LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Sotere wa Roma

Sotere wa Roma (alifariki mjini Roma, Italia, 304) alikuwa bikira wa ukoo maarufu aliyeuawa kwa sababu alikataa kutoa sadaka kwa miungu  kutokana na imani yake ya Kikristo. 

Kwa sababu hiyo alitukanwa na kuteswa wakati wa dhuluma ya Dola la Roma dhidi ya Wakristo akauawa kwa upanga wakati wa kaisari Dioklesyano. 

Habari zake zimesimuliwa na Ambrosi ambaye alikuwa na undugu naye. 
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 11 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Watu wa Roma ya Kale
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Kastrese

(alifariki Castel Volturno au Sessa Aurunca, leo katika wilaya ya Caserta, Italia, karne ya 5) alikuwa askofu wa Afrika Kaskazini ambaye alikimbia dhuluma za Wavandali Waario akahamia Italia Kusini.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 5
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Watakatifu wa Italia
Severino wa Agaune

Severino wa Agaune (430 hivi - Château-Landon, leo nchini Ufaransa, 507 hivi) alikuwa abati wa monasteri ya Agaune, leo Saint-Maurice-en-Valais nchini Uswisi..

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 430
Waliofariki 507
Wamonaki
Watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa Uswisi
Petro Maldonado

Petro Maldonado (jina kamili kwa Kihispania: Pedro de Jesus Maldonado Lucero; Chihuahua, Mexico, 15 Juni 1892 – Chihuahua, Mexico, 11 Februari 1937) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki nchini Meksiko hadi alipouawa bila kesi wakati wa Vita vya Wakristero.

Bila kujali dhuluma kali, aliabudu fumbo la Ekaristi hadi dakika yake ya mwisho, alipopigwa kichwa vibaya sana.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 22 Novemba 1992 halafu mtakatifu mfiadini tarehe 21 Mei 2000 pamoja na wenzake 24 waliofia dini katika vita hivyo:

Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 21 Mei ila ya kwake mwenyewe ni tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Homily of Pope John Paul II from Canonization Mass

Waliozaliwa 1892
Waliofariki 1937
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Meksiko
Melesyo wa Antiokia

Melesyo wa Antiokia (Melitene, Armenia ya Kale, karne ya 3 au ya 4 - Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 381) alikuwa askofu wa Sebaste, halafu akawa askofu mkuu wa mji huo kuanzia mwaka 360 hadi kifo chake ingawa alifukuzwa mara tatu kwa kupinga Uario.

Alifariki akiwa anasimamia mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli.

Gregori wa Nisa na Yohane Krisostomo walimsifu sana kwa maadili yake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 12 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 381
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Uturuki
Watakatifu wa Armenia
Antoni Kauleas

Antoni Kauleas (Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, karne ya 9 - Konstantinopoli, 1 Februari 901), alikuwa Patriarki wa Konstantinopoli tangu mwaka 893 hadi 901. 

Mmonaki tangu utotoni, halafu padri na abati, alifaulu kumaliza farakano la Fosyo na kurudisha umoja wa Kanisa.

Anaheshimiwa tangu kale na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 12 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 The Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, 1991.

Waliozaliwa karne ya 9
Waliofariki 901
Wamonaki
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Uturuki
Martiniano wa Kaisarea

Martiniano wa Kaisarea (alifariki Athens, Ugiriki, 422 hivi) alikuwa Mkristo wa Palestina ambaye aliwahi kuishi kama mkaapweke karibu na Kaisarea Baharini, leo nchini Israeli.

Baadaye alikwenda kuishi katika kisiwa kidogo na hatimaye akaanza kuhamahama .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadimishwa tarehe 13 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 422
Wakaapweke
Watakatifu wa Israeli
watakatifu wa Ugiriki
Beninyo wa Todi

Beninyo wa Todi (Todi, Umbria, Italia ya Kati, karne ya 3 - Todi, 303 hivi BK) anakumbukwa kama padri wa mji huo hadi kifodini chake katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Februari

Kati ya sanamu 140 zinazozunguka uwanja mbele ya Basilika la Mt. Petro huko Vatikano, moja ni ya kwake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi 

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 303
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Stefano wa Lyon

(karne ya 5 - Lyon, leo nchini Ufaransa, karne ya 6) alikuwa askofu wa 23 wa mji huo kabla ya mwaka 514.

Alitetea imani sahihi dhidi ya Waario walioungwa mkono na mtawala.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 13 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 De S. Stephano episcopo Lugdunensis in Gallia, in Acta Sanctorum Februarii, vol. II, Parigi-Roma 1865, pp. 672-673
 Louis Duchesne, Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol. II, Paris 1910, pp. 157-165
 Dictionnaire d'archéologie chrétienne et de liturgie, Tome X, première partie, Paris 1931, coll. 200-201
 Bernard de Vregille, Stefano, vescovo di Lione, santo, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. XI, col. 1405

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki karne ya 6
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Stefano wa Rieti

Stefano wa Rieti (alifariki karne ya 6) alikuwa abati karibu na mji huo wa Italia ya Kati.

Papa Gregori I alimsifu kwa uvumilivu wake mkubwa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 6
Wamonaki
Watakatifu wa Italia
Helena wa Troia

Helena wa Troia alikuwa malkia wa Sparta aliyetekwa nyara na kupelekwa Troia, tendo lilioanzisha Vita ya Troia inayosimuliwa katika Utenzi wa Iliadi  wa Homer.

Katika masimulizi ya Wagiriki wa Kale, Helena alikuwa mtoto wa malkia Leda wa Sparta na mungu mkuu Zeu. Alisemekana alikuwa mzuri kushinda wanawake wote duniani. 

Helena aliolewa na Menelao aliyeendelea kuwa mfalme wa Sparta. Baadaye alitoroka na kijana Paris wa Troia, mtoto wa mfalme Priamo, wengine walisema alitekwa nyara naye. 

