatifu Kolumba, mmonaki mmisionari nchini Uskoti

karne ya 6
596

Makala hii inahusu mwaka 596 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

karne ya 6
595

Makala hii inahusu mwaka 595 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 6
594

Makala hii inahusu mwaka 594 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 6
593

Makala hii inahusu mwaka 593 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 6
592

Makala hii inahusu mwaka 592 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 6
591

Makala hii inahusu mwaka 591 (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 6
590

Makala hii inahusu mwaka 590 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 7 Februari - Papa Pelagio II

Karne ya 6
Cecil Rhodes

Cecil John Rhodes (* 5 Julai 1853 Uingereza; † 26 Machi 1902 Afrika Kusini) alikuwa mfanyabiashara na mwanasiasa Mwingereza aliyetajirikia kutokana na malighafi za Afrika Kusini na kujenga himaya yake ya binafsi kati Afrika ya Kusini. Alianzisha koloni za Rhodesia ya Kaskazini na Rhodesia ya Kusini zilizokuwa baadaye Zambia na Zimbabwe.

Alikuwa kati ya wapangaji na watetezi wa ubeberu wa Uingereza katika karne ya 19. Aliamini ya kuwa Waingereza ni mbari wa juu duniani.

Alizaliwa Bishop's Stortford (Uingereza) akiwa mtoto wa mchungaji wa kanisa. 1870 wazazi walimtuma kijana kwenda Afrika Kusini kwa shabaha ya kuboresha afya yake akiwa na matatizo kutokana na hali ya hewa Uingereza. Baada ya kufika alijishughulisha na biashara ya migodi ya almasi ya Kimberley (Afrika Kusini) akatajirika haraka. Akarudi Uingereza akasoma kwenye chuo kikuu cha Oxford lakini alipaswa kurudi Afrika kwa sababu ya afya. Akajiunga na siasa akawa mbunge wa koloni ya rasi tangu 1881. 

1880 alianzisha kampuni yake ya binafsi ya De Beers iliyopata baadaye nafasi ya kwanza katika biashara ya almasi duniani. 

Athira yake ya kisiasa ikapanuka 1885 akashawishi serikali ya London kuvamia eneo la Bechuanaland (Botswana) na kuifanya nchi lindwa chini ya Uingereza.

1885 alifaulu kupata kibali cha serikali ya Uingereza kuanzisha koloni ya binafsi kaskazini ya Afrika kusini. Akaunda Kampuni ya Kiingereza ya Afrika Kusini (British South Africa Company) na kuvamia maeneo ya Zambia na Zimbabwe ya leo. Ardhi iliyotwaliwa iliuzwa kwa walowezi na koloni za kampuni ziliitwa Rhodesia ya Kaskazini na Rhodesia ya Kusini. Zilikaa chini ya kampuni ya Rhodes hadi 1923 zikachukuliwa baadaye na serikali ya Uingereza.

1890 Rhodes akawa waziri mkuu wa koloni ya Rasi. Kama kiongozi wa serikali alitaka kumeza jamhuri ya makaburu ya Transvaal na akajaribu kumpindua raisi Ohm Krueger 1895. Shambulio ya Jameson Raid ilishindikana na Rhodes alipaswa kujiuzulu katika serikali.

Akaendelea kukaza ukoloni wake huko Rhodesia hadi kifo chake mwaka 1902.

Historia ya Afrika Kusini
Historia ya Zambia
Historia ya Zimbabwe
Bata-bahari

Mabata-bahari ni ndege wa maji wa nusufamilia ya Merginae katika familia ya  Anatidae. Mabata hawa wanaishi baharini hasa nje ya majira ya kuzaa. Wengi wana tezi za chumvi maalum ambazo zinawawezesha kuvumilia maji ya bahari. Mabata-domomeno hupenda zaidi mazingira ya mito.

Mabata-bahari hula samakigamba na gegereka wa chini ya bahari. Mabata-domomeno hula samaki. Meno ya madomo yao yanawasaidia kushika mawindo. Takriban spishi zote zinatokea kanda za kaskazini mbali.

Spishi za Afrika
 Melanitta nigra Bata-bahari Mweusi (Common Scoter)
 Mergus serrator Bata-domomeno Kidari-chekundu (Red-breasted Merganser)

Spishi za mabara mengine

 Bucephala albeola (Bufflehead)
 Bucephala clangula (Common Goldeneye)
 Bucephala islandica (Barrow's Goldeneye)
 Camptorhynchus labradorius (Labrador Duck) imekwisha sasa
 Chendytes lawi (Law's Diving-goose) imekwisha sasa
 Clangula hyemalis (Long-tailed Duck or Oldsquaw)
 Histrionicus histrionicus (Harlequin Duck)
 Lophodytes cucullatus (Hooded Merganser)
 Melanitta americana (Black Scoter or American Scoter) (pengine inafikiriwa kama nususpishi ya M. nigra)
 Melanitta deglandi (White-winged Scoter) (pengine inafikiriwa kama spishi ndogo ya M. fusca)
 Melanitta fusca (Velvet Scoter)
 Melanitta perspicillata (Surf Scoter)
 Mergellus albellus (Smew)
 Mergus australis (Auckland Merganser) imekwisha sasa
 Mergus merganser (Common Merganser or Goosander)
 Mergus octosetaceus (Brazilian Merganser)
 Mergus squamatus (Chinese Merganser)
 Polysticta stelleri (Steller's Eider)
 Somateria fischeri (Spectacled Eider)
 Somateria mollissima (Common Eider)
 Somateria spectabilis (King Eider)

Picha

Mabata
Koloni la Rasi

Koloni la Rasi lilikuwa koloni la Uholanzi kuanzia mwaka 1652 hadi 1806 na baadaye la Uingereza kuanzia 1806 hadi 1910. Jina limetokana na Rasi ya Tumaini Jema iliyoko karibu na mji wa Cape Town katika Afrika Kusini ya leo.

