LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Ohio (mto)

Mto Ohio ni tawimto muhimu wa mto Mississippi katika mashariki ya Marekani. 

Urefu wake ni kilomita 1,579 kuanzia chanzo chake kwenye maungano ya mto Allegheny na mto Monongahela karibu na mji wa Pittsburgh hadi mdomo kwenye mto Mississippi. Njia ya mto ni mpaka kati ya majimbo sita ya Marekani na beseni yake inajumlihsa eneo la majimbo 14. Tawimto kubwa ya kuingia ni mto Tenessee. 

Katika historia ya Marekani ilikuwa njia muhimu ya mawasiliano kabla ya kujengwa kwa barabara na reli. Wakati wa karne ya 19 Ohio ilikuwa mpaka kati ya maeneo yaliyoruhusu utumwa na majimbo yaliyokataa utumwa. 
  
Mto huu umepakana na majimbo ya Ohio, Kentucky, Illinois, Indiana, West Virginia na Pennsylvania. Miji muhimu kando la mto ni Louisville, Kentucky, Paducah, Kentucky, Cincinnati, Ohio na Pittsburgh, Pennsylvania.

Viungo vya Nje 
 Historic Ohio, the magazine 
 Ohio Historical Preservation Group 
 Ohio River Valley Families Online Searchable Database, a genealogy resource
 Image at the confluence with the Mississippi River
 Watershed information 
 Ohio River Forecast Center, which issues official river forecasts for the Ohio River and its tributaries

Mito ya Marekani
Mto Mississippi
Leon Bourgeois

Léon Victor Auguste Bourgeois (21 Mei 1851 – 29 Septemba 1925) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Ufaransa. Kwa miezi michache alikuwa Waziri Mkuu 1895-96. Mwaka wa 1920 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.

Waliozaliwa 1851
Waliofariki 1925
Wanasiasa wa Ufaransa
Tuzo ya Nobel ya Amani
Karl Hjalmar Branting

Karl Hjalmar Branting (23 Novemba 1860 – 24 Februari 1925) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Uswidi. Kati ya miaka ya 1920 na 1925 alikuwa Waziri Mkuu wa Uswidi mara tatu. Mwaka wa 1921, pamoja na Christian Lous Lange alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.

Waliozaliwa 1860
Waliofariki 1925
Wanasiasa wa Uswidi
Tuzo ya Nobel ya Amani
Viktoria wa Uingereza

Malkia Viktoria wa Uingereza (24 Mei 1819 – 22 Januari 1901) alikuwa malkia wa Ufalme wa Muungano wa Britania na Ueire tangu 1837 hadi 1901. Hakukuwa na mfalme au malkia mwingine aliyeshika nafasi ya mkuu wa dola kwa muda mrefu zaidi hadi alipopitwa na Elizabeti II.

Alipewa hadhi ya malkia akiwa na umri wa miaka 18. William IV aliyekuwa mfalme alipofariki Viktoria amekuwa mrithi kwa sababu baba yake alikuwa ameshaaga dunia. 

Alipokuwa malkia Uingereza ilikuwa tayari ufalme wa kikatiba na madaraka ya mfalme au malkia yameshapungua. Lakini aliheshimiwa sana akawa ishara ya maendeleo na enzi ya Uingereza. Wakati wake nchi iliendelea kuwa yenye nguvu duniani na kujenga utawala juu ya makoloni mengi. Mapinduzi ya viwanda yalifikia kilele chake na Uingereza ilishinda nchi zote za dunia kiteknolojia, kiuchumi na kijeshi. 

Kwenye mwisho wa utawala wake uwezo huu umeshapungua kutokana na maendeleo ya nchi kama Ujerumani na Marekani lakini alisimamia milki iliyounganisha theluthi moja ya watu wote duniani sehemu ya tano (20%) ya uso wa dunia.

Kipindi chake huitwa mara nyingi "enzi ya Viktoria".

Mwaka 1840 aliolewa na Albert wa Saksonia-Coburg na Gotha akazaliana naye watoto 9. Albert aliaga dunia mapema mwaka 1861 akiwa na miaka 42 pekee na Viktoria aliendelea kuonyesha huzuni yake kwa kuvaa nguo za mjane kwa miaka mingi iliyofuata.
  
Wakati Uingereza ilipopanua utawala wake duniani alipewa pia cheo cha kaisari cha Uhindi. Binti yake wa kwanza aliolewa na Kaisari Wilhelm II wa Ujerumani.

Kipindi chake kilikuwa kipindi cha maendeleo ya kiuchumi na matabaka ya juu na ya kati yaliona maendeleo makubwa maishani lakini matabaka ya chini bado yalikuwa na maisha magumu. Hata kama jeshi la Uingereza ilipigana vita vingi duniani katika makoloni yake watu wa Uingereza yenyewe waliona kipindi kirefu cha amani na maendeleo.

Wafalme na malkia wa Uingereza
Sofia Rotaru

Sofia Mihailovna Evdokimenko-Rotaru (amezaliwa tar. 7 Agosti 1947) ni mtunzi wa nyimbo, mwimbaji, mchezaji, mwanamuziki, mtayarishaji wa muziki, mtayarishaji wa filamu, mfanya biashara na mtunzi wa vitabu wa Kirusi-Kiukraine. Anafahamika zaidi kwa jina la Sofia Rotaru. Sofia amewahi kutoa albamu kadhaa zilizoweza kumfanya kuwa maarufu. Albamu hizo ni kama vile Ballade About Violins, Lavender (Lavanda), na I Still Love You.

Viungo vya nje 
  Official site
 Fortuna official fan club
 You Are My Heart official fan club
 
 
 
 
 All the news about Sofia Rotaru in Russian
 All Sofia Rotaru Lyrics
 Hundreds of Sofia Rotaru Lyrics
 Sofia Rotaru Became the Leader of the 100 Most Popular Performers (2004)
 Russians Like The Most Singer Sofia Rotaru (2005) 
 Russia's most popular singer (2006)

Waliozaliwa 1947
Wanamuziki wa Urusi
Wanamuziki wa Ukraine
Waigizaji filamu wa Urusi
Watayarishaji Filamu wa Urusi
Waigizaji filamu wa Ukraine
Watayarishaji Filamu wa Ukraine
Watu walio hai
Nyamko Sabuni

Nyamko Ana Sabuni (amezaliwa 31 Machi 1969) ni mwanasiasa nchini Uswidi aliyechaguliwa kuwa waziri katika serikali ya Fredrik Reinfeldt tangu Oktoba 2006. Anasimamia wizara ya kuingiza katika jamii wahamiaji waliofika Uswidi pamoja na usawa wa kijinsia.

Maisha
Nyamko Sabuni alizaliwa mjini Bujumbura katika Burundi. Wazazi walikuwa wakimbizi wa kisiasa kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo wakaendelea kupata kimbilio Uswidi mwaka 1981. Hivyo Nyamko alifika Uswidi alipokuwa na umri wa miaka 12. 

Baada ya kumaliza shule alianza kusoma sheria, nadharia ya uhamiaji na mawasiliano kwenye chuo kikuu.

Mwaka 1996 alijiunga na kitengo cha vijana cha chama cha liberal akaendelea kuchaguliwa mbunge mwaka 2002.

Bungeni alipigania haki za wahamiaji, hasa wa kinamama na wasichana. Alidai utafiti wa kiganga kwa mabinti wote wa shule kwa kusudi la kuzuia kukeketwa kwa wasichana kutoka familia za wahamiaji wanaoleta desturi hii marufuku kutoka utamaduni wao.

Alidai pia sheria ya kupiga marufuku kuvaliwa kwa hijabu shuleni kwa mabinti walio chini ya umri wa miaka 15. 

Alipendekeza pia sheria mpya itakayoweka adhabu za pekee kwa mauaji wa mabinti na wanawake kutokana na dhana ya kuchafuliwa kwa heshima ya familia.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Nyamko Sabuni kwenye tovuti rasmi ya serikali ya Uswidi (kiing.)

Waliozaliwa 1969
Wanasiasa wa Uswidi
Masoko (Rungwe)

Masoko ni jina la kata ya Wilaya ya Rungwe katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,136  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53511.

Masoko iko kilomita 14 upande wa Kusini-Mashariki ya Tukuyu kando la ziwa la volkeno. 

Kwenye kitovu cha Masoko kuna majengo ya boma ya kihistoria ya zamani ya ukoloni wa Kijerumani. Masoko ilikuwa makao makuu ya kikosi cha tano cha jeshi la Schutztruppe  la koloni. 

Wajerumani walipoondoka Masoko mnamo mwaka 1917 wakati wa Vita Kuu ya Dunia ya Kwanza walitupa vitu ziwani na watoto wamechukua mara kwa mara sarafu kutoka ziwani na kuziuza hasa sarafu za heller.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Rungwe 
Kata za Mkoa wa Mbeya
Arnold Schwarzenegger

Arnold Schwarzenegger (amezaliwa tar. 30 Julai 1947 nchini Austria) ni mwigizaji wa filamu na mwanasiasa aliyekuwa gavana wa jimbo la California nchini Marekani tangu 2003 hadi Januari 2011. Arnold anaishi mjini Los Angeles, California.

Schwarzenegger alielekea nchi Marekani mnamo mwaka wa 1968 na kisha baadaye akawa mwigizaji wa filamu. Ameigiza filamu nyingi tu, ikiwemo ile ya The Terminator na nyingine nyingi tu. Mnamo mwaka wa 2003, pale Bw. Gray Davis alipoondoka madarakani, Schwarzenegger akashinda kiti cha kuwa Gavana wa California akarudishwa mwaka 2007.

Schwarzenegger ameoana na Bi. Maria Shriver.

Kabla ya kuwa mwigizaji, kwanza alikuwa Mnyanyua Vyuma. Kwa kigezo hicho akafanikiwa kushinda mashindano ya Mr. Universum kwa takriban mara saba.

Viungo vya nje 
 
 Arnold Schwarzenegger Bodybuilding Gallery (Gallery of Arnold Schwarzenegger's Competitive Years)

Waliozaliwa 1947
Waigizaji filamu wa Marekani
Waigizaji filamu wa Austria
Wanasiasa wa Marekani
Watu walio hai
Injili

Injili ni neno la Kiarabu lenye asili ya Kigiriki εὐαγγέλιον, evangelion, linalotafsiriwa Habari Njema, yaani habari ya Yesu Kristo kufa na kufufuka.

Jina hilo linatumika pia kuhusu vitabu vinavyoeleza maisha na mafundisho ya Yesu kufuatana na kile cha Mtakatifu Marko ambacho kwa wataalamu wengi ndiyo Injili iliyowahi kuandikwa (65-70 B.K.)

Kati ya vitabu vyote vya namna hiyo, Ukristo tangu karne ya 2 umekubali vile vinne vya kwanza tu, ambavyo viliandikwa wakati wa Mitume wa Yesu kuwepo duniani.

Hivyo vinashika nafasi ya kwanza katika orodha ya vitabu vya Agano Jipya kama ifuatavyo: Injili ya Mathayo, Injili ya Marko, Injili ya Luka na Injili ya Yohane.

Injili tatu za kwanza zinafanana kwa kiasi kikubwa katika mpangilio, habari na maneno yenyewe; kwa sababu hiyo zinaitwa Injili Ndugu. Kadiri ya wataalamu wengi mfanano unatokana na kwamba Injili ya Marko ilitumiwa na waandishi wa zile nyingine.

Ile ya Mtume Yohane ni ya pekee na inategemea ushahidi wa Mtume huyo ambaye alipendwa zaidi na Yesu akamfuata kiaminifu hadi msalabani.

Vinahesabiwa na Wakristo kuwa moyo wa Maandiko Matakatifu yote (Biblia) yanayotunza ufunuo wa Mungu, kwa kuwa ndivyo shuhuda kuu juu ya Neno aliyefanyika mwili.

Vile vingi vilivyoandikwa kuanzia karne 2 havitumiwi na Kanisa katika kufundisha imani na katika liturujia. Vinaitwa kwa kawaida apokrifa yaani "bandia".

Waislamu wanakiri Injili kuwa iliteremshwa toka mbinguni kwa nabii Isa, lakini hawakubali vitabu 4 vya Wakristo kama vilivyo.

Marejeo

Viungo vya nje
 A detailed discussion of the textual variants in the gospels  — covering about 1200 variants on 2000 pages.
 Injili
 Greek New Testament  — the Greek text of the New Testament: specifically the Westcott-Hort text from 1881, combined with the NA26/27 variants.
 Synoptic Parallels  A web tool for finding corresponding passages in the Gospels

Misahafu
Ukristo
Injili ya Luka

Injili ya Luka ni kitabu cha tatu katika orodha ya vitabu vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. Huhesabiwa kati ya Injili Ndugu pamoja na Injili ya Mathayo na Injili ya Marko.

Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.

Vitabu viwili, kazi moja 
Injili ya tatu, ya Mtakatifu Luka, inaendelezwa na kitabu cha Matendo ya Mitume: katika dibaji za vitabu vyake hivyo mwandishi anaeleza sababu na taratibu za kazi yake kwa mlengwa wa kwanza, Teofilo. Mtu huyo hajulikani, na pengine jina hilo linawakilisha msomaji yeyote, hasa kwa sababu linatafsiriwa "Mpenzi wa Mungu".

Mwandishi 
Kadiri ya mapokeo, mwandishi ni mganga Luka, mwenzi wa Mtume Paulo katika safari zake kadhaa.

Inawezekana kwamba alikuwa mwenyeji wa Antiokia (Syria); kwa vyovyote hakuwa Myahudi, yeye peye yake kati ya waandishi wote wa Biblia.

Muda na malengo 
Wataalamu wanakisia kwamba aliandika vitabu vyake kwenye miaka 80-90, akitumia Injili ya Marko, kitabu cha misemo ya Yesu kinachotajwa kifupi kama Q na vyanzo vingine vya habari.

Katika Injili hiyo mambo yote yanalenga Yerusalemu, kiini cha jiografia ya wokovu, wakati katika Matendo ya Mitume yote yanaanzia huku na kulenga miisho ya dunia.

Inaonekana kuwa aliandika baada ya maangamizi ya Yerusalemu na ya hekalu lake mwaka 70, akitaka kuthibitisha uaminifu wa Mungu kwa ahadi zake, yaani kwamba matukio hayo ya kutisha yalisababishwa na Wayahudi kwa kumkataa Masiya wao, Yesu Kristo.

Kwa sababu hiyo, Mungu aliendeleza mpango wake wa wokovu kwa kuwalenga moja kwa moja mataifa yote.

Luka anasisitiza habari njema kwamba wokovu ni kwa wote, hasa wasiotarajiwa: maskini, wakosefu, wanawake n.k.

Marejeo

Viungo vya nje

Tafsiri ya Kiswahili
  Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

Ufafanuzi
B.H. Streeter, The Four Gospels: A study of origins 1924.
Willker,W (2007), A textual commentary on the Gospel of Luke, Pub. on-line  A very detailed text-critical discussion of the 300 most important variants of the Greek text (PDF, 467 pages)

Luka
Ukristo
 
Fasihi ya Kigiriki
Injili ya Yohane

Injili ya Yohane ni kitabu cha nne katika orodha ya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. 
Yaliyomo yake ni habari za Yesu Kristo tangu kubatizwa kwake na Yohane Mbatizaji hadi ufufuko wake.

Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.

Mwandishi 
Injili ya nne inajulikana kwa jina la Mtume Yohane na kama zile nyingine inaleta habari za maisha na mafundisho ya Yesu kwa lengo la kufanya wasomaji wamuamini kuwa ndiye Masiya (Yesu Kristo) na hivyo wapate uzima wa milele. 

