LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Msafiri

Msafiri ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la Kwanza Unit.  
Mashairi yake anazungumzia hali halisi ya maisha. Kutoka dhikini kwenda katika maisha ya kati. Kama jinsi ilivyo nyimbo za hip hop, humu maelezo ya harakati ni mwanzo mwisho. Vilevile walifanya remixi yake na Mzee King Kikii. Wimbo unatoka katika albamu yao ya mwisho ya Kwanzanians.

Tazama pia
Yamenikuta

Viungo vya Nje
 
Nyimbo za 1998
Nyimbo za 1999
Nyimbo za Kwanza Unit
Kaka

Kaka ni jina ambalo linatumika kwa ndugu wa jinsia ya kiume, hasa akimzidi umri mwingine ambaye ni mdogo wake, lakini pengine hata kwa mdogo ikiwa msemaji ni ndugu wa kike anayetaka kuonyesha heshima kwa jinsia ambayo inapewa haki zaidi katika masuala mbalimbali (urithi, ndoa n.k.) kadiri ya utamaduni husika.

Mara nyingi mtoto wa kiume wa kwanza ndiye mwenye nafasi ya pekee katika familia, k.mf. katika Biblia.

Jinsia
Familia
Mystic Night Move

Mystic Night Move ni jina la kutaja wimbo uliombwa na kutungwa na msanii wa muziki wa raggae kutoka nchini Ivory Coast - Alpha Blondy.  
Mashairi yake anazungumzia kwanini mashujaa weusi wanakufa mapema. Mstari wa kwanza anasema: Naamka asubuhi na Mola anapambazua jua,
Machozi machoni mwangu,
Kwa sababu usiku wa jana nimepata habari za kusikitisha mno,
Nimesikia eti Bob Marley kafa,
Na ninafahamu ya kwamba kwa uwezo wake ipo siku atainuka tena,
Simba wa Zayuni kenda zake,
Kupumzika katika makazi yake ya milele.

Tazama pia
One Love

Viungo vya Nje
 
Nyimbo za 1992
Nyimbo za Alpha Blondy
Mfiwi

Mfiwi  (Phaseolus lunatus) ni jina la mmea katika familia Fabaceae. Mbegu zake huitwa fiwi. Asili ya mfiwi ni milima ya Andes na Amerika ya Kati. Siku hizi mimea hii hukuzwa mahali pengi katika maeneo yaliyo na joto wastani.

Picha

Mharagwe na jamaa
Mimea ya mazao
Mfiwi mafuta

Mfiwi mafuta au mnjahe  (Lablab purpureus) ni jina la mmea katika familia Fabaceae. Mbegu zake huitwa fiwi mafuta au njahe (kutoka na Kikikuyu: njahĩ). Mfiwi mafuta ni mmea wa Afrika unaokuzwa mahali popote katika ukande wa tropiki siku hizi.

Picha

Mharagwe na jamaa
Mimea ya mazao
Kikhün

Kikhün ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Myanmar, Laos na Uthai inayozungumzwa na Wakhün. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kikhün nchini Myanmar imehesabiwa kuwa watu 100,000. Pia kuna wasemaji 600 nchini Laos (2003) na 6280 nchini Uthai (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikhün iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kikhün kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikhün 
lugha ya Kikhün katika Glottolog
lugha ya Kikhün kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Lugha za Laos
Lugha za Uthai
Kilü

Kilü ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina, Myanmar, Laos, Vietnam na Uthai inayozungumzwa na Walü. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilü nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 280,000. Pia kuna wasemaji 123,000 nchini Laos (2005), 60,000 nchini Myanmar (2013), 4960 nchini Vietnam (1999) na 83,000 nchini Uthai (2001). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilü iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kilü kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilü 
lugha ya Kilü katika Glottolog
lugha ya Kilü kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Lugha za Laos
Lugha za Uthai
Lugha za China
Lugha za Vietnam
Kinyaw

Kinyaw ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uthai inayozungumzwa na Wanyaw. Mwaka wa 1990 idadi ya wazungumzaji wa Kinyaw imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinyaw iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyaw kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyaw
lugha ya Kinyaw katika Glottolog
lugha ya Kinyaw kwenye Ethnologue

Lugha za Uthai
Kiphu-Thai

Kiphu-Thai ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam, Laos na Uthai inayozungumzwa na Waphu-Thai. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiphu-Thai nchini Uthai imehesabiwa kuwa watu 470,000. Pia kuna wasemaji 187,000 nchini Laos (2005) na 209,000 nchini Vietnam (2002). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiphu-Thai iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiphu-Thai kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiphu-Thai
lugha ya Kiphu-Thai katika Glottolog
lugha ya Kiphu-Thai kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za Laos
Lugha za Uthai
Kiphuan

Kiphuan ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Kamboja, Laos na Uthai inayozungumzwa na Waphuan. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiphuan nchini Uthai imehesabiwa kuwa watu 200,000. Pia kuna wasemaji 106,000 nchini Laos (2000) na 1000 nchini Kamboja (2009). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiphuan iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiphuan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiphuan
lugha ya Kiphuan katika Glottolog
lugha ya Kiphuan kwenye Ethnologue

Lugha za Uthai
Lugha za Kamboja
Lugha za Laos
Kisaek

Kisaek ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Laos na Uthai inayozungumzwa na Wasaek. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kisaek imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kisaek iko katika kundi la Kitai ya Kaskazini.

