LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Kianindilyakwa

Kianindilyakwa (au Kienindhilyagwa) ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Waanindilyakwa kwenye kisiwa cha Groote Eylandt katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kianindilyakwa ilihesabiwa kuwa watu 1290. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kianindilyakwa kiko katika kundi la Kiarnhem cha Mashariki.

Viungo vya nje
lugha ya Kianindilyakwa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kianindilyakwa 
lugha ya Kianindilyakwa katika Glottolog
lugha ya Kianindilyakwa katika Ethnologue

Lugha za Australia
Gofu

Kuhusu mchezo angalia Gofu (michezo)

Gofu (pia ghofu; kutoka Kiarabu قف quff) ni namna ya kumtaja mtu au kitu kisicho katika hali zuri, kama mtu aliyekonda mno.

Mara nyingi magofu yanataja sehemu ambako mabaki ya majengo ya zamani yanaonekana, kama vile magofu ya Gedi, magofu ya Kilwa Kisiwani.

Marejeo

akiolojia
Kianmatyerre

Kianmatyerre ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Waanmatyerre katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kianmatyerre ilihesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kianmatyerre kiko katika kundi la Kiarandiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kianmatyerre kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kianmatyerre 
lugha ya Kianmatyerre katika Glottolog
lugha ya Kianmatyerre katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiantakarinya

Kiantakarinya ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Waantakarinya katika jimbo la South Australia. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kiantakarinya ilihesabiwa kuwa watu sita tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiantakarinya kiko katika kundi la Kiwati.

Viungo vya nje
lugha ya Kiantakarinya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiantakarinya 
lugha ya Kiantakarinya katika Glottolog
lugha ya Kiantakarinya katika Ethnologue

Lugha za Australia
Queensland

Queensland ni moja ya majimbo manane ya kujitawala ya Jumuiya ya Australia. Idadi ya wakazi wake ni takriban 4,827,200 (Machi 2016). Mji wake mkuu ni Brisbane.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Australia

!
Majimbo ya Australia
Northern Territory

Northern Territory ni moja ya majimbo manane ya kujitawala ya Jumuiya ya Australia. Idadi ya wakazi wake ni takriban 244,200 (2016). Mji wake mkuu ni Darwin.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Australia

!
Majimbo ya Australia
Kiarabana

Kiarabana ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Waarabana katika jimbo la South Australia. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kiarabana ilihesabiwa kuwa watu kuminawawili tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiarabana kiko katika kundi la Kipalku.

Viungo vya nje
lugha ya Kiarabana kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiarabana 
lugha ya Kiarabana katika Glottolog
lugha ya Kiarabana katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiarakwal

Kiarakwal ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waarakwal katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiarakwal ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiarakwal kiko katika kundi la Kibandjalang.

Viungo vya nje
lugha ya Kiarakwal kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiarakwal 
lugha ya Kiarakwal katika Glottolog
lugha ya Kiarakwal katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiaranda cha Kusini Chini

Kiaranda cha Kusini Chini ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waaranda katika jimbo la South Australia karibu na mji wa Alice Springs. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiaranda cha Kusini Chini ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaranda cha Kusini Chini kiko katika kundi la Kiarandiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiaranda cha Kusini Chini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiaranda cha Kusini Chini 
lugha ya Kiaranda cha Kusini Chini katika Glottolog
lugha ya Kiaranda cha Kusini Chini katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiareba

Kiareba ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waareba katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiareba ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiareba kiko katika kundi la Kipama cha Norman.

Viungo vya nje
lugha ya Kiareba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiareba 
lugha ya Kiareba katika Glottolog
lugha ya Kiareba katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kinganyaywana

Kinganyaywana ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wanganyaywana katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kinganyaywana ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinganyaywana kiko katika kundi la Kidyangadi.

Viungo vya nje
lugha ya Kinganyaywana kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinganyaywana 
lugha ya Kinganyaywana katika Glottolog
lugha ya Kinganyaywana katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kibarranbinja

Kibarranbinja (au Kibarranbinya) ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wabarranbinja katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kibarranbinja ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibarranbinja kiko katika kundi pamoja na Kimuruwari.

Viungo vya nje
lugha ya Kibarranbinja katika Glottolog

Lugha za Australia
Kipaakantyi

Kipaakantyi (au Kibaagandji; pia Kidarling) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wapaakantyi katika jimbo la New South Wales. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kipaakantyi ilihesabiwa kuwa watu 24 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipaakantyi kiko katika kundi la Kibaagandji.

Viungo vya nje
lugha ya Kipaakantyi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kipaakantyi
lugha ya Kipaakantyi katika Glottolog
lugha ya Kipaakantyi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Namba isiyowiana

Namba isiyowiana (kwa Kiingereza: :en:irrational number) ni namba halisi ambayo haiwezi kuonyeshwa kama wianisho safi baina ya nambakamili.

Mifano mashuhuri ni kipeuo mraba cha 2  na namba ya duara π (Pi). Kwa mfano Pi ikiandikwa kwa namna ya desimali inaanza hivi 3.14159265358979 .... lakini haiwezi kamwe kuonyeshwa kikamilifu kwa kuongeza tarakimu baada ya nukta.

