LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Nyabulanda

Nyabulanda ni kata ya Wilaya ya Nyang'hwale katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,285 waishio humo. Msimbo wa posta ni 30212.

Marejeo
 

Wilaya ya Nyang'hwale
Mkoa wa Geita
Ario

Ario (kwa Kiberberi: Aryus ; kwa Kigiriki Ἄρειος, Areios, 250 au 256 – 336) alikuwa padri kutoka Libya aliyefanya kazi huko Alexandria, Misri. 

Mafundisho yake yalisisitiza kuwa Mungu Baba ni mkuu kuliko Mwana, akipinga imani katika Utatu.

Kristolojia yake ilikanushwa na askofu wake, Aleksanda wa Aleksandria, lakini ilienea kote mashariki mwa Dola la Roma na kuvuruga Kanisa Katoliki kiasi cha kudai Kaisari Konstantino I aitishe Mtaguso wa kwanza wa Nisea mwaka 325.

Huo mtaguso mkuu wa kwanza, uliokusanya maaskofu wengi hasa wa mashariki, ulikataa hoja zake na kumkiri Mwana kuwa na hali ileile ya Baba. 

Hata hivyo vurugu ziliendelea hata kudai ufanyike mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (383), ambao ni wa pili kati ya mitaguso ya kiekumene, nao ukasisitiza na kukamilisha imani ya mtaguso wa kwanza wa Nisea katika Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli.

Ingawa imani hiyo ilikubaliwa kura rasmi katika Dola la Roma, Uario ulienea kati ya makabila ya Kijerumani, hasa Wagoti na Wavandali, hivyo uliendelea hadi karne ya 7 na ya 8.

Mpaka leo kuna madhehebu yanayokanusha umungu wa Yesu Kristo na kusema ni kiumbe tu.

Maandishi yake 
 The Complete Extant Works of Arius From the Wisconsin Lutheran College website page entitled "Fourth Century Christianity".

Tanbihi

Marejeo 
 Athanasi wa Aleksandria, History of the Arians, London, 2013. limovia.net ISBN 978-1-78336-206-6
 Athanasi wa Aleksandria]]. History of the Arians. Online at CCEL. Part I Part II Part III Part IV Part V Part VI Part VII Part VIII. Accessed 13 December 2009.
 Artemi, Eirini, The religious policy of the Byzantine emperors since the First to the Fourth ecoumenical council online onhttp://www.impantokratoros.gr/thriskeftikh-politikh.el.aspx
 Ayres, Lewis. Nicaea and its Legacy: An Approach to Fourth-Century Trinitarian Theology. New York: Oxford University Press, 2004.
 Hanson, R.P.C. The Search for the Christian Doctrine of God: The Arian Controversy, 318–381. T&T Clark, 1988.
 Parvis, Sara. Marcellus of Ancyra And the Lost Years of the Arian Controversy 325–345. New York: Oxford University Press, 2006.
 Rusch, William C. The Trinitarian Controversy. Sources of Early Christian Thought, 1980. ISBN 0-8006-1410-0
 Schaff, Philip. "Theological Controversies and the Development of Orthodoxy". In History of the Christian Church, Vol III, Ch. IX. Online at CCEL. Accessed 13 December 2009.
 Wace, Henry. A Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects a.d Heresies. Online at CCEL. Accessed 13 December 2009.
 Williams, Rowan. Arius: Heresy and Tradition. Revised edition, 2001. ISBN 0-8028-4969-5

Waliozaliwa 256
Waliofariki 336
Mapadri
Historia ya Ukristo
Teolojia
Uario

Uario (au Uariani) ni msimamo wa teolojia ambao unamuita Yesu "Mwana wa Mungu" lakini kwa kukanusha imani ya Wakristo karibu wote kuhusu Utatu mtakatifu, yaani uwemo wa nafsi tatu za milele katika Mungu pekee: Baba, Mwana na Roho Mtakatifu.

Hivyo unafafanua kwamba Yesu Kristo si sawa na Mungu Baba wala si wa milele, bali ni kiumbe tu, ingawa bora kuliko wote.

Jina linatokana na lile la Ario (250 hivi – 336), padri wa Aleksandria, Misri. Ingawa yeye hakuwa wa kwanza kufafanua hivyo maneno ya Yoh 14:28, mafundisho yake yalivuruga kabisa Kanisa kwa muda mrefu na kuhitaji mitaguso mikuu miwili ili kuyakomesha katika Dola la Roma. 

Kwa ajili hiyo, katika mitaguso hiyo ya kiekumeni ya kwanza (Mtaguso wa kwanza wa Nisea na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli) ilitungwa ikapanuliwa kanuni ya imani ya Nisea-Konstantinopoli iliyotakiwa kufuatwa na maaskofu wote, hata kwa nguvu ya serikali ya Dola la Roma.

Juhudi hizo hazikuzuia Uario kuendelea nje ya dola hilo, hasa kati ya makabila ya Kijerumani ambayo muda mfupi baadaye wakavamia Dola la Roma na kudhulumu Wakatoliki, hasa Hispania na Afrika Kaskazini.

Mwanzoni mwa karne za kati, Uario uliachwa kabisa, lakini ukatokea tena na tena, hasa nchini Marekani.

Hivyo Uario unafuatwa hata leo na madhehebu kadhaa ya Ukristo, ambayo kwa sababu hiyo yanatazamwa na wengine wote kama si Wakristo ama walau ni Wakristo wa pembeni (kwa Kiingereza "Marginal Christians"). Mfano wake ni Mashahidi wa Yehova, Wamormoni, lakini pia baadhi ya Wapentekoste.

Tanbihi

Teolojia
Historia ya Ukristo
Yesu Kristo
Mgeta

Mgeta ni tarafa ya uwanda wa juu (hadi mita 2,200 na zaidi juu ya UB) katika wilaya ya Mvomero, mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67321. 

Ndiyo sehemu ambayo Waluguru wa mwanzo walitokea huko. 

Ni sehemu inayosifika sana kwa kilimo cha mboga na matunda, kwa mfano njegere, maharage, mahindi, magimbi na viazi mviringo. Pia ndipo soko kubwa la matunda na mbogamboga lilipo Nyandila.

Mkoa wa Morogoro
Wilaya ya Mvomero
885 KK

Makala hii inahusu mwaka 885 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
883 KK

Makala hii inahusu mwaka 883 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
872 KK

Makala hii inahusu mwaka 872 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
871 KK

Makala hii inahusu mwaka 899 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
870 KK

Makala hii inahusu mwaka 870 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
895 KK

Makala hii inahusu mwaka 895 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
860 KK

Makala hii inahusu mwaka 860 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
859 KK

Makala hii inahusu mwaka 859 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
858 KK

Makala hii inahusu mwaka 858 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
Miaka ya 850 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 859 - 850 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
857 KK

Makala hii inahusu mwaka 857 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
891 KK

Makala hii inahusu mwaka 891 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
856 KK

Makala hii inahusu mwaka 856 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
855 KK

Makala hii inahusu mwaka 855 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
854 KK

Makala hii inahusu mwaka 854 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
853 KK

Makala hii inahusu mwaka 853 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
852 KK

Makala hii inahusu mwaka 852 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
851 KK

Makala hii inahusu mwaka 851 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
850 KK

Makala hii inahusu mwaka 850 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
849 KK

Makala hii inahusu mwaka 849 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
Miaka ya 890 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 899 - 890 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
848 KK

Makala hii inahusu mwaka 848 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
890 KK

Makala hii inahusu mwaka 890 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
847 KK

Makala hii inahusu mwaka 847 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
846 KK

Makala hii inahusu mwaka 846 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
845 KK

Makala hii inahusu mwaka 845 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
844 KK

Makala hii inahusu mwaka 844 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
843 KK

Makala hii inahusu mwaka 843 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
842 KK

Makala hii inahusu mwaka 842 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
841 KK

Makala hii inahusu mwaka 841 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
840 KK

Makala hii inahusu mwaka 840 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
896 KK

Makala hii inahusu mwaka 896 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
894 KK

Makala hii inahusu mwaka 894 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
893 KK

Makala hii inahusu mwaka 893 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
892 KK

Makala hii inahusu mwaka 892 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
839 KK

Makala hii inahusu mwaka 839 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
838 KK

Makala hii inahusu mwaka 838 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
837 KK

Makala hii inahusu mwaka 837 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
836 KK

Makala hii inahusu mwaka 836 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
897 KK

Makala hii inahusu mwaka 897 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
835 KK

Makala hii inahusu mwaka 835 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
834 KK

Makala hii inahusu mwaka 834 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
813 KK

Makala hii inahusu mwaka 813 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
833 KK

Makala hii inahusu mwaka 833 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
832 KK

Makala hii inahusu mwaka 832 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
898 KK

Makala hii inahusu mwaka 898 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
812 KK

Makala hii inahusu mwaka 812 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
831 KK

Makala hii inahusu mwaka 831 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
830 KK

Makala hii inahusu mwaka 830 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
811 KK

Makala hii inahusu mwaka 811 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki

Karne ya 9 KK
899 KK

Makala hii inahusu mwaka 899 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
810 KK

Makala hii inahusu mwaka 810 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki

Karne ya 9 KK
861 KK

Makala hii inahusu mwaka 861 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
806 KK

Makala hii inahusu mwaka 806 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki

Karne ya 9 KK
862 KK

Makala hii inahusu mwaka 862 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
829 KK

Makala hii inahusu mwaka 829 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
863 KK

Makala hii inahusu mwaka 863 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
828 KK

Makala hii inahusu mwaka 828 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
864 KK

Makala hii inahusu mwaka 864 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
827 KK

Makala hii inahusu mwaka 827 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
826 KK

Makala hii inahusu mwaka 826 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
865 KK

Makala hii inahusu mwaka 865 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
825 KK