Viungo vya nje
lugha ya Kisaek kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisaek
lugha ya Kisaek katika Glottolog
lugha ya Kisaek kwenye Ethnologue

Lugha za Laos
Lugha za Uthai
Kishan

Kishan ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Myanmar, Uchina na Uthai inayozungumzwa na Washan. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kishan nchini Myanmar imehesabiwa kuwa watu milioni tatu na laki mbili. Pia kuna wasemaji 95,000 nchini Uthai (2006). Idadi ya wasemaji nchini Uchina haijulikani Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kishan iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kishan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kishan
lugha ya Kishan katika Glottolog
lugha ya Kishan kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Lugha za China
Lugha za Uthai
Kitai-Ya

Kitai-Ya ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina na Uthai inayozungumzwa na Watai. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kitai-Ya nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 50,000. Pia kuna wasemaji 400 nchini Uthai (2008). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitai-Ya iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kitai-Ya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitai-Ya
lugha ya Kitai-Ya katika Glottolog
lugha ya Kitai-Ya kwenye Ethnologue

Lugha za China
Lugha za Uthai
Kithai-Song

Kithai-Song ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uthai inayozungumzwa na Wathai. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kithai-Song imehesabiwa kuwa watu 32,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kithai-Song iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kithai-Song kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kithai-Song
lugha ya Kithai-Song katika Glottolog
lugha ya Kithai-Song kwenye Ethnologue

Lugha za Uthai
Kithai-Kaskazini-Mashariki

Kithai ya Kaskazini-Mashariki (pia Kiisan) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uthai inayozungumzwa na Wathai. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kithai ya Kaskazini-Mashariki imehesabiwa kuwa watu milioni 15. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kithai ya Kaskazini-Mashariki iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kithai ya Kaskazini-Mashariki kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kithai ya Kaskazini-Mashariki
lugha ya Kithai ya Kaskazini-Mashariki katika Glottolog
lugha ya Kithai ya Kaskazini-Mashariki kwenye Ethnologue

Lugha za Uthai
Kithai-Kaskazini

Kithai ya Kaskazini (pia Kilanna au Kikam-Mueang) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uthai inayozungumzwa na Wathai. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kithai ya Kaskazini nchini Uthai imehesabiwa kuwa watu milioni sita. Pia kuna wasemaji 29,500 nchini Laos (2005). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kithai ya Kaskazini iko katika kundi la Kitai ya Kaskazini.

Viungo vya nje
lugha ya Kithai ya Kaskazini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kithai ya Kaskazini
lugha ya Kithai ya Kaskazini katika Glottolog
lugha ya Kithai ya Kaskazini kwenye Ethnologue

Lugha za Uthai
Lugha za Laos
Kithai-Kusini

Kithai ya Kusini ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uthai inayozungumzwa na Wathai. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kithai ya Kusini imehesabiwa kuwa watu milioni nne na nusu. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kithai ya Kusini iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kithai ya Kusini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kithai ya Kusini
lugha ya Kithai ya Kusini katika Glottolog
lugha ya Kithai ya Kusini kwenye Ethnologue

Lugha za Uthai
Kiyong

Kiyong ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uthai inayozungumzwa na Wayong. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiyong imehesabiwa kuwa watu 12,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiyong iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyong kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyong
lugha ya Kiyong katika Glottolog
lugha ya Kiyong kwenye Ethnologue

Lugha za Uthai
Kiyoy

Kiyoy ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uthai inayozungumzwa na Wayoy. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kiyoy nchini Uthai imehesabiwa kuwa watu 5000. Pia kuna wasemaji 1000 nchini Laos (1995). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiyoy iko katika kundi la Kitai ya Kaskazini.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyoy kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyoy
lugha ya Kiyoy katika Glottolog
lugha ya Kiyoy kwenye Ethnologue

Lugha za Uthai
Lugha za Laos
Kilachi

Kilachi ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Walachi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kilachi imehesabiwa kuwa watu 5000 nchini Vietnam na 200 nchini Uchina. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilachi iko katika kundi la Kikra.

Viungo vya nje
lugha ya Kilachi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilachi 
lugha ya Kilachi katika Glottolog
lugha ya Kilachi kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za China
Kilachi Cheupe

Kilachi Nyeupe ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Walachi. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kilachi Nyeupe imehesabiwa kuwa watu 1600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilachi Nyeupe iko katika kundi la Kikra.

Viungo vya nje
lugha ya Kilachi Nyeupe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilachi Nyeupe 
lugha ya Kilachi Nyeupe katika Glottolog
lugha ya Kilachi Nyeupe kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Kinung

Kinung ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wanung. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kinung imehesabiwa kuwa watu 969,000 nchini Vietnam. Pia kuna wasemaji wachache nchini Uchina na Laos. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinung iko katika kundi la Kitai ya Kati.

