LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Turf Moor

Turf Moor ni uwanja wa mpira wa miguu uliopo Burnley, Lancashire, Uingereza. Ni uwanja wa klabu ya Burnley F.C., ambayo imechezea uwanja huo tangu kuhama kutoka uwanja wao wa zamani wa Calder vale mwaka 1883. Hii inaufanya uwanja wa Turf Moor kuwa Uwanja uliotumika sana kati ya viwanja vya timu 49 zilizowahi kucheza ligi kuu. Uwanja ambao unapatikana katika njia ya Harry Potts, uwanja una uwezo wa kuingiza watazamaji 21,944,wote wamekaa. Ulikuwa kati ya viwanja vya Uingereza kuwa na sehemu ya wachezaji kuingilia na vyumba vya kubadilishia nguo nyuma ya goli moja,mpaka walipoziba kwa ajili ya watazamaji kukaa kwa muda msimu wa 2014–2015 na ulijengwa tena kati ya Njia ya David Fishwick na Njia ya James Hargeaves.

Baada ya vita kuu ya pili ya dunia, uwanja ulikarabatiwa na njia zote nne kujengwa upya.Kwa sasa hizo njia nne ni James Hargeaves, Jimmy McIlroy, Bob Lord na Uwanja wa kriketi.

Burnley F.C. ilicheza mchezo wake wa kwanza kwenye uwanja huo tarehe {17 februari 1883},ilipofungwa 3–6 kwa Rawtensall.Albert Victor alipofungua hospitali Burnley mwaka 1886, Turf Moor ulikuwa uwanja wa kwanza wa mpira wa miguu kutembelewa na Mwanafamilia wa Mfalme wa Uingereza. Mechi ya kwanza ya ligi la Uingereza ilichezwa 6 Oktoba 1888,ambapo Fred Poland alifunga katika Kombe la F.A. mechi kati ya Burnley F.C. na Huddersfield Town. Mwaka huo, Turf Moor ilisimamia nusu fainali ya Kombe la F.A..Mwaka 1927,uwanja ulichezewa katika mechi ya kimataifa kati ya Uingereza na Welisi.

Mwaka 2007,mipango ya kuupanua uwanja uliachiwa katika jamii.Viongozi wa Burnley F.C. walikubariana kuuboresha uwanja kwa Paundi Milioni 20.Mwaka 2009,Burnley F.C. ilichukuliwa kwenda ligi kuu,Paul Fletcher alisema uwezo wa Turf Moor utakuwa 2,800 kutosha watazamaji wa ziada,Lakini timu ilishushwa kutoka ligi kuu mwaka 2010,mipango hii ilisimamishwa.   
   
Baada ya kurudishwa tena kwenye ligi kuu mwaka 2014 uwanja ulianza kukarabatiwa.Tarehe {26 juni 2014} klabu iliachia mipango yake ya kuupanua uwanja sehemu ya kuingilia na kujenga jumba la makumbusho ya timu.

Viwanja vya michezo Uingereza
Christian Luyindama

Christian Luyindama Nekadio (alizaliwa 8 Januari 1994), ni mchezaji wa soka wa DR Congo, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Uturuki iitwayo Galatasaray.

Luyindama ni mchezaji mchanganyiko, ambaye pia anaweza kucheza kama kiungo mkabaji au mshambuliaji.

 
waliozaliwa 1994
watu walio hai
Wachezaji mpira wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Barabara ya Julius K. Nyerere

Barabara ya Julius K. Nyerere (pia Nyerere Road) ni kati ya barabara kuu kwenye jiji la Dar es Salaam. Zamani ilijulikana zaidi kwa jina la Pugu Road maana inaelekea kutoka kitovu cha jiji kwenda Pugu upande wa kusini-magharibi.

Barabara hii inaanza kwenye njiapanda ya Gerezani Street inapita kituo cha reli ya Tazara na kufika kwenye Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere. Inaendelea hadi Gongo la Mboto.

Kwenye njiapanda ya barabara ya Nyerere na barabara ya Nelson Mandela kuna daraja la Mfugale ambalo limesaidia kupunguza msongamano wa magari kwenye njiapanda hii.

Sehemu ya kwanza ya Pugu Road ya zamani siku hizi inaitwa Nkrumah Street.

Barabara za Dar es Salaam
Jimbo la Yamoussoukro

Jimbo la Yamoussoukro au Jimbo huru la Yamoussoukro (kwa Kifaransa: District autonome de Yamoussoukro) ni moja kati ya majimbo 14 za nchini Cote d'Ivoire na ni moja kati ya majimbo huru mbili za nchi. Uko katikati ya nchi.  

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa watu 355,573. 

Makao makuu yako Yamoussoukro.

Majimbo ya Cote d'Ivoire
Tarafa ya Dakpadou

Tarafa ya Dakpadou (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Dakpadou) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Sassandra katika Mkoa wa Gbôklé ulioko Kusini-Magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 46,529  .

Makao makuu yako Dakpadou (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 14 vya tarafa ya Dakpadou na idadi ya wakazi mwaka 2014  :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Grihiri

Tarafa ya Grihiri (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Grihiri) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Sassandra katika Mkoa wa Gbôklé ulioko Kusini-Magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 37,852 .

Makao makuu yako Grihiri (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 6 vya tarafa ya Grihiri na idadi ya wakazi mwaka 2014:
 Boutoubré 1 (4 736)
 Boutoubré 2 (5 558)
 Grihiri (13 218)
 Kouaté (5 760)
 Louhiri (2 557)
 Zahebre (6 023)

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Lobakuya

Tarafa ya Lobakuya (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Lobakuya) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Sassandra katika Mkoa wa Gbôklé ulioko kusini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 67,969.

Makao makuu yako Lobakuya (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 7 vya tarafa ya Lobakuya na idadi ya wakazi mwaka 2014:
 Balokuya (25 573)
 Bréguiagui (4 127)
 Karago (484)
 Kérayo (488)
 Labakuya (14 436)
 Lobakuya (6 786)
 Sahoua (16 075)

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Sago

Tarafa ya Sago (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Sago) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Sassandra katika Mkoa wa Gbôklé ulioko kusini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 58,354.