Tangu karne II mapokeo ya Kanisa yanamtaja mtume huyo, aliyependwa na Yesu kuliko wenzake wote akamfuata kiaminifu mpaka msalabani, kuwa ndiye aliyeandika Injili hiyo akiwa jijini Efeso. 

Mwaka 180 mtakatifu Irenei wa Lyons, mwanafunzi wa mtakatifu Polikarpo wa Smirna, aliyekuwa mwanafunzi wa Mtume huyo, aliandika: «Yohane, mwanafunzi wa Bwana aliyeegemea kifua chake, naye aliandika Injili akiwa Efeso huko Asia» (Adversus Haereses III, 1, 1).

Kuanzia karne XIX wataalamu wameonyesha kuwa kitabu hicho kiliandikwa taratibu hadi kilipokamilishwa muda mfupi baada ya kifo cha Yohane (mwaka 100 hivi).

Kwa kuwa uandishi ulichukua muda mrefu, uliweza kufaidika na tafakuri na mang'amuzi ya Yohane na ya jumuia alizoziongoza, kwanza huko Israeli, halafu nje yake, kati ya Wayahudi, Wasamaria na watu wa mataifa mengine.

Kwa njia hizo Roho Mtakatifu alizidi kumuongoza shahidi huyo bora kuelewa kwa dhati maana ya maneno na matendo ya Yesu ambayo yalikuwa na mafumbo. 

Hivyo mateso yenyewe yanaonekana ufunuo wa utukufu wake kama Mwana Pekee aliyekubali kutolewa na Baba] kwa upendo. 

Ndiyo sababu kuanzia Klementi wa Aleksandria (karne II) Injili ya Yohane inaitwa Injili ya Kiroho.

Uhusiano na Injili nyingine 

Kwa hakika hiyo ni tofauti sana na Injili Ndugu kwa mtindo na kwa mpangilio, kwa mafundisho na kwa habari zenyewe; ingawa kimsingi mambo ni yaleyale, ni wazi kwamba Yohane hakuzitegemea. 

Wakati katika Injili hizo tatu Yesu anasisitiza Ufalme wa Mungu, katika ile ya Yohane anajitambulisha katika fumbo lake la Kimungu. 

Labda Yohane alisoma walau Injili mojawapo, asipende kurudia habari zilezile, bali kuzikamilisha akiwa shahidi bora kati ya mitume wote.

Upekee wa Yohane 
Hata hivyo hakutaka kuandika kitabu cha historia tu, bali habari njema hasa kwa kuchimba maana ya ishara alizozitenda Yesu zinazotufumbulia fumbo lake mwenyewe na sakramenti zake. 

Injili hiyo inatudai tukomae katika maisha ya sala na kutafakari, tukizidi kumuuliza Yesu, “Wewe ni nani?”.

Katika Injili hiyo atatupa jibu moja baada ya lingine.

Muda wa uandishi 
Kitabu kilikaribia kukamilika mwaka 90 hivi B.K.; toleo la mwisho na sura ya 21 ni kazi ya wanafunzi wa Yohane miaka kama 10 baadaye (Yoh. 20:30-31; 21:24-25).

Marejeo

Viungo vya nje 
  Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

Yohane
 
Mtume Yohane
Florence Nightingale

Florence Nightingale (12 Mei 1820 – 13 Agosti 1910) alikuwa muuguzi (nesi) mashuhuri kutoka nchini Uingereza.

Familia na mafunzo 
Alizaliwa mjini Firenze katika familia tajiri wakati wazazi walifanya safari ya Italia hivyo akapewa jina la Kiingereza la mji alikozaliwa yaani Florence. 

Alipata elimu nzuri akifundishwa na baba yake nyumbani kwa sababu wakati huo hapakuwa na shule za sekondari kwa ajili ya wasichana wala nafasi ya kusoma kwenye chuo kikuu.

Florence alikataa kuolewa badala yake alisikia wito wa ndani kutoka kwa Mungu na kuanza kuwasaidia watu maskini na wagonjwa.

Alikwenda Ujerumani ambako ndiko alikojifunza kazi ya uuguzi kwenye taasisi ya Kilutheri ya diakonia ya Kaiserswerth akaendelea zake mjini Paris kwenye hospitali ya masista Wakatoliki. 

Aliporudi Uingereza alipewa uongozi wa zahanati ndogo kwa ajili ya wanawake.

Vita ya Krimea 
Mwaka uleule wa 1853 magazeti ya Uingereza yalitoa taarifa juu ya hali ya askari waliojeruhiwa kwenye vita ya Krimea vilivyopigwa kati ya jeshi la Urusi kwa upande mmoja na jeshi la Milki ya Osmani, Uingereza na Ufaransa kwa upande mwingine. Ilikuwa vita vya kwanza vilivyoripotiwa na magazeti ya kisasa na taarifa juu ya mateso ya wajeruhiwa zilishtusha wasomaji huko Uingereza hasa kwa kwa sababu jeshi la Uingereza halikuwa na madaktari wala wauguzi wa kijeshi. Askari Wafaransa tu walipata msaada kutoka watawa wa shirika la Masista wa Huruma.

Hapo Florence Nightingale alijitolea pamoja na wauguzi wa kike 38 kwenda Krimea alipofika mwaka 1854 na kuwahudumia wajeruhiwa. Mara nyingi maafisa wakubwa wa jeshi walisikitika kwa sababu hawakupenda watu raia, tena wanawake, kujishughulisha na wanajeshi ,lakini Florence alipendwa na askari na sifa zake zilipelekwa Uingereza kwa njia ya magazeti. 

Baada ya miaka mitatu aligonjeka mwenyewe akapaswa kurudi nyumbani.

Mwalimu na kielelezo wa uuguzi 
Hapo alianzisha chuo cha wauguzi na kwa njia hiyo aliongeza heshima ya kazi hii iliyowahi kutazamwa kama kibarua tu. Kwa njia hiyo aliweka msingi kwa ajili ya uuguzi wa kisasa.

Mswisi Henry Dunant aliguswa na habari za Florence Nightingale alipoanzisha shirika la Msalaba Mwekundu mwaka 1863. Serikali ya Marekani ilitafuta ushauri wa Florence wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani.

Watu wa Uingereza
Waliozaliwa 1820
Waliofariki 1910
Jiji

Jiji ni mji mkubwa. Kuna tofauti kati ya nchi na nchi wakati wa kueleza ni sifa gani pamoja na ukubwa gani vinavyofanya mji kuwa mji mkubwa au jiji.

Mji mkubwa kwa kanuni za takwimu 
Kimataifa kulikuwa na makubaliano kwenye mkutano wa kimataifa wa takwimu ya mwaka 1887 ya kuhesabu kila mji wenye wakazi zaidi ya 100,000 kama "mji mkubwa", miji kati ya wakazi 20,000 na 100,000 kama miji ya wastani na ile kati ya wakazi 5,000 na 20,000 kama miji midogo. Kufuatana na hesabu hiyo kulikuwa na miji mikubwa 1,700 duniani mnamo mwaka 2002.

Majiji ya Afrika ya Mashariki 
Nchini Tanzania ni Dar es Salaam pamoja na Arusha, Dodoma, Mbeya, Mwanza na Tanga, inayoitwa "jiji"; nchini Kenya ni Nairobi pamoja na Mombasa na Kisumu. Kati ya miji hiyo ni Nairobi na Dar es Salaam pekee yenye wakazi zaidi ya milioni mbili.

Majiji makubwa ya Afrika 

 Lagos, Nigeria - milioni 16 
 Kinshasa, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - milioni 11.9
 Cairo, Misri - milioni 10.2 
 Casablanca, Moroko - milioni 5.1
 Abidjan, Cote d'Ivoire - milioni 4.8
 Aleksandria, Misri - milioni 4.6
 Johannesburg, Afrika Kusini - milioni 4.4
 Dar es Salaam, Tanzania - milioni 4.4
 Giza, Misri - milioni 4.2
 Cape Town, Afrika Kusini - milioni 3.7
 Khartoum, Sudan - milioni 3.6
 Durban, Afrika Kusini - milioni 3.4
 Algiers, Aljeria - milioni 3.4
 Ekurhuleni, Afrika Kusini - milioni 3.2
 Nairobi, Kenya - milioni 3.1
 Addis Ababa, Ethiopia - milioni 3.1
 Luanda, Angola - milioni 2.8
 Douala, Kamerun - milioni 2.4
 Yaoundé, Kamerun - milioni 2.4
 Ouagadougou, Burkina Faso - milioni 2.2
 Kano, Nigeria - milioni 2.2
 Accra, Ghana - milioni 2.1
 Brazzaville, Jamhuri ya Kongo - milioni 1.8
 Maputo, Msumbiji - milioni 1.8
 Lusaka, Zambia - milioni 1.7
 Harare, Zimbabwe - milioni 1.6
 Oran, Aljeria - milioni 1.6
 Kampala, Uganda - milioni 1.5

 
Demografia
Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini

Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini ni jumla ya maziwa matano yanayopatikana mfululizo kwenye mpaka kati ya Marekani na Kanada. Ziwa Michigan pekee limo ndani ya Marekani tu.

Kwa pamoja maziwa hayo ni gimba kubwa la maji matamu duniani. Eneo lake linatosha kwa kuonekana kwa maji kujaa na kupwa. 

Maziwa haya ni:
 Ziwa Superior
 Ziwa Michigan
 Ziwa Huron
 Ziwa Erie
 Ziwa Ontario

Maji hupita kuanzia Ziwa Superior na Ziwa Michigan kwenda Ziwa Huron; halafu kupitia mto Detroit kwenda Ziwa Erie; halafu kupitia maporomoko ya Niagara kwenda Ziwa Ontario; kutoka huko yanafuata Mto Saint Lawrence unaokwisha kwenye Bahari ya Atlantiki.

Kuna visiwa zaidi ya 35,000 ndani ya maziwa hayo. Kisiwa cha Manitoulin katika ziwa Huron upande wa Kanada ni kisiwa cha ziwani kikubwa kuliko vyote duniani chenye eneo la km² 2,766 na eneo hili ni kubwa kuliko maeneo ya Unguja (km² 1,658) na Pemba (km² 980) pamoja.

Viungo vya nje

 
Maziwa ya Amerika ya Kaskazini
Maziwa ya Marekani
Maziwa ya Kanada
Taj Mahal

Taj Mahal (Kiajemi تاج محل‎ - tāj-maḥal, taji la mahali) ni jengo zuri la kaburi lenye umbo la msikiti mjini Agra (Uhindi). Mara nyingi huhesabiwa kati ya majengo mazuri duniani.

Taj Mahal ilijengwa 1631 - 1648 kwa amri ya Shah Jahan aliyekuwa mtawala wa nasaba ya Moghul aliyetaka kumkumbuka mke wake mpendwa 1631 Mumtaz Mahal. Shah Jahan aliwaajiri mafundi 20,000 kutoka Asia ya Kusini na Asia ya Kati walioongozwa na Mwajemi Ali Fazal kutoka Afghanistan. Msanifu huyu aliunganisha sifa za ujenzi wa Uajemi na Uhindi.

Taj Mahal imekuwa shabaha ya watalii wengi na tangu 1983 imeandikishwa katika orodha ya urithi wa dunia ya UNESCO. 

Jengo liko hatarini kutokana na hewa chafu. Magari hayaruhusiwi kukaribia jengo katika duara ya kilomita 2. Hata hivyo gesi chafu na mvua asidi zinaendelea kula mawe yake.

Uhindi
Urithi wa Dunia
Shakwe-mporaji

Shakwe-waporaji ni ndege wa jenasi Stercorarius, jenasi pekee katika familia Stercorariidae. Pengine huitwa skua pia. Hawa ni ndege wakubwa kadiri ambao wana mnasaba na shakwe. Wana rangi ya kahawa au kijivu; spishi ndogo zina madoa meupe bawani na mileli miwili ya kati ya mikia yao ni mirefu. Wana mdomo mwenye nguvu na ncha kwa umbo la kulabu. Wanaweza kuogelea na kuna ngozi kati ya vidole vya miguu yao.

Ndege hawa wanaweza kupuruka sana na hufukuzia shakwe na ndege wengine wa bahari ili kupora mateka yao (kleptoparasitism). Nyakati nyingine hukamata samaki au hula mizoga na matumbo. Spishi kubwa zinaweza kuua na kula ndege wengine hata mpaka ukubwa wa Shakwe Mgongo-mweusi Mkubwa. Wakati wa majira ya kuzaa hula panya wa tundra (lemming) na mayai na makinda ya ndege wengine. Hutaga mayai yao chini kwa maeneo ya Akitiki.

Spishi za Afrika 
 Stercorarius longicaudus, Shakwe-mporaji Mkia-mrefu (Long-tailed Skua au Long-tailed Jaeger)
 Stercorarius parasiticus, Shakwe-mporaji wa Akitiki (Arctic Skua au Parasitic Jaeger)
 Stercorarius pomarinus, Shakwe-mporaji Pomarina (Pomarine Skua)
 Stercorarius skua, Shakwe-mporaji Mkubwa (Great Skua)

Spishi za mabara mengine 
 Stercorarius antarcticus (Brown Skua)
 Stercorarius chilensis (Chilean Skua)
 Stercorarius maccormicki (South Polar Skua)

Picha 

Vitwitwi na jamaa
Sappho

Sappho (Kigiriki Σαπφώ sap-phō au Ψάπφω psap-phō; * kati ya 630 KK na 612 KK; † mnamo 570 KK)) alikuwa mshairi wa kike wakati wa ustaarabu wa Ugiriki ya Kale. Aliishi mjini Mytilene kwenye kisiwa cha Lesbos. Sehemu kubwa ya kazi zake zimepotea.

Alitunga shairi juu ya miungu na mapenzi. Nyakati za kale zilikusanywa katika vitabu tisa vilivyosafiwa na watu mashuhuri kama Plato na Horasi. 

Alikusanya kundi la wanafunzi wa kike na kuwafundisha ushairi, muziki na uimbaji. Sehemu ya shairi na nyimbo zake ziliimbia mapenzi kati ya wanawake. Kwa hiyo lugha nyingi za Ulaya hutumia jina la kisiwa alipoishi kwa mapenzi kati ya wanawake (Kiing. "lesbian").

Washairi wa Ugiriki ya Kale
Corazon Aquino

María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino (25 Januari 1933 – 1 Agosti 2009) anafahamika zaidi kwa jina la Cory Aquino, alikuwa Rais wa 11 kwa nchi ya Ufilipino, ambaye alitumikia taifa hilo tangu mwaka wa 1986 hadi 1992. Aquino, ndiyo mwanamke wa kwanza kuwa Rais kwa nchi ya Ufilipino na ni wa kwanza kwa nchi za Asia.

Viungo vya nje 
 Malacañang Museum Official Biography 

Waliozaliwa 1933
Waliofariki 2009
Marais wa Ufilipino
Carrie-Anne Moss

Carrie-Anne Moss (amezaliwa tar. 21 Agosti 1967) ni mshindi wa Tuzo ya Guild akiwa kama mwigizaji bora filamu wa kike kutoka nchini Kanada. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa jina la Trinity kutoka katika mfululizo wa filamu za Matrix, vilevile Natalie kutoka katika filamu ya Memento.

Wasifu

Maisha ya awali 
Carrie-Anne Moss alizaliwa mjini Burnaby, British Columbia. Pia ana kaka yake mkubwa aitwaye Brooke. Mama yake na Moss (Bi. Barbara) alimwita mwanae jina la Carrie Anne, kwakuwa Moss alizaliwa wakati wa kibao maarufu cha The Hollies cha mwaka wa 1967, kilikwenda kwa jina la "Carrie-Anne"  hivyo mama kwa mapenzi yake akaamua kumwita mwanawe jina hilo la wimbo.

