LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Bahari ya Java

Bahari ya Java ni sehemu ya bahari iliyopo kati ya visiwa vya Indonesia vya Borneo upande wa kaskazini, Java upande wa kusini, Sumatra upande wa magharibi, na Sulawesi upande wa mashariki. 

Mlangobahari wa Karimata upo kwenye kaskazini magharibi na kuiunganisha na Bahari ya Kusini ya China. 

Eneo lake ni la km² 320,000.  

Uvuvi ni shughuli muhimu ya kiuchumi katika Bahari ya Java. Kuna zaidi ya spishi 3,000 za viumbe vya baharini katika eneo hilo. Kuna pia hifadhi kadhaa za kitaifa kama Karimunjawa.  

Eneo linalozunguka Bahari ya Java ni shabaha maarufu ya utalii. Wengi wanakuja kupiga mbizi na kupata picha za viumbe chini ya maji, mabaki ya meli zilizozama, matumbawe na sifongo. 

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia yalitokea hapa mapigano ya baharini katika miezi ya Februari na Machi ya mwaka 1942 ambapo jeshi la majini la Japani lilishinda mataifa ya ushirikiano Uholanzi, Ufalme wa Muungano, Australia na Marekani yaliyojaribu kutetea Java.

Tanbihi

Viungo vya nje 
    

Jiografia ya Indonesia
Mto Bushman

Mto Bushman (kwa Kiafrikaans: Boesmansrivier) ni mkondo unaotoa maji katika mashariki kwenda kaskazini mashariki mwa mto Tugela, ndani ya KwaZulu-Natal, jimbo la Afrika Kusini. 

Mto huo unatoka milima ya Drakensberg, huku eneo lake la juu la kukusanya maji likiwa katika Giant's Castle Game Reserve, mashariki mwa Giant's Castle. Mto huu hupeleka maji yake katika Wagendrift Dam na huendelea kutiririka na kupita katika mji wa Estcourt na hapo huungana na mto Tugela karibu na mji wa Weenen.

Matawimto ya mto huu ni Little Bushmans River ambao huungana na mto Bushman katika Estcourt, Rensburgspruit, mto Mtontwanes na mto Mugwenya. Lambo la Wagendrift karibu na Estcourt ni bwawa kubwa la kuhifadhia maji. Kuna vijiji vingi vyenye idadi kubwa ya watu, vingi vikiwa vinakaliwa na jamii ya amaHlubi, vinapatikana katika eneo la juu la kukusanyia maji.  Mto umepakana na  Bloukrans River upande wa kaskazini na Mooi River upande wa kusini.

Tazama pia 
 Orodha ya mito ya Afrika Kusini
 Orodha ya malambo ya Afrika Kusini

Tanbihi

Viungo vya nje
 List of South African Dams Department of Water Affairs and Forestry (South Africa)

Mito ya Afrika Kusini
Mito ya KwaZulu-Natal
Xi'an

Xi'an ni makao makuu ya Mkoa wa Shaanxi nchini China. Kwenye mwaka 2011 ilikuwa na wakazi milioni 6.  

Jiji hilo ni maarufu kwa Jeshi la Matofali lililopatikana ndani ya kaburi la kaisari wa kwanza wa China Qin Shi Huang.

Historia 
Mji huu ulikuwa mji mkuu wa nasaba za wafalme 13, pamoja na nasaba ya Zhou, nasaba ya Qin, nasaba ya Han, nasaba ya Sui, na nasaba ya Tang.  

Umuhimu wa mji ulitokana na mahali pake kwenye chanzo cha Barabara ya Hariri iliyounganisha China na Asia ya Magharibi na ya Kusini .  

Xi'an inachukuliwa kuwa moja ya taji za kongwe zaidi katika historia ya ulimwengu pamoja na nyingine tatu za Athene, Roma na Cairo.

Jina 
Xi'an ilijulikana zaidi kwa tahajia ya Sian. Jina la Xi'an lilichaguliwa kwa maana ya "Amani ya Magharibi" wakati wa nasaba ya Ming kwa sababu ilikuwa mji mkubwa kwenye magharibi ya milki ya Ming.

Utamaduni na Utalii 
Kama mji wa kihistoria, Xi'an bado imezungukwa na ukuta wa kale. Kivutio kikuu cha wageni ni makaburi ya kifalme pamoja na "jeshi la matofali".  
Halafu:
 Banpo: kijiji  cha zama za mawe 
 Ukuta wa mji 
 Mnara wa kengele na ngoma 
 Pagoda wa bata bukini mwitu 
 Kaburi la Hanyangling

Marejeo 

Shaanxi
Miji ya China
Mto Marico

Mto Marico au Madikwe ni mto wa Afrika Kusini. Kuna mabwawa mengi ndani ya bonde la mto huo.  Groot Marico limeitwa kutokana na jina la mto Marico.  Mto unaungana kulia mwa kando zake na Crocodile River ambao hujulikana kama mto Limpopo.

Chanzo 

Mto unaanza mwanzoni kabisa katika Eye of Marico, karibu na Rustenburg na Swartruggens katika jimbo la Kaskazini-Magharibi ya Afrika Kusini. Chanzo cha mto ni dolomitic shimo lillopo chini ya ardhi lenye maji masafi ambayo pia ni mazuri kwa michezo ya scuba diving . Hutiririka kaskazini kama Marico mkuu na mbali kwa chini hujulikana kama  Klein Marico River . Kwa urefu wake hujulikana pia kama mto Madikwene , ila baada ya Sehubyane River (Sandsloot) huungana kushoto kwake na jina lake hubadilika kuwa mto Marico.

Mto huendelea kutiririka kuelekea kaskazini halafu hupinda kuelekea kaskazini mashariki na kuung mpaka kati ya  South Africa na Botswana. Kwa chini maji yanapotiririka,mto Crocodile huungana na mto Marico kwa upande wake wa kulia na jina la mkondo huo hubadilika na kuwa Limpopo River. About 5 km short of the confluence the Notwane River huungana na mto Limpopo kwa upande wake wa kusini magharibi.

Mabwawa katika bonde la mto Marico 
Mto Marico ni sehemu ya Crocodile (West) and Marico Water Management Area. Mabwawa katika bonde la mto ni:
 Lambo la Molatedi
 Lambo la Kromellenboog
 Lambo la Marico-Bosveld
 Lambo la Uitkyk
 Lambo la Klein-Maricopoort
 Lambo la Sehujwane
 Lambo la Madikwe

Angalia pia 
 Orodha ya mito ya Afrika Kusini

Marejeo

Viungo vya nje 
 Overview of the Crocodile (West)/Marico Water Management Area 
 Major rivers and streams within the Limpopo River Basin
 Madikwe Game Reserve
 Madikwe River Lodge 

Mito ya Afrika Kusini
Bahari ya Maluku

Bahari ya Maluku (kwa Kiingereza: Moluccan Sea) ni sehemu ya Bahari ya Pasifiki, ndani ya nchi ya Indonesia. Ni eneo lenye miamba tumbawe mingi na nafasi nzuri ya kupiga mbizi. 

