LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Kongowe

Kongowe  ni kata ya Wilaya ya Kibaha Mjini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61108 . 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  18,500  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Kibaha Mjini   
Kata za Mkoa wa Pwani
Misugusugu

Misugusugu  ni kata ya Wilaya ya Kibaha Mjini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61109    . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,137  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Kibaha Mjini   
Kata za Mkoa wa Pwani
Mkuza

Mkuza  ni kata ya Wilaya ya Kibaha Mjini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba  61105   . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  15,132  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Kibaha Mjini   
Kata za Mkoa wa Pwani
Msangani

Msangani  ni kata ya Wilaya ya Kibaha Mjini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61106    . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  5,903  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Kibaha Mjini   
Kata za Mkoa wa Pwani
Pangani (Kibaha)

Kwa matumizi tofauti za jina hili tazama Pangani

Pangani  ni kata ya Wilaya ya Kibaha Mjini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61103     . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,828  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Kibaha Mjini   
Kata za Mkoa wa Pwani
Picha ya Ndege

Picha ya Ndege  ni kata ya Wilaya ya Kibaha Mjini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61104    . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,994 wanaoishi humo.

Wakazi wa kata hiyo wanajishughulisha na mambo kama kilimo cha mazao kama mahindi, mpunga na upandaji wa mboga za majani.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Kibaha Mjini   
Kata za Mkoa wa Pwani
Matt K. Miller

Matthew Kermit "Matt" Miller (amezaliwa tar. 2 Februari, 1960) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

Marejeo

Viungo vya Nje
John Goodman

Jonathan Stephen "John" Goodman (amezaliwa tar. 20 Juni 1952) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

Marejeo

Viungo vya Nje
Hekla

Hekla ni volkeno iliyopo kusini mwa Iceland yenye kimo cha mita 1491. 

Umbo la mlima ni refu: linafanana na safu yenye urefu wa kilomita 40 na kuna kasoko mbalimbali. 

Hekla ni volkeno hai inayojulikana kuwa ililipuka zaidi ya mara 20 tangu mnamo mwaka 1104 BK.  Kutokana na milipuko hii ya mara kwa mara imeitwa pia "geti la jahanamu".

Milipuko yake ilifunika mara kadhaa uso wa kisiwa cha Iceland, jumla ya majivu ya kivolkeno na fuwawe iliyotemwa na kasoko zake imekadiriwa ni km³ 5 na lava zake kuwa na kiasi cha km³ 8 katika kipindi cha miaka 1000 iliyopita.  

Hekla pamoja na Iceland yote iko mahali ambako mabamba ya gandunia yanakutana, ambao ni bamba la Amerika ya Kaskazini na bamba la Ulaya-Asia na hapo ni sehemu ambako mara kwa mara magma ya ndani ya dunia inatoka nje.

Tazama pia
 Orodha ya milima
 Milima ya Ulaya

Viungo vya nje

 Hekla – picture gallery from islandsmyndir.is
 Photo of 2000 eruption
 Night time photo of eruption with Aurora
 Latitude, longitude and depth of earthquakes near Hekla from 2000 to March 2013

volkeno za Ulaya
Milima ya Ulaya
Milima ya Iceland
Povu

Povu (ing. foam) ni viputo au matone ya hewa au gesi yoyote vilivyofunga katika kiowevu au dutu manga.

Mifano yake ni povu ya sabuni, sifongo, povu ya plastiki inayotumiwa kama godoro, au fuwawe ambayo ni povu ya mwamba.

Kuta nyembamba za kiowevu au dutu manga zinatenganisha nafasi zinazojaa gesi. 

Fizikia
Fuwawe

Fuwawe (pia: fuwe; ing. pumice) ni aina ya mwamba mwepesi inayoundwa na povu ya zaha (lava).

Maana yake zaha ambayo ni mwamba joto sana katika hali ya kiowevu inarushwa kutoka volkeno kwa shinikizo kubwa inakuwa kama povu kwa sababu shinikizo inapungua haraka sana. Ikipoa haraka umbo hili linaganda kuwa thabiti na kubaki vile.

Kwa hiyo asili ya fuwawe ni daima mlipuko wa volkeno.

Fuwawe inatokea kama mkusanyiko wa vipande-vipande au pia kama maganda manene.

Mara nyingi ni nyepesi kiasi inaelea juu ya maji, angalau kwa muda hadi maji yanaingia na kujaza polepole nafasi ndani yake.

Kiasili inatumiwa kwa kusugua na kusafisha ngozi. Fuwawe iliyosagwa inatumiwa pia kwa kusafisha meno kwa msaada wa mswaki.

Kuna pia matumizi ya fuwawe kwa ujenzi maanake ni kifaa chepesi chenye tabia nzuri za kuhami dhidi ya baridi na joto. Kwa kawaida inapondwa, kuchanganywa na kiasi kidogo cha saruji lakini kuna pia majaribio ya kuitumia vile.

Marejeo

Viungo vya Nje

 University of Oxford image of pumice.  Retrieved 2010-09-27.
 Analytical identification of a single source pumice from Greek shores and ancient sites in the Levant
 On the occurrence of a pumice-rich layer in Holocene deposits of western Peloponnesus, Ionian Sea, Greece. A geomorphological and geochemical approach.

Mwamba wa kivolkeno
Lava (volkeno)

Lava (kutoka jina la Kiingereza lenye asili ya Kilatini lava, wakati mwingine pia zaha) ni mwamba ulio katika hali ya kiowevu kutokana na joto kali. Chini ya uso wa dunia mwamba joto wa kuyeyuka huitwa "magma" badala ya lava. Sawa na magma yenyewe lava inaweza kuwa nzito kama ujiuji au nyepesi kama majimaji. .

Lava inatoka nje kwa kawaida wakati wa mlipuko wa volkeno. Inaweza kutoka pia katika ufa kwenye ganda la dunia.

Wakati wa kutoka hali yake ni kiowevu yenye halijoto kati ya 600°C hadi 1200°C. Ndani ya shimo la kasoko ya volkeno lava inaweza kukaa kama ziwa la kuchemka. 

Ikitoka nje ya kasoko inaweza kuwa kama mto wa moto. Mwendo wake hutegemea na mnato wake yaani kama hali yake ni zaidi majimaji au ujiuji. Kadiri inavyoenea mbali na kasoko inapoa na kuwa mwamba.

Ikipoa inaganda na kuwa mwamba imara.

