Austria

{{Infobox Country
| common_name                 = Austria
| native_name                 = 'Republik Österreich| conventional_long_name      = Jamhuri ya Austria
| image_flag                  = Flag of Austria.svg
| image_coat                  = Austria Bundesadler.svg
| image_map                   = EU-Austria.svg
| national_motto              = --| national_anthem             =“'Land der Berge, Land am Strome“(Kijerumani  kwa "Nchi ya milima, nchi ya mtoni")
| official_languages  = Kijerumani 1
| capital                     = Vienna
| latd=48|latm=12|latNS=N|longd=16|longm=21|longEW=E
| largest_city                = Vienna
| government_type             = Jamhuri
| leader_titles               = Rais  Chansela
| leader_names                = Alexander Van der Bellen Karl Nehammer
| sovereignty_type            = Uhuru
| established_dates           =  27 Julai 1955 26 Oktoba 1955 
| established_events          = Mkataba kuhusu Austria ulianza  Tangazo la baki
| accessionEUdate             = 1Januari, 1995
| area                        = 83,871
| area_rank                   = ya 115
| area_magnitude              = 1 E10
| percent_water               = 1.3
| areami²                     = 32,378 
| population_estimate         = 8,935,112
| population_estimate_year    = 2020
| population_estimate_rank    = ya 9
| population_density          = 106
| population_density_rank     = ya 99
| population_densitymi²       = 274.5 
| population_census           = 8,932,664
| population_census_year      = 2021
| GDP_PPP                     = $461.43 billioni
| GDP_PPP_year                = 2018
| GDP_PPP_rank                = ya 34
| GDP_PPP_per_capita          = $51,936
| GDP_PPP_per_capita_rank     = 17
| GDP_nominal                  = $446.33 billioni
| GDP_nominal_rank             = ya 27
| GDP_nominal_year             = 2005
| GDP_nominal_per_capita       = $50,277
| GDP_nominal_per_capita_rank  = ya 15
| HDI_year                    = 2019
| HDI                         = 0.922
| HDI_rank                    = ya 18
| HDI_category                = high
| currency                    = Euro (€) 2
| currency_code               = EUR
| time_zone                   = CET
| utc_offset                  = +1
| time_zone_DST               = CEST
| utc_offset_DST              = +2
| cctld                       = .at 3
| calling_code                = 43
| vehicle_code                = A
| footnotes                   =  1 Kislovenia, Kikroatia, Kihungaria ni lugha rasmi kieneo.2 Kabla ya 1999: Shilingi ya Austria.
|}}

Austria (kwa Kijerumani: Österreich'') ni nchi ya Ulaya ya Kati. Imepakana na Ujerumani, Ucheki, Slovakia, Hungaria, Slovenia, Italia, Uswisi na Liechtenstein. 

Mji mkuu ni Vienna.

Jiografia 

Eneo la nchi lina umbo ndefu na nyembamba kama kanda linaloelekea kutoka mashariki kwenda magharibi.

Sehemu kubwa ya Austria (60%) ni milima. Tambarare ziko hasa kando la mto Danubi ambao ni pia mto mkubwa. Theluthi moja ya eneo liko chini ya mita 500 juu ya usawa wa bahari. Zaidi ya 40% za nchi ni misitu. Mto Danubi unavuka sehemu kubwa ya nchi.

Milima mikubwa ya Austria inafikia kimo kati ya mita 3000 na 4000. Katika hali ya hewa ya nchi kuna theluji mwaka wote. Mlima mkubwa ni Grossglockner wenye mita 3,798, halafu Wildspitze wenye mita 3,774 juu ya UB.

Ziwa kubwa ni ziwa la Neusiedler See lililopo mpakani kwa Hungaria. Mlimani kuna maziwa mengi madogo. 

Uso huo wa nchi ni msingi wa utalii ulio muhimu sana Austria. Wakati wa joto watalii wanaponda baridi ya milima; wakati wa baridi wanakuja kucheza ski.

Majimbo

Miji 

Hali halisi kuna jiji moja tu ambalo ni mji mkuu Wien (Vienna). Ulikua kama mji mkuu wa Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma na baadaye wa milki ya Austria iliyojumlisha sehemu kubwa za Ulaya ya Kusini-Mashariki.

Miji mingine mikubwa kiasi ni
 Graz
 Linz
 Salzburg
 Innsbruck

Historia 
Austria kama nchi ndogo jinsi ilivyo sasa imepatikana mwaka 1918 na tena tangu 1945. 

Kwa muda mrefu wa historia yake Austria ilihesabiwa kama sehemu ya Ujerumani. Kwa karne nyingi watawala wake walishika cheo cha Kaisari wa Dola takatifu la Roma lililojumlisha Ujerumani wote.

Austria ilitawala pia sehemu kubwa za Ulaya ya Mashariki. Watawala wa Austria walishika pia vyeo vya kifalme vya nchi za Bohemia na Hungaria.  

Wakati wa vita za Napoleoni Kaisari Franz II alilazimishwa kujiuzulu kama Kaisari wa Ujerumani wote mwaka 1806 akabaki na cheo cha Kaisari wa Austria tu. Baada ya Napoleoni Austria ilikuwa nchi muhimu katika shirikisho la Ujerumani. 

Mwaka 1866 Austria ilishindwa katika vita dhidi ya Prussia ikatoka katika siasa ya Ujerumani. Baada ya vita hiyo Kaisari Franz-Josef alipaswa kuwakubalia Wahungaria cheo sawa na Wajerumani ndani ya milki yake. Kuanzia hapo milki ilijulikana kama Austria-Hungaria 

Hadi Vita Vikuu vya Kwanza vya Dunia Austria-Hungaria iliendelea kutawala nchi za Ulaya ya Mashariki pamoja na Ucheki, Slovakia, Slovenia, Kroatia, Bosnia-Herzegovina, na sehemu kubwa ya Poland ya Kusini, pia sehemu zilizopo sasa katika kaskazini mwa Italia.

Mwisho wa vita dola hili lilisambaratishwa. Sehemu zake zote zikawa nchi huru. Nchi ndogo ambayo ilikaliwa na Waaustria Wajerumani ilibaki. Washindi wa vita walizuia Waaustria wasijiunge na Ujerumani, hivyo Jamhuri ya Austria ilianzishwa.

Mwaka 1938 dikteta wa Ujerumani Adolf Hitler (aliyekuwa Mwaustria mwenyewe) alivamia Austria kwa jeshi lake na kuiunganisha na Ujerumani. Wakati ule sehemu kubwa ya Waaustria walikubali.

Baada ya Vita Vikuu vya Pili vya Dunia Austria ilirudishwa kuwa nchi ya pekee ikabaki hivyo. 

Mwaka 1995 Austria ikajiunga na Umoja wa Ulaya.

Usafiri

Reli 

Treni za masafa marefu, za kikanda na S-Bahn zinafanya kazi huko Austria. Treni za masafa marefu katika trafiki ya mchana ni "Railjet (RJ)" "Railjet Express (RJX)" "Intercity (IC)", "Eurocity (EC)" "" Westbahn (WEST) "" Regiojet (RGJ) "na katika trafiki ya usiku" Nightjet (NJ) ". Katika trafiki ya eneo hilo kuna aina za treni "Regionalexpress (REX)" "Cityjet-Express" (CJX) "na" Regionalzug (R) ". "S-Bahn" huunganisha miji mikubwa na mazingira yao.

Basi 
Mabasi ya umma ya umbali mrefu huenda huko Ujerumani na nje ya nchi. Kituo kikubwa cha mabasi ya umbali mrefu ni "Vienna International Busterminal" katika wilaya ya "Erdberg" ya Vienna, vituo vingine vya mabasi ya masafa marefu na vituo ni "Busterminal Vienna", na vituo vya basi katika vituo vya gari moshi vya Linz, Salzburg, Graz na Innsbruck.

Gari/pikipiki 
Barabara nyingine zinadai malipo. Stika inayoitwa "Vignette" inahitajika kwa matumizi. Hii inaweza kununuliwa katika vituo vya mafuta, katika maduka ya tumbaku na katika ofisi za posta. Bei ni 2020: Kwa magari: siku 10: € 9.40, miezi 2: 27.40, mwaka mmoja: € 91.10, kwa pikipiki: siku 10: € 5.40, miezi 2: € 13.70, mwaka mmoja: € 36.20. Kuna ada ya ziada kwenye sehemu tano za barabara kuu, inayojulikana kama ushuru maalum, hizi ni: A1, A7, A12, A14 na A26, ada hii hulipwa kwenye tovuti kwenye kituo cha ushuru.

Meli 

Kwa kuwa Austria ni nchi isiyokuwa na bahari wala pwani, hakuna idadi kubwa ya vivuko vinavyopatikana. "Twincityliner" ni kivuko kinachotoka Schwedenplatz huko Vienna kwenda mji mkuu wa Slovakia, Bratislava. Uunganisho zaidi wa kivuko upo kwenye ziwa Bodensee.

Ndege 
Uwanja wa ndege mkubwa ni "Wien-Schwechat" karibu na Vienna huko Lower Austria. Kuja kutoka Vienna inaweza kufikiwa na laini ya S7, treni za RJ na mabasi ya kuhamisha pamoja na "Treni ya Uwanja wa Ndege wa Jiji". Kuna uhusiano wa moja kwa moja kutoka Vienna hadi mabara yote. Kuna viwanja vya ndege vingine huko Linz, Salzburg, Klagenfurt, Graz na Innsbruck.

Kutembea / kuendesha baiskeli 
Hasa katika miji mikubwa ya Vienna, Linz, Salzburg, Graz, Klagenfurt na Innsbruck, baiskeli na kutembea ni chaguzi nzuri za uhamaji. Hasa huko Vienna kuna mtandao mnene wa njia za baiskeli, vifaa vingi vya maegesho ya baiskeli na vituo vya kukodisha baiskeli. Wakati wa baiskeli za maegesho, hata hivyo, unapaswa kuzingatia ulinzi wa wizi, kuwa mwangalifu dhidi ya wezi wa baiskeli!

Wakazi
Watu wa Austria huzungumza Kijerumani ambacho ni pia lugha rasmi. Mpakani upande wa kusini na mashariki kuna pia wasemaji wa Kikroatia, Kislovenia na Kihungaria. Lugha hizi zina cheo rasmi kieneo au kitarafa.

Kwa jumla lahaja na utamaduni hufanana katika mengi na ile ya Wabavaria katika jimbo la jirani la Ujerumani. Kama huko wananchi wengi ni Wakatoliki (77%) na Wakristo wengine (9%).

Waaustria mashuhuri duniani 
 Sigmund Freud 
 Adolf Hitler
 Konrad Lorenz
 Wolfgang Amadeus Mozart 
 Erwin Schrödinger
 Arnold Schwarzenegger
 Bertha von Suttner
 Kurt Waldheim

Tazama pia 
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Viungo vya nje 

 Federal Chancellery of Austria (Kiingereza)

 
Nchi za Ulaya
Nchi za Umoja wa Ulaya
Mkataba wa Schengen
Umoja wa Forodha wa Ulaya
Nchi Kijerumani kinapotumika