Bahari ya Maluku inapakana na Bahari ya Banda upande wa kusini na Bahari ya Celebes upande wa kaskazini. 

Iko kati ya visiwa vya Maluku na Sulawesi (Celebes). Visiwa vya Talaud kaskazini ndivyo mwisho wa bahari hiyo.  

Eneo lake ni takriban kilomita za mraba 200,000. Kina cha maji hufikia mita 4,810. 

Chini ya bahari hii mabamba ya gandunia husukumana na hivyo kusababisha matetemeko ya ardhi ya mara kwa mara.

Tovuti za Nje 
  

Jiografia ya Indonesia
Exai

Exai ni kampuni ya mtandao iliyoanzishwa mwaka wa 2012 huko Tel Aviv, Israel.

Leo kampuni hiyo ina ofisi za matawi pia huko Marekani, Masedonia Kaskazini na Philippines. 

Huduma za kampuni ni ubadilishaji wa wavuti, utunzaji wa tovuti na uhamiaji wa cm.

Tovuti ya mwanzoni ilitangazwa kutoka Adweek na TechCrunch.

Tanbihi

Kampuni za Israeli
Bahari ya Ufilipino

Bahari ya Ufilipino ni bahari ya pembeni ya Bahari Pasifiki iliyopo upande wa mashariki wa Ufilipino na Taiwan. Bahari ya Ufilipino imepakana na Japani upande wa kaskazini, Visiwa vya Mariana upande wa mashariki na Kisiwa cha Palau upande wa kusini. Eneo lake ni takribani kilomita za mraba milioni 5.

Jiolojia 
Kijiolojia iko juu ya bamba la gandunia la Ufilipino.  

Mifereji mirefu zaidi duniani inapatikana katika eneo hilo ambayo ni Mfereji wa Mariana na Mfereji wa Ufilipino.

Marejeo 

Pasifiki
Jiografia ya Ufilipino
Bahari ya Okhotsk

Bahari ya Okhotsk ni bahari ya pembeni ya Pasifiki ya magharibi.  Iko kati ya rasi ya Kamchatka upande wa mashariki, visiwa vya Kurili upande wa kusini mashariki, kisiwa cha Hokkaidō upande wa kusini, kisiwa cha Sakhalin kwenye magharibi, na pwani ya Siberia ya mashariki upande wa magharibi na kaskazini. Ghuba ya Shelikhov iko upande wa kaskazini mashariki. 

Jina limetokana na mji wa Okhotsk ambayo ni mji wa kwanza ulioundwa na Warusi katika Mashariki ya Mbali.

Jiografia 

Eneo la Bahari ya Okhotsk ni km2 1,583,000. Imeunganishwa na Bahari ya Japani upande wa magharibi kupitia Ghuba ya Sakhalin, upande wa kusini kupitia mlangobahari wa La Pérouse. Kina cha wastani ni mita 859, kina kirefu zaidi ni mita 3,372.

Katika majira ya baridi, usafiri kwenye Bahari ya Okhotsk unakuwa mgumu, au hata hauwezekani, kwa sababu ya wingi wa barafu.

Visiwa 
Baadhi ya visiwa vya Bahari ya Okhotsk ni vikubwa kiasi. Hii ni pamoja na Hokkaido ambayo ni kisiwa cha pili kwa ukubwa cha Japani, na Sakhalin ambayo ni kisiwa kikubwa cha Urusi. Visiwa vingi vidogo vya bahari hiyo havina wakazi, hivyo ni maeneo bora ya kuzaliana kwa sili na pinnipedia wa spishi mbalimbali pamoja na ndege wa baharini.

Bandari za maana 

 Abashiri, Hokkaidō, Japan 
 Magadan, Magadan, Urusi 
 Monbetsu, Hokkaidō, Japan 
 Palana, Kamchatka, Urusi 
 Wakkanai, Hokkaidō, Japan

Marejeo

Tovuti za Nje 
   

Jiografia ya Urusi
Jiografia ya Japani
Bahari
Pasifiki
Mlango wa Hudson

Mlango wa Hudson unaunganisha Bahari ya Atlantiki na Ghuba ya Hudson huko Kanada. Uko kati ya Kisiwa cha Baffin na pwani ya kaskazini ya Quebec. Urefu wake ni km 720  , upana wake huwa kati ya km 240 hadi km 54.   

Njia hii ya bahari iligunduliwa na nahodha Mwingereza Henry Hudson mnamo mwaka wa 1609 alipotafuta mapito ya kaskazini-magharibi yaani njia mbadala ya kufika kwenye Bahari Pasifiki.

Marejeo 

Atlantiki
Milango ya Bahari
Jiografia ya Kanada
Mlangobahari wa Otranto

Mlangobahari wa Otranto (kwa Kiingereza: Strait ya Otranto) unaunganisha Adria na Bahari ya Ionia. Unatenganisha Italia na Albania. Upana wake karibu na Salento ni chini ya kilomita 72.  Jina linatokana na mji wa Italia wa Otranto. 

Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, mlango huo ulikuwa na umuhimu wa kimkakati. Wanamaji wa ushirikiano wa Italia, Ufaransa, na Uingereza walizuia manowari za Austria-Hungaria kutoka kwenye Adria na kuingia Bahari ya Mediteranea .

Marejeo 

Milango ya Bahari
Jiografia ya Italia
Jiografia ya Albania
Behanzin

Behanzin (1844-1906) alikuwa mtawala wa Dola la Dahomey katika Benin ya leo, Afrika ya Magharibi.

Waliozaliwa 1844
Waliofariki 1906
Historia ya Benin
Wanasiasa wa Benin
Mlangobahari wa Sunda

Mlangobahari wa Sunda ni sehemu ya bahari ambayo iko kati ya visiwa vya Java na Sumatra huko Indonesia.  

Inauganisha Bahari ya Java na Bahari Hindi. Upana wake ni km 24. 

Katika eneo hili mwaka 1883 ulitokea mlipuko wa volkeno ya Krakatau uliofunika mazingira yote na uvumbi wa majivu yake. 

Jiografia ya Indonesia
Milango ya Bahari
Lukeni lua Nimi

Lukeni lua Nimi (pia Ntinu Nimi a Lukeni; 1380-1420) alikuwa mtawala wa kwanza na mwanzilishi wa Ufalme wa Kongo. 
 
Waliozaliwa 1380
Waliofariki 1420
Historia ya Angola
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Aleksanda wa Sisili

Aleksanda wa Sisili, O. de M. (alifia dini Tunisi, 1317) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Sicilia, Italia ambaye alikwenda Tunisia kukomboa watumwa akachomwa moto kwa ajili ya imani yake.  

Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 13
Waliofariki 1317
Wamersedari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Wafiadini wa Aquae Regiae

Wafiadini wa Aquae Regiae (walifariki 459) walikuwa Wakristo wa Kanisa Katoliki ambao waliuawa na Wavandali Waario chini ya mfalme Genseriki kwa ajili ya imani yao wakiwa kanisani kuadhimisha Pasaka katika mji huo (leo Arbal nchini Algeria).  

Msomaji wao alichomwa koo kwa mshale wakati wa kuimba Aleluya mimbarini.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 5 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 459
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Algeria
Pelusi wa Aleksandria

Pelusi wa Aleksandria (alifariki 310) alikuwa padri aliyefia imani yake katika mji huo wa Misri.  

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 310
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Theodoro wa Pentapoli

Theodoro wa Pentapoli (alifariki 310 hivi) alikuwa askofu wa Pentapoli (katika Libya ya leo) aliyeteswa kwa ajili ya imani yake pamoja na shemasi Irenei na wasomaji Serapioni na Amoni.

Anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Aprili lakini pia 26 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 310
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Libya
Irenei wa Pentapoli

Irenei wa Pentapoli (alifariki 310 hivi) alikuwa shemasi wa Pentapoli (katika Libya ya leo) aliyeteswa kwa ajili ya imani yake pamoja na askofu Theodoro na wasomaji Serapioni na Amoni.

Anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Aprili lakini pia 26 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 310
Mashemasi
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Libya
Serapioni wa Pentapoli

Serapioni wa Pentapoli (alifariki 310 hivi) alikuwa Mkristo wa Pentapoli (katika Libya ya leo) aliyeteswa kwa ajili ya imani yake pamoja na askofu Theodoro, shemasi Irenei na msomaji mwenzake Amoni.

Anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Aprili lakini pia 26 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 310
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Libya
Amoni wa Pentapoli

Amoni wa Pentapoli (alifariki 310 hivi) alikuwa Mkristo wa Pentapoli (katika Libya ya leo) aliyeuawa kwa ajili ya imani yake pamoja na askofu Theodoro, shemasi Irenei na msomaji mwenzake Serapioni.

Anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Aprili lakini pia 26 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 310
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Libya
Masimo wa Aleksandria

Masimo wa Aleksandria (alifariki 22 Aprili 282) alikuwa askofu wa mji huo wa Misri.

Alipokuwa padri alikwenda uhamishoni pamoja na askofu Dionisi wa Aleksandria kwa kutetea imani sahihi, halafu akawa mwandamizi wake kama Patriarki (9 Novemba 264 - 22 Aprili 282). 

Anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Aprili, lakini pia tarehe 9 Aprili na zamani 27 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Anba Maximus The Fifteenth Pope of Alexandria.

Viungo vya nje 
 The Official website of the Coptic Orthodox Pope of Alexandria and Patriarch of All Africa on the Holy See of Saint Mark the Apostle 
 Coptic Documents in French

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 282
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Misri
Petro Kamino

Petro Kamino, O. de M. (alifia dini Tunisi, 1284) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa, ambaye alikwenda Tunisia kukomboa watumwa akanyofolewa macho na hatimaye kukatwa kichwa kwa ajili ya imani yake.  

Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 13
Waliofariki 1284
Wamersedari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Terensi na wenzake

Terensi na wenzake (walifariki 251 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa Karthago (karibu na Tunisi ya leo) katika dhuluma ya kaisari Decius.

Kati ya wenzake 45, wanajulikana kwa jina Afrikano, Masimo, Pompeo, Aleksanda na Theodoro.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa hasa tarehe 10 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 251
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Apoloni wa Aleksandria

Apoloni wa Aleksandria (alifariki 250 hivi) alikuwa padri aliyeuawa Aleksandria, Misri kwa ajili ya imani yake (pengine inasemekana pamoja na wenzake watano).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimshwa tarehe 10  Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi 

Waliofariki 250
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Antonio Vallesio

Antonio Vallesio, O. de M. (alifia dini Tunisi, 1293) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Liguria, Italia, ambaye alikwenda Tunisia pamoja na Matia Marko ili kuhubiri Injili, lakini alikamatwa na kuuawa kwa kupigwa mawe kwa ajili ya imani yake.  

Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 13
Waliofariki 1293
Wamersedari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Matia Marko

Matia Marko, O. de M. (alifia dini Tunisi, 1293) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Toulouse, Ufaransa, ambaye alikwenda Tunisia pamoja na Antonio Vallesio ili kuhubiri Injili, lakini alikamatwa na kuuawa kwa kurushwa chini kutoka gengeni kwa ajili ya imani yake.  

Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 13
Waliofariki 1293
Wamersedari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Barsanufi wa Gaza

Barsanufi wa Gaza (au wa Palestina; alifariki 540 hivi) alikuwa mkaapweke kutoka Misri maarufu kwa uadilifu wake na kwa ubora wa sala yake.

Ingawa alijitenga kabisa na watu aliandika barua nyingi kuwapa ushauri; kati yake 800 zimetufikia.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa hasa tarehe 6 Februari au 11 Aprili.

Tanbihi

Viungo vya nje
 San Barsanofio

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 540
Wakaapweke
Watakatifu wa Misri
watakatifu wa Palestina
Tomais wa Aleksandria

Tomais wa Aleksandria (aliuawa 476) alikuwa mwanamke Mkristo wa mji huo wa Misri aliyekataa kuzini na babamkwe wake ambaye kwa sababu hiyo alimkata vipande viwili kwa upanga. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 14 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 476
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Fronto na wenzake

Frontoni abati (alifariki karne ya 2 au ya 4) alikuwa Mkristo wa Misri ambaye alikwenda kuishi jangwani pamoja na wenzake 70.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yao inaadhimishwa tarehe 14 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Wamonaki
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Misri
Wamersedari wafiadini wa mwaka 1393

Wamersedari Wafiadini wa mwaka 1393 walikuwa watawa wa shirika la Wamersedari ambao, kadiri ya karama yao, walielekea Afrika ili kukomboa watumwa wa Waislamu, lakini walikamatwa na kuteswa na hatimaye walifia dini yao.

Wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 15 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wamersedari
Wafiadini Wakristo
Bahari ya Solomon

Bahari ya Solomon ni sehemu ya Bahari Pasifiki iliyopo kati ya Papua Guinea Mpya na Visiwa vya Solomon.  

Bahari ya Solomon inajumuisha mfereji wa New Britain unaofikia kina cha zaidi ya mita 9,140 chini ya usawa wa bahari.  

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia yalitokea mapigano mengi katika sehemu hiyo.