Viungo vya nje
lugha ya Kinung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinung
lugha ya Kinung katika Glottolog
lugha ya Kinung kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za Laos
Lugha za Kikushi

Lugha za Kikushi ni kati ya lugha za Kiafrika-Kiasia. Zinatumika hasa katika Pembe la Afrika na nchi za jirani, kuanzia Misri na Sudan hadi Kenya na Tanzania, lakini zamani zilitumika katika maeneo makubwa kuliko leo.

Jina linatokana na Kush, mtu wa Biblia anayetajwa kama babu wa makabila ya aina hiyo.

Leo lugha kubwa zaidi katika kundi hilo ni Kioromo (35,000,000), kikifuatwa na Kisomali (18,000,000). Baadhi yake zimeshakufa.

Tanbihi

Marejeo
 Ethnologue on the Cushitic branch
 Bender, Marvin Lionel. 1975. Omotic: a new Afroasiatic language family. Southern Illinois University Museum series, number 3.
 Bender, M. Lionel. 1986. A possible Cushomotic isomorph. Afrikanistische Arbeitspapiere 6:149–155.
 Fleming, Harold C. 1974. Omotic as an Afroasiatic family. In: Proceedings of the 5th annual conference on African linguistics (ed. by William Leben), p 81-94. African Studies Center & Department of Linguistics, UCLA.
Roland Kießling & Maarten Mous. 2003. The Lexical Reconstruction of West-Rift Southern Cushitic. Cushitic Language Studies Volume 21
 Lamberti, Marcello. 1991. Cushitic and its classification. Anthropos 86(4/6):552-561.
 Zaborski, Andrzej. 1986. Can Omotic be reclassified as West Cushitic? In Gideon Goldenberg, ed., Ethiopian Studies: Proceedings of the 6th International Conference, pp. 525–530. Rotterdam: Balkema.
 Reconstructing Proto-Afroasiatic (Proto-Afrasian): Vowels, Tone, Consonants, and Vocabulary (1995) Christopher Ehret

Viungo vya nje
 Encyclopaedia Britannica: Cushitic languages
 BIBLIOGRAPHY OF HIGHLAND EAST CUSHITIC
 Faculty of Humanities – Leiden University

Lugha za Kiafrika-Kiasia
Mia mbili na tisini na nne

Mia mbili na tisini na nne  ni namba inayoandikwa 294 kwa tarakimu za kawaida na CCXCIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 293 na kutangulia 295. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 7 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 294 KK na 294 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia mbili na tisini na tano

Mia mbili na tisini na tano  ni namba inayoandikwa 295 kwa tarakimu za kawaida na CCXCV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 294 na kutangulia 296. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 59.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 295 KK na 295 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia mbili na tisini na sita

Mia mbili na tisini na sita  ni namba inayoandikwa 296 kwa tarakimu za kawaida na CCXCVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 295 na kutangulia 297. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 37.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 296 KK na 296 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia mbili na tisini na saba

Mia mbili na tisini na saba  ni namba inayoandikwa 297 kwa tarakimu za kawaida na CCXCVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 296 na kutangulia 298. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 297 KK na 297 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia mbili na tisini na nane

Mia mbili na tisini na nane  ni namba inayoandikwa 298 kwa tarakimu za kawaida na CCXCVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 297 na kutangulia 299. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 149.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 298 KK na 298 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia mbili na tisini na tisa

Mia mbili na tisini na tisa  ni namba inayoandikwa 299 kwa tarakimu za kawaida na CCXCIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 298 na kutangulia 300. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 23.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 299 KK na 299 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu

Mia tatu  ni namba inayoandikwa 300 kwa tarakimu za kawaida na CCC kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 299 na kutangulia 301. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 5 x 5.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 300 KK na 300 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na moja

Mia tatu na moja  ni namba inayoandikwa 301 kwa tarakimu za kawaida na CCCI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 300 na kutangulia 302. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 43.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 301 KK na 301 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Lugha za Kiniloti

Lugha za Kiniloti ni familia ya lugha za Sudan Mashariki zinazotumika na Waniloti kati ya Sudan na Tanzania. Imegawanyika katika makundi manne:

Lugha za Niloti za Mashariki kama vile Kiturkana na Kimasai
Lugha za Niloti za Kusini kama vile Kikalenjin na Kidatooga
Lugha za Niloti za Magharibi kama vile Kijaluo na Kidinka
Lugha za Burun

Tanbihi

Viungo vya nje
Nilotic, Michael Cysouw
The Nilotic Language Family, Doris Payne

Lugha za Kiniloti
 
Lugha za Ethiopia
Lugha za Sudan
Lugha za Sudan Kusini
Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Uganda
Lugha za Kenya
Lugha za Tanzania
Mia tatu na mbili

Mia tatu na mbili  ni namba inayoandikwa 302 kwa tarakimu za kawaida na CCCII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 301 na kutangulia 303. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 151.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 302 KK na 302 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na tatu

Mia tatu na tatu  ni namba inayoandikwa 303 kwa tarakimu za kawaida na CCCIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 302 na kutangulia 304. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 101.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 303 KK na 303 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na nne

Mia tatu na nne  ni namba inayoandikwa 304 kwa tarakimu za kawaida na CCCIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 303 na kutangulia 305. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 304 KK na 304 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na tano

Mia tatu na tano  ni namba inayoandikwa 305 kwa tarakimu za kawaida na CCCV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 304 na kutangulia 306. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 61.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 305 KK na 305 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na sita

Mia tatu na sita  ni namba inayoandikwa 306 kwa tarakimu za kawaida na CCCVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 305 na kutangulia 307. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 306 KK na 306 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na saba

Mia tatu na saba  ni namba inayoandikwa 307 kwa tarakimu za kawaida na CCCVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 306 na kutangulia 308. 

