LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Siasa ya Cote d'Ivoire

Serikali ya Côte d'Ivoire (Ivory Coast) inachukua nafasi katika mfumo wa uwakilishi wa uraisi katika jamhuri ya kidemokrasia, ambapo Rais wa Cote d'Ivoire ni mkuu wa nchi na vilevile ni kiongozi wa serikali, na inafuata mfumo wa vyama vingi. Nguvu ya kiutendaji hutimizwa na serikali tu. Suala la utunzi wa sheria hutekelezwa kwa njia ya serikali yenyewe au bunge.

Mji mkuu rasmi tangu 1983 ni Yamoussoukro; hata hivyo, Abidjan unabaki kuwa kitovu cha utawala. Nchi nyingi huweka balozi zao mjini Abidjan, ijapokuwa baadhi yao (ikiwa ni pamoja na Uingereza) wamefunga harakati zao kwa sababu ya fujo zinaoendelea na ushambuliaji dhidi ya Wazungu. Wakazi wanaendelea kupata shida kwa kufuatia vita ya wenyewe kwa wenyewe inayoendelea. 

Shirika la kimataifa la haki za binadamu limeng'amu matatizo ya uchukuliwaji mateka wa watu ambao si wapiganaji pande zote mbili na uchipukaji upya wa utumwa wa watoto katika uzalishaji ya kakao. Tangu tukio la 19 Septemba 2002, vita ya wenyewe ilivyoisha, na upande wa kaskazini wa nchi ukawa umechukuliwa na waasi, Vikosi Vipya (FN). 

Uchaguzi mpya wa rais ulikuwa unatarajiwa ufanyika mnamo mwezi wa Oktoba 2005. Hata hivyo, uchaguzi huu mpya haukuweza kufanya kwa muda uliotakikana kwa kufuatia kucheleweshwa kwa maandalizi na ukaghailishwa hadi mnamo mwezi wa Oktoba 2006 baada ya makubaliano ya pande zote mbili za vyama hasimu kuafikiana. Baada ya uchelewesho wa muda mrefu, hatimaye uchaguzi ukafanyika mnamo 2010.

Vingo vya Nje
 CIA World Factbook 2003
Côte d'Ivoire on U.S. Department of State
Nassir Nuh Abdi

Nassir Nuh Abdi ni mwanasiasa kutoka Kenya. Yeye ni mwananchama wa Orange Democratic Movement na alichaguliwa kuwakilisha eneo bunge la Bura katika Bunge la Kumi la Kenya katika uchaguzi uliofanyika mwaka wa 2007. Amezaliwa katika eneo la bangale,tana river

Viungo vya Nje
Parlamentary results per - Government Homepage 
Members Of The 10th Parliament 

Wanasiasa wa Kenya
Orodha ya miji ya Cote d'Ivoire

Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Cote d'Ivoire yenye angalau idadi ya wakazi 50,000 (2012).

Marejeo

Viungo vya nje
 Institut National de la Statistique de Côte d'Ivoire 
 City Population 

Cote d'Ivoire
Miji ya Cote d'Ivoire
Eliewaha Mshana

Eliewaha E. Mshana alikuwa ni mwanzilishi wa Dayosisi ya Pare, Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania na askofu wake wa kwanza.

Dayosisi ya Pare ilizaliwa kutoka Dayosisi ya Kaskazini ambayo ilikuwa inaongozwa na Marehemu Askofu Stephano Moshi.

Kabla kuwa askofu Mshana alikuwa mwalimu wa theolojia na mkuu wa Chuo cha Theolojia Makumira ya KKKT hadi 1972. 

Katika nafasi yake ya uaskofu alisisitiza tofauti kati ya dini na siasa wakati viongozi wengine wa makanisa ya Tanzania walielekea kuunganisha wito wa kanisa na wito wa siasa ya Nyerere.

Marejeo
Tumewekwa Huru – Matafakuri ya Waraka kwa Wagalati, na Mshana Eliewaha E., Central Tanganyika Press 1979 140 p 

Viongozi wa Kikristo
Kamendegere

Kamendegere ni wanyama wakubwa kiasi wa jenasi Pedetes, jenasi pekee wa familia Pedetidae, ambao wanafanana na sungura wenye miguu ya nyuma mirefu au hata na kanguru mdogo, lakini hawana mnasaba na wanyama hawa. Rangi yao ni hudhurungi juu na nyeupe chini. Wanatokea nyika za Afrika ya Kusini na ya Mashariki. Hukiakia usiku; wakati wa mchana hupumzika katika matundu yao ambayo wayachimba wenyewe. Hula mimea, mizizi na pengine wadudu. Jike huzaa mwaka mzima, mtoto mmoja kwa mara na mara tatu kwa mwaka.

