LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Nuru Inyangete

Nuru Susan Nyerere Inyangete (alizaliwa 6 Desemba 1961) ni mtaalamu wa sanaa na sayansi ya Usanifu majengo nchini Tanzania. . 

Nuru ameshika nafasi ya ukurugenzi kwenye taasisi mbalimbali ikiwemo Epitome Architects Limited ambapo ni mkurugenzi mtendaji . Amejikita zaidi kwenye usanifu wa kijani na endelevu, usanifu mazingira na usanifu wa ndani.

Familia
Nuru alizaliwa kwenye familia ya Lulu Kimbe na Joseph Kizurira Nyerere, mdogo wake Mwalimu Julius Kambarage Nyerere . Ni mke wa profesa Charles George Inyangete, ambaye alioana naye tarehe 6 Julai 1991 jijini London nchini Uingereza. Ni mama wa watoto wawili, Ebony Neema Inyangete (1991) na Eno Melanie Inyangete (1994).

Elimu
Nuru alipata elimu ya sekondari kutoka shule ya sekondari WeruWeru iliyopo Kilimanjaro, Tanzania. Alifaulu vizuri na kuendelea na elimu ya sekondari ya juu shule ya sekondari Tambaza, Dar es Salaam, Tanzania. 

Ana shahada ya uzamili kwenye sayansi ya ujenzi kutoka Chuo Kikuu cha Strathclyde, Uingereza. Pia alisoma shahada za kwanza 2, moja kwenye usanifu majengo (Bachelor of Architecture) na nyingine sayansi ya usanifu (Bachelor of Science in Architectural Studies), zote akizipata kutoka Chuo hichohicho kati ya mwaka 1987 na 1989.

Kazi
Nuru ana uzoefu wa miaka zaidi ya 25 katika usanifu na ujenzi. Amefanya kazi nchi mbalimbali zikiwemo Uingereza, Nigeria na Tanzania. Amekua akifanya kazi kama mbunifu na mkurugenzi wa miradi mbalimbali ihusianayo na usanifu na ujenzi wa makazi, sehemu za biashara, majengo ya taasisi, usanifu wa ndani na usanifu endelevu.

Pia ametumikia kwenye bodi za taasisi mbalimbali zikiwemo bodi ya wasanifu majengo ya Tanzania (Architects and Quantity Surveyors Registration Board of Tanzania - AQRB) kama mwanzilishi na mwanachama, pamoja na mamlaka ya ununuzi ya Tanzania (Public Procurement Appeals Authority of Tanzania - PPAA).

Kazi muhimu
Miradi ya usanifu, ushauri wa kisanifu na ujenzi wa makazi nafuu na nyumba za jamii, miundombinu ya usafiri ya kisasa na majengo ya taasisi huko nchini Nigeria
Usanifu na ujenzi wa makazi ya jamii, biashara na taasisi nchini Tanzania kama vile majengo ya taasisi zikiwemo benki kuu ya Tanzania na mfuko wa taifa wa hifadhi ya jamii (National Social Security Fund) na majengo ya makazi yakiwemo makazi ya South Beach, kisota na ya shirk la nyumba Tanzania 
Usanifu wa ofisi za shirika la kimataifa la kazi nchini Tanzania, Kenya, Somalia na Uganda
Zaidi ya miradi 22 ya office fit out and sehemu za burudani na starehe katika maeneo mbali mbali nchini Tanzania

Tuzo
Medali ya fedha katika ubora wa usanifu kutoka baraza la mji wa zamani wa Strathclyde (mwanamke wa kwanza kupata medali hiyo)
Mshindi wa kwanza wa mradi bora wa jengo la biashara kutoka bodi ya wasanifu majengo ya Tanzania mwaka 2008  
Mshindi wa tatu wa mradi bora kwenye eneo la maendeleo ya miundombinu ya kijamii mwaka 2011
Mshindi wa kwanza wa mashindano ya usanifu ya shirika la kimataifa la kazi (ILO)

Marejeo

Waliozaliwa 1961
Watu walio hai
Wanawake wa Tanzania
WikiGap 2020 Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Mto Agasenyi

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

A
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Bigugo (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

B
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Buryobe

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

B
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Cogo (Karuzi)

ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

C
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Cumva

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

C
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gacana

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gacokwe

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gahoroba

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gahumba

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gasabagi (Karuzi)

(pia: Garabagi) unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gasampara

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gasarara (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gasenyi (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gashwabazi

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gasivya (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gatare (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gazogwe

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gihomoka

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gihororo (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gikunguza

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gikushi

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gisebuzi

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gishuha (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gisiza (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Gisukiro (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

G
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kabingo (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kadengeri

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kagogo (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kamiranzogera (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kanyamangati

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kanyambwa

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kanyamijima

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kanywampene (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Karago (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Karenga (Karuzi)

ni jina la mto na la korongo vinavyopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Karuruma (Burundi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kayogoro (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kibihe

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kidatemba (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kidimbwe

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kidumbugu (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kigazo (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kijigojigo (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kinyamaganga (Karuzi)

ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kinyamateke (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kiramira (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Koganyoni

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Kuryanza

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

K
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Kioneshatariki

Katika utarakilishi, kioneshatariki (kwa Kiingereza: router device) ni kifaa cha mtandao kinachotumika ili kutuma vifurushi data kati ya tarakilishi mbalimbali. Kwa mfano, kurasa za mtandao na barua pepe zinatumwa kwa ajili ya vifurushi data.

Tanbihi

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Mto Mbabazi (Burundi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mburamazi (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mucagwa

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mugatare (Karuzi)

ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Muhama (Burundi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mukabusumo

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mukagwe

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mumigazo

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Kifurushi data

Katika utarakilishi, kifurushi data (kwa Kiingereza: data packet au network packet) ni elementi ya msingi katika urushaji wa taarifa kwenye mtandao. Kwa mfano, kurasa za mtandao na barua pepe zinatumwa kwa ajili ya vifurushi data.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Mto Munyarwonga

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Murago (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Murango

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Musave (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mwigomba (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mwihorero

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mwirata (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mwisumo (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Mwitega

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

M
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Asasi

Asasi ni chombo kikubwa kama vile shirika linalohusika na utoaji wa huduma kwa watu katika jamii. 

Asasi zipo za aina mbalimbali; kuna asasi za kiserikali na asasi zisizo za kiserikali.

Asasi za kiserikali
Hivi ni vyombo au mashirika mbalimbali ya kiserikali yanayojishughulisha na utoaji wa huduma katika jamii. Vyombo hivyo vinaweza kuwepo katika elimu, afya na kadhalika.

Asasi zisizo za kiserikali
Hivi vi vyombo au mashirika mbalimbali binafsi yanayojishughulisha na utoaji wa huduma katika jamii.

Sheria
Mto Nabugombe

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Ndamuka

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Ndurumu (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Ntaruka (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyabiho (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyabizi (Burundi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Kigawa sehemu

Katika uchapaji, kigawa sehemu (kwa Kiingereza: section break) ni sehemu ya sura. 

Katika utarakilishi, kigawa sehemu kinafanywa kwa programu ya kichakata matini.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Mto Nyabusare

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyabwezi

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyagisuma

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyakarambo (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyakigezi (Karuzi)

ni jina la mito miwili inayopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyamugari (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyamutundwe

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyankende (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Nyankezi

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Medali

Medali (kutoka Kiingereza: medal) ni kipande cha metali anachopewa mshindi katika mashindano ya mchezo au mtu anayepongezwa kwa mafanikio. Watu hupewa medali kama tuzo kutokana na kufanikiwa katika jambo fulani. Thamani ya medali hutegemea na makubaliano ya tuzo husika: mtu huweza kupewa medali ya shaba, fedha, dhahabu n.k.

Marejeo
Osborne, Harold (ed), The Oxford Companion to the Decorative Arts, 1975, OUP, 
Stephen K. Scher, et al. "Medal." In Grove Art Online. Oxford Art Online, Subscription required, (accessed July 28, 2010).
 Weiss, B. "Collection of Historical and Commemorative Medals".

Marejeo mengine
Louis Forrer, Biographical Dictionary of Medallists (Spink & Sons, 1904-1930) is an eight volume reference in English listing medallists through history. 
Ulrich Thieme, Felix Becker,  Allgemeines Lexicon der Bildenden Kùnstler von der Antike bis zur Gegenwart  (Leipzig : 1907-1949) is a thirty six volume work in German that lists all artists without differentiating their specialty and medium like the Forrer work.

Viungo vya nje

European sculpture and metalwork, a collection catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on medals (see index)
Medals and the Royal Mint 

Utamaduni
Michezo
Mto Nyarwiri

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

N
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Kichakata matini

Katika utarakilishi, kichakata matini (kwa Kiingereza: word processor) ni kifaa au programu za kompyuta zinachotumika ili kuandika na kuhariri maandiko.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Krisma

Krisma (kutoka Kigiriki: χρῖσμα, Khrisma, yaani mpako) ni mafuta ya kunukia yanayotumiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali (Wakatoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki, Wakatoliki wa Kale, Waanglikana, Wamormoni na baadhi ya Walutheri) katika ibada kadhaa, hasa sakramenti za ubatizo, kipaimara na daraja takatifu.

Krisma ndiyo asili ya majina Kristo, Wakristo yanayomtambulisha Yesu na wafuasi wake.

Ukristo wa Magharibi

Kanisa la Kilatini
Katika Kanisa la Kilatini mafuta ya zeituni yanachanganywa na manukato na kuwekwa wakfu na askofu akishirikiana na mapadri wa jimbo lake, kwa kawaida asubuhi ya Alhamisi kuu, baada ya kubariki mafuta ya wakatekumeni na yale ya wagonjwa.

Krisma ni ya lazima kwa sakramenti ya Kikatoliki ya Kipaimara, na inatumiwa pia katika sakramenti za Ubatizo na Daraja Takatifu. 

Katika ubatizo, ikiwa mtu aliyebatizwa hatathibitishwa kwa Kipaimara mara moja, mhudumu humtia mafuta ya krisma utosini. 

Wale waliowekwa wakfu kwa upadri, baada ya kupokea daraja hupakwa krisma kwenye mikono, na waliopewa uaskofu hutiwa mafuta kichwani na Askofu mwadhimishaji. 

Pia hutumiwa katika utakaso wa vitu kama vile makanisa na madhabahu.

Viungo vya nje

Chrism — from the Catholic Encyclopedia
Chrismatory — from the Catholic Encyclopedia
On Chrism by St. Cyril of Jerusalem
The Sanctification of the Holy Chrism Greek Orthodox Archdiocese

Liturujia
Sakramenti
Zeituni

Zeituni au zaituni ni matunda ya  mti mfupi wa familia ya Oleaceae (jina la kisayansi kwa Kilatini Olea europaea, yaani "mzeituni wa Ulaya", au Olea sylvestris, yaani "mzeituni wa msitu") unaopatikana hasa kandokando ya Bahari ya Kati, lakini pia sehemu nyingine za Afrika na Asia.

Matunda yake ni muhimu hasa kwa utengenezaji wa mafuta (90%), ingawa yanaliwa pia bila kushindiliwa (10%).

Toka zamani mafuta hayo yalitazamwa kuwa bora yakatumika katika ibada mbalimbali.

Picha

Tanbihi

Matunda
Ishara

Ishara ni kitu kinachobainika kwa macho kinachodokeza kutokea kwa jambo fulani (dalili). 

Ishara zipo za aina nyingi: kuna ishara za barabarani ambazo huwaongoza madereva na wote wanaotumia barabara pindi wawapo barabarani. 

Pia kuna ishara wanazotumia wanadamu kuwasiliana. Ishara hizo nazo zipo tofautitofauti kwani kuna ishara wanazotumia marafiki walioshibana kwa kuwasiliana, kama vile kutumia vidole au kichwa lakini pia kuna lugha ya ishara ambayo hutumiwa na walemavu wa masikio au wenye usikivu hafifu wakati wa kuwasiliana ana kwa ana au kupitia runinga.

Mawasiliano
Cheti

Cheti (kutoka Kiingereza: certificate) ni hati anayopewa mtu kwa ajili ya kutambuliwa kuwa ana sifa fulani. 

Cheti huweza kutolewa kwa mtu aliyehitimu mafunzo fulani au aliyefanikiwa kwa jambo fulani. Vyeti vingi hutolewa kama tuzo kwa mtu aliyefanikiwa kuhusu jambo fulani.

Vyeti vipo vya aina mbalimbali, kuna vyeti vya kitaaluma, vya kuzaliwa, vya ndoa au vya kimichezo.

Elimu
Mwakilishi

Mwakilishi ni mtu anayemwakilisha mwingine mahali fulani au ni mtu anayefanya kitu kwa niaba ya mwingine. Hivyo basi mwakilishi anaweza kufanya kazi zile au zote ambazo zingefanywa na mtu anayemuwakilisha mahali husika na kwa wakati husika.

Wawakilishi wapo wa aina tofauti: kuna mwakilishi wa wilaya au jimbo, huyu hujulikana kama mbunge. Pia kuna mwakilishi wa kata fulani ambaye hujulikana kama diwani, lakini pia kuna mwakilishi wa nyumba kumi huyu hujulikana kama mjumbe. 

Wawakilishi wa kampuni binafsi na serikali hujulikana kama mawakala.

sheria
Mafanikio

Mafanikio ni ukamilishaji wa malengo yanayoipatia nchi, jamii au mtu binafsi ustawi, afya njema au hadhi. Mafanikio pia hujulikana kama ufanisi, maendeleo au neema.

Mafanikio hupatikana baada ya kumaliza shughuli fulani au kitu fulani. 

Uchumi
Mafuta ya wagonjwa

Mafuta ya wagonjwa (kwa Kilatini: Oleum Infirmorum) ni mafuta yaliyobarikiwa yanayotumiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali (Wakatoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki, Wakatoliki wa Kale, baadhi ya Waanglikana n.k.) katika sakramenti ya Mpako wa wagonjwa.

Kanisa la Kilatini
Katika Kanisa la Kilatini mafuta ya zeituni au mimea mingine yanabarikiwa na askofu mbele ya mapadri na waumini wengine wa jimbo lake, kwa kawaida asubuhi ya Alhamisi kuu.

Kama padri anapaswa kumpa sakramenti hiyo mgonjwa lakini hana mafuta hayo, anaweza kubariki mwenyewe mafuta ambayo atampaka mgonjwa huyo kwa kawaida katika paji la uso na mikononi.

Liturujia
Sakramenti
Afya
Mafuta ya wakatekumeni

Mafuta ya wakatekumeni (kwa Kilatini: Oleum Catechumenorum) ni mafuta yaliyobarikiwa yanayotumiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali (kama Wakatoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki, Wakatoliki wa Kale n.k.) kabla ya kumpa mtu sakramenti ya ubatizo ili kumuimarisha katika mapambano ya kiroho yanayodaiwa na maisha ya Kikristo.

Kanisa la Kilatini
Katika Kanisa la Kilatini mafuta hayo yanabarikiwa na askofu mbele ya mapadri na waumini wengine wa jimbo lake, kwa kawaida asubuhi ya Alhamisi kuu.

Kanisa la Kiorthodoksi
Huko padri anabariki mwenyewe mafuta baada ya kubariki maji ya ubatizo.

Liturujia
Filipo GaoLubua

Filipo GaoLubua (pia anajulikana kwa jina la Filipo Lubua; alizaliwa Mkoa wa Kilimanjaro, na kukulia mjini Arusha, Tanzania) ni mwandishi wa riwaya na mshairi kutoka Tanzania. 

Aliandika riwaya iitwayo Kilele Kiitwacho Uhuru pamoja na diwani kadha wa kadha za ushairi.

Maisha 
Baada ya kuhitimu elimu ya juu ya sekondari mwaka 2006, alijiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na kutunukiwa shahada ya kwanza katika Sanaa na Elimu (B.A.Ed.) mwaka 2009, ambako alitaalamikia masomo ya Jiografia na Isimu. 

Mwaka 2010, alikwenda Chuo Kikuu cha Wisconsin Madison, Marekani, kama mwalimu wa Kiswahili kupitia ufadhili wa nchi ya Marekani chini ya programu maarufu ya Fulbright. 

Baada ya programu hiyo, mwaka 2012 alijiunga na Chuo Kikuu cha Ohio, kwa masomo ya umahiri katika Isimu Tumizi, akitaalamikia Ufundishaji na Ujifunzaji wa Lugha kwa Kompyuta (UULUKO). 

Baada ya masomo ya umahiri mwaka 2014, alijiunga na programu ya uzamivu na mwaka 2019 alitunukiwa digrii ya uzamivu (Ph.D.) katika masuala ya Teknolojia ya Elimu (Instructional Technology).