Majaribio ya kumrudisha Sparta yalisababisha vita ya Troia.

Mapokeo ya Wagiriki wa Kale hitofautiana kuhusu maisha yake; katika umbo linalojulikana zaidi, yaani masimulizi ya Homer, alipelekwa Troia alipokaa hadi mwisho wa vita; mume wake Menelao alimsamehe wakarudi pamoja Sparta walipoishi miaka mingi kwa furaha.

Viungo vya Nje 

An analysis of the legend including historical evidence of worship as a goddess.
See reviews of Helen of Troy: Goddess, Princess, Whore by Bettany Hughes (2005) New York: Alfred A. Knopf.  (ISBN 0-224-07177-7), which has been translated into ten languages, on http://www.bettanyhughes.co.uk/
 Helen. makala katika New International Encyclopedia (1905)
 Helen, The American Cyclopædia (1879)

Mitholojia ya Kigiriki
Akiles

Akiles (pia: Achilles, Kigiriki: Ἀχιλλεύς, Akhilleus ) alikuwa shujaa wa mitholojia ya Kigiriki aliyepigania Vita ya Troia na ndiye mhusika mkuu katika Iliadi ya Homer. 

Alitajwa kuwa mwana wa shujaa Peleus na nereidi Thetis. Katika shairi ya Homer anaingia kama kiongozi wa kabila la Ugiriki ya Kaskazini, akipita mashujaa wote kwa nguvu na uwezo.

Masimulizi ya Shairi ya Iliadi yanaza kwa taarifa ya mabishani baina Akiles na mfalme Agamemnon, aliyekuwa mkuu wa jeshi la Wagiriki.

Ushindi mashuhuri zaidi wa Akiles ulikuwa juu ya Hektor, mtoto wwa mfalme wa Troia, kama kisasi dhidi ya Hektor kwa kumuua mpenzi wake, Patroklo.  p53 

Iliadi yenyewe haina taarifa kuhusu kifo cha Akiles, lakini vyanzo vingine vinakubali kwamba aliuawa karibu na mwisho wa vita na Paris, ambaye alimpiga mshale wa sumu kisiginoni.

Kisingo cha Akiles 
Hadithi za baadaye zilisimulia Akiles hakuweza kuathiriwa na silaha mwilini mwake kwa sababu mamake alimtumbukiza katika Mto Styx akiwa mtoto mchanga. Isipokuwa alimshika kisingoni wakati wa kumtumbukiza, hivyo alikuwa hapa na sehemu ya pekee ambako ngozi yake iliweza kupasuliwa. Kwa hivyo, neno "kisigino cha Akiles" (ing. Achilles heel) limekuja kumaanisha sehemu penye udhaifu hatarishi.

Marejeo 

Mitholojia ya Kigiriki
Mto Barijake

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

B
B
Nile
Mediteranea
Mto Gasanda (Ruyigi)

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
G
Nile
Mediteranea
Mto Gasasa (Ruyigi)

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi). 

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Katika mkoa huohuo kuna pia makorongo mawili yenye jina hilo, lakini maji yake huelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
G
Nile
Ziwa Viktoria
Mediteranea
Mto Kongo
Ziwa Tanganyika
Atlantiki
Mto Gatamba

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
G
Nile
Mediteranea
Mto Gatare (Ruyigi)

ni jina la mito miwili inayopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji ya mmojawapo huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Maji ya mwingine huelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
G
ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gisenyi (Ruyigi)

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
G
Nile
Mediteranea
Mto Gishuha (Ruyigi)

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
G
Nile
Mediteranea
Mto Gisumo (Ruyigi)

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
G
Nile
Mediteranea
Beni-Mellal

ni mji wenye wakazi 176,238 ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Khouribga

ni mji wenye wakazi 171,629 ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Berrechid

ni mji wenye wakazi 107,704 ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Guelmim

ni mji wenye wakazi 105,301 ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Er Rachidia

ni mji wenye wakazi 88,769 ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Oued Zem

ni mji wenye wakazi 87,831 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Sidi Slimane

ni mji wenye wakazi 83,379 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Berkane

ni mji wenye wakazi 82,901 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Khenifra

ni mji wenye wakazi 77,771 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Sidi Kacem

ni mji wenye wakazi 76,561 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Taroudant

ni mji wenye wakazi 76,342 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Kelaat Sraghna

ni mji wenye wakazi 76,045 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Essaouira

ni mji wenye wakazi 73,957 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Ben Guerir

ni mji wenye wakazi 72,857 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Tiflet

ni mji wenye wakazi 69,903 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Oulad Teima

ni mji wenye wakazi 69,026 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Sefrou

ni mji wenye wakazi 68,272 (2008) ambao upo Moroko.

Utamaduni
Sefrou inafahamika kwa sherehe (tamasha) za Sefrou Cherry iliyodhaminiwa na UNESCO, inayofanyika mwezi wa Juni kila mwaka. 
Sherehe hii ilianzishwa mnamo mwaka 1920, ikijumuisha mashindano ya urembo ambapo wanawake wa Morocco wanashindania kuwa mlimbwende wa Cherry. Sherehe hii inadumu kwa siku tatu na kujumuisha muziki wa kitamaduni, Vyakula vya utamaduni wa Morocco na michezo.
Mji una Medina na misikiti miwili na kila alhamisi ni siku ya soko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Youssoufia

ni mji wenye wakazi 66,793 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Tan-Tan

ni mji wenye wakazi 60,698 (2008) ambao upo Moroko.

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Moroko

Miji ya Moroko
Marc Chagall

Marc Chagall (6 Julai 1887  28 Machi 1985) alikuwa msanii wa Kiyahudi kutoka Urusi aliyehamia Ufaransa na kupata umaarufu. 

Chagall alikuwa mchoraji wa mwelekeo wa halisia-nafsi (expressionist).

