LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Maafa ya Chernobyl

Maafa ya Chernobyl yalikuwa maafa ya nyuklia yaliyotokea 26 Aprili 1986 katika tanuri la nyuklia la Chernobyl karibu na mji wa Pripyat, Ukraine. Wakati ule Ukraine ilikuwa jimbo la Umoja wa Kisovyeti. Kituo hicho kilikuwa karibu kilomita 110 kaskazini mwa mji mkuu, Kyiv.

Tukio hilo lilikuwa moja ya ajali mbaya zaidi katika historia ya nishati ya nyuklia. Jengo la tanuri halikuwa na zuio la mionzi na hivyo mnururisho wa nyuklia ulisambaa katika sehemu za magharibi mwa Umoja wa Kisovyeti, Ulaya ya Mashariki na Ulaya ya Kati, Skandinavia, Uingereza, na mashariki mwa Marekani . Maeneo makubwa ya Ukraine, Belarus na Urusi yalichafuliwa vibaya. Takriban 60% ya athari ya mionzi ilitua Belarus.   Takriban watu 360,000 walipaswa kuhamia maeneo mengine. 

Watu wengi waliteseka na athira ya mionzi na magonjwa ya muda mrefu kama saratani ya tezi.

Chanzo cha ajali

Marejeo 

Umoja wa Kisovyeti
Historia ya Ukraine
Ekolojia
1986
John Meyer (msanii)

John Meyer (alizaliwa Bloemfontein, Afrika Kusini, 13 Agosti 1942  ) ni mchoraji mbobea wa Afrika Kusini.

Amefanya maonyesho mengi ndani na nje ya nchi akibobea katika mandhari za nchi na picha (pamoja na picha za washindi wa Tuzo ya Nobel Nelson Mandela na FW De Klerk na mpiga kinanda katika matamasha Vladimir Horowitz ) kwa mtindo wa uhalisia wa picha . Hivi majuzi zaidi ameelezea kazi zake kuwa zinaangukia katika kile anachokitaja kuwa "aina ya simulizi" ambapo picha za kuchora mara nyingi huwa sehemu ya mfululizo (kawaida tatu hadi sita) za matukio kwa mpangilio.

Ameonyesha michoro yake katika Jumba la Makumbusho la Slater Memorial (Connecticut) na Jumba la sanaa la Everard Read (Johannesburg).

Tanbihi

Watu walio hai
Wachoraji wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1942
Barbara Minishi

Barbara Minishi ni mwigizaji, msanii, mpiga picha wa mitindo na mkurugenzi wa sanaa zinazoendeleza mada za hadithi za binafsi, Asili, Alchemy & Arcana na sanaa za kuona za kujieleza kutoka Kenya. 

Kama mkurugenzi wa sanaa amefanya kazi kwenye filamu na video ya muziki, na pia kwa Kapringen ( A Hijacking ), filamu ya kipengele cha Denmark kutoka 2003.  Nchini Kenya, yeye ni mpiga picha wa kitaalamu wa mitindo anayezingatiwa sana. Msururu wa picha za Minishi umeangaziwa katika kitabu cha Wapiga Picha 9 kutoka Kenya kilichochapishwa kwa ushirikiano na Makumbusho ya Kitaifa ya Kenya

Wasifu 
Barbara Minishi alihitimu na shahada ya BA katika mawasiliano mwaka wa 2003. Kazi yake kama mpiga picha mtaalamu ilianza alipogundua picha za uhusiano wa moyo zilizojitokeza ndani yake.

"Upigaji picha ulianzisha  uvumbuzi wangu wa kibunifu na  kamera ikawa chombo changu cha kufichua, kuunda upya, na kucheza na maandishi kama haya ya utambulisho. Ilikuwa ni 'sauti' yangu na njia ya kuunda 'matukio' ya kujihusisha na mandhari kama vile dhana potofu na ukabila, ardhi na mali, usemi wa hisia, ushawishi wa mijini na uzuri.

Licha ya 'mafanikio' ya kibiashara nilianza kutilia shaka jukumu langu kama mwasiliani wa picha za kike wa kiafrika na jinsi maono yangu, mwelekeo na muundo wa kazi ungebadilika  na kuanza kujihusisha na uchunguzi na kushirikisha yale ambayo yalihusisha watazamaji na pia kuunda nafasi za kuhusika na kujihusisha na watazamaji.

Mazoezi yangu yanabadilika na nimeweza kutumia zana mpya  ambazo sasa zinajumuisha filamu, ngoma, uchoraji wa nishati, kazi ya ndoto na Intuitive Sound +Movement.

Nimejipata  katika nafasi wazi na kuanza kushiriki katika mabadiliko yanayohusisha mazungumzo ya kuona yaliyowekwa safu, simulizi za uchunguzi wa maarifa yaliyojumuishwa, swali la kimungu la kike na la kutafakari.

Mwingiliano na nia iliyofichika na ushirikiano na usemi umejitokeza na mabadiliko haya yanazingatia uundaji wa ufahamu na mazingira mapya, utamaduni na mawazo."

Kazi yake imebadilika na ameanza kujihusisha na uelekezi wa filamu yake ya kipengele na miradi mingine kama filamu fupi za majaribio, video za mitindo, maandishi yaliyoagizwa, Uchoraji, na Uandishi.

Tuzo 
Minishi ameshinda tuzo la  Mkurugenzi Bora wa Sanaa  katika filamu ya Nairobi Half Life katika Tuzo za African Magic Viewer's Choice za 2014 mwezi Machi 2014.

Marejeo 

Watu walio hai
wanawake wa Kenya
Obinna

Obinna ni jina la Kiigbo. Wakati mwingine Obinna huwa ni jina la ukoo. Asili ya jina Obinna ni kutoka kwa jamii ya Igbo iliyoko kusini mashariki mwa Nigeria.Jina Obinna hutumiwa kwa kawaida kuwataja wanaume lakini linaweza kutumiwa na watu wa tamaduni zingine .Tafsiri ya moja kwa moja ya jina Obinna katika lugha ya kiingereza ni, "father's heart".  Jina hilo pia linamaanisha "kiti cha enzi cha Baba" kulingana na muktadha. Hii inafafanua zaidi kwa nini ni kawaida jina la wana wa kwanza wa familia za Igbo. Watu mashuhuri walio na jina ni pamoja na:

Jina la kupewa 
 Obinna Anyanwu, (aliyezaliwa 1983) mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Nigeria, anayejulikana kama Waconzy.
 Obinna Chidoka (aliyezaliwa 1974), mwanasiasa wa Nigeria
 Obinna Ekezie (aliyezaliwa 1975), mchezaji wa mpira wa vikapu wa Nigeria
 Obinna Eregbu (aliyezaliwa 1969), mwanariadha wa Nigeria
 Obinna Eze (aliyezaliwa 1998), mchezaji wa kandanda wa Marekani kutoka Nigeria
 Obinna Metu (aliyezaliwa 1988), mwanariadha wa Nigeria
 Obinna Nwachukwu (aliyezaliwa 1992), mwanasoka wa Nigeria
 Obinna Nwaneri (aliyezaliwa 1982), mwanasoka wa Nigeria
 Obinna Nwosu (aliyezaliwa 1971), mchezaji wa mpira wa vikapu wa Nigeria, anayejulikana zaidi kama Julius Nwosu
 Obinna Oleka (aliyezaliwa 1993), mchezaji wa mpira wa vikapu wa Marekani

Jina la ukoo 
 Mikel John Obi (aliyezaliwa John Michael Nchekwube Obinna mwaka wa 1987), mchezaji kandanda wa Nigeria anayeichezea Chelsea FC.
 Eric Obinna Chukwunyelu (aliyezaliwa 1982), mwanasoka wa Nigeria anayechezea klabu ya St. George's FC.
 Victor Nsofor Obinna (aliyezaliwa 1987), mwanasoka wa Nigeria anayechezea SV Darmstadt 98.
 Ezebuiro Obinna (1947-1999), mwimbaji wa Nigeria

Angalia pia 
 Obina, jina la utani la mwanasoka wa Brazil Manoel de Brito Filho

Marejeo 

Waigbo
Daniel Kamau (mwandishi)

Dan Kamau ni mwandishi mzaliwa wa nchini Kenya, anatoka katika familia ya watu watano. Alihudhuria Chuo Kikuu cha Kenyatta.