Akiwa yungali mdogo, Moss aliishi na mama yake mjini Vancouver, baada ya wazazi wake kutarikiana. Akiwa na umri wa miaka kumi na moja, Moss akajiunga na kikundi cha muziki cha watoto cha mjini Vancouver, na baadaye kuelekea katika safari za kimuziki wa kwaya katika nchi za Ulaya.

Miaka ya baadaye alielekea zake nchini Marekani na kuweza kujiunga na moja kati ya shule za sanaa iliyopo mjini Pasadena. Mwaka wa 1985, alirudi tena mjini Vancouver na akabahatika kuwa mwanamitindo. Kazi hiyo ya uwanamitindo ilipelekea kumsafarisha katika nchi ya Japan na Hispania kunako miaka ya 1980.

Maisha binafsi 
Moss ameolewa na Bw. Steven Roy kunako mwaka wa 1999, ambaye pia ni mwigizaji wa filamu. Wawili hao wamebahatika kupata watoto wawili wa kilume, wa kwanza amezaliwa mwishoni mwa mwaka wa 2003 na wa pili amezaliwa mnamo mwezi Novemba katika mwaka wa 2005. Moss, yumakini sana katika kuitunza familia yake na mwenyewe pia. Moss pia ana mtoto mkubwa ambaye anajulikana kwa jina la Owen.

Na rafiki mkubwa wa Moss ni mwigizaji mwenzi anajulikana kwa jina la Maria Bello, ambaye ndiye mama mlezi wa mtoto wa kwanza wa Moss.

Filamu alizoigiza

Filamu za katika televisheni

Tuzo alizoshinda na utambulisho 
 2007: Tuzo za Genie, Akiwa kama msaidizi bora wa kike kutoka katika filamu ya Snow Cake
 2002: Tuzo ya Independent Spirit, Akiwa kama msaidizi bora wa kike kutoka katika filamu ya Memento

Marejeo 
 Carrie-Anne Moss - Profile, Latest News and Related Articles

Viungo vya nje 
 

Waliozaliwa 1967
Waigizaji filamu wa Kanada
Wanamitindo wa Kanada
Watu walio hai
Sanamu ya Zeus mjini Olympia

Sanamu ya Zeus mjini Olympia ilimwonyesha mungu mkuu wa dini ya Ugiriki ya Kale. Zeus aliaminiwa kuwa baba wa miungu wa Ugiriki. 

Sanamu yenye kimo cha mita 12 ilimwonyesha mungu huyu akikalia kitini kama mzee mwenye hekima. Ilikaa kwenye hekalu kubwa ya Zeus ya Olympia kando la uwanja wa michezo ya Olimpiki. Ilitengenezwa na mchongaji mashuhuru Phidias aliyejenga kiini cha ubao na chuma pamoja na jasi na kuifunika kwa ubao, dhahabu na pembe. Phidias aliifanyia kazi kwa miaka 8 kuanzia mwaka 438 KK. Baada ya kuimaliza Phidias alishtakiwa kuwa ameiba kiasi cha dhahabu iliyokusudiwa kwa sanamu akauawa. 

Watu wa Kale walihesabu sanamu hii kati ya maajabu saba za dunia.

Mwaka 40 BK Kaisari wa Roma Caligula alishindwa kupeleka sanamu kwenda mjini Roma. Lakini wakati wa karne ya 4 ilipelekwa Konstantinopoli ikasimamishwa pale hadi mwaka 475 ilipoharibiwa katika moto kubwa.

Viungo vya Nje 
 "The Statue of Zeus at Olympia" 
 Colin Delaney, "A Wonder to Behold: The Statue of Olympian Zeus" 
 Archaeopaedia: Statue of Zeus  With bibliography
 (Ellen Papakyriakou) Olympia: Art: the chryselephantine statue of Zeus
 Michael Lahanas, "The colossal Zeus statue of Pheidias" 
 David Fenzl "Recreating Olympic Statuary" 

Z
Ugiriki ya Kale
Miikka Mwamba

Miikka Aleksanteri Kari (amezaliwa tar. 16 Oktoba 1971, mjini Helsinki, Ufini) ni mtayarishaji wa muziki na mhandisi wa sauti toka nchini Ufini-Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kitayarishaji kama Miikka Mwamba. Miikka Mwamba ni mtayarishaji mashuhuri sana kwa nchi ya Tanzania, na ameweza kujibebea umaarufu mkubwa sana nchini Tanzania kunako miaka ya 2000.

Miikka aliwahi kufanya kazi na wasanii mbalimbali wa nchini Tanzania. Wasanii hao ni: Dully Sykes, Inspector Haroun, Lady Jay Dee, Mad Ice, Chegge, Mandojo na Domo Kaya, Solid Ground Family, Complex, Zahrani (maarufu kama Big Punisher wa Bongo), Only Face, Dknob na wengine wengi wa kutoka Tanzania.

Miikka Mwamba, ameshawahi kufanya kazi miaka mingi kwenye medani za muziki, filamu, michezo ya kuigiza na dansi, ni swala ambalo si mara nyingi kufanyika kwa nchi ya Ufini na Tanzania pia.

Miikka alihitimu elimu yake  ya msingi na secondary katika Lohja, ambacho ni chuo cha sanaa (Torkkelin kuvataidelukio) alisomea Helsinki, na shahada ya uzamili (MA) alipata Theatre Academy of Finland, Dept. of Light and Sound Design.

Nyimbo zilizotamba
 Julieta - Dully Sykes (2000)
 Athumani Mlevi - Solid Ground Family (2001)
 Baby Gal - Mad Ice (2002)
 Tupa Mawe - Zahrani na Complex (2001)
 Twenzetu - Chegge, Ferouz na Mh Temba (2005)
 Elimu Mitaani.com - Dknob (2003)
 Kitu Gani - Dknob (2007)

Viungo vya Nje
 Tovuti ya studio ya Miikka Mwamba 
 Maelezo binafsi kuhusu Miikka Mwamba katika faili ya PDF

Waliozaliwa 1971
Watayarishaji muziki wa Ufini
Watayarishaji muziki wa Tanzania
Watu walio hai
Pembetatu mraba

Pembetatu mraba ni aina ya pekee ya pembetatu yenye pembe moja ya nyuzi 90°. Pembe mbili nyingine zina jumla ya nyuzi 90°. 

Pande zina majina maalumu kutokana na kawaida ya wanahisabati ya Ugiriki wa Kale. 
Pande ndefu kinyume cha  pembe mraba ni hipotenusi au kiegana. 
Pande mbili nyingine zinazoanza kwenye pembe mraba huitwa miguu au kwa neno la Kigiriki katheti.

 uhakiki wa Thales husema kila pembetatu ambayo kona zake ziko kwenye nusuduara sharti ni pembetatu mraba.
 uhakiki wa Pythagoras husema ya kwaba mraba juu ya hipotenusi ni sawa na jumla ya miraba juu ya miguu (katheti).

Jiometria
Pythagoras

Pythagoras (kwa Kigiriki Πυθαγόρας; mnamo 570 KK - baada ya mwaka 510 KK) alikuwa mtaalamu wa falsafa na hisabati wakati wa ustaarabu wa Ugiriki ya Kale.

Maisha
Alizaliwa kisiwani Samos karibu na pwani ya Asia Ndogo. 

Alipokuwa na umri wa miaka 14 alihamia Italia ya kusini iliyokuwa eneo lenye miji mingi ya Wagiriki wa Kale.

Pythagoras anakumbukwa hasa kwa "uhakiki wa Pythagoras" unaoeleza tabia za pembetatu mraba. Aligundua ya kwamba mraba juu ya hipotenusi (kiegana au upande kinyume cha pembe mraba) ni sawa na jumla ya miraba juu ya pande mbili nyingine.

Pythagorasi alianzisha kundi la kidini la wanahisabati; walitafuta siri za dunia katika namba wakiamini ya kwamba miungu walificha habari za dunia ndani ya namba zinazoonekana kote duniani kwa wataalamu wa hisabati hii takatifu. 