Tanbihi

Viungo vya nje

Irrational Numbers, kwenye tovuti ya mathisfun.com
Rational and Irrational Numbers, tovuti ya factmonster.com

Namba
Kidyirbal

Kidyirbal (au Kidjirbal) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadyirbal katika jimbo la Queensland. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kidyirbal ilihesabiwa kuwa watu 29 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidyirbal kiko katika kundi la Kidyirbaliki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidyirbal kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidyirbal 
lugha ya Kidyirbal katika Glottolog
lugha ya Kidyirbal katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kikala-Lagaw-Ya

Kikalaw-Lagaw-Ya (au Kikala-Lagaw-Ya; pia Kitorres-Strait cha Magharibi) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wanavisiwa wa Torres Strait katika jimbo la Queensland kwenye visiwa vya Torres Strait. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kikalaw-Lagaw-Ya ilihesabiwa kuwa watu 1220. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikalaw-Lagaw-Ya kiko katika kundi lake lenyewe la Kikalaw-Lagaw-Ya.

Viungo vya nje
lugha ya Kikalaw-Lagaw-Ya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikalaw-Lagaw-Ya
lugha ya Kikalaw-Lagaw-Ya katika Glottolog
lugha ya Kikalaw-Lagaw-Ya katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kikarranga

Kikarranga ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wakarranga katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kikarranga ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikarranga kiko katika kundi kundi la Kingumbin.

Viungo vya nje
lugha ya Kikarranga kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikarranga 
lugha ya Kikarranga katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kimargu

Kimarrgu (au Kimargu) ilikuwa lugha ya asili nchini Australia iliyozungumzwa na Wamarrgu katika jimbo la Northern Territory kwenye kisiwa cha Croker Island. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kimarrgu ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimarrgu kiko katika kundi kundi la Kimargiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kimarrgu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimarrgu 
lugha ya Kimarrgu katika Glottolog
lugha ya Kimarrgu katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kimuruwari

Kimuruwari ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wamuruwari mpakani katikati majimbo ya Queensland na New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kimuruwari ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimuruwari kiko katika kundi lake lenyewe la Kimuruwari.

Viungo vya nje
lugha ya Kimuruwari kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimuruwari 
lugha ya Kimuruwari katika Glottolog
lugha ya Kimuruwari katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kitiwi

Kitiwi ni lugha ya asili nchini Australia inayozungumzwa na Watiwi katika jimbo la Northern Territory kwenye visiwa vya Bathurst na Melville. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kitiwi ilihesabiwa kuwa watu 29 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitiwi kiko katika kundi lake lenyewe la Kitiwi.

Viungo vya nje
lugha ya Kitiwi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitiwi
lugha ya Kitiwi katika Glottolog
lugha ya Kitiwi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiwarlpiri

Kiwarlpiri ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wawarlpiri katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kiwarlpiri ilihesabiwa kuwa watu 2510. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwarlpiri kiko katika kundi la Kingarga.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwarlpiri kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwarlpiri
lugha ya Kiwarlpiri katika Glottolog
lugha ya Kiwarlpiri katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiwarumungu

Kiwarumungu (au Kiwarramunga) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wawarumungu katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kiwarumungu ilihesabiwa kuwa watu 310. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwarumungu kiko katika kundi lake lenyewe la Kiwarumungu.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwarumungu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwarumungu
lugha ya Kiwarumungu katika Glottolog
lugha ya Kiwarumungu katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiwirangu

Kiwirangu ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wawirangu katika jimbo la South Australia. Mwaka wa 2011, kulikuwa na wasemaji wa Kiwirangu wawili tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwirangu kiko katika kundi la Kiyura.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwirangu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwirangu
lugha ya Kiwirangu katika Glottolog
lugha ya Kiwirangu katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiyidiny

Kiyidiny ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wayidiny katika jimbo la Queensland. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kiyidiny ilihesabiwa kuwa watu 150 tu, yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyidiny kiko katika kundi lale lenyewe la Kiyidiny.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyidiny kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyidiny
lugha ya Kiyidiny katika Glottolog
lugha ya Kiyidiny katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiarrarnta cha Magharibi

Kiarrarnta cha Magharibi ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Waaranda katika jimbo la Northern Territory. Mwaka wa 1981, idadi ya wasemaji wa Kiarrarnta cha Magharibi ilihesabiwa kuwa watu elfu moja. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiarrarnta cha Magharibi kiko katika kundi la Kiarandiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiarrarnta cha Magharibi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiarrarnta cha Magharibi 
lugha ya Kiarrarnta cha Magharibi katika Glottolog
lugha ya Kiarrarnta cha Magharibi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiarrernte cha Mashariki

Kiarrernte cha Mashariki ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Waaranda katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kiarrernte cha Mashariki ilihesabiwa kuwa watu 2380. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiarrernte cha Mashariki kiko katika kundi la Kiarandiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiarrernte cha Mashariki kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiarrernte cha Mashariki 
lugha ya Kiarrernte cha Mashariki katika Glottolog
lugha ya Kiarrernte cha Mashariki katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiatampaya

Kiatampaya ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waatampaya kwenye rasi ya Cape York katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiatampaya ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiatampaya kiko katika kundi la Kipama cha Kaskazini.

Viungo vya nje
lugha ya Kiatampaya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiatampaya
lugha ya Kiatampaya katika Glottolog
lugha ya Kiatampaya katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiawabakal

Kiawabakal ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waawabakal katika jimbo la New South Wales. 

Tangu karne ya 19, hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiawabakal ilitoweka muda mrefu. Hata hivyo kuna bidii ya kuifufua angalau tangu mwaka 2007. 

Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiawabakal kiko katika kundi la Kiworimi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiawabakal kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiawabakal 
lugha ya Kiawabakal katika Glottolog
lugha ya Kiawabakal katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiawngthim

Kiawngthim ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waawngthim kwenye rasi ya Cape York katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiawngthim ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiawngthim iko katika kundi la Kipama cha Kaskazini.