Picha

Marejeo 

Volkeno
Jiolojia
Arusha Translation-a-thon
Chienjele

Chienjele ni kata ya Wilaya ya Ruangwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,691  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65613.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Ruangwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Chibula

Chibula ni kata ya Wilaya ya Ruangwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,937  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65621.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Ruangwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Chinongwe

Chinongwe ni kata ya Wilaya ya Ruangwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,700  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65616.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Ruangwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Matambarale

Matambarale ni kata ya Wilaya ya Ruangwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,071  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65620.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Ruangwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Nachingwea (Ruangwa)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa Nachingwea

Nachingwea ni kata ya Wilaya ya Ruangwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,142  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65619.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Ruangwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Nambilaje

Nambilaje ni kata ya Wilaya ya Ruangwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,182  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65611.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Ruangwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Nandagala

Nandagala ni kata ya Wilaya ya Ruangwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,314  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65618.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Ruangwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Narungombe

Narungombe ni kata ya Wilaya ya Ruangwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,407  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65608.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Ruangwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Kilangala

Kilangala ni kata ya Wilaya ya Mtama katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,498. Msimbo wa posta ni 65224 .

Marejeo

Wilaya ya Mtama 
Kata za Mkoa wa Lindi
Longa

Longa ni kata ya Wilaya ya Mtama katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,185 Msimbo wa posta ni 65229 .

Marejeo

Wilaya ya Mtama 
Kata za Mkoa wa Lindi
Mtumbya

Mtumbya ni kata ya Wilaya ya Mtama katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 1,859 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65230 .

Marejeo

Wilaya ya Mtama 
Kata za Mkoa wa Lindi
Namangwale

Namangwale ni kata ya Wilaya ya Lindi Vijijini katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,820 Msimbo wa posta ni 65228  walioishi humo.

Marejeo

Wilaya ya Lindi Vijijini 
Kata za Mkoa wa Lindi
Navanga

Navanga ni kata ya Wilaya ya Mtama katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,839  walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 65226.

Vijiji vyake ni: Navanga, Mongomongo, Shuka na Nampunga.

Marejeo

Wilaya ya Mtama 
Kata za Mkoa wa Lindi
Pangatena

Pangatena ni kata ya Wilaya ya Mtama katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,900 walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 65225.

Marejeo

Wilaya ya Mtama 
Kata za Mkoa wa Lindi
Majengo (Mtama)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa Majengo

Majengo ni kata ya Wilaya ya Mtama katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,891 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65227 .

Marejeo

Wilaya ya Mtama 
Kata za Mkoa wa Lindi
Uislamu nchini Nigeria

Uislamu nchini Nigeria una idadi kubwa ya waumini kuliko nchi yoyote ile katika Afrika Magharibi. Utafiti wa kituo cha Pew Research Center unakadiria kuwa upo kati ya asilimia 48.5 (2010) na 50.4% (2009). Kina CIA wanakadiria kuwa asilimia 50 wakati BBC wanakadiria kati ya asilimia 50 (2007). 

Waislamu wa Nigeria ni wa dhehebu la Sunni wanaofuta mafundisho ya imamu Maliki, ambao pia hufuata utawala wa sheria ya Kiislamu, yaani, Sharia.

Historia

Waislamu kwa jimbo nchini Nigeria

Idadi ya Waislamu kwa asili ya makundi ya watu nchini Nigeria
Hakuna makubaliano ya kutunga au kutunza taarifa za waumini wa dini nchini Nigeria. Hata hivyo, Joshua Project, jamii ya kichungaji ya Wainjilisti yenye kituo chake nchini Marekani maarufu kama World Mission, inatoa takwimu zake yenyewe juu ya wingi wa Waislamu kiasili nchini humo kama ifuatavyo:

Tazama pia
 Uislamu kwa nchi
 Ukristo nchini Nigeria

Marejeo

Viungo vya nje
 Islam in Nigeria: Simmering tensions
 BBC Facts & Figures

Uislamu nchini Nigeria
Nigeria
Dini nchini Nigeria
Nigeria
Uislamu nchini Rwanda

Uislamu nchini Rwanda ni dini yenye wafuasi wachache mno nchini humo, inaabudiwa na watu asilimia 2 ya idadi ya wakazi wote wa nchini humo - kwa sensa ya mwaka wa 2012. Wako zaidi upande wa mashariki wa nchi na katika miji mikubwa. Sehemu kubwa ya Waislamu wa Rwanda ni wale wa dhehebu la Sunni.

Tazama pia
 Dini nchini Rwanda

Marejeo

 
Rwanda
Dini nchini Rwanda
Uislamu nchini São Tomé na Príncipe

Uislamu huko São Tomé na Príncipe, unakadiriwa kuwa na waumini wapatao 5,500 dhidi ya idadi ya wakazi wote nchini humo ambayo imekadiriwa kuwa 181,000, sawa na asilimia 3 ya wakazi wote wa nchini humo. Asilimia kubwa ya wakazi wa nchini humo ni wafuasi wa Ukristo wa dhehebu la Romani Katoliki ambao wamechukua asilimia 80 ya wakazi wote nchini humo; São Tomé na Príncipe lilikuwa koloni wa Ureno kwa miaka mingi sana, ambao wamekithiri Ukatoliki.

Kuna misikiti na baadhi ya tasisi ambazo zinajiendesha na vilevile zinajulikana nchini humo.

Marejeo

Dini nchini São Tomé na Príncipe
Sao Tome
Richard Heck

Richard Frederick Heck (15 Agosti, 1931 – 10 Oktoba, 2015) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza usanisi kaboni. Mwaka wa 2010, pamoja na Ei-ichi Negishi na Akira Suzuki, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1931
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Waliofariki 2015
Ei-ichi Negishi

Ei-ichi Negishi (amezaliwa 14 Julai, 1935) ni mwanakemia kutoka nchi ya Japani. Hasa alichunguza usanisi kaboni. Mwaka wa 2010, pamoja na Richard Heck na Akira Suzuki, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1935
Wanasayansi wa Japani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Akira Suzuki

Akira Suzuki (amezaliwa 12 Septemba, 1930) ni mwanakemia kutoka nchi ya Japani. Hasa alichunguza usanisi kaboni. Mwaka wa 2010, pamoja na Richard Heck na Ei-ichi Negishi, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1930
Wanasayansi wa Japani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Dan Shechtman

Dan Shechtman (amezaliwa 24 Januari 1941) ni mwanakemia kutoka nchi ya Israel. Hasa amechunguza mifumo ya fuwele. Mwaka wa 2011 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1941
Watu walio hai
Wanasayansi wa Israel
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Robert Lefkowitz

Robert Lefkowitz (amezaliwa 15 Aprili, 1943) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Amejulikana hasa kwa utafiti na usanisi wa vipokezi vya adrenalini. Mwaka wa 2012, pamoja na Brian Kobilka, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1943
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Brian Kobilka