Koloni la Uholanzi 
Historia ya koloni ilianza mwaka 1652 wakati Mholanzi Jan van Riebeeck aliunda Cape Town kwa niaba ya Kampuni ya Kiholanzi kwa India ya Mashariki. Kampuni hiyo ilihitaji kituo kwa ajili ya jahazi zake zilizosafiri kati ya Ulaya na visiwa vya Indonesia. Eneo la rasi lilifaa kuwa mahali pa kupumzika na kuongeza vyakula njiani tena kwa sababu hali ya hewa iliwafaa watu wa Ulaya.

Waholanzi walipeleka wakulima kwenda rasi waliotakiwa kulima vyakula kwa ajili ya mahitaji ya jahazi.

Koloni la Uingereza 
Wakati wa vita za Napoleoni eneo la Uholanzi lilitawaliwa na Ufaransa na Uingereza ilivamia makoloni ya Uholanzi pamoja na rasi. Waingereza waliogopa ya kwamba Wafaransa wangehatarisha mawasiliano na makoloni yao huko Uhindi kama wangetwaa Afrika Kusini. Baada ya miaka kadhaa Waingereza walinyang'anya rasmi eneo hilo mwaka 1806. Hali hii ilitambuliwa na Uholanzi mwaka 1815 kwenye Mkutano wa Vienna.

Koloni la Rasi liliendelea chini ya Uingereza hadi 1910. Mwaka ule Muungano wa Afrika Kusini uliundwa na rasi iliingia ndani yake kama "Jimbo la Rasi".

Historia ya Afrika Kusini
Koloni za Uingereza
Makoloni ya Uholanzi
Rasi ya Tumaini Jema

Rasi ya Tumaini Jema (kwa Kiingereza Cape of Good Hope) ni mkono wa nchi unaoingia katika Atlantiki kusini mwa bara la Afrika karibu na mji wa Cape Town (Afrika Kusini). Si mahali pa kusini kabisa mwa Afrika ambapo ni Rasi Agulhas. 

Jina limetokana na wapelelezi Wareno waliofika huko mnamo mwaka 1488. Baada ya kutafuta kwa muda mrefu njia ya kufika Uhindi kwa njia ya bahari waliona huko tumaini kwa sababu pwani ilikwisha kuelekea kusini. Mreno wa kwanza aliyeiona alikuwa Bartolomeu Dias. 

Jiografia ya Afrika Kusini
Jimbo la Rasi

Jimbo la Rasi lilikuwa kubwa kati ya majimbo manne ya Afrika Kusini kabla ya 1994. Lilianzishwa mwaka 1910 wakati Koloni ya Rasi ilipoingia katika Muungano ya Afrika Kusini pamoja na majimbo ya Natal, Transvaal na Dola Huru la Oranje. Mji mkuu wa jimbo ulikuwa Cape Town.

Katika miaka ya 1960 maeneo ya bantustan Bophuthatswana, Transkei na Ciskei zilitengwa na jimbo.

Katiba mpya ya 1994 illeta mpangilio mpya ya utawala na eneo la Jimbo la Rasi likagaawiwa na kuingia katika majimbo mapya ya Rasi ya Magharibi (Western Cape), Rasi ya Kaskazini, Rasi ya Mashariki (Eastern Cape) na Kaskazini-Magharibi.

Historia ya Afrika Kusini
Bungoma

Bungoma ni mji wa Kenya ya magharibi karibu na mpaka wa Uganda ambao ni makao makuu ya kaunti ya Bungoma. 

Wakazi walikuwa 81,151 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

Bungoma iko kwenye kimo cha mita 1,385 juu ya UB, mguuni pa Mlima Elgon.

Wenyeji wa Bungoma ni Wabukusu ambao ni tawi la Waluhya. 

Mji wa Bungoma ulianzishwa kama kituo cha reli ya Uganda katika miaka ya 1920. Bungoma ikateuliwa kama kituo cha mwisho ndani ya Kenya kabla ya kufikia mpaka wa Uganda. 

Wakati wa uhuru Bungoma ilionekana kama kijiji kikubwa chenye maduka machache. Mji ukaendelea kukua haraka.

Uchumi umetegemea hasa kilimo kinachostawi vizuri kutokana na hali ya hewa na wingi wa mvua. Kuna kiwanda cha sukari. Kiwanda cha karatasi cha Webuye kipo karibu.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Kenya

Marejeo

Miji ya Kenya
Kaunti ya Bungoma
Elgon (mlima)

Mlima Elgon ni volkano iliyolala mpakani mwa nchi za Uganda na Kenya  kwa upande wa Kenya upo sehemu ya kaskazini mwa Kisumu na magharibi mwa Kitale. Kasoko yake ina kipenyo cha kilomita nane.

Elgon ni mlima wa pili kwa urefu nchini Kenya baada ya Mlima Kenya. Kwa upande wa Uganda ni mlima mrefu mashariki mwa nchi lakini safu milima ya Ruwenzori ni mirefu kuliko mlima Elgon.

Majina
Jina la mlima limetokana na Waelgonyi walioishi upande wa kusini wa mlima. Wakati mwingine hujulikana kama Wasabaot, ambao wanaishi upande wa kusini wa mlima. 

Ulijulikana pia kama "Ol Doinyo Ilgoon" (Mlima wa Matiti) kwa Wamaasai na kama "Masaba" upande wa Uganda.

Vilele
Mlima Elgon unajumuisha vilele vikuu vitano:
 Wagagai  (mita 4,321), kikiwa nchini Uganda.
 Sudek  (mita 4,302 au futi 14,140) nchini Kenya
 Koitobos  (mita 4,222 au futi 13,248),kilele chenye madini aina ya basalt (Kenya) 
 Mubiyi  (mita 4,211 au futi 13,816)
 Masaba  (mita 4,161 au 1futi 3,650)

Vipengele vya Mlima Elgon 
Ndiyo volkano kongwe na kubwa zaidi iliyo peke yake katika Afrika Mashariki, ikifunika eneo la takribani kilomita mraba 3500.