Viungo vya nje
lugha ya Kiawngthim kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiawngthim 
lugha ya Kiawngthim katika Glottolog
lugha ya Kiawngthim katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiayabadhu

Kiayabadhu ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waayabadhu kwenye rasi ya Cape York katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiayabadhu ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiayabadhu iko katika kundi la Kiwik.

Viungo vya nje
lugha ya Kiayabadhu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiayabadhu 
lugha ya Kiayabadhu katika Glottolog
lugha ya Kiayabadhu katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiayerrerenge

Kiayerrerenge ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waaranda katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiayerrerenge ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiayerrerenge kiko katika kundi la Kiarandiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiayerrerenge kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiayerrerenge 
lugha ya Kiayerrerenge katika Glottolog
lugha ya Kiayerrerenge katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kibadimaya

Kibadimaya ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wabadimaya katika jimbo la Australia ya Magharibi. Mwaka wa 2005, kulikuwa na  wasemaji wa Kibadimaya watatu tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibadimaya kiko katika kundi la Kiwadjari, yaani inahusiana na Kiwajarri.

Viungo vya nje
lugha ya Kibadimaya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibadimaya
lugha ya Kibadimaya katika Glottolog
lugha ya Kibadimaya katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kibadjiri

Kibadjiri ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wabadjiri katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kibadjiri ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibadjiri kiko katika kundi la Kingura.

Viungo vya nje
lugha ya Kibadjiri kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibadjiri 
lugha ya Kibadjiri katika Glottolog
lugha ya Kibadjiri katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiburushaski

Kiburushaski ni lugha ya asili nchini Pakistan inayozungumzwa na Waburushaski. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kiburushaski imehesabiwa kuwa watu 96,800. Kuna lahaja tatu: Kihunza, Kinagar na Kiyasin. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiburushaski ni cha pekee, yaani haihusiani na lugha nyingine.

Viungo vya nje
lugha ya Kiburushaski kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiburushaski 
lugha ya Kiburushaski katika Glottolog
lugha ya Kiburushaski kwenye Ethnologue

Lugha za Pakistan
Mashuke (kundinyota)

Mashuke (pia: Nadhifa) ni kundinyota la zodiaki inayojulikana pia kwa jina lake la kimagharibi la :en:Virgo.

Nyota za Mashuke huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Mashuke" linaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoiona kutoka Duniani.

Jina
Mabaharia Waswahiuli walijua nyota hizi zaidi kwa jina la "Nadhifa" (aliye safi) ambalo ni kifupisho cha Kiarabu العذراء النظيفة  al-ʿadhraaʾ an-naḍhiifa yaani "bikira safi". Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale. hao walipokea kundinyota hili tayari kutoka Babeli na tangu mwanzo watu waliona uhusianio kati ya nyota hizi na rutba pamoja na miungu wa kike.

Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Nadhifa" halitumiwi tena ikiwa kundinyota linaitwa "Mashuke" na wakati mwingine pia Sumbula. Ila tu "Sumbula" ni jina la nyota angavu zaidi katika kundinyota hili (Spica, au Alfa Virginis). Asili ya "mashuke/ sumbula" ni picha iliyotumiwa kuchora kundinyota hili iliyokuwa binti anayebeba mashuke ya ngano. Waarabu waliopokea kundinyota pamoja na ishara yake kutoka kwa Wagiriki hawakuchora tena mwili wa binti kutokana na kanuni za dini yao walichora mashuke pekee yanayoitwa "sunbula" kwa Kiarabu. Katika mapokeo ya Kiarabu majina ya "nadhifa" na "sunbula" yalitumiwa sambamba.

Mahali pake
Mashuke iko angani kwenye mstari wa zodiaki kati ya Simba, pia Asadi (Leo) upande wa magharibi na Mizani (Libra) upande wa mashariki.

Magimba ya angani
Kuna nyota nyingi katika eneo la kundinyota hii. Inayoonekana na mashuhuri zaidi ni Sumbula (:en:Spica) au "Alfa Virginis". Pamoja na nyota nyingine kuna pia magalaksi kadhaa katika Nadhifa. Nyota zake zimegunduliwa hadi 2017 kuwa na sayari za nje 35 zinazozunguka nyota 29 za Nadhifa.

Tanbihi

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 460 ff (online kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331

Viungo vya Nje 

 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Virgo
 Star Tales – Virgo
 Virgo Constellation at Constellation Guide
 Warburg Institute Iconographic Database (over 400 medieval and early modern images of Virgo) 

Makundinyota ya Zodiaki
Upendo Furaha Peneza

Upendo Furaha Peneza (amezaliwa mnamo 1989) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CHADEMA . Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti Maalum kwa miaka 2015 – 2020.  

Peneza alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa kundi la Wabunge Vijana katika bunge la 11.

Marejeo 

Waliozaliwa 1981
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Wanasiasa wanawake Tanzania
Kabari

Kabari (kwa Kiingereza wedge) ni chombo kinachotumiwa kwa kupasua kitu au gimba, pia kwa kutenganisha vitu viwili vilivyoshikamana. Umbo lake linafanana na pembetatu nyembamba. 

Kifizikia inatumia kanuni za bapa betuko, hivyo inaitwa pia "mashine sahili". 

Matumizi ya kila siku ni kupasua shina la mti kuwa kuni au kupasua jiwe. Kimsingi hata uwezo wa kisu au shoka wa kukatia unafuata mfano wa kabari maana vyote hutegemea kanuni za bapa betuko.