Makao makuu yako Sago (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 16 vya tarafa ya Sago na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Médon

Tarafa ya Médon (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Médon) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Sassandra katika Mkoa wa Gbôklé ulioko kusini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 16,575.

Makao makuu yako Médon (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 4 vya tarafa ya Médon na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

 Garoubré (5 179)
 Gréguibré (3 685)
 Inahiri (4 243)
 Médon (3 468)

Tanbihi

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Dahiri

Tarafa ya Dahiri (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Dahiri) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Fresco katika Mkoa wa Gbôklé ulioko kusini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014
idadi ya wakazi ilikuwa 36,591 .

Makao makuu yako Dahiri (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 4 vya tarafa ya Dahiri na idadi ya wakazi mwaka 2014:
 Dahiri (8 397) 
 Goménébéri (10 131) 
 Okromodou (13 054) 
 Zéribéri (5 009)

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tegla Loroupe

Tegla Loroupe ni mwanariadha na mwanaharakati wa usalama, elimu, na haki za wanawake wa Kenya.

Loroupe alikuwa mwanamke Mwafrika wa kwanza kushinda Marathoni ya jiji la New York katika mwaka 1994 na aliweka rekodi ya ulimwengu ya marathoni. Tegla Loroupe aliweka rekodi ya ulimwengu ya marathoni kutoka 19 Aprili 1998 hadi 30 Septemba 2001. Yeye bado ana rekodi ya ulimwengu kwa mashindano ya kilometa 25 na 30. Yeye alishinda shindano katika miji ya London, Boston, Rotterdam, Hong Kong, Berlin, Rome na miji mwingine. Katika 2003, Loroupe aliunda taasisi ya fedha ya kuchangia amani na usalama ambayo inaitwa Tegla Loroupe Peace Foundation . Kisha katika 2006, yeye aliunda mbio za Amani na Usalama za kilometa 10. Aidha, Loroupe alianzisha timu ya wakimbizi katika Olimpiki ya 2016.

Wasifu 
Tegla Loroupe alizaliwa katika kijiji cha Kutomwony, jimbo la Pokot Magharibi. Mama na Baba yake wanatoka kabila la Pokot. Yeye alikuwa na kaka na dada ishirini na nne. Baba yake alikuwa na wake wanne. Loroupe alifanya kazi katika shamba la familia na alitunza watoto. Baba yake alimwita yeye bozibozi kwa sababu baba yake alifikiri kwamba wanawake walikuwa bozibozi. Ili aweze kwenda shule, Tegla alikimbia kilometa kumi kwenda shuleni na kurudi nyumbani. Yeye hakuvaa viatu. Shuleni, yeye aligundua kwamba yeye alikuwa mkimbiaji mzuri na alishinda mashindano. Loroupe alishinda mashindano ya nchi akiwa hajavaa viatu katika mwaka 1988. Baadaye, yeye alijielimisha kwa dhati. Katika mwaka 1994, Loroupe alishinda Mashindano ya "Goodwill Games” na Marathoni ya jiji la New York. Yeye alishinda Marathoni ya jiji la New York tena katika mwaka 1995 na “Goodwill Games” katika mwaka 1998. Tegla Loroupe aliendelea kushinda mashindano muhimu ya marathoni.

Uanaharakati 

Tegla Loroupe amefanya kazi kubwa kuleta amani katika nchi ya Kenya na dunia nzima. Mkufo wa fedha wa Tegla Loroupe na Mbio za Amani vimeleta watu wanasiasa na watu wa makabila tofauti pamoja. Mbio za Amani katika mwaka 2006 zilikuwa na wakimbiaji elfu mbili kutoka makabila sita. Yeye alianzisha chuo cha masomo ya amani cha Tegla Loroupe kilichopo jijini Nairobi. Katika mwezi wa kumi na mbili, mwaka 2006, yeye alisafiri na watu maarufu hadi miji mikubwa kuzungumza kuhusu vita vya Darfur. Katika mwezi wa pili, mwaka 2007, Tegla Loroupe aliitwa Balozi wa Oxfam katika michezo na usalama wa Darfur. Katika mwaka 2006, Loroupe aliitwa Balozi katika michezo na usalama wa Umoja wa Mataifa. Aidha, Loroupe alishinda Tuzo ya Wanawake ya michezo kutoka Kamati ya Olimpiki ya Kimataifa katika mwaka 2011. Loroupe amekuwa balozi kwa Kombe la Watu Bila Makazi la Dunia kwa vile 2015.  

Katika mwaka 2016, timu ya Tegla Loroupe ya wakimbizi ilishiriki michezo ya Olimpiki kwa mara ya kwanza. Timu ya wakimbizi ya Olimpiki ilikuwa na wachezaji kumi. Wachezaji hao walitoka Sudani Kusini, Ethiopia, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, na Syria. Wachezaji watano walijiandaa katika kambi ya wakimbizi iliyoko karibu na Nairobi na walisimamiwa na Tegla Loroupe. Loroupe alisema, “Watu wanawachukulia wakimbizi kama majambazi. Tunahitaji kuwachukulia kwa heshima.”

Tanbihi

Wanamichezo wa Kenya
Wanaharakati wa Kenya
Tarafa ya Gbagbam

Tarafa ya Gbagbam (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Gbagbam) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Fresco katika Mkoa wa Gbôklé ulioko Kusini- Magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 23,649 :

Makao makuu yako Gbagbam (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 6 vya tarafa ya Gbagbam na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Wanankhucha

Wanankhucha alikuwa nabii wa Wazigula wa Somalia aliyewaongoza katika vita vya kujitoa katika utumwa.

Katika vita hivyo, mawaziri wake walikuwa mzee Mwigwa na shujaa Majendero. Majendero aliuawa maeneo ya Kwamkwama na wawindaji Wabuni waliokuwa wakiishi huko. Hapo Wanankhucha alichinja ndege kama dhabihu ya kifo chake.