Vipengele vingine vya kuvutia ni:
 Volkano aina ya kaldera - Elgon ni mojawapo ya volkano aina ya kaldera iliyo kubwa na imara duniani.
 Visima vya maji moto kando ya Mto Suam
 Endebess Bluff (mita 2563 au futi 8408)
 Mapango ya Ngwarisha, Makingeny, Chepnyalil na Kitum. Pango la Kitum lina upana wa mita 60 na hupenyeza mita 200 ndani ya mlima. Hutembelewa sana na tembo ambao hulamba chumvi inayotokana na wao kugonga kuta zake na pembe zao. Pango hilo lilitambulika sana kwa virusi vya Marburg baada ya watu wawili waliotembelea pango hili (mmoja mwaka wa 1980 na mwingine mwaka wa 1987) kuambukizwa ugonjwa huo na kufa.

Mchanga wa mlima huu ni maram mekundu. Mlima huo ni eneo la vyanzo vya mito kadhaa kama vile Mto Suam unaokuwa Mto Turkwel katika maeneo ya chini na humwaga katika Ziwa Turkana, Mto Nzoia na Lwakhakha ambayo hutiririka hadi Ziwa Viktoria. Mji wa Kitale uko chini ya mlima huu. Eneo lililo karibu na mlima huu limelindwa na mbuga mbili za Kitaifa: Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Elgon, moja kila upande wa mpaka wa kimataifa.

Baadhi ya mimea adimu hupatikana kwenye mlima huu, ikiwa ni pamoja na Ardisiandra wettsteinii, Carduus afromontanus, Echinops hoehnelii, Ranunculus keniensis na Romulea keniensis.

Mnamo mwaka wa 1896, C.W. Hobley alikuwa Mzungu wa kwanza kuzunguka mlima huu. Kmunke na Stigler ndio wa kwanza kupanda hadi juu ya vilele vya Wagagai na Koitobos katika mwaka wa 1911 na kurekodiwa. F. Jackson, E. Gedge, na J. Martin ndio wa kwanza kupanda hadi juu ya kilele cha Sudek katika mwaka wa 1890 na kurekodiwa.  Kilele kikuu ni rahisi kupanda na hakihitaji vifaa vyovyote vya kupanda milima.

Tazama pia
Hifadhi ya Taifa ya Mlima Elgon
Orodha ya milima ya Kenya
Orodha ya milima ya Uganda
Orodha ya milima ya Afrika
Orodha ya milima
Orodha ya volkeno nchini Kenya

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje
 Mapango ya Mlima Elgon  
 Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Elgon  

Milima ya Uganda
Milima ya Kenya
Volkeno za Afrika
Volkeno za Kenya
Tampere

Tampere ni mji wa Ufini mwenye wakazi 206.000.

Elimu  

Kuna vyuo vikuu viwili katika Tampere.

Picha

Miji ya Ufini
Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki

Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki (Imperial British East Africa Company; kifupisho: IBEAC) ilikuwa shirika lililoanzisha koloni la Afrika ya Mashariki ya Kiingereza kuanzia 1888. Koloni hilo lilikuwa utangulizi wa taifa la Kenya.

Biashara ya Mackinnon
Kampuni ilianzishwa baada ya mkutano wa Berlin wa 1885 kwa kusudi la kufanya biashara katika maeneo ya Afrika ya Mashariki. 

Kiongozi wa kwanza alikuwa William Mackinnon aliyetafuta usaidizi wa serikali yake kufanikisha mipango yake. Mackinnon aliwahi kujenga biashara kubwa kote kwenye Bahari Hindi akaelewana vema na Sultani Bargash wa Zanzibar aliyeongea naye juu ya kumkodishia maeneo ya Sultani Afrika bara hadi Kongo. Mackinnon aliamini ya kwamba biashara ya Afrika bara ilikuwa na nafasi kubwa. 

Awali serikali ya Uingereza ilikataa kukubali mipango hiyo hadi Wajerumani walipoingia kati na kuanzisha Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.

Uganda
Sasa Waingereza walishtuka na wapinzani wa koloni jipya walidhoofika. Mkataba wa mwaka 1886 kati ya Ujerumani na Uingereza ulichora mstari wa mpaka kati ya maeneo ya athira za nchi zote mbili katika Afrika Mashariki - ndio mpaka wa Kenya na Tanzania ya leo. Mapatano hayo yalikuwa msingi wa Mckinnon kuandikisha kampuni yake ya Afrika ya Mashariki kwa madhumuni ya kuanzisha biashara barani. 

Mwaka 1887 kampuni ilikodisha maeneo ya bara ya Zanzibar kaskazini, eneo la Kijerumani kwa miaka 50. Tarehe 6 Septemba 1888 kampuni iliandikishwa London na kupewa barua ya ulinzi wa serikali ya Uingereza.

Mashindano juu ya Uganda kati ya Ujerumani na Uingereza uliharakisha uenezi wa kampuni. Mwaka 1890 Mjerumani Karl Peters alifanya mkataba na Kabaka Mwanga II wa Buganda ulioweka Buganda chini ya ulinzi wa Ujerumani lakini bila idhini ya serikali ya Berlin. Mapatano hayo yalisababisha kusainiwa kwa mkataba wa Helgoland-Zanzibar ulioweka Uganda chini ya Uingereza. Kampuni ya Mckinnon ilipewa kazi ya kutekeleza ulinzi juu ya Buganda kwa niaba ya London iliyosita bado kuanzisha koloni kamili.