Marejeo

Mashine
Sikudhani Yasini Chikambo

Sikudhani Yasini Chikambo (amezaliwa tarehe 28 Oktoba 1972) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa mwaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1972
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Wanasiasa wanawake Tanzania
Mapatano ya msingi ya UM kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi

Mapatano ya msingi ya UM kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi (:en:United Nations Framework Convention on Climate Change, kifupi:  UNFCCC) ni mapatano ya kimataifa yaliyoanzishwa mwaka 1993. Yanalenga kupunguza kupanda kwa halijoto duniani. Njia kuu ni kuzuia ongezeko la gesi ya dioksidi kabonia

Nchi 194 zilipatana kuchukua hatua za kupunguza hatari za mabadiliko ya tabianchi. Nchi wanachama hukutana kila mwaka kujadiliana na kupatana kuhusu hatua maalumu za kufikia shabaha hizo.

Matokeo ya mikutano hii ni Miniti za Kyoto na Mapatano ya Paris kuhusu Tabianchi ambako nchi ziliahidiana kuchukua hatua maalum ya kupakana kupanda kwa halijoto duniani kwa kiwango chini ya sentigredi mbili kulingana na wakati kabla ya mapinduzi ya viwandani (karne ya 19).

Tanbihi

Marejeo 
 
 . Reference: FCCC/CP/2007/6/Add.1.
 . Library record.
 
 
 . Library record.
 
  (pb: )
  (pb: ). Archived .

 .

 . Archived 

 . Archived 

  PDF version is also available
 .
 . Library record.
 . Library record.
 .
 .
 . Library record.
 
 . Library record.
 
 

. Archived  (archived 21 August 2014).

Viungo vya nje 

 UNFCCC Newsroom
 United Nations Framework Convention on Climate Change
 Ratifications
 Earth Negotiations Bulletin : detailed summaries of all COPs and SBs
 Road to Doha, a project following COP18 in Qatar by Carboun
 UNFCCC on India Environment Portal
 Conference of Parties (COP)
 Introductory note by Laurence Boisson de Chazournes, procedural history note and audiovisual material  on the United Nations Framework Convention on Climate Change in the Historic Archives of the United Nations Audiovisual Library of International Law
 Text of the UNFCCC

Ekolojia
Umoja wa Mataifa
Mapatano ya Paris kuhusu Tabianchi

Mapatano ya Paris kuhusu Tabianchi (:en:Paris Agreement, :fr:Accord de Paris) ni mapatano yaliyokubaliwa mwaka 2015 mjini Paris (Ufaransa) kufuatana na Kongamano la Mfumo wa UM kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi.

Hadi Mei 2017 nchi 197 zilitia sahihi ambazo ni sawa na wanachama wote wa UM isipokuwa Syria na Nikaragua, lakini tarehe 1 Juni 2017 rais Donald Trump wa Marekani alitangaza ya kwamba anataka kutoka katika mapatano hayo.

Shabaha
Nchi wanachama zilipatana kuhusu shabaha zifuatazo:

"(a) Kupatana ongezeko la halijoto ya wastani duniani kwenye kiwango chini ya sentigredi 2 ya wastani ya kipindi kabla ya mapinduzi ya viwandani na kulenga mpaka wa ongezeko la halijoto kwa 1.5°C juu ya kiwango kabla ya viwanda, kwa kutambua ya kwamba hii itapunguza hatari ya mabadiliko ya tabianchi.

(b) Kuimarisha uwezo wa kupatana na athari hatari za mabadiliko ya tabianchi na kujenga unyumbukaji dhidi ya mabadiliko hayo na kupunguza ongezeko la gesijoto kwa njia zisizohatarisha uzalishaji wa vyakula.

(c) Kupatanisha sera ya fedha na mwelekeo wa kupunguza gesijoto na maendeleo yenye unyumbufu dhidi ya mabadiliko ya tabianchi.

Njia
Kila nchi inatakiwa kupanga siasa yake ipasavyo na kuchukua hatua halisi na kutoa taarifa kuhusu hatua hizi kwa ofisi ya UNFCCC na nchi nyingine.

Lakini mapatano hayana masharti ya kisheria, hivyo kila nchi inachangia kwa hiari yake.

Matokeo
Nchi nyingi zilileta taarifa ya kwamba zilibadilisha sheria na maagizo kwa ajili ya uchumi wao. Unyumbufu dhidi ya mabadiliko ya tabianchi unadai mabadiliko kama vile
kuongeza kimo cha kuta za kuzuia mafuriko kando ya bahari ya mito mikubwa kwa sababu uwiano wa bahari utapanda
kilimo kinahitaji kupanga mazao mapya kwa sababu halijoto itapanda kiasi
vituo vya umeme vinahitaji kupanga akiba za maji kwa kupoza mashine zake
ujenzi wa barabara unahitaji kubadilishwa kulingana na kupanda kwa joto
miji, nyumba na njia za usafiri zinahitaji kuandaliwa kwa kuongezeka kwa mvua kali katika nchi nyingi

Viungo vya nje
 , tovuti ya UM, iliangaliwa 1 Juni 2017
unfcc newsroom

Ekolojia
Louis Martin

Louis Martin (Bordeaux, Gironde, Ufaransa, 22 Agosti 1823 - Arnières-sur-Iton, Eure, Ufaransa, 29 Julai 1894) alikuwa mwanamume Mkristo wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

Pamoja na mke wake, Marie-Azélie Guérin, alitangazwa na Papa Benedikto XVI kuwa mwenye heri tarehe 19 Oktoba 2008, halafu Papa Fransisko alimtangaza mtakatifu tarehe 18 Oktoba 2015.