Michoro yake

Viungo vya nje 
 Onyesho la 2013 huko Tate Liverpool

Waliofariki 1985
Waliozaliwa 1887
C
C
Haji Gora Haji

Haji Gora Haji (1933 - 11 Juni 2021) alikuwa mshairi maarufu wa Kiswahili kutoka Zanzibar, nchini Tanzania.

Bibliografia 
 Kimbunga: Tungo za Visiwani (Collection of poetry in Swahili, , 1994)
 Utenzi wa visa vya Nabii Suleiman bi Daudi ("The Epic of Prophet Suleiman, Son of Daud", an epic poem about Solomon in Swahili, LCCN 2001313459, 1999
 Poems (A collection of poetry translated to German, , 1999)
 Maisha Yangu, 1993 - 2001 ("My Life, 1993 - 2001", an unpublished autobiography)
 Kunganyira (a children's book in Swahili, , 2004)
 Nahodha Chu ("Captain Leopard", a children's book in Swahili, 2004)
 Ujanja wa sungura ("The Cunning of the Hare", a children's book in Swahili, , 2004)
 Jogoo na Kanga ("The Cock and the Guinea Fowl", a children's book in Swahili, , 2004)
 Kamusi ya kitumbatu (A Ki-Tumbatu - Swahili lexicon, , 2006)
 Siri ya Ging'ingi ("The Secrets of Ging’ingi", a novel in Swahili, , 2009; English translation, LCCN 2011349890, 2011
 Shuwari ("The Calm", Swahili with English translations, , 2019)

Tanbihi

Viungo vya nje
 Haji Gora's recordings of his poetry collection, Shuwari (with English subtitles)

Washairi wa Tanzania
watu wa Zanzibar
Ariana Grande

Ariana Grande [Butera] (amezaliwa Boca Raton huko Florida) ni mwigizaji na mwimbaji wa Marekani.

alianza kazi ya kuimba muziki wa Broad way 2008. Alianza kupata umaarufu kupitia igizo la Sam and Cat.

Waigizaji filamu wa Marekani
Waimbaji wa Marekani
Mwakaleli

Mwakaleli ni kijiji kinachopatikana katika mkoa wa Mbeya.

Mkoa wa Mbeya
miji ya Tanzania
Emmanuel Mbogo

Emmanuel Mbogo ni mwandishi nguli wa vitabu vya fasihi kama vile riwaya na tamthilia.

Miongoni mwa tamthilia zake, inayompa umaarufu zaidi ni Morani, pia riwaya ya Watoto wa Maman'tilie ambavyo hutumika sana katika mtaala wa elimu ya Tanzania.

Waandishi wa Kiswahili
Waandishi wa Tanzania
Hitman 2

Hitman 2 ni mchezo wa video wa siri wa 2002 uliotengenezwa na IO Interactive na kuchapishwa na Eidos Interactive ya Microsoft Windows, PlayStation 2, Xbox na GameCube. Mchezo ulitolewa tena kwa Windows kupitia huduma ya usambazaji wa Steam mkondoni. 

Mchezo huu unahusu kwenda kumuokoa padri aliyetekwa na watu wasiojulikana.

Michezo ya kompyuta
Ndugu wa Yesu

Ndugu wa Yesu ni watu wa Israeli wa karne ya 1 wanaotajwa na Agano Jipya, mara nyingi kama wapinzani wa Yesu. Hata hivyo baadaye baadhi yao walishika nafasi muhimu katika Kanisa.

Kati yao wanaotajwa kwa jina ni Yakobo, Yose, Yuda na Simoni (Math 13:55 ). 

Tangu kale neno "ndugu" limesababisha maswali juu ya uhusiano kati yao na Yesu. 
 Wengine wametafsiri neno hilo kadiri ya maana ya Kigiriki cha Kale, yaani ndugu wanaochanga wazazi, walau mmoja. 
 Wengine wametafsiri neno kwa maana yake asili katika lugha ya Kiaramu, iliyokuwa lugha mama ya Yesu na ndugu zake, ambamo neno lina maana pana kama katika Kiswahili . Pia kwa sababu Kigiriki cha wakati wa Yesu kilitumia mara nyingi neno hilo namna hiyo.

Wakatoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na Walutheri wanashika msimamo wa pili pia kwa sababu wanasadiki Ubikira wa kudumu wa Mama wa Yesu, wakimuita Bikira daima.

Tanbihi

Marejeo

Marejeo mengine 
 .
 .

Viungo vya nje 
 
 
 

Yesu Kristo
Bikira Maria
Watu wa Biblia
Knight Squad

Knight Squad ni kipindi cha televisheni ambacho huonyeshwa katika chaneli ya Nickelodeon.

Kinahusu msichana ambaye anaitwa Ciara ambaye ni mtoto wa mfalme akitamani kuwa askari katika jeshi lao lakini baba yake hataki yeye aweaskari katika jeshi lao. Lakini atajiunga kisiri katika jeshi hilo akisaidiana na mtu aitwaye Ark kutoka nje ya mji wao kutunza siri kwamba Ciara ni mtoto wa mfalme pia anatumia pete ya ajabu kubadilika.

Filamu
Esopi

Esopi, pia Aesop (kutoka kwa Kigiriki Αἴσωπος, Aisopos), alikuwa mshairi wa Ugiriki wa Kale. Ni maarufu kwa ngano zake. Anasemekana alikuwa mtumwa mwenye asili ya Thrakia ambaye aliishi kutoka karibu 620 KK hadi 560 KK katika Ugiriki ya Kale .

Ngano za Esopi huwa na mafundisho mengi ya kimaadili. Wahusika katika masimulizi yake mara nyingi ni wanyama au vitu vinavyoweza kuongea, kupata usuluhisho wa matatizo mbalimbali na hivyo kuonyesha tabia za kibinadamu.