Kushindwa kwa kampuni
Kampuni ilona nafasi kubwa ya biashara ya Uganda ikaona lazima kuwa na reli kati ya Kampala na Mombasa. Lakini upana wa eneo lililokabishiwa pamoja na gharama za kujenga reli hiyo zilishinda uwezo wa kampuni. Mwakilishi wa kampuni, kanali Frederick Lugard (1858-1945), akajikuta ndani ya vita vya wenyewe kwa wenyewe ya Buganda. Kampuni ikakosa uwezo wa kugharamia juhudi za Lugard. 

Baada ya kifo cha Mckinnon mwaka 1893 kampuni ilikwama. Mwaka 1895 serikali ya Uingereza ilichukua utawala wa Uganda pamoja na maeneo kati ya Mombasa na Uganda na kampuni ikaacha haki zake kwa fidia ya £ 250,000.

Vyanzo
Oxford Dictionary of National Biography
John S. Galbraith, Mackinnon and East Africa 1878-1895 (Cambridge 1972)

Viungo vya nje
Sir William Mackinnon 
London Gazette,  7 September 1888 
The partition of East Africa (1856 - 1891)
1911 Encyclopedia

Ukoloni
Historia ya Kenya
Afrika ya Mashariki
Koitalel Arap Samoei

Koitalel Arap Samoei alikuwa kiongozi shubavu wa Wanandi aliyeongoza vita vikali dhidi ya serikali ya upepari  ya uingereza katika Africa Mashariki.Alikataa ujenzi wa  reli iliyotekelezwa na wabeberu kwa sababu   reli ilionekana kuwa mzingi kunyakua nchi ya yake ya Nandi.

Nafasi yake ilikuwa ya orkoiyot au mfalme. Kabla ya kufika kwa Waingereza Koitalel aliwahi kutabiri ya kwamba joka jeusi litemayo moto litafika Nandi na kuhatarisha maisha ya  watu wake.

Reli ilipofika ikaonekana kama utimilifu wa utabiri wake.

Aliwaongoza Wanandi kupambana na Waingereza kwa miaka kumi na mbili. Captain Richard Meinertzhagen alifaulu kumwua 1905. Alimkaribisha Koitalel kwa majadiliano ya kumaliza vita. Badala ya kuongea naye akamwua moja kwa moja pamoja mawaziri wake 23. 

Baada ya kukosa kiongozi,Wanandi walishindwa kupigana na Captain Richard na ujenzi wa reli ukaendelea.

Watu wa Kenya
Historia ya Kenya
Bwana Heri

Bwana Heri bin Juma (pia: bana Heri) alikuwa sultani wa Saadani iliyokuwa bandari ya biashara kwenye mwambao wa Bahari Hindi (katika Tanzania kaskazini-mashariki ya leo) tangu miaka ya 1870.

Mtawala wa Saadani
Katika sehemu ya pili ya karne ya 19 Saadani iliona kuongezeka kwa biashara yake kwa sababu, pamoja na Pangani na Bagamoyo, ilikuwa moja ya bandari ya Mrima zilizokuwa karibu na Zanzibar. Saadani kama miji mingine ya pwani ilifaidika na biashara ya misafara iliyoleta bidhaa kutoka nchi za mbali na kulipa ushuru. 

Bwana Heri alipaswa kumtambua Sultani wa Zanzibar kama mkubwa lakini akafaulu kutetea nafasi yake kama mtawala aliyejitegemea. Mwaka 1882 aliweza kushinda jeshi la Sultani Sayyid Bargash aliyetaka kutawala Saadani moja kwa moja. 

Kati ya wageni wengi waliopita Saadani alikuwepo pia mpelelezi kijana kutoka Ujerumani, kwa jina Hermann von Wissmann, aliyefika mwaka 1881 akisafiri pamoja na Tippu Tip na kurudi miaka kadhaa baadaye akiwa na cheo tofauti.

Kuja kwa Wajerumani
Mwaka 1888 Sultani Sayyid Khalifa wa Zanzibar alikodisha eneo lake katika bara kwa Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki. Kampuni hiyo ilipewa kazi ya kukusanya kodi zote na maafisa wake walianza kazi yao kwa ukali. Bwana Heri, pamoja na viongozi wengine, aliona amesalitiwa na Sultani hakuwa tayari kukubali utawala wa Wajerumani.

Vita ya Abushiri
Upinzani dhidi ya Wajerumani na pia Sultani wa Zanzibar ilianzia Pangani ukiongozwa na Abushiri. Bwana Heri aliunga mkono upinzani wa Abushiri dhidi ya Wajerumani akipata usaidizi wa makabila ya eneo lake, hasa Wazigua. 

Wajerumani walituma kikosi cha kijeshi chini ya mpelelezi wa awali Hermann von Wissmann aliyekuwa na silaha za kisasa. Wissmann alishambulia Saadani tarehe 6 Juni 1889 na Bwana Heri alipaswa kukimbia. Aliendela na vita ya msituni. 

Baada ya kushambuliwa tena na jeshi la Wajerumani katika Januari na Machi 1890 uwezo wake ulikwisha. Sayyid Khalifa aliwasiliana naye na Wissmann akatayarisha kujisalimisha kwake tarehe 6 Aprili 1890. Wissmann alimkumbuka Bwana Heri tangu ziara yake ya mwaka 1881 akamheshimu kama mtawala. Hivyo hakumwua kama Abushiri kwa sababu alimwona kama mtawala halali aliyeshindwa katika vita akamwambia kujenga Saadani upya.

Upinzani wa wenyeji ulishindwa lakini ulisababisha mwisho wa utawala wa kampuni ambayo ilionekana haina uwezo kukandamiza uasi wa Waafrika. Serikali ya Ujerumani iliamua kuchukua utawala wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani mikononi mwake kama koloni la serikali ya Ujerumani.