Kulikuwa na mtetemeko wa ardhi alipokuwa akimchinja ndege huyo, na hii ilimfanya Wanankhucha atabiri kuwa Wazigula wamefika nyumbani kwao kupya. Wengi walikubali kuendelea kuishi hapo, ingawa kulikuwa na wachache waliotaka kuendelea kugura hadi wafike walipotoka. Waliofanya hivi walizuiwa na janga lililotokea hata ikawabidi wabaki walipokuwa.

Marejeo 

Historia ya Somalia
Historia ya Tanzania
Tarafa ya Grand-Zattry

Tarafa ya Grand-Zattry (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Grand-Zattry) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Soubré katika Mkoa wa Nawa ulioko kusini-magharibi mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 99,343 .

Makao makuu yako Grand-Zattry (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 24 vya tarafa ya Grand-Zattry na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Liliyo

Tarafa ya Liliyo (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Liliyo) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Soubré katika Mkoa wa Nawa ulioko kusini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 76,682 .

Makao makuu yako Liliyo (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 17 vya tarafa ya Liliyo na idadi ya wakazi mwaka 2014:

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Okrouyo

Tarafa ya Okrouyo (kwa Kifaransa: Sous-préfecture d'Okrouyo) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Soubré katika Mkoa wa Nawa ulioko kusini-magharibi mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 113,366 .

Makao makuu yako Okrouyo (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 22 vya tarafa ya Okrouyo na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Gnanmangui

Tarafa ya Gnanmangui (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Gnanmangui) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Méagui katika Mkoa wa Nawa ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire. 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 116,476 .

Makao makuu yako Gnanmangui (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 25 vya tarafa ya Gnanmangui na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Oupoyo

Tarafa ya Oupoyo (kwa Kifaransa: Sous-préfecture d'Oupoyo) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Méagui katika Mkoa wa Nawa ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire .

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 72,206 .

Makao makuu yako Oupoyo (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 15 vya tarafa ya Oupoyo na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Dabouyo

Tarafa ya Dabouyo (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Dabouyo) ni moja kati ya Tarafa 2 za Wilaya ya Guéyo katika Mkoa wa Nawa ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 44,467.

Makao makuu yako Dabouyo (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 10 vya tarafa ya Dabouyo na idadi ya wakazi mwaka 2014:

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Muziki wa dansi wa kielektroniki

Muziki wa dansi wa kielektroniki (kutoka Kiingereza: "Electronic dance music"; kifupi: EDM; pia huitwa muziki wa klabu, au dansi) ni muziki ambao huundwa kwa kutumia vifaa vya umeme. 

EDM ni maarufu katika klabu, matamasha ya muziki, na sherehe za dansi ambazo huitwa raves. Unachezwa na MaDJ ambao wanachanganya nyimbo mbalimbali zenye midundo ya mtindo mmoja. EDM ina aina mbalimbali, kama house, tekno, transi, ngoma na besi, dubstep, trap, na nyingine nyingi.

Kutoka mwanzoni mwa miaka ya 1980 hadi mwishoni mwa miaka ya 1990, EDM ilipata umashuhuri barani Ulaya. Wakati huohuo katika nchi ya Marekani, elektro na Chicago house—aina za EDM—zimekuwa maarafu kidogo. Sasa, EDM ni maarufu sana katika Ulaya, Marekani, na Australia; inakuwa maarufu zaidi katika Asia, Amerika ya Kusini, na Afrika pia. Music Trades—jarida la masuala ya muziki—lilisema katika mwaka 2013 kwamba umashuhuri wa EDM umeongezeka kwa kasi kuliko namna nyingine zote za muziki.

Historia na aina za EDM 
Aina za muziki kama dub, hip hop, disko, na synth-pop ni aina za awali kabisa za muziki wa EDM. Aina za EDM katika miaka ya 1980 zilishusisha post-disko, elektro, house, tekno, na asidi house; katika miaka ya 1990 zilishirikisha transi, ngoma na besi, jungle, na breakbeat hardcore. Hizi aina zimebadilika na kuwa aina nyingi zaidi leo.

Dubstep 
Dubstep ilianza mjini London ya Kusini mwishoni mwa miaka ya 1990. Ilichangiwa kwa kiasi kikubwa na mfumo wa sauti wa Jamaika. Baadhi ya wasanii maarufu wa dubstep ni Skrillex, Bassnectar, na Excision.

House 
Muziki wa house ni aina kubwa zaidi ya EDM inayohusisha aina nyingine ndogondogo za muziki wa house, kama tekno house, deep house, future house, big room house, tropical house, na progressive house. Muziki wa house ulianzia mjini Chicago mwanzonu mwa miaka ya 1980. Muziki wa house hutumia sauti ya ala za mapigo nane-kwa-nane. Baadhi ya wasanii wamaarufu wa muziki wa house ni Carl Cox, Oliver Heldens, na Martin Garrix.

Trap 
Trap ni mchanganyiko wa hip hop, tekno, dub, na house ya Kiholanzi. Trap ilikuwa maarufu mwishoni mwa miaka ya 2000 na mwanzoni mwa miaka ya 2010. Baadhi ya wasanii maarufu wa trap ni RL Grime, Baauer, na Flosstradamus.

Mabishano 
Muziki huu wa dansi huhusishwa na matumizi ya madawa ya kulevya, na huitwa madawa ya klabu kama MDMA, kokeini, ketamine, na madawa mengine. Katika baadhi ya matamasha ya muziki, watu wamekufa baada ya kutumia madawa ya klabu.

EDM—kama aina nyingine za muziki kama roki—pia huhusishwa na mapenzi huria. Katika Uganda, Simon Lokodo—Waziri wa Nchi wa Maadili na Uaminifu—alijaribu kupiga marufuku tamasha la Nyege Nyege, tamasha kubwa la muziki mjini Jinja, kwa sababu alisema tamasha hilo linatangaza mapenzi huria na ushoga (hata hivyo hakuweza kulizuia tamasha Nyege Nyege).

Wasanii wengine wamekosoa utamaduni wa EDM kwa sababu wanadhani sasa EDM imejikita katika biashara zaidi kuliko sanaa. Wasanii wengi wanalaumu utamaduni wa Marekani kwa kubadilisha EDM na kuifanya iwe na mrengo wa kibiashara.