Kuna ngao na hadithi elfu zilizosemekama alizitunga, ingawa hakuna uhakika kama mwenyewe aliandika kitu chochote au kama alikusanya tu masimulizi yaliyokuwepo tayari.

Hadithi zake maarufu zaidi ziko pamoja na "Simba na Panya" au "Kobe na Sungura". Sungura anataka kushindana na kobe kwa mbio akiwa na uhakika atashinda. Kwa hiyo hajitahidi, anatumia nafasi ya kulala usingizi njiani hadi anaona mwishowe kwamba kobe ni mshindi kwa sababu sungura alijiamini mno.

Ngano za Aesop

Vyanzo 
 Caxton, John, 1484. Historia na hadithi za Aesop, Westminster. Uchapishaji wa kisasa uliohaririwa na Robert T. Lenaghan (Chuo Kikuu cha Harvard Press: Cambridge, 1967).
 Epilogue maarufu ya Caxton
 Bentley, Richard, 1697. Utaftaji juu ya Nyaraka za Phalaris ... na Hadithi za Æsop . London.
 Jacobs, Joseph, 1889. Hadithi za Aesop: Zilizochaguliwa, Kuambiwa Upya, na Historia Yao Zilizofuatiliwa, iliyochapishwa kwanza na William Caxton, 1484, kutoka kwa tafsiri yake ya Kifaransa
 i. Historia fupi ya hadithi ya Aesopic
 ii. Ngano za Aesop
 Handford, SA, 1954. Ngano za Aesop . New York: Ngwini.
 Perry, Ben E. (mhariri), 1965. Babrius na Phaedrus, (Loeb Classical Library) Cambridge: Harvard University Press, 1965. Tafsiri za Kiingereza za hadithi 143 za hadithi za Kigiriki na Babrius, hadithi 126 za Kilatini na Phaedrus, hadithi 328 za Uigiriki ambazo hazipo Babrius, na hadithi 128 za Kilatini ambazo hazipo katika Phaedrus (pamoja na vifaa vya medieval) kwa jumla ya hadithi 725.
 Hekalu, Olivia na Robert (watafsiri), 1998. Aesop, Hadithi Kamili, New York: Classics za Penguin. (  )
 Mapitio ya Classical ya Bryn Mawr, na maandishi ya Aesop

Tovuti nyingine 
   
 Ngano za Aesop 
 Aesopica.net - Hadithi zaidi ya 600 za Kiingereza, na maandishi ya Kilatini na Kigiriki pia - Inatafutwa
 AesopFables.com - Mkusanyiko mkubwa wa hadithi, lakini hadithi nyingi SI Aesopic
 Kitabu cha sauti cha bure cha Hadithi za Aesop kutoka LibriVox
 Hadithi - Tovuti haswa ya watoto  Archived  
Washairi wa Ugiriki ya Kale
H. G. Wells

Herbert George Wells (21 Septemba 1866 - 13 Agosti 1946) alikuwa mwandishi kutoka nchini Uingereza. 

Alizaliwa huko Bromley, Kent. Aliandika karibu vitabu 50.  Alikuwa mmoja wa wavumbuzi wa Bunilizi ya kisayansi, akiandika riwaya mbalimbali. Kati ya vitabu vyake mashuhuri ni The Invisible Man, The Time Machine, The Island of Dr. Moreau, na The War of the Worlds. Alilenga pia kueleza jinsi gani mambo aliyowaza katika vitabu vyake yangeweza kutekelezwa siku moja. 

Baadhi ya vitabu vyake vimetengenezwa kuwa filamu .

Kazi zake

Biolojia 
 The science of life. London: Cassell (1933). Co-authors: Julian Huxley and G.P, Wells.

Bunilizi ya kisayansi 
The Time machine (1895)
The Island of Doctor Moreau (1896)
The Invisible Man (1897)
The War of the Worlds (1898)
The First Men in the Moon (1901)

Vitabu vya Utopia 
 A Modern Utopia (1905)
 New worlds for Old (1908)
The World Set Free (1914)
The Shape of Things to Come (1933)
Guide for the New World (1941)
Mind at the End of its Tether (1945)

Riwaya 
    Love and Mr Lewisham (1900)
    Kipps (1905)
    Ann Veronica (1909)
    The history of Mr Polly (1910)0)

Marejeo 

Waliofariki 1946
Waliozaliwa 1866
Bunilizi ya kisayansi
Waandishi wa Uingereza
Thrakia

Thrakia (kwa Kigiriki Θράκη, Thráki; kwa Kituruki Trakya) ni eneo la kijiografia na kihistoria katika Ulaya ya Kusini-Mashariki, ambalo limegawanyika sasa kati ya Bulgaria, Ugiriki, na Uturuki. Imepakana na Milima ya Balkani upande wa kaskazini, Bahari ya Aegean upande wa kusini, na Bahari Nyeusi upande wa mashariki. Inajumuisha kusini mashariki mwa Bulgaria ( Thrakia ya Kaskazini ), kaskazini mashariki mwa Ugiriki (Thrakia ya Magharibi ), na sehemu ya Uturuki iliyopo Ulaya (Thrakia ya Mashariki ). Mipaka ya eneo hilo inalingana na jimbo la Kiroma la Trakia.

Viungo vya nje 

Ethnological Museum of Thrace, comprehensive website on Thracian history and culture.
Bulgaria's Thracian Heritage. including images of the comprehensive art collection of Thracian gold found on the territory of contemporary Bulgaria.
Information on Ancient Thrace
The People of the God-Sun Ar and Areia (modern Thrace) 

Jiografia ya Uturuki
Historia ya Uturuki

Jiografia ya Bulgaria
Historia ya Bulgaria

Jiografia ya Ugiriki
Historia ya Ugiriki
Mto Caga

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

C
C
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Cambwa

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

C
C
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gisenga (Ruyigi)

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gitingwa

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Sinkangwa

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

S
S
Nile
Mediteranea
Mto Yatsinda

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Y
Y
Nile
Mediteranea
Mto Sanzu (Burundi)

unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

S
S
Nile
Mediteranea
Zeno wa Roma

Zeno wa Roma (Roma, Italia) ni Mkristo wa Roma ya Kale aliyefia dini yake.

Tangu kale anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali ya Ukristo kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watu wa Roma ya Kale
Watakatifu wa Italia
Vitalis wa Spoleto

Vitalis wa Spoleto (alifariki Spoleto, Umbria, Italia, karne ya 4 hivi) alikuwa Mkristo aliyefia dini yake hiyo wakati wa dhuluma ya Dola la Roma baada ya kushika imani na kumuiga Yesu Kristo.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki karne ya 4
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Eleukadio

Eleukadio (alifariki Ravenna, Emilia-Romagna, Italia) alikuwa askofu.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Ausenti abati

Ausenti abati (Syria, karne ya 5 - Mlima Skopa, Bitinia, leo nchini Uturuki, 14 Februari 473) alikuwa askari mlinzi wa kaisari Theodosi II aliyekwenda kuishi kama mkaapweke akawa abati aliyetetea imani sahihi ya mtaguso wa Kalsedonia.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Patron Saints Index at Catholic Forum
 http://www.santiebeati.it/dettaglio/92724
 http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=1639
 http://saints.sqpn.com/saint-auxentius-of-bithynia/

Waliozaliwa 400
Waliofariki 473
Wakaapweke
Wamonaki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Siria
Watakatifu wa Uturuki
Antonino wa Sorrento

Antonino wa Sorrento (Campagna, Salerno, Italia, 555 hivi - Sorrento, Napoli, 625) alikuwa kwanza mmonaki Mbenedikto huko Monte Cassino. 

Monasteri yake ilipovamiwa na Walombardi, hakukimbilia Roma kama wenzake, bali alikwenda kuishi kama mkaapweke karibu na Sorrento kwenye pwani ya Mediteranea nchini Italia.

Mwishowe akawa abati wa monasteri ya jirani.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 14 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saints of February 14: Antoninus of Sorrento 
 Sant' Antonino di Sorrento

Waliozaliwa 555
Waliofariki 625
Wamonaki
Wabenedikto
Wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Yohane Mbatizaji Garcia

Yohane Mbatizaji Garcia (Almodóvar del Campo, Ciudad Real, Hispania, 10 Julai 1561 - Cordoba, Hispania, 14 Februari 1613) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mtawa wa shirika la Watrinitari, yaani watawa wa Utatu mtakatifu, waliojitoa kabisa kwa ajili ya kukomboa Wakristo waliotekwa utumwani.

Alijitahidi kufanya urekebisho wa shirika hilo kwa kuanzisha tawi la Watrinitari Peku kwa kufuata mfano wa Teresa wa Yesu kati ya vipingamizi vikubwa na tabu nyingi.

Pia aliandika vitabu vingi vya teolojia.

Alitangazwa na Papa Pius VII kuwa mwenyeheri tarehe 26 Septemba 1819, halafu Papa Paulo VI alimtangaza mtakatifu tarehe 25 Mei 1975.

Sikukuu yake ni tarehe 14 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Hagiography Circle

Waliozaliwa 1561
Waliofariki 1613
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watrinitari
Watakatifu wa Hispania
Faustini na Jovita

Faustini na Jovita (walifariki Brescia, Lombardia, Italia Kaskazini, 120 au 124) walikuwa Wakristo ambao walifia dini yao chini ya kaisari Hadrian.

Inasemekana Faustini alikuwa shemasi na mwenzake mhubiri waliopigania sana imani.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 15 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Jovita and Faustinus at the Catholic Encyclopedia
Faustinus at Patron Saints Index
Saint of the Day, February 15: Jovita and Faustinus  at SaintPatrickDC.org
 San Faustino

Waliozaliwa karne ya 1
Waliofariki 120
Mashemasi
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Isicho na wenzake

Isicho na wenzake Josipo, Zosimo, Baralo na Agape (walifariki Antiokia, leo nchini Uturuki, 303 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa katika dhuluma ya Dola la Roma.

Isicho alikuwa padri, Josipo shemasi wa Roma na Agape bikira.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 15 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 303
Mapadri
Mashemasi
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Dekoroso wa Capua

Dekoroso wa Capua (Capua, Campania, Italia, karne ya 7) alikuwa askofu wa mji huo katika nusu ya pili ya karne ya 7.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 7
Waliofariki karne ya 7
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Severo wa Antrodoco

Severo wa Antrodoco (alifariki katika bonde la Antrodoco, Rieti, karne ya 6 BK) anakumbukwa kama padri wa mji huo wa Italia ya Kati.

Papa Gregori I alimsifu.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi 

Waliofariki karne ya 6
Mapadri
Watakatifu wa Italia
Utengenezaji

Utengenezaji ni uundaji wa vitu kwa kutumia kazi ya binadamu, mashine, vifaa n.k.

Unahesabika kama sekta ya pili ya uchumi. 

Inaweza kuitwa hivyo kazi ya fundi binafsi lakini hasa ile ya viwanda vikubwa vinavyotumia teknolojia ya kielektroni.

Orodha ya nchi 50 zenye utengenezaji mkubwa zaidi 
Orodha hii ya Benki ya Dunia inahesabu utengenezaji kwa dolar za Marekani.

Tanbihi

Vyanzo

Viungo vya nje

 How Everyday Things Are Made: video presentations
 Grant Thornton IBR 2008 Manufacturing industry focus
 EEF, the manufacturers' organisation – industry group representing uk manufacturers 
 Enabling the Digital Thread for Smart Manufacturing
 Evidences of Metal Manufacturing History
 Manufacturing Sector of the National Occupational Research Agenda, USA, 2018.
Lillian Gish

Lillian Diana Gish  (Oktoba 14, 1893Februari 27, 1993) alikuwa mwigizaji wa maigizo ya skrini na jukwaa na mkurugenzi na mwandishi kutoka Marekani. Alidumu katika kazi yake ya kuigiza kwa takribani miaka 75, kutoka mwaka 1912, kwa filamu za kimyakimya, hadi 1987. 