Makala hii inahusu mwaka 825 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
804 KK

Makala hii inahusu mwaka 804 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki

Karne ya 9 KK
824 KK

Makala hii inahusu mwaka 824 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
873 KK

Makala hii inahusu mwaka 873 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
808 KK

Makala hii inahusu mwaka 808 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki

Karne ya 9 KK
823 KK

Makala hii inahusu mwaka 823 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
866 KK

Makala hii inahusu mwaka 866 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
867 KK

Makala hii inahusu mwaka 867 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
822 KK

Makala hii inahusu mwaka 822 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
868 KK

Makala hii inahusu mwaka 868 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
805 KK

Makala hii inahusu mwaka 805 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki

Karne ya 9 KK
821 KK

Makala hii inahusu mwaka 821 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
869 KK

Makala hii inahusu mwaka 869 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
800 KK

Makala hii inahusu mwaka 800 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki

Karne ya 8 KK
820 KK

Makala hii inahusu mwaka 820 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
874 KK

Makala hii inahusu mwaka 874 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
819 KK

Makala hii inahusu mwaka 819 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
815 KK

Makala hii inahusu mwaka 815 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
818 KK

Makala hii inahusu mwaka 818 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
817 KK

Makala hii inahusu mwaka 817 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
Miaka ya 860 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 869 - 860 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
875 KK

Makala hii inahusu mwaka 875 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
876 KK

Makala hii inahusu mwaka 876 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
816 KK

Makala hii inahusu mwaka 816 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
877 KK

Makala hii inahusu mwaka 877 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
809 KK

Makala hii inahusu mwaka 809 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
807 KK

Makala hii inahusu mwaka 807 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
803 KK

Makala hii inahusu mwaka 803 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
802 KK

Makala hii inahusu mwaka 802 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
801 KK

Makala hii inahusu mwaka 801 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
880 KK

Makala hii inahusu mwaka 880 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
878 KK

Makala hii inahusu mwaka 878 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
881 KK

Makala hii inahusu mwaka 881 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
882 KK

Makala hii inahusu mwaka 882 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
Miaka ya 880 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 889 - 880 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 870 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 879 - 870 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
879 KK

Makala hii inahusu mwaka 879 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
Charlotte Rampling

Tessa Charlotte Rampling (amezaliwa tar. 5 Februari 1946) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Uingereza.

Viungo vya nje 
 

Waliozaliwa 1946
Waigizaji filamu wa Uingereza
Watu walio hai
Bartolomeo Las Casas

Bartolomeo Las Casas, O.P., kwa Kihispania Bartolomé de las Casas (Sevilia, 1484 hivi – Madrid 18 Julai 1566) alikuwa mwanahistoria, mwanaharakati, mtawa wa Shirika la Wahubiri, askofu wa Kanisa Katoliki na mtu wa kwanza kutambulika rasmi kama "Mtetezi wa Waindio". 

Maandishi yake mengi, yakiwemo Historia fupi ya uangamizaji wa Uindio na Historia ya Uindio, yanasimulia miongo ya kwanza ya ukoloni wa Hispania barani Amerika na kukazia hasa maovu ya wakoloni dhidi ya wenyeji.

Maisha
Akiwa mmoja wa walowezi wa kwanza kutoka Ulaya, kwanza alishiriki, lakini baadaye alijisikia wajibu wa kupinga kabisa maovu hayo. 

Mwaka 1515 alibadili mtazamo wake wa awali, aliachilia watumwa wake na haki zake, akatetea zile za Waindio mbele ya Kaisari Karolo V. 

Katika maandishi yake ya kwanza alipendekeza Waafrika washike nafasi ya Waindio kama watumwa katika makoloni ya Amerika, na kwa sababu hiyo amelaumiwa kuchangia mwanzo wa Biashara ya ng'ambo ya Atlantiki. 

Lakini baadaye alifuta pendekezo hilo, akitambua utumwa wowote ni mbaya sawia. 

Mwaka 1522 alijaribu kuanzisha aina mpya ya ukoloni isiyo na ukatili kwenye pwani ya Venezuela, lakini aliposhindwa Las Casas aliamua kujiunga na utawa wa Wadominiko, akaacha shughuli za kijamii kwa miaka 10 hivi.

Baadaye alisafiri hadi Amerika ya Kati ili kuinjilisha kwa amani Wamaya wa Guatemala akashiriki mijadala kuhusu namna bora ya kuwaingiza Waindio katika Ukristo. 

Aliporudi Hispania kutafuta wamisionari wapya, alizidi kupinga dhuluma hata akafaulu kufanya zipitishwe sheria mpya mwaka 1542. 

Aliteuliwa kuwa askofu wa kwanza wa Chiapas, lakini baada ya muda mfupi ilimbidi arudi Hispania kutokana na upinzani wa wakoloni. 