Ni maarufu hasa kutokana na mtoto wao wa tisa na wa mwisho, mtakatifu Teresa wa Mtoto Yesu, O.C.D., bikira na mwalimu wa Kanisa, aliyeandika vizuri ajabu juu ya uadilifu wao.

Maandishi
Mwaka 2011 barua 216 za Zélie na 16 za Louis Martin zilitolewa kwa Kiingereza katika kitabu A Call to a Deeper Love: The Family Correspondence of the Parents of Saint Therese of the Child Jesus, 1863–1885 (ISBN 0818913215).

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo kwa Kiswahili na Kihaya 
THERESIA WA MTOTO YESU, Ua la Upendo, Maisha ya Mtakatifu Theresia wa Mtoto Yesu Aliyoyaandika Yeye Mwenyewe – tafsiri ya J. J. Rwechungura – ed. Paulines Publications Africa – Nairobi 1992 – ISBN 9966-21-021-0
THEREZA OW’OMWANA YEZU – Akamuli k’engonzi, Oburora bw’Omutakatifu Thereza Ow’omwana Yezu Obwo Yayehandikire Wenene – tafsiri ya J. J. Rwechungura – ed. Marianum Press Kisubi – Kisubi 1960

Viungo vya nje
 Saints Louis and Zelie Martin, the Parents of Saint Therese of Lisieux
 The Shrine of Louis and Zélie Martin in Alençon 
 Web site Léonie Martin

Waliozaliwa 1823
Waliofariki 1894
Wafransisko
Watakatifu wa Ufaransa
Zelia Guerin

Zelia Guerin (Saint-Denis-sur-Sarthon, Orne, Ufaransa, 23 Desemba 1831 - Alençon, Orne, Ufaransa, 28 Agosti 1877) alikuwa mwanamke Mkristo wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

Pamoja na mume wake, Louis Martin, alitangazwa na Papa Benedikto XVI kuwa mwenye heri tarehe 19 Oktoba 2008, halafu Papa Fransisko alimtangaza mtakatifu tarehe 18 Oktoba 2015.

Ni maarufu hasa kutokana na mtoto wao wa tisa na wa mwisho, mtakatifu Teresa wa Mtoto Yesu, O.C.D., bikira na mwalimu wa Kanisa, aliyeandika vizuri ajabu juu ya uadilifu wao.

Maandishi
Mwaka 2011 barua 216 za Zélie na 16 za Louis Martin zilitolewa kwa Kiingereza katika kitabu A Call to a Deeper Love: The Family Correspondence of the Parents of Saint Therese of the Child Jesus, 1863–1885 (ISBN 0818913215).

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo kwa Kiswahili na Kihaya 
THERESIA WA MTOTO YESU, Ua la Upendo, Maisha ya Mtakatifu Theresia wa Mtoto Yesu Aliyoyaandika Yeye Mwenyewe – tafsiri ya J. J. Rwechungura – ed. Paulines Publications Africa – Nairobi 1992 – ISBN 9966-21-021-0
THEREZA OW’OMWANA YEZU – Akamuli k’engonzi, Oburora bw’Omutakatifu Thereza Ow’omwana Yezu Obwo Yayehandikire Wenene – tafsiri ya J. J. Rwechungura – ed. Marianum Press Kisubi – Kisubi 1960

Viungo vya nje
 Saints Louis and Zelie Martin, the Parents of Saint Therese of Lisieux
 The Shrine of Louis and Zélie Martin in Alençon 
 Web site Léonie Martin

Waliozaliwa 1831
Waliofariki 1877
Wafransisko
Watakatifu wa Ufaransa
Huntha

Huntha (kwa Kiingereza: hermaphrodite, kutokana na neno la Kigiriki ἑρμαφρόδιτος, hermaphroditos) ni mmea au mnyama mwenye jinsia mbili.

Kwa mimea hali hiyo ndiyo ya kawaida, kumbe kwa wanyama ni 0.7%. 

Inakadiriwa kuna spishi 65,000 tu kati ya 8,600,000 hivi za wanyama huntha, lakini si binadamu, hata kama huyo amezaliwa pengine na viungo vya uzazi visivyoeleweka. Kinachotambulisha jinsia ya mtu ni chembeuzi Y kuwepo (mwanamume) au kutokuwepo (mwanamke).

Tanbihi

Viungo vya nje

Britannica Online Encyclopedia: hermaphroditism (biology)
Current Biology – Gender trading in a hermaphrodite
The Evolution of Self-Fertile Hermaphroditism: The Fog Is Clearing

Jinsia
Uzazi
Mia tisa

Mia tisa  ni namba inayoandikwa 900 kwa tarakimu za kawaida na CM kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 899 na kutangulia 901.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 5 x 5.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 900 KK na 900 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Udadisi

Udadisi (kwa Kiingereza: "curiosity", kutoka neno la Kilatini "curiositas", yaani "umakini") ni tabia ya kuchunguza kitu au jambo kwa kina. 

Mara nyingi wanasayansi ndio wadadisi wazuri kwa maana wao huchunguza kwa kina na umakini, wakifuata kanuni na kutafuta ushahidi. Kwa njia yao udadisi umestawisha maisha ya binadamu.

Katika udadisi kuna ule wa kawaida na mwingine usio wa kawaida. Kwa udadisi wa kawaida mtu hudadisi kwa njia rahisi, tofauti na ule usio wa kawaida ambapo mtu asipokuwa makini anaweza hata kufa. Udadisi huu unahitaji kuwa makini sana.