Mwisho wake
Mwaka 1894 Bwana Heri alijaribu tena kupambana na Wajerumani lakini alishindwa kwa mara ya pili. Akaondoka bara kwenda Zanzibar alipokufa baadaye.

Viungo vya nje
 Maisha ya Bwana Heri (Kiingereza) 

Watu wa historia ya Tanzania
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Saadani

Saadani ni kijiji cha kata ya Mkange upande wa kaskazini wa Bagamoyo katika eneo la Hifadhi ya Taifa ya Saadani. Iko kwa mdomo wa Mto Mvavi (Mvave) kwenye ufuko wa Bahari Hindi.

Kitovu cha biashara ya misafara
Katika karne ya 19 Saadani ilikuwa mji muhimu wa Waswahili na bandari kwa biashara ya misafara kwenda maeneo ya Tanganyika bara hadi Ziwa Tanganyika na Kongo.

Chini ya utawala wa Bwana Heri Saadani ilishindana na Bagamoyo juu ya nafasi kubwa katika biashara hiyo ya misafara.

Saadani ilishiriki katika vita ya Abushiri ikaharibiwa na manowari ya Wajerumani mwaka 1889 chini ya Hermann von Wissmann na kujengwa upya baada ya vita.

Kupotea kwa biashara

Katika karne ya 20 biashara ya Saadani ilirudi nyuma hasa kwa sababu ilifaa kama bandari ya majahazi madogo tu lakini kina cha maji hakitoshi kwa meli kubwa zaidi. Meli ambazo sehemu zake za chini zilifikia mita 6 chini ya maji zilipaswa kukaa kilomita 6 mbele ya pwani.  

Takwimu ya biashara ya mwaka 1908 ilihesabu meli 51 zilizofika mwaka huo lakini zilipaswa kukaa mbali na pwani na kuhamisha mizigo yake kwenye mashua na madhau. Pamoja na meli zilifika dhau 253. Thamani ya bidhaa zilizofika ilikuwa Mark milioni 0,314. Kufikia mwaka 1913 thamani hii ilishuka hadi milioni 0,066.

Baada ya Tanganyika kuwa chini ya Uingereza biashara ikakwama kabisa kwa sababu meli zilitumia tu bandari za kisasa za Tanga na Dar es Salaam.

Leo hii maghofu ya boma la Wajerumani bado yamesimama, majengo mengine ya kihistoria yamepotea, mawe yake yalitumiwa na wenyeji kwa ujenzi wao.
 
Karibu na ofisi ya Hifadhi ya Saadani kuna makaburi ya siku za Afrika ya Mashariki ya Kijerumani ambayo hayatunzwi; zinazosomeka ni kaburi la mmisionari Mwingereza mmoja na kaburi la afisa ya forodha ya Kijerumani.

Picha za Saadani

Viungo vya nje
 Saadani National Park 
 Historia ya Saadani (Kiing.) 

Miji ya Tanzania
Waswahili
Wilaya ya Bagamoyo
Mkataba wa Versailles

Mkataba wa Versailles ulikuwa mapatano ya kimataifa ya kumaliza Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia (1914 - 1918) upande wa Ujerumani. Mapatano yote yalifikiwa kati ya mataifa washindi pekee na serikali ya Ujerumani ilipaswa kuikubali mwishowe. Ujerumani ikatia sahihi kwa malalamiko lakini ilitishiwa ya kwamba wanajeshi wa washindi wangeingia Ujerumani.

Washiriki wa Mkataba 
Nchi shiriki za mkataba zilikuwa pamoja na Ujerumani hasa Uingereza, Ufaransa na Marekani zilizoitwa "Watatu wakubwa" pamoja na Italia na Japani. 

Nchi nyengine upande wa washindi waliotia sahihi lakini hazikuwa na athira katika mapatano yalikuwa Ubelgiji, Bolivia, Brazil, China, Kuba, Ekuador, Ugiriki, Guatemala, Haiti, Ufalme wa Hijaz (Uarabuni), Honduras, Liberia, Nikaragua, Panama, Peru, Poland, Ureno, Romania, Ufalme wa Yugoslavia, Uthai, Chekoslovakia na Uruguay.

Masharti 
Mashariti ya mkataba yalikuwa makali. Ujerumani ilipaswa kukubali ya kwamba ilikuwa na kosa lote kwa vita na kuwa inadaiwa kulipa fidia kwa washindi. 

Masharti mengi yalihusu maeneo yaliyotengwa na Ujerumani na kuhamishwa kwa nchi jirani, viwango vya juu kwa jeshi la Ujerumani na madai ya malipo kwa nchi washindi.

Kwa jumla Ufaransa ililenga kuwapa Wajerumani masharti makali sana; Waingereza walitaka kuwa na Ujerumani yenye nguvu ya kiuchumi lakini bila uwezo wa kijeshi; Marekani ilitaka amani ya kudumu.

Maeneo yaliyotengwa na Ujerumani 
 Koloni zote zikigawiwa kwa Uingereza, Ufaransa, Marekani na Japani kama maeneo ya kudhaminiwa chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa
 Majimbo ya Alsasi na Lorrain yakapelekwa Ufaransa
 Jimbo la Prussia ya Magharibi yakapelekwa Poland
 Maeneo mbalimbali madogo yalitengwa na kupelekwa chini ya Denmark, Poland na Chekoslovakia
 Maeneo yaliyotengwa na kuwekwa chini ya ulezi wa Shirikisho la Mataifa: Danzig kama dola-mji wa pekee, Saarland iliyounganishwa kiuchumi na Ufaransa, Eneo la Memel lililokabidhiwa kwa Ufaransa na kutekwa na Lithuania mwaka 1923
 Eneo la Eupen-Malmedy likapelekwa Ubelgiji

Masharti ya kijeshi 
Ujerumani ilipaswa kupunguza jeshi lake hadi idadi ya wanajeshi 100,000, kubomoa manowari kubwa na kufuta nyambizi zake zote. Eropleni za kijeshi zilikuwa marufuku kwa Ujerumani.