Miaka yake ya mwisho aliishi ikulu, akiathiri sera za Hispania kuhusu Waindio. Mwaka 1550 alishiriki mdahalo wa Valladolid dhidi ya Juan Ginés de Sepúlveda aliyedai Waindio si binadamu kamili, hivyo wanahitaji kutawaliwa na Wahispania wapate ustaarabu. Las Casas alipinga kabisa na kusema kuwatumikisha ni kinyume cha haki.

Bartolomeo Las Casas alitumia miaka 50 kupinga utumwa na dhuluma za ukoloni, akihimiza serikali kuwa na sera adilifu zaidi. Ingawa hakufaulu sana, walau alileta nafuu fulani na uzingatifu wa maadili. Kwa sababu hiyo Las Casas anahersabiwa mara nyingi kati ya watetezi wa kwanza wa haki za binadamu.

Tanbihi

Marejeo 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 . Extracts

Viungo vya nje 

 Biblioteca de autor Bartolomé de las Casas 
 
 Bartolomé de Las Casas Study Resources
 A Brief Account of the Destruction of the Indies  in Spanish with English translation
 Mirror of the Cruel and Horrible Spanish Tyranny Perpetrated in the Netherlands, by the Tyrant, the Duke of Alba, and Other Commanders of King Philip II From the Collections at the Library of Congress
Bartolomé de las Casas Statement of Opinion, (1542.) From the Collections at the Library of Congress
Narratio Regionum Indicarum per Hispanos Quosdam Deuastatarum Verissima From the Collections at the Library of Congress

Waliozaliwa 1484
Waliofariki 1566
Wadominiko
Wamisionari
Maaskofu Wakatoliki
Wanaharakati wa Hispania
Wanahistoria wa Hispania
Historia ya Amerika
Miaka ya 840 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 849 - 840 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 830 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 839 - 830 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 820 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 829 - 820 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 810 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 819 - 810 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 800 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 809 - 800 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 790 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 799 - 790 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 780 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 789 - 780 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 770 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 779 - 770 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 760 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 769 - 760 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 750 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 759 - 750 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 730 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 739 - 730 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 740 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 749 - 740 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 720 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 729 - 720 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 710 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 719 - 710 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 700 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 709 - 700 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
781 KK

Makala hii inahusu mwaka 781 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
780 KK

Makala hii inahusu mwaka 780 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
789 KK

Makala hii inahusu mwaka 789 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
787 KK

Makala hii inahusu mwaka 787 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
788 KK

Makala hii inahusu mwaka 788 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
785 KK

Makala hii inahusu mwaka 785 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
784 KK

Makala hii inahusu mwaka 784 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
783 KK

Makala hii inahusu mwaka 783 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
799 KK

Makala hii inahusu mwaka 799 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
798 KK

Makala hii inahusu mwaka 798 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
797 KK

Makala hii inahusu mwaka 797 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
796 KK

Makala hii inahusu mwaka 796 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
795 KK

Makala hii inahusu mwaka 795 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
769 KK

Makala hii inahusu mwaka 769 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
794 KK

Makala hii inahusu mwaka 794 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
768 KK

Makala hii inahusu mwaka 768 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
792 KK

Makala hii inahusu mwaka 792 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
767 KK

Makala hii inahusu mwaka 767 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
766 KK

Makala hii inahusu mwaka 766 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
791 KK

Makala hii inahusu mwaka 791 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
765 KK

Makala hii inahusu mwaka 765 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
790 KK

Makala hii inahusu mwaka 790 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
764 KK

Makala hii inahusu mwaka 764 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
763 KK

Makala hii inahusu mwaka 763 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
762 KK

Makala hii inahusu mwaka 762 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
779 KK

Makala hii inahusu mwaka 779 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
761 KK

Makala hii inahusu mwaka 761 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
770 KK

Makala hii inahusu mwaka 770 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
760 KK

Makala hii inahusu mwaka 760 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
778 KK

Makala hii inahusu mwaka 778 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
775 KK

Makala hii inahusu mwaka 775 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
777 KK

Makala hii inahusu mwaka 777 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
774 KK

Makala hii inahusu mwaka 774 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
771 KK

Makala hii inahusu mwaka 771 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
772 KK

Makala hii inahusu mwaka 772 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
773 KK

Makala hii inahusu mwaka 773 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
900 KK

Makala hii inahusu mwaka 900 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 9 KK
909 KK

Makala hii inahusu mwaka 909 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
908 KK

Makala hii inahusu mwaka 908 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
907 KK

Makala hii inahusu mwaka 907 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
906 KK

Makala hii inahusu mwaka 906 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
905 KK

Makala hii inahusu mwaka 905 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
904 KK

Makala hii inahusu mwaka 904 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
903 KK

Makala hii inahusu mwaka 903 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
902 KK

Makala hii inahusu mwaka 902 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
901 KK

Makala hii inahusu mwaka 901 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
919 KK

Makala hii inahusu mwaka 919 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
918 KK

Makala hii inahusu mwaka 918 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
917 KK

Makala hii inahusu mwaka 917 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
916 KK

Makala hii inahusu mwaka 916 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
915 KK

Makala hii inahusu mwaka 915 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
914 KK