Spishi
 Pedetes capensis, Kamendegere Kusi (Springhare)
 Pedetes surdaster, Kamendegere Mashariki (East African Springhare)

Spishi ya kabla ya historia
 Pedetes laetoliensis (Pliocene ya Laetoli, Tanzania)

Picha

Marejeo

Kindi mrukaji na jamaa
Wanyama wa Afrika
Kijwira-Pepesa

Kijwira-Pepesa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wajwira na Wapepesa. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kijwira-Pepesa imehesabiwa kuwa watu 18,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijwira-Pepesa iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kijwira-Pepesa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kijwira-Pepesa 
lugha ya Kijwira-Pepesa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/jwi

Lugha za Ghana
Kikamara

Kikamara ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wakamara. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikamara imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikamara iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikamara kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikamara 
lugha ya Kikamara katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/jmr

Lugha za Ghana
Kikantosi

Kikantosi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wakantosi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikantosi imehesabiwa kuwa watu 2300. Pia kuna wasemaji wachache nchini Burkina Faso. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikantosi iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikantosi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikantosi 
lugha ya Kikantosi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/xkt

Lugha za Ghana
Kikasem

Kikasem ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana na Burkina Faso inayozungumzwa na Wakasem. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikasem nchini Ghana imehesabiwa kuwa watu 130,000. Pia kuna wasemaji 120,000 nchini Burkina Faso. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikasem iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikasem kwenye Multitree
lugha ya Kikasem katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/xsm

Lugha za Ghana
Lugha za Burkina Faso
Kikonkomba

Kikonkomba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana na Togo inayozungumzwa na Wakonkomba. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikonkomba nchini Ghana imehesabiwa kuwa watu 500,000. Pia kuna wasemaji 50,100 nchini Togo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikonkomba iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikonkomba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikonkomba 
lugha ya Kikonkomba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/xon

Lugha za Ghana
Kikonni

Kikonni ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wakonni. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikonni imehesabiwa kuwa watu 3800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikonni iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikonni kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikonni 
lugha ya Kikonni katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kma

Lugha za Ghana
Kikplang

Kikplang ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wakplang. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikplang imehesabiwa kuwa watu 1600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikplang iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kikplang kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikplang 
lugha ya Kikplang katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kph

Lugha za Ghana
Kikrache

Kikrache ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wakrache. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikrache imehesabiwa kuwa watu 58,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikrache iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kikrache kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikrache 
lugha ya Kikrache katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kye

Lugha za Ghana
Kikulango-Bondoukou

Kikulango-Bondoukou ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire na Ghana inayozungumzwa na Wakulango. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikulango-Bondoukou nchini Cote d'Ivoire imehesabiwa kuwa watu 77,000. Pia kuna wasemaji 27,000 nchini Ghana. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikulango-Bondoukou iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikulango-Bondoukou kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikulango-Bondoukou 
lugha ya Kikulango-Bondoukou katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kzc

Lugha za Cote d'Ivoire
Lugha za Ghana
Kikulango-Bouna

Kikulango-Bouna ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire na Ghana inayozungumzwa na Wakulango. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kikulango-Bouna nchini Cote d'Ivoire imehesabiwa kuwa watu 142,000. Pia kuna wasemaji 15,500 nchini Ghana. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikulango-Bouna iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikulango-Bouna kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikulango-Bouna 
lugha ya Kikulango-Bouna katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nku

Lugha za Cote d'Ivoire
Lugha za Ghana
Kikusaal

Kikusaal ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wakusaal. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikusaal nchini Ghana imehesabiwa kuwa watu 420,000. Pia kuna wasemaji 17,000 nchini Burkina Faso. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikusaal iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kikusaal kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikusaal 
lugha ya Kikusaal katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kus

Lugha za Ghana
Lugha za Burkina Faso
Kilarteh

Kilarteh ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Walarteh. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kilarteh imehesabiwa kuwa watu 74,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilarteh iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kilarteh kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilarteh 
lugha ya Kilarteh katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lar

Lugha za Ghana
Kilelemi

Kilelemi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Walelemi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kilelemi imehesabiwa kuwa watu 48,900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilelemi iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kilelemi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilelemi 
lugha ya Kilelemi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lef

Lugha za Ghana
Kiligbi

Kiligbi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Waligbi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiligbi imehesabiwa kuwa watu 15,000. Pia kuna wasemaji 4000 nchini Cote d'Ivoire. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiligbi iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kiligbi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiligbi 
lugha ya Kiligbi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lig

Lugha za Ghana
Lugha za Cote d'Ivoire
Kilogba

Kilogba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Walogba. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kilogba imehesabiwa kuwa watu 7500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilogba iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kilogba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilogba 
lugha ya Kilogba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lgq

Lugha za Ghana
Kimampruli

Kimampruli ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wamampruli. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kimampruli nchini Ghana imehesabiwa kuwa watu 220,000. Pia kuna wasemaji wachache nchini Togo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimampruli iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kimampruli kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimampruli
lugha ya Kimampruli katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/maw

Lugha za Ghana
Kinafaanra

Kinafaanra ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wanafaanra. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinafaanra nchini Ghana imehesabiwa kuwa watu 61,000. Pia kuna wasemaji wachache nchini Cote d'Ivoire. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinafaanra iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje 
 lugha ya Kinafaanra kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinafaanra 
lugha ya Kinafaanra katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nfr

Lugha za Ghana
Kinawdm

Kinawdm ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo na Ghana inayozungumzwa na Wanawdm. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kinawdm nchini Togo imehesabiwa kuwa watu 146,000. Pia kuna wasemaji nchini Ghana; idadi yao haijahesabika. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinawdm iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kinawdm kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinawdm 
lugha ya Kinawdm katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nmz

Lugha za Togo
Lugha za Ghana
Kindi Mrukaji

Kindi warukaji ni wanyama wadogo hadi wakubwa kiasi wa familia Anomaluridae. Wanatokea misitu ya Afrika kusini kwa Sahara. Kuna kindi warukaji huko Asia pia, lakini jamii hizi hazina mnasaba. Wale wa Afrika wana ngozi kati ya miguu ya mbele na ya nyuma, isipokuwa spishi moja, kindi mkia-magamba. Upande wa chini wa msingo wa mkia wao mrefu una mistari miwili ya magamba yenye ncha kali yanayomsaidia mnyama ili kupanda juu ya miti. Rangi yao ni kijivu, kahawia, kahawiachekundu au hudhurungi. Hula matunda, makokwa, maua na majani na pengine wadudu pia.

