LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Kisonga

Kisonga ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wasonga. Idadi ya wasemaji wa Kisonga haijahesabiwa. Tena Kisonga hakijaainishwa kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie.

Viungo vya nje
lugha ya Kisonga kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisonga
lugha ya Kisonga katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sgo

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kitagbu

Kitagbu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Watagbu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitagbu imehesabiwa kuwa watu 17,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitagbu iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kitagbu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitagbu
lugha ya Kitagbu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tbm

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kiteke-Eboo

Kiteke-Eboo ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wateke. Pia ni lugha ya wafalme wa Wateke wa zamani. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiteke-Eboo nchini Jamhuri ya Kongo imehesabiwa kuwa watu 20,400. Nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kuna wasemaji wengi zaidi. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiteke-Eboo iko katika kundi la B70.

Viungo vya nje
lugha ya Kieboo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kieboo
lugha ya Kieboo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ebo

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kiyakoma

Kiyakoma ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wayakoma. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kiyakoma nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 100,000. Pia kuna wasemaji 10,000 nchini Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyakoma iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyakoma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyakoma
lugha ya Kiyakoma katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/yky

Lugha za Jamhuri ya Afrika ya Kati
Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kiyango

Kiyango ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wayango. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kiyango imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyango iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyango kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyango
lugha ya Kiyango katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/yng

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kiyulu

Kiyulu ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati, Sudan, Sudan Kusini na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wayulu. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kiyulu nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 4000. Pia kuna wasemaji 3000 nchini Sudan pamoja na Sudan Kusini, na wengine nchini Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyulu iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyulu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyulu
lugha ya Kiyulu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/yul

Lugha za Jamhuri ya Afrika ya Kati
Lugha za Sudan
Lugha za Sudan Kusini
Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kizande

Kizande ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Sudan Kusini na Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wazande. Idadi ya wasemaji wa Kizande nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 730,000. Pia kuna wasemaji 350,000 nchini Sudan Kusini na 62,000 nchini Afrika ya Kati. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kizande iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kizande kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kizande
lugha ya Kizande katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/zne

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Sudan Kusini
Lugha za Jamhuri ya Afrika ya Kati
Machata

Machata (kutoka Kiingereza:Graffiti) ni alama au maandishi yaliyochorwa katika ukuta. Kikawaida hufanywa na rangi au kidude cha kupulizia rangi (rangi inayopulizwa kutoka katika kikopo). Alama moja yaweza kuitwa graffito lakini neno graffiti kikawaida hutumika kwa maana ya kwamba kuna alama zaidi ya moja.

Graffiti inaweza kuchukua umbo la sanaa, michoro au maneno. Hatua hii ikifanyika bila ya idhini ya mwenye mali huhesabiwa kama uhuni. Wakati mwingine watu huchora na kuandika jina la mtu au maneno makali. Wakati mwingine huwa kama upingaji wa umma kisiasa.

Historia yake

Tazama pia
Lango la Hip-Hop
Hip hop

Viungo vya Nje 
 Graffiti art on train
 Graffiti.org.br 
 Walls & bridges from south Belgium

Michoro
Hip hop
Beatboxing

Beatboxing ni jina la kutaja aina ya upigaji ngoma kwa kutumia mdomo - hasa kwa kuhusisha sanaa ya utayarishaji wa midundo ya ngoma, wizani, na sauti za kimuziki kwa kutumia mdomo wa mtu, midomo, ulimi, na sauti. Pia inaweza kuhusisha kuimba, sauti za mwigo wa hali ya turntable, na pia uigaji wa honi, nyuzi za gitaa, na vyombo vingine vya muziki. Leo hii beatboxing inahusiana na utamaduni wa hip-hop, ikiwa kama moja kati ya "elementi" zake, ijapokuwa mwisho wake si muziki wa hip hop tu. Mkali wa kupiga beatboxing kwa sana ni Michael Winslow kutoka katika filamu ya Police Academy.

Marejeo

Tazama pia
Muziki wa hip hop
Hip hop
Lango la Hip-Hop
Michael Winslow

Hip hop
 
Maarifa ya sauti
Lugha za Kisonghai

Lugha za Kisonghai ni kundi la lugha zenye uhusiano wa karibu sana zinazotumiwa na wasemaji takriban milioni 3 katika nchi kadhaa za Afrika Magharibi.

Uenezi wa kijiografia
Lugha za Kisonghai zinasemwa upande wa Mto wa Niger nchini Mali, Niger, Benin, Burkina Faso, na Nijeria. 

Awali, eneo hilo lilipokuwa chini ya utawala wa Dola la Songhai, lugha hizo zilikuwa zikitumiwa kama lugha ya mawasiliano katika sehemu kubwa sana.

Uhusiano wa kinasaba
Uhusiano wa Kisonghai na lugha nyingine ni ngumu sana kuthibitisha kwa kuwa kina maneno mengi yenye asili nyingi mbalimbali.

Lugha za Kiniger-Kongo
Lugha za Afrika
Lugha za Mali
Lugha za Niger
Lugha za Benin
Lugha za Burkina Faso
Lugha za Nigeria
Paka-maji

Paka-maji (Felis chaus nilotica) ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Paka huyu ni nususpishi ya paka-mwitu (Felis chaus) na anatokea bonde la Mto wa Naili.

Marejeo

Viungo vya nje

 Orodha Nyekundu  ya IUCN ya Spishi Zinazotishiwa 
 Akaunti za Chaa ya Wataalamu wa Paka: Paka-mwitu (Felis chaus) 

Paka na jamaa
Wanyama wa Afrika
Paka Miguu-myeusi

Paka miguu-myeusi (Felis nigripes) ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Paka huyu ni mdogo kuliko paka wengine wa Afrika na anatokea maeneo makavu ya kusi-magharibi ya bara.