Wanafunzi wake walifundisha uhamisho wa roho za watu kutoka mwili mmoja kwenda mwili mwingine; miili hufa, lakini roho zadumu. Pythagorasi alidai ya kwamba yeye alikumbuka maisha yake manne ya awali. Alikataa kuua wanyama kwa sababu aliona roho ndani ya wanyama pia, hivyo wanafunzi wake hawakula nyama. 

Wanafalsafa wa Ugiriki ya Kale
Wanahisabati wa Ugiriki ya Kale
Samos

Samos ni kisiwa cha Ugiriki kilichopo kilomita 1.3 mbele ya pwani ya Uturuki. Ni pia moja ya wilaya 51 za Ugiriki.

Samos ina urefu wa km 44 na upana wa km 19; eneo lake ni km² 477. Sehemu kubwa ni milima inayofikia kimo cha mita 1,153 juu ya usawa wa bahari.

Kuna wakazi 33,800 na mji mkubwa, unaoitwa Samos vilevile, una watu 6,000. 

Uchumi unategemea utalii pamoja na kilimo. Divai ya Samos ni maarufu.

Katika historia ya Ugiriki ya Kale Samos ilikuwa nyumbani kwa wataalamu mashuhuri kama Pythagoras, Epikuri, Herodoti na Aristarko wa Samos.

Mahali kadhaa pameorodheshwa na UNESCO kama Urithi wa Dunia.

Picha

Viungo vya nje

Visiwa vya Ugiriki
Visiwa vya Mediteranea
Mtume Paulo
Maeneo ya Biblia
Urithi wa Dunia
Gloria Foster

Gloria Foster (15 Novemba 1933 – 29 Septemba 2001) alikuwa mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa jina la Oracle kutoka katika mfululizo wa filamu ya Matrix 1 na 2. Bi. Gloria alifarika dunia mnamo tarehe 29 ya mwezi wa Septemba, kwa ugonjwa wa kisukari. Na akazikwa katika makaburi ya Cypress Hills mjini Brooklyn-Marekani.

Filamu alizoziigiza Bi. Gloria Foster
 The Matrix Reloaded (2003) kaiigiza kama  The Oracle
 The Matrix (1999) kaiigiza kama  The Oracle
 City of Hope (1991) kaiigiza kama  Jeanette
 Leonard Part 6 (1987) kaiigiza kama  Medusa
 Man and Boy (1972) kaiigiza kama  Ivy Revers
 The Angel Levine (1970) kaiigiza kama  Sally
 The Comedians (1967) kaiigiza kama  Mrs. Philipot
 Nothing But a Man (1964) kaiigiza kama  Lee
 The Cool World (1964) kaiigiza kama  Mrs. Custis

Mfululizo wa televisheni
 Percy & Thunder (1993) kaiigiza kama  Sugar Brown
 Separate But Equal (1991) kaiigiza kama  Buster
 The Atlanta Child Murders (1985) (miniseries) kaiigiza kama  Camille Bell
 House of Dies Drear (1984) kaiigiza kama  Sheila Small
 The Files on Jill Hatch (1983) kaiigiza kama  Mrs. Hatch
 Top Secret (1978) kaiigiza kama  Judith
 To All My Friends on Shore (1972) kaiigiza kama  Serena

Marejeo ya nje
 http://www.imdb.com/name/nm0287825/

Viungo vya nje
 

Waigizaji filamu wa Marekani
Waliozaliwa 1933
Waliofariki 2001
384 KK

Makala hii inahusu mwaka 384 KK (Kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa 
 Aristoteli atakayekuwa mwanafalsafa muhimu wa Ugiriki ya Kale

Waliofariki 

Karne ya 4 KK
322 KK

Makala hii inahusu mwaka 322 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 
 7 Machi - Aristoteli aliyekuwa mwanafalsafa mashuhuri wa Ugiriki ya Kale

Karne ya 4 KK
Aristo

Aristo (pia: Arator) alikuwa padri wa Aleksandria (Misri) ambaye alikubali kuteswa na hatimaye kuuawa kwa ajili ya imani yake. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa hasa tarehe 21 Aprili.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Misri
Halkidiki

Halkidiki (pia: Chalkidiki; Kigir. Χαλκιδική) ni rasi ya Ugiriki ya kaskazini inayoingia katika bahari ya Mediteranea kwa umbo la mkono mwenye vidole vitatu. Kidole upande wa mashariki ni Athos inayojulikana kama jamhuri ya Wamonaki; ni kama jimbo la kujitegemea linalosimamiwa na Ugiriki kwa mambo ya nje tu.

Kihistoria Halkidiki ilikuwa sehemu ya Masedonia ya Kigiriki. Mwanafalsafa mashuhuri Aristoteli alizaliwa hapa. 

Leo hii Halkidiki -isipokuwa sehemu ya Athos- ni moja kati ya wilaya 51 za Ugiriki na makao makuu iko mjini Polygyros.

Wilaya za Ugiriki
Albatrosi

Albatrosi (kutoka Kiing.: albatross) ni ndege wakubwa wa bahari katika familia Diomedeidae. Baina ya spishi hizi yuko ndege wenye mabawa marefu kabisa kuliko ndege wote duniani. Albatrosi Mlizi ana mabawa ambayo mawili pamoja yana urefu wa sm 310 kwa wastani na urefu mkubwa kabisa uliopimwa ulikuwa sm 370. Rangi zao zinatofautiana kutoka nyeupe na mabawa kijivu hafifu hadi mwili wote kijivucheusi. Wana domo kubwa sana lenye ncha kwa umbo la kulabu. Mirija miwili ya pua inapitia pande zote mbili za domo.

Ndege hawa huenda mbali sana wakiruka angani na wanaweza kuzunguka dunia. Hawapigi mabawa sana baada ya kuruka, lakini wananyiririka kwa mabawa yaliyonyooshwa. Huwakamata ngisi, samaki na gegereka na hula mizoga pia. Kwa kawaida albatrosi huyatengeneza matago yao kwenye visiwa vya mbali visipokaa watu wala mamalia wengine. Kabla ya kujamiiana dume na jike hutenga dansi ya kanuni kaida. Jike hulitaga yai moja tu.

Spishi za Afrika 
 Diomedea amsterdamensis, Albatrosi wa Kisiwa Amsterdam (Amsterdam Albatross)
 Diomedea dabbenena, Albatrosi wa Tristan (Tristan Albatross)
 Diomedea epomophora, Albatrosi Mfalme (Southern Royal Albatross)
 Diomedea exulans, Albatrosi Mlizi (Wandering Albatross)
 Phoebetria fusca, Albatrosi Kijivucheusi (Sooty Albatros)
 Phoebetria palpebrata, Albatrosi Mgongo-kijivu (Light-mantled Albatros)
 Thalassarche bulleri, Albatrosi wa Buller (Buller's Albatross)
 Thalassarche carteri, Albatrosi Domo-njano wa Bahari ya Hindi (Indian Yellow-nosed Albatross)
 Thalassarche cauta, Albatrosi Utosi-mweupe (Shy Albatross)
 Thalassarche chlororhynchos, Albatrosi Domo-njano wa Bahari ya Atlantiki (Atlantic Yellow-nosed Albatross)
 Thalassarche chrysostoma, Albatrosi Kichwa-kijivu (Grey-headed Albatross)
 Thalassarche melanophris, Albatrosi Nyusi-nyeusi (Black-browed Albatross)
 Thalassarche salvini, Albatrosi wa Salvin (Salvin's Albatross)

Spishi za mabara mengine 
 Diomedea antipodensis (Antipodean Albatross)
 Diomedea sanfordi (Northern Royal Albatross)
 Phoebastria albatrus (Short-tailed Albatross)
 Phoebastria immutabilis (Laysan Albatross)
 Phoebastria irrorata (Waved Albatross)
 Phoebastria nigripes (Black-footed Albatross)
 Thalassarche eremita (Chatham Albatross)
 Thalassarche impavida (Campbell Albatross)

Picha 

Walinzi na jamaa
Jason Statham

Jason Statham (amezaliwa 26 Julai 1967) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Uingereza. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Bacon katika filamu ya Lock, Stock and Two Smoking Barrels, Jake Green katika filamu ya Revolver, Turkish katika filamu ya Snatch.