Marejeo 

Visiwa vya Solomon
Jiografia ya Papua Guinea Mpya
Bahari
Pasifiki
Bahari ya Sulu

Bahari ya Sulu (kwa Kifilipino; Dagat ng Sulu; kwa Kiingereza: Sulu Sea) ni sehemu ya Bahari Pasifiki iliyopo kati ya Ufilipino na kaskazini mashariki mwa kisiwa cha Borneo (sehemu ya Malaysia), ikipakana upande moja na funguvisiwa la Sulu (ng'ambo yake Bahari ya Celebes) na kwa upande wa kaskazini mashariki na kisiwa cha Palawan (ng'ambo yake Bahari ya Kusini ya China).

Jiografia na ekolojia  
Uso wa sehemu hii ya bahari ina kilomita za mraba 260,000. Kina cha wastani ni mita 1139.   

Ndani ya Bahari ya Sulu iko Hifadhi ya Taifa ya Tubbataha Reef iliyoorodheshwa na UNESCO kati ya Urithi wa Dunia.  

Kusini magharibi mwa Bahari ya Sulu kuna visiwa ambako kasa wanatega mayai yao, hasa Kasa Uziwa (chelonia mydas) na Kasa Mwamba (eretmochelys imbricata).

Maharamia 
Bahari ya Sulu ina historia ndefu ya uharamia uliostawi katika mapambano baina ya Wahispania (waliotawala sehemu za visiwa vya Ufilipino) na wapinzani wao wazalendo. 

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia uharamia ulipata nguvu tena. Mara nyingi ni makundi ya maharamia hadi kumi wanaoshambulia hasa maboti madogo ya mizigo na ya abiria pamoja na wavuvi. Katika miaka ya 1980 takriban mashambulio 100 yalikadiriwa kila mwaka katika Bahari ya Sulu. Maharamia wa eneo hili wanahofiwa kwa sababu wanaua haraka kuliko kawaida na pia wanateka nyara.

Marejeo

Viungo vya nje 

Bahari
Pasifiki
Jiografia ya Ufilipino
Jiografia ya Malaysia
Bahari ya Tasmania

Bahari ya Tasmania ni bahari ya pembeni ya Pasifiki Kusini iliyopo kati ya Australia, Kisiwa cha Tasmania na New Zealand. Eneo lake ni takriban kilomita za mraba 2,331,000 likiwa na upana wa km 2,000 na urefu wa km 2,800. Maji yake hufikia kina cha mita 5,200. 

Jina la bahari pamoja na kisiwa cha Tasmania limetokana na nahodha Mholanzi Abel Tasman, aliyekuwa Mzungu wa kwanza kupita huko na kuchora ramani mnamo mwaka 1642/1643. Mwingereza  James Cook alifuata mnamo 1770 akakazia utafiti wa eneo.

Kujisomea 
 Rotschi, H.; Lemasson, L. (1967), Oceanography of the Coral and Tasman Seas (PDF), Oceanogr Marine Biol Ann Rev, ASIN B00KJ0X6D4

Viungo vya nje 

Jiografia ya Australia
Jiografia ya New Zealand
Bahari
Pasifiki
Mapaliko na wenzake

Mapaliko na wenzake Baso, Fortunio, Paulo, Fortunata, Viktorino, Viktori, Eremio, Kredula, Ereda, Donato, Firmo, Venusto, Frukto, Julia, Marziale na Aristone (walifariki 250 hivi) walikuwa Wakristo wa Afrika Kaskazini (Tunisia ya leo) katika karne ya 3.

Wakati wa dhuluma ya kaisari Decius, wote walikubali kuteswa na hatimaye kuuawa kwa ajili ya imani yao, wengi wao kwa kuachwa bila chakula gerezani hadi kufa. 

Askofu wa Karthago Sipriani mfiadini aliandika juu yao.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa hasa tarehe 19 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 250
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Tunisia
Aniano wa Aleksandria

Aniano wa Aleksandria (alifariki Aleksandria, 86) alikuwa askofu wa mji huo wa Misri kwa miaka 22 baada ya mwinjili Marko, akiwa wa kwanza kuongolewa naye katika nchi hiyo.

Habari zake ziliandikwa na mwanahistoria Eusebi wa Kaisarea.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 25 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 St. Anianus, 2nd Pope of Alexandria

Viungo vya nje 
 
 The Official website of the Coptic Orthodox Pope of Alexandria and Patriarch of All Africa on the Holy See of Saint Mark the Apostle 
 Coptic Documents in French

Waliofariki 86
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Misri
Petro wa Bearn

Petro wa Bearn, O. de M. (alifia dini Tunisi, 1364) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa, ambaye alikwenda Tunisia kukomboa watumwa akateswa na hatimaye kuchomwa moto kwa ajili ya imani yake.  

Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 14
Waliofariki 1364
Wamersedari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Tukiko

Tukiko alikuwa Mkristo wa karne ya 1 kutoka mkoa wa Asia ambaye alimfuata Mtume Paulo katika baadhi ya safari zake, na ambaye anatajwa kwa sifa katika vitabu vitano vya Agano Jipya (Mdo 20:4; Ef 6:21-22; Kol 4:7; Tito 3:12; 2 Tim 4:12). Paulo mwenyewe anamuita "Ndugu mpendwa, mtumishi mwaminifu na mwenzi katika huduma ya Bwana".  

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Watu wa Biblia
Waliofariki karne ya 1
Watakatifu wa Uturuki
Mtume Paulo
M'balia Camara

M'Balia Camara (1929-1955) alikuwa mwanasiasa na shujaa wa uhuru nchini Guinea.

Waliozaliwa 1929
Waliofariki 1955
Wanasiasa wa Guinea
Bahari ya Amundsen

Bahari ya Amundsen ni mkono wa Bahari ya Kusini upande wa magharibi wa Bara la Antaktiki kwenye eneo la longitudo ya 110°. Upande wa mashariki inapakana na Bahari ya Bellingshausen, upande wa magharibi hakuna sehemu ya bahari iliyopewa jina maalumu, hadi Bahari ya Ross kwa umbali wa km 1,000.

Bahari imefunikwa na barafu kwa muda mrefu wa mwaka. Barafuto inayosukuma barafu baharini ina unene wa kilomita 3 na eneo lake ni kilomita za mraba 700,000.   

Bahari hiyo imepewa jina lake kwa heshima ya Roald Amundsen, mpelelezi wa ncha za Dunia kutoka nchini Norwei, aliyekuwa binadamu wa kwanza aliyefaulu kufika kwenye ncha ya kusini. Kwa miaka mingi mstari wa pwani haukujulikana kwa sababu unene wa barafu hauonyeshi tofauti kati ya bahari na nchi kavu. Tangu mwaka 1940 Mwamerika Richard Evelyn Byrd alifanya utafiti kwa msaada wa eropleni akaweza kutambua pwani.

Marejeo

Viungo vya Nje 

Bahari
Bahari ya Kusini
jiografia ya Antaktiki
Hori Kuu ya Australia

Hori Kuu ya Australia ni hori kubwa iliyopo upande wa kusini wa Bara la Australia. 

Kuna namna tofauti za kuangalia sehemu hii ya bahari kati ya wataalamu wa Australia na wataalamu wa kimataifa. 

Taasisi ya Hidrografia ya Autralia inafafanulia hivi: 

Mipaka yake ni Rasi Pasley katika Australia ya Magharibi na Rasi Carnot katika Australia Kusini zilizo na umbali wa km 1,160.  Taasisi hii inatazama Hori Kuu ya Australia kuwa sehemu ya Bahari ya Kusini.  

Shirika la Kimataifa la Hidrografia linaangalia eneo kubwa zaidi likitazama mstari baina ya Rasi ya Magharibi ya Howe (35°08′S 117°37′E) hadi Rasi ya Kusini Magharibi ya Kisiwa cha Tasmania kuwa mpaka wa kusini. Kwao hori ni sehemu ya Bahari Hindi.   

Hakuna miji mikubwa kwenye pwani hiyo. Tabianchi ya pwani ni yabisi, sehemu kubwa ni tambarare inayoitwa "Nullarbor" inayomaanisha "pasipo miti",

Marejeo

Viungo vya nje 

Jiografia ya Australia
Bahari ya Hindi
Bahari ya Kusini
Bahari ya Ross

Bahari ya Ross ni sehemu ya Bahari ya Kusini iliyopo katika hori kubwa huko Antaktiki kati ya Nchi ya Viktoria na Nchi ya Marie Byrd.

Maelezo 
Bahari ya Ross iligunduliwa na nahodha Mwingereza James Ross mnamo 1841. Magharibi mwa Bahari ya Ross kipo Kisiwa cha Ross. Mashariki kiko Kisiwa cha Roosevelt. Sehemu ya kusini imefunikwa na barafu.  Katika magharibi mwa bahari ya Ross kuna bandari ambayo kwa kawaida huwa haina barafu wakati wa kiangazi.  

New Zealand inadai usimamizi juu ya maeneo yote katika Bahari ya Ross.

Umuhimu wa kiikolojia na uhifadhi 
Katika msimu wa joto kuna planktoni nyingi ambayo ni muhimu kama chanzo cha chakula kwa spishi kubwa kama vile samaki, sili, nyangumi, na ndege wa bahari. 

Kwenye pwani za bahari hii kuna sehemu ambapo spishi mbalimbali za ngwini hukutana na kuzaa.  

Bahari ya Ross ni mojawapo ya sehemu za mwisho za bahari duniani zisizoathiriwa bado na shughuli za wanadamu. Kwa sababu hiyo hakuna uchafuzi wa mazingira.

Marejeo

Viungo vya nje 

Bahari
Bahari ya Kusini
jiografia ya Antaktiki
Bahari ya Weddell

Bahari ya Weddell ni sehemu ya Bahari ya Kusini iliyopo katika hori kubwa baina ya Rasi Antaktiki na Nchi ya Coats. Sehemu kubwa ya eneo lake imefunikwa na barafu ya kudumu. Upana kwenye mdomo wa hori ni karibu km 2,000, eneo hilo ni karibu kilomita za mraba milioni 2.8. Kina chake ni baina ya mita 500 hadi 5,000. 

Bahari hiyo ilipewa jina la nahodha Mwingereza na mwindaji wa sili James Weddell aliyeingia katika bahari hiyo mnamo 1823 akafika hadi latitudo ya kusini ya 74. Sili wa Weddell ni moja ya wanyama ambao wanaishi katika eneo hilo. 

Argentina (nchi iliyo karibu zaidi), Chile na Ufalme wa Muungano wanashindana kuhusu usimamizi wa sehemu hii.

Viungo vya Nje 

Bahari
Bahari ya Kusini
jiografia ya Antaktiki
Nchi ya Moto

Nchi ya Moto (ndiyo tafsiri ya jina Tierra del Fuego) ambayo ni funguvisiwa kwenye kusini kabisa ya Amerika Kusini. Imetengwa na bara kwa Mlangobahari wa Magellan. Rasi ya Hoorn ambayo ni ncha ya kusini kabisa ya Amerika, iko hapa.

Visiwa vyote vina eneo la kilomita za mraba 73,746 na kisiwa kikuu Isla Grande de Tierra del Fuego kina km2 47.000. 

Tangu mwaka 1881 funguvisiwa limegawiwa kwenye longitudo ya magharibi ya 69° 31' kwa nchi mbili za Chile na Argentina. Upande wa mashariki, katika mkoa wa "Tierra del Fuego", kuna wakazi wapatao 127.000, upande wa magharibi, katika mkoa wa Magellanes wa Chile, kuna watu 8,000.

Jina linatokana na kumbukumbu ya wapelelezi Wahispania waliovuka Amerika Kusini kwenye mwaka 1520. Walipopita hapa hawakuona watu wowote lakini wakati wa usiku waliona mioto mingi, hivyo Magellan aliandika "Nchi ya moto" katika ramani yake.

Hata baada ya kuanzishwa kwa ukoloni wa Hispania katika sehemu za kaskazini ya Amerika Kusini, wenyeji Waindio, waliokuwa wavuvi na wawindaji, waliendelea kuishi tu bila usumbufu kwa muda mrefu hadi karne ya 19. 

Kuanzia mwaka 1860 wafugaji wa kondoo kutoka Argentina na wachimbaji madini kutoka Chile walianza kuingia kwenye Tierra del Fuego. Pamoja na kunyang'anywa ardhi yao wazalendo wengi walikufa baada ya kuambukizwa magonjwa kutoka Ulaya ambayo hawakuzoea, sawa jinsi ilivyowahi kutokea kwa Waindio wengi tangu kuingia kwa Wazungu. Leo ni wachache sana waliobaki.

Eneo ni baridi mno kwa kilimo lakini hadi leo ufugaji wa kondoo na biashara ya sufi ni msingi wa uchumi. Kampuni ya nguo Bennetton inamiliki maeneo ya kilomita za mraba milioni moja kwa ufugaji wa kondoo.

Tanbihi

Marejeo mengine 
 Bridges, Lucas. 1948. Uttermost Part of the Earth. Reprint with introduction by Gavin Young, Century Hutchinson, 1987.  ISBN|-7126-1493-1
 Keynes, Richard. 2002. Fossils, Finches and Fuegians: Charles Darwin's Adventures and Discoveries on the Beagle, 1832–1836. HarperCollins Publishers, London. Reprint: 2003.
 Bollen, Patrick. 2000. "Tierra del Fuego" B/W Photobook. Lannoo Publishers, Tielt, Belgium. ISBN 90-209-4040-6

Tovuti za Nje

 Official website of Argentine Tierra del Fuego
 Chile Cultural Society – Tierra del Fuego
 

 
Visiwa vya Argentina
Visiwa vya Chile
Visiwa vya Pasifiki
Visiwa vya Atlantiki
Bahari ya Scotia

Bahari ya Scotia ni eneo la bahari kati ya Antaktiki na Amerika Kusini pale ambako Bahari ya Kusini na Atlantiki Kusini zinakutana. Eneo la Bahari ya Scotia ni takribani kilomita za mraba 900,000. 