Brian Kobilka (amezaliwa 30 Mei, 1955) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Amejulikana hasa kwa utafiti na usanisi wa vipokezi vya adrenalini. Mwaka wa 2012, pamoja na Robert Lefkowitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1955
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Msanjihili

Msanjihili ni kata ya Lindi Mjini katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,391  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65102.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Lindi Mjini 
Kata za Mkoa wa Lindi
Uislamu nchini Senegal

Uislamu ni dini yenye nguvu nchini Senegal.  Asilimia 92 ya wakazi wa nchini humo wamekadiriwa kuwa ni Waislamu, sehemu kubwa ya waumini wake ni wale wa dhehebu la Sunni wanaofuata mafundisho ya imamu Maliki wakiwa na athira za Usufi. Uwepo wa Uislamu nchini humo ulianza tangu kunako karne ya 11. Ndugu wa Kisufi walienea na ukoloni wa Kifaransa, huku watu wakibadilika katika misingi ya dini kuliko ile ya utawala wa kikoloni. Nguzo kuu za Usufii ni pamoja na Tijaniyyah, kina Muridiyyah au Wamouridi, na kiasi kidogo, Qadiriyyah na wengi kiasi Layene. Kadiro la asilimia 1 la Waislamu wa huko wanafuata Ahmadiyya.

Marejeo

 Abdelkérim Ousman, "The Potential of Islamist Terrorism in Sub-Saharan Africa", International Journal of Politics, Culture, and Society, Volume 18, Issue 1 - 2, Dec 2004, pp. 65
 Mbye B. Cham, "Islam in Senegalese Literature and Film", Africa: Journal of the International African Institute, Vol. 55, No. 4, Popular Islam, 1985 pp. 447–464.
 Senegal . CIA World Factbook. January 10, 2005.

Dini nchini Senegal
Uislamu nchini Seychelles

Uislamu katika Bahari ya India ulianzishwa na wafanyabiashara wabaharia hasa kabla ya Ulaya kugundua visiwa vya Seychelles. Hata hivyo, iko tofauti kidogo na hali ya visiwa vingine ikiwa ni pamoja na Comoro na Maldives, kulikuwa hakuna wakazi wa kudumu huko Seychelles hadi hapo Wafaransa walipolowea mnamo 1770. Leo hii, idadi ya Waislamu nchini humo inakadiriwa kuwa ni asilimia 1 tu, yaani, ni kama watu  900 ambao wameripotiwa kuwa ni Waislamu nchini humo.

Marejeo

Viungo vya Nje
 US Government report in Religious Freedom in Seychelles

Dini nchini Shelisheli
Martin Karplus

Martin Karplus (amezaliwa 15 Machi, 1930) ni mwanakemia kutoka nchi ya Austria aliyehamia Marekani katika ujana wake. Hasa alichunguza uendelezaji wa miundo ya kikemia. Mwaka wa 2013, pamoja na Michael Levitt na Arieh Warshel, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1930
Wanasayansi wa Austria
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Mke Wangu Tuelewane

Mke Wangu Tuelewane ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la Msondo Ngoma kati ya miaka ya tisini na elfu mbili mwanzoni. Moja kati ya nyimbo zilizotamba sana katika miaka hiyo. 
Mashairi yake anazungumzia maelewano baina ya mume na mke. Mke anatia kisirani katika masuala mbalimbali - nongwa mwanzo mwisho. Mke anasihiwa ya kwamba "hata majembe wakati fulani hugongana, sembuse mimi na wewe" maneno ya Maalim Gurumo. 
Ndani yake, kuna waimbaji kama vile Hassan Bichuka ambaye ameonekana kushika sehemu kubwa ya wimbo huu.

Tazama pia
Kimanzichana

Viungo vya Nje
 
Nyimbo za 1999
Nyimbo za 2000
Nyimbo za Msondo Ngoma
Kimanzichana (wimbo)

Kimanzichana ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la Msondo Ngoma kati ya miaka ya tisini. Moja kati ya nyimbo zilizotamba sana katika miaka hiyo. 
Mashairi yake anazungumzia taarifa dhidi yake ya kwamba asiende Kimanzichana atauawa. Anaenda mbali zaidi kwa kuwaambia wamepita majabari wenye mbinu za kila aina - nyinyi bure kabisa. Anasisitiza ya kwamba vitisho vyao havimtishi kwani wanamuonea bure.

Tazama pia
Mke Wangu Tuelewane

Viungo vya Nje
 
Nyimbo za 1999
Nyimbo za 1998
Nyimbo za Msondo Ngoma
Uislamu nchini Somalia

Karibia watu wote wa Somalia ni Waislamu wanaofuata dhehebu la Sunni. Kwa zaidi ya miaka 1400, Uislamu umechukua nafasi kubwa katika utamaduni na jamii nzima ya Kisomali.

Tazama pia
 Uislamu kwa nchi

Marejeo

Viungo vya Nje
 Somali Qadiriya (Somali language)

 
Somalia
Dini nchini Somalia
Michael Levitt

Michael Levitt (amezaliwa 9 Mei, 1947) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Tangu 1980 yeye ni raia wa nchi ya Israel, na tangu 1987 amefundisha nchini Marekani. Hasa alichunguza uendelezaji wa miundo ya kikemia. Mwaka wa 2013, pamoja na Martin Karplus na Arieh Warshel, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1947
Wanasayansi wa Uingereza
Wanasayansi wa Israel
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Arieh Warshel

Arieh Warshel (amezaliwa 20 Novemba, 1940) ni mwanakemia kutoka nchi ya Israel. Tangu 1976 amefundisha nchini Marekani. Hasa alichunguza uendelezaji wa miundo ya kikemia. Mwaka wa 2013, pamoja na Michael Levitt na Martin Karplus, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1940
Wanasayansi wa Israel
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Uislamu nchini Afrika Kusini

Uislamu nchini Afrika Kusini ni dini ndogo sana, inakadiriwa kuna asilimia chini ya 1.5 ya jumla ya wakazi wote, kulingana na hesabu yao.
Uislamu nchini humo umekua katika hatua tatu. Hatua ya kwanza ni ile ya uletaji wa Waislamu wakiwa kama sehemu ya wahamaiaji watumwa waliokuja pasipo-hiari, wafungwa wa kisiasa na wale waliouhamishoni kisiasa kutoka Afrika na Asia (hasa Funguvisiwa vya Indonesia) ambao uliisha tangu katikati mwa miaka ya 652 hadi 1800. 
Hatua ya pili ulikuwa ujio wa Wahindi kama wafanyakazi wa mikataba waliokuwa wakifanya kazi katika mashamba ya miwa kwa ajili ya sukari huko mjini Natal kati ya 1860 na 1868, na tena kuanzia 1874 hadi 1911. Inakadiriwa Wahindi 176,000 ambao wote walikuwa wa imani moja ya Uislamu walisafirishwa kwenda jimboni Natal, karibia asilimia 7-10 ya meli ya awali wote walikuwa Waislamu.