Spishi
 Anomalurus beecrofti, Kindi Mrukaji wa Beecroft (Beecroft's Flying Squirrel)
 Anomalurus derbianus, Kindi Mrukaji wa Derby (Lord Derby's Scaly-tailed flying squirrel)
 Anomalurus pelii, Kindi Mrukaji wa Pel (Pel's Flying Squirrel)
 Anomalurus pusillus, Kindi Mrukaji Mdogo (Dwarf Scaly-tailed Squirrel)
 Idiurus macrotis, Kindi Mrukaji Masikio-marefu (Long-eared Flying Mouse)
 Idiurus zenkeri, Kindi Mrukaji Kibete (Pygmy Scaly-tailed Flying Squirrel)
 Zenkerella insignis, Kindi Mkia-magamba (Cameroon Scaly-tail)

Spishi ya kabla ya historia
 Kabirmys qarunensis (Mwisho wa Eocene ya Birket Qarun, Misri)

Picha

Kindi mrukaji na jamaa
Wanyama wa Afrika
Kinawuri

Kinawuri ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wanawuri. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinawuri imehesabiwa kuwa watu 14,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinawuri iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kinawuri kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinawuri 
lugha ya Kinawuri katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/naw

Lugha za Ghana
Kinchumbulu

Kinchumbulu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wanchumbulu. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinchumbulu imehesabiwa kuwa watu 1800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinchumbulu iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kinchumbulu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinchumbulu 
lugha ya Kinchumbulu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nlu

Lugha za Ghana
Kinkonya

Kinkonya ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wankonya. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kinkonya imehesabiwa kuwa watu 28,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinkonya iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kinkonya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinkonya
lugha ya Kinkonya katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nko

Lugha za Ghana
Kintcham

Kintcham ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo na Ghana inayozungumzwa na Wantcham. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kintcham nchini Togo imehesabiwa kuwa watu 100,000. Pia kuna wasemaji 57,000 nchini Ghana. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kintcham iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kintcham kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kintcham
lugha ya Kintcham katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bud

Lugha za Togo
Lugha za Ghana
Kinyangbo

Kinyangbo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wanyangbo. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinyangbo imehesabiwa kuwa watu 6400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyangbo iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyangbo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyangbo
lugha ya Kinyangbo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nyb

Lugha za Ghana
Kinzema

Kinzema ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana na Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wanzema. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kinzema nchini Ghana imehesabiwa kuwa watu 262,000. Pia kuna wasemaji 66,700 nchini Cote d'Ivoire. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinzema iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje 
 lugha ya Kinzema kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinzema
lugha ya Kinzema katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nzi

Lugha za Ghana
Lugha za Cote d'Ivoire
Kipaasaal

Kipaasaal ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wapaasaal. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kipaasaal imehesabiwa kuwa watu 36,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipaasaal iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kipaasaal kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kipaasaal
lugha ya Kipaasaal katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sig

Lugha za Ghana
Kisafaliba

Kisafaliba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wasafaliba. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisafaliba imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisafaliba iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kisafaliba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisafaliba
lugha ya Kisafaliba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/saf

Lugha za Ghana
Kisehwi

Kisehwi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wasehwi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisehwi imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisehwi iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kisehwi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisehwi
lugha ya Kisehwi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sfw

Lugha za Ghana
Kisekpele

Kisekpele ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wasekpele. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisekpele imehesabiwa kuwa watu 23,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisekpele iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kisekpele kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisekpele
lugha ya Kisekpele katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lip

Lugha za Ghana
Kiselee

Kiselee ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Waselee. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiselee imehesabiwa kuwa watu 11,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiselee iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kiselee kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiselee
lugha ya Kiselee katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/snw

Lugha za Ghana
Kisisaala-Magharibi

Kisisaala-Magharibi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wasisaala. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisisaala-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisisaala-Magharibi iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kisisaala-Magharibi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisisaala-Magharibi
lugha ya Kisisaala-Magharibi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ssl

Lugha za Ghana
Kisisaala-Tumulung

Kisisaala-Tumulung ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wasisaala. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisisaala-Tumulung imehesabiwa kuwa watu 105,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisisaala-Tumulung iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kisisaala kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisisaala
lugha ya Kisisaala katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sil

Lugha za Ghana
Kisiwu

Kisiwu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wasiwu. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kisiwu imehesabiwa kuwa watu 27,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisiwu iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kisiwu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisiwu
lugha ya Kisiwu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/akp

Lugha za Ghana
Kitafi

Kitafi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Watafi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kitafi imehesabiwa kuwa watu 4400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitafi iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kitafi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitafi
lugha ya Kitafi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tcd

Lugha za Ghana
Kitampulma

Kitampulma ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Watampulma. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kitampulma imehesabiwa kuwa watu 16,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitampulma iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kitampulma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitampulma
lugha ya Kitampulma katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tpm

Lugha za Ghana
Kituwuli

Kituwuli ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Watuwuli. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kituwuli imehesabiwa kuwa watu 11,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kituwuli iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kituwuli kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kituwuli
lugha ya Kituwuli katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bov