Mipaka yake ni Mapito ya Drake upande wa magharibi na Pinde la Scotia upande wa mashariki ambalo ni safu ya milima chini ya uso wa bahari inayounganisha Rasi Antaktiki na Nchi ya Moto (Tierra del Fuego). Sehemu ya milima hii huonekana kama visiwa vya Falkland, vya South Georgia na South Sandwich. 

Visiwa hivyo ni vya mawe na sehemu kufunikwa na barafu na theluji mwaka wote. Bahari ya Scotia ni sehemu baridi yenye dhoruba nyingi. 

Jina limetokana kuanzia mwaka 1932 na meli "Scotia" iliyotumwa 1902-1904 kutoka Uskoti kwa madhumuni ya msafara wa kisayansi ili kupeleleza hali ya Antaktiki.

Marejeo

Viungo vya nje

Bahari
Bahari ya Kusini
Atlantiki
jiografia ya Antaktiki
Mlangobahari wa Torres

Mlangobahari wa Torres ni sehemu nyembamba ya bahari kati ya Australia na Guinea Mpya. Unaunganisha Bahari ya Matumbawe upande wa mashariki na Bahari ya Arafura upande wa magharibi. Upana wake ni km 150 ukiwa na visiwa vingi na miamba tumbawe ndani yake. 

Jina linatokana na nahodha Mhispania Luis Vaez de Torres aliyepita huko mwaka 1606 akiwa baharia wa kwanza aliyeshika kumbukumbu ya mapito haya kwenye ramani.  

Ndani ya mlangobahari kuna visiwa 240 hivi ambavyo ni eneo la Australia, jimbo la Queensland. Kuna visiwa 17 vyenye watu. Idadi ya wakazi ni 6,800 na takriban watu 42,000 wenye asili ya visiwa hivi kwa sasa wana makazi yao Australia bara.  

Utawala wa sehemu hii ya bahari pamoja na visiwa uko mikononi mwa Torres Strait Regional Authority yenye makao makuu kwenye Kisiwa cha Thursday.

Jiografia 
Mlangobahari huu ni njia muhimu ya usafiri wa meli lakini ni vigumu kupita salama kutokana na kina kifupi cha maji na idadi kubwa ya visiwa na miamba tumbawe. 

Visiwa ni mchanganyiko wa aina tofautitofauti. Baadhi ya visiwa karibu na Guinea Mpya vimetokana na mchanga na matope yaliyomwagwa na mito baharini. Upande wa magharibi kuna visiwa vya miamba ambavyo ni vilele vya milima inayoanza chini ya uso wa bahari. Visiwa vingine vimejengwa na matumbawe. Upande wa mashariki wa mlangobahari kuna pia visiwa vilivyojengwa na volkeno zilizomwaga lava chini ya uso wa bahari na kukua juu yake. 

Visiwa kadhaa visivyo na mwinuko mkubwa juu ya usawa wa bahari vimeona mafuriko ya mara kwa mara kutokana na kupanda kwa usawa wa bahari.

Wenyeji 
Wakazi asilia huitwa leo "Torres Strait Islanders". Ni Wamelanesia wanaofanana na Wapapua wa Guinea Mpya. Wenyeji wa visiwa hivi wana utamaduni wa pekee na historia ndefu. Walifanya biashara na Wapapua kwenye kaskazini na Waadithinngithigh wa Australia kwa maelfu ya miaka.

Marejeo 

Milango ya Bahari
Jiografia ya Papua Guinea Mpya
Jiografia ya Australia
Vendemiale

Vendemiale (alifariki 483) alikuwa askofu wa Gafsa (leo nchini Tunisia) hadi alipopelekwa uhamishoni katika kisiwa cha Corsica (leo nchini Ufaransa) kutokana na dhuluma za Wavandali Waario dhidi ya Wakatoliki. Ilikuwa vilevile kwa maaskofu wengine 650.

Baada ya kuinjilisha kisiwa hicho pamoja na maaskofu Eujeni wa Karthago na Lonjino wa Pamaria, aliendelea hata nje yake. Hatimaye alifia dini kwa kukatwa kichwa kwa amri ya mfalme Huneriki. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 483
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Tunisia
Lonjino wa Pamaria

Lonjino wa Pamaria (alifariki 483) alikuwa askofu wa Pamaria (leo nchini Algeria) hadi alipopelekwa uhamishoni katika kisiwa cha Corsica (leo nchini Ufaransa) kutokana na dhuluma za Wavandali Waario dhidi ya Wakatoliki. Ilikuwa vilevile kwa maaskofu wengine 650.

Baada ya kuinjilisha kisiwa hicho pamoja na maaskofu Vendemiale, Eujeni wa Karthago, hatimaye alifia dini kwa kukatwa kichwa kwa amri ya mfalme Huneriki. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 483
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Algeria
Eujeni wa Karthago

Eujeni wa Karthago (alifariki 483) alikuwa askofu wa mji huo (leo nchini Tunisia) hadi alipopelekwa uhamishoni katika kisiwa cha Corsica (leo nchini Ufaransa) kutokana na dhuluma za Wavandali Waario dhidi ya Wakatoliki. Ilikuwa vilevile kwa maaskofu wengine 650.

Baada ya kuinjilisha kisiwa hicho pamoja na maaskofu Vendemiale na Lonjino wa Pamaria, hatimaye alifia dini. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 483
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Tunisia
Fiorenzo wa Nebbio

Fiorenzo wa Nebbio (alifariki 484) alikuwa askofu wa Nebbio, katika kisiwa cha Corsica (leo nchini Ufaransa), alipopelekwa uhamishoni kutokana na dhuluma za Wavandali Waario dhidi ya Wakatoliki wa Afrika Kaskazini. 

Hatimaye alifia dini kwa kukatwa kichwa. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki 484
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Watakatifu wa Ufaransa
Mlangobahari wa Tsugaru

Mlangobahari wa Tsugaru (kwa Kiingereza: Tsugaru Strait, kwa Kijapani: 津軽海峡 Tsugaru Kaikyō) ni sehemu nyembamba ya bahari iliyopo kati ya visiwa vya Honshu na Hokkaido nchini Japani. Iko katika kaskazini ya Japani. Inaunganisha Bahari ya Japani na Pasifiki. Jina lake linatokana na Tsugaro ambayo ni sehemu jirani ya Mkoa wa Aomori kwenye kisiwa cha Honshu.

Jiografia 
Kina kirefu cha maji ni mita 490. Mkondo wa maji vuguvugu unapita humo kutoka kusini kuelekea kaskazini unaoitwa kwa Kijapani Tsushima-kairyū. 

Chini ya mlangobahari kuna njia ya reli inayopita ndani ya handaki chini ya bahari. Reli hii ilichukua nafasi ya feri iliyowahi kubeba watu na mizigo kutoka kisiwa kimoja kwenda kingine kwa masaa manne.

Marejeo 
 

Milango ya Bahari
Jiografia ya Japani
Gulielmo wa Firenze

Gulielmo wa Firenze, O. de M. (alifia dini Algiers, Algeria, 1330) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Firenze, Italia, ambaye alikwenda Afrika pamoja na Pere Ermengol ili kuhubiri Injili.

Baada ya kurudi Italia na kupatanisha watu wengi, alitumwa tena Algiers lakini alikamatwa na hatimaye kusulubiwa kwa ajili ya imani yake.  

Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 13
Waliofariki 1330
Wamersedari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Mlangobahari wa Yucatan

Mlangobahari wa Yucatan (kwa Kihispania: Canal de Yucatán, kwa Kiingereza: Yucatan Channel) ni sehemu nyembamba ya bahari iliyopo kati ya Rasi ya Yucatan ya Mexiko upande wa magharibi na Kisiwa cha Kuba upande wa mashariki. 

Unaunganisha Bahari ya Karibi na Ghuba ya Mexico. Upana wake ni takribani kilomita 200 na kina chake kirefu kinafikia mita 2,800.   
Jiografia ya Meksiko
Jiografia ya Kuba
Atlantiki
Agapio, Sekondino na wenzao

Agapio, Sekondino na wenzao (walifia dini Constantine, leo nchini Algeria, 259) walikuwa Wakristo waliouawa kwa ajili ya imani yao wakati wa dhuluma ya kaisari Valeriani.  

Agapio na Sekondino walikuwa maaskofu, Emiliani alikuwa askari, Tertula na Antonia walikuwa mabikira. Pia aliuawa mama mmoja pamoja na watoto wake pacha.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 4 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 259
maaskofu Wakatoliki
mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Algeria
Eutimio wa Aleksandria

Eutimio wa Aleksandria (alifia dini Aleksandria, Misri, 305) alikuwa shemasi aliyekamatwa kwa ajili ya imani yake na hatimaye kufa gerezani labda kwa njaa.  

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 305
Mashemasi
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Félix-Roland Moumié

Félix Roland Moumié (1925-1960) alikuwa mwanasiasa na mganga kutoka Kamerun. 

Wanasiasa wa Kamerun
Rasi ya Yucatan

Yucatan (tamka yu-ka-tan) ni rasi kubwa huko Amerika Kaskazini (au Amerika ya Kati, inategemea kama unaiona pekee na kaskazini). Rasi hii inatenganisha Bahari ya Karibi na Ghuba ya Mexico.  

Sehemu ya kaskazini ya rasi hiyo iko ndani ya Meksiko, ikigawiwa katika majimbo yake ya Yucatan, Campeche na Quintana Roo. Kusini ya rasi iko katika Guatemala na Belize. Upande wa mashariki kipo kisiwa kikubwa zaidi cha Meksiko ambacho ni Cozumel. 

Kasoko ya Chicxulub iko kwenye pwani ya kaskazini. Ilisabishwa na pigo la asteroidi miaka milioni 65 iliyopita iliyoleta maafa makubwa duniani pamoja na kuangamizwa kwa dinosauri.

Historia
Kabla ya kufika kwa Wahispania, Yucatan ilikuwa eneo la ustaarabu wa Wamaya. Walikuwa na miji mingi kama Chichen Itza, Tulum und Uxmal, na milki ndogo mbalimbali. Wahispania walivamia eneo kuanzia mwaka 1527 hadi 1547 ikawa sehemu ya Hispania Mpya. Kulikuwa na sehemu ndogo ambako utawala wa Wamaya uliendelea kwa siri. 

Katika karne ya 19, baada ya kuporomoka kwa ukoloni wa Hispania, nchi za Amerika ya Kati zilipata uhuru na eneo la Yucatan liligombaniwa kati ya Meksiko na Gutemala. Mwaka 1841 Yucatan ilitangaza uhuru wake ikitawaliwa na Wakreoli (wakazi wenye asili ya Hispania) bila kushirikisha Wamaya. Wamaya wazalendo walitumia nafasi ya kuanzisha vita ya kupigania uhuru wao katika vita ndefu kuanzia mwaka 1847 hadi 1901. Mafanikio ya Wamaya yalisababisha Jamhuri ya Yucatan kurudi Meksiko, na hatimaye jeshi la Meksiko lilifaulu kugandamiza upinzani wa Wamaya. 

Kwa miaka mingi sehemu za Yukatan zilikuwa chini ya mamlaka ya kijeshi hadi maeneo yake yalipewa hadhi ya kuwa majimbo kamili ya kujitawala ndani ya Meksiko.

Jiografia ya Meksiko
Jiografia ya Guatemala
Jiografia ya Belize
Rasi ya Chukchi

Rasi ya Chukchi (pia Rasi ya Chukotka; kwa Kirusi: Чуко́тский полуо́стров, Chukotskiy poluostrov au Чуко́тка Chukotka) ni rasi ya mashariki zaidi ya Asia. Upande wa mashariki inaishia kwenye Rasi Dezhnev karibu na kijiji cha Uelen. 

Imepakana na Bahari ya Chukchi upande wa kaskazini, Bahari ya Bering upande wa kusini, na Mlango wa Bering upande wa mashariki. Rasi hii ni sehemu ya Okrug huru ya Chukotka ya Urusi . Wakazi wake ni makabila ya watu asilia wa Siberia na walowezi wachache Warusi. 

Tasnia kwenye rasi hiyo ni pamoja na madini (bati, risasi, zinki, dhahabu, na makaa ya mawe) uwindaji, ufugaji wa kulungu aktiki, na uvuvi.

Marejeo

Kusoma zaidi 
 Aĭnana, L., na Richard L. Bland. Umiak mashua ya jadi ya ngozi ya wakaazi wa pwani ya Chukchi   : imejumuishwa katika jamii za Provideniya na Sireniki, Mkoa wa Chukotka Autonomous, Russia 1997-2000 . Hifadhi: US Dept. ya Mambo ya Ndani, Huduma ya Hifadhi ya Kitaifa, 2003. 
 Dinesman, Lev Georgeievich. Mienendo ya ulimwengu ya mazingira ya ukanda wa pwani ya kaskazini mashariki mwa Chukchi peninsula Chukotka   : tabaka za kitamaduni na amana asili kutoka kwa milenia iliyopita . Tübingen [Ujerumani]: Mo Vince, 1999. 
 Dikov, Nikolaĭ Nikolaevich. Asia kwenye Mkutano na Amerika katika Wiki ya Jiwe Umri wa Jiwe la Chukchi . St Petersburg: "Nauka", 1993. 
 Frazier, Ian, Safari katika Siberia, Farrar, Straus, na Giroux, 2010. Travelogue huko Siberia. 
 Portenko, LA, na Douglas Siegel-Consey. Ndege za Peninsula ya Chukchi na Kisiwa cha Wrangel = Ptitsy Chukotskogo Poluostrova I Ostrova Vrangelya . New Delhi: Iliyochapishwa kwa Taasisi ya Smithsonia na Taasisi ya Kitaifa ya Sayansi, Washington, DC, na Amerind, 1981. 