Pia Statham amepata kuonekana katika filmu nyingi sana za Kimarekani. Filamu hizo ni kama vile The Italian Job, Crank, The One na War ambazo zote alicheza na miwgizaji filamu mashuhuri wa Kichina Jet Li. Vilevile katika The Transporter, humo alicheza kama nyota kiongozi wa filamu hiyo na inaamika kwamba ile ndiyo iliyomfanya aonekane zaidi kwa watu wa Marekani.

Wasifu

Maisha ya awali 
Statham alizaliwa mjini [Shirebrook], Derbyshire na baadaye kuhamia mjini London. Ni mtoto wa pili wa wazazi ambao mmoja wao alikuwa mwimbaji na mwingine mwundaji wa nguo. Alikulia katika maisha ya kimichezo na ni mwogeleaji mzuri - mwanariadha. Na amewahi kushinda mashindano ya kimataifa ya mbio kwa mwaka wa 1992. Vilevile amewahi kuwa mwanachama wa Kikosi cha Waogeleaji cha Taifa cha Britain kwa takriban miaka kumi na miwili. Pia Statham ni mtaalam wa martial arts na Kick Boxing.

Maisha binafsi
Statham amewahi kuwa mahusiano ya kimapenzi na mwigizaji filamu-mwanamitindo wa Kiingereza Bi. Kelly Brook kwa takriban miaka saba, lakini wakaja kutengana pale mwanamama Kelly alipokutana na mwigizaji filamu mwenzi Bw. Billy Zane wakati wa kucheza filamu ya Survival Island na kupelekea kuwa mpenzi wa mwigizaji huyo. Mnamo mwaka wa [2005], Statham akaanzisha mahusiano na mwimbaji wa zamani Bi. Sophie Monk, lakini mapenzi yao hayakudumu sana wakaachana.

Filamu alizocheza

Marejeo

Viungo vya nje 

 
 Jason Statham does Gumball 2007

Waliozaliwa 1967
Watu walio hai
Waigizaji filamu wa Uingereza
Christian Lous Lange

Christian Lous Lange (17 Septemba 1869 – 11 Desemba 1938) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Norwei. Hasa alijitahidi kupatanisha vyama mbalimbali vya siasa. Mwaka wa 1921, pamoja na Hjalmar Branting alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.

Waliozaliwa 1869
Waliofariki 1938
Wanasiasa wa Norwei
Tuzo ya Nobel ya Amani
NATO

Shirika la Mkataba wa Atlantiki ya Kaskazini (kwa Kiingereza: North Atlantic Treaty Organization, NATO; kwa Kifaransa: Organization du traité de l'Atlantique nord, OTAN) ni ushirikiano wa kujihami wa kambi ya magharibi. Unaunganisha nchi 29 za Ulaya pamoja na Marekani na Kanada. Nchi wanachama zimeahidi kuteteana kama nchi moja inashambuliwa na nchi ya nje. Makao makuu yapo Brussels.

Historia
NATO ilianzishwa mwaka 1949 wakati wa vita baridi kama maungano ya nchi za Ulaya ya magharibi pamoja na Marekani dhidi ya Umoja wa Kisovyeti na nchi shiriki zake katika Mapatano ya Warshawa. Nchi wanachama wa kwanza walikuwa Marekani, Ubelgiji, Uholanzi, Luxemburg, Ufaransa, Uingereza, Kanada, Ureno, Italia, Norwei, Denmark na Iceland. 1952 Ugiriki na Uturuki zilijiunga pia zikafuatwa na Ujerumani ya Magharibi.

Baada ya mwisho wa vita baridi nchi zilizokuwa chini ya Umoja wa Kisoveti kama sehemu ya kambi ya kikomunisti zilijiunga na NATO kuanzia mwaka 1999. Ndizo Hungaria, Ucheki, Poland (1999), halafu Estonia, Latvia, Lithuania, Slovenia, Slovakia, Bulgaria, Romania (2004), Kroatia, Albania (2009), Montenegro (2017), Masedonia Kaskazini (2020). Mwaka 2023 Ufini pia ulijiunga.

Viungo vya Nje 

 NATO Official Website
 History of NATO – the Atlantic Alliance - UK Government site
 Basic NATO Documents
 The Globalization of Military Power: NATO Expansion (CRG)
 'NATO force 'feeds Kosovo sex trade' (The Guardian)
 NATO Maintenance and Supply Agency (NAMSA) Official Website
 NATO Consultation, Command and Control Agency (NC3A) Official Website 
 Joint Warfare Centre
 NATO Response Force Article 
 NATO searches for defining role
 Official Article on NATO Response Force
 Congressional Research Service (CRS) Reports regarding NATO 
 Balkan Anti NATO Center, Greece
 NATO Defense College
 Atlantic Council of the United States 
 CBC Digital Archives - One for all: The North Atlantic Treaty Organisation
 NATO at Fifty: New Challenges, Future Uncertainties  U.S. Institute of Peace Report, Machi 1999
 NATO at 50 
 Operation Deny Flight fact sheet 
 National Model NATO 
 The Impact of NATO forces in Afghanistan  An analysis of the effects of the U.S. led occupation on the political and social climate of Afghanistan.
 ESDI evolution in NATO: The presentation of the Eurocorps-Foreign Legion concept and its Single European Regiment at the European Parliament in June 2003 

Mashirika ya kimataifa
Brussels
Kifupi
Jumuiya ya Nchi Huru

Jumuiya ya Nchi Huru (kwa Kirusi: Содружество Независимых Государств (СНГ), sodrushestvo nezavisimikh gosudarstv (SNG); kwa Kiingereza: Commonwealth of Independent States (CIS)) ni jina la umoja wa nchi zilizokuwa sehemu za Umoja wa Kisovyeti hadi mwaka 1991.

Jumuiya hiyo iliundwa tarehe 8 Desemba 1991 na viongozi wa Urusi, Belarusi na Ukraine. 

Makao makuu yapo Minsk, mji mkuu wa Belarusi na wabunge hukutana Sankt Peterburg.

Wanachama 
 Nchi wanachama 2008 (mwaka wa kujiunga)
 Armenia (1991)
 Azerbaijan (1993)
 Belarusi (1991)
 Kazakhstan (1991)
 Kirgizia (1991)
 Moldova (1994)
 Tajikistan (1991)
 Urusi (1991)
 Uzbekistan (2000)

+ Nchi mwanachama wa kushirikishwa
 Turkmenistan (1991; ikajiondoa 2005, kwa sasa nchi shiriki)

+ Nchi zilizokuwa jamhuri za Umoja wa Kisovyeti zisizoshiriki katika jumuiya
 Estonia
 Latvia
 Lithuania
 Georgia
 Ukraine

Shabaha na hali ya jumuiya 
Jumuiya ilianzishwa kama njia ya kuondoa Umoja wa Kisovyeti bila kuacha ushirikiano. Tangu kuundwa nchi wanachama zilitia sahihi mikataba na mapatano mengi lakini hali halisi umuhimu wa umoja huu umerudi nyuma. Marais hawakutani pamoja tangu miaka kadhaa.

Ukraine na Georgia zinaelekea kujiunga na Ulaya na kambi la magharibi pamoja na NATO na mwelekeo huo umeshasababisha ugomvi na Urusi. Moldavia vilevile inaimarisha uhusiano wake na Romania, ambayo ni mwanachama wa Umoja wa Ulaya na NATO, kwa sababu Wamoldavia wengi huongea Kiromania.

Viungo vya Nje 
 http://cis.minsk.by

Mashirika ya kimataifa
Varus

Publius Quinctilius Varus (* 47/46 KK mjini Cremona (Italia); † 9 BK Germania) alikuwa mwanasiasa na kiongozi wa kijeshi wa Kiroma. 

Alitumiwa na Kaisari Augusto kwa shughuli mbalimbali. 9/8 KK alipewa ugavana wa jimbo la Afrika (Tunisia) . Kati ya 7/6 na 5/4 alikuwa gavana wa Kiroma huko Shamu (Syria) alipokuwa pia mshauri wa mfalme Herode I. 

Mnamo 7 hadi 9 BK alipewa ugavana wa jimbo la Germania (leo: Ujerumani). Varus alizunguka pia ng'ambo ya mto Rhein akisindikizwa na legioni zake na kujenga barabara, kutembelea machifu wa Kigermanik na kutoa maazimio katika fitina kati ya makabila ya Kigermanik. 

Mwaka 9 aliporudi pamoja na legioni tatu kutoka ziara yake alishambuliwa na jeshi la Wagermanik waliokusanywa na Arminio. Waroma walishambuliwa msituni wakajitetea kwa siku tatu mwishowe walishindwa na kuuawa wote. Varus alijiua mwenyewe alipoona atashindwa.

Augusto alihuzunika kupotea kwa jeshi kubwa. Hii ilikuwa mwisho wa majaribio ya Waroma ya kupanusha utawala wao juu ya Wagermanik upande wa mashariki ya mto Rhein.

Varus
Utawala huria

Utawala huria (pia: uanakisti kutoka Kigir. ἀναρχία anarkhia "bila utawala") ni itikadi ya kisiasa inayokataza kila aina ya utawala wa wanadamu juu ya wanadamu wengine. Haikuibali kipaumbele kwa "wakubwa" wa kila aina juu ya watu wengine.

Wafuasi wa utawala huria hutaka kujenga jamii kama ushirikiano wa hiari kati ya watu huru ama watu mmoja-mmoja walio huru au vikundi vya watu vinavyoshirikiana kwa hiari. Wafuasi wa utawala huria wanataka kuondoa mfumo wa ngazi ya madaraka unaowapa maafisa wa juu uwezo na hali ya kuwamulia wengine wa ngazi za chini. Kutokana na msingi huu wanakataa dola na vyombo vyake kama serikali hasa kama ni serikali ya kidikteta au ya kifalme.

Menginevyo kuna mikondo mingi kati ya vikundi mbalimbali wa wafuasi wa utawala huria. Wengine wanakazia zaidi nafasi ya mtu binafsi wakitazama jamii kama jumla ya watu binafsi; wengine huona umuhimu wa kugawa jamii katika vikundi vingi ambako kila mtu anajiunga na kundi na vikundi vinashirikiana kwa pamoja kwa hiari na kwa kupatana.

Kwa jumla uanakisti au utawala huria ni mwendo ulioanza katika Ulaya wakati wa karne ya 19 katika mazingira ya utawala mkali wa wafalme na makabaila. Hapo waanakisti wa kwanza walijiuliza eti ni msingi gani ambako mfalme au mkabaila anadai utii wakajibu hakuna kwa sababu kila mtu ni sawa na huru si halali kumlazimisha. 

Waanakisti Warusi hasa walijaribu kumpindua tsar kwa njia za kigaidi kwa kumtupia mabomu au kwa bunduki.

Uanakisti uliendelea katika nchi penye udikteta; katika Hispania wafuasi wa utawala huria walikuwa harakati kubwa sana kati ya wafanyakazi wa viwandani katika nusu ya kwanza ya karne ya 20.

Lakini katika nchi penye demokrasia palikuwa na wafuasi wachache tu wa itikadi hiyo. Hadi leo waanakisti huwa na vikundi vidogo kati ya wanafunzi na wasoma lakini bila athira kubwa ya kisiasa.

Siasa
Tsar

Tsar ilikuwa cheo cha mfalme au mfalme mkuu katika Urusi na pia katika Serbia na Bulgaria.

Asili ya neno ni Julius Caesar aliyekuwa kiongozi wa Dola la Roma hadi kuuawa kwake na wapinzani mwaka 44 KK. Watawala waliomfuata walianza kutumia jina la Caesar kwa heshima yake hadi jina lilikuwa cheo. Cheo cha "Caesar" likawa "kaisar" kwa lugha ya Kigiriki na kuingia katika lugha za nchi zilizojaribu kuendeleza Dola la Roma:

 "Kaiser" wa Dola Takatifu la Kiroma (Ujerumani) aliyeingia katika Kiswahili kama "kaizari".

 "Tsar" wa Urusi tangu 1453 baada ya mwisho wa Milki ya Bizanti iliyokuwa mabaki ya Dola la Roma; baada ya Waosmani kuteka mji wa Konstantinopoli mtawala wa Utusi alimwoa binto wa Kaisari wa mwisho wa Bizanti akajitangaza kama mfuasi wake na Moscow kuwa "Roma ya tatu".

Tsar wa mwisho alikuwa mtawala wa Urusi Nikolai II aliyepinduliwa katika mapinduzi ya Urusi ya 1917.

Urusi
 
Ufalme
Eazy-E

Eric Lynn Wright (7 Septemba 1964 – 26 Machi 1995) alikuwa rapa na mtayarishaji wa muziki kutoka mjini Compton, California, Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Eazy-E. Wakati Eazy E bado yungali bwana mdogo alikuwa akijishughulisha na maswala ya uuzaji wa dawa za kulevya, kisha pesa za kazi hiyo anawekeza katika mradi wake wa muziki wa hip hop.

Anafikirika sana kuwa yeye ni mmoja kati ya waanzilishi wakubwa wa kundi la muziki wa hip hip maarufu kama N.W.A., lakini baadaye alipata umaarufu zaidi pale alipokuwa akifanya muziki huo akiwa kama msanii wa kujitegemea (solo artist).

Sauti ya Eazy-E ilikuwa ikijulikana kwakuwa alikuwa akiitumia kwa staili moja tu, alikuwa akiimba kwa sauti ya juu na mashairi yake yalikuwa yakilenga sana maisha ya mtaani, yaani ujambazi, madawa ya kulevya, mahusiano ya wakazi na polisi, na masuala ya kujamiiana.

Kuna kipindi pia alikuwa akitangaza kipindi cha hip hop katika radio ya Los Angeles katika kituo cha KKBT.

Kwa kazi zake za uuzaji wa dawa za kulevya, zilikuwa zikimpa faida sana na akaamua kutumia faida zake kwa kuanzisha studio ya kurekodia mzuiki huo. Studio ilikwenda kwa jina la Ruthless Records.  Pale Ruthless ilipo msajiri Dr. Dre na Ice Cube wakatunga nyimbo ya "Boyz-n-the-Hood", kisha Wright akaanzisha kundi liliokwenda kwa jina la  N.W.A, kundi likaunganisha marapa wengi kama Dr. Dre na Ice Cube kisha baadaye akaongezeka DJ Yella na Arabian Prince. Baadaye studio ya Ruthless ikatoa albamu ya kwanza ya N.W.A (1987), N.W.A na mwaka uliofuata wakatoa Straight Outta Compton (1988), na baada ya mwezi mmoja Eazy-E akatoa albamu yake binafsi iliyokwenda kwa jina la Eazy-Duz-It.

Albamu za Easy-E 
 1988: Eazy-Duz-It
 1992: 5150: Home 4 tha Sick
 1993: It's On (Dr. Dre) 187um Killa
 1995: Str8 off tha Streetz of Muthaphukkin Compton
 1996: Eternal E
 2002: Impact of a Legend
 2007: Featuring…Eazy-E

Marejeo ya nje

Viungo vya nje 
 
 
 
 NWA World
 SWINDLE Magazine Story on Eazy-E 

Waliozaliwa 1964
Waliofariki 1995
Wanamuziki wa Marekani
Wanachama wa N.W.A.
Marapa wa West Coast
Los Angeles