Lugha za Ghana
Kivagla

Kivagla ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wavagla. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kivagla imehesabiwa kuwa watu 13,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kivagla iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kivagla kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kivagla
lugha ya Kivagla katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/vag

Lugha za Ghana
Kiwali (Ghana)

Kiwali ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wawali. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiwali imehesabiwa kuwa watu 138,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwali iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwali kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwali
lugha ya Kiwali katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/wlx

Lugha za Ghana
Kiwasa

Kiwasa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wawasa. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiwasa imehesabiwa kuwa watu 309,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwasa iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwasa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwasa
lugha ya Kiwasa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/wss

Lugha za Ghana
Kiakaselem

Kiakaselem ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo inayozungumzwa na Waakaselem. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiakaselem imehesabiwa kuwa watu 47,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiakaselem iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kiakaselem kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiakaselem 
lugha ya Kiakaselem katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/aks

Lugha za Togo
Kiakebu

Kiakebu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo inayozungumzwa na Waakebu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiakebu imehesabiwa kuwa watu 56,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiakebu iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kiakebu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiakebu 
lugha ya Kiakebu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/keu

Lugha za Togo
Kibago-Kusuntu

Kibago-Kusuntu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo inayozungumzwa na Wabago-Kusuntu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibago-Kusuntu imehesabiwa kuwa watu 7500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibago-Kusuntu iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kibago-Kusuntu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibago-Kusuntu 
lugha ya Kibago-Kusuntu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bqg

Lugha za Togo
Kiginyanga

Kiginyanga ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo inayozungumzwa na Waginyanga. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiginyanga imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiginyanga iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kiginyanga kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiginyanga 
lugha ya Kiginyanga katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ayg

Lugha za Togo
Kiigo

Kiigo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo inayozungumzwa na Waigo. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiigo imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiigo iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kiigo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiigo 
lugha ya Kiigo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ahl

Lugha za Togo
Kikpessi

Kikpessi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo inayozungumzwa na Wakpessi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kikpessi ilihesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikpessi iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
Lugha ya Kikpessi kwenye Multitree
Makala za OLAC kuhusu Kikpessi
Lugha ya Kikpessi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kef

Lugha za Togo
Kimoba

Kimoba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo inayozungumzwa na Wamoba. Isichanganywe na Kibimoba cha Ghana; ingawa lugha hizo mbili zinafanana, hazielewekani. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimoba imehesabiwa kuwa watu 189,000. Pia kuna wasemaji 1800 nchini Burkina Faso. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoba iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kimoba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimoba 
lugha ya Kimoba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mfq

Lugha za Togo
Kimoore

Kimoore (pia Kimossi) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wamoore. Idadi ya wasemaji wa Kimoore nchini Burkina Faso imehesabiwa kuwa watu milioni tano. Pia kuna wasemaji 19,700 nchini Togo, wasemaji 17,000 nchini Mali na wasemaji wachache nchini Ghana, Benin, Cote d'Ivoire na Senegal. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoore iko katika kundi la Kigur.

Viungo vya nje
lugha ya Kimoore kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimoore 
lugha ya Kimoore katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mos

Lugha za Kiniger-Kongo
Lugha za Burkina Faso
Lugha za Togo
Lugha za Mali
Lugha za Benin
Lugha za Ghana
Lugha za Cote d'Ivoire
Lugha za Senegal
Kiwudu

Kiwudu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo inayozungumzwa na Wawudu. Idadi ya wasemaji wa Kiwudu imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwudu iko katika kundi la Kikwa.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwudu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwudu
lugha ya Kiwudu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/wud

Lugha za Togo
Ndezi

Ndezi ni wagugunaji wakubwa wa familia Thryonomyidae ambao wana mnasaba karibu kiasi na nungunungu. Wanatokea mahali panyevu pa Afrika kusini kwa Sahara. Wamo miongoni mwa wagugunaji kubwa kabisa duniani. Mwili wao una urefu wa sm 35-60 na uzito wa kg 6-10. Wana manyoya magumu yenye rangi ya kahawa na vidoa kijivu na njano. Hula manyasi ya maji porini lakini katika maeneo ya kilimo hula mimea ya shamba kama muwa, muhogo n.k. Wanaweza kudidimiza hasara kubwa. Ndezi hufugwa sana huko Benini na Togo, na hata nchini Kameruni, Kodivaa, Gaboni, Gana, Nijeria, Senegali na Kongo wakulima wahimizwa kufuga wanyama hawa. Nyama yao ni nzuri sana.

Spishi
 Thryonomys gregorianus, Ndezi Mdogo (Lesser Cane Rat)
 Thryonomys swinderianus, Ndezi Mkubwa (Greater Cane Rat)

Picha

Nungunungu na jamaa
Wanyama wa Afrika
Udongo

Udongo (pia: ardhi) ni sehemu ya juu kwenye uso wa nchi ambako mimea huweza kuota. Nao  hutumiwa kwa kilimo. 

Udongo wenyewe ni mchanganyiko wa vipande vidogo vya mwamba na madini yaliyosagwa pamoja na mata ogania kama mboji (mabaki ya mimea na wanyama yaliyooza) na pia wadudu na vijidudu vinavyoishi ndani yake. Udongo huwa pia na hewa na maji ndani yake zinazojaza nafasi kati ya vipande vidogo vya mwamba. 

Kiasi chake kikubwa ni vipande vidogo vyenye asili ya mwamba au madini. Mwamba huvunjwa na maji, upepo na kutokana na athari ya joto / baridi kwa njia ya mmomonyoko. Hivi vipande vinaweza kuwa vidogo sana na kuonekana laini kama udongo wa ufinyanzi; au vigumu vyenye pembe kama punje za mchanga. 