Hatua ya tatu imeonekana wakati wa baada ya apartheid – wimbi kubwa la Waafrika Waislamu waliwasili katika pwani na mipaka ya Afrika Kusini. Idadi ya sasa inakadiriwa kuwa kati ya 75-100 000. Ongezeko hili huhesabiwa kama idadi ya Waislamu waliowasili kama wageni kutoka Uhindi kwa minajili ya kukuza uchumi.Ingawa sehemu kubwa ya Waislamu wa nchini humo ni wa dhehebu la Sunni, idadi kidogo sana ambao ni Ahmadi, hasa katika mji wa Cape Town.

Tazama pia
 Msikiti wa Nurul Islam, msikiti uliopo mjini Cape ambao ulianzishwa mnamo 1844.
 Nizamiye Masjid msikiti kubwa katika Kizio cha Kusini; upo mjini Midrand, Gauteng, umemalizika mnamo 2012.

Marejeo

Jisomee
  Islam in South Africa

Uislamu nchini Afrika Kusini
Uislamu barani Afrika
Msikiti wa Nurul Islam

Msikiti wa Nurul Islam ni msikiti unaopatikana mjini Bo-Kaap eneo la Cape Town, Afrika Kusini. 

Wakati ulipoanzishwa mnamo 1844, jengo lilikuwa linaweza kupokea waumini 150. Mwaka wa 2001 walilikarabati, na sasa linaweza kupokea waumini wapatao 700.

Marejeo

Nurul Islam
Uislamu nchini Afrika Kusini
Uislamu nchini Sudan Kusini

Uislamu ni dini ndogo mno nchini  Sudan Kusini. Sehemu ya Waislamu walikaribishwa Sudan Kusini baada ya Kura ya maoni ya uhuru wa Sudan Kusini. Sensa ya awali ilitaja kuwa dini ya wakusini katika miaka ya 1956 ambapo ilianishwa ya kwamba sehemu kubwa ya wakazi wa huko walikuwa wafuasi wa dini za jadi au Wakristo wakati asilimia 18 walikuwa Waislamu.

Marejeo

Viungo vya Nje
Islamic increase perceived in Wau as life is routine. 

Uislamu nchini Sudan Kusini
Uislamu barani Afrika
Kura ya maoni ya uhuru wa Sudan Kusini, 2011

Kura ya maoni ilichukua nafasi Kusini mwa Sudan kuanzia tarehe 9 hadi 15 Januari 2011, katika hali ya aidha kanda ya kusini ibaki kuwa sehemu ya Sudan au iwe huru. Kura hii ya maoni ni moja kati ya tokeo la 2005 la Mkataba wa Naivasha baina ya Khartoum na serikali kuu ya Sudan People's Liberation Army/Movement (SPLA/M).

Wakati huohuo kulikuwa na kura ya maoni ambayo ilipaswa ifanyike mjini Abyei katika hali ya aidha iwe sehemu ya Sudan Kusini lakini zoezi lilighairishwa kwa kutokana na mgogoro juu ya haki ya makazi na mipaka.

Mnamo tarehe 7 Februari 2011, tume ya kura ya maoni iliwasilisha matokeo ya mwisho wa kura hizo, ambapo asilimia 98.83 walipigia kura kuwa huru. Wakati huohuo zoezi la upigaji kura lilisitishwa katika baadhi ya wilaya kati ya 10 ya 79 kwa kuzidi asilimia 100 ya mahitaji ya kura zilizotakikana, idadi ya kura zilizidi kabisa hitaji la asilimia 60.

Tarehe rasmi ya kuanzisha taifa jipya huru ilikuwa 9 Julai 2011.

Tanbihi

Viungo vya nje
{Commons category|Southern Sudanese independence referendum, 2011}}
Republic of South Sudan: Challenges and Opportunities
Southern Sudan Referendum Commission 
Southern Sudan Referendum Results website (SSRC and SSRB)
UNDP Support to the Southern Sudan Referendum 
USAID Support to the Southern Sudan Referendum 
Media in Cooperation and Transition – group of Sudanese journalists covering the referendum.
Sudan Referendum  at Gurtong
Sudan: One Country or Two? collected news and commentary at Aljazeera English
South Sudan Referendum collected news and commentary at BBC News
Sudan's Referendum at IRIN News
Sudan Referendum: "A Real Turning Point for the People of Africa" – video report by Democracy Now!
Photo Gallery by USAID 
Sudan: Ready to Vote   – slideshow by Life magazine

Sudan Kusini
Historia ya Sudan Kusini
Historia ya Afrika
Kura ya maoni
Eric Betzig

Robert Eric Betzig (amezaliwa 13 Januari, 1960) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mambo ya hadubini. Mwaka wa 2014, pamoja na Stefan Hell na William Moerner, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1960
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Stefan Hell

Stefan Walter Hell (amezaliwa 23 Desemba, 1962 mjini Arad nchini Romania) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa amechunguza mambo ya hadubini. Mwaka wa 2014, pamoja na Eric Betzig na William Moerner, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1962
Wanasayansi wa Ujerumani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Wasomali

Wasomali ni kabila kubwa la watu wa jamii ya Wakushi wanaoishi katika eneo linaoitwa Pembe ya Afrika ambalo ni eneo linalopakana na Bahari ya Hindi na kugawanyika kati ya nchi asili nne: Somalia, Kenya, Ethiopia na Jibuti. 

Idadi ya Wasomali walioko Somalia ni kama milioni 15, Ethiopia milioni 8.5, Kenya ni karibu milioni 2.5 au 3  na Jibuti zaidi ya nusu milioni. Walioko nje ya eneo asili pia ni wengi, hasa huko Yemen. Jumla yao ni milioni 28-30.

Lugha yao ni Kisomali, mojawapo kati ya lugha za Kikushi. 

Dini yao ni Uislamu.