Udadisi unajitokeza mapema katika mtoto, lakini unapozidi na kuelekea mambo yasiyo na maana (kwa mfano umbeya) unamzuia mtu asijue mambo ya maana; hapo ni kilema cha akili.

Tanbihi

Marejeo
 Edelman, Susan (Spring 1997). "Curiosity and Exploration". California State University, Northridge

Saikolojia
Maadili
Elimu
Kadi za mialiko

Kadi za mialiko ni barua au kadi ziandikwazo kwa dhumuni la kumwalika mtu ahudhurie sherehe au kikao fulani. 

Mambo muhimu ya kuzingatia katika uandishi wa kadi za mialiko ni:
1, jina la mwandishi na anwani yake. 
2, jina la mwandikiwa.
3, lengo la mwalikaji kwa ufupi. 
4, tarehe ya mwaliko. 
5, mahali pa kukutana. 
6, wakati wa kukutana. 
7, jibu lipelekwe kwa nani. 

Mfano wa kadi ya mwaliko ni hii:
Bw. na bi. Kiiza Karugaba wa Bukoba Karagwe wanayo furaha kuwaalika Bw. na Bi., Dr., Mch., Prof. Kelvin Radius kwenye sherehe ya arusi yao itakayofanyika tarehe 17-01-2018 kwenye kanisa la Mt. Josephine Bakhita, Nanenane, saa tisa alasiri, na baadaye nyumbani kwao Bukoba Karagwe saa mbili usiku. Jibu kwa Felix Macheo, S.L.P. 30675 Bukoba.

Uandishi
Dayolojia

Dayolojia (kwa Kiingereza: "dialogue" na pia "dialog", kutoka maneno ya Kigiriki διά, dia, kati ya na λόγος, logos, neno) ni mazungumzo ya kupokezana kati ya watu wawili au zaidi. 

Dayolojia huweza kuwa ya ana kwa ana baina ya wazungumzaji au kwa njia ya simu, maandishi n.k. 

Dayolojia ya ana kwa ana ni mazungumzo ya kupokezana baina ya watu ambao huonana. 

Dayolojia inaweza kubuniwa pia. Hapo mtunzi hana budi kujifanya kama mhusika katika dayolojia hiyo.

Katika kutunga dayalojia mtunzi hana budi kujifanya kama mhusika katika dayalojia hiyo. Kwanza anapaswa kutafakari kwa makini mada anayokusudia kuandikia dayalojia, kutayarisha na kupanga mawazo kimantiki na kwa mtiririko na kufikiria wahusika na kuwapangia majukumu kulingana na matendo yao. Kwa mfano kama mhusika ni mkulima, lugha anayopewa, vifaa anavyosemekana kuvitumia na mandhari aliyomo ni lazima vifanane na hali ya mkulima halisi.

Mambo ya kuzingatia katika dayalojia ni pamoja na haya yafuatayo:
 Kutoa maelezo ya ufafanuzi katika mabano ili kumfahamisha
 Kuwa na mazungumzo ya mkato na yasiyozidiana sana kati ya wahusika. Mhusika mmoja asitawale mazungumzo kupita wengine.
 Kutumia vihisishi ili kufanya dayalojia iwe ya kusisimua
 Pawepo mwingiliano wa mazungumzo ya wahusika na kudakia maneno ili dayalojia iwe na uhalisia.

Tanbihi

Mawasiliano
Uandishi
Uandishi wa barua ya simu

Uandishi wa barua ya simu ni njia mojawapo ya mawasiliano ya haraka baina ya watu. Waandikiwa hupata taarifa haraka ukilinganisha na barua za kawaida, pia taarifa zake ni fupi na zina ujumbe unaoeleweka. Ufupi huo hutokana na gharama kubwa za malipo kwa sababu gharama ya simu ya maandishi hulipwa kulingana na idadi ya maneno mwandishi aliyoyaandika.  

Pia barua za simu zipo za aina tatu ambazo ni:
1, barua ya simu ya kawaida 
2, barua ya simu ya haraka na 
3, barua ya simu ya kupeleka fedha.

Mambo ya kuzingatia wakati wa uandishi ni:
1, anwani ya mpeleka taarifa
2, taarifa au ujumbe 
3, jina la mwandishi.

Uandishi
Mawasiliano
Taratibu za uandishi

Taratibu za uandishi ni mfumo wa alama na mpangilio wa maneno unaomwongoza mtu kuandika vizuri.

Taratibu hizo zinatakiwa ili ujumbe ueleweke kwa msomaji, lakini pia zinafanya uandishi upendeze hata kuwa aina mojawapo ya sanaa.

Uandishi
Kibandjalang

Kibandjalang (au Kibundjalung) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wabandjalang mpakani katikati ya majimbo ya Queensland na New South Wales. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kibandjalang ilihesabiwa kuwa watu 95, na lugha iko hatarini mwa kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibandjalang kiko katika kundi lale lenyewe la Kibandjalang.

Viungo vya nje
lugha ya Kibandjalang kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibandjalang 
lugha ya Kibandjalang katika Glottolog
lugha ya Kibandjalang katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kibarababaraba

Kibarababaraba ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wabarababaraba katika jimbo la New South Wales. Mwaka wa 2005, kulikuwa na  wasemaji wa Kibarababaraba watano tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibarababaraba kiko katika kundi la Kikulin cha Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kibarababaraba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibarababaraba 
lugha ya Kibarababaraba katika Glottolog
lugha ya Kibarababaraba katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kibarbaram

Kibarbaram (au Kimbabaram) ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wabarbaram katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kibarbaram ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibarbaram kiko katika kundi la Kipama cha Kusini.

Viungo vya nje
lugha ya Kibarbaram kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibarbaram 
lugha ya Kibarbaram katika Glottolog
lugha ya Kibarbaram katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kibardi

Kibardi (au Kibaard) ni lugha ya asili nchini Australia inayozungumzwa na Wabardi katika jimbo la Australia ya Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kibardi ilihesabiwa kuwa watu 160, na lugha iko hatarini mwa kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibardi kiko katika kundi la Kinyulnyulan.

Viungo vya nje
lugha ya Kibardi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibardi 
lugha ya Kibardi katika Glottolog
lugha ya Kibardi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Lugha za Kinyulnyulan

Lugha za Kinyunyulan ni familia ndogo ya lugha nchini Australia. Katika familia hiyo kuna lugha tisa tu ambazo huzungumzwa upande wa kaskazini ya jimbo la Western Australia. Lugha nyingi za Kinyunyulan zimeshatoweka au zimekaribia kutoweka hivi karibuni.

Orodha
Lugha hizo tisa ni za Kinyunyulan:
Kibardi
Kidjawi
Kidyaberdyaber
Kidyugun
Kinimanbur
Kinyigina
Kinyulnyul
Kiwarrwa
Kiyawuru

Tazama pia
Orodha ya lugha za Australia

Viungo vya nje
lugha za Kinyunyulan katika Glottolog
lugha za Kinyunyulan katika Ethnologue

Lugha za Australia
Makundi ya lugha
Kidjawi

Kidjawi (au Kijawi) ilikuwa lugha ya asili nchini Australia iliyozungumzwa na Wadjawi katika jimbo la Australia ya Magharibi. Hakuna wasemaji wa Kidjawi ambao wamebaki kuzungumza lugha, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidjawi kiko katika kundi la Kinyulnyulan. Wengine huiangalia kama lahaja ya Kibardi.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjawi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjawi 
lugha ya Kidjawi katika Glottolog
lugha ya Kidjawi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidyaberdyaber

Kidyaberdyaber (au Kijabirrjabirr) ilikuwa lugha ya asili nchini Australia iliyozungumzwa na Wadyaberdyaber katika jimbo la Australia ya Magharibi. Hakuna wasemaji wa Kidyaberdyaber ambao wamebaki kuzungumza lugha, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidyaberdyaber kiko katika kundi la Kinyulnyulan.

Viungo vya nje
lugha ya Kidyaberdyaber kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidyaberdyaber 
lugha ya Kidyaberdyaber katika Glottolog
lugha ya Kidyaberdyaber katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidyugun

Kidyugun (au Kijukun) ilikuwa lugha ya asili nchini Australia iliyozungumzwa na Wadyugun katika jimbo la Australia ya Magharibi. Hakuna wasemaji wa Kidyugun ambao wamebaki kuzungumza lugha, yaani lugha imetoweka lakini Wadyugun wengine bado hukumbuka maneno machache. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidyugun kiko katika kundi la Kinyulnyulan. Wengine huiangalia kama lahaja ya Kiyawuru.

Viungo vya nje
lugha ya Kidyugun kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidyugun 
lugha ya Kidyugun katika Glottolog
lugha ya Kidyugun katika Ethnologue

Lugha za Australia
Mariamu Nassoro Kisangi

Mariamu Nassoro Kisangi (amezaliwa tarehe 8 Agosti 1962) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalumu kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1962
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Wanasiasa wanawake Tanzania
Medard Matogolo Kalemani

Medard Matogolo Kalemani (amezaliwa 15 Machi 1968) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa Mbunge wa Chato kuanzia mwaka 2015 hadi 2020.

Kuhusu Elimu
Medard M. Kalemani alianza masomo ya msingi katika Shule ya  Msingi Nyambogo mnamo mwaka 1978 na kumaliza darasa la saba mwaka 1984, mwaka 1985 alifanikiwa kujiunga na shule ya sekondari ya Kashororo mpaka mwaka 1988 ambapo alifanikiwa kuendelea na masomo ya juu ya Sekondari kuanzia mwaka 1989 hadi 1991 katika Shule ya Sekondari ya Milambo. Kuanzia mwaka 1993 hadi mwaka 1996 alifanikiwa kupata Shahada ya Awali ya Sheria (LLB) katika Chuo kikuu cha Dar es Salaam, Mwaka 2000 hadi 2002 alijinyakulia cheti cha Shahada ya Uzamili (LLM) kwenye sekta ya Madini na Nishati kutoka Chuo Kikuu cha Dundee,  Medard M. Kalemani hakuishia hapo kwani mnamo mwaka 2002 hadi 2006 alisoma tena katika Chuo Kikuu cha Bedford, UK na kutunukiwa Shahada ya Uzamivu (Phd) na kwakuzingatia elimu yake hiyo kwa sasa anaitumikia kama Waziri wa Nishati kwa dhamana aliyopewa na Rais Wa Jamhuri ya Muungano ya Tanzania.

Marejeo 

Waliozaliwa 1968
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Mwantakaje Haji Juma

Mwantakaje Haji Juma (amezaliwa 1 Aprili 1970) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Bububu kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1985
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Vicky Kamata

Vicky Paschal Kamata (alizaliwa Tanga (mji), 18 Septemba 1978) ni mwanamuziki na mwanasiasa Mtanzania mwanachama wa chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM).  