Masharti ya kiuchumi 
Ujerumani ilipaswa kukubali kulipa fidia kubwa kwa hasara zilizotokea kwa nchi washindi kutokana na vita.
Kiwango cha fidia hii kilipangwa kuwa Mark bilioni 132 zilizotakiwa kulipwa hadi 1984.

Matatizo ya baadaye 
Wataalamu wengi huona ya kwamba masharti haya makali yalikuwa sababu kuu ya matatizo ya kiuchumi ya Ujerumani yaliyosababisha 
hali ya kisiasa na kijamii iliyoleta ushindi wa chama cha NSDAP cha Adolf Hitler baada ya 1930.

Shirikisho la Mataifa 
Sehemu ya mkataba iliunda Shirikisho la Mataifa lililotakiwa kuzia vita zijazo.

Versailles 1919
Historia ya Ulaya
Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia
Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki

Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki (Kijerumani: Deutsch-Ostafrikanische Gesellschaft (DOAG)) ilikuwa shirika ya binafsi iliyoundwa na Karl Peters ikaanzisha koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.

Mikataba ya ulinzi na machifu wa Tanganyika
<small>(kwa habari za undani tazama Karl Peters#Peters alianzisha Afrika ya Mashariki ya Kijerumani)</small>
Kampuni hii ilichukua nafasi ya Shirika kwa Ukoloni wa Kijerumani lililotangulia mwaka 1884. Wawakilishi wake walisafiri mwaka uleule Zanzibar na kuingia Tanganyika barani. Walitembelea machifu kadhaa upande wa mashariki wa maeneo chini ya utawala wa Zanzibar kwenye pwani. Hapa waliongea vizuri na machifu wakawaambia ya kwamba mfalme mkubwa huko Ulaya anawapenda yu tayari kuwasaidia dhidi ya maadui na pia dhidi ya Wazanzibari. Waliombwa kukubali urafiki na mfalme mkubwa wa Berlin na kutia sahihi mikataba ya urafiki na ulinzi. Machifu kadhaa walitia sahihi kwenye mikataba yaliyoandikwa kwa Kijerumani bila kuelewa walichofanya wala yaliyomo ya mikataba ile. Maneno ya mle yalisema ya kwamba chifu anakabidhi nchi yake yote kwa shirika pamoja na haki za matumizi na haki za mali ya ardhi, biashara na kodi.

Hati ya ulinzi kutoka serikali ya Ujerumani
Mwanzoni Peters alikataliwa na serikali ya chansella Bismarck ambaye hakuona faida ya kuunda koloni akaogopa hasara. Lakini Peters aliitisha serikali ya kwamba angeweza kuuza maeneo yale kwa mfalme Leopold II wa Ubelgiji aliyejenga wakati uleule koloni yake katika Kongo. Hapa Bismarck aliogopa wanasiasa katika bunge waliowahi kudai koloni za Ujerumani eti wangesema kwa nini mtu mwema anayetaka kutupatia koloni amedharauliwa na sasa wageni wa Ubelgiji wamepata faida. Hivyo Peters alipewa hati ya ulinzi kutoka serikali ya Berlin iliyosema ya kwamba maeneo yote yaliyotajwa katika mikataba yako chini ya ulinzi wa serikali ya Ujerumani.
Baada ya kupokea hati ya serikali Peters na wenzake waliunda Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki na kuhamisha haki za Shirika chini ya sheria ya Ujerumani kwa Kampuni.

Uenezaji kwenye pwani na anguko
(kwa habari za undani angalia Karl Peters#Mwisho wa himaya ya Peters na shirika la koloni)
1888 kampuni ilikodisha pwani lote la Tanganyika ya baadaye kutoka Zanzibar. Jaribio lake la kulitawala hali halisi kuanzia 15 Agosti 1888 likasababisha ghasia na vita ya Abushiri.  

Utawala wa kampuni uliporomoka ukapaswa kuomba msaada wa serikali ya Ujerumani. Ikapaswa kuuza haki zake zote za kiutawala kwa serikali iliyochukua utawala wa koloni kuanzia 1891.

Kampuni iliendelea kama shirika ya biashara tu iliyoendesha mashamba na kuuza bidhaa hadi vita kuu ya kwanza ya dunia. Baada ya vita mali yake yote iliondolewa na Uingereza.

Historia ya Tanzania
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Tovuti

Tovuti (Kiing. website) ni mkusanyiko wa kurasa zilizoandikwa kwa lugha mbalimbali za tarakilishi kama vile HTML, PHP, XHTML na kadhalika na ambazo kwa pamoja hujumuika katika kutoa habari au maelezo kuhusu jambo fulani. Lugha hizi, yaani HTML, PHP, XHTML na kadhalika zinaweza tu kusomwa na kutafsiriwa na programu kama vile Internet Explorer Google Chrome na Mozilla Firefox kwa lugha ambayo inaweza kueleweka na binadamu. Wingi wake ni "tovuti" vile vile. Tovuti zote pamoja zinaitwa "mtandao" au "Intaneti" au "wavuti".

Marejeo

Viungo vya nje 
 Tovuti ya kwanza iliyoundwa na Tim Berners-Lee
 Internet Corporation For Assigned Names and Numbers (ICANN) - Shirika Linalosimamia Anuani za Tovuti Duniani
 World Wide Web Consortium (W3C) - Shirika Linalohusika na Kanuni za Msingi za Ujenzi wa Tovuti (na mambo mengine yanayohusika na tovuti)
 The Internet Society (ISOC)

Intaneti
Habari
Entebbe

Entebbe ni mji nchini Uganda. Wakati mmoja, mji huu ulikuwa ngome ya serikali kwa eneo la Uganda, kabla ya Uhuru mwaka wa 1962. Entebbe ndiko eneo la Entebbe International Airport, uwanja wa ndege mkubwa wa Uganda wa kibiashara na kijeshi.Uwanja huu unajulikana kwa shughuli ya kishindo ya  kuwaokoa mateka 100 waliotekwa nyara na kundi za  kigaidiza  PFLP na Revolutionary Cells (RZ).