Picha

Marejeo

Viungo vya nje

 Orodha Nyekundu  ya IUCN ya Spishi Zinazotishiwa 
 Chaa ya Paka Miguu-myeusi: Taarifa kuhusu utafiti wa nje wa paka miguu-myeusi katika Afrika Kusini
 IUCN/SSC Akaunti za Chaa ya Wataalamu wa Paka: Paka miguu-myeusi (Felis nigripes)
 Taarifa za spishi za Arkive: Paka miguu-myeusi 
 BBC Science & Nature: Black-footed cat, small-spotted cat
 Taarifa za wanyama: Felis nigripes

Paka na jamaa
Wanyama wa Afrika
Lugha za Kimande

Lugha za kimande zinatengeneza kundi la lugha ambazo zinazungumzwa katika nchi nyingi ya Afrika ya Magharabi, kati ya Gambia na Nijeria. Wasemaji wa lugha hizo wanazidi milioni thelathini. Lugha zinamo kundi hilo ni Kimandinka, Kisoni, Kibambara, Kibissa, Kijula, Kikagoro, Kibozo, Kimende, Kisusu, Kiyakuba, Kivai, na Kiligbi.

Viungo vya nje
lugha za Kimande katika Glottolog
[*http://www.ethnologue.com/subgroups/mande-0 lugha za Kimande katika Ethnologue]

Lugha za Kiniger-Kongo
Lugha za Afrika
Paka-pori

Paka-pori (Felis lybica) ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Paka huyu ana msambao mkubwa sana na anatokea Afrika na Asia ya Magharibi. Spishi hii ina nususpishi tatu.

Nususpishi
 Felis lybica cafra, Kimburu au Paka-pori wa Afrika (Eastern and Southern African Wild Cat)
 Felis lybica lybica, Paka-jangwa (North African Wild Cat)
 Felis lybica ornata, Paka-pori wa Asia (Asiatic Wild Cat)

Picha

Marejeo

Viungo vya nje

IUCN/SSC Chaa ya Wataalamu wa Paka: Paka-pori wa Ulaya 
IUCN/SSC Chaa ya Wataalamu wa Paka: Paka-pori wa Uchina 
IUCN/SSC Chaa ya Wataalamu wa Paka: Paka-pori wa Asia 
IUCN/SSC Chaa ya Wataalamu wa Paka: Paka-jangwa 
Kanzi ya UNEP ya Taarifa za Maliasili ya Dunia: Felis silvestris Schreber, 1777 
ARKIVE: Paka-pori (Felis silvestris) 
Kituo cha Envis cha Bioanuwai ya Wanyama: Felis silvestris (Schreber) 

Paka na jamaa
Wanyama wa Afrika
Paka-mchanga

Paka-mchanga (Felis margarita) ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Spishi hii inatokea majangwa ya Afrika ya Kaskazini, Uarabuni, Uajemi na Pakistani.

Nususpishi
 Felis margarita margarita - Afrika ya Kaskazini, kutoka Aljeria mpaka Uarabuni
 Felis margarita airensis - Nijeri
 Felis margarita harrisoni - Bara Arabu
 Felis margarita meinertzhageni - Sahara
 Felis margarita thinobia - Bahari ya Kaspi (Uajemi, Turkmenistani)
 Felis margarita scheffeli - Pakistani

Pengine F. m. thinobia inakadirika kama spishi tofauti.

Picha

References

Viungo vya nje

Ukurasa wa Paka-mchanga kutoka Big Cats Online 

Paka na jamaa
Wanyama wa Afrika
Judy Garland

Judy Garland (alizaliwa tar. 10 Juni 1922 - 22 Juni 1969) alikuwa mwigizaji filamu na mwimbaji kutoka nchini Marekani.

Uhusika wake maarufu ni ule wa Dorothy Gale kutoka katika filamu ya The Wizard of Oz (1939). Pia ni mshindi wa Tuzo za Oscar na ameshinda tuzo zingine kadha wa kadha kwa ajili ya shughuli zake za uigizaji na uimbaji. Huyu ni mama wa mwigizaji na mwimbaji Liza Minnelli.

Mwaka wa 1999, Taasisi ya Filamu ya Marekani imempa nafasi ya kumi katika orodha ya waigizaji nyota wa Marekani na historia yake kwa ujumla.

Filamu 
 1929 - The Big Revue
 1929 - A Holiday in Storyland
 1929 - The Wedding of Jack and Jill
 1929 - Bubbles	
 1935 - La Fiesta de Santa Barbara	
 1936 - Every Sunday	
 1936 - Pigskin Parade	
 1937 - Broadway Melody of 1938	
 1937 - Thoroughbreds Don't Cry	
 1937 - Silent Night
 1938 - Everybody Sing	
 1938 - Love Finds Andy Hardy	
 1938 - Listen, Darling	
 1939 - The Wizard of Oz	
 1939 - Babes in Arms	
 1940 - If I Forget You
 1940 - Andy Hardy Meets Debutante
 1940 - Strike Up the Band	
 1940 - Little Nellie Kelly	
 1941 - Ziegfeld Girl	
 1941 - Life Begins for Andy Hardy	
 1941 - Babes on Broadway	
 1941 - We Must Have Music	
 1942 - For Me and My Gal	
 1943 - Presenting Lily Mars	
 1943 - Girl Crazy	
 1943 - Thousands Cheer	
 1944 - Meet Me in St. Louis	
 1945 - The Clock	
 1946 - The Harvey Girls	
 1946 - Ziegfeld Follies	
 1946 - Till the Clouds Roll By	
 1948 - The Pirate	
 1948 - Easter Parade	
 1948 - Words and Music	
 1949 - In the Good Old Summertime	
 1950 - Summer Stock	
 1954 - A Star Is Born
 1960 - Pepe	
 1961 - Judgment at Nuremberg	
 1963 - Gay Purr-ee	
 1963 - A Child Is Waiting	
 1963 - I Could Go On Singing

Marejeo

Viungo vya Nje 

 
 
 
 Judy Garland at HighBeam
 The Judy Garland Database
 The Judy Room
 The Judy Garland Online Discography 
 The Judy Garland Birthplace and Museum in Grand Rapids, MN
 The Judy Garland Club: established 1963; official international Club supported by Judy during her lifetime
 Judy Garland - The Live Performances
 Judy Garland: By Myself - American Masters special
 

Waliozaliwa 1922
Waliofariki 1969
Waigizaji filamu wa Marekani
Guovdageaidnu

Guovdageaidnu (kisami cha kaskazini; kinorwei Kautokeino) ni manispaa wa Finnmark, jimbo la Norwei. Manispaa una wakazi 2 927 (2012). Kwa eneo lake, Guovdageaidnu ni manispaa kubwa ya Norwei.