Alichaguliwa kuwa mbunge wa viti maalum kwa miaka 2010 – 2020.  Akiwakilisha wanawake wa mkoa wa Geita. 

Pamoja na kuwa mwanamuziki mkongwe amekua akisaidia Jamii kupitia taasisi yake inayoitwa Victoria Foundation  akiwa ni muanzilishi na Mkurugenzi wa taasisi hiyo iliyoanzishwa mwaka 2011.  

Akiwa kama mwanamuzikk alitamba na nyimbo mbalimbalk na moja kati ya vibao vyake ambavyo hutamba mpaka sasa katika vituo mbalimbali vya Redio na Luninga ni wimbo wa wanawake na maendeleo ambao mpaka mwaka 2021 ulitimiza miaka 20. 

Wimbo huo umekua ukitumika sana katika  hafla mbalimbali zinazohusu wanawake na kuendeleza mijadala mizito yenye kuwapa nguvu wanawake duniani kote kujitambua na kuzijua haki zao katika kutafuta kipato. 

Wimbo huo pia umemletea tuzo nyingi. 

Vibao vingine alivyotamba navyo ni kama vile Sikumbuki Kuku, Fitina, Moyo wa Mtu kichaka, Mapenzi na Shule, Zingatia maadili, Nimeolewa nk.

Marejeo.  

Waliozaliwa 1978
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Anastazia James Wambura

Anastazia James Wambura ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Viti maalum vya wanawake  kwa mwaka 2015 – 2020.

Marejeo

  
   
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Wanasiasa wanawake Tanzania
Sabreena Hamza Sungura

Sabreena Hamza Sungura ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Viti maalum vya wanawake  kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo

  
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Wanasiasa wanawake Tanzania
Khalifa Salum Suleiman

Khalifa Salum Suleiman (amezaliwa tar. 6 Julai 1959) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Tunguu  kwa mwaka 2015 – 2020.

Marejeo

  
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Isack Aloyce Kamwelwe

Isack Aloyce Kamwelwe (amezaliwa 30 Aprili 1956) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Katavi kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1956
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Jerome Bwanausi

Jerome Dismas Bwanausi (alizaliwa 1  Novemba 1959) ni mwanasiasa wa Chama cha kisiasa cha (CCM) nchini Tanzania.
Alichaguliwa kuwa mbunge wa jimbo la Lulindi katika bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika uchaguzi wa mwaka 2015.

Marejeo

Waliozaliwa 1959
Watu walio hai
Bunge la Tanzania
Wanasiasa wa Tanzania
Ally Yusuf Suleiman

Ally Yusuf Suleiman ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Mgogoni  kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo

  
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Asha Abdullah Juma

Asha Abdullah Juma (alizaliwa tarehe 13 Novemba 1950) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Alichaguliwa kuwa Mbunge wa Viti maalumu mwaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1950
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la TanzaniaWanasiasa wanawake Tanzania
Munira Mustafa Khatib

Munira Mustafa Khatib (amezaliwa tarehe 16 Julai 1990) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1990
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Wanasiasa wa Tanzania
Wanasiasa wanawake Tanzania
Aida Joseph Khenani

Aida Joseph Khenani (amezaliwa tarehe 20 Januari 1990)  ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1990
Watu walio hai
Wanasiasa wanawake Tanzania
Bunge la Tanzania
Wanasiasa wa Tanzania
Mendard Lutengano Kigola

Mendard Lutengano Kigola (amezaliwa 10 Desemba 1969) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mufindi Kusini kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1969
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Omari Mohamed Kigua

Omari Mohamed Kigua (amezaliwa 25 Juni 1966) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kilindi kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1966
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Hamisi Andrea Kigwangalla

Hamisi Andrea Kigwangalla (amezaliwa 7 Agosti 1975) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Nzega Vijijini kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1975
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Wabunge wa Chama cha Mapinduzi
Ashatu Kachwamba Kijaji

Ashatu Kachwamba Kijaji (amezaliwa 26 Aprili 1976) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kondoa kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1976
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Pudenciana Wilfred Kikwembe

Pudenciana Wilfred Kikwembe (amezaliwa tarehe 11 Mei 1967) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kavuu kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1967
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Wanasiasa wanawake Tanzania
Ridhiwani Jakaya Kikwete

Ridhiwani Jakaya Kikwete (amezaliwa 16 Aprili 1979) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Alichaguliwa tena kuwa mbunge wa Chalinze kwa miaka 2015 – 2020.

Maisha
Ridhiwani ni mtoto wa rais mstaafu Jakaya Mrisho Kikwete.

Alianza safari yake ya elimu katika shule ya msingi Matangani mwaka 1987 hadi 1988 na kuhamia Mkomaindo Primary School mwaka 1988 hadi 1989. Hakuishia hapo, alijiunga na shule ya msingi Forodhani mwaka 1990 na kuhitimu mafunzo ya msingi 1993. Alifanikiwa kujiunga na shule ya sekondari ya Shaaban Robert mwaka 1994 na kuhitimu kidato cha nne mwaka 1997. Baadae alijiunga na Mkwawa High School kwa masomo ya kidato cha tano na sita kwanzia mwaka 1998 na kuhitimu mwaka 2000. 

Mwaka 2001 alijiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kusoma shahada ya sheria na kuhitimu mwaka 2005. BaadaYe alijiendeleza kimasomo katika chuo cha Hull University  huko nchini Uingereza mwaka 2007 hadi 2008. Alisoma Stashahada ya Uzamili ya maendeleo ya biashara.

Amefanya