Gish aliitwa " Mwanamke wa Kwanza wa Sinema ya Amerika ", na anapewa sifa ya upainia wa mbinu za msingi za utendaji wa filamu.

Maisha ya awali 

Gish alizaliwa huko Springfield, Ohio, mtoto wa kwanza wa mwigizaji Mary Robinson McConnell, na James Leigh Gish.   Lillian alikuwa na dada mdogo, Dorothy, ambaye pia alikua nyota maarufu wa sinema.

Kazi 
Gish alifanya hatua yake ya kwanza mnamo 1902, katika The Little Red School House huko Risingsun, Ohio. Kuanzia 1903 hadi 1904, aliigiza katika Her First False Step, na mama yake na Dorothy. Katika mwaka uliofuata alicheza na utengenezaji wa Sarah Bernhardt huko New York City.

Vitabu 
 Wasifu
 The Movies, Mr. Griffith, and Me (with Ann Pinchot) (Prentice-Hall, 1969) 
 Dorothy and Lillian Gish (Charles Scribner's Sons, 1973)
 An Actor's Life for Me (with Selma G. Lanes) (Viking Penguin, 1987)

Nakala 
 Jeanne Moreau's 1983 television documentary Lillian Gish
 Terry Sanders' 1988 documentary Lillian Gish: An Actor's Life for Me

Marejeo

Viungo vya nje 
 Lillian Gish  katika Mradi wa Waanzilishi wa Filamu Wanawake
 Karatasi za Lillian Gish, 1909-1992, zilizoshikiliwa na Idara ya Theatre ya Billy Rose, Maktaba ya Umma ya New York ya Sanaa ya Maonyesho
 Lillian Gish, Helen Hayes, & Mary Martin Interview with Bill Boggs  
 Lillian Gish's silent films on wide screen (Trailer)  

Waliofariki 1993
Waliozaliwa 1893
Waigizaji wa filamu wa kike wa Marekani
Mishamu

Mishamu (pia sepioliti, meerschaum)  ni madini laini meupe, ambayo hutumiwa kutengeneza viko vya tumbaku (maarufu kama kiko cha mishamu). Mishamu ni silikati ya magnesi yenye  fomula Mg4Si6O15(OH)2 · 6H2O, inaweza kupatikana kwa umbo la nyuzi, chembechembe, na hali ngumu.

Iligunduliwa na kupewa jina la meerschaum na Abraham Gottlob Werner mnamo 1788. Neneo hilo la Kijerumani linamaanisha  povu la bahari, maana inaweza kuwa nyepesi hadi kuelea juu ya maji. Mnamo 1847 Mjerumani mwingine alipendekeza jina la sepioliti alipoikuta pale Italia, kufuatana na mifupa na ngisi.

Upatikanaji 
Sehemu kubwa ya akiba za kibiashara inapatikana hasa kutoka tambarare ya Eskişehir nchini Uturuki, kati ya Istanbul na Ankara . Inachimbwa hapa katika migodi midogo.  

Katika Afrika ya Mashariki, mishami hupatikana Tanzania tangu siku za ukoloni katika maeneo ya Ziwa Amboseli .

Marejeo

Viungo vya nje 
 Sepiolite  
 IMA Ulaya - karatasi ya ukweli ya Sepiolite 
 Mpango wa Kimataifa juu ya Usalama wa Kemikali
Madini
2 Pallas

2 Pallas (au Palasi; alama: ) ni asteroidi ya pili iliyowahi kutambuliwa katika Mfumo wa Jua. Iligunduliwa na mtibabu na mwanaastronomia Mjerumani Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers mnamo 28 Machi 1802. 

Jina la "2 Pallas" inaunganisha jina lililotolewa na Olbers, pamoja na namba ya asteroidi iliyojulikana. Jina lenyewe limanrejelea Pallas Athena aliyeabudiwa kama mungu katika dini ya Ugirki ya Kale.

2 Pallas ina masi inayokadiriwa kuwa asilimia 7% ya masi yaote ya ukanda wa asteroidi.  Ni asteroidi kubwa ya tatu kulingana na masi yake, na ya pili kwa kuangalia kipenyo chake.  Umbo lake linafanana na duaradufu yenye vipenyo kati ya km 500 na km 582.

References

Pallas
Willem Barents

Willem Barents (au Barentsz, labda kutoka Barentzoon, mwana wa Barent; Terschelling, mnamo mwaka 1550 - 20 Juni 1597) alikuwa baharia na mpelelezi kutoka nchini Uholanzi.

Barents anakumbukwa kama mgunduzi wa visiwa vya Spitsbergern (Svalbard). Alilenga kukuta njia ya kufika katika Bahari Pasifiki kupitia bahari ya Aktiki. 

Bahari ya Barents  na mji wa Barentsburg vilipokea jina lake.

Marejeo 

Waliofariki 1597
Waliozaliwa 1550
Wapelelezi kutoka Uholanzi
Maruta

Maruta (karne ya 4 – 415) alikuwa mmonaki wa Kanisa la Mashariki maarufu kama askofu wa Mayferkat (leo Silvan nchini Uturuki) kwa zaidi ya miaka 10 ambapo alifaulu kuzuia dhuluma ya Dola la Persia dhidi ya Wakristo.

Hivyo aliweza kujenga upya makanisa, kukusanya humo masalia ya wafiadini, kuendesha sinodi mbili zilizolipa Kanisa hilo muundo imara, pamoja na kuandika vitabu vya historia ya Kanisa na ufafanuzi wa Biblia, tenzi, anafora n.k.