Tu lugha ya kisami chuo kikuu chuo katika dunia, Chuo Kikuu wa Sami (kisami Sámi allaskuvla) iko katika Guovdageaidnu. Chuo Kikuu wa Sami imekuwa ilianzishwa mwaka 1989.

Miji ya Norwei
Alta

Alta ( Áltá / Álaheadju,  Alattio) ni manispaa na mji wa Finnmark, jimbo la Norwei.

Miji ya Norwei
Kiacholi

Kiacholi ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Waacholi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiacholi imehesabiwa kuwa watu 1,170,000. Pia kuna wasemaji 45,000 nchini Sudan Kusini. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiacholi iko katika kundi la Kinilotiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiacholi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiacholi 
lugha ya Kiacholi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ach

Lugha za Uganda
Lugha za Sudan Kusini
Kiadhola

Kiadhola ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Waadhola. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiadhola imehesabiwa kuwa watu 360,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiadhola iko katika kundi la Kinilotiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiadhola kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiadhola 
lugha ya Kiadhola katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/adh

Lugha za Uganda
Kiaringa

Kiaringa ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Waaringa. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiaringa imehesabiwa kuwa watu 589,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaringa iko katika kundi la Kimoru-Madi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiaringa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiaringa 
lugha ya Kiaringa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/luc

Lugha za Uganda
Kibari

Kibari ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini na Uganda inayozungumzwa na Wabari. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibari nchini Sudan Kusini imehesabiwa kuwa watu 420,000. Pia kuna wasemaji 60,000 nchini Uganda. Wabari waishio nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo huongea Kilogo na siyo Kibari. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibari iko katika kundi la Kinilotiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kibari kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibari
lugha ya Kibari katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bfa

Lugha za Sudan Kusini
Lugha za Uganda
Kiik

Kiik ni lugha ya mashariki mwa Uganda inayozungumzwa na Waik. Idadi ya wasemaji wa Kiik imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha wa ndani zaidi, Kiik iko katika kundi dogo la lugha za Kikuliak ambalo ni tofauti sana na lugha za Kinilo-Sahara ambazo pengine zinahusianishwa nalo.

Viungo vya nje
lugha ya Kiik kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiik 
lugha ya Kiik katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ikx

Lugha za Uganda
Reichstag

Reichstag(tamka: raikh-s-tag) ni neno la lugha ya Kijerumani linalotaja bunge la kihistoria la Ujerumani lakini pia jengo la bunge huko Berlin.

Reichstag kama bunge la watemi hadi 1806
Kiasili "Reichstag" ilikuwa mkutano wa watemi wote wa Dola Takatifu la Kiroma yaani Ujerumani  ulioitishwa na mfalme au kaisari. Mikutano ya aina ilijulikana tangu zamani za Kaisari Karolo Mkuu mnamo mwaka 800.

Baadaye Reichtag hadi mwaka 1806 ilikuwa mkutano wa wawakilishi wa watawala wadogo walioshauriana pamoja na kaisari au mwakilishi wake. Hapo ilikutana katika vikundi vitatu:
 kundi dogo la watemi wakuu wenye haki ya kupiga kura katika uchaguzi wa kaisari mpya; kwa jumla walikuwa kati ya 7 na 9.
 halmahauri ya watemi wa milki wenye wajumbe 100; watemi wakubwa zaidi walikuwa na kura zao lakini wale wadogo walishirikiana nafasi ya mjumbe 1.
 halmashauri ya miji ya milki yaani miji iliyojitegemea na haikuwa chini ya mtemi wowote.

Mwisho wa Dola Takatifu 1806 ulikuwa pia mwisho wa awamu hili la kwanza la Reichstag. Hali halisi halikuwa bunge kwa maana ya kisasa bali mkutano wa watemi au wawakilishi wao.

Bunge la Dola la Ujerumani 1871 - 1945
Bunge la kwanza lenye jina hili lilikuwa bunge la Shirikisho la Ujerumani ya Kaskazini tangu 1866 na 1970. Baada ya kuundwa kwa umoja wa Ujerumani kutokana na ushindi katika vita ya vita ya Ujerumani na Ufaransa ya 1870/71 bunge la Dola la Ujerumani lilipewa pia jina la "Reichstag". Likaendelea kwa jina hili kama bunge la milki ya Kaisari hadi 1918, kama bunge la Jamhuri ya Weimar hadi 1933 na mwishoni kama bunge la Dola la Tatu hadi 1945 mwaka ambako Dola la Ujerumani lilikwisha baada ya vita kuu ya pili ya dunia.

Jengo la mjini Berlin linaloitwa "Reichstag"
Reichstag ni pia jina la jengo la bunge la Bundestag katika mji wa Berlin. Baada ya umoja wa Ujerumani katika karne ya 19 na kuundwa kwa Dola la Ujerumani hapakuwa na jengo la kufaa. Jengo jipya kwa ajili ya bunge hili lilimalizika mwaka 1894 likajulikana kama "jengo la Reichstag". Mwaka 1933 lilichomwa halikutumiwa tena wakati wa Hitler. Baada ya vita lilikaa karibu na mpaka uliotenganisha sehemu mbili za Berlin upande wa magharibi. Kwa hiyo halikuwa sehemu ya Berlin  mji mkuu wa Ujerumani ya Mashariki na bunge la Ujerumani ya Magharibi lilikaa Bonn. Serikali ya magharibi likatengeneza nyumba likatumiwa kama makumbusho na pia kwa ajili ya mikutano ya kamati za bunge ya Bonn. 

Tangu umoja wa Ujerumani wa pili tangu mwaka 1990 bunge la umoja likaamua kuhamia Berlin na kutumia jengo la Reichstag tena kama jumba yake. Hata kama bunge hili haliitwi tena "Reichstag" bali "Bundestag" makao yake hujulikana kwa jina la kale.

Ujerumani
Kalunguyeye

Kalunguyeye ni wanyama wenye miiba wa nusufamilia Erinaceinae katika familia Erinaceidae. 

Wanyama wengine walio na miiba ni nungunungu na ekidna, lakini hawa hawana mnasaba mmoja na kalunguyeye. Nungunungu wamo katika oda ya wagugunaji (Rodentia) na ekidna katika oda ya mamalia wanaotaga mayai (Monotremata).

