Irene Ovonji-Odida

Irene Ovonji-Odida (amezaliwa 1964)  ni mwanasheria wa Uganda, mwanasiasa, na mwanaharakati wa haki za wanawake. Mwanachama wa Tume ya Kurekebisha Sheria ya Uganda, alichangia uandishi wa Katiba ya Uganda ya 1995 na kusaidia kuunda Jumuiya ya Afrika Mashariki. Amefanya kazi kwa misaada ikiwa ni pamoja na ActionAid na kufanya ufuatiliaji wa uchaguzi nchini Uganda na Tanzania. Alikuwa mjumbe aliyechaguliwa wa Bunge la Afrika Mashariki kutoka 2001 hadi 2006.

Maisha na Elimu 
Irene Ovonji alizaliwa nchini Uganda na Valerian Ovonji, ambaye aliwahi kuwa katibu wa kudumu na waziri wa serikali chini ya Idi Amin. Mama yake alifanya kazi ya ushonaji. Mnamo 1972, hata hivyo, baba yake aliondolewa kwenye wadhifa wake wa uwaziri kwa kutokubaliana wazi wazi na sera za serikali, na mnamo 1977 alikimbilia Kenya alipogundua wanamgambo wa Amin walikuwa wakimlenga kuuawa. Mwaka uliofuata familia yake ilijiunga naye kama wakimbizi. Ingawa waliweza kurudi Uganda mnamo 1979 baada ya Amin kupinduliwa, Irene alibaki Kenya kwa miaka mingine mitano kumaliza masomo yake ya sekondari. Alikaa na jamaa ambao pia walikuwa wamekimbilia Kenya.

Aliporudi Uganda, alijiunga na Chuo Kikuu cha Makerere, ambapo alipata shahada ya sheria na shahada ya uzamili katika sheria ya kulinganisha.

Kazi 
Amejitolea kwa mashirika mbalimbali ya kiserikali tangu 1989, kwa kuzingatia zaidi yale yanayohusiana na haki za binadamu na maendeleo.  Ovonji-Odida amewahi kuwa mkurugenzi wa sheria kwa Kurugenzi ya Maadili na Uadilifu ya serikali ya Uganda. Alikuwa mwanachama wa Tume ya Kurekebisha Sheria nchini Uganda mnamo 1994.Alikuwa pia afisa wa sheria katika Tume ya Kurekebisha Sheria na mtafiti katika Tume ya Bunge Maalum, mashirika mawili ambayo yanahusika na uandishi wa katiba ya 1995. 

Ovonji-Odida alishiriki katika kampeni ya 1997-98 kurekebisha rasimu ya Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) ili kupanua wigo wake kutoka kwa shirika lenye msingi wa biashara kujumuisha majukumu ya maendeleo ya kimataifa. Amefanya kazi kwa vikosi kazi kadhaa vya kitaifa na kimataifa ikiwa ni pamoja na moja ya Jumuiya ya Afrika inayozingatia shirikisho la kisiasa na Jumuiya ya pamoja ya Umoja wa Afrika-Tume ya Uchumi ya Afrika moja juu ya harakati haramu ya mji mkuu

Kampeni za Ovonji-Odida za haki ya kijamii, usawa wa kijinsia na haki za binadamu ikiwa ni pamoja na kampeni ya kupambana na ufisadi Jumatatu nyeusi. Alichaguliwa kama mjumbe wa Bunge la Afrika Mashariki kutoka 2001 hadi 2006, ambapo aliongoza mipango ya kuboresha uwazi na uwajibikaji, kupunguza mizozo ya kikanda, na kutoa usimamizi kwa mazungumzo ya kibiashara. Aliwahi kuwa mfuatiliaji wa uchaguzi wa kura ya maoni ya vyama vingi vya Uganda na mwaka huo huo alihudumu katika kamati ya ActionAid Uganda.  Ovonji-Odida alikaa kwenye bodi ya kimataifa ya ActionAid kutoka 2007 na alikuwa mwenyekiti kati ya 2009 na 2015. Aliwahi kuwa mwangalizi wa Jumuiya ya Madola kwa uchaguzi mkuu wa Tanzania wa 2010.

Tangu 2012 Ovonji-Odida amekuwa makamu mwenyekiti wa Slum Aid International Uganda na tangu 2013 amekuwa makamu mwenyekiti wa baraza la Chuo Kikuu cha Makerere. Amekuwa mwenyekiti wa Kituo cha Wadhamini wa Utafiti wa Msingi tangu 2013 na kwa sasa ni mtendaji mkuu wa Chama cha Wanasheria Wanawake nchini Uganda. Irene Ovonji-Odida akitoa mihadhara na kufanya utafiti kuhusu haki za wanawake za ardhi, katiba ya Uganda na ujumuishaji wa kisiasa wa Afrika Mashariki.

Maisha binafsi 
Ovonji-Odida ameolewa na mama wa watoto wawili.

Marejeo 

Waliozaliwa 1964
Wanasiasa wa Uganda
Editathon 2021-06 Morogor