Daniel Kamau aliandika kitabu Gambling with Destiny, ambacho kimechochewa na mashambulizi yaliyofanyika kaskazini mwa Uganda dhidi ya watalii. Kamau pia ni mwandishi wa kitabu DayDreamer, na mwanzilishi wa jarida Jamhuri.

Marejeo 

Watu walio hai
Waandishi wa Kenya
Sarah Hassan

Sarah Hassan (alizaliwa 5 Septemba 1988) ni Mkenya mwigizaji, mwanamitindo na mtangazaji wa zamani wa televisheni.

Sarah ameonekana katika filamu na mfululizo wa televisheni mojawapo ikiwa jukumu lake katika kipindi cha Runinga cha Citizen kama vile, Tahidi High, Kipindi cha Harusi na Zora .

Maisha ya awali 
Sarah Hassan ambaye alizaliwa Mombasa, Kenya ni mtoto pekee wa wazazi wake. Safari yake ya uigizaji ilianza mapema maishani akiwa na umri wa miaka mitano.  Kwa elimu yake ya shule ya upili, alienda katika Shule ya Upili ya Wasichana ya Machakos na baadaye akajiunga na Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta, ambako alisomea Shahada ya Kwanza ya Sayansi katika Sayansi ya Aktuari .

Kazi 
Sarah Hassan alicheza kwa mara ya kwanza kwenye televisheni mwaka wa 2009 kama  mmoja wa wahusika wakuu  katika  mfululizo wa tamthilia ya shule ya upili ya Kenya Tahidi High .Jina lake la uigizaji likiwa Tanya.Sarah pia alikuwa mwigizaji katika mfululizo kadhaa ikiwemo Demigods, Saints and Changes.Sarah aliendelea na kazi yake na hata  wa mwenyeji wa kipindi cha Ngoma cha Afrika Mashariki Sakata Mashariki . Mnamo 2013 alichukua nafasi ya Noni Gathoni katika Onyesho la Harusi kama mtangazaji mkuu hadi Desemba 2014. Kando na uigizaji, yeye ni balozi wa chapa kwa mitindo kadhaa ya Kenya .  Kwa sasa yuko Nairobi, Kenya .

Maisha binafsi 
Sara Hassan alifunga ndoa mnamo Februari 25, 2017 na mme wake Martin Dale. Wamebarikiwa kupata mtoto mmoja wa kiume.

Filamu

Tuzo

Marejeo 

Watu kutoka Mombasa
Waliozaliwa 1988
Watu walio hai
waigizaji filamu wa Kenya
wanamitindo wa Kenya
Eisha Stephen Atieno Odhiambo

Eisha Stephen Atieno Odhiambo (1945 - 25 Februari 2009)  alikuwa msomi Mkenya aliyezaliwa Muhoroni. Eisha anajulikana kwa mchango wake katika kuelewa hatari zilizomo katika siasa za maarifa na sosholojia ya mamlaka. Dkt Odhiambo alikuwa profesa wa historia katika Chuo Kikuu cha Rice nchini Marekani, ambako aliongoza katika utafiti wa tamaduni. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Makerere nchini Uganda na Chuo Kikuu cha Nairobi nchini Kenya.

Odhiambo alistaafu kutoka Chuo Kikuu cha Rice baada ya kupatwa na ugonjwa uliokatiza kazi yake na kumazimisha arudi nyumbani kwa mkewe Ndere, kaunti ya Siaya, Kenya, kabla ya kifo chake 2009 katika Hospitali ya Aga Khan huko Kisumu.

Bibliografia 
 Historia ya Afrika Mashariki .  (Addison-Wesley Longman Ltd, 10/01/1978)
 Mau Mau na Utaifa: Silaha, Mamlaka, na Simulizi, ed. John Lonsdale,  ( Ohio University Press - 01/01/2003)
 Vihatarishi vya Maarifa: Uchunguzi wa Kifo cha Mhe. Waziri John Robert Ouko Nchini Kenya, 1990 (pamoja na David William Cohen)  (Ohio University Press, 11/01/2004)
 978-0-8214-0902-2

Viungo vya Nje
 Wasifu wa Chuo Kikuu cha Rice

Marejeo 

Waandishi wa Kenya
Waliofariki 2009
Waliozaliwa 1945
Chama cha skauti nchini Nigeria

Chama cha skauti nchini Nigeria kilianzishwa katika Ukoloni na Ulinzi wa Nigeria mnamo mwaka 1915 na kuwa mwanachama wa Jumuiya ya harakati za Skauti Ulimwenguni mnamo mwaka 1961. Chama cha skauti cha Nigeria kina wanachama wapatao 750,210 kufikia 2015

Marejeo

Nigeria
Usambazaji wa gesi ya makaa ya mawe

Katika kemia ya viwandani, gesi ya makaa ya mawe ni mchakato wa kuzalisha gasi yenye -mchanganyiko unaojumuisha hasa monoksidi ya kaboni, hidrojeni , dioksidi kaboni , methane, na mvuke wa maji  kutoka makaa ya mawe na maji, hewa na/au oksijeni.Kihistoria, makaa ya mawe yalitiwa gesi ili kuzalisha gesi ya makaa ya mawe, pia inajulikana kama "gesi ya mji". Gesi ya makaa ya mawe inaweza kuwaka pia ilitumiwa kwa kuzalisha joto na kuwasha taa za manispaa, kabla ya ujio wa uchimbaji mkubwa wa gesi asilia kutoka kwenye visima vya mafuta.

Marejeo 

Jiografia
Mazingira
Swahili climate voices
Ekolojia
Kituo cha umeme cha makaa ya mawe

Kituo cha nishati ya makaa ya mawe au kituo cha nishati ya makaa ya mawe ni kituo cha nishati ya joto ambacho huchoma makaa ya mawe ili kuzalisha umeme . Ulimwenguni kote kuna zaidi ya vituo 2,400 vya nishati ya makaa ya mawe, vyenye jumla ya uwezo wa gigawati 2,000.  Huzalisha karibu theluthi moja ya umeme duniani,  lakini husababisha magonjwa mengi na vifo vya mapema zaidi,  hasa kutokana na uchafuzi wa hewa .

Marejeo 

Jiografia
Mazingira
Swahili climate voices
Ekolojia
Usimamizi wa Pwani

Usimamizi wa pwani ni ulinzi dhidi ya mafuriko na mmomonyoko wa ardhi, na mbinu zinazozuia mmomonyoko wa ardhi .  Ulinzi dhidi ya kupanda kwa viwango vya bahari katika karne ya 21 ni muhimu, kwani kupanda kwa kina cha bahari kunaongezeka kwa sababu ya mabadiliko ya hali ya hewa . Mabadiliko katika fuo za uharibifu wa kina cha bahari na mifumo ya pwani inatarajiwa kuongezeka kwa kasi, na kusababisha mashapo ya pwani kutatizwa na nishati ya mawimbi.

Marejeo 

Jiografia
Mazingira
Swahili climate voices
Ekolojia
Mafuriko ya pwani

Mafuriko ya pwani kwa kawaida hutokea wakati ardhi kavu ya chini inapozamishwa na maji ya bahari . Masafa ya mafuriko ya pwani ni matokeo ya mwinuko wa maji ya mafuriko ambayo hupenya ndani ya nchi ambayo yanadhibitiwa na topografia ya ardhi ya pwani inayokabiliwa na mafuriko.  Muundo wa uharibifu wa mafuriko ulikuwa mdogo kwa mizani ya ndani, kikanda au kitaifa. Hata hivyo, pamoja na kuwepo kwa mabadiliko ya hali ya hewa na ongezeko la idadi ya watu, matukio ya mafuriko yameongezeka na kutaka shauku ya kimataifa ya kutafuta mbinu tofauti zenye mienendo ya anga na ya muda. Maji ya bahari yanaweza kufurika ardhini kupitia njia kadhaa tofauti: mafuriko ya moja kwa moja, kuvuka kwa kizuizi,  uvunjaji wa kizuizi.

Marejeo 

Jiografia
Maafa asilia
Mazingira
Swahili climate voices
Ekolojia
Mmomonyoko wa pwani

Mmomonyoko wa pwani ni upotevu au uhamishaji wa ardhi, au uondoaji wa muda mrefu wa mashapo na miamba kando ya ufuo kutokana na hatua ya mawimbi, mikondo, mafuriko, maji yanayoendeshwa na upepo, barafu inayopeperushwa na maji, au athari zingine za dhoruba .  Marudio ya kuelekea nchi kavu ya ufuo yanaweza kupimwa na kuelezewa kwa kiwango cha muda cha mawimbi, misimu, na michakato mingine ya muda mfupi ya mzunguko.  Mmomonyoko wa ardhi wa pwani unaweza kusababishwa na kitendo cha majimaji, mkwaruzo, athari na kutu kwa upepo na maji, na nguvu nyinginezo, za asili au zisizo za asili.

Marejeo 

Jiografia
Maafa asilia
Mazingira
Swahili climate voices
Ekolojia
Makaa ya mawe nchini India

Makaa ya mawe nchini India yamechimbwa tangu mwaka 1774, na India ni nchi ya pili kwa uzalishaji na utumiaji wa makaa ya mawe baada ya china, ikichimba  katika Mwaka wa Fedha wa mwaka 2022. Karibu asilimia 30% ya makaa ya mawe huagizwa kutoka nje. Kwa sababu ya mahitaji makubwa na ubora duni wa wastani, India huagiza makaa ya mawe kutoka nje ya nchi ili kukidhi mahitaji ya mitambo yake ya chuma . Dhanbad, jiji kubwa zaidi linalozalisha makaa ya mawe, limeitwa mji mkuu wa makaa ya mawe wa India. Makaa ya mawe yanayomilikiwa na serikali ya India yalikuwa na ukiritimba wa uchimbaji wa makaa ya mawe kati ya kutaifishwa kwake mwaka wa 1973 na 2018.

Marejeo 

Jiografia
Mazingira
Swahili climate voices
Ekolojia
Makaa ya mawe huko Australia

Makaa ya mawe huchimbwa katika kila jimbo la Australia. Makaa ya mawe makubwa zaidi ya makaa ya mawe hutokea katika Queensland na New South Wales .  Asilimia 70 ya makaa ya mawe yanayochimbwa huko Australia husafirishwa hadi nchi za nje, hasa kuelekea mashariki mwa Asia  na kiasi cha makaa hayo hutumiwa kuzalisha  umeme. Mnamo 2019-2020 Australia iliuza nje milima 390  ya makaa ya mawe  na kuwa msafirishaji mkuu zaidi duniani wa makaa ya mawe ya metallurgiska na msafirishaji wa pili kwa ukubwa wa makaa ya joto

Marejeo 

Jiografia
Mazingira
Swahili climate voices
Ekolojia
Ade Adekola

Ade Adekola (alizaliwa nchini Nigeria, 3 Machi 1966) ni msanii mwenye fani nyingi kama kupiha picha, mchoraji, msanii wa nguo, msanii wa digitali, na mwandishi.  Anaishi Lagos. 

Ade Adekola alihitimu Shahada ya Usanifu mwaka wa 1992 kutoka Shule ya Usanifu huko London, na kupata mafunzo katika Chuo Kikuu cha Manchester kabla.

Viungo vya nje 
 Tovuti rasmi

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1966
wasanii wa Nigeria
Harry Kimani

Harrison Mungai "Harry" Kimani (alizaliwa 1982 hivi) ni mwanamuziki na mtunzi wa Kenya.

Wasifu 
Kimani alikua na muziki, akijifunza kupiga gitaa kwa kumtazama kaka mkubwa akitumbuiza. Alisomea Shule ya Upili ya Kirangari jijini Nairobi, ambapo tayari alionyesha kupendezwa sana na muziki; aliimba, akatunga nyimbo, alishiriki katika sherehe za muziki na, wakati mmoja, aliongoza kwaya ya shule. Mapenzi yake ya kwanza katika shule ya upili yalimpa motisha ya kutunga wimbo ulioitwa “African Woman,” ambao ulipokelewa vyema na marafiki zake; walimhamasisha kurekodi wimbo huo.

Mnamo 1999, Kimani aliacha shule na kutafuta studio ya kurekodia. Hatimaye, mnamo 2000, alikutana na mtayarishaji Maurice Oyando wa Next Level Productions; kwa usaidizi wa Oyando, alirekodi wimbo wa "African Woman," ambao ulitolewa kama wimbo mmoja. Wimbo huo ulianza kuchezwa katika vituo kadhaa vya redio huko Nairobi. Alivyotiwa moyo na mafanikio yake haya ya mapema, Kimani alirudi studio ili kurekodi albamu kamili, iliyopewa jina la African Woman . Wimbo wa pili, "Tuohere" (God Forgive Us), ulitolewa kwa kucheza redioni. Ingawa albamu ya African Woman ilikamilika mnamo 2001, haikutolewa kwa sababu ya ukosefu wa fedha. Bila hofu, Kimani alirejea studio kutayarisha albamu nyingine huku ya kwanza ikisubiri kutolewa. Tangu wakati huo amerekodi na kutoa albamu mbili, Unborn na Tiushi Mi Nawe .

Wakati Viongozi wa Tamasha la Mundial walipotembelea Kenya mnamo Septemba 2002, walivutiwa na kipaji cha Kimani. Alitumbuiza katika Tamasha la Sarakasi mnamo 2003 jijini Nairobi na alikuwa sehemu ya kikundi cha wasanii wa Kenya walioalikwa kutumbuiza katikaTamasha la Mundial mnamo Juni 2003 nchini Uholanzi .

Harry Kimani pia alishirikishwa katika filamu ya Hip-hop ya Kiafrika iliyoshinda tuzo ya Hip-hop Colony.

Mnamo 2009, Harry alitoa albamu yake ya hivi karibuni, The Quest .

Mtindo 
Mtindo wa muziki wa Kimani umeelezewa kama " nafsi ya Kiafrika na rumba kidogo na R&B ." Anaimba katika lugha tatu—Kiingereza, Kikuyu na Kiswahili —na maneno yake yanazungumzia masuala ya maisha ya kila siku na jamii. Maonyesho yake ya hivi karibuni yamejumuisha Tamasha la North Sea Jazz huko Rotterdam, North Sea Jazz Salute Nairobi, na uzinduzi wa Mradi wa Umoja wa Bløf huko Amsterdam.

Diskografia 
 Jitihada - 2009
 Tuishi Mi Nawe - Sawa Sawa Fair Trade Label 2006
 Kutozaliwa- 2005 (juhudi za ushirikiano pamoja na Bamboo, Mtazamo, Mercy Myra na zaidi)
 Mwanamke wa Kiafrika - 2001 (haijatolewa)

Tuzo 
Alishinda:
 Tuzo za Muziki za Kisima za 2005 za Video Bora ya Muziki na Wimbo bora

Aliteuliwa:
 Tuzo za Kora za 2005 - Msanii Wa Kiume wa kuahidi Zaidi

Tanbihi

Marejeo 
 Wasifu wa Kimani kwenye Sarakasi.org

Viungo vya nje 
 Ukurasa wa MySpace wa Harry
Wanamuziki wa Kenya
Watu walio hai
Waliozaliwa 1982
Janko de Beer

Janko de Beer (alizaliwa Februari 24, 1980) ni mchongaji wa Afrika Kusini na msanii wa kuona, huko Somerset West, Afrika Kusini.

Kazi 
De Beer alipata Shahada yake ya sheria (LLB) mnamo 2003 na alifanya kazi kama Wakili wa Mahakama Kuu ya Afrika Kusini kwa miaka 12. Mnamo 2005, De Beer alianza kazi yake kama mchongaji. Mnamo 2010, alikuwa na maonyesho yake ya kwanza ya sanamu za solo huko Cape Town katika Nyumba ya sanaa ya Long Street. Mnamo 2014, alipata nafasi ya maonyesho katika onyesho lake la kwanza la kikundi kwenye Jumba la sanaa la Youngblood la Cape Town. Maumbo ya asili na umbile la majani  ya bahari yaliyokaushwa yaliyokusanywa kutoka katika fukwe mbalimbali kote Afrika Kusini inatia moyo kazi yake ya sasa. Kwa miaka mingi, Alishiriki katika maonyesho mengi ya makundi.