Marejeo

Muziki
Tarafa ya Dapéoua

Tarafa ya Dapéoua (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Dapéoua) ni moja kati ya Tarafa 2 za Wilaya ya Buyo katika Mkoa wa Nawa ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 80,658 .

Makao makuu yako Dapéoua (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 9 vya tarafa ya Dapéoua na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Doba

Tarafa ya Doba (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Doba) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya San-Pédro katika Mkoa wa San-Pédro ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire .

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 123,530 .

Makao makuu yako Doba (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 13 vya tarafa ya Doba na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Wakala wa Kimarekani kwa Maendeleo ya Kimataifa

Wakala wa Kimarekani kwa Misaada ya Kimaendeleo ya Kimataifa (USAID) ni wakala huria wa serikali ya Marekani. Wakala hawa ni wahusika wa kwanza kutoa misaada ya raia wa kigeni na maendeleo ya misaada. USAID ni moja ya mawakala wakubwa wa kiserikali wanaotoa misaada duniani, wakiwa na bajeti ya zaidi ya dola za kimarekani bilioni $27, na pia ni wakala wanaochangia zaidi ya nusu ya misaada ya kimarekani.

Bunge La Marekani lilipitisha sheria “Sharia ya Misaada ya Kigeni” au tarehe nne, mwezi wa tisa, mwaka wa 1961, ambayo ilitambua programu za misaada ya kigeni na kutoa mamlaka ya kuanzisha wakala wa kutoa misaada ya kiuchumi. USAID ilianzishwa kutokana na agizo la kiutendaji la raisi John F. Kennedy, ambaye alihitaji kuunganisha mashirika kadhaa ya misaada ya kiuchumi na programu kuwa chini ya wakala mmoja USAID ikawa shirika la kwanza la misaada ya kigeni ambalo lengo lake la msingi lilikuwa ni maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya muda mrefu.

Programu za USAID zimepewa mamlaka na Bunge kwenye Sheria ya Misaada ya Kigeni ambayo Bunge linasaidia kutoa maelekezo ya mwaka ya fedha zinazotolewa kulingana na sharia nyinginezo za Bunge. Kama chombo kimojawapo cha serikali cha sera ya Marekani ya mambo ya nje, USAID inafanyakazi chini ya usimamizi wa Raisi,  ofisi ya Katibu Mkuu, na Baraza la Usalma wa Taifa. USAID ina misheni kwenye zaidi ya nchi 100, hasa Afrika, Asia, Amerika ya Kilatini, Mashariki ya Kati, na Mashariki ya Ulaya.

Malengo 
Kauli mbiu ya misheni za USAID iliyoanza kutumiwa mnamo Mei 2013 inasema kuwa kuungana ili kutokomeza umasikini wakati huohuo kuimarisha ustahimili, jamii yenye demokrasia na kuboresha usalama, na ustawi wa Marekani.

USAID kupitia mtandao wake kwenye maeneo husika yanayohitaji misaada kutimiza misheni zake,  unasimamiwa na serikali ya Marekani  kwa programu za nchi zenye kipato cha chini kwa sababu mbalimbali.

Hii inahusisha:

·Msaada kwenye majanga

·Msaada kwenye umasikini

·Ushirikiano wa kiufundi kwenye masuala mbalimbali duniani, ikiwemo mazingira

·Masuala yanayonufaisha nchi nyingine pamoja na Maekani

·Maendeleo ya kijamii na kiuchumi

Msaada kwenye majanga 
Baadhi ya programu za misaada ya kigeni ya mwanzoni kutoka kwenye serikali ya Marekani, ilitoa misaada kwenye majanga yaliyotokana na vita. Mwaka 1915, misaada ya USG kupitia kamisheni ya misaada ya Ubelgiji iliyoongonzwa na Herbert Hoover ilizuia njaa kwenye nchi ya Ubelgiji baada ya kuvamiwa na Ujerumani.

USAID inatekeleza juhudi zake za utoaji misaada baada ya vita au majanga ya asili kupitia Ofisi ya Mambo ya Nje ya Marekani ya Misaada ya Majanga iliyopo Washington, D.C. Misaada binafsi na mashirika yasiyo ya kiserikali (NGOs), pamoja na jeshi la Marekani huchangia kwa kiasi kikubwa kutoa misaada kwenye majanga nje ya nchi.

Tanbihi

Mashirika ya Marekani
Mahamadou Diarra

Mahamadou Diarra (alizaliwa Bamako, Mali, 18 Mei 1981) ni mchezaji wa kiungo wa kandanda. 

Yeye ana uzito wa kilo 82 (paundi 181) na urefu wa mita 1.82 (futi za miguu 6). Yeye alikuwa maarufu alipocheza na timu ya taifa ya Mali ambako alikuwa nahodha wa timu. Diarra alianza kazi yake ya kandanda katika OFI, klabu ya kandanda katika kisiwa cha Krete. Alikuwa na umri wa miaka 17. Mwaka 2002, Diarra aliichezea klabu ya Kifaransa, FC Lyon. Kwa Lyon kwa miaka minne, alikuwa mchezaji aliyeanzisha mpira.

Kazi 
Mwaka 2006, Manchester United na Real Madrid walimtaka kwenye timu yao. Aliingia na Real Madrid kama mchezaji wa jezi namba 6, jezi ya zamani ya Iván Helguera, na walimlipa fehda za kiuropa kiasi cha yuro milioni 26 (€26 million). Wakati wa msimu wake wa kwanza, alicheza michezo 33 kati ya michezo 38, kama sehemu ya timu ya wanaume wawili pamoja na José Antonio Reyes. Wakati wa msimu wa pili, Madrid ilikuwa na kocha mkuu mpya, Bernd Schuster. Diarra alikuwa chaguo la kwanza kiungo wa kujihami wa Schuster.