Tanbihi

Makabila ya Somalia
Makabila ya Ethiopia
Makabila ya Kenya
Makabila ya Jibuti
Pembe ya Afrika
William Moerner

William Esco Moerner (amezaliwa 24 Juni, 1953) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mambo ya hadubini kwa ajili ya kuonekanisha molekuli moja peke yake. Mwaka wa 2014, pamoja na Stefan Hell na Eric Betzig, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1953
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Tomas Lindahl

Tomas Lindahl (amezaliwa 28 Januari, 1938) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uswidi na Uingereza. Hasa alichunguza jinsi ya kutibu saratani. Mwaka wa 2015, pamoja na Paul Modrich na Aziz Sancar, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1938
Wanasayansi wa Uingereza
Wanasayansi wa Uswidi
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Paul Modrich

Paul Modrich (amezaliwa 13 Juni, 1946) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza jinsi ya kutibu saratani. Mwaka wa 2015, pamoja na Tomas Lindahl na Aziz Sancar, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1946
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Aziz Sancar

Aziz Sancar (amezaliwa 8 Septemba, 1946) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uturuki. Hasa alichunguza jinsi ya kutibu saratani. Mwaka wa 2015, pamoja na Tomas Lindahl na Paul Modrich, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Waliozaliwa 1946
Wanasayansi wa Uturuki
Tuzo ya Nobel ya Kemia
Watu walio hai
Edmond Fischer

Edmond Fischer (amezaliwa 6 Aprili, 1920) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uswisi. Tangu 1950 aliishi nchini Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake ndani ya seli. Mwaka wa 1992, pamoja na Edwin Krebs, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1920
Wanasayansi wa Uswisi
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Watu walio hai
Edwin Krebs

Edwin Krebs (6 Juni, 1918 – 21 Desemba, 2009) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake ndani ya seli. Mwaka wa 1992, pamoja na Edmond Fischer, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba. Asichanganywe na Hans Adolf Krebs ambaye pia alikuwa mwanakemia na kupokea Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1953.

Waliozaliwa 1918
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Waliofariki 2009
Mneromiembeni

Mneromiembeni ni kata ya Wilaya ya Nachingwea katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,512  walioishi humo. Msimbo wa Posta kwa Mnero Miembeni ni 65313.

Marejeo

Wilaya ya Nachingwea 
Kata za Mkoa wa Lindi
Jina

Jina ni neno au maneno ambayo wanapewa watu, wanyama, nchi, vitu n.k. kwa ajili ya utambulisho.

Majina ya watu
Utamaduni, kwa njia ya sheria au desturi, ndio unaoratibu namna ya kupanga na kutumia majina ya watu, kwa kawaida tangu kuzaliwa. 

Mara nyingi, pamoja na jina binafsi, mtu anatumia pia majina mengine kama vile la ukoo mzima, au la baba na la babu. 

Katika nchi na makabila mbalimbali jina linaweza kubadilishwa, kwa mfano wakati wa ibada ya kuingizwa katika dini fulani au katika utawa, au kuongezewa, kwa mfano kutokana na ndoa.

Wasanii kama waimbaji au waandishi mara nyingi hutumia jina la kisanii badala ya jina la kawaida.

Mara nyingine jina linafupishwa, hasa kama ni refu mno, au linapambwa kama kwa kumbembeleza mwenye nalo.

Majina ya wanyama
Kila aina ya wanyama inapewa jina maalumu la kuwatofautisha na wengine. Mfano: Tembo akitajwa jina lake humtofautisha na twiga.

Majina ya nchi
Kila nchi duniani lina jina lake maalumu ambalo huitambulisha nchi husika pamoja na raia wake.

Isimu
Utamaduni
lugha
Richard Roberts

Richard John Roberts (amezaliwa 6 Septemba, 1943) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza DNA. Mwaka wa 1993, pamoja na Phillip Sharp, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1943
Wanasayansi wa Uingereza
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Watu walio hai
Phillip Sharp

Phillip Allen Sharp (amezaliwa 6 Juni, 1944) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza DNA. Mwaka wa 1993, pamoja na Richard Roberts, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1944
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Watu walio hai
Said bin Sultani

Said bin Sultani, pia Sayyid Said, (5 Juni, 1797 - 19 Oktoba, 1856) alikuwa Sultani wa Maskat, Oman na Zanzibar. 

Umuhimu wake katika historia unatokana na kwamba mwaka wa 1840 alihamisha mji mkuu wa usultani wake kutoka mji wa Maskat hadi Stone Town huko Unguja. 

Alifahamika kwa kustawisha kilimo cha makarafuu na biashara ya watumwa.

Maisha
Sayyid Said alikuwa Sultani wa Omani tangu mwaka 1804. Aliimarisha utawala wa Omani juu ya pwani ya Afrika ya Mashariki. 

Mwaka 1829 alifaulu kuteka Mombasa iliyokuwa mji pekee wa kujitegemea kati ya miji yote ya Uswahilini. 

Visiwa vya Unguja na Pemba vilikuwa chini ya Omani tangu mwaka 1689, Wareno walipofukuzwa katika pwani za Uswahilini.

Sayyid Said aliona nafasi kubwa ya biashara ya karafuu kwa ajili ya soko la Uhindi na kwingineko. Mwaka 1829 akaanzisha  mashamba ya mikarafuu kwa kutumia kazi ya watumwa kutoka bara.

Biashara hiyo ikabadilisha uso wa mji wa Zanzibar wa karne ya 19 uliowahi kuwa kijiji kikubwa tu cha vibanda kando ya boma lililojengwa na Omani kama kizuizi dhidi ya Wareno. 

Baada ya azimio la mwaka 1832 la kuhamisha mji mkuu wa Omani kwenda Unguja, idadi ya wakazi wa mji ilikua haraka. 

Nchi za nje zikatambua mji mkuu mpya na kujenga uhusiano. Ubalozi wa Marekani ulijengwa mwaka 1837, Uingereza ukafuata mwaka 1841 na Ufaransa mwaka 1844. 

Sultani mwenyewe aliondoka kabisa Maskat mwaka 1840. Kukua kwa Zanzibar kulisababisha kukonda kwa mji wa Maskat.

Baada ya kifo cha Sayyid Sultan mwaka 1856, usultani wa Oman uligawiwa kati ya wanawe. Sayyid Majid bin Said Al-Busaid (1834/1835–1870) akawa Sultani wa kwanza wa Zanzibar na kaka yake Sayyid Thuwaini bin Said al-Said akawa Sultani wa Oman akitawala nchi hiyo bila maeneo ya Afrika ya Mashariki.

Waliozaliwa 1797
Waliofariki 1856
Historia ya Zanzibar
Sultani wa Zanzibar
Alfred Gilman

Alfred Gilman (1 Julai, 1941 – 23 Desemba, 2015) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake ndani ya seli. Mwaka wa 1994, pamoja na Martin Rodbell, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1941
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Waliofariki 2015
Martin Rodbell

Martin Rodbell (1 Desemba, 1925 – 7 Desemba, 1998) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake ndani ya seli. Mwaka wa 1994, pamoja na Alfred Gilman, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1925
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Waliofariki 1998
Kanisa la Kiorthodoksi la Eritrea

Kanisa la Kiorthodoksi la Eritrea ni madhehebu ya dini ya Ukristo iliyotawala makabila ya Eritrea kaskazini kwa karne kadhaa hadi sasa.