Kazi za sanaa zilizochaguliwa 

 2021

 Uundaji wa maumboWine Estate, Hermanus, SA 
 Maonyesho ya pekee, Denzil's & Jo, Johannesburg, Afrika Kusini
 Majambazi Mwendo (sanaa ya skateboard kunufaisha ngazi za mapenzi), Galleryone11, Cape Town, SA

 2020

 Klein Karoo Nasionale Kunstefees, Oudtshoorn, SA
 Hermanus FynKuns, Hermanus, SA

 2018

 Maonesho ya Sanaa ya Turbine (TAF), S Gallery, Johannesburg, SA
 Mnada wa Sanaa wa Bespoke, Malaika Wadogo, Idiom Wine Estate, Cape Town, SA
 Mnada wa Sanaa wa Dennis Goldberg, S Gallery, Johannesburg, SA 
 Maonyesho ya Kundi la Alhamisi ya Kwanza, Nyumba ya sanaa ya Youngblood, Cape Town, SA
 Maonyesho ya kikundi, Matunzio ya RED, Constantia, SA

 2016

 Maonyesho ya Solo, Matunzio ya ODA, Franschhoek, SA
 Maonyesho ya kikundi, S Matunzio, Houtbay, SA

 2015 

 Asili, maonyesho ya kikundi, Oude Libertas Matunzio, Stellenbosch, SA
 Farasi, maonyesho ya kikundi, Oude Libertas matunzio, Stellenbosch, SA
 Asili ya Sanaa, maonyesho ya kikundi, ABSA KKNK, Oudshoorn, SA

 2014

 Maonyesho ya Equus, Cavalli Estate, Somerset West, SA
 Maonyesho ya Kundi la Alhamisi ya Kwanza, Jumba la sanaa la Youngblood, Cape Town, SA
 Maonyesho ya kikundi, matunzio, Youngblood, Cape Town, SA

 2010

 Maonyesho ya pekee, Matunzio ya Mtaa Mrefu, Cape Town, SA

 2008

 Maonyesho ya kikundi, Matunzio ya Artapart, Muizenberg, SA

 2007

 Maonyesho ya kikundi, Matunzio ya Breytenbach, Wellington, SA

 2006

 Maonyesho ya kikundi, Hifadhi ya Tamthilia ya Drop Street, Stellenboch, SA

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1980
wachongaji wa Afrika Kusini
Noel Salekwa

Noel James Salekwa C.S.Sp. (alizaliwa 29 Desemba 1989) ni Mtanzania, Padre Mkatoliki, mtetezi wa theolojia ya upatanisho, na mwanashirika wa Shirika la Roho Mtakatifu nchini Tanzania. 

Amekuwa mtetezi wa theolojia ya upatanisho Afrika Mashariki, akisisitiza kwamba uvumilivu wa kidini ni jambo la msingi katika kukuza mshikamano wa kitaifa unaohimiza amani na kuepusha vurugu na kwamba lengo la utu wa mwanadamu ni kutendewa kwa usawa bila kujali dini, rangi, na tofauti za kikabila.

Marejeo 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1982
Wanateolojia wa Tanzania
MunaLove

Rose Alphonce (alizaliwa Dar es Salaam, 1 Januari, 1989) ni mwigizaji, mfanyabiashara na mtu anayejihusisha na masuala ya kijamii, hususani watoto. Alianza rasmi shughuli za kijamii baada ya kifo cha mtoto wake PATRICK

Marejeo

Waliozaliwa 1989
waigizaji filamu wa Tanzania
Karabo Poppy

Karabo Poppy Moletsane (alizaliwa Vereeniging, 1992) ni mchoraji, mbunifu wa picha, na msanii wa mitaani wa Afrika Kusini. 

Poppy alisoma katika Taasisi ya Open Window jijini Pretoria na ana shahada ya Visual Communication. 

Poppy amefanyia kazi Wall Street Journal, Google, Coca-Cola, na Nike, na kubuni viatu vinavyovaliwa na LeBron James.  Aliunda michoro ya filamu ya kwanza ya Kiafrika ya mfululizo Netflix, Queen Sono, na When They See us .  Alishirikiana na RICH MNISI kwenye mkusanyiko wa mavazi ya jinsia moja, unaoitwa Running Errands, mwaka wa 2020.   Mural yake ya Utah Jazz imesakinishwa Salt Lake City, Utah.

Mnamo 2021, aliagizwa na Wikipedia, pamoja na Jasmina El Bouamraoui, kubuni alama 101 kwa ajili ya maadhimisho ya miaka 20 ya Wikipedia. 

Michoro yake inaonyeshwa kama mitambo ya mijini kote Johannesburg, na imeonekana katika Times Square, katika video za muziki, na kwenye minara ya Soweto. 

Alitajwa kwenye orodha ya Forbes ya "30 Under 30" katika kitengo cha wabunifu wa 2019.  Ubunifu wake wa mwaka wa 2019 wa Nike ulishinda Tuzo la Ushirikiano wa BASA Beyond Border Mnamo mwaka wa 2020 alipewa jina la "Ubunifu wa Mwaka" na Kati ya 10 na 5 .

Tanbihi

Watu walio hai
Waliozaliwa 1992
wachoraji wa Afrika Kusini
Whistler

Whistler ni jina la:
James Whistler
Mlima Whistler
Majina ya ukoo
Moser

Moser ni jina la:
Edvard Moser
May-Britt Moser
Majina ya ukoo
Sevilla FC

Sevilla Fútbol Club  ni kilabu ya mpira wa miguu ya nchini Hispania iliyo na makao yake makuu huko Seville, mji mkuu na jiji kubwa zaidi la jamii inayojitegemea ya Andalusia, Uhispania . Inacheza katika ligi kuu ya soka la Uhispania, La Liga . Sevilla wameshinda ligi ya UEFA Europa mara sita, idadi kubwa kuliko klabu yoyote duniani.  Ni klabu kongwe zaidi ya mchezo wa mpira nchini Uhispania.     Klabu hii iliundwa tarehe 25 Januari 1890,     huku mzaliwa wa Uskoti Edward Farquharson Johnston akiwa rais wao wa kwanza wa klabu hio. Tarehe 14 Oktoba 1905, makala ya ushirika ya klabu hio ilisajiliwa katika Serikali ya Kiraia ya Seville chini rais mzaliwa wa Jerez,José Luis Gallegos Arnosa. Sevilla ina ushindani wa muda mrefu na wapinzani wa mji mikubwa wa  Real Betis .

Sevilla pia ndiyo klabu iliyofanikiwa zaidi kwenye kandanda Andalusia kwa suala la kuchukua mataji, ikiwa na Vikombe kumi na nane vya Andalusia,  taji moja la ligi la kitaifa mnamo 1945-46, mataji matano ya Kombe la Uhispania ( 1935, 1939, 1948, 2007 na 2010 ), moja la Uhispania na la Super Cup ( 2007 ), rekodi sita za makombe ya UEFA /UEFA Europa ( 2006, 2007, 2014, 2015, 2016 na 2020 ) na UEFA Super Cup moja ( 2006 ). Pia waliteuliwa na Shirikisho la Kimataifa la Historia ya Soka na Takwimu kama klabu bora zaidi ya Dunia mwaka 2006 na 2007, hivyo kuwa klabu ya kwanza kufikia kupewa nafasi hii katika miaka miwili mfululizo.

Vilabu vya mashabiki 

Vilabu vya mashabiki wa Sevilla vimejikita zaidi katika jiji la Seville, jimbo lake na maeneo mengine ya Andalusia. Uwepo wa vilabu vya mashabiki katika jumuiya nyingine zinazojitegemea ni mkubwa zaidi katika miji ya  Catalonia na Extremadura . Wengi wao wamejumuishwa katika "Shirikisho la Vilabu vya Mashabiki wa San Fernando" (Federación de Peñas Sevillistas "San Fernando"), ambalo shirika hilo, kulingana na sheria zake, ni huru kabisa kutoka kwenye bodi ya klabu, kuwa na bodi yake na isiyoingiliwa na chama ama klabu  yoyote.

Upinzani 
Sevilla wanachuana kwenye dabi ya Seville dhidi ya wapinzani wao wa jiji la kati Real Betis . Wawili hao walicheza kwa mara ya kwanza tarehe 8 Oktoba 1915 katika mechi ambayo ilisha kwa Sevilla 4-3. Mchezo huo unachukuliwa kuwa moja ya dabi muhimu zaidi katika kandanda ya nchini Uhispania . Sevilla pia ina upinzani mkubwa na klabu ya mpira ya  Atlético Madrid na Valencia CF.

Marejeo 

Vilabu Mpira vya Hispania
Naziha Mestaoui

Naziha Mestaoui (1975 - Aprili 29, 2020)  alikuwa msanii wa Ubelgiji aliyefunzwa katika usanifu, ambaye aliishi na kufanya kazi huko Paris akapokea tuzo katika nchi kadhaa. 

Kama msanii wa mazingira na mwanaharakati, alijulikana zaidi kwa Moyo Mmoja, Mti Mmoja kwenye Mkutano wa Hali ya Hewa wa Umoja wa Mataifa (COP21) mnamo Desemba 2015. Usanifu shirikishi wa sanaa unasaidia upandaji miti katika mabara kadhaa.

Marejeo 

wanaharakati wa Ubelgiji
Swahili climate voices
Sinki ya kaboni

Sinki ya kaboni ni kitu chochote, cha asili au vinginevyo, ambacho hujilimbikiza na kuhifadhi kemikali kilicho na kaboni kwa muda usiojulikana na hivyo kuondoa kaboni dioksidi ( CO2 ) kwenye angahewa . Sinki hizi huunda sehemu muhimu ya mzunguko wa asili wa kaboni.

Ulimwenguni, njia mbili muhimu zaidi za kaboni ni mimea na bahari.  Udongo ni nyenzo muhimu ya kuhifadhi kaboni. Sehemu kubwa ya kaboni hai iliyohifadhiwa kwenye udongo wa maeneo ya kilimo imepungua kutokana na kilimo kikubwa. " Bluu ya kaboni " hubainisha kaboni ambayo huwekwa kupitia mfumo wa ikolojia wa bahari. Kaboni ya buluu ya pwani, inajumuisha Mikoko, mabwawa ya chumvi na nyasi za bahari ambazo hufanya sehemu kubwa ya maisha ya mimea ya baharini na kuhifadhi kiasi kikubwa cha kaboni. Bluu ya kina kaboni iko katika bahari kuu nje ya mamlaka ya kitaifa na inajumuisha kaboni iliyo katika "maji ya rafu ya bara, maji ya bahari kuu na sakafu ya bahari chini yao.

Marejeo 

Mazingira
Swahili climate voices
Kodi ya kaboni

Kodi ya kaboni ni ushuru unaotozwa kwa uzalishaji wa kaboni inayohitajika kuzalisha bidhaa na huduma. Ushuru wa kaboni unakusudiwa kufanya gharama za kijamii "zilizofichwa" za utoaji wa hewa ukaa zionekane, ambazo vinginevyo huhisiwa kwa njia zisizo za moja kwa moja kama vile matukio ya hali ya hewa kali zaidi. Kwa njia hii, zimeundwa kupunguza kaboni dioksidi ( CO2 ) uzalishaji kwa kuongeza bei ya nishati ya kisukuku inayoitoa inapochomwa. Haya yote mawili hupunguza mahitaji ya bidhaa na huduma zinazotoa hewa chafu na kutoa motisha kuzifanya zitumike sana kaboni .  Kwa njia rahisi zaidi, ushuru wa kaboni hufunika tu uzalishaji wa CO2 ; hata hivyo, inaweza pia kufunika gesi nyinginezo za chafu, kama vile methane au oksidi ya nitrojeni, kwa kutoza ushuru kama huo kulingana na uwezo wao wa kuongezeka kwa joto duniani unaolingana na CO2 .  Wakati mafuta ya hidrokaboni kama vile makaa ya mawe, petroli au gesi asilia yanapochomwa, kaboni yake yote au kaboni yote hubadilishwa kuwa CO2. Uzalishaji wa gesi chafu husababisha mabadiliko ya hali ya hewa, ambayo huharibu mazingira na afya ya binadamu. Hali hii mbaya ya nje inaweza kupunguzwa kwa kutoza maudhui ya kaboni wakati wowote wa mzunguko wa bidhaa.     Kwa hivyo, ushuru wa kaboni ni aina ya ushuru wa Pigovian .

Marejeo 

Ekolojia
Swahili climate voices
Mafuta yasokaboni

Mafuta yasokaboni ni mafuta ambayo hayatoi hewa chafu wala alama yoyote ya kaboni. Kiutendaji, hii kwa kawaida humaanisha nishati zinazotengenezwa kwa kutumia kaboni dioksidi (CO 2) kama malighafi. 

Nishati zisizo na kaboni zinaweza kuunganishwa kwa upana katika mafuta ya sintetiki, ambayo yanatengenezwa na kaboni dioksidi ya hidrojeni, na biofueli, ambayo huzalishwa kwa kutumia michakato ya asili ya kutumia CO 2 kama vile usanisinuru.

Marejeo 

Ekolojia
nishati
Swahili climate voices
Mgodi wa makaa mawe wa Carmichael

Mgodi wa makaa ya mawe wa Carmichael ni mgodi unaopatikana huko Queensland, Australia ambao ulizalisha shehena yake ya kwanza ya makaa mawe mnamo Desemba 2021. 

Mgodi huo ulikosolewa kwa athari zake za kimazingira kwenye Mwamba mkubwa wa kizuizi, matumizi ya maji na utoaji wa hewa chafu kupitia makaa.  Masuala mengine yenye utata ni faida zake za kiuchumi zinazodaiwa,  uwezekano wa kifedha na matumizi ya ufadhili wa walipa kodi.

Awali mgodi huo ulipangwa kuzalisha tani milioni 60 za makaa mawe kwa mwaka, hata hivyo ugumu wa ufadhili ulisababisha kupungua kwa mgodi uliopangwa kuzalisha tani milioni 10 kwa mwaka.    Makaa ya joto yanayozalishwa na mgodi yanatabiriwa kuwa na majivu 11% na kuwa na thamani ya wastani ya 5,000-5,500 kcal/kg.  Makaa ya mawe yamepangwa kusafirishwa kwa reli (pamoja na njia ya reli ya Goonyella ) hadi bandari za Hay Point na Abbot Point .

Marejeo 

Ekolojia
Australia
Swahili climate voices
Tanuru za saruji

Tanuru za saruji hutumika kwa hatua ya uchakataji, utengenezaji wa aina za saruji za majimaji, ambamo kabonati ya kalsiamu humenyuka pamoja na madini yenye silika na kutengeneza mchanganyiko wa silikati za kalsiamu. 

Zaidi ya tani bilioni za saruji hufanywa kila mwaka, na tanuu za saruji ni chanzo cha mchakato huo wa uzalishaji: uwezo wake hufafanua uwezo wa kiwanda cha saruji. Kama hatua kuu ya utumiaji wa nishati na gesi chafuzi ya utengenezaji wa saruji, uboreshaji wa ufanisi wa tanuru imekuwa jambo kuu la teknolojia ya utengenezaji wa saruji. Uzalishaji wa hewa chafu kutoka vinu vya saruji ni chanzo kikuu cha uzalishaji wa gesi chafu, inayochangia takriban 2.5% ya utoaji wa kaboni isiyo ya asili duniani kote.

Marejeo 

Ekolojia
Swahili climate voices
Mzunguko wa kaboni-silicate

Mzunguko wa jiokemia ya kaboni-silicate (pia unajulikana kama mzunguko wa kaboni isokaboni) unaelezea mabadiliko ya muda mrefu ya miamba ya silicate hadi miamba ya kaboni kwa hali ya hewa na mchanga, na mabadiliko ya miamba ya kabonati kurudi kwenye miamba ya silicate kwa metamorphism na volkano.    Kaboni dioksidi huondolewa kutoka angahewa wakati wa uzalishaji wa madini yaliyokauka na kurudishwa angani kupitia volkano. Katika mizani ya muda ya miaka milioni iliyopita, mzunguko wa kaboni-silicate ni jambo muhimu katika kudhibiti hali ya hewa ya Dunia kwa sababu inadhibiti viwango vya kaboni dioksidi na kwa hiyo joto la kimataifa. 

Kiwango cha hali ya hewa ni nyeti kwa mambo ambayo yanabadilisha ni kiasi gani cha ardhi kinafunuliwa. Sababu hizi ni pamoja na usawa wa bahari, topografia, litholojia, na mabadiliko uoto asilia.  Zaidi ya hayo, mabadiliko haya ya kijiografia na kemikali yamefanya kazi sanjari na nguvu ya jua, iwe kutokana na mabadiliko ya obiti au mabadiliko ya nyota, ili kubainisha halijoto ya uso wa dunia . Zaidi ya hayo, mzunguko wa silicate ya carbonate umezingatiwa kuwa suluhisho linalowezekana kwa kitendawili cha vijana dhaifu cha Sun.

Marejeo 

Ekolojia
Kemia
Swahili climate voices
Miscanthus giganteus

Miscanthus giganteus, pia inajulikana kama giant miscanthus, Ni nyasi ya kudumu yenye mashina kama mianzi ambayo inaweza kukua hadi urefu wa mita nne katika msimu mmoja (kuanzia msimu wa tatu na kuendelea). Kama vile Pennisetum purpureum, Arundo donax na Saccharum ravennae, pia inaitwa nyasi ya tembo.

Asili ya kudumu ya Miscanthus giganteus, uwezo wake wa kukua kwenye ardhi ya kame, ufanisi wake wa maji, kutovamia, mahitaji ya chini ya mbolea, uondoaji mkubwa wa kaboni na mavuno mengi kumezua shauku kubwa miongoni mwa watafiti, huku wengine wakihoji kuwa. ni mali "bora" ya mazao ya nishati . Wengine hubisha kuwa inaweza kutoa hewa chafu, huku wengine wakiangazia ubora wake wa kusafisha maji na kuimarisha udongo. Kuna changamoto za kiutendaji na kiuchumi zinazohusiana na utumiaji wake katika miundombinu iliyopo ya mwako wa msingi wa visukuku, hata hivyo. Urekebishaji na mbinu zingine za uboreshaji wa mafuta zinachunguzwa kama hatua za kukabiliana na tatizo hili.

Jiografia
Mazingira
Swahili climate voices
Ekolojia
Rajendra K. Pachaur

Rajendra Kumar Pachauri (20 Agosti 1940 – 13 Februari 2020) alikuwa mwenyekiti wa Jopo la Serikali Mbalimbali kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi (IPCC) kuanzia 2002 hadi 2015, wakati wa mizunguko ya nne na ya tano ya tathmini. Chini ya uongozi wake IPCC ilitunukiwa Tuzo ya Amani ya Nobel mwaka wa 2007 na ilitoa Ripoti ya Tathmini ya Tano, msingi wa kisayansi wa Mkataba wa Paris .

Alishikilia wadhifa huo kuanzia 2002 hadi alipojiuzulu Februari 2015 baada ya kukabiliwa na tuhuma nyingi za unyanyasaji wa kijinsia. Mnamo Machi 2022, aliondolewa mashtaka hayo (Jaji wa Mahakama ya Vikao vya ziada katika Mahakama ya Saket). Alifuatiwa na Hoesung Lee. 

Pachauri alichukua majukumu yake kama Mtendaji Mkuu wa Taasisi ya Nishati na Rasilimali mwaka wa 1981 na aliongoza taasisi hiyo kwa zaidi ya miongo mitatu na kuachishwa kazi kama Makamu Mwenyekiti Mtendaji wa TERI mwaka wa 2016. Pachauri, anayejulikana ulimwenguni kote kama Patchy, alikuwa sauti inayotambulika kimataifa kuhusu masuala ya mazingira na sera, na uongozi wake wa IPCC ulichangia suala la mabadiliko ya hali ya hewa yanayosababishwa na binadamu kutambuliwa kama suala muhimu la kimataifa. 

Wanasayansi wa Uhindi
Swahili climate voices
Kampuni ya Mafuta ya PJSC Rosneft

Kampuni ya Mafuta ya PJSC Rosneft ni kampuni ya nishati ya Urusi yenye makao yake makuu huko Moscow. 

Rosneft inajishughulisha na utafutaji, uchimbaji, uzalishaji, usafishaji, usafirishaji na uuzaji wa mafuta ya petroli, gesi asilia na bidhaa za petroli. Kampuni hiyo inadhibitiwa na serikali ya Urusi kupitia kampuni inayomiliki ya Rosneftegaz. Jina lake ni portmanteau ya maneno ya Kirusi.

Rosneft ilichukua jukumu kubwa katika historia ya tasnia ya mafuta ya Urusi. Matumizi ya kwanza ya jina Rosneft yalianza mwishoni mwa karne ya 19, wakati uchunguzi wa maeneo ya mafuta huko Sakhalin ulianza mnamo 1889. Mali nyingi za sasa za Rosneft zilianzishwa wakati wa Umoja wa Kisovyeti . 

kampuni za Urusi
Swahili climate voices
Kuyeyuka kwa maji

Maji yanayotolewa na kuyeyuka kwa theluji au barafu, ikijumuisha barafu , mawe ya barafu juu ya bahari. Meltwater mara nyingi hupatikana mwanzoni mwa chemchemi wakati vifurushi vya theluji na mito iliyoganda huyeyuka kutokana na halijoto inavyoongezeka, na katika ukanda wa uondoaji wa barafu ambapo kiwango cha kifuniko cha theluji kinapungua. Meltwater inaweza kuzalishwa wakati wa milipuko ya volkeno, kwa njia sawa ambayo lahar hatari zaidi huunda.

Kadiri hali ya hewa inavyozidi kuwa baridi, maji kuyeyuka mara nyingi huganda tena. Meltwater pia inaweza kukusanya au kuyeyuka chini ya uso wa barafu. Madimbwi haya ya maji, yanayojulikana kama maziwa ya chini ya barafu yanaweza kuundwa kutokana na jotoardhi na msuguano . Mabwawa ya kuyeyuka pia yanaweza kuunda juu na chini ya barafu ya Bahari ya Artic, na kupunguza albedo yake na kusababisha uundaji wa tabaka nyembamba za barafu chini ya maji au chini ya udongo .

Jiografia
Mazingira
Ekolojia
Swahili climate voices
Kitabu cha Hali ya Hewa

Kitabu cha Hali ya Hewa ni kitabu cha pamoja kisicho cha uwongo kilichoongozwa na mwanaharakati wa hali ya hewa Greta Thunberg. Kina mkusanyo wa insha fupi na wataalamu zaidi ya mia moja. Kinachambua sababu, matokeo na changamoto za mgogoro wa hali ya hewa. 

Toleo la Kiingereza lilichapishwa mnamo Oktoba 2022.  Tafsiri huchapishwa katika lugha kadhaa zikiwemo Kijerumani, Kihispania, Kireno, Kiitalia, Kifaransa, Kiholanzi, Kiswidi, Kideni na Kinorwe.  

Jalada lina mchoro wa taswira ya data ya mistari ya joto ya aina iliyotengenezwa na mtaalamu wa hali ya hewa Mwingereza Ed Hawkins.

Ekolojia
Vitabu
Swahili climate voices
Lewis Fry Richardson

Lewis Fry Richardson (11 Oktoba 1881 – 30 Septemba 1953) alikuwa Mwingereza mwanahisabati, mwanafizikia, mtaalamu wa hali ya hewa, na mwanasaikolojia ambaye alianzisha mbinu za kisasa za hisabati za utabiri wa hali ya hewa, na matumizi ya mbinu sawa katika kuchunguza sababu za vita na jinsi ya kuzizuia. Pia anajulikana kwa kazi yake ya upainia kuhusu fractals na mbinu ya kutatua mfumo wa milinganyo ya mstari unaojulikana kama marekebisho ya Richardson iteration .

Maisha ya awali 
Lewis Fry Richardson alikuwa mtoto wa mwisho kati ya saba waliozaliwa na Catherine Fry (1838-1919) na David Richardson (1835-1913). Walikuwa familia iliyofanikiwa ya Quakers, David Richardson akiendesha biashara yenye mafanikio ya kutengeneza ngozi na kutengeneza ngozi. 

Waliozaliwa 1881
Waliofariki 1953
Wanasayansi wa Uingereza
Swahili climate voices
Will Steffen

William Lee Steffen (25 Juni 1947 – 29 Januari 2023) alikuwa mwanakemia wa Australia mwenye asili ya Marekani. Alikuwa mkurugenzi mtendaji wa Taasisi ya Mabadiliko ya Tabianchi ya Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Australia (ANU) na mwanachama wa Tume ya hali ya hewa ya Australia hadi ilipovunjwa mnamo Septemba 2013.  Kuanzia 1998 hadi 2004, alikuwa mkurugenzi mtendaji wa Mpango wa Kimataifa wa Geosphere-Biosphere, chombo cha kuratibu cha mashirika ya kitaifa ya mabadiliko ya mazingira yenye makao yake mjini Stockholm .  Steffen alikuwa mmoja wa madiwani waanzilishi wa hali ya hewa wa Baraza la hali ya hewa, ambaye aliandika  ripoti mara kwa mara, na alizungumza kwenye vyombo vya habari kuhusu masuala yanayohusiana na mabadiliko ya hali ya hewa na nishati mbadala. 

Wanakemia wa Australia
Swahili climate voices
Wladimir Köppen

Wladimir Petrovich Köppen (25 Septemba 1846 – 22 Juni 1940) alikuwa mwanajiografia, mtaalamu wa hali ya hewa na wa mimea wa Urusi-Ujerumani. 

Baada ya masomo huko St. Petersburg, alitumia muda mwingi wa maisha yake na taaluma yake huko Ujerumani na Austria.

Mchango wake mashuhuri zaidi kwa sayansi ulikuwa ukuzaji wa mfumo wa uainishaji wa hali ya hewa wa Köppen, ambao, pamoja na marekebisho kadhaa, bado unatumika sana hadi sasa.  Köppen alitoa mchango mkubwa kwa matawi kadhaa ya sayansi, na akatunga jina la aerolojia kwa sayansi ya kupima anga/anga ya juu.

Usuli na elimu 
Wladimir Köppen alizaliwa huko St. Petersburg, Urusi. Aliishi huko hadi alipokuwa na umri wa miaka 20. Alikufa huko Graz, Austria. Babu yake Köppen alikuwa mmoja wa madaktari kadhaa wa Ujerumani walioalikwa Urusi na Empress Catherine II kuboresha usafi wa mazingira na baadaye alikuwa daktari wa kibinafsi wa mfalme. Mwanawe, baba ya Wladimir, Peter von Köppen (1793-1864), alikuwa mwanajiografia mashuhuri, mwanahistoria na mwanahistoria wa tamaduni za kale za Kirusi na mchangiaji muhimu wa kubadilishana kiakili kati ya watumwa wa Uropa magharibi na wanasayansi wa Urusi.  Alihudhuria shule ya sekondari huko Simferopol, Crimea, na alianza masomo yake ya botania mwaka 1864 katika Chuo Kikuu cha St. Petersburg

Wanasayansi wa Urusi
Wanasayansi wa Ujerumani
Swahili climate voices
Warren M. Washington

Warren Morton Washington (amezaliwa Portland, Oregon, Agosti 28, 1936) ni mwanasayansi wa angahewa wa Marekani, mwenyekiti wa zamani wa Bodi ya Kitaifa ya Sayansi, na kwa sasa mwanasayansi mkuu katika Kituo cha Kitaifa cha Utafiti wa Anga (NCAR) huko Boulder, Colorado .

Wasifu 
Washington alihitimu katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Oregon (OSU) katika fani ya fizikia na MS katika meteorology, na akapata shahada ya udaktari katika hali ya hewa kutoka Chuo Kikuu cha Jimbo la Pennsylvania (PSU) mnamo 1964. Alijiunga na Kituo cha Kitaifa cha Utafiti wa Anga (NCAR) mnamo 1963 kama mwanasayansi na kisha akapitia safu hadi kuwa mwanasayansi mkuu mnamo 1975. 

wanasayansi wa Marekani
Swahili climate voices
Sylvia Earle

Sylvia Alice Earle (amezaliwa Agosti 30, 1935) ni mwanabiolojia wa baharini, mgunduzi, mwandishi, na mhadhiri wa Marekani. Amekuwa mgunduzi-ndani wa National Geographic tangu 1998.  Earle alikuwa mwanasayansi mkuu wa kwanza wa kike wa Utawala wa Kitaifa wa Bahari na Anga wa Marekani,  na alitajwa na Jarida la Time kama shujaa wake wa kwanza wa Sayari mwaka wa 1998.

Earle ni sehemu ya kikundi cha Ocean Elders, ambacho kimejitolea kulinda bahari na viumbe wake wake.

Earle alipata umaarufu mkubwa alipoangaziwa kwenye Seaspiracy (2021), filamu ya awali ya Netflix na mtengenezaji wa filamu wa Uingereza Ali Tabrizi. 

wanabiolojia wa Marekani
Swahili climate voices
Syngas

Syngas, au gesi ya awali, ni mchanganyiko wa hidrojeni na monoksidi kaboni, katika uwiano mbalimbali. Gesi hii mara nyingi huwa na kaboni dioksidi na methane na hutumika kutengeneza amonia au methanoli. 

Syngas inaweza kuwaka na inaweza kutumika kama mafuta.  

Kihistoria, imekuwa ikitumika kama mbadala wa petroli, wakati usambazaji wa petroli umepunguzwa; kwa mfano, gesi ya kuni ilitumiwa kuendesha magari huko Ulaya wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia (huko Ujerumani pekee magari nusu milioni yalijengwa au kujengwa upya kuwezeshwa na gesi ya kuni). 

Ekolojia
Swahili climate voices
Claudia Sheinbaum

Claudia Sheinbaum Pardo (amezaliwa 24 Juni 1962) ni mwanasiasa na mwanasayansi wa Mexico, ambaye anahudumu kama Mkuu wa Serikali ya Jiji la Mexico, wilaya ya shirikisho sawa na gavana wa jimbo, tangu mwaka 2018. Aliyechaguliwa kuwa mgombea wa muungano wa mlengo wa kushoto wa ' Juntos Haremos Historia ', yeye ni mwanamke wa kwanza na Myahudi kushika nafasi hiyo. Hapo awali, Sheinbaum aliwahi kuwa Mkuu wa Uwakilishi wa wilaya ya Tlalpan kuanzia mwaka 2015 hadi mwaka 2017. Kati ya mwaka 2000 na 2006, yeye ni Katibu wa eneo la Mazingira chini ya meya wa mwanachama mwenzake wa chama cha Morena Andrés Manuel López Obrador, ambaye alihudumu kama Rais wa Mexico kwa muhula wa 2018-2024.

Sheinbaum ana shahada ya uzamivu. katika uhandisi wa nishati, na ndiye mwandishi wa makala zaidi ya 100 na vitabu viwili kuhusu mada za nishati, mazingira, na maendeleo endelevu . Alichangia pia katika Jopo la Serikali Mbalimbali la Mabadiliko ya Tabianchi, ambalo lilipokea Tuzo ya Amani ya Nobel mwaka wa 2007. Mnamo  mwaka 2018, aliorodheshwa kama mmoja wa Wanawake 100 wa BBC.  Kutokana na sifa, umaarufu na ushirikiano wake  wa muda mrefu na Rais Obrador, Sheinbaum anazingatiwa na wengi kama mgombeaji katika uchaguzi wa urais wa mwaka 2024.

Swahili climate voices

Wanasiasa wa Mexiko
Andreas Alm

Andreas Alm (amezaliwa 19 Juni 1973) ni mkufunzi wa mpira wa miguu wa Uswidi anayesimamia Odense Boldklub kutoka Juni na mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu .

Hapo awali aliongoza AIK na pia ni mchezaji wa zamani wa klabu hiyo. Wakati wa kazi yake ya uchezaji alicheza kwa wapinzani wawili wa Stockholm AIK na Hammarby IF katika Allsvenskan ya Uswidi. Pia alichezea IFK Norrköping katika Superettan ya Uswidi na pia huko Norway na Kongsvinger IL kwa muda mfupi.

Waliozaliwa 1973
Watu walio hai
David Attenborough

Sir David Frederick Attenborough (alizaliwa 8 Mei 1926) ni mwanabiolojia, mwanahistoria wa asili, mtangazaji, na mwandishi wa nchini Uingereza. Anajulikana zaidi kwa kuandika na kuwasilisha, mfululizo wa makala tisa wa historia ya asili pamoja na uchunguzi wa kina wa maisha ya wanyama na mimea duniani akishirikiana na Kitengo cha Historia ya Asili cha BBC, .