Udongo hupatikana kama tabaka juu ya mwamba unaofanya ganda la dunia. Mpaka wa chini wa udongo ni pale ambako mwamba mtupu unaanza; mpaka wa juu ni uso wa ardhi. Tabaka la udongo linaweza kuwa na unene wa kilomita kadhaa au sentimita chache tu.

Matabaka ya udongo
Udongo mzuri huwa ndani yake na matabaka A-B-C pamoja na tabaka ya mata ogania juu yake.

O) Mata Ogania: katika mchoro huu 2 sentimita za juu ambazo ni majani makavu na sehemu nyingine za mimea zilizokufa au kuanguka chini; hazikuoza bado kikamilifu lakini zinaendelea kuoza. Wadudu wengi wanaishi hapa wanaoendelea kuozesha mata hii.

A) Udongo wa juu: Tabaka ya udongo yenye kiasi kikubwa cha mada ogania ndani yake. Ndani yake kuna minyoo na vijidudu wengi wanaoendelea kula na kubadilisha mabaki ya majani yaliyomo mle kuwa madini au kampaundi ogania sahili zaidi. Kwa kazi yao wanasababisha kuwepo kwa mashimo na nafasi ndogo ndani ya udongo wa juu. Nafasi hizi zinasaidia kuingia na kutoka kwa gesi na kiowevu. Kutokana na uwingi wa viumbehai hivi vidogo udongo wa juu una uwezo wa kutunza maji ya mvua ndani ya nafasi zake. Hii yote ni muhimu kwa kustawi wa mimea inayotandiza hapa mizizi yao. 

Kwa lugha nyingine kuwepo kwa viumbehai hivi vidogo ni muhimu kwa rutuba ya udongo. Uhaba wa mata ogania unasababisha pia uhaba wa viumbehai ndani ya udongo wa juu unaokosa rutuba jinsi ilivyo jangwani.

Katika tabaka la udongo wa juu maji ya mvua yanapita haraka zaidi na kwa hiyo madini yeyushi kama chuma, alumini, chumvi mbalimbali na mengine kutegemeana na uwingi wa mvua na hali ya udongo chini yake kiasi cha madini haya yanaweza kuwa haba zaidi.

B) Udongo wa chini: katika tabaka hii madini yaliyoyeyushwa katika udongo wa juu yanakusanyika. Hapo ni sababu ya kwamba kulima shamba kunaongeza rutuba maana kazi ya kuchimba inapelekea madini yaliyozama chini kwenda juu. 

C) Mwamba mzazi: hii ni tabaka ya mwamba isiymegeka bado. Unaitwa mwamba "mzazi" kwa sababu vipande vidogo vya matabaka ya juu vya asili hapo; kwa hiyo mwamba mzazi una tabia nyingi za kikemia sawa na udongo wa juu. 

Mizizi mirefu ya miti inaendelea kufika hadi sehemu ya juu ya mwamba mzazi na kutafuta hapa madini yeyushi yalizozama chini zaidi. Kwa njia hiyo inachangia mmomonyoko wa sehemu hii hata kama imefunikwa na udongo.

Marejeo

Tazama pia
Aina za udongo

jiolojia
kilimo
maliasili
Elimu nchini Cote d'Ivoire

Elimu nchini Côte d'Ivoire inaendelea kukabiliwa na changamoto nyingi. Kiwango cha wanaojua kusoma na kuandika kwa watu wazima bado kipo chini: mnamo 2000, ilikadiriwa kwamba 48.7% ya jumla ya wakazi wanajua kusoma na kuandika (60.8% ya wanaume na 38.6% ya wasichana).
 Watoto waliowengi kati ya miaka 6 na 10 hawajaandikishwa shule.
 Idadi kubwa ya wanafunzi wa elimu ya sekondari ni wanaume. Mwishoni mwa elimu ya sekondari, wanafunzi wanakaa na kufanya mtihani wa mwisho (Baccalauréat). Nchi ina vyuo vikuu mjini Abidjan (Université de Cocody) na huko Bouaké, (Université de Bouaké).

Mfumo wa elimu
Mfumo wa elimu yao umegawanyika katika hatua tatu: shule ya msingi hudumu kwa miaka sita, inapelekea kupata cheti cha masomo ya msingi; shule ya secondari hudumu kwa miaka saba, inapelekea kupata cheti kuhitimu masomo hayo. Elimu ya chuo kikuu, inapatikana mjini Abidjan tu, katika kilele cha shahada. Idadi kubwa ya taasisi za masuala ya kiufundi na mafunzo wa ualimu nayo hutolewa baada ya elimu ya msingi na sekondari pia. Kulikuwa hakuna mfumo wa elimu ya watu wazima, ijapokuwa watu wazima wengi huudhuria kozi mbalimbali nyakati za usiku, katika maeneo ya vijijini, wanapata elimu yao ya kujua kusoma na kuandika na maelekezo mengine kwa kupitia redio.

Mashulu mengi ya umma yalikuwa yakitoa ukufunzi bure, ijapokuwa wanafunzi hulipa ada ya kiingilio cha awali na kununua sare. Huduma nyingi ilikuwa bure, na baadhi ya wanafunzi wanapata udhamini na serikali, kikawaida hufanya mrejesho kwa kuwapa ajira serikalini baada ya kuhitimu.