Wakristo hao wanaotaka kuzingatia imani sahihi ya Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki ni sehemu muhimu katika utamaduni wa Eritrea kama ulivyo kwa wenzao wa Ethiopia. 

Kwa sasa lina waumini milioni 3. wengi wao wakiishi nchini Eritrea, lakini pia Ulaya na Amerika.

Historia
Kanisa la Kiorthodoksi la Eritrea linaendeleza ushirika na Kanisa la Misri tangu lilipoanzishwa na mtakatifu Frumensyo aliyetumwa na mtakatifu Atanasi, Patriarki wa Aleksandria ainjilishe ufalme wa Aksum katikati ya karne ya 4 BK.

Hata hivyo mwaka 1993 lilikubaliwa liwe na Patriarki wake mwenyeji na kujiongoza.

Kalenda
Kufuatana na mapokeo ya huko Misri, Epifania na Pasaka ni sikukuu muhimu sana, na husherehekewa kwa kufanya mambo kama vile kufunga kula na kucheza. 

Pia kuna siku kadhaa katika mwaka ambapo ni mboga za majani pekee na samaki ndio huruhisiwa kuliwa.

Desturi
Ndoa huweza kuanzishwa au kupangwa wakati mwanamume ana umri wa miaka kumi na..., au ishirini na... Kiutamaduni, wasichana wanaruhusiwa kuolewa wakiwa na umri wa miaka 14 hadi 18, lakini katika karne ya 20, mambo yamebadilika, hivyo sasa umri mdogo kuliko wote wa kuolewa ni miaka 18, na suala hili linasimamiwa na serikali. Ndoa za kiserikali ni nyingi japo pia, wapo watu wanaofunga ndoa katika makani mbalimbali. Na baada ya kufunga ndoa kanisani, suala la talaka halipo na haliwezekani. Kila familia hufanya sherehe ya ndoa baada ya harusi. 

Tangu kuzaliwa, padri hutembelea familia kwa ajili ya kumbariki mtoto, na pia kutahiri mtoto kama ni wa kiume. Mama wa mtoto, hutakiwa kukaa ndani kwa siku 40 baada ya kujifungua kama mtoto ni wa kiume na kukaa ndani kwa siku 80 kwa mtoto ni wa kike kabla ya kwenda kanisani kwa ajili ya ubatizo.

Sanaa 
Sanaa ya nchini Eritrea kwa ujumla imeegamia katika masuala ya dini na michoro ya dini. 

Mmoja kati ya michoro mizuri zaidi ya vitu au watu wenye macho makubwa na mara nyingi huwa ni watu wanaohusiana na Biblia.

Tanbihi

Viungo vya nje
Eritrean Orthodox Tewahedo Church
Article on Eritrean Orthodox Church by Ronald Roberson on the CNEWA website.

Waorthodoksi wa Mashariki
Dini nchini Eritrea
Eritrea
Edward Lewis

Edward Lewis (20 Mei, 1918 – 21 Julai, 2004) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza jeni za nzi. Mwaka wa 1995, pamoja na Christiane Nüsslein-Volhard na Eric Wieschaus, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1918
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Waliofariki 2004
Arubastini

Arubastini ni mchezo wa karata ambapo karata inayotawala ndiyo huongoza mchezo. 

Mshindi hupatikana kwa kupata idadi ya 60 kwenda juu.

Michezo
Maji salama

Maji salama au maji ya kunywa ni maji yaliyochemshwa au kutibiwa ili yawe salama kwa kunywa au kwa kuandalia chakula. 

Kimataifa, katika mwaka 2012, asilimia themanini na tisa (89%) ya watu duniani waliweza kupata maji safi na salama kwa kunywa.

Karibu watu bilioni 4 waliweza kupata maji ya bomba wakati wengine bilioni 2.3 waliweza kupata maji kutoka kwenye visima na mabomba ya umma. Watu bilioni 1.8 bado wanatumia maji ya kunywa yasiyo salama ambayo vyanzo vyake vinaweza kuwa vimechafuliwa na kinyesi. Maji haya yanaweza kusababisha magonjwa kama kipindupindu na homa ya matumbo.

Maji ni muhimu kwa maisha ya binadamu na viumbe hai wengine. Kiasi cha maji ya kunywa kinachohitajika kinatofautiana. Kinategemea na shughuli za kawaida, umri, masuala ya kiafya na hali ya hewa. Inakadiriwa kuwa Mmarekani mmoja anakunywa lita moja ya maji kwa siku, wakati asilimia tisini na tano (95%) wanakunywa maji yasiyo chini ya lita tatu kwa siku.

Kwa wale wanaofanya kazi katika hali ya hewa ya joto, wanaweza kunywa lita 16 kwa siku. Maji yanatengeneza asilimia sitini (60%) ya uzito kwa wanaume na asilimia hamsini na tano (55%) kwa wanawake. Watoto wachanga wana asilimia sabini (70%) au themanini (80%) ya maji katika miili yao wakati wazee wanakaribia asilimia arobaini na tano (45%).

Kwa kawaida katika nchi zilizoendelea maji ya bomba yanakidhi viwango vya ubora wa maji ya kunywa, hata hivyo kiasi kidogo sana cha maji hayo hunywewa au hutumiwa katika maandalizi ya chakula. Maji hayo hutumika pia katika kufua, usafi wa vyoo na umwagiliaji.

Kupunguza magonjwa yanayosambaa kwa maji na maendeleo ya vyanzo salama vya maji ni lengo kubwa kiafya katika nchi zinazoendelea. 

Maji yaliyowekwa katika chupa yanauzwa kwa matumizi ya umma katika sehemu nyingi duniani.

Afya
Akwila na Priska

Akwila na Priska (au Akula na Prisila) walikuwa mume na mke Wayahudi wa Ponto (leo nchini Uturuki) katika karne ya 1 BK.

Ni maarufu katika vitabu 4 vya Biblia ya Kikristo kama jozi iliyopokea mikusanyiko ya Wakristo nyumbani na kufanya kazi ya umisionari katika miji na nchi mbalimbali, kama vile Korintho na Efeso, baada ya kufukuzwa na Kaisari Klaudio wakiwa pamoja na Wayahudi wote wa jiji la Roma (mwaka 49).

Wakati huo walikuwa Wakristo tayari (Mdo 18:2-3).

Huko Korintho walianza kushirikiana na Mtume Paulo (Mdo 18:18) aliyewataja kila mara kwa heshima na shukrani kubwa, pia kwa sababu walihatarisha uhai wao ili kumuokoa huko Efeso (1Kor 16:19; Rom 16:4; 2Tim 4:19).