Rafiki wa Yohane Krisostomo, alishiriki Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (481).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 16 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Marejeo 
Maruthas from the Catholic Encyclopedia (1915)
De Lacy O'Leary, The Syriac Church and Fathers (2002)
Smith, William & Wace, Henry (editors); A dictionary of christian biography, literature, sects and doctrine, "Maruthas (1)", (1877). 
 Moffett, Samuel Hugh.  A History of Christianity in Asia, (Maryknoll: Orbis Books, 1998) p. 154-155

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 415
Wamonaki
Maaskofu Wakatoliki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Uturuki
Joja wa Clermont

Joja wa Clermont (alifariki Clermont-Ferrand, Akwitania, leo nchini Ufaransa, karne ya 6) alikuwa bikira wa mji huo aliyeishi kama mkaapweke hadi kifo chake.

Sifa zake ziliandikwa na Gregori wa Tours aliyeishi miaka katika eneo hilo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Georgia at Catholic Online
Saint of the Day, 15 February: Georgia of Clermont  at SaintPatrickDC.org

Waliozaliwa karne ya 5
Waliofariki karne ya 6
Mabikira
Wakaapweke
Watakatifu wa Ufaransa
Kwinidi

Kwinidi (500 hivi - 578 hivi) alikuwa askofu wa 8 wa Vaison-la-Romaine, leo nchini Ufaransa, kuanzia mwaka 556 .

Kabla ya hapo alikuwa mkaapweke na shemasi.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saints of February 15: Quinidius 
 Saint Quenin de Vaison

Waliozaliwa 500
Waliofariki 578
Wakaapweke
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Klaudio wa Colombiere

Klaudio wa Colombiere (kwa Kifaransa Claude de la Colombière; Saint-Symphorien-d'Ozon, Dauphiné, leo nchini Ufaransa, 2 Februari 1641 - Paray-le-Monial, Ufaransa, 15 Februari 1682) alikuwa padri wa Shirika la Yesu aliyepata umaarufu kwa uongozi wa kiroho na maandishi vilivyosaidia wengi kulenga utakatifu, akiwemo Margareta Maria Alacoque.

Alitangazwa na Papa Pius XI kuwa mwenye heri tarehe 16 Juni 1929, halafu Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 31 Mei 1992.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 
Claude at Patron Saints Index
An Act of Hope and Confidence in God, a prayer by Claude
Image 
 San Claudio de la Colombiere

Waliozaliwa 1641
Waliofariki 1682
Mapadri
Wajesuiti
Watakatifu wa Ufaransa
John Cabot

John Cabot (kwa , 1450 - 1499) alikuwa baharia na mpelelezi kutoka nchini Italia.  

Mnamo 1497, akisafiri kuelekea magharibi kutoka Uingereza katika meli yake Mathew, aliingia katika kile alichodhani ni Asia. Hali halisi alikuwa amefika Amerika Kaskazini, katika maeneo ambayo sasa ni mashariki mwa Kanada, aliyodai kwa ajili ya Mfalme Henry VII wa Uingereza. . Cabot alifariki huko England mnamo 1499.

Miaka ya kwanza 
Giovanni Caboto (jina lake la Kiitalia) labda alizaliwa huko Genova mnamo 1450.  Hakuna habari nyingi zilizoandikwa juu ya  maisha yake ya mapema. Alipokuwa bado mchanga, familia yake ilihamia Venezia. Venezia wakati huo ilikuwa bandari muhimu zaidi katika Ulaya yote. Kwa kukua huko alijifunza mengi juu ya meli na bahari. Cabot alikua baharia bora. Baba yake alikuwa mfanyabiashara akamfundisha Giovanni (John) yote juu ya biashara ya viungo.

Mnamo 1482 Cabot alimwoa mke wake Mattea. Walikuwa na wana watatu ambao wote walisafiri na baba yao  alipoendelea kuwa mfanyabiashara na kusafiri mbali.  

Mnamo 1490 aliondoka Venezia akahamia Hispania. Huko alijaribu kupata kibali cha safari ya kufika China, akiamini kwamba Kolumbus - aliyerudi siku zile kutoka safari yake ya "Uhindini" (hali halisi visiwa vya Karibi vya Amerika ya Kati) - alikuwa hajafika Asia bado. Hatimaye Cabot alihamia Bristol, Uingereza, mnamo 1496 alipopeleka mipango yake mbele ya mfalme wa Uingereza.

Safari ya kwenda Amerika Kaskazini 
Mabaharia kutoka Bristol waliwahi kufanya safari ndefu katika Atlantiki kabla ya kufika kwa Cabot. Cabot aliamini kwamba njia kwenye Atlantiki ya Kaskazini hadi China ingekuwa fupi kuliko kule ambako Kolumbus aliwahi kusafiri. Baada ya kupata kibali cha mfalme, Cabot alisafiri hatimaye mwaka 1497 akitumia jahazi 1 na mabaharia 20 akavuka Bahari ya Atlantiki Kaskazini kwa muda wa wiki saba hadi kufikia kisiwa cha Newfoundland.  Wakati wa safari waliona idadi kubwa ya samaki wa Chewa. Wavuvi Waingereza walimfuata baadaye kuvuna samaki hao kwenye Grand Banks ya Newfoundland.

Marejeo 

Waliozaliwa 1450
Waliozaliwa 1499
Wapelelezi kutoka Italia
Josip Belušić

Josip Belušić (Županići, Labin, Dola la Austria, sasa Kroatia, 12 Machi 1847 - Trieste, leo nchini Italia, 8 Januari 1905) alikuwa mvumbuzi wa Kikroeshia. Anajulikana kwa kubuni spidometa.

Alisoma huko Vienna. Belušić alikuwa profesa huko Koper na Trieste. Alimiliki hati miliki ya kasi katika 1888 akaiwasilisha kwenye Maonyesho ya Dunia ya mwaka 1889 huko Paris.