Makadiro yaliyofanywa mwaka wa 1980 inaonesha kwamba asilimia 14 ya mshule ya msingi na asilimia 29 ya mashule yasekondari yalikuwa ya watu binafsi. Mengi yao yalikuwa mashule ya  Katoliki, iliyokuwa ikifanyiwa kazi na walimu wa kidini na walimu wa kawaida, na sehemu ya mshahara inatolewa ruzuku kutoka serikalini. 

Mashule ya Wakatoliki yalikuwa yakifanya kazi zake mjini kusini na mshariki, lakini pia yalikuwa yakipatikana huko sehemu zingine za nchi. Mafunzo ya kidini yalikuwa hayaruhusiwi katika mashule ya serikali. Mashule ya Kiislamu yalikuwa maarufu huko mjini kaskazini na yalikuwa huru, lakini yalikuwa hayaungwi mkono na serikali. Baadhi ya wanafunzi huudhuria mashule yote ya Kiislamu na umma vilevile.

Marejeo
Orodha ya lugha za Jamhuri ya Kongo

Orodha hii inaorodhesha lugha za Jamhuri ya Kongo:

Kiaka
Kiakwa
Kibangandu
Kibeembe
Kibekwil
Kibobangi
Kibomitaba
Kibomwali
Kibongili
Kibonjo
Kibwisi
Kidibole
Kidoondo
Kifang
Kifaransa
Kigbaya
Kikaamba
Kikako
Kikituba
Kikoongo
Kikota
Kikoyo
Kikunyi
Kilari
Kilikuba
Kilikwala
Kilingala
Kilumbu
Kimbandja
Kimbangwe
Kimbere
Kimboko
Kimbosi
Kimoi
Kimonzombo
Kimpyemo
Kindasa
Kingbaka
Kingbaka-Ma'bo
Kingom
Kingundi
Kingungwel
Kinjebi
Kinjyem
Kiombamba
Kipomo
Kipunu
Kisuundi
Kiteke-Eboo
Kiteke-Fuumu
Kiteke-Ibali
Kiteke-Kukuya
Kiteke-Laali
Kiteke-Nzikou
Kiteke-Tege
Kiteke-Tsaayi
Kiteke-Tyee
Kitsaangi
Kivili
Kiwumbvu
Kiyaka
Kiyombe

Tazama pia
Jamhuri ya Kongo
Lango:Lugha

Viungo vya nje
http://www.ethnologue.com/country/CG

Kongo
Airbus

Airbus SAS ni kampuni kubwa ya kutengeneza eropleni katika Ulaya na moja ya makampuni makubwa duniani katika fani hii.

Kwa jumla imeajiri watu 50,000 katika nchi mbalimbali na hasa katika viwanda vyake huko Ufaransa, Ujerumani, Uingereza na Hispania.

Tangu mwaka 2001 Airbus imekuwa kampuni inayotengeneza ndege za kusafirisha abiria nyingi duniani. Ni hasa aina mbalimbali kama vile Airbus A300, Airbus A310 au Airbus A320. Tangu mwaka 2007 Airbus A380 ni ndege kubwa kabisa ya kubeba abiria duniani.

Historia
Kampuni ya Airbus ni tokeo la harakati la kuunganisha makampuni madogo zaidi katika Ulaya kwa shabaha ya kuweza kushindana na makampuni makubwa ya kutengeneza ndege ya Marekani kama vile Boeing na McDonnell Douglas. 

Chanzo cha Airbus kilikuwa maungano ya makampuni ya Kijerumani kwa upande mmoja na shirikisho la makampuni ya Kifaransa. Makampuni mengine kutoka Hispania na Uingereza yalijiunga nao na mwanzoni serikali za nchi hizi zilishika asilimia kubwa ya hisa isipokuwa Ujerumani ambako kampuni la Daimler ilishika hisa za taifa hili. Hadi mwaka 2001 Wajerumani na Wafaransa walishika kila asilimia 37.9 za hisa zote, Waingereza asiilimia 20 na Wahispania 4.2. 

Baadaye washiriki wote waliungana kwa kuunda kampuni la EADS (European Aeronautic Defence and Space Company) ambayo sasa ni kampuni mama ya Airbus.

Aina za ndege

Modeli za kiraia za Airbus

Modeli za kijeshi 
Airbus inatengeneza pia modeli mbalimbali za ndege za usafiri wa kijeshi. Sehemu ya hizi zinafanana na modeli za kiraia zilizibadilishwa kwa mahitaji ya kijeshi lanini nyingine zimetengenezwa hasa kwa makusudi ya kijeshi. Airbus haijengi ndege za kutuopa mabomu au ya kushambulia ndege nyingine.

Marejeo

Kampuni ya kutengeneza ndege
Boeing

Boeing ni kampuni nchini Marekani ya kutengeneza eropleni, helikopta, roketi na vifaa vingine kwa matumizi ya kiraia na ya kijeshi kwa usafiri wa hewani na kwenye anga-nje. Ni kampuni kubwa duniani ya aina hii; katika utengenezaji wa ndege za abiria pekee ina nafasi ya pili baada ya Airbus ya Ulaya.

Makao makuu ya kampuni yalikuwepo Seattle, Washington lakini tangu 2001 yalihamishwa kwenda Chicago.