Attenborough aliwahi kuwa meneja mkuu katika shirila la utangazaji BBC, alipohudumu kama mtawala wa BBC Two na mkurugenzi wa vipindi wa Televisheni ya BBC katika miaka ya 1960 na 1970. Alianza kujulikana kama mtangazaji wa kipindi cha Zoo Quest mnamo mwaka 1954. Umahiri wake kama mwandishi, mtangazaji na msimulizi umedumu ndani ya miongo minane; ukijumuisha vipindi kama Natural World, Wildlife on One, the Planet Earth franchise, The Blue Planet na mwendelezo wake .Attenborough ndiye mtu pekee aliyeshinda tuzo za BAFTA za ubora wa matangazo ya televisheni, kwa matangazo ya televisheni yenye rangi na yasiyo na rangi na kwa ubora wa 3D na 4K. Katika maisha yake yote amekusanya shahada kadhaa za heshima na tuzo, pamoja na Tuzo tatu za Emmy kwa Simulizi Bora.

wanabiolojia wa Uingereza
Swahili climate voices
Edward Norton Lorenz

Edward Norton Lorenz (alizaliwa tarehe 23 Mei 1917 – 16 Aprili 2008) alikuwa mwanahisabati na mtaalamu wa hali ya hewa kutoka Marekani ambaye alianzisha msingi wa kinadharia wa hali ya hewa na utabiri wa hali ya hewa, na pia msingi wa fizikia ya angahewa na hali ya hewa inayosaidiwa na kompyuta.  Anajulikana zaidi kama mwanzilishi wa nadharia ya machafuko ya kisasa, tawi la hisabati linalozingatia tabia ya mifumo inayobadilika ambayo ni nyeti sana kwa hali ya awali .

Ugunduzi wake wa machafuko ya kiakili "uliathiri sana anuwai ya sayansi ya kimsingi na kuleta moja ya mabadiliko makubwa zaidi katika mtazamo wa mwanadamu juu ya maumbile tangu Sir Isaac Newton," kulingana na kamati iliyomkabidhi Tuzo ya Kyoto la 1991 la sayansi ya kimsingi katika shirika. uwanja wa sayansi ya dunia na sayari. 

Swahili climate voices
wanasayansi wa Marekani
waliozaliwa 1917
waliofariki 2008
Sir Francis Galton

Sir Francis Galton, FRS FRAI (16 Februari 1822 - 17 Januari 1911) alikuwa mwanahisabati wa Uingereza katika enzi ya malkia Viktoria. Alikuwa mtetezi wa Darwinism ya kijamii, eugenics, na ubaguzi wa rangi wa kisayansi; Galton alikuwa shujaa wa mwaka 1909.

Galton alitoa maandishi na vitabu zaidi ya 340. Pia alikuza dhana ya takwimu ya uunganisho na alikuza sana urejeshi kuelekea wastani. Alikuwa wa kwanza kutumia mbinu za takwimu katika utafiti wa tofauti za binadamu na urithi wa akili, na kuanzisha matumizi ya dodoso na tafiti kwa ajili ya kukusanya data juu ya jumuiya za binadamu, ambayo alihitaji kwa kazi za nasaba na wasifu na kwa masomo yake ya anthropometric. Alikuwa mwanzilishi wa eugenics, aliunda neno lenyewe mnamo 1883, na pia akaunda kifungu cha maneno " asili dhidi ya malezi ".  Kitabu chake Hereditary Genius (1869) kilikuwa jaribio la kwanza la kisayansi ya kijamii kusoma fikra na ukuu. 

wanahisabati wa Uingereza
Swahili climate voices
Fred Singer

Siegfried Fred Singer (alizaliwa 27 Septemba 1924 - amefariki 6 Aprili 2020) alikuwa mwanafizikia wa angahewa wa Marekani na profesa wa sayansi ya mazingira katika Chuo Kikuu cha Virginia. 

Fred Singer Alijulikana kwa kukataa makubaliano ya kisayansi kuhusu masuala kadhaa, ikiwa ni pamoja na mabadiliko ya hali ya hewa,  uhusiano kati ya mfiduo wa UV-B na viwango vya melanoma, upotevu wa ozoni ya stratospheric unaosababishwa na misombo ya klorofluoro, ambayo hutumiwa mara nyingi kama jokofu, na hatari za kiafya za [[Kupatwa na moshi wa sigara za wengine|uvutaji wa kupita kiasi]].

Fred Singer ndiye mwandishi au mhariri wa vitabu kadhaa, vikiwemo Athari za Uchafuzi wa Mazingira (1970), The Ocean in Human Affairs (1989), Global Climate Change (1989), The Greenhouse Debate Continued (1992), na Hot Talk, Cold Science. (1997). Pia aliandika kwa ushirikiano Unstoppable Global Warming: Every 1,500 Years (2007) na Dennis Avery, na Climate Change Reconsidered (2009) pamoja na Craig Idso . 

Wanafizikia wa Marekani
Swahili climate voices
James Edward Hansen

James Edward Hansen (amezaliwa Machi 29, 1942) ni profesa msaidizi wa Marekani anayeongoza Mpango wa Sayansi ya Hali ya hewa|Hali ya Hewa, Uhamasishaji na Suluhu  wa Taasisi ya Dunia katika Chuo Kikuu cha Columbia .

Anajulikana zaidi kwa utafiti wake wa hali ya hewa, ushuhuda wake wa 1988 wa Bunge la Congress juu ya mabadiliko ya hali ya hewa ambayo yalisaidia kuongeza ufahamu mpana wa ongezeko la joto duniani, na utetezi wake wa kuchukua hatua ili kuepuka mabadiliko hatari ya hali ya hewa. Katika miaka ya hivi karibuni amekuwa mwanaharakati wa hali ya hewa ili kupunguza athari za ongezeko la joto duniani, katika matukio machache na kusababisha kukamatwa kwake. 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanaharakati wa Marekani
Swahili climate voices
James Spann

James Max Spann Jr. (alizaliwa Juni 6, 1956) ni mtaalamu wa hali ya hewa wa runinga na mwenyeji wa podcast anayeishi Birmingham, Alabama. Kwa sasa anafanya kazi WBMA-LD ( ABC 33/40 ), mshirika wa ABC wa Birmingham. Spann amefanya kazi katika uwanja huo tangu 1978, na mara nyingi anasifiwa kwa utabiri wake rahisi kuelewa na uwezekano wa kuokoa maisha wakati wa Mlipuko mbaya wa 2011 .  Yeye pia ndiye mtangazaji wa podcast ya kila wiki ya WeatherBrains ambayo alianza mwaka wa 2006.
.

Maisha ya awali 
Spann alizaliwa mnamo Juni 6, 1956 huko Huntsville, Alabama kwa Max na Carolyn Spann (1932-2018).  Akiwa mtoto, yeye na familia yake walihamia Greenville katika Kaunti ya Butler . Mama yake alifanya kazi kama katibu katika Shule ya Upili ya Greenville, huku baba yake akiuza mbao.

Marejeo

 

Swahili climate voices

Wanasayansi wa Marekani
Mizunguko ya Milankovich

Mizunguko ya Milankovitch inaelezea athari  za mabadiliko katika mienendo ya Dunia kwenye hali ya hewa yake kwa maelfu ya miaka. Neno hili lilibuniwa na kupewa jina la mwanajiofizikia wa Serbia na mwanaastronomia Milutin Milanković . Katika miaka ya 1920, alidokeza kwamba tofauti za usawazishaji, axial tilt, na utangulizi pamoja na kusababisha tofauti za mzunguko katika usambazaji wa kila mwaka na latitudinal wa mionzi ya jua kwenye uso wa Dunia, na kwamba nguvu hii ya obiti iliathiri sana mifumo ya hali ya hewa ya Dunia.

Harakati za ardhi 
Mzunguko wa Dunia kuzunguka mhimili wake na kuzunguka Jua, hubadilika baada ya muda kutokana na mwingiliano wa mvuto na miili mingine katika Mfumo wa Jua . Tofauti ni ngumu, lakini mizunguko michache ni kubwa. 

Ekolojia
Swahili climate voices
Mazingira
Jiografia