Marejeo

Wanafizikia wa Kroatia
Wavumbuzi
Kiungo (chakula)

Kiungo cha chakula ni kiolezi kinachotia ladha au harufu maalumu katika chakula. Mifano yake ni chumvi, kitunguu, iliki, karafuu au pilipili.

Viungo vingi kwa asili ni mbegu, matunda, majani au mizizi ya mimea mbalimbali ambamo ladha inayotafutwa inapatikana.  

Chakula
Fintano wa Clonenagh

Fintano wa Clonenagh (Leinster, Ireland, 526 hivi  - Cluain Ednech, Ireland, 603) alikuwa mmonaki wa Ukristo wa Kiselti, mwanafunzi wa Kolumba wa Tirda-Gals.

Alishika maisha magumu sana hadi kifo chake bila kujali hoja za kumpinga. 

Baada ya kukaa upwekeni muda mrefu alipata wafuasi wengi akaanzisha monasteri alipofariki akiwa abati wake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Millar, Seamus. "St Fintan of Clonenagh." Carloviana: Journal of the Old Carlow Society 1:22 (1973): 10-12. 
 Sperber, Ingrid. "'Late and not of special distinction'? The misunderstood Life of St Fintan of Clonenagh". In Ossory, Laois and Leinster 1 (2004): pp. 28–49. ISSN|1649-4938.

Waliozaliwa 526
Waliofariki 603
Wamonaki
Wakaapweke
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ireland
Silvino wa Auchy

Silvino wa Auchy (Toulouse, leo nchini Ufaransa, 650 hivi - Auchy, Arras, 717/718) alikuwa askofu mmisionari katika Ufaransa kaskazini mashariki anayesemekana kuwa na asili ya Ireland au Uskoti .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Silvinus at Patron Saints Index
17 February saints at Saint Celtes et Belges 
17 February saints at St. Patrick's Church 

Waliozaliwa 650
Waliofariki 717
Wamisionari
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Sadoth na wenzake

Sadoth na wenzake 128 (karibu wote walifariki Seleucia, leo nchini Iraq, 342) walikuwa Wakristo, wakiwemo hasa wakleri na watawa, waliouawa kikatili na Wasasanidi kwa sababu walikataa kuabudu jua kutokana na imani yao baada ya kuteswa gerezani miezi mitano.

Sadoth alikuwa askofu mkuu wao tangu mwaka mmoja tu. Hatimaye alitengwa nao na kupelekwa Beth Lapat kukatwa kichwa huko.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 18 Februari au 20 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Abbeloos, J. B., and Lamy, T. J., Bar Hebraeus, Chronicon Ecclesiasticum (3 vols, Paris, 1877)
 Assemani, J. A., De Catholicis seu Patriarchis Chaldaeorum et Nestorianorum (Rome, 1775)
 Brooks, E. W., Eliae Metropolitae Nisibeni Opus Chronologicum (Rome, 1910)
 Gismondi, H., Maris, Amri, et Salibae: De Patriarchis Nestorianorum Commentaria I: Amri et Salibae Textus (Rome, 1896)
 Gismondi, H., Maris, Amri, et Salibae: De Patriarchis Nestorianorum Commentaria II: Maris textus arabicus et versio Latina (Rome, 1899)
 Jérôme Labourt, Le christianisme dans l'empire perse sous la dynastie Sassanide (224-632), Paris, 1904, p. 72
 Michel Le Quien, Oriens christianus in quatuor Patriarchatus digestus, Parigi, 1740, Tomo II, coll. 1108-1109 (n. X)

Waliofariki 342
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uajemi
Watakatifu wa Irak
Iliki

Iliki (kwa Kiingereza: Cardamon) ni kiungo cha chakula kinachotokana na mbegu za mimea ya jenasi Elettaria na Amomum katika familia ya Zingiberaceae. Mbegu za eletteria ni nyeupe-kijani, na zile za amomum ni kubwa na nyeusi-kahawia.

Asili ya mimea inapatikana huko Uhindi na Indonesia lakini tangu mwanzo wa karne ya 20 imelimwa nchini Guatemala ambayo kwa sasa ni nchi inayouza iliki nyingi duniani.

Kujisomea 
 
 
 
 
 
 
 
 CardamomHQ: In-depth information on Cardamom
 Mabberley, D.J. The Plant-book: A Portable Dictionary of the Higher Plants. Cambridge University Press, 1996, ISBN 0-521-34060-8
 Gernot Katzer's Spice Pages: Cardamom
 Plant Cultures: botany and history of Cardamom 
 Pham Hoang Ho 1993, Cay Co Vietnam [Plants of Vietnam: in Vietnamese], vols. I, II & III, Montreal.
 Buckingham, J.S. & Petheram, R.J. 2004, Cardamom cultivation and forest biodiversity in northwest Vietnam, Agricultural Research and Extension Network, Overseas Development Institute, London UK.
 Aubertine, C. 2004, Cardamom (Amomum spp.) in Lao PDR: the hazardous future of an agroforest system product, in 'Forest products, livelihoods and conservation: case studies of non-timber forest products systems vol. 1-Asia, Center for International Forestry Research. Bogor, Indonesia.

Chakula
Eladi wa Toledo

Eladi wa Toledo (alifariki Toledo, Hispania, 633) alikuwa mwekahazina wa ikulu na wa ufalme ambaye akawa mmonaki wa Kigothi na hatimaye alihudumia kama askofu mkuu wa Toledo miaka 18 ya mwisho ya maisha yake akimuachia nafasi mwanafunzi wake Ildefonso wa Toledo aliyeandika baadaye habari za maisha yake akisisitiza huruma yake kwa maskini .

Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 18 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
Alban Butler, Il primo grande dizionario dei santi secondo il calendario Casale Monferrato, Edizioni PIEMME, 2001 ISBN|88-384-6913-X

Waliozaliwa karne ya 6
Waliofariki 633
Wamonaki
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Hispania