Modeli za Boeing zinazojulikana sana ni pamoja na
 Boeing 707 (haitengenezwi tena)
 Boeing 717 (haitengenezwi tena)
 Boeing 727 (haitengenezwi tena)
 Boeing 737 (iliyotengenezwa mara nyingi kushinda modeli zote)
 Boeing 747 (inajulikana kama 'Jumbo Jet')
 Boeing 757 ((haitengenezwi tena))
 Boeing 767
 Boeing 777 (inajulikana pia kama "Triple Seven")
Boeing 787 (inajulikana pia kama "Dreamliner")
 Boeing F/A-18 Hornet
 Boeing F-15 Eagle
 Boeing KC-135 Stratotanker
 Boeing X-37 (inajulikana kama orbital test vehicle) imezinduliwa tarehe 22 Aprili 2010.

Tanbihi 

Kampuni ya kutengeneza ndege‎
Chicago, Illinois
Catholic Encyclopedia

Catholic Encyclopedia, au Old Catholic Encyclopedia au Original Catholic Encyclopedia, ni kamusi elezo ya Kiingereza kutoka Marekani ambayo inafafanua vidahizo kuhusu Kanisa Katoliki.

Gombo la kwanza lilitolewa mnamo Machi 1907. . Toleo hili linapatikana bure katika intaneti kwa wasomaji wote.

Tanbihi

Viungo vya nje

 Catholic Encyclopedia  at Catholic.com
 Catholic Encyclopedia on New Advent
 Catholic Encyclopedia on Catholicity

Kamusi elezo
Kanisa Katoliki
Orodha ya lugha za Jamhuri ya Afrika ya Kati

Orodha hii inaorodhesha lugha za Jamhuri ya Afrika ya Kati:

Kiali
Kibanda-Bambari
Kibanda-Banda
Kibanda ya Kati
Kibanda ya Kusini
Kibanda ya Magharibi
Kibanda-Mbres
Kibanda-Ndele
Kibanda-Togbo-Vara
Kibanda-Yangere
Kibirri
Kibodo
Kibofi
Kibokoto
Kiburaka
Kidagba
Kidendi
Kifaransa
Kifulfulde-Bagirmi
Kifuru
Kiganzi
Kigbanu
Kigbanziri
Kigbaya-Bossangoa
Kigbaya-Bozoum
Kigbaya-Kaskazini-Magharibi
Kigbaya-Kusini-Magharibi
Kigbayi
Kigeme
Kigubu
Kigula
Kigundi
Kikaba
Kikaba-Deme
Kikaba-Naa
Kikako
Kikara
Kikare
Kikpagua
Kikpatili
Kilaka
Kilangbashe
Kilimassa
Kilutos
Kimanza
Kimbangi
Kimbati
Kimbay
Kimbum
Kimonzombo
Kimpiemo
Kingam
Kingando
Kingbaka-Ma'bo
Kingbaka-Manza
Kingombe
Kinzakara
Kipana
Kipande
Kirunga
Kisango
Kisango cha Mto
Kisara-Dunjo
Kisara-Kaba
Kisuma
Kito
Kiukhwejo
Kivale
Kiyaka
Kiyakoma
Kiyulu
Kizande

Tazama pia
Jamhuri ya Afrika ya Kati
Lango:Lugha

Viungo vya nje
http://www.ethnologue.com/country/CF

Afrika ya Kati
Kiaka (Kongo)

Kiaka ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Waaka. Isichanganywe na lugha ya Kiaka nchini Sudan wala na lugha za Kiyaka. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kiaka nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 15,000; na mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 15,000 vilevile. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiaka iko katika kundi la C10.

Viungo vya nje
lugha ya Kiaka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiaka
lugha ya Kiaka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/axk

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Lugha za Jamhuri ya Afrika ya Kati
Kiyaka (Kongo)

Kiyaka ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wayaka. Isichanganywe na lugha ya Kiyaka nchini Angola wala na lugha ya Kiyaka nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati wala na lugha za Kiaka. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kiyaka imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiyaka iko katika kundi la B70.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyaka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyaka
lugha ya Kiyaka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/iyx

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kiakwa

Kiakwa ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Waakwa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiakwa imehesabiwa kuwa watu 24,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiakwa iko katika kundi la C30.

Viungo vya nje
lugha ya Kiakwa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiakwa 
lugha ya Kiakwa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/akw

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibeembe

Kibeembe ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wabeembe. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kibeembe imehesabiwa kuwa watu 3200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibeembe iko katika kundi la H10.

Viungo vya nje
lugha ya Kibeembe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibeembe
lugha ya Kibeembe katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/beq

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibomitaba

Kibomitaba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wabomitaba. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kibomitaba nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 9600. Pia kuna wasemaji 220 nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibomitaba iko katika kundi la C20.

Viungo vya nje
lugha ya Kibomitaba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibomitaba 
lugha ya Kibomitaba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/zmx

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Lugha za Jamhuri ya Afrika ya Kati
Kibongili

Kibongili ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wabongili. Idadi ya wasemaji wa Kibongili imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibongili iko katika kundi la C20.

Viungo vya nje
lugha ya Kibongili kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibongili 
lugha ya Kibongili katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bui

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kidibole

Kidibole ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wadibole. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kidibole imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kidibole iko katika kundi la C20.

Viungo vya nje
lugha ya Kidibole kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidibole 
lugha ya Kidibole katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bvx

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kidoondo

Kidoondo ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wadoondo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidoondo imehesabiwa kuwa watu 3020. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kidoondo iko katika kundi la H10.

Viungo vya nje
lugha ya Kidoondo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidoondo 
lugha ya Kidoondo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dde

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kikaamba

Kikaamba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wakaamba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikaamba imehesabiwa kuwa watu 3020. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikaamba iko katika kundi la H10.