Mara nyingi kalunguyeye huitwa walawadudu (oda ya zamani Insectivora). Kwa kweli hula
wadudu na arithropoda wengine, nyungunyungu, konokono, vyura, nyoka, mayai ya ndege, mizoga, nyoga, mizizi ya nyasi, beri na matikiti.

Spishi za Afrika
 Atelerix albiventris, Kalunguyeye Tumbo-jeupe au wa Kawaida (Four-toed hedgehog)
 Atelerix algirus, Kalunguyeye Kaskazi (North African hedgehog)
 Atelerix frontalis, Kalunguyeye Kusi (Southern African hedgehog)
 Atelerix sclateri, Kalunguyeye Somali (Somali hedgehog)
 Hemiechinus auritus, Kalunguyeye Masikio-marefu (Long-eared hedgehog)
 Paraechinus aethiopicus, Kalunguyeye-jangwa (Desert hedgehog)

Spishi za mabara mengine
 Erinaceus amurensis (Amur hedgehog)
 Erinaceus concolor (Southern white-breasted hedgehog)
 Erinaceus europaeus (European hedgehog)
 Erinaceus roumanicus (Northern white-breasted hedgehog)
 Hemiechinus collaris (Indian long-eared hedgehog)
 Mesechinus dauuricus (Daurian hedgehog)
 Mesechinus hughi (Hugh's hedgehog)
 Paraechinus hypomelas (Brandt's hedgehog)
 Paraechinus micropus  (Indian hedgehog)
 Paraechinus nudiventris (Bare-bellied hedgehog)

Picha

Viungo vya nje

Marejeo ya kalunguyeye kwa Makumbusho ya Zoolojia ya Chuo Kikuu cha Michigan
Maarifa ya kalunguyeye 
Kutunza kalunguyeye 
Habari za asili ya Kalunguyeye wa Ulaya 

Kalunguyeye na jamaa
Wanyama wa Afrika
Kikaramojong

Kikaramojong ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Wakaramojong. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kikaramojong ilihesabiwa kuwa watu 260,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikaramojong kiko katika kundi la Kinilotiki.

Viungo vya nje
Lugha ya Kikaramojong kwenye Multitree
Makala za OLAC kuhusu Kikaramojong 
Lugha ya Kikaramojong katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kdj

Lugha za Uganda
Kikumam

Kikumam ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Wakumam. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikumam iko katika kundi la Kinilotiki.

Mwaka wa 2014 idadi ya wasemaji wa Kikumam imehesabiwa kuwa watu 270,000.

Viungo vya nje
lugha ya Kikumam kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikumam 
lugha ya Kikumam katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kdi

Lugha za Uganda
Kikupsabiny

Kikupsabiny ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Wakupsabiny. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kikupsabiny imehesabiwa kuwa watu 181,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikupsabiny iko katika kundi la Kinilotiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kikupsabiny kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikupsabiny 
lugha ya Kikupsabiny katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kpz

Lugha za Uganda
Kilango (Uganda)

Kilango ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Walango. Isichanganywe na lugha ya Kilango nchini Sudan Kusini. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kilango imehesabiwa kuwa watu 1,490,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilango iko katika kundi la Kinilotiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kilango kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilango 
lugha ya Kilango katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/laj

Lugha za Uganda
Kima'di

Kima'di ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Wama'di. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kima'di nchini Uganda imehesabiwa kuwa watu 296,000 (idadi hii imeaminika kuwa pamoja na wasemaji wa Kima'di ya Kusini ambacho ni lugha tofauti). Pia kuna wasemaji 18,000 nchini Sudan Kusini. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kima'di iko katika kundi la Kimoru-Madi.

Viungo vya nje
lugha ya Kima'di kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kima'di 
lugha ya Kima'di katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mhi

Lugha za Uganda
Lugha za Sudan Kusini
Kima'di-Kusini

Kima'di ya Kusini ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Wama'di. Lahaja zake huitwa Okollo, Ogoko na Rigbo. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kima'di ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 48,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kima'di ya Kusini iko katika kundi la Kimoru-Madi. Ni tofauti na Kima'di lakini wataalamu wengine hukiangalia kama lahaja ya Kilugbara.

Viungo vya nje
lugha ya Kima'di ya Kusini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kima'di ya Kusini 
lugha ya Kima'di ya Kusini katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/snm

Lugha za Uganda
Kinyang'i

Kinyang'i ni lugha ya nchini Uganda iliyozungumzwa na Wanyangia. Mwaka wa 2002 idadi ya Wanyangia imehesabiwa kuwa watu 15,282 lakini karibu wote huzungumza Kikaramojong sasa. Haijulikani kama bado kuna wasemaji wa asili wa Kinyang'i, labda mtu mmoja tu (2017). 

Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyang'i kiko katika kundi la Kikuliak ambalo ni tofauti sana na lugha za Kinilo-Sahara ambazo pengine zinahusianishwa nalo.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyang'i kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyang'i
lugha ya Kinyang'i katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nyp

Lugha za Uganda
Kipokoot

Kipokoot ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya na Uganda inayozungumzwa na Wapokoot. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kipokoot nchini Kenya imehesabiwa kuwa watu 264,000. Pia kuna wasemaji 70,400 nchini Uganda kufuatana na sensa ya 2002. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipokoot iko katika kundi la Kinilotiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kipokoot kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kipokoot
lugha ya Kipokoot katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/pko

Lugha za Kenya
Lugha za Uganda
Kisaamia

Kisaamia (au Olusamia) ni lugha ya Kibantu inayozungumzwa na Wasaamia nchini Uganda na Kenya. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kisaamia nchini Uganda imehesabiwa kuwa watu 335,000. Pia kuna wasemaji 125,000 nchini Kenya (2009). Kisaamia ni lahaja mojawapo ya Kiluhya, yaani Wasaamia ni kabila moja la Waluyia. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisaamia iko katika kundi la J30 (zamani iliitwa E30).