Baadaye walirudi Roma kwa muda, labda mpaka Kaisari Nero alipoanza kudhulumu Kanisa. Hapo wakarudi Efeso.

Kati ya watu walioinjilishwa nao, muhimu zaidi ni Apolo, Myahudi msomi wa Aleksandria, Misri (Mdo 18:36).

Wanaheshimiwa na madhehebu mengi kama watakatifu. Kama vile Agano Jipya linawataja daima pamoja, sikukuu yao inawaadhimisha daima kwa pamoja ingawa tarehe ni tofautitofauti, kadiri ya madhehebu. Kwa Wakatoliki ni hasa tarehe 8 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saints Aquila and Priscilla 

Waliofariki karne ya 1
Watu wa Biblia
Wamisionari
Watakatifu wa Uturuki
Kanuti IV

Kanuti IV (maarufu kwa Kidani kama "Knud den Hellige", yaani "Kanuti mtakatifu", 1043 - Odense, 10 Julai 1086), alikuwa mfalme wa Udani kuanzia mwaka 1080 hadi siku ya kuuawa. 

Pamoja na utakatifu wake, alionyesha bidii kubwa kwa ajili ya ibada na mahitaji ya wakleri pamoja na uimarishaji wa mamlaka yake ndani na nje ya nchi.

Baada ya kuanzisha makanisa ya Lund na Odense, aliuawa ndani ya hilo, mbele ya altare, pamoja na watu wengine 8 au 18.

Wananchi walimheshimu mara moja kama mtakatifu, na Papa Paskali II alithibitisha heshima hiyo mwaka 1101.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1043
Waliofariki 1086
Wafalme na malkia wa Denmark
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Denmark
Christiane Nüsslein-Volhard

Christiane Nüsslein-Volhard (amezaliwa 20 Oktoba, 1942) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza jeni za nzi. Mwaka wa 1995, pamoja na Eric Wieschaus na Edward Lewis, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1942
Wanasayansi wa Ujerumani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Watu walio hai
Eric Wieschaus

Eric Francis Wieschaus (amezaliwa 8 Juni, 1947) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza jeni za nzi. Mwaka wa 1995, pamoja na Christiane Nüsslein-Volhard na Edward Lewis, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1947
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Watu walio hai
Peter Doherty

Peter Charles Doherty (amezaliwa 15 Oktoba, 1940) ni mganga wa mifugo kutoka nchi ya Australia. Hasa alichunguza kingamwili. Mwaka wa 1996, pamoja na Rolf Zinkernagel, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1940
Wanasayansi wa Australia
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Watu walio hai
Rolf Zinkernagel

Rolf Zinkernagel (amezaliwa 6 Januari, 1944) ni daktari kutoka nchi ya Uswisi. Hasa alichunguza kingamwili. Mwaka wa 1996, pamoja na Peter Doherty, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1944
Wanasayansi wa Uswisi
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Watu walio hai
Teddy Riley

Edward Theodore "Teddy" Riley (amezaliwa 8 Oktoba, 1967) ni mtunzi wa nyimbo, mwanamuziki, mpiga kinanda, mtumbuizaji na mtayarishaji wa rekodi kutoka nchini Marekani. Huhesabiwa kama mwanzilishi mtindo wa  new jack swing. Kupitia kazi zake za utayarishaji na Michael Jackson, Bobby Brown, Doug E. Fresh, Today, Keith Sweat, Heavy D., Usher, Jane Child, na wengineo kibao - vilevile akiwa kama mmoja wa wanakundi wa Guy na Blackstreet, Riley amehesabika kuwa na athira kubwa mno katika uanzishwaji na uboreshaji wa muziki wa contemporary R&B, hip-hop, soul na pop tangu katika miaka ya 1980.

Albumu
 Solo: Black Rock (Haijatolewa)
 Guy: Guy diskografia
 Blackstreet: Diskografia ya Blackstreet

Nyimbo zilizotungwa na Teddy Riley
The Boys (Girls' Generation-The Boys (2011))
Check (Girls' Generation-Lion Heart (2015))
 Call Me Baby - EXO (2015)
 Beautiful - EXO (2015)
Already (Taemin-Press It (2016))

Marejeo

Viungo vya nje
 Teddy Riley and Blackstreet Interview 
 Teddy Riley's New Jack Swing movement
 Teddy Riley's Fan Site
 B-AA-D.com, Teddy Riley's New Artist Community 

Waliozaliwa 1967
Watu walio hai
Watayarishaji muziki wa Marekani
Wanamuziki wa Marekani
hip hop
Washindi wa Tuzo za Grammy
Stanley Prusiner

Stanley Prusiner (amezaliwa 28 Mei, 1942) ni mwanakemia na daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza prioni. Mwaka wa 1997 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1942
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Watu walio hai
Uhakiki

Uhakiki ni kitendo cha kutathimini, kueleza, kuainisha na kutoa maoni juu ya kazi fulani ya fasihi kwa kuongozwa na kaida maalum. Hii ina maana ya kwamba uhakiki wa kazi za fasihi hautoki katika ombwe, kuna kanuni na taratibu mbalimbali zinazoongoza kufanya uhakiki, na hii ndio sababu kuna nadharia kadha wa kadha za uhakiki wa kazi za kifaishi. Au kwa lugha rahisi, uhakiki ni uchambuzi wa kina wa kazi za fasihi kama vile riwaya, tamthiliya na mashairi kwa lengo la kufafanua vipengele vya fani na maudhui.

Tazama pia
Lugha
Fasihi

Viungo vya Nje
 Katika Shule Direct

Fasihi
Shule Direct

Shule Direct ni jukwaa la mtandaoni ambalo linatoa mafunzo kwa wanafunzi na walimu katika shule za sekondari kwa ajili ya Tanzania pekee. 

Malengo hasa ni kufanya elimu inafikika popote na muda wote. Wazo la wavuti hii ni la mlimbwende wa zamani Faraja Nyalandu (zamani Kotta).

Viungo vya Nje
Wavut Rasmi 
Elimu kwa njia ya mtandao
Elimu ya Tanzania
Yohane Gualberto

Yohane Gualberto (995 hivi - 12 Julai 1073) alikuwa mmonaki wa Toscana, Italia ya Kati aliyeanzisha urekebisho wa Vallombrosa.

Kabla ya hapo alikuwa askari kutoka familia maarufu ya Visdomini. Ndugu yake alipouawa, alipaswa kulipa kisasi kwa kumuua muuaji. Alipompata, huyo alimpigia magoti na kunyosha mikono kama Yesu msalabani akimuomba msamaha. Ilikuwa siku ya Ijumaa Kuu. Hapo Yohane alitupa upanga wake na kumkumbatia.