Viungo vya nje
lugha ya Kikaamba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikaamba 
lugha ya Kikaamba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/xku

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kikoyo

Kikoyo ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wakoyo. Idadi ya wasemaji wa Kikoyo imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikoyo iko katika kundi la C30.

Viungo vya nje
lugha ya Kikoyo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikoyo 
lugha ya Kikoyo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/koh

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kikunyi

Kikunyi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wakunyi. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kikunyi imehesabiwa kuwa watu 52,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikunyi iko katika kundi la H10.

Viungo vya nje
lugha ya Kikunyi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikunyi 
lugha ya Kikunyi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/njx

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kilikuba

Kilikuba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Walikuba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilikuba imehesabiwa kuwa watu 30,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilikuba iko katika kundi la C30. Kilikuba na Kilikwala zinaelewekana, yaani ni kama lahaja za lugha moja.

Viungo vya nje
lugha ya Kilikuba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilikuba 
lugha ya Kilikuba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kxx

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kilikwala

Kilikwala ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Walikwala. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilikwala imehesabiwa kuwa watu 45,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilikwala iko katika kundi la C30. Kilikwala na Kilikuba zinaelewekana, yaani ni kama lahaja za lugha moja.

Viungo vya nje
lugha ya Kilikwala kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilikwala 
lugha ya Kilikwala katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kwc

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kimboko

Kimboko ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wamboko. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimboko imehesabiwa kuwa watu 27,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimboko iko katika kundi la C30.

Viungo vya nje
lugha ya Kimboko kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimboko 
lugha ya Kimboko katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mdu

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kimbosi

Kimbosi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wambosi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimbosi imehesabiwa kuwa watu 108,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbosi iko katika kundi la C30.

Viungo vya nje
lugha ya Kimbosi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimbosi 
lugha ya Kimbosi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mdw

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kimoi

Kimoi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wamoi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimoi imehesabiwa kuwa watu 3020. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimoi iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kimoi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimoi 
lugha ya Kimoi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mow

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kingundi

Kingundi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wangundi. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kingundi nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 3000. Pia Kingundi huzungumzwa nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati lakini idadi ya wasemaji haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingundi iko katika kundi la C20.

Viungo vya nje
lugha ya Kingundi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kingundi 
lugha ya Kingundi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ndn

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Lugha za Jamhuri ya Afrika ya Kati
Kingungwel

Kingungwel ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wangungwel. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kingungwel imehesabiwa kuwa watu 45,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingungwel iko katika kundi la B70.

Viungo vya nje
lugha ya Kingungwel kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kingungwel 
lugha ya Kingungwel katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ngz

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kisuundi

Kisuundi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wasuundi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisuundi imehesabiwa kuwa watu 121,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisuundi iko katika kundi la H10.

Viungo vya nje
lugha ya Kisuundi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisuundi
lugha ya Kisuundi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sdj

Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Suzanne Bachelard

Suzanne Bachelard (18 Oktoba 1919 - 3 Novemba 2007, jiji la Paris) alikuwa ni mwanafilosofia na mtaaluma  wa Ufaransa.  Mwaka 1958, alichapisha kitabu kilichofahamika kwa jina la  La Conscience de la rationalité.  Na pia alikua ni mtoto wa Mwanafilosofi aliyefamika kwa jina la  Gaston Bachelard, ambaye alimhariria kitabu cha  Fragments d'une Poétique du Feu. na pia alifundisha katika shule ya  Jacques Derrida  akiwa kama msaidizi wa baba yake.

Tanbihi

Marejeo
 Geoffrey Bennington (1991) Jacques Derrida, University of Chicago Press. Section Curriculum vitae pp. 325–36, Excerpts

Wanafalsafa wa Ufaransa
Wanawake wa Ufaransa
Waliozaliwa 1919
Waliofariki 2007
Charles Andler

Charles Philippe Théodore Andler (11 Machi 1866, Strasbourg – 1 Aprili 1933, Malesherbes, Loiret)  alikuwa ni mwanafalsafa mwenye mchanganyiko wa Kijerumani na Kifaransa.

Maisha
Andler alizaliwa katika familia ya kiprotestanti katika jiji la  Strasbourg, nchini Ufaransa. Mwaka 1887 hadi 1888, Andler alishindwa kufikia mafanikio ya juu katika falsafa, maamuzi yaliyofikiwa na Jules Lachelier. Lacheller alikuwa ni msimamizi na mkaguzi wa maswala ya falsafa, ambaye toka awali alionekana kuwa na mtazamo hasi juu ya falsafa ya Kijerumani. Baadae alibadilisha maamuzi ya kuchukua masomo ya falsafa ya Ujerumani suala lililompelekea kufaulu katika kiwango cha juu kabisa katika darasa lake.  Hatimaye Andler alifanikiwa kuwa profesa wa Kijerumani katika  Sorbonne  hii ikiwa mwaka 1901 na baadae chuo cha  Collège de France  mwaka 1926.

Kazi
 Les origines du socialisme d'état en Allemagne, 1897
 Collection de Documents sur le Pangermanisme, 4 vols, 1915–1917
 Nietzsche, sa vie et sa pensée, 6 vols, 1920
 Vie de Lucien Herr (1864-1926), 1932

Tanbihi

Masomo zaidi
 Ernest Tonnelat, Charles Andler: sa vie et son œuvre, 1937

Viungo vya nje
 

Waliozaliwa 1866
Waliofariki 1933
Wanafalsafa wa Ufaransa
Wanafalsafa wa Ujerumani