307 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 307 KK na 307 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na nane

Mia tatu na nane  ni namba inayoandikwa 308 kwa tarakimu za kawaida na CCCVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 307 na kutangulia 309. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 7 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 308 KK na 308 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na tisa

Mia tatu na tisa  ni namba inayoandikwa 309 kwa tarakimu za kawaida na CCCIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 308 na kutangulia 310. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 103.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 309 KK na 309 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi

Mia tatu na kumi ni namba inayoandikwa 310 kwa tarakimu za kawaida na CCCX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 309 na kutangulia 311. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 31.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 310 KK na 310 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi na moja

Mia tatu na kumi na moja  ni namba inayoandikwa 311 kwa tarakimu za kawaida na CCCXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 310 na kutangulia 312. 

311 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 311 KK na 311 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi na mbili

Mia tatu na kumi na mbili  ni namba inayoandikwa 312 kwa tarakimu za kawaida na CCCXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 311 na kutangulia 313. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 312 KK na 312 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi na tatu

Mia tatu na kumi na tatu  ni namba inayoandikwa 313 kwa tarakimu za kawaida na CCCXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 312 na kutangulia 314. 

313 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 313 KK na 313 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi na nne

Mia tatu na kumi na nne  ni namba inayoandikwa 314 kwa tarakimu za kawaida na CCCXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 313 na kutangulia 315. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 157.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 314 KK na 314 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi na tano

Mia tatu na kumi na tano  ni namba inayoandikwa 315 kwa tarakimu za kawaida na CCCXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 314 na kutangulia 316. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 5 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 315 KK na 315 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi na sita

Mia tatu na kumi na sita  ni namba inayoandikwa 316 kwa tarakimu za kawaida na CCCXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 315 na kutangulia 317. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 79.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 316 KK na 316 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi na saba

Mia tatu na kumi na saba  ni namba inayoandikwa 317 kwa tarakimu za kawaida na CCCXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 316 na kutangulia 318. 

317 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 317 KK na 317 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi na nane

Mia tatu na kumi na nane  ni namba inayoandikwa 318 kwa tarakimu za kawaida na CCCXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 317 na kutangulia 319. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 53.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 318 KK na 318 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na kumi na tisa

Mia tatu na kumi na tisa  ni namba inayoandikwa 319 kwa tarakimu za kawaida na CCCXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 318 na kutangulia 320. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 29.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 319 KK na 319 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na ishirini

Mia tatu na ishirini  ni namba inayoandikwa 320 kwa tarakimu za kawaida na CCCXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 319 na kutangulia 321. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 5 (au 26 x 5).

Matumizi
 Namba hurejea miaka 320 KK na 320 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na ishirini na moja

Mia tatu na ishirini na moja  ni namba inayoandikwa 321 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 320 na kutangulia 322. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 107.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 321 KK na 321 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na ishirini na mbili

Mia tatu na ishirini na mbili  ni namba inayoandikwa 322 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 321 na kutangulia 323. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 23.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 322 KK na 322 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na ishirini na nne

Mia tatu na ishirini na nne  ni namba inayoandikwa 324 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 323 na kutangulia 325. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 3 x 3.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 324 KK na 324 BK.

Tanbihi

Namba asilia
2090 KK

Makala hii inahusu mwaka 2090 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2091 KK

Makala hii inahusu mwaka 2091 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2092 KK

Makala hii inahusu mwaka 2092 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2093 KK

Makala hii inahusu mwaka 2093 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2094 KK

Makala hii inahusu mwaka 2094 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
Mia tatu na ishirini na tano

Mia tatu na ishirini na tano  ni namba inayoandikwa 325 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 324 na kutangulia 326. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 5 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 325 KK na 325 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na ishirini na sita

Mia tatu na ishirini na sita  ni namba inayoandikwa 326 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 325 na kutangulia 327. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 163.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 326 KK na 326 BK.

Tanbihi

Namba asilia
2095 KK

Makala hii inahusu mwaka 2095 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
Mia tatu na ishirini na saba

Mia tatu na ishirini na saba  ni namba inayoandikwa 327 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 326 na kutangulia 328. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 109.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 327 KK na 327 BK.

Tanbihi

Namba asilia
2096 KK

Makala hii inahusu mwaka 2096 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2097 KK

Makala hii inahusu mwaka 2097 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
Mia tatu na ishirini na nane

Mia tatu na ishirini na nane  ni namba inayoandikwa 328 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 327 na kutangulia 329. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 41.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 328 KK na 328 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na ishirini na tatu

Mia tatu na ishirini na tatu ni namba inayoandikwa 322 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 322 na kutangulia 324. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 323 KK na 323 BK.

Tanbihi

Namba asilia
2098 KK

Makala hii inahusu mwaka 2098 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2099 KK

Makala hii inahusu mwaka 2099 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
Miaka ya 2090 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 2099 - 2090 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
Miaka ya 2080 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 2089 - 2080 KK.

