Mwandiko wa Kichina

Mwandiko wa Kichina ni jumla ya alama zinazotumiwa kuandika lugha za Kichina. Mwandiko huo hutumia alama moja kwa neno lote kwa hiyo kila mtu anaelewa mwandiko hata akisoma na kutamka tofauti katika lahaja mbalimbali.

Mwandiko wa alama
Kichina huandikwa kwa alama zinazomaanisha neno moja. Alama hizo hazimaanishi herufi fulani wala silabi jinsi ilivyo katika miandiko mingine. Kwa hiyo watu wawili wanaweza kusoma alama hizohizo na kutamka tofauti wakitumia lahaja tofauti au hata aina za Kichina tofauti; hata wasipoelewana wakati wa kuongea, wote wanaelewa maana ya alama hata wakitamka maneno tofauti.

Maneno mengi ya Kichina yana silabi moja tu. Kamusi kubwa ya lugha ina alama zaidi ya 40,000- Wachina wasomi wenye elimu nzuri hujua takriban alama 6,000 hadi 7,000. Gazeti la kawaida hutumia alama 3,000. Serikali inasema mtu ajua kuandika na kusoma kama ameshika angalau alama 2,000.

Tangu mapinduzi ya China ya 1949 serikali imeeneza alama zilizorahisishwa. Kuna pia mipango ya kulatinisha lugha yaani kuendeleza namna ya kuandika lugha kwa herufi za Kilatini.

Mwandiko wa Kichina ulikuwa pia msingi wa mwandiko wa Korea na Japani.

Kutoka picha kuwa alama
Chanzo cha alama kwenye mwandiko wa Kichina ni picha. Vyanzo hivyo vinafanana na mitindo iliyotumiwa kwingineko duniani kama Babeli. Lakini ilhali katika mifumo mingine picha zilirahisishwa na kutumiwa kwa silabi au sauti tu na kuwa herufi, China ilibaki na picha moja kwa neno moja ilhali picha zilirahisishwa na kuwa alama kwa urahisi wa kuandika haraka.

Tangu maungano ya kwanza ya China serikali kuu iliratibu usanifishaji wa alama. Alama jinsi zilivyosanifishwa miaka 1800 hutumiwa hadi leo hii.

Alama zilizorahisishwa
Katika karne ya 20 kulikuwa na majadiliano nchini China kurahisisha namna ya kuandika maana Wachina wengi hawakuweza kuandika na kusoma au walijua alama chache tu. Wengine walipendekeza kuachana kabisa na alama za kidesturi na badala yake kuhamia alfabeti ya Kilatini. Wengine waliona itasaidia kupunguza idadi ya mistari na nukta katika alama zinazohitajika mara kwa mara. 

Baada ya mapinduzi ya 1949 serikali ya Kikomunisti ilitangaza orodha ya alama zilizorahisishwa. Hizo zinafundishwa shuleni lakini zinatumiwa pamoja na alama za zamani ambazo ni tata zaidi, hasa kwa ajili ya istilahi ambazo hazitumiwi mara kwa mara.

Nchini Japani alama nyingi za Kichina zinatumiwa pamoja na alama za ziada kwa kuandika Kijapani. Pia Japani serikali ilifanya mabadiliko katika mwonekano wa alama kwa shabaha za kuzirahisisha ili zishikwe haraka zaidi na wanafunzi.

Hapo chini mifano kadhaa ya alama zinazotumiwa upande wa Kichina na Kijapani, pamoja na mabadiliko yao kwa lengo la kuzirahisisha:

Kujisomea
 
Early works of historical interest
 
 
 
 
 
 
 
 
  Translated by L.C. Hopkins with a Memoir of the Translator by W. Perceval Yetts

Viungo vya nje

Historia na muundo wa alama za Kichina 
 Excerpt from Visible Speech: The Diverse Oneness of Writing Systems by John DeFrancis, © 1989 by the University of Hawai`i Press. Used by permission of the University of Hawai`i Press.
Online dictionaries and character reference
 Chinese Text Project Dictionary Comprehensive character dictionary including data for all Chinese characters in Unicode, and exemplary usage from early Chinese texts.
 Evolution of Chinese Characters
 Richard Sears, Chinese Etymology.
 Da, Jun, Chinese text computing  – statistics on use of Chinese characters

Matumizi ya alama za Kichina kwa kompyuta
 Unihan Database: Chinese, Japanese, and Korean references, readings, and meanings for all the Chinese and Chinese-derived characters in the Unicode character set
 Daoulagad Han – Mobile OCR hanzi dictionary, OCR interface to the UniHan database

Utamaduni wa China
Mwandiko