Baada ya hapo alijiunga na monasteri ya Wabenedikto wa San Miniato.

Aliposhindana na abati na askofu wake wenye tabia ya usimoni, ambao yeye aliupiga vita, aliacha jumuia na mwaka 1036 alifika pamoja na wenzake kadhaa huko Vallombrosa. 

Baada ya Papa kuthibitisha nia yao, shirika lilistawi sana.

Mwaka 1193 alitangazwa na Papa Celestino III kuwa mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
F. Salvestrini, Disciplina Caritatis, Il monachesimo vallombrosano tra medioevo e prima età moderna, Rome, Viella, 2008.
F. Salvestrini, Santa Maria di Vallombrosa. Patrimonio e vita economica di un grande monastero medievale, Florence, Olschki, 1998.

Viungo vya nje

"St. John Gualbert, Abbot", Butler's Lives of the Saints
Patron Saints Index: St John Gualbert 
Saint of the Day, July 12: John Gualbert  at SaintPatrickDC.org
Catholic Online - Saints & Angels: St John Gualbert, Abbot

Waliozaliwa 995
Waliofariki 1073
wamonaki
Wabenedikto
Wavalombrosa
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Robert Furchgott

Robert Francis Furchgott (4 Juni, 1916 – 19 Mei, 2009) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mawasiliano ndani ya seli. Mwaka wa 1998, pamoja na Louis Ignarro na Ferid Murad, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1916
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Waliofariki 2009
Aspreno wa Napoli

Aspreno wa Napoli alikuwa Mkristo wa karne ya 1 BK; anatajwa kama askofu wa kwanza wa mji huo wa Italia Kusini.

Asili yake haijulikani.

Inasemekana aliinjilishwa na Mtume Petro alipokuwa akielekea Roma.

Baadaye akawa askofu kwa miaka 23, akistawisha Kanisa la Napoli.

Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 1
Waliofariki karne ya 2
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Aristarko wa Thesalonike

Aristarko (kwa Kigiriki Ἀρίσταρχος, Aristarkhos), alikuwa mkazi wa Thesalonike, Makedonia (leo nchini Ugiriki) , anayetajwa mara tano katika Agano Jipya hasa kama mfuasi na mwenzi wa Mtume Paulo.

Pamoja na Gaius, Mmakedonia mwingine, Aristarko alishambuliwa na umati mjini Efeso na kupelekwa kwenye kiwanja cha tamthilia .  

Baadaye, Aristarko aliongozana na Paulo kurudi mkoa wa Asia kutoka Ugiriki .  

Mwaka 58 aliongozana tena na Paulo kwenda Yerusalemu ili kuwakilisha mchango wa Wakristo wa kimataifa kwa wenzao maskini wa Kiyahudi.

Huko Kaisarea Baharini alipanda na Paulo meli ya kwenda Myra, Lycia  na kutoka huko hadi Roma. 

Ndiyo sababu Aristarko anatajwa na Paulo kama "mfungwa mwenzangu" na "mfanyakazi mwenzangu".  

Kadiri ya mapokeo alipata kuwa askofu wa Thesalonike au wa Apamea.  

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe tofauti: 4 Agosti, 4 Januari, 14 Aprili na 27 Septemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Smith's Bible Dictionary, "Aristarchus" 

Waliofariki karne ya 1
Watu wa Biblia
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ugiriki
Mia moja na kumi na nne

Mia moja na kumi na nne ni namba inayoandikwa 114 kwa tarakimu za kawaida na CXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 113 na kutangulia 115. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 114 KK na 114 BK.
114

Tanbihi

Namba asilia
Basilika kuu la Bikira Maria

Basilika kuu la Bikira Maria (kwa Kiitalia: Santa Maria Maggiore) katika mtaa wa Esquilino jijini Roma ni kanisa lililojengwa kwanza na Papa Liberius (352-366) kwa heshima ya Bikira Maria .

Kama lilivyo sasa ni kazi hasa ya Papa Sixtus III (432–440) aliyelishughulikia mara baada ya huyo kutangazwa na Mtaguso wa Efeso (431) kuwa Mama wa Mungu.

Hii inabaki kweli ingawa sehemu nyingine zilijengwa upya, hasa baada ya tetemeko la ardhi la mwaka 1348.

Kanisa hilo lina cheo cha Basilika, tena Basilika la Kipapa.

Kumbukumbu ya kutabarukiwa kwake huadhimishwa kila mwaka tarehe 5 Agosti.

Tanbihi

Makanisa nchini Italia
Bikira Maria
Roma
Mia moja na kumi na tano

Mia moja na kumi na tano ni namba inayoandikwa 115 kwa tarakimu za kawaida na CXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 114 na kutangulia 116. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 23.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 115 KK na 115 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na kumi na sita

Mia moja na kumi na sita ni namba inayoandikwa 116 kwa tarakimu za kawaida na CXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 115 na kutangulia 117. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 29.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 116 KK na 116 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na kumi na saba

Mia moja na kumi na saba ni namba inayoandikwa 117 kwa tarakimu za kawaida na CXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 116 na kutangulia 118. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 117 KK na 117 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na kumi na nane

Mia moja na kumi na nane ni namba inayoandikwa 118 kwa tarakimu za kawaida na CXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 117 na kutangulia 119. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 59.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 118 KK na 118 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na kumi na tisa

Mia moja na kumi na tisa ni namba inayoandikwa 119 kwa tarakimu za kawaida na CXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 118 na kutangulia 120. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 119 KK na 119 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na ishirini

Mia moja na ishirini ni namba inayoandikwa 120 kwa tarakimu za kawaida na CXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 119 na kutangulia 121. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 5.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 120 KK na 120 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na ishirini na moja

Mia moja na ishirini na moja ni namba inayoandikwa 121 kwa tarakimu za kawaida na CXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 120 na kutangulia 122. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 121 KK na 121 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na ishirini na mbili

Mia moja na ishirini na mbili ni namba inayoandikwa 122 kwa tarakimu za kawaida na CXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 121 na kutangulia 123. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 61.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 122 KK na 122 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na ishirini na tatu

Mia moja na ishirini na tatu ni namba inayoandikwa 123 kwa tarakimu za kawaida na CXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 122 na kutangulia 124. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 41.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 123 KK na 123 BK.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 123 KK na 123 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Louis Ignarro

Louis Ignarro (amezaliwa 31 Mei, 1941) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mawasiliano ndani ya seli. Mwaka wa 1998, pamoja na Robert Furchgott na Ferid Murad, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1941
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Watu walio hai