Matukio

Utamaduni

Sayansi

Watu

Viungo vya nje
2080 KK

Makala hii inahusu mwaka 2080 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2081 KK

Makala hii inahusu mwaka 2081 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
Dalasini

Dalasini (kwa Kiingereza cinnamon) ni aina ya kiungo chenye harufu nzuri kilichokaushwa kutoka katika gome la ndani la spishi 6 za miti za jenasi Cinnamomum katika familia Lauraceae inayoitwa mdalasini. Gome linaweza kukatwa katika vipande, kuviringishwa katika "vijiti" au kusagwa kuwa ungaunga.

Kiungo hiki hutumika katika mapishi ili kuongeza ladha na kuleta harufu nzuri katika chakula. Pia hutumika kutengenezea chai ya dalasini.

Dalasini ni kiambato kikubwa cha michanganyiko mbalimbali ya viungo kama vile aina kadhaa za masala, k.m. masala ya chai na garam masala.

Faida za mchanganyiko wa dalasini na asali 
*1. Hutibu matatizo ya kibofu

*2. Hutibu kansa.

*3. Hutibu matatizo ya uzazi.

*4. Hutibu tumbo.

*5. Hutibu mafua.

*6. Hutibu magonjwa ya ngozi.

*7. Huondoa harufu mbaya mdomoni.

*8. Husaidia kupunguza unene.

*9. Huondoa chunusi.

Tanbihi

Viungo
Chakula
Mkojo

Mkojo ni kimiminika ambacho ni takamwili itokanayo na mwili na ambayo huzalishwa na figo, halafu hutolewa mwilini kupitia urethra.

Mwili
Kits'ün-Lao

Kits'ün-Lao ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Walao. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kits'ün-Lao imehesabiwa kuwa watu 10,000. Uainishaji wa lugha ya Kits'ün-Lao kwa ndani zaidi haujulikani.

Viungo vya nje
lugha ya Kits'ün-Lao kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kits'ün-Lao
lugha ya Kits'ün-Lao katika Glottolog
lugha ya Kits'ün-Lao kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Kithu-Lao

Kithu-Lao ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Walao. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kithu-Lao imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kithu-Lao iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kithu-Lao kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kithu-Lao
lugha ya Kithu-Lao katika Glottolog
lugha ya Kithu-Lao kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Kitày-Tac

Kitày-Tac ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wathai. Idadi ya wasemaji wa Kitày-Tac haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitày-Tac iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Mashariki.

Viungo vya nje
lugha ya Kitày-Tac kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitày-Tac
lugha ya Kitày-Tac katika Glottolog
lugha ya Kitày-Tac kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Kitày-Sa-Pa

Kitày-Sa-Pa ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wathai. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitày-Sa-Pa imehesabiwa kuwa watu 300 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitày-Sa-Pa iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Mashariki.

Viungo vya nje
lugha ya Kitày-Sa-Pa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitày-Sa-Pa
lugha ya Kitày-Sa-Pa katika Glottolog
lugha ya Kitày-Sa-Pa kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Kitày

Kitày ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wathai. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kitày imehesabiwa kuwa watu 1,630,000. Pia inawezekana kuna wasemaji wachache nchini Uchina na Laos. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kitày iko katika kundi la Kitai ya Kati.

Viungo vya nje
lugha ya Kitày kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitày
lugha ya Kitày katika Glottolog
lugha ya Kitày kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Kisui

Kisui ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wasui. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kisui imehesabiwa kuwa watu 300,000 nchini Uchina. Pia kuna wasemaji 120 nchini Vietnam (2002). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kisui iko katika kundi la Kikam-Sui.

Viungo vya nje
lugha ya Kisui kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisui
lugha ya Kisui katika Glottolog
lugha ya Kisui kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za China
Kiqabiao

Kiqabiao ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Waqabiao. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiqabiao imehesabiwa kuwa watu 690 nchini Vietnam. Pia kuna wasemaji kumi na wanane nchini Uchina. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiqabiao iko katika kundi la Kikra.

Viungo vya nje
lugha ya Kiqabiao kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiqabiao
lugha ya Kiqabiao katika Glottolog
lugha ya Kiqabiao kwenye Ethnologue

Lugha za Vietnam
Lugha za China
Kiai-Cham

Kiai-Cham ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wabouyei. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiai-Cham imehesabiwa kuwa watu 2700. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiai-Cham iko katika kundi la Kikam-Sui.

Viungo vya nje
lugha ya Kiai-Cham kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiai-Cham 
lugha ya Kiai-Cham katika Glottolog
lugha ya Kiai-Cham kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kia'ou

Kia'ou ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wagelao. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kia'ou imehesabiwa kuwa watu 50 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kia'ou iko katika kundi la Kikra.

Viungo vya nje
lugha ya Kia'ou kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kia'ou 
lugha ya Kia'ou katika Glottolog
lugha ya Kia'ou kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kibiao

Kibiao ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wabiao. Serikali huwaangalia kuwa Wahan. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kibiao imehesabiwa kuwa watu 80,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibiao iko katika kundi la Kikam-Sui.