Mwaka 2008 katika mchezo wa kirafiki wa kimataifa, Diarra aliumiza goti lake. Alirudi kucheza tena haraka sana na alihitaji upasuaji mnamo Novemba ambapo alilazimika kuweka kando mapumziko ya msimu. Mwaka 2011, Diarra aliondoka Real Madrid na alianza kucheza kwa mwaka mmoja katika AS Monaco.

Aliingia na Fulham F.C., ambako Ligi Kuu ya Uingereza, mwaka 2012. Fulham alipumzika kwa msimu wa 2012-13, ila alijiunga tena mwisho wa msimu wa 2013-14. Kwa msimu wa 2016-17, alicheza katika ngazi ya pili ya Uingereza. Alimaliza kazi yake pamoja na Fulham FC mwezi wa kwanza mwaka 2015.

Ana jumla ya michezo 431 na magoli 29 katika kazi yake na alishinda ligi ya michuano kwa misimu sita mfululizo. Wakati wa kucheza katika Lyon, yeye hucheza mara nyingi pamoja na Michael Essien. Amekuwa mmoja wa kiungo bora zaidi cha kujihami cha Ulaya, kama Claude Makélélé na Patrick Vieira.

Katika FC Lyon, alishinda Trophée des Champions: miaka 2003, 2005, na 2006. Alishinda pia Ligue 1 ya UEFA: misimu ya 2002-03, 2003-04, 2004-05, na 2005-06. Katika Real Madrid, alishinda La Liga: misimu ya 2006-07 na 2007-08. Alishinda pia Supercopa de España mwaka 2008.

Nguvu na Udhaifu 
Nguvu zake kuu ni nguvu zake katika hewa na kiwango cha kazi (Kiwango cha kazi ni kiasi cha muda katika mchezo kwamba mchezaji anachangia kukimbia na kushinikiza wakati hawana mpira.) ila udhaifu wake ni hasira yake.

Maisha Binafsi 
Mahamadou Diarra ni Mwislamu. Alipoishi Ulaya, hakuwa na shida pamoja na makocha wake na dini yake. Hazungumzii sana maisha yake binafsi. Katika Instagram na Twitter, chapisho lake la mwisho lilikuwa mwaka 2017.

Tanbihi

Wachezaji mpira wa Mali
Navi Pillay

Navanethem "Navi" Pillay (alizaliwa Durban, jimbo la Natal, 23 Septemba 1941) ni wakili kutoka nchini Afrika Kusini aliye maarufu kwa kazi yake huko Umoja wa Mataifa. 

Alizaliwa familia maskini yenye asili ya Tamil, India. Baba yake alikuwa dereva wa basi. Navi ameolewa na mwanasheria Gaby Pillay mnamo mwezi Januari mwaka wa 1965. Kwa pamoja wana watoto wawili pamoja. Navi alikuwa mwanamke wa kwanza asiye-mzungu kushika wadhifa wa jaji mkuu wa mahakama Afrika Kusini. 

Pillay alisoma katika chuo kikuu cha Natal na alijiunga na masomo ya shahada ya sanaa mwaka 1963 na kumaliza 1965. Baadaye, alienda kujiendeleza kimasomo huko Chuo Kikuu cha Harvard. Huko nako alihitimu shahada ya pili ya sheria, LLM, mnamo mwaka wa 1982—vilevile daktari wa shahada ya ujuzi wa sayansi kunako mwaka wa 1989.

Kazi ya Uwakili 
Katika mwaka 1967, Pillay alianzisha kampuni yake ya Uwakili kwa sababu yeye hakuweza kufanya kazi katika kampuni yoyote ya uwakili wakati wa ubaguzi wa rangi. Yeye alifanya kazi katika kampuni ya uwakili kwa miaka ishirini na nane. Yeye alisaidia wanaharakati wa kupambana na ubaguzi wa rangi. Katika mwaka 1992, Pillay alianzisha shirika la Equality Now kwa ajili ya kusaidia wanawake.

Mahakama ya Kimataifa ya Mauaji ya Kimbari ya Rwanda

Katika mwaka 1995, Nelson Mandela alimteua Pillay kuwa jaji wa mahakama ya juu ya Afrika Kusini. Yeye alikuwa mwanamke wa kwanza wa rangi kuteuliwa kuwa jaji wa mahakama ya juu ya Afrika Kusini. Baadaye kidogo, Umoja wa Mataifa ulimteua kuwa jaji wa Mahakama ya Kimataifa ya Mauaji ya Kimbari ya Rwanda.

Yeye alikuwa katika mahakama ya kimataifa ya mauaji ya kimbari ya rwanda kwa miaka nane. Yeye alikuwa rais wa mahakama hiyo kwa miaka minne. Katika mahakama ya kimataifa ya mauaji ya kimbari ya rwanda, Pillay na majaji wengine walisababisha ubakaji kujulikana kama silaha ya mauaji ya kimbari. Walifanya hivyo baada ya Pillay kuuliza mashahidi mmoja mmoja shahidi kuhusu uzoefu wao. Uamuzi huu ulikuwa wa mara ya kwanza kwa ubakaji kuonekana kuwa silaha ya vita.

Baada ya mahakama ya kimataifa ya mauaji ya kimbari ya rwanda, Pillay aliteuliwe kwa mahakama ya kimataifa ya jinai katika mwaka 2006. Alihudumu kwa miaka sita. Kisha yeye aliteuliwe kama kamishna mkuu wa haki za binadamu. Alihudumu kwa miaka nane hadi mwaka 2008 hadi 2014. Yeye aliunga mkono haki za mashoga kama kamishna mkuu wa haki za binadamu. Sasa, yeye ni Kamishna wa Tume ya Kimataifa dhidi ya Adhabu ya Kifo.

Marejeo

Watu wa Afrika Kusini
Nzi-matunda

Nzi-matunda ni nzi wa familia Tephritidae katika oda Diptera wanaoshambulia matunda duniani kote. Mabuu yao huishi ndani ya matunda mbalimbali yakiiva mitini ambamo wanajilisha na nyama ya matunda hayo. Nzi wa familia Drosophilidae huitwa nzi-matunda pia, lakini hawa ni wadogo zaidi na hula matunda yanayooza kwa kawaida. Ni bora kuwaita nzi-matunda wadogo.

Nzi-matunda ni wadogo kuliko nzi-nyumbani na spishi nyingi zina rangi kali na mabawa yenye mabaka meusi, kahawia au njano. Kichwa ni kifupi na kwa umbo la tufe nusu. Paji ni pana. Mabuu ni weupe, njano au kahawia.

Majike huingiza mayai yao katika matunda au sehemu nyingine za mimea na miti. Baada ya kutoka kwenye mayai mabuu huanza kujilisha na tishu ambamo hujikuta. Kwa sababu kunaweza kuwa mabuu mengi katika tunda moja, wanaweza kuletea wakulima hasara nyingi. K.m. nzi wa maembe anaharibu maembe mengi bila hatua za kuwadhibiti.

Spishi kadhaa za Afrika ya Mashriki
 Bactrocera cucurbitae, Nzi wa Matikiti
 Bactrocera dorsalis, Nzi wa Maembe
 Ceratitis capitata, Nzi wa Mediteranea
 Dacus frontalis, Nzi wa Maboga

Picha

Nzi na jamaa
Denis Mukwege

Denis Mukwege (alizaliwa Bukavu, katika Kongo ya Belgiji, leo Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, 1 Machi 1955) ni daktari na mchungaji wa kanisa la Kipentekoste. Yeye ni maarufu kwa sababu alishinda Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka wa 2018 kwa kazi yake ya kusaidia wanawake ambao ni waathirika wa unyanyasaji wa kijinsia.

Maisha ya utotoni 
Yeye ni mtoto wa tatu. Yeye ana ndugu wengine wanane. Baba yake ni mchungaji wa Kipentekoste kama yeye. Baada ya kumwangalia baba yake akiwaombea watu wengi wagonjwa, yeye alinuia kuwa daktari. Yeye alitaka kuwasaidia wanawake ambao walikuwa wajawazito na hawakuweza kupata madaktari wenye utaalam.

Elimu na shughuli 
Elimu yake ni Shahada ya Udaktari kutoka Chuo Kikuu Cha Burundi, Shahada ya jinakolojia na uzazi kutoka Chuo Kikuu Cha Angers, na Shahada ya Udaktari kutoka Chuo Kikuu Cha Brussels. 

Denis alikwenda Burundi na yeye alipokea Shahada ya Udaktari kutoka Chuo Kikuu Cha Burundi. Alirudi mji wa Bukavu na alifanya kazi katika Hospitali ya Lemera. Lakini, yeye alirudi shuleni kwa sababu yeye aliona hakukuwa na huduma za kutosha kwa wagonjwa wa kike. Alipokea Shahada ya jinakolojia na uzazi kutoka Chuo Kikuu Cha Angers katika nchi ya Ufaransa mwaka wa 1989 na aliendelea kufanya kazi kwa Hospitali ya Lemera. 

Baada ya Vita vya Kwanza vya Kongo, Denis alianzisha Hospitali ya Panzi mwaka wa 1999. Imetibu wagonjwa zaidi ya 82,000. Zaidi ya 60% ya wagonjwa hao ni waathirika wa unyanyasaji wa kijinsia kutokana na vita katika kanda. Kwa kazi hio, alitajwa kama “Mwafrika wa Mwaka” katika mwaka wa 2009.

Hotuba ya Umoja wa Mataifa (UN) na Jaribio la Mauaji 
Mwezi tisa mwaka 2012, yeye alizungumza katika UN kuhusu na unyanyasaji wa kijinsia katika nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Yeye alisema kuwa serikali ya Kongo na nchi nyingine wanahitaji kusaidiwa kuacha vita kwa sababu unyanyasaji wa kijinsia kwa wanawake ni ilitumika kama silaha ya vita.

Tarehe 25 Oktoba 2012, wanume wanne na bunduki waliingia katika nyumba ya Denis na walishika binti zake mateka. Aliporudi nyumbani, wao walijaribu kumuua Denis lakini walishindwa. Denis alikwenda uhamishoni katika Ulaya, lakini mwaka 2013 yeye alirudi nchini ya Kongo na watu wengi walimsalimia yeye kwa furaha.

Tuzo la Amani la Nobel 
Mwaka wa 2018, Denis Mukwege alishinda Tuzo la amani la Nobel na Nadia Murad. Yeye alishinda kwa kazi yake ya kuhusu unyanyasaji wa kijinsia kama silaha ya vita. Yeye amesaidia maelfu ya waathirika wa unyanyasaji wa kijinsia na alitangaza kuwa wahalifu wote walifaa kuhukumiwa.

Tuzo ya Nobel ya Amani
Wanaharakati wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Tarafa ya Dogbo

Tarafa ya Dogbo (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Dogbo) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya San-Pédro katika Mkoa wa San-Pédro ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 37,391.

Makao makuu yako Dogbo (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 7 vya tarafa ya Dogbo na idadi ya wakazi mwaka 2014:
 Bloho (1 797) 
 Boua (4 056)
 Dogbo (8 634)
 Gléré (3 536)
 Gnépasso (12 216)
 Magnery (6 021)
 Mana (1131)

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Gabiadji

Tarafa ya Gabiadji (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Gabiadji) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya San-Pédro katika Mkoa wa San-Pédro ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire .

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 109,933 
.

Makao makuu yako Gabiadji (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 25 vya tarafa ya Gabiadji na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Grand-Béréby

Tarafa ya Grand-Béréby (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Grand-Béréby) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya San-Pédro katika Mkoa wa San-Pédro ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 98,686 .

Makao makuu yako Grand-Béréby (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 74 vya tarafa ya Grand-Béréby na idadi ya wakazi mwaka 2014:

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Dapo-Iboké

Tarafa ya Dapo-Iboké (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Dapo-Iboké) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Tabou katika Mkoa wa San-Pédro ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire .

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 14,858.

Makao makuu yako Dapo-Iboké (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 15 vya tarafa ya Dapo-Iboké na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Djamandioké

Tarafa ya Djamandioké (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Djamandioké) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Tabou katika Mkoa wa San-Pédro ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire .

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 15,006 .

Makao makuu yako Djamandioké (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 17 vya tarafa ya Djamandioké na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

Marejeo

Tarafa za Cote d'Ivoire
Pange

Pange ni nzi wa familia Tabanidae katika oda Diptera ambao wanafyonza damu ya mamalia pamoja na watu. Wanaweza kuenezea watu na wanyama vidusia kama vijidudu au minyoo. K.m. spishi za jenasi Chrysops hupisha minyoo kama Loa loa na Loa papionis, ambao huishi chini ya ngozi.

Nzi hawa huwa na ukubwa wa nzi-nyumbani au zaidi, hadi mm 25. Mwili ni mpana na macho makubwa. Sehemu za kinywa ni vijembe sita katika kunjo la labio. Vijembe hivi, vinavyoweza kuwa na meno kwenye makali, hutumika kwa kukata ngozi na vena ili kufikia damu.

Chakula cha pange ni mbochi na kiowevu au utomvi unaorishaiwa na mimea. Spishi nyingi ni wachavushaji muhimu wa maua. Ijapokuwa madume na majike hula mbochi, majike wanahitaji chakula chenye kiwango cha juu cha protini na kwa hivyo hufyonza damu ya mamalia. Kwa kawaida huchagua wanyama wakubwa, kama vile farasi, ngamia, kulungu na ng'ombe, lakini spishi nyingine zimeonwa kufyonza damu ya mamalia wadogo, ndege, mijusi na makobe.

Kuumwa na pange kunaleta uchungu. Kwa kawaida, kirugu (sehemu ya ngozi iliyonyanyuka) hufanyika kilichozunguka mahali pa kuumwa, na dalili nyingine zinaweza kuwa pamoja na urticaria (ukurutu), kizunguzungu, udhaifu, kukoroma, na angioedema (kidonge pinki au chekundu kwa muda kwenye midomo au kuzunguka macho). Watu wachache hupata athari ya mzio.

Wakiuma pange wanaweza kupitisha vidusia: hujulikana kuwa vekta wa magonjwa ya mamalia yanayosababishwa na bakteria, virusi, protozoa na minyoo, kama vile virusi ya anemia ya kuambukiza ya farasi na spishi mbalimbali za Trypanosoma ambazo husababisha magonjwa katika wanyama na watu (k.m. nagana na ugonjwa wa malale). Spishi za jenasi Chrysops hupitisha minyoo vidusia aina za filaria Loa loa baina ya watu na Loa papionis baina ya nyani, na spishi nyingine hupitisha kimeta baina ya ng'ombe na kondoo na tularemia kati ya sungura na watu.

Spishi kadhaa za Afrika ya Mashariki
 Ancala africana, Pange Machungwa
 Atylotus agrestis
 Chrysops funebris, Pange Mweusi
 Tabanus biguttatus, Pange Madoa-mawili
 Tabanus taeniola

Picha

Nzi na jamaa
Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda magharibi.

 Mto Kadandali  
 Mto Kafu  
 Mto Kakwata  
 Mto Kanga  
 Mto Kayera  
 Mto Kiyonga  
 Mto Kyabirinkamba  
 Mto Kyankulu  
 Mto Kyebagira  
 Mto Lwakungi  
 Mto Lwalagada  
 Mto Lwampanga  
 Mto Lwanpanga  
 Mto Lwenyizi  
 Mto Murchison  
 Mto Nanda  
 Mto Nyakasenyi  
 Mto Nyakinombe  
 Mto Nyakisenyi  
 Mto Nyama  
 Mto Nyamuku  
 Mto Rwampanga  
 Mto Rwangogole  
 Mto Rwekunye  
 Mto Sambiye  
 Mto Siriba  
 Mto Somoli  
 Mto Titi  
 Mto Wambaya  
 Mto Wanandsawa

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda

Orodha za kijiografia
Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Mkoa wa Magharibi (Uganda)
Mto Kadandali

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kafu (Kiryandongo)

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kakwata

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kanga (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kayera

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kiyonga

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Mto Kyabirinkamba

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kyankulu

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Kyebagira (Kiryandongo)

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Lwakungi

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Lwalagada

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Lwampanga

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Lwanpanga

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mohamed Farah

Mohamed Muktar Jama Farah (alizaliwa Mogadishu, Somalia, 23 Machi 1983 ni mwanariadha kutoka Uingereza. Alishinda medali mbili za dhahabu za Olimpiki mwaka 2012 na 2016. Alishinda mbio za mita 5,000 na 10,000.

Maisha ya Utotoni
Farah ni pacha na ana kaka. Awali, familia yake ilikuwa katika nchi ya Somalia, mji was Gabiley. Baba yake ni mfanyabiashara na mama yake anakaa nyumbani. Yeye Aliishi nchi ya Djibouti akiwa mtoto. Yeye alikuwa mkimbizi. Yeye Alihamia Uingereza akiwa na miaka 8 na familia yake. 

Kama kijana, yeye alifanya kazi katika mgahawa wa McDonalds. Farah alikwenda shule ya sekondari cha Isleworth na Svon. Yeye alikwenda katika chuo kikuu cha Feltham.

Uanariadha
Yeye alianza kukimbia katika shule ya sekondari. Yeye alifanya mazoezi ya riadha katika chuo kikuu cha St. Mary’s. Ushindi mkubwa wa kwanza wa Farah ulikuwa mwaka wa 2001 katika Ufaransa.  

Katika mwezi wa tano, mwaka wa 2008, Farah alikimbia mbio za mita 10,000, ambazo zilikuwa za kasi haraka zaidi katika Uingereza kwa muda wa karibu miaka minane. 

Yeye hakushiriki katika Olimpiki mwaka wa 2008 Katika mji wa Beijing, nchi ya China. 

2011 ilikuwa mwaka mzuri kwa Farah. Yeye alishinda medali ya fedha katika michuano ya dunia katika nchi ya Korea ya Kusini. 