Kwa sasa ni mhadhiri katika Idaya ya Isimu ya Chuo Kikuu cha Pittsburgh na Mkurugenzi wa Chama cha Ukuzaji wa Kiswahili Duniani (CHAUKIDU).

Watu walio hai
Waandishi wa Tanzania
Kikuba

Kikuba ni pambo la manukato linalotengenezwa kwa kulichaganya pamoja na asumini, rehani, kilua na mkadi ambalo huvaliwa shingoni au huwekwa juu ya matiti ya mwanamke kumpendezesha na huwa na harufu nzuri.

Utamaduni
Mto Rugomera

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Rugomero (Karuzi)

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Ruhama

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Rukamba (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Rukonya

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Rusabagi (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Rusheri

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Rusimbuko (Karuzi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Rutemba (Burundi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Rwimpfizi

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

R
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Shorero

ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

S
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Tambi (Burundi)

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

T
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Mto Urwagongwe

unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Burundi
 Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

U
Mkoa wa Karuzi
Nile
Mediteranea
Sigimundi Gorazdowski

Sigimundi Gorazdowski (kwa Kipolandi: Zygmunt; Sanok, Podkarpackie, Austria-Hungaria, leo nchini Polandi, 1 Novemba 1845 – Lwów, leo nchini Ukraina, 1 Januari 1920) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki, mwanzilishi wa shirika la Masista wa Mt. Yosefu. 

Utotoni Gorazdowski aliugua TB hivi ilimbidi asubiri apone kabisa kabla hajapewa upadirisho. 

Baadaye alifanya kazi katika parokia mbalimbali akianzisha kwa huruma kubwa nyumba kwa mayatima, wasichana wenye watoto na wahitaji wengineo. Pia aliandika katekisimu na vitabu vingine vya dini kwa watu wake na kutetea uhai wa wasio na sauti.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri huko Ukraine tarehe 26 Juni 2001. Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 23 Oktoba 2005 huko Vatikano.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Hagiography Circle
 Holy See
 Sisters of Saint Joseph

Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Poland
Watakatifu wa Ukraine
Emanueli Gonzalez Garcia

Emanueli González García (Sevilia, 25 Februari 1877 – Palencia, 4 Januari 1940) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki, jimbo la Palencia nchini Hispania tangu mwaka 1935 hadi kifo chake. 

Alijulikana kwa ibada kubwa aliyokuwanayo kwa Yesu Ekaristi ambayo alijitahidi kuieneza kotekote. Kwa ajili hiyo alianzisha shirika la Wamisionari wa Ekaristi wa Nazareti, pamoja na yale ya Wanafunzi wa Mt. Yohane na Watoto wa Malipizi. 

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 29 Aprili 2001. Papa Fransisko alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Oktoba 2016. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Hagiography Circle
Saints SQPN
Catholic Hierarchy
Blessed Manuel Gonzalez Garcia
Manuel 16 

Maaskofu Wakatoliki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Hispania
Emiliana wa Roma

Emiliana wa Roma (aliishi karne ya 6) alikuwa bikira Mkristo, shangazi wa Papa Gregori I, ambaye alisimulia maisha yake katika hotuba fulani, akisema alijitoa kwa Mungu pamoja na dada zake Tarsila na Gordiana katika maisha ya Kiroho.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Januari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Giovanni Sicari, Reliquie Insigni e "Corpi Santi" a Roma, Monografie Romane a cura dell'Alma Roma, 1998

Waliofariki karne ya 6
Mabikira
Watakatifu wa Italia
Tarsila wa Roma

Tarsila wa Roma (aliishi karne ya 6) alikuwa bikira Mkristo, shangazi wa Papa Gregori I, ambaye alisimulia maisha yake katika hotuba fulani, akisema alijitoa kwa Mungu pamoja na dada zake Emiliana na Gordiana katika maisha ya Kiroho.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Desemba..

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Giovanni Sicari, Reliquie Insigni e "Corpi Santi" a Roma, Monografie Romane a cura dell'Alma Roma, 1998

Waliofariki karne ya 6
Mabikira
Watakatifu wa Italia
Yohane Nepomuk Neumann

Yohane Nepomuk Neumann, C.Ss.R. (Prachatice, Austria-Hungaria , 28 Machi 1811 – Philadelphia, Marekani, 5 Januari 1860) alikuwa Mkristo wa Bohemia (Ucheki) aliyehamia Marekani mwaka 1836 ili aweze kupata upadrisho, akapewa baada ya wiki tatu tu. 

Halafu akajiunga na Waredentori ili kufaidika na maisha ya kijumuia (1840) na hatimaye akawa askofu mkuu wa Philadelphia (1852–1860). Katika jimbo kuu hilo aliunda mfumo wa shule wa kijimbo wa kwanza nchini Marekani: chini yake kutoka 1 tu, shule zake zikawa 200. Pamoja na kushughulikia sana malezi ya watoto, aliwajibika kwa hali na mali kwa ajili ya umati wa wahamiaji fukara.

Papa Paulo VI alimtangaza mwenye heri tarehe 13 Oktoba 1963 na mtakatifu tarehe 19 Juni 1977 , mwanamume wa kwanza (na hadi sasa wa pekee) raia wa nchi hiyo.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 "Homily preached by Pope Paul VI at the canonization of Saint John Neumann", 1977, Vatican website

Waliozaliwa 1811
Waliofariki 1860
Waredentori
Wamisionari
Maaskofu Wakatoliki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ucheki
Watakatifu wa Marekani
Karoli wa Mlima Argus

Karoli wa Mlima Argus, C.P. (jina la kuzaliwa: Joannes Andreas Houben; Munstergeleen, Limburg, Uholanzi, 11 Desemba 1821 – Harold's Cross, Dublin, Ireland, 5 Januari 1893) alikuwa padri Mpasionisti aliyefanya kazi huko Ireland. 

Alipata sifa kubwa kutokana na huruma yake kwa wagonjwa na wale waliohitaji ushauri nasaha, hasa katika kitubio.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 16 Oktoba 1988, na Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 3 Juni 2007.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Charles of Mount Argus at Catholic Forum
Passionist community at Mount Argus in Dublin
 Biography of Fr. Charles of St. Andrew (1821–1893)

Mapadri
Wapasionisti
Watakatifu wa Uholanzi
Wapasionisti

Wapasionisti (kutoka jina rasmi la Kilatini: Congregatio Passionis Iesu Christi, kifupi: C.P.) ni shirika la kitawa la kikleri la Kipapa la wanaume Wakatoliki lililoanzishwa na Paulo wa Msalaba mwaka 1725 kwa kusisitiza ibada kwa mateso ya Yesu.  

Mwaka 2016 walikuwa 1,964, wakiwemo mapadri 1,540.

Watakatifu wa Shirika 
 Paulo wa Msalaba, mwanzilishi
 Vinsenti Strambi, askofu
 Gabrieli wa Bikira Maria wa Mateso, frateri
 Inosenti wa Maria Imakulata, mfiadini
 Karoli wa Mlima Argus, padri

Watakatifu walioongozwa na Wapasionisti
 Maria Goretti, bikira mfiadini
 Gemma Galgani, bikira

Tanbihi

Viungo vya nje

 International Website of the Passionists (English, Spanish, Italian)
 Passionists Australia, New Zealand and Papua New Guinea
 Passionists in the Philippines 
 Passionists in Chile  (Spanish, under construction)
 Website of the Sisters of the Cross and Passion 
 Website of the Passionists of St. Paul of the Cross Province, North America
 Website of the Passionists of Holy Cross Province, North America
 Passionists in the U.K. 

Mashirika ya kitawa
Wapasionisti
Genoveva Torres Morales

Genoveva Torres Morales (Almenara, 3 Januari 1870 - Zaragoza, 5 Januari 1956) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki nchini Hispania ambaye, baada ya kupitia majaribu na maradhi mengi tangu utotoni, alianzisha shirika lake lijulikanalo kama Mabinti wa Moyo Mtakatifu wa Yesu na Malaika watakatifu. Alitaka shirika hilo jipya lizingatie utunzaji wa wanawake wote. Wakati wa maisha yake na baada ya kifo chake, alitajwa kama "Malaika wa Upweke". 

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri mnamo 1995 na mtakatifu mnamo 2003.  

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

 
Waliozaliwa 1870
Waliofariki 1956
Mabikira
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Hispania