Viungo vya nje
lugha ya Kibiao kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibiao 
lugha ya Kibiao katika Glottolog
lugha ya Kibiao kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kibuyang cha Baha

Kibuyang ya Baha ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wazhuang. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kibuyang ya Baha imehesabiwa kuwa watu 600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibuyang ya Baha iko katika kundi la Kikra.

Viungo vya nje
lugha ya Kibuyang ya Baha kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibuyang ya Baha 
lugha ya Kibuyang ya Baha katika Glottolog
lugha ya Kibuyang ya Baha kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kibuyang cha E'ma

Kibuyang ya E'ma ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wazhuang. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kibuyang ya E'ma imehesabiwa kuwa watu 600, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibuyang ya E'ma iko katika kundi la Kikra.

Viungo vya nje
lugha ya Kibuyang ya E'ma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibuyang ya E'ma 
lugha ya Kibuyang ya E'ma katika Glottolog
lugha ya Kibuyang ya E'ma kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kibuyang cha Langnian

Kibuyang ya Langnian (au Kie'cun) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wazhuang. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kibuyang ya Langnian imehesabiwa kuwa watu 300, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibuyang ya Langnian iko katika kundi la Kikra.

Viungo vya nje
lugha ya Kibuyang ya Langnian kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibuyang ya Langnian 
lugha ya Kibuyang ya Langnian katika Glottolog
lugha ya Kibuyang ya Langnian kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kicao-Miao

Kicao-Miao ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wamiao. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kicao-Miao imehesabiwa kuwa watu 63,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kicao-Miao iko katika kundi la Kikam-Sui.

Viungo vya nje
lugha ya Kicao-Miao kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicao-Miao 
lugha ya Kicao-Miao katika Glottolog
lugha ya Kicao-Miao kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kichadong

Kichadong ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wahani. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kichadong imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichadong iko katika kundi la Kikam-Sui.

Viungo vya nje
lugha ya Kichadong kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichadong 
lugha ya Kichadong katika Glottolog
lugha ya Kichadong kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kicun

Kicun ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wahan. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kicun imehesabiwa kuwa watu 80,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kicun iko katika kundi la Kikra.

Viungo vya nje
lugha ya Kicun kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicun 
lugha ya Kicun katika Glottolog
lugha ya Kicun kwenye Ethnologue

Lugha za China
Serikali ya muungano

Serikali ya muungano ni serikali inayoundwa na nchi mbili au zaidi ambapo nchi hizo huwakilishwa kimataifa kama nchi moja. 

Mfano mmojawapo ni serikali ya Tanzania ambayo ni serikali ya Jamhuri ya Muungano; kielelezo chake ni serikali ya Ufalme wa Muungano wa Britania na Ireland Kaskazini.

Siasa
Uhuru

Uhuru (kwa Kiingereza freedom) ni hali ya kuweza kufanya mambo bila kuingiliwa na yeyote au hali yoyote. 

Unaweza kumhusu mtu binafsi hadi nchi nzima. 

Uhuru humwezesha mtu kujitawala kiakili, kidini na kimaadili.

Tazama pia 
 Uhuru wa nafsi

Siasa
Sheria
Haki za binadamu
Lugha ya kufundishia

Lugha ya kufundishia ni lugha maalumu inayoteuliwa kutumika kutoa elimu rasmi katika taifa husika.

Baadhi ya nchi huwa na lugha zaidi ya moja za kufundishia. Kwa mfano, nchini Tanzania, elimu ya msingi na elimu ya watu wazima hutolewa kwa lugha ya Kiswahili, lakini elimu ya sekondari na ya chuo kikuu hutolewa bado kwa Kiingereza. Hata hivyo serikali ya Tanzania iko mbioni kuelekea zaidi kutumia lugha ya Kiswahili kama lugha rasmi ya kufundishia kati ngazi zote. Jitihada za kukifanya Kiswahili kuwa lugha ya kufundishia kina umuhimu wake katika elimu ya Watanzania ili:

1) kuifanya taaluma na elimu ya nchi kuwa na hadi ya hali ya juu.

2) kukuza maarifa ya wanafunzi

Nchini Kenya na Uganda lugha ya kufundishia ni Kiingereza isipokuWa kwa baadhi ya masomo.

Nchi ya Rwanda ilibadili lugha yake ya kufundishia kutoka Kifaransa hadi Kiingereza.

Nchi nyingi za Ulaya zinatumia lugha za nchi zao kama lugha za kufundishia.

Lugha
Elimu
Pwani

Pwani ni ukanda ulio pembezoni na unaopakana na bahari, mara nyingi huanzia kwenye fukwe hadi umbali kadhaa kuelekea barani.

Baadhi ya maeneo yaliyo pwani ya nchi za Waswahili pia huitwa hivyo 'pwani', na mbali sana na ufukwe panaitwa bara.

Hali kadhalika watu waishio maeneo ya pwani huitwa watu wa pwani.

Jiografia
Kwanta

Kwanta katika fizikia ni kiwango cha chini kabisa cha kipimo chochote cha kiumbo inayohusika katika maingiliano. 

Nadharia inayoelezea kwanta katika fizikia inaitwa nadharia ya kwanta na inazungumza kwamba vipimo vyovyote vya kiumbo vyaweza kupimwa hadi kiwango cha chini kabisa cha kwanta, mfano kiwango cha chini kabisa cha mwanga ni ukubwa wa fotoni, na kiwango cha chini kabisa cha chaji ni chaji ya elektroni.