Mahali
Entebbe iko 00.04N, 320.280E. Ipo katika wilaya ya Wakiso,  kusini magharibi ya Kampala, mji mkubwa na mji mkuu wa Uganda. Entebbe ipo kaskazini mwa fuo za  Ziwa Victoria, ziwa lenye ukubwa zaidi  Afrika.

Manispaa iko  katika  kisiwa kidogo kwenye Ziwa Victoria na  eneo jumla la  kati yake ambayo  ni maji.

Idadi ya Watu
Katika sensa ya kitaifa ya mwaka 2002, idadi ya wakaazi wa Entebbe ilikadiriwa kuwa watu 55,086. Mwaka 2008, Uganda Bureau of Statistics ilikadiriwa idadi ya wakaazi wa mji huu kuwa 70,200.

Historia
"Entebbe", katika  lugha ya Kiganda  inamaanisha   "kiti " na pengine hi kwa sababu palikuwa mahali ambapo alikaa chifu wa Bagandakuhakimu kesi za kisheria. Ilikuja kuwa eneo la utawala wa kikoloni na kituo cha kibiashara ya Uingereza  kwanza mnamo mwaka wa 1893 wakati Sir Gerald Portal, komishona wa kikoloni, aliitumia kama kambi. Port Bell kisha ikawa bandari ya Kampala. Ingawa hakuna meli inayotua nanga huko sasa, bado kuna jetty  ambayo ilikuwa ikitumiwa na  feri zaZiwa Victoria. Labda Entebbe inafahamika Ulaya kama eneo kuliko na Entebbe International Airport,  uwanja wa ndege mkuu wa kimataifa wa Uganda, ambao ulianzishwa mwaka 1947. Uwanja wa ndege wa Entebbe ulikuwa mahali ambapo oparesheni moja ya kusisimua wakati kitengo cha wanajeshi wa jeshi la Israel waliwaokoa mateka zaidi ya 100 kufuatia utekaji nyara na kundi la Wapalestina na magaidi wa Kijerumani. Ilikuwa pia kutoka uwanja wa ndege huu Malkia Elizabeth II aliondoka kutoka Afrika  kurejea Uingereza mwaka Malkia.

Maeneo ya kitalii
 Bustani kuu za kitaifa zilizowekwa mwaka wa 1898, ziko katika Entebbe.
 Entebbe nyumbani  mwa  Uganda Virus Research Institute (UVRI).
 Entebbe kuna Uganda Wildlife Education Center (UWEC), pia inatumika kama mbuga ya kitaifa. Mlango wa kituo iko karibu  na jetty. Watalii wa kigeni wamebaini nyani wa mwituni wakiwa wameketi juu ya miti kwenye njia ya kituo hiki.
 Entebbe ni eneo la Chuo Kikuu cha Nkumba, mojawapo ya taasisi thelathini na moja (31)  za elimu  ya juu zilizo pewa leseni  nchini Uganda.
 Entebbe pia ni eneo la State House, makazi rasmi ya Rais wa Uganda

Picha

Maeneo mengine muhimu
Maeneo mengine muhimu yapo kando kando mwa mji huu na ni kama:
 Matawi matatu ya Benki ya Barclays
 Tawi la Ecobank
 Tawi la Benki ya Equity
 Matawi mawili ya Benki ya Orient
 Tawi la PostBank  Uganda
 Matawi mawili ya Benki ya Stanbic
 Tawi la Benki ya Afrika

Tazama pia
Operation Entebbe
Entebbe Airport

Marejeo

Miji ya Uganda
Wilaya ya Wakiso
Ziwa Viktoria
Papa Urban VI

Papa Urban VI (takriban 1318 – 15 Oktoba 1389) alikuwa Papa kuanzia tarehe 8/18 Aprili 1378 hadi kifo chake. Alitokea Napoli, Italia. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Bartolomeo Prignano. 

Alimfuata Papa Gregori XI akafuatwa na Papa Bonifasi IX.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Urban VI katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1318
Waliofariki 1389
Papa
Watu wa Italia
Papa Gregori XI

Papa Gregori XI (takriban 1336 – 26 Machi 1378) alikuwa Papa kuanzia tarehe 30 Desemba/3 Januari 1370 hadi kifo chake. Alitokea Rosiers de d'Egletons, Ufaransa. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Pierre Roger de Beaufort. 

Alimfuata Papa Urbano V akafuatwa na Papa Urbano VI.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Gregori XI katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1336
Waliofariki 1378
Papa
Watu wa Ufaransa
Papa Urban V

Papa Urban V, O.S.B. (takriban 1310 – 19 Desemba 1370) alikuwa Papa kuanzia tarehe 28 Septemba/6 Novemba 1362 hadi kifo chake. Alitokea Grizac, Ufaransa. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Guillaume Grimoard. 

Alimfuata Papa Innocent VI akafuatwa na Papa Gregori XI. Alikuwa wa sita kati ya Mapapa walioishi Avignon, na alirudi Roma kwa muda hadi aliposhindwa na mazingira. 

Alisifiwa kwa elimu na utakatifu wake.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius IX tarehe 10 Machi 1870. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Urban V katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa 1310
Waliofariki 1370
Wamonaki
Wabenedikto
Papa
Wenye heri wa Ufaransa
Papa Innocent VI

Papa Innocent VI (1282 au 1295 – 12 Septemba 1362) alikuwa Papa kuanzia tarehe 18/30 Desemba 1352 hadi kifo chake. Alitokea Monts, Ufaransa. 