Katika michezo ya Olimpiki ya London mwaka wa 2012, tarehe 4 mwezi wa nane, Farah alishinda medali ya dhahabu katika mbio za mita 10,000 kwani alikimbia kwa wakati wa 27: 30.42. Hii ilikuwa medali ya dhahabu ya kwanza ya Olimpiki ya Uingereza katika mita 10,000. Tarehe 11, mwezi wa nane, mwaka 2012 yeye pia alishinda medali ya dhahabu katika mita 5000 kwa wakati wa 13: 41.66. 

Farah alishinda medali ya dhahabu katika mita 10,000 katika michezo ya Olimpiki ya mji wa Rio, nchi ya Brazil 2016, tarehe 13, mwezi wa nane.Yeye kwa mara ya kwanza aliwezesha Uingereza kushinda medali ya dhahabu ya tatu. Farah aliendelea na kushinda medali ya pili ya dhahabu katika mita 5,000 katika Olimpiki za mji wa Rio, nchi ya Brazil, tarehi 20.

Maisha yake binafsi
Farah alifunga ndoa na Tania Nell tarehe 1 Aprili 2010 katika nchi ya Uingereza, mji wa London. Yeye ana binti wa kambo ambaye anaitwa Rihanna. Yeye ana watoto pacha wanaoitwa Aisha na Amani. Wao walizaliwa mwezi wa nane, mwaka wa 2012. Pia, yeye ana mwana anayeitwa Hussein. Mwana wake alizaliwa mwaka wa 2015. 

Farah sasa anaishi Uingereza pamoja na familia yake. Yeye sasa amestaafu.

Wanariadha wa Uingereza
Wanariadha wa Somalia
Mto Lwenyizi

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Murchison (Kiryandongo)

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nanda (Kiryandongo)

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nyakasenyi (Kiryandongo)

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nyakinombe

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nyakisenyi

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nyama (Kiryandongo)

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Nyamuku

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Rwampanga

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Rwangogole

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Rwekunye

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Sambiye (Kiryandongo)

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Siriba

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Somoli

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Titi (Uganda)

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Wambaya

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Mto Wanandsawa

unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Uganda
 Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Wilaya ya Kiryandongo
Mito ya Uganda
Nile
Mediteranea
Ulemavu katika Afrika Mashariki

Ulemavu katika Afrika Mashariki ni suala tofauti kabisa na dhana za watu wanaotoka nje ya bara. Watu wengi wanadhani kwamba nchi za Afrika Mashariki hazielewi ulemavu na kwamba watu wengi wa Afrika Mashariki wanabeba dhana ya kienyeji kuwa watu walio na ulemavu wamezaliwa kwa sababu familia zao walifanya kitendo kibaya sana au uchawi, ndio uliosababisha mtu kuwa na ulemavu. Lakini, iwe Magharibi au Mashariki, Kaskazini au Kusini, kuna walemavu katika kila sehemu ya dunia, na katika kila nchi na utamaduni walifanya makosa wakati wa kujaribu kuelewa na kusaidia walemavu. 

Katika Afrika Mashariki, watu waliokuwa na ulemavu walionwa kama matendo ya adhabu kutoka kwa Mungu. 

Upofu umefahamika katika utamaduni wa Afrika Mashariki kwa muda mrefu. Nahau za Kiswahili zinatupa mafunzo kuhusu maisha ya mtu aliye kipofu. Nahau kama “Kipofu hamwelekezi kipofu mwingine kwa mwenge”. Nahau hii ni inafanana na nahau ya Kiingereza inayosema “Kipofu akiongoza kipofu basi wataanguka katika shimo”. 

Katika siku za ukoloni, mfumo wa uchumi wa nchi za Afrika Mashariki ulikuwa ukiongozwa na serikali za Ujerumani na Uingereza. Kabla ya ukoloni, watu wengi walilima mashamba binafsi. Wakati wa ukoloni, watu wengi waliondoka nyumbani kwao ili kufanya kazi katika miji au mashamba makubwa. Watu wenye ulewavu hawakuwa na nguvu ya kutosha kufanya kazi katika viwanda au mashamba kwa hiyo wakati watu wengi waliondoka, watu walewavu walikaa peke yao. Kulikuwa na fursa chache siku hizo kwa watu wenye ulemavu kuenda shuleni katika Afrika Mashariki. Lakini, katika mwaka wa elfu moja mia tisa arobaini na sita, Shule ya Vipofu ya Thika ilifunguliwa. Shule hii ilianzishwa na Jeshi la Wokovu na iliwapa wanafunzi vipofu fursa ya kusoma kwa mara kwanza katika Kenya. Katika mwaka wa 1963, shule iliyoitwa Shule ya Wasichana vipofu ya Irente ilianza kuwapa mafunzo ya taaluma wasichana wenye ulemavu. 

Hivi sasa, watu wengi wanaamini kwamba serikali za Afrika Mashariki zinafaa kufanya juhudi zaidi kuwashughulikia watu walio na ulemavu. Katika mwaka wa 2006, Umoja wa Mataifa (United Nations) waliongoza njia kuhifadhi usawa wa watu walemavu katika macho ya serikali za Afrika Mashariki. Vyama vya watu walemavu vimeanza kuwa na sauti kwa mfano katika siasa. Vyama hivi vina mwito. Mwito wao ni “Hamna kitu kutuhusu sisi bila sisi”, au “Nothing about us without us” kwa Kiingereza. Hata hivyo, vyama vingi havina watu wenye ulemavu wa ubongo. Vingi vina watu wenye ulemavu wa mwili tu. Katika wakati wa usoni, ni muhimu kwa wanasiasa kuunda sheria zinazowashirikisha watu walio na ulemavu wa mwili na ubongo pia. Chini ya sheria za Jumuiya ya Afrika Mashariki (East African Community), wanachama wakiwa Tanzania, Kenya, Uganda, Rwanda, Sudan Kusini na Burundi, kama nchi moja haikubaliani na nchi nyingine, basi kila nchi haiwezi kukubaliana na Umoja wa Mataifa. Burundi ndiyo nchi pekee katika Jumuiya ya Afrika Mashariki ambayo haijakubali kupitisha mpango wa Umoja wa Mataifa.

Tanbihi

Afrika ya Mashariki
Ulemavu