Fizikia
Chuo Kikuu cha Zürich

Chuo Kikuu cha Zürich ni chuo kikuu kikubwa kabisa katika nchi ya Uswisi, kipatikanacho katika jiji la Zurich, NA kilicho na zaidi ya wanafunzi 26000. 

Kilianzishwa mwaka 1883 kutokana na vyuo vidogo vilivyokuwapo vya elimu ya dini, sheria , utabibu na kitivo kipya cha falsafa kilichoanzishwa.

Kwa sasa chuo hiki kina jumla ya vitivo saba ambavyo ni falsafa, utabibu wa binadamu, hisabati, sheria, sayansi asilia, elimu ya dini na utabibu wanyama.

Chuo kinatoa masomo mengi na kozi nyingi ukilinganisha na taasisi zingine za elimu ya juu nchini Uswisi.

Vyuo vikuu
Zurich
Mnjugu Hausa

Mnjugu Hausa (Macrotyloma geocarpum) ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Kama mnjugu wa kawaida vikonyo vya matunda machanga huingia ardhini na makaka yanakomaa chini. Mbegu zake, zinazoitwa njugu Hausa, zipo mbili mbili ndani ya makaka. Asili ya mmea huu ni Afrika ya Magharibi. Hukuwza katika nchi mbalimbali za eneo hili, kwenye Benin hasa.

Mharagwe na jamaa
Mimea ya mazao
Mbwanda

Mbwanda, mbwende au mkwende (Canavalia gladiata) ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Mbegu zake, zinazoitwa bwanda au bwende, zinakua ndani ya makaka yanayofanana na upanga. Hata makaka huitwa bwanda. Spishi nyingine za jenasi Canavalia hufananishwa mara nyingi na mbwanda, k.m. C. cathartica (mtela), C. ensiformis (mwingasiafu) na C. rosea (mgobi). C. africana na C. gladiata zinaweza kuwa spishi moja tu na mbile zote huitwa mbwanda.

Mbwanda hukuzwa katika nchi mbalimbali za Afrika, k.m. Madagaska na Tanzania (“kula bwanda” = kufurahi). Makaka mabichi na mbegu mbichi hulika. Lakini mbegu mbivu zina sumu, kwa hivyo lazima zipikwe vizuri na ganda la mbegu litolewe.

Picha

Mharagwe na jamaa
Mimea ya mazao
Mtela

Mtela (Canavalia cathartica) ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Huitwa mpupu pia lakini tafadhali jina hili litengewe Mucuna pruriens (mpupu). Makaka na mbegu huitwa matela. Spishi hii hufananishwa mara nyingi na mbwanda (C. gladiata) lakini makaka ni mafupi na manene zaidi.

Mtela hukuzwa katika Afrika ya Mashariki kama zao la kufunikia na matandazo kijani. Huko Uhabeshi makaka mabichi na mbegu mbichi huliwa. Mimea inaweza kutumiwa kama malisho, lakini mbegu mbivu zinaweza kuliga wanyama zikiwa nyingi sana.

Picha

Mharagwe na jamaa
Mimea ya mazao
Mia tatu na ishirini na tisa

Mia tatu na ishirini na tisa  ni namba inayoandikwa 329 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 328 na kutangulia 330. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 47.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 329 KK na 329 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na thelathini

Mia tatu na thelathini  ni namba inayoandikwa 330 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 329 na kutangulia 331. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 5 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 330 KK na 330 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na thelathini na moja

Mia tatu na thelathini na moja  ni namba inayoandikwa 331 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 330 na kutangulia 332. 

331 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 331 KK na 331 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na thelathini na mbili

Mia tatu na thelathini na mbili  ni namba inayoandikwa 332 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 331 na kutangulia 333. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 83.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 332 KK na 332 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu thelathini na tatu

Mia tatu na thelathini na tatu  ni namba inayoandikwa 333 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 332 na kutangulia 334. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 37.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 333 KK na 333 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na thelathini na nne

Mia tatu na thelathini na nne  ni namba inayoandikwa 334 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 333 na kutangulia 335. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 167.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 334 KK na 334 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na thelathini na tano

Mia tatu na thelathini na tano  ni namba inayoandikwa 335 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 334 na kutangulia 336. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 67.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 335 KK na 335 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na thelathini na sita

Mia tatu na thelathini na sita  ni namba inayoandikwa 336 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 335 na kutangulia 337. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 336 KK na 336 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na thelathini na saba

Mia tatu na thelathini na saba  ni namba inayoandikwa 337 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 336 na kutangulia 338. 