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Étienne Aubert. 

Alimfuata Papa Klementi VI akafuatwa na Papa Urbano V.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Tanbihi

Viungo vya nje 
Papa Innocent VI katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Waliozaliwa karne ya 13
Waliofariki 1362
Papa
Watu wa Ufaransa
Nikosia

Nikosia (Kigiriki: Λευκωσία lefkosia; Kituruki: Lefkoşa) ni mji mkuu wa Kupro pia mji mkubwa wa nchi. 

Mji umegawiwa tangu vita ya 1974 kuna sehemu ya kigiriki upande wa kusini yenye wakazi 270,000 na sehemu ya kituruki upande wa kaskazini yenye wakazi 80,000. Mpaka hulindwa na wanajeshi wa UM. Kusini ni mji mkuu wa Jamhuri ya Kupro inayotawaliwa na Wakupro Wagiriki na kutambuliwa kimataifa; upande wa kaskazini ni mji mkuu wa Jamhuri ya Kituruki ya Kupro ya Kaskazini nchi isiyotambuliwa kimataifa.

Uwanja wa ndege umefungwa tangu 1979 uko ndani ya eneo linalotawaliwa na UM pekee.

Viungo vya Nje 
 Cyprus Government Website - Towns and Population
 Nicosia Municipality Web Site -History 
 Cyprus Island - Nicosia 
 Videos: Culture of Nicosia 
 Website for Municipality of Nicosia
 Nicosia in Dark and White: a photo exhibition

Miji Mikuu Ulaya
Miji ya Kupro
Jamhuri ya Kituruki ya Kupro ya Kaskazini

Jamhuri ya Kituruki ya Kupro ya Kaskazini (Kituruki: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) ni nchi isiyotambuliwa na jumuiya ya kimataifa iliyoko sehemu ya kaskazini ya kisiwa cha Kupro. Eneo lake ni 3,335 km² kuna wakazi lakhi mbili karibu wote ni Waturuki pamoja na Wagiriki 3,000 waliobaki kwenye rasi ya Rizokarpaso. Mji mkuu ni sehemu ya kituruki ya Nikosia.

Ni eneo lililojitenga na Jamhuri ya Kupro baada ya vita ya 1974. Hadi wakati ule Wakupro Wagiriki (waliokuwa wengi) na Wakupro Waturuki (waliokuwa takriban robo ya wakazi) waliishi pamoja pande zote za kisiwa. 1974 maafisa Wagiriki wa jeshi la Kupro walipindua serikali ya Askofu Makarios kwa shabaha ya kuunganisha kisiwa na Ugiriki. Uturuki uliingia kati ukavamia kisiwa kwa kusudi ya kukinga wakazi wenyeji Waturuki. 

Jeshi la Kituruki lilitwaa theluthi ya kaskazini ya kisiwa. Wakupro Wagiriki 160,000 kutoka kaskazini walikimbia kwenda kusini na Wakupro Waturuki 50,000 kutoka kusini wakakimbia kaskazini.
 
Hata baada ya mwisho wa uasi na kurudi kwa rais Askofu Makarios jeshi la Uturuki likakataa kundoka tena. 1973 Dola la Kujitawala la Kituruki la Kupro likatangazwa. 1983 Jamhuri ya Kituruki ya Kupro ya Kaskazini ikatangaza uhuru wake lakini haikutambuliwa na UM wala na nchi yoyote isipokuwa Uturuki.

Wakupro Waturuki walio wengi wameondoka kisiwani wakihamia Uingereza na nchi nyingine. Idadi kubwa ya watu wenye utamaduni wa Kituruki kisiwani wamehamia kutoka Uturuki bara baada ya uvamizi wa jeshi la Uturuki.

Viungo vya Nje 
 Zypern Times
 North Cyprus Information Map  - A Directory and Information Source for Northern Cyprus. Company Information including location maps. General and Specific Questions for Residences and Tourists

Kupro
Jersey

Jersey ni kisiwa kikubwa kati ya Visiwa vya mfereji wa Kiingereza chenye wakazi 103,000 (2021). Kipo karibu na pwani ya Ufaransa lakini ni eneo chini ya taji la Uingereza isipokuwa si sehemu ya Uingereza wenyewe.

Mji pekee ni Saint Helier. 

Lugha zinazotumiwa ni hasa Kiingereza, Kifaransa na pia Kijersey (Jèrriais) lakini lugha hii ya kienyeji imebaki na wasemaji wachache (2,600).

Viungo vya Nje 
 About Jersey (Visitors' guide) 
 Les Pâraîsses d'Jèrri en Jèrriais  (map of parishes, coat-of-arms, and history) 
 States of Jersey
 BBC Jersey
 Jersey History
 This is Jersey (Local Portal) 
 Jersey Insight (Local Portal) 
 Map of Jersey

Visiwa vya Mfereji wa Kiingereza
Uingereza
Guernsey

Guernsey ni kisiwa kikubwa cha pili kati ya Visiwa vya mfereji wa Kiingereza chenye wakazi 63,000 hivi (2019). Kipo karibu na pwani ya Ufaransa lakini ni eneo chini ya taji la Uingereza isipokuwa si sehemu ya Uingereza wenyewe.

Mji pekee ni St Pierre Port wenye wakazi 16,000. 

Lugha inayotumiwa ni hasa Kiingereza. Kuna bado wasemaji 2,000 wa lugha asilia ya Kiguernsey (Dgèrnésiais) lakini idadi yao inazidi kupungua.

Guernsey ni pia jina la jumla la tarafa inayounganisha kisiwa cha Guernsey pamoja na visiwa vidogo vya Alderney, Sark, Herm, Jethou, Brecqhou na Burhou. Pamoja na tarafa ya Jersey ni eneo la pili la visiwa vya mfereji wa Kiingereza.

Visiwa vya Mfereji wa Kiingereza
Uingereza