Viungo vya nje
lugha ya Kisaamia kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisaamia
lugha ya Kisaamia katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lsm

Lugha za Uganda
Lugha za Kenya
Lugha za Kibantu
Kisoo

Kisoo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Wasoo. Mwaka wa 2002 idadi ya Wasoo imehesabiwa kuwa watu 21,534 lakini idadi ya wasemaji ni wachache zaidi kwa vile ni wazee tu ambao wamebaki kuizungumza lugha hiyo; Wasoo wengi wamebadili lugha na kuongea Kikaramojong kama lugha yao. Kwa hiyo inawezekana kuwa Kisoo itatoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisoo iko katika kundi la Kikuliak ambalo ni tofauti sana na lugha nyingine za Kinilo-Sahara.

Viungo vya nje
lugha ya Kisoo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisoo
lugha ya Kisoo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/teu

Lugha za Uganda
Jimbo Katoliki la Bukoba

Jimbo Katoliki la Bukoba (kwa Kilatini Dioecesis Bukobaënsis) ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mwanza.

Askofu wake ni Desiderius M. Rwoma, akishirikiana na askofu msaidizi Method Kilaini.

Historia

 13 Desemba 1951: Kuanzishwa kwa Apostolic Vicariate of Lower Kagera 
 25 Machi 1953: Kupandishwa hadhi kuwa dayosisi kwa jina la Rutabo 
 21 Juni 1960: Kubadilishiwa jina liwe Bukoba, makao mkuu wa mkoa wa Kagera.

Uongozi

 Maaskofu wa Bukoba
 Askofu Desiderius M. Rwoma (tangu 15 Januari 2013
 Askofu Nestorius Timanywa (26 Novemba 1973 - 15 Januari 2013)
 Askofu Placidus Gervasius Nkalanga, sasa O.S.B. (6 Machi 1969 – 26 Novemba 1973)
 Kardinali Laurean Rugambwa (21 Juni 1960 – 19 Desemba 1968)
 Maaskofu wa Rutabo 
 Kardinali Laurean Rugambwa (25 Machi 1953 – 21 Juni 1960)
 Vicar Apostolic wa Lower Kagera 
Kardinali Laurean Rugambwa (13 Desemba 1951 – 25 Machi 1953)

Takwimu

Eneo ni la kilometa mraba 8,608, ambapo kati ya wakazi 870,048 (2006) Wakatoliki ni 521,256 (59.9%) katika parokia 29.
 
Hao wanahudumiwa na mapadri 119, ambao kati yao 113 ni wanajimbo na 6 ni watawa.
Hivyo kila mmojawao kwa wastani anahudumia waamini 4,380.

Jimbo lina pia mabruda 11 na masista 512.

Viungo vya nje
 Tovuti rasmi ya jimbo
 Giga-Catholic Information
 Catholic Hierarchy
 Jimbo katika tovuti ya Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania 
 Hati Ob divinitus , AAS 44 (1952), uk. 397
 Hati Quemadmodum ad Nos, AAS 45 (1953), uk. 705
 Hati Eminentissimus, AAS 52 (1960), uk. 912

Bukoba
Mkoa wa Kagera
Jimbo Katoliki la Bukoba
Kusini

Kusini ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira. Mwelekeo wake ni ncha ya kusini ya dunia. Kinyume chake ni kaskazini.

Jina "kusini" laaminiwa limetokana na neno lenye asili ya Misri ya Kale kwa ajili ya nchi ya Kushi iliyokuwepo upande wa kusini wa Misri katika Nubia (au Sudani ya leo) pamoja na Uarabuni ya Kusini. Jina la Kushi lapatikana pia katika masimulizi ya Biblia likimtaja mmoja wa wana wa Hamu katika kitabu cha Mwanzo 10:16 kama baba wa watu wa Kushi. Hili neno lilitumiwa na mabaharia Waarabu pia kutaja mwelekeo wa kusini na kwa umbo la "kusi" hasa upepo wa kusini. 

Ukitazama jua linapochomoza kusini huwa ni upande wa kulia. Kusini kawaida huwa chini zaidi kwenye ramani. Marekani ipo kusini mwa nchi ya Kanada, Tanzania ipo kusini mwa nchi ya Kenya, na Msumbiji ipo kusini mwa nchi ya Tanzania. Ncha ya kusini ni kusini ya mbali unayoweza kwenda.

Tazama pia 
 Kaskazini
 Mashariki
 Magharibi

Marejeo 

Jiografia
Mashariki

Mashariki ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira. Mwelekeo wake ni upande jua linapochomoza asubuhi.

Jina "mashariki" limetokana na neno la Kiarabu مشرق mashriq linalomaanisha "mahali jua linapokucha". 

Mashariki kawaida huwa upande wa kulia kwenye ramani. Tanzania ipo mashariki mwa nchi za Kongo, Rwanda na Burundi. Bahari Hindi huwa upande mwa mashariki ya Tanzania na Kenya.  Hakuna mwisho wa kuelekea mashariki hadi umezunguka dunia yote.

Kundi la nchi za Asia magharibi mara nyingi huitwa "Mashariki ya Kati" ambayo ni uzoefu kutoka mtazamo wa Ulaya. 

Majengo ya makanisa mara nyingi hujengwa kutazama upande wa mashariki kwa kukumbuka kufufuka kwa Yesu kulikotokea wakati wa kucha; kwa hiyo altari ya kanisa huwekwa upande wa mashariki wa kanisa na waumini huangalia upande huu.

Tazama pia 
 Kaskazini
 Kusini
 Magharibi

Jiografia
Magharibi

Magharibi ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira. Mwelekeo wake ni upande wa machweo ya jua.

Magharibi ni pia jina la saa ya swala ya jioni ya Waislamu na swala yenyewe.

Jina "magharibi" limetokana na neno la Kiarabu مَغْرِب maghrib linalomaanisha sehemu upande wa machweo. 

Magharibi kawaida huwa upande wa kushoto kwenye ramani. Tanzania iko upande wa magharibi wa Bahari Hindi, Burundi iko upande wa magharibi wa Tanzania, na nchi ya Malawi iko upande wa magharibi wa Msumbiji.

Kwa maana ya kiutamaduni kuna mazoea ya kutaja utamaduni wa Ulaya pamoja na Marekani (ambayo ni mtoto wa utamaduni wa Ulaya) kama "ustaarabu wa magharibi", kinyume chake ni "mashariki" kwa maana ya Asia.  

Wakati wa vita baridi magharibi ilikuwa kifupi cha nchi za kibepari zilizofuata mtindo wa demokrasia kinyume na mashariki iliyomaanisha nchi za kikomunisti.

Tazama pia 
 Kaskazini
 Kusini
 Mashariki

Jiografia
Kito

Neno au jina la Kito larejea mambo mbalimbali, k.m.:

kito yaani aina ya madini;
Kito, lugha nchini Kamerun.
Fuko (mnyama)

Mafuko ni wanyama ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama hawa wamo katika oda na familia mbalimbali. Spishi za Afrika zimo katika oda za Afrosoricida (familia Chrysochloridae) na Rodentia (familia Bathyergidae na Spalacidae). Oda Soricomorpha ina spishi katika Afrika, lakini hizi ni wanafamilia wa Soricidae (virukanjia). Mafuko wa Soricomorpha ni wanafamilia wa Talpidae, familia isiyokuwapo katika Afrika, lakini wanyama hawa wanatokea Asia, Amerika na Ulaya. Kuna spishi mbili huko Australia ambazo ni mamalia wanaobeba watoto wao wachanga ndani ya pochi (Notoryctidae). Mafuko wa Notoryctidae, Chrysochloridae na Talpidae hula nyungunyungu na wadudu, lakini wale wa Bathyergidae na Spalacidae hula mizizi, matunguu na viazi.

Picha

Mamalia
Juda Thadaeus Ruwa'ichi

Juda Thadeus Ruwa'ichi, O.F.M.Cap. ni askofu mkuu wa jimbo kuu la Kanisa Katoliki la Dar es Salaam, Tanzania.

Maisha
Alizaliwa tarehe 30 Januari 1954 katika kijiji cha Legho Mulo, kata ya Kilema Kusini, Wilaya ya Moshi Vijijini, mkoa wa Kilimanjaro kama mwana parokia ya Mt. Bernadeta Kilema katika Jimbo Katoliki la Moshi. 

Alijiunga na utawa wa Fransisko wa Asizi katika tawi la Ndugu Wadogo Wakapuchini. 

Mwaka 1981 alipadrishwa akahudumu katika shirika lake la Kifransisko katika nyadhifa mbalimbali na katika nchi mbalimbali, hadi alipoteuliwa na Papa Yohane Paulo II kuwa askofu wa Mbulu mwaka 1999. 

Mwaka 2005 alihamishwa kuwa askofu wa Dodoma na tangu Januari 2011 hadi Juni 2018 alikuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Mwanza.

Ndipo alipohamishwa tena kwenda jimbo kuu la Dar es Salaam kama mwandamizi wa kardinali Polycarp Pengo. Huyo alipostaafu tarehe 15 Agosti 2019, Ruwa'ichi akashika uongozi kamili wa jimbo kuu hilo.

Tangu mwaka 2006 alipata kuwa rais wa Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania hadi muda wake ulipokwisha (Julai 2012). 

Waliozaliwa 1954
Watu walio hai
Wafransisko
Maaskofu Wakatoliki
Kanisa Katoliki Tanzania
Watu wa Tanzania
Orodha ya lugha za Malawi

Orodha hii inaorodhesha lugha za Malawi:

Kiafrikaans
Kiingereza
Kikachi
Kikokola
Kilambya
Kilomwe cha Malawi
Kindali
Kinyakyusa
Kinyanja
Kinyiha cha Malawi
Kinyika
Kisena cha Malawi
Kitonga
Kitumbuka
Kiyao
Kizulu

Tazama pia
Malawi
Lango:Lugha

Viungo vya nje
http://www.ethnologue.com/country/MW

Malawi
Kikokola

Kikokola ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Wakokola. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikokola nchini Malawi imehesabiwa kuwa watu 200,000. Pia kuna wasemaji 80,000 nchini Msumbiji. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikokola iko katika kundi la P30.

Viungo vya nje
lugha ya Kikokola kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikokola 
lugha ya Kikokola katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kzn

Lugha za Malawi
Lugha za Msumbiji
Lugha za Kibantu
Kilomwe cha Malawi

Kilomwe cha Malawi ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Walomwe. Hakielewekani na Kilomwe cha Msumbiji. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kilomwe cha Malawi imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilomwe haiainishwi kwa vile ni mchanganyiko wa lugha ya Kinyanja ambayo iko katika kundi la N30 na wa lugha ya Kimakua ambayo iko katika kundi la P30.

Viungo vya nje
lugha ya Kilomwe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilomwe 
lugha ya Kilomwe katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lon

Lugha za Malawi
Lugha za Kibantu
Kinyanja

Kinyanja (pia Chichewa) ni lugha ya Kibantu inayozungumzwa nchini Malawi kama lugha rasmi na lugha ya taifa. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinyanja nchini Malawi imehesabiwa kuwa watu milioni saba. Pia kuna wasemaji 803,000 nchini Zambia (2001), 599,000 nchini Msumbiji (2006), na 252,000 nchini Zimbabwe (1969). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyanja iko katika kundi la N30.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyanja kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyanja
lugha ya Kinyanja katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nya
 

Lugha za Malawi
Lugha za Zambia
Lugha za Msumbiji
Lugha za Kibantu
Lugha za Zimbabwe
Kinyiha cha Malawi

Kinyiha cha Malawi ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Wanyiha. Isichanganywe na Kinyiha cha Tanzania wala na Kinyika. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinyiha cha Malawi imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyiha cha Malawi iko katika kundi la M20.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyiha kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyiha
lugha ya Kinyiha katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nyr

Marejeo
Krüger, Susanne; Lindfors, Anna-Lena; Nagler, Louise; Woodward, Mark. 2009. "A sociolinguistic survey of the Nyiha and Nyika language communities in Tanzania, Zambia and Malawi." 

Lugha za Malawi
Lugha za Kibantu
Kitonga (Malawi)

Kitonga ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Watonga. Isichanganywe na Kitonga cha Zambia. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kitonga imehesabiwa kuwa watu 170,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitonga iko katika kundi la N10.

Viungo vya nje
lugha ya Kitonga kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitonga
lugha ya Kitonga katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tog

Lugha za Malawi
Lugha za Kibantu
Kitumbuka

Kitumbuka ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Watumbuka. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kitumbuka nchini Malawi imehesabiwa kuwa watu milioni moja. Pia kuna wasemaji 142,000 nchini Zambia. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitumbuka iko katika kundi la N20.

Viungo vya nje
lugha ya Kitumbuka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitumbuka
lugha ya Kitumbuka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tum

Lugha za Malawi
Lugha za Kibantu
Lugha za Zambia
Kisena cha Malawi

Kisena cha Malawi ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Wasena. Isichanganywe na Kisena kizungumzwacho nchini Msumbiji. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kisena cha Malawi imehesabiwa kuwa watu 270,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisena cha Malawi iko katika kundi la N40.

Viungo vya nje
lugha ya Kisena kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisena
lugha ya Kisena katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/swk

Lugha za Malawi
Lugha za Kibantu
Wilaya ya Abengourou

Wilaya ya Abengourou (kwa Kifaransa: département d'Abengourou) ni moja kati ya Wilaya tatu za Mkoa wa Indénié-Djuablin ulioko mashariki mwa Cote d'Ivoire. 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 336,148.

Makao makuu ya eneo hilo ni Abengourou.

Wilaya ya Abengourou sasa imegawanywa katika tarafa zifuatazo:
Abengourou;
Amélékia;
Aniassué;
Ebilassokro;
Niablé;
Yakassé-Féyassé;
Zaranou.

Marejeo

Wilaya za Cote d'Ivoire
Mkoa wa Indénié-Djuablin
Tarafa ya Aboisso

Tarafa ya Aboisso (kwa Kifaransa: Sous-préfecture d'Aboisso) ni moja kati ya Tarafa 8 za Wilaya ya Aboisso katika Mkoa wa Sud-Comoé ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire . 
 
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 86,115 .

Makao makuu yako Aboisso (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 19 vya tarafa ya Aboisso na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Adiaké

Tarafa ya Adiaké (kwa Kifaransa: Sous-préfecture d'Adiaké) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Adiaké katika Mkoa wa Sud-Comoé ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 44,257 .

Makao makuu yako Adiaké (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 23 vya tarafa ya Adiaké na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Adzopé

Tarafa ya Adzopé (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Adzopé) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Adzopé katika Mkoa wa La Mé ulioko kusini mwa Cote d'Ivoire 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 98,846 .

Makao makuu yako Adzopé (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 13 vya tarafa ya Adzopé na idadi ya wakazi mwaka 2014

Marejeo	

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Agboville

Tarafa ya Agboville (kwa Kifaransa: Sous-préfecture d'Agboville) ni moja kati ya Tarafa 11 za Wilaya ya Agboville katika Mkoa wa Agnéby-Tiassa ulioko kusini mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 95,093 .

Makao makuu yako Agboville (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 27 vya tarafa ya Agboville na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Agnibilékrou

Tarafa ya Agnibilékrou (kwa Kifaransa: Sous-préfecture d'Agnibilékrou) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya Agnibilékrou katika Mkoa wa Indénié-Djuablin ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire . 
 
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 69,174 .

Makao makuu yako Agnibilékrou (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 13 vya tarafa ya Agnibilékrou na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Akoupé

Tarafa ya Akoupé (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Akoupé) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Akoupé katika Mkoa wa La Mé ulioko kusini mwa Cote d'Ivoire 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 66,311 

Makao makuu yako Akoupé (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 12 vya tarafa ya Akoupé na idadi ya wakazi mwaka 2014

Marejeo	

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Alépé

Tarafa ya Alépé (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Alépé) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya Alépé katika Mkoa wa La Mé ulioko kusini mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 40,480 .

Makao makuu yako Alépé (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 12 vya tarafa ya Alépé na idadi ya wakazi mwaka 2014:

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Attiégouakro

Tarafa ya Attiégouakro (kwa Kifaransa: département d'Attiégouakro) ni moja kati ya tarafa mbili za Mkoa wa Bélier ulioko katikati mwa Cote d'Ivoire. 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 45,517.

Makao makuu ya eneo hilo ni Attiégouakro.

Tarafa ya Attiégouakro sasa imegawanywa katika kata zifuatazo:
Attiégouakro;
Lolobo.

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Mkoa wa Bélier
Tarafa ya Bangolo

Tarafa ya Bangolo (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bangolo) ni moja kati ya Tarafa 9 za Wilaya ya Bangolo katika Mkoa wa Guémon ulioko magharibi mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 40,220 .

Makao makuu yako Bangolo (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 21 vya tarafa ya Bangolo na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Wilaya ya Béoumi

Wilaya ya Béoumi (kwa Kifaransa: département de Béoumi) ni moja kati ya Wilaya nne za Mkoa wa Gbêkê ulioko katikati mwa Cote d'Ivoire. 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 154,206.

Makao makuu ya eneo hilo ni Béoumi.

Wilaya ya Béoumi sasa imegawanywa katika tarafa zifuatazo:
Ando-Kékrénou;
Béoumi;
Bodokro;
Kondrobo;
Lolobo;
Marabadiassa;
N'Guessankro.

Marejeo

Wilaya za Cote d'Ivoire
Mkoa wa Gbêkê
Tarafa ya Bettié

Tarafa ya Bettié (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bettié) ni moja kati ya Tarafa 2 za Wilaya ya Bettié katika Mkoa wa Indénié-Djuablin ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire .
 
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 24,983 .

Makao makuu yako Bettié (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 10 vya tarafa ya Bettié na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Biankouma

Tarafa ya Biankouma (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Biankouma) ni moja kati ya Tarafa 7 za Wilaya ya Biankouma katika Mkoa wa Tonkpi ulioko magharibi mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 51,269 .

Makao makuu yako Biankouma (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 27 vya tarafa ya Biankouma na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Bloléquin

Tarafa ya Bloléquin (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bloléquin) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya Bloléquin katika Mkoa wa Cavally ulioko magharibi mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 71,854 .

Makao makuu yako Bloléquin (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 6 vya tarafa ya Bloléquin na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
 Blédi-Diéya (2 148)
 Bloléquin (13 635)
 Goya (12 447)
 Guéya (1 528)
 Médibli (573)
 Yoya (1 041)

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Bocanda

Tarafa ya Bocanda (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bocanda) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Bocanda katika Mkoa wa N'Zi ulioko katikati ya Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 60,183 .

Makao makuu yako Bocanda (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 56 vya tarafa ya Bocanda na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Bondoukou

Tarafa ya Bondoukou (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bondoukou) ni moja kati ya Tarafa 12 za Wilaya ya Bondoukou katika Mkoa wa Gontougo. Uko katika kaskazini-mashariki ya kati ya nchi Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 117,453 

Makao makuu yako Bondoukou (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 28 vya tarafa ya Bondoukou na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Bongouanou

Tarafa ya Bongouanou (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bongouanou) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Bongouanou katika Mkoa wa Moronou ulioko katikati ya Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 62,991 .

Makao makuu yako Bongouanou (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 13 vya tarafa ya Bongouanou na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Botro

Tarafa ya Botro (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Botro) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Botro katika Mkoa wa Gbêkê ulioko kitovu mwa Cote d'Ivoire.  

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 20,337.

Makao makuu ya eneo hilo ni Botro 

Makao makuu yako Botro (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 27 vya tarafa ya Botro na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Bouaflé

Tarafa ya Bouaflé (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bouaflé) ni moja kati ya Tarafa 7 za Wilaya ya Bouaflé katika Mkoa wa Marahoué. Uko katika magharibi ya kati ya nchi Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 167,263 .

Makao makuu yako Bouaflé (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 47 vya tarafa ya Bouaflé na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Bouaké

Tarafa ya Bouaké (kwa Kifaransa: département de Bouaké) ni moja kati ya tarafa nne za Mkoa wa Gbêkê ulioko katikati mwa Cote d'Ivoire. 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 680,694.

Makao makuu ya eneo hilo ni Bouaké.

Tarafa ya Bouaké sasa imegawanywa katika kata zifuatazo:
Bouaké-SP
Bouaké-Ville
Bounda
Brobo
Mamini
N'Djébonouan..

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Mkoa wa Gbêkê
Tarafa ya Bouna

Tarafa ya Bouna (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bouna) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Bouna katika Mkoa wa Bounkani. Uko katika kaskazini-mashariki ya kati ya nchi Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 58,616 .

Makao makuu yako Bouna (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 124 vya tarafa ya Bouna na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Boundiali

Tarafa ya Boundiali (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Boundiali) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya Boundiali katika Mkoa wa Bagoué ulioko kaskazini mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 59,586 .

Makao makuu yako Boundiali (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 18 vya tarafa ya Boundiali na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Dabakala

Tarafa ya Dabakala (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Dabakala) ni moja kati ya Tarafa 10 za Wilaya ya Dabakala katika Mkoa wa Hambol ulioko kitovu mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 55,769 .

Makao makuu yako Dabakala (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 25 vya tarafa ya Dabakala na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Dabou

Tarafa ya Dabou (kwa Kifaransa: département de Dabou) ni moja kati ya tarafa tatu za Mkoa wa Grands-Ponts ulioko Kusini mwa Cote d'Ivoire. 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 148,874.

Makao makuu ya eneo hilo ni Dabou.

Tarafa ya Dabou sasa imegawanywa katika kata zifuatazo:
Dabou;
Lopou;
Toupah.

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Mkoa wa Grands-Ponts
Tarafa ya Daloa

Tarafa ya Daloa (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Daloa) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Daloa katika Mkoa wa Haut-Sassandra. Uko katika magharibi ya kati ya nchi Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 319,427 .

Makao makuu yako Daloa (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 34 vya tarafa ya Daloa na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Danané

Tarafa ya Danané (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Danané) ni moja kati ya Tarafa 7 za Wilaya ya Danané katika Mkoa wa Tonkpi ulioko magharibi mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 104,672 .

Makao makuu yako Danané (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 54 vya tarafa ya Danané na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Daoukro

Tarafa ya Daoukro (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Daoukro) ni moja kati ya Tarafa 7 za Wilaya ya Daoukro katika Mkoa wa Iffou ulioko katikati ya Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 73,134 .

Makao makuu yako Daoukro (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 18 vya tarafa ya Daoukro na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Dimbokro

Tarafa ya Dimbokro (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Dimbokro) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Dimbokro katika Mkoa wa N'Zi ulioko katikati ya Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 64,957 .

Makao makuu yako Dimbokro (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 24 vya tarafa ya Dimbokro na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Divo

Tarafa ya Divo (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Divo) ni moja kati ya Tarafa 7 za Wilaya ya Divo katika Mkoa wa Lôh-Djiboua ulioko kusini mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 179,455 .

Makao makuu yako Divo (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 33 vya tarafa ya Divo na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Duékoué

Tarafa ya Duékoué (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Duékoué) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya Duékoué katika Mkoa wa Guémon ulioko magharibi mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 185,344 .

Makao makuu yako Duékoué (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 16 vya tarafa ya Duékoué na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Ferkessédougou

Tarafa ya Ferkessédougou (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Ferkessédougou) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Ferkessédougou katika Mkoa wa Tchologo ulioko kaskazini mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 120,150 .

Makao makuu yako Ferkessédougou (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 41 vya tarafa ya Ferkessédougou na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Didiévi

Tarafa ya Didiévi (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Didiévi) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya Didiévi katika Mkoa wa Bélier ulioko katikati ya Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 22,510 .

Makao makuu yako Didiévi (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 27 vya tarafa ya Didiévi na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Wilaya ya Fresco

Wilaya ya Fresco (kwa Kifaransa: département de Fresco) ni moja kati ya wilaya mbili za Mkoa wa Gbôklé ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire. 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 101,298.

Makao makuu ya eneo hilo ni Fresco.

Wilaya ya Fresco sasa imegawanywa katika Tarafa zifuatazo:
Dahiri;
Fresco;
Gbagbam.

Marejeo

Wilaya za Cote d'Ivoire
Mkoa wa Gbôklé
Tarafa ya Gagnoa

Tarafa ya Gagnoa (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Gagnoa) ni moja kati ya Tarafa 12 za Wilaya ya Gagnoa katika Mkoa wa Gôh ulioko kusini mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 213,918 .

Makao makuu yako Gagnoa (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 37 vya tarafa ya Gagnoa na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire