Mahari

Mahari (toka neno la Kiarabu; inayojulikana kwa Kiingereza kama trousseau au tocher au kwa Kilatini dos) ni pesa, mali au mali isiyohamishika ambayo mtu huleta mwenzake katika ndoa.  Utamaduni huo huweza kuzingatia mahari na ada ya mwali. Mahari ni desturi ya zamani na uwepo wake umetangulia kurekodiwa kwake.

Historia
Awali, madhumuni ya kulipa mahari ilikuwa ni kusaidia mume kulisha na kulinda familia yake, na kuwapa mke na watoto msaada katika tukio la kufa kwake.  Hata katika rekodi za zamani, kama vile Kanuni ya Hammurabi, mahari inaelezewa kama desturi iliyokuwa. Kanuni zinazozunguka desturi ni kama: haki ya mke kupata mahari yake wakati wa kifo cha mumewe kama sehemu ya mchango wake, mahari yake kurithiwa na watoto wake pekee, sio na watoto wa bwanake na wanawake wengine, na mwanamke kutostahili urithi mwingine ikiwa babake ndiye aliyetowa mahari katika ndoa. Kama mwanamke akafa bila wana, mume wake alikuwa arejeshe mahari lakini angeweza toa thatmani ya ada ya mwali; mahari kwa kawaida ingekuwa yenye thamani zaidi. 

Moja ya kazi ya msingi ya mahari imekuwa kutumikia na kulinda mke dhidi ya uwezekano wa kudhulumiwa na mumewe na familia yake. Kwa hivyo, mahari hutoa motisha ya mume kumdhuru mkewe.

Katika Ulaya
Kulipa mahari unapatikana hata Ulaya. Katika nyakati za Homer, ilikuwa kawaida kwa Wagiriki kutoa mahari. Mahari ilibadilishwa katika karne ya 5 KK. Warumi wa kale pia walitoa mahari, ingawa Tacitus alibainisha kuwa makabila ya Ujerumani walitekeleza kinyume na desturi ya mahari.

Kushindwa kutoa mahari kulingana na mila, au kinyume na maagano, kungesababisha harusi ibatilishwe. William Shakespeare alitumia tukio kama hili katika King Lear: mmoja wa washikaji wa Cordelia alikoma kumtania aliposikia kwamba King Lear hatampa mahari. Katika Measure for Measure,  ushiriki wa ngono wa Claudio na Juliet kabla ya ndoa ulisababishwa na fitina ya familia zao kuhusu mahari baada ya harusi. Sababu ya Angelo kuapa kuolewa kwake kwa Maria kulitokana na kupoteza kwa mahari yake baharini.

Mara nyingi wapiga hadithi hutafsiri hadithi ya Cinderella kama ushindani kati ya mama wa kambo na binti wa kambo wakigombania rasilimali, ambayo inaweza kuwa pamoja na haja ya kulipa mahari. Mchezo aina ya opera wa Gioachino Rossini La Cenerentola hufanya msingi huu wa kiuchumi dhahiri: Don Magnifico anataka kufanya mahari ya binti yake iongezeke, ili kuvutia mchumba mwenye mali, ambayo ni vigumu kama itambidi atoe mahari ya tatu. 

Moja ya adhabu ya kawaida kwa utekaji nyara na ubakaji wa mwanamke ambaye hajaolewa ilikuwa kwamba mbakaji angebudiwa kulipa mahari ya mwanamke huyo. Hadi kufikia mwishoni mwa karne ya 20 hii ilikuwa wakati mwingine ikijulikana kama malipo ya ada, au uvunjaji wa ahadi. (Angalia raptio  na utekaji nyara wa Bibiarusi).

Kutoa mahari kwa wanawake maskini ulionekana  na matajiri kama tendo la mapendo. Desturi ya Soksi za Krismasi ilitoka katika Simulizi la Mtakatifu Nikolasi wa Myra, ambapo akatupa dhahabu katika soksi za madada watatu maskini, na hivyo kutoa mahari yao. Mtakatifu Elizabeti wa Ureno na Mtakatifu Martin wa Porres walikuwa hasa wamejulikana kwa kutoa mahari kama hii, na Archconfraternity of the Annunciation, shirika la wakfu la Kirumi la kulipa mahari, lilipata mali nzima ya Papa Urban VII. Ufaransa ulilipa mahari ya wanawake walioshawishika kwenda New France kuolewa na kuishi huko, walijulikana kama filles du roi (mabinti wa mfalme).