337 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 337 KK na 337 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na thelathini na nane

Mia tatu na thelathini na nane  ni namba inayoandikwa 338 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 337 na kutangulia 339. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 13 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 338 KK na 338 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na thelathini na tisa

Mia tatu na thelathini na tisa  ni namba inayoandikwa 339 kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 338 na kutangulia 340. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 113.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 339 KK na 339 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini

Mia tatu na arobaini  ni namba inayoandikwa 340 kwa tarakimu za kawaida na CCCXL kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 339 na kutangulia 341. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 340 KK na 340 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini na moja

Mia tatu na arobaini na moja  ni namba inayoandikwa 341 kwa tarakimu za kawaida na CCCXLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 340 na kutangulia 342. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 31.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 341 KK na 341 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini na mbili

Mia tatu na arobaini na mbili  ni namba inayoandikwa 342 kwa tarakimu za kawaida na CCCXLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 341 na kutangulia 343. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 342 KK na 342 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini na tatu

Mia tatu na arobaini na tatu  ni namba inayoandikwa 343 kwa tarakimu za kawaida na CCCXLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 342 na kutangulia 344. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 7 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 343 KK na 343 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini na nne

Mia tatu na arobaini na nne  ni namba inayoandikwa 344 kwa tarakimu za kawaida na CCCXLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 343 na kutangulia 345. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 43.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 344 KK na 344 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini na tano

Mia tatu na arobaini na tano  ni namba inayoandikwa 345 kwa tarakimu za kawaida na CCCXLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 344 na kutangulia 346. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 23.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 345 KK na 345 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini na sita

Mia tatu na arobaini na sita  ni namba inayoandikwa 346 kwa tarakimu za kawaida na CCCXLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 345 na kutangulia 347. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 173.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 346 KK na 346 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini na saba

Mia tatu na arobaini na saba  ni namba inayoandikwa 347 kwa tarakimu za kawaida na CCCXLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 346 na kutangulia 348. 

347 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 347 KK na 347 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini na nane

Mia tatu na arobaini na nane  ni namba inayoandikwa 348 kwa tarakimu za kawaida na CCCXLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 347 na kutangulia 349. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 29.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 348 KK na 348 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na arobaini na tisa

Mia tatu na arobaini na tisa  ni namba inayoandikwa 349 kwa tarakimu za kawaida na CCCXLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 348 na kutangulia 350. 

349 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 349 KK na 349 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini

Mia tatu na hamsini  ni namba inayoandikwa 350 kwa tarakimu za kawaida na CCCL kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 349 na kutangulia 351. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 5 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 350 KK na 350 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini na moja

Mia tatu na hamsini na moja  ni namba inayoandikwa 351 kwa tarakimu za kawaida na CCCLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 350 na kutangulia 352. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 351 KK na 351 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini na mbili

Mia tatu na hamsini na mbili  ni namba inayoandikwa 352 kwa tarakimu za kawaida na CCCLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 351 na kutangulia 353. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 352 KK na 352 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini na tatu

Mia tatu na hamsini na tatu  ni namba inayoandikwa 353 kwa tarakimu za kawaida na CCCLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 352 na kutangulia 354. 

353 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 353 KK na 353 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini na nne

Mia tatu na hamsini na nne  ni namba inayoandikwa 354 kwa tarakimu za kawaida na CCCLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 353 na kutangulia 355. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 59.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 354 KK na 354 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini na tano

Mia tatu na hamsini na tano  ni namba inayoandikwa 355 kwa tarakimu za kawaida na CCCLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 354 na kutangulia 356. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 71.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 355 KK na 355 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini na sita

Mia tatu na hamsini na sita  ni namba inayoandikwa 356 kwa tarakimu za kawaida na CCCLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 355 na kutangulia 357. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 89.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 356 KK na 356 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini na saba

Mia tatu na hamsini na saba  ni namba inayoandikwa 351 kwa tarakimu za kawaida na CCCLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 356 na kutangulia 358. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 7 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 357 KK na 357 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini na nane

Mia tatu na hamsini na nane  ni namba inayoandikwa 358 kwa tarakimu za kawaida na CCCLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 357 na kutangulia 359. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 179.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 358 KK na 358 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na hamsini na tisa

Mia tatu na hamsini na tisa  ni namba inayoandikwa 359 kwa tarakimu za kawaida na CCCLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 358 na kutangulia 360. 

359 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 359 KK na 359 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na sitini

Mia tatu na sitini  ni namba inayoandikwa 360 kwa tarakimu za kawaida na CCCLX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 359 na kutangulia 361. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 3 x 5.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 360 KK na 360 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na sitini na moja

Mia tatu na sitini na moja  ni namba inayoandikwa 361 kwa tarakimu za kawaida na CCCLXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 360 na kutangulia 362. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 19 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 361 KK na 361 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na sitini na mbili

Mia tatu na sitini na mbili  ni namba inayoandikwa 362 kwa tarakimu za kawaida na CCCLXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 361 na kutangulia 363. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 181.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 362 KK na 362 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na sitini na tatu

Mia tatu na sitini na tatu  ni namba inayoandikwa 363 kwa tarakimu za kawaida na CCCLXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 362 na kutangulia 364. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 11 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 363 KK na 363 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na sitini na nne

Mia tatu na sitini na nne  ni namba inayoandikwa 364 kwa tarakimu za kawaida na CCCLXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 363 na kutangulia 365. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 7 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 364 KK na 364 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia tatu na sitini na tano

Mia tatu na sitini na tano  ni namba inayoandikwa 365 kwa tarakimu za kawaida na CCCLXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 364 na kutangulia 366. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 73.

Tanbihi

Matumizi
 Namba hurejea miaka 365 KK na 365 BK.

Namba asilia