Rasi za Asia
Chelezo

Chelezo ni chombo sahili cha usafiri kwenye maji. Kinafanywa na vitu vinavyoweza kuelea juu ya maji vinavyofungwa pamoja ili kuwa na uso bapa ambako watu wanaweza kukaa na kusafiri kwenye maji.

Chelezi asilia
Kiasili chelezo ni vipande vya miti vilivyofungwa pamoja kwa kamba. Watu walitumia vyombo vya aina hii tangu kale kuvuka mito lakini pia kusafiri baharini.

Penye mito mikubwa ubao ulisafirishwa mara nyingi kwa njia ya chelezo ilhali miti iliyokatwa iliunganishwa pamoja na kuendeshwa na watu kwa kufuata mwendo wa maji hadi kufika kwenye shabaha yake yaani penye wateja. Chelezo sahili kinakwenda tu na mwendo wa maji.

Jaribio la chelezo Kon-Tiki
Inawezekana pia kuendesha chelezo kwa kutumia usukani na tanga. Mwaka 1947 Thor Heyerdahl (mtaalamu wa anthropolojia kutoka nchi ya Norwei) alionyesha kwamba inawezekana kuvuka Bahari Pasifiki kwa chelezo. Heyerdahl alitengeneza chelezo kwa kutumia ubao mwepesi aina ya balsa alichoita Kon-Tiki kufuatana na taarifa za kale akaanza safari kwenye pwani ya Peru na baada ya siku 101 alifika kwenye kisiwa cha Polynesia ya Kifaransa kusini mwa Pasifiki. Aliweza kulenga chelezo kiasi kwa msaada wa usukani, hivyo alionyesha kwamba chelezo hakitegemei upepo na mikondo ya bahari pekee, na kamba chelezo kinachotegnezewa pekee kwa ubao na kamba inaweza kudumu miezi.

Vyelezo vya vifaa vya kisasa
Tangu kupatikana kwa mata za kikemia na chuma vyelezo hutengenezwa pia kwa kutumia
plastiki nyepesi inayoelea juu ya maji
vyombo kama mapipa vyenye hewa ndani yake vinavyoweza kubeba mizigo mizito kushinda ubao.

Viungu vya nje

Rafting on the Drina River (1951) - BH Film - Official chanal
World of Boats (EISCA) Collection ~ Australian Reed Raft
World of Boats (EISCA) Collection ~ Brazilian Jangada
Homemade Raft Plans and Photos of Rafts
Neutrino Raft – vessels made from scrap

vyombo vya majini
Nyanda za juu za Ethiopia

Nyanda za juu za Ethiopia ni eneo la milima mirefu nchini Ethiopia zikienea hadi Eritrea. Sehemu kubwa za eneo hilo zina kimo za kuanzia mita 1,500 juu ya usawa wa bahari, na vilele vya milima mirefu zaidi vinafikia mita 4,500.

Jiografia 
Nyanda za juu zinagawanywa katika sehemu mbili zinazotengwa na Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki.  

Upande wa kaskazini-magharibi wa nyanda za juu huwa na majimbo ya Amhara na Tigray  pamoja na milima ya Semien. Kilele chake ni Ras Dashen (m 4,550) ambayo ni mlima mrefu wa Ethiopia. Ziwa Tana ambalo ni chanzo cha Nile ya buluu liko pia katika sehemu ya kaskazini magharibi ya Nyanda za Juu za Ethiopia. 

Sehemu ya kusini mashariki iko zaidi ndani ya Jimbo la Oromia. Milima ya Bale ni karibu sawa kwa kimo na ile ya Semien. Mlima Tullu Demtu (m 4,337) ni mlima mrefu wa pili nchini Ethiopia.  

Miji mikubwa ya nchi iko kwenye mwinuko wa mita 2,000 - 2,500 juu ya usawa wa bahari, ikiwa pamoja na Addis Ababa na miji mikuu ya kihistoria kama vile Gondar na Axum.

Jiolojia 

Nyanda za juu za Ethiopia zilianza kwenda juu miaka milioni 75 iliyopita wakati magma kutoka koti ya Dunia ilipanda juu. Eneo la miamba iliyopandishwa juu iligawiwa takriban miaka milioni 22–25 iliyopita kwa kutokea kwa Bonde la Ufa. Pamoja na sehemu mbili za milima iliyopo upande wa Afrika, milima kwenye kusini ya Rasi ya Uarabuni ina jiolojia ileile na hivyo ni tawi la nyanda za juu za Ethiopia zilizotengwa leo na ufa mkubwa uliojazwa maji ya Bahari ya Shamu.

Marejeo

Viungo vya nje 
 "Ethiopian montane forests" . Jumuia za ulimwengu . Mfuko wa Wanyamapori Ulimwenguni. 
 "Ethiopian montane grasslands and woodlands" . Jumuia za ulimwengu . Mfuko wa Wanyamapori Ulimwenguni. 
 "Ethiopian montane moorlands" . Jumuia za ulimwengu . Mfuko wa Wanyamapori Ulimwenguni. 
 Programu ya Uhifadhi wa Wolf ya Ethiopia 

Jimbo la Tigray
Jimbo la Amhara
Jiografia ya Ethiopia
Milima ya Alborz

Alborz (kwa Kiajemi: البرز, inatoholewa pia: Alburz, Elburz au Elborz) ni safu ya milima kaskazini mwa Iran. Inaanza kwenye mipaka ya Azerbaijan na Armenia kaskazini magharibi mwa Iran na kuendelea upande wa mashariki ikifuata mwambao wa kusini wa Bahari ya Kaspi. Inaishia kaskazini mashariki mwa Iran karibu na mipaka ya Turkmenistan na Afghanistan. 

Tehran, mji mkuu wa Iran iko miguuni pa milima ya Alborz. 

Mlima Damavand ambao ni mlima mrefu zaidi katika Mashariki ya Kati, unapatikana katika Alborz, si mbali na Tehran.

Viungo vya Nje

 Alborz Mountains, Photos from Iran, Livius.
 Maps, Photos and a List of peaks

 
A
A
A