Katika baadhi ya maeneo ya Ulaya, mahari ya ardhi ilikuwa kawaida. Katika Jimbo la Bentheim, kwa mfano, wazazi ambao hawakuwa na wana walitoa mahari kwa ajili ya bwana ya binti yao. Ilikuwa ni kawaida kutolewa ilhali achukue jina la bibi yake, ili kuendeleza jina la familia.

Ureno ulitoa miji miwili kama mahari kwa Uingereza katika 1661 wakati Mfalme Charles II wa Uingereza, Scotland alifunga ndoa na Catherine wa Braganza, Ireland malkia wa Ureno. Miji hiyo ilikuwa Mumbai (Bombay) katika Uhindi na Tangier katika Morocco.

Katika Uingereza wa Victoria, mahari ilionekana miongoni mwa matajiri kama malipo ya awali ya urithi wa binti. Mabinti tu ambao walikuwa hawajapokea mahari yao kama ada ndio walikuwa na haki ya sehemu ya mali isiyohamishika wakati wazazi wao walikufa. Kama wanandoa walikufa bila watoto, mahari ilirejeshwa kwa familia yake. 

Katika baadhi ya matukio, watawa walikuwa wakihitajika kuleta mahari wakati walipojiunga na kanisa.

Katika Asia
Kutoa mahari ilikuwa kawaida katika nchi nyingi za Asia, pamoja Bangladesh, India, Pakistan na Sri Lanka. Katika Uhindi, ambapo matukio ya kuchoma bibiharusi na mahari ya kifo ilipozidi kuendelea, malipo ya mahari yalipigwa marufuku na sheria ya 1961 ya Dowry Prohibition Act na Aya ya 304B ma 498A ya sheria ya Indian Penal Code (IPC).

Kuchoma bibiharusi 
Kuteketeza bibiharusi ni aina ya unyanyasaji katika Bangladesh, India, Pakistan na nchi nyingine zilizoko juu ya au karibu na Bara Hindi. Mmojawapo ya mahari ya kifo, kuchoma bibiharusi hutendeka wakati mwanamke anauliwa na mumewe au na familia ya mumewe kwa sbibi-inapochomwa hutokea wakati mwanamke ni kijana aliuawa na mumewe au familia yake kwa ajili ya familia yake kukataa kulipa nyongeza dowry. Mwanamke kwa kawaida hupakwa mafuta ya taa, petroli, na kuwashwa mo au nyingine kioevu kuwaka, na kuweka alight kupelekea kifo kwa moto. 

Virendra Kumar na Sarita Sandesh wamethibitisha kwamba kuchoma bibiharusi kumetambuliwa kama tatizo muhimu dhidi ya afya ya umma nchini India.  Wanasema kuwa ni suala la kihistoria na kiutamaduni linalosababisha vifo vya watu 600-750 kwa mwaka nchini India peke yake.  Mwaka 1995 Time Magazine iliarifu kwamba mahari ya kifo nchini India iliongezeka kutoka 400 mwaka 1980 hadi 5800 karibu na katikati ya miaka ya 1990.  Mwaka mmoja baadaye CNN ilitoa taarifa iliyosema kuwa kila mwaka polisi hupokea zaidi ya taarifa 2500 za Bibiarusi kuungua.

Marejeo

Marejeo zaidi 
 Hirsch, Jennifer S., Wardlow, Holly, Modern loves: the Anthropology of Romantic Courtship & Companionate Marriage,  Macmillan, 2006. ISBN 0472099590. Cf. Chapter 1 "Love and Jewelry", kubainisha mahari na ada ya bibiharusi.
 Mtandao kwa Ndoa bila Mahari - http: / / in.reuters.com/article/technologyNews/idINIndia-29970020071012
Ndoa
Jinsia
Wanawake