Makala hii inahusu mwaka 914 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
913 KK

Makala hii inahusu mwaka 913 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
912 KK

Makala hii inahusu mwaka 912 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
911 KK

Makala hii inahusu mwaka 911 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
910 KK

Makala hii inahusu mwaka 910 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
929 KK

Makala hii inahusu mwaka 929 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
928 KK

Makala hii inahusu mwaka 928 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
927 KK

Makala hii inahusu mwaka 927 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
926 KK

Makala hii inahusu mwaka 926 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
925 KK

Makala hii inahusu mwaka 925 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
924 KK

Makala hii inahusu mwaka 924 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
923 KK

Makala hii inahusu mwaka 923 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
922 KK

Makala hii inahusu mwaka 922 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
921 KK

Makala hii inahusu mwaka 921 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
920 KK

Makala hii inahusu mwaka 920 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
939 KK

Makala hii inahusu mwaka 939 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
938 KK

Makala hii inahusu mwaka 938 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
937 KK

Makala hii inahusu mwaka 937 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
936 KK

Makala hii inahusu mwaka 936 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
935 KK

Makala hii inahusu mwaka 935 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
934 KK

Makala hii inahusu mwaka 934 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
933 KK

Makala hii inahusu mwaka 933 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
932 KK

Makala hii inahusu mwaka 932 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
931 KK

Makala hii inahusu mwaka 931 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
930 KK

Makala hii inahusu mwaka 930 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
949 KK

Makala hii inahusu mwaka 949 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
948 KK

Makala hii inahusu mwaka 948 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
947 KK

Makala hii inahusu mwaka 947 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
946 KK

Makala hii inahusu mwaka 946 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
945 KK

Makala hii inahusu mwaka 945 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
Miaka ya 990 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 999 - 990 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 980 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 989 - 980 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 970 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 979 - 970 KK.

Matukio 
 970 KK: Inawezekana huu ni mwaka mfalme Solomoni anawekwa taji ya kuwa mfalme wa tatu wa Israeli ya Kale akimfuata babake Daudi.

Utamaduni

Sayansi

Watu

Waliozaliwa

Waliofariki
 970 KK: Daudi mfalme wa pili wa Israeli ya Kale anaaga dunia

Viungo vya nje
Miaka ya 960 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 969 - 960 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
944 KK

Makala hii inahusu mwaka 944 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
Miaka ya 950 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 959 - 950 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
943 KK

Makala hii inahusu mwaka 943 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
Miaka ya 940 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 949 - 940 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
942 KK

Makala hii inahusu mwaka 942 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
Miaka ya 930 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 939 - 930 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
941 KK

Makala hii inahusu mwaka 941 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
940 KK

Makala hii inahusu mwaka 940 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
Miaka ya 920 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 929 - 920 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 910 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 919 - 910 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 900 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 909 - 900 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
959 KK

Makala hii inahusu mwaka 959 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
958 KK

Makala hii inahusu mwaka 958 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
957 KK

Makala hii inahusu mwaka 957 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
956 KK

Makala hii inahusu mwaka 956 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
969 KK

Makala hii inahusu mwaka 969 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
955 KK

Makala hii inahusu mwaka 955 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
954 KK

Makala hii inahusu mwaka 954 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
953 KK

Makala hii inahusu mwaka 953 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
952 KK

Makala hii inahusu mwaka 952 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
951 KK

Makala hii inahusu mwaka 951 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
950 KK

Makala hii inahusu mwaka 950 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
960 KK

Makala hii inahusu mwaka 960 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
968 KK

Makala hii inahusu mwaka 968 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
967 KK

Makala hii inahusu mwaka 967 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
Kilepcha

Kilepcha ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi, Nepal na Bhutan inayozungumzwa na Walepcha. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kilepcha nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 50,600. Pia kuna wasemaji 7500 nchini Nepal (2011) na wasemaji 2000 nchini Bhutan (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilepcha iko katika kundi lake lenyewe la Kilepcha.

Viungo vya nje
lugha ya Kilepcha kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilepcha 
lugha ya Kilepcha katika Glottolog
lugha ya Kilepcha kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Lugha za Nepal
Lugha za Bhutan
966 KK

Makala hii inahusu mwaka 966 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
965 KK

Makala hii inahusu mwaka 965 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
964 KK

Makala hii inahusu mwaka 964 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
963 KK

Makala hii inahusu mwaka 963 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
979 KK

Makala hii inahusu mwaka 979 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
962 KK

Makala hii inahusu mwaka 962 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
978 KK

Makala hii inahusu mwaka 978 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
977 KK

Makala hii inahusu mwaka 977 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
961 KK

Makala hii inahusu mwaka 961 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
976 KK

Makala hii inahusu mwaka 976 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
975 KK

Makala hii inahusu mwaka 975 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
974 KK

Makala hii inahusu mwaka 974 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
973 KK

Makala hii inahusu mwaka 973 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
989 KK

Makala hii inahusu mwaka 989 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
988 KK

Makala hii inahusu mwaka 988 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
987 KK

Makala hii inahusu mwaka 987 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
986 KK

Makala hii inahusu mwaka 986 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
985 KK

Makala hii inahusu mwaka 985 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
984 KK

Makala hii inahusu mwaka 984 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
983 KK

Makala hii inahusu mwaka 983 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
982 KK

Makala hii inahusu mwaka 982 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
981 KK

Makala hii inahusu mwaka 981 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
980 KK

Makala hii inahusu mwaka 980 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
999 KK

Makala hii inahusu mwaka 999 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
998 KK

Makala hii inahusu mwaka 998 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
997 KK

Makala hii inahusu mwaka 997 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
996 KK

Makala hii inahusu mwaka 996 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
995 KK

Makala hii inahusu mwaka 995 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
994 KK

Makala hii inahusu mwaka 994 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
993 KK

Makala hii inahusu mwaka 993 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
992 KK

Makala hii inahusu mwaka 992 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
991 KK

Makala hii inahusu mwaka 991 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
990 KK

Makala hii inahusu mwaka 990 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 10 KK
Kimalayalam

Kimalayalam ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi na Singapur inayozungumzwa na Wamalayalam. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimalayalam nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu milioni 33. Pia kuna wasemaji 26,300 nchini Singapur. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalayalam iko katika kundi lake lenyewe la Kimalayalam.

Viungo vya nje
lugha ya Kimalayalam kwenye Multitree
ramani ya Kimalayalam
makala za OLAC kuhusu Kimalayalam 
lugha ya Kimalayalam katika Glottolog
lugha ya Kimalayalam kwenye Ethnologue

Lugha za Uhindi
Lugha za Singapuri
Kidhivehi

Kidhivehi (au Kimaldivi) ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Maldivi na Uhindi inayozungumzwa na Wamaldivi. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kidhivehi imehesabiwa kuwa watu 331,000 nchini Maldivi na 9,500 nchini Uhindi. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidhivehi iko katika kundi la Kiaryan.

Viungo vya nje
lugha ya Kidhivehi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidhivehi 
lugha ya Kidhivehi katika Glottolog
lugha ya Kidhivehi kwenye Ethnologue

Lugha za Maldivi
Lugha za Uhindi
Upofu wa mto

Upofu wa mto(ni) au usubi (pia inajulikana kama Onchocerciasis  na Maradhi ya Robles), ni maradhi yasababishwayo na ambukizo la kinyoo wa kimelea Onchocerca volvulus.
 
Dalili ni pamoja na mwasho mkali, manundu chini ya ngozi, na upofu. Maradhi hayo ni sababu ya pili baada ya vikope kumfanya mtu kuwa kipofu kutokana na ambukizo.

Chanzo na uaguaji 
Mwaka wa 1915 daktari Rodolfo Robles aligundua kwa mara ya kwanza uhusiano baina ya kinyoo na maradhi ya macho.  

Kinyoo cha kimelea anasambazwa na maumo ya usubi weusi wa spishi fulani za jenasi Simulium.  Kwa kawaida maumo mengi yanahitajika kabla ya ambukizo kuumiza. 

Usubi hao huishi karibu na mito: ndiyo sababu ya jina “upofu wa mto”.  

Mara tu vinyoo wameshaingia mwilini wanaunda kiluwiluwi ambao wanatembea hadi nje, juu ya ngozi ambapo wanaweza kumwambukiza nzi aliyekuja kuuma binadamu husika.

Utambuzi
Kuna namna kadhaa za kufanyia uanguaji nazo ni pamoja na: kutia tishu ya ngozi iliyokatwa ndani ya mchanganyiko wa maji yenye asilimia 0.9 ya chumvi ukasubiri kiluwiluwi kutokea, kuchunguza jicho kwa dalili za kiluwiluwi, na kuchunguza manundu yaliyo chini ya ngozi kugundua vinyoo wazima.

Kinga na tiba
Hakuna dawa ya chanjo dhidi ya maradhi hayo.  Ugangakinga ni kujiepusha na kuumwa na nzi. 

Namna za kusaidia kujiepusha ni pamoja na dawa za kinga dhidi ya vidudu na mavazi yanayofaa.  Taratibu zingine ni zile za kupunguza idadi ya nzi kwa kupulizia dawa za kuua wadudu. 

Bidii zenye kufutilia kabisa maradhi hayo katika dunia nzima kwa kuwatibu mara mbili kwa mwaka watu walio pamoja katika makundi zinatendeka sehemu kadhaa za dunia.  

Matibabu ya wale walioambukizwa ni kuwapa dawa ya ivermectin kila baada ya miezi sita au miezi kumi na mbili. Matibabu hayo huua kiluwiluwi lakini hayawaui vinyoo wazima.

Dawa ile ya doxycycline ambayo huua bakteria waitwao Wolbachia nayo ikihusika na [[endosymbiont] inaonekana kudhoofisha vinyoo ikapendekezwa vilevile. Upasuaji wenye kuondoa manundu vilevile unatendeka.

Takwimu
Takriban watu milioni 17 hadi 25 wanaambukizwa upofu wa mto, huku takriban milioni 0.8 wamekosa kiasi fulani cha uwezo wa kuona. 

Maambukizo kwa wingi hutokea barani Afrika kusini kwa Sahara, ingawa wengine wanaoishi Yemen pamoja na sehemu za upweke za Amerika ya Kati na Amerika ya Kusini wameambukizwa. 

Maradhi hayo yanaelezwa kuwa maradhi ya nchi za joto yasiyoangaliwa na Shirika la Afya Duniani.

Marejeo

Maradhi ya kuambukiza
Jicho
Wasaksoni

Wasaksoni (kwa Kilatini Saxones, kwa lugha za Kijerumaniki Seaxe, Sahson, Sassen, Sachsen, Saksen, kutoka "seax", jina la kisu maalumu walichotumia) walikuwa shirikisho la makabila kadhaa ya Wagermanik wakazi wa Ujerumani Kaskazini walioenea katika sehemu za jirani.

Baadhi yao, pamoja na jirani zao Waangli, jumla watu 200,000 hivi, walivamia Britania katika karne ya 5 BK na baada ya hapo, wakiweka msingi wa Uingereza wa leo.

Wengine wao walibaki katika Ujerumani ya Kaskazini wakapingana na milki ya Wafaranki na hatimaye kushindwa na Karolo Mkuu. 

Katika karne ya 9 utemi wa Saksonia ulianza kuwa muhimu katika milki ya Ujerumani hadi mwaka 919 mtemi Heinrich I alichaguliwa kuwa mfalme wa Ujerumani.

Watawala Wasaksoni waliendelea kuongoza milki ya Wajerumani hadi mwaka 1024 hata kuchukua cheo cha kaisari chini ya Otto I. 

Baadaye mtemi wa Saksonia alishindana na Kaizari Federiki I na utemi wa Saksonia uligawiwa. Cheo cha "Mtemi wa Saksonia" kilibaki na mtawala wa eneo dogo tu na kwa njia ya urithi cheo kilihamia katika kusini-mashariki mwa Ujerumani. 

Tangu siku zile jina la "Saksonia" linataja maeneo upande wa kusini wa Berlin ya leo. Maeneo ya Saksonia asili (kaskazini-magharibi mwa Ujerumani) leo hii hujulikana kwa jina la "Saksonia Chini".

Tanbihi

Marejeo
 Thompson, James Westfall. Feudal Germany. 2 vol. New York: Frederick Ungar Publishing Co., 1928.
 Reuter, Timothy. Germany in the Early Middle Ages 800–1056. New York: Longman, 1991.
 Reuter, Timothy (trans.) The Annals of Fulda . (Manchester Medieval series, Ninth-Century Histories, Volume II.) Manchester: Manchester University Press, 1992.
 Wallace-Hadrill, J. M., translator. The Fourth Book of the Chronicle of Fredegar with its Continuations . Connecticut: Greenwood Press, 1960.
 Stenton, Sir Frank M. Anglo-Saxon England. 3rd ed. Oxford University Press, 1971.
 Bachrach, Bernard S. Merovingian Military Organisation, 481–751. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1971.
 Goldberg, Eric J. "Popular Revolt, Dynastic Politics, and Aristocratic Factionalism in the Early Middle Ages: The Saxon Stellinga Reconsidered." Speculum, Vol. 70, No. 3. (Jul., 1995), pp 467–501.
 Hummer, Hans J. Politics and Power in Early Medieval Europe: Alsace and the Frankish Realm 600–1000. Cambridge University Press: 2005.

Viungo vya nje
 James Grout: Saxon Advent, part of the Encyclopædia Romana
 Saxons and Britons
 Info Britain: Saxon Britain

Makabila ya Wagermanik
Historia ya Ujerumani
Historia ya Uingereza
Waangli

Waangli (kwa Kilatini Anglii, kutoka Angeln, jina la eneo la Ujerumani Kaskazini kwenye bahari ya Baltiki) walikuwa kabila la Wagermanik ambao kutoka huko pamoja na jirani zao Wajuti na baadhi ya Wasaksoni, jumla watu 200,000 hivi, walivamia Britania katika karne ya 5 na baada ya hapo, wakiweka msingi wa Uingereza wa leo.

Tanbihi

Marejeo
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .

Makabila ya Wagermanik
Historia ya Uingereza
Wajuti

Wajuti au Wayuti (kutoka Kilatini Iutum, jina la rasi kwenye bahari ya Baltiki ambayo siku hizi imegawanyika kati ya Ujerumani na Denmark) walikuwa kabila la Wagermanik ambao kutoka huko pamoja na jirani zao Waangli na baadhi ya Wasaksoni, jumla watu 200,000 hivi, walivamia Britania mwishoni mwa karne ya 4 na baada ya hapo, wakiweka msingi wa Uingereza wa leo.

Tanbihi

Marejeo
 .
 .
 {{citation |last=Cornelius Tacitus |first=Publius |author-link=Tacitus |title=De origine et situ Germanorum [On the Origin & Situation of the Germans] |ref= }}.
 .
Stenton, Frank M. (1971). Anglo-Saxon England'', 3rd ed. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-821716-1.

Makabila ya Wagermanik
Historia ya Uingereza
Kimya

Kimya ni hali ya kukosa sauti yoyote au kama ipo si ya kuvuruga nafsi. Ingawa kinaweza kuonekana kinyume cha mawasiliano, kinaweza kikawa na ujumbe wake (mzuri au mbaya) ulio muhimu kwa wengine. Ndiyo sababu kinatumika katika taratibu mbalimbali, kama vile za ibada au za kukumbuka marehemu. 

Vilevile, katikati ya hotuba, kimya kinaweza kuchangia utoaji na upokeaji wa maneno.

Kimya kinasaidia kutafakari, hivyo kinazingatiwa hasa katika monasteri, ambapo kinaratibiwa kwa makini ili kimya cha nje kichangie kimya cha ndani, yaani utulivu wa moyo mbele ya Mungu.

Tanbihi

Viungo vya nje

Mawasiliano
Maadili
Maisha ya kiroho
Tasbihi

Tasbihi (kutoka neno la Kiarabu تَسْبِيح, Tasbīḥ, ambalo linategemea kauli "Subhan'allah") katika Uislamu ni aina ya sala (dhikr) inayofanyika kwa kukariri maneno machache kwa sifa na utukufu wa Allah. 

Ili kutunza hesabu ya kauli hizo, vinatumika ama mifupa ya mkono wa kulia ama punje zilizounganishwa katika kamba au uzi (misbaha) inayofanana na ile ya dini nyingine, k.mf. ya Wakristo Waorthodoksi (kamba ya sala) na Wakatoliki (rozari). 

Shanga zilitumika kama pambo tangu kale: barani Afrika zimepatikana za miaka 10,000 KK. 

Lini na wapi zilianza kutumika kwa ajili ya sala haijulikani, lakini kuna sanamu ya karne ya 3 KK inayomuonyesha Mhindu akiwa na ushanga wa sala.

Tanbihi

Marejeo
  Dubin, L. S. (2009). Prayer Beads. In C. Kenney (Ed.), The History of Beads: From 100,000 B.C. to the Present (Revised and Expanded Edition) (pp. 79–92). New York: Abrams Publishing.
  Henry, G., & Marriott, S. (2008). Beads of Faith: Pathways to Meditation and Spirituality Using Rosaries, Prayer Beads and Sacred Words. Fons Vitae Publishing.
  Untracht, O. (2008). Rosaries of India. In H. Whelchel (Ed.), Traditional Jewelry of India (pp. 69–73). New York: Thames & Hudson, Inc.
  Wiley, E., & Shannon, M. O. (2002). A String and a Prayer: How to Make and Use Prayer Beads. Red Wheel/Weiser, LLC.

Viungo vya nje
 History of Prayer Beads: Islamic Subha 
 History of the Tasbih in Iran
 History of the Tasbih in Iran
 Muslim Prayer Beads
 Rosaries of India: Muslim Misbaha
 Souvenir Tasbih Cantik 

Sala
Dini
Uislamu
Ushanga wa sala

Ushanga wa sala ni ushanga uliotengeneza kwa ajili ya kusali kwa kukariri maneno kadhaa ya imani. 

Shanga zilitumika kama pambo tangu kale: barani Afrika zimepatikana za miaka 10,000 KK. 

Lini na wapi zilianza kutumika kwa ajili ya sala haijulikani, lakini kuna sanamu ya karne ya 3 KK inayomuonyesha Mhindu akiwa na ushanga wa sala.

Lengo ni kutunza hesabu ya kauli ambazo zinakaririwa kwa kupitisha vidole viwili juu ya punje zilizounganishwa katika kamba au uzi kama kwa Wakristo Waorthodoksi (kamba ya sala) na Wakatoliki (rozari).

Picha za Kikristo

Tanbihi

Marejeo
  Dubin, L. S. (2009). Prayer Beads. In C. Kenney (Ed.), The History of Beads: From 100,000 B.C. to the Present (Revised and Expanded Edition) (pp. 79–92). New York: Abrams Publishing.
  Henry, G., & Marriott, S. (2008). Beads of Faith: Pathways to Meditation and Spirituality Using Rosaries, Prayer Beads and Sacred Words. Fons Vitae Publishing.
  Untracht, O. (2008). Rosaries of India. In H. Whelchel (Ed.), Traditional Jewelry of India (pp. 69–73). New York: Thames & Hudson, Inc.
  Wiley, E., & Shannon, M. O. (2002). A String and a Prayer: How to Make and Use Prayer Beads. Red Wheel/Weiser, LLC.

Viungo vya nje

 Anthropology of beads  Museum of Anthropology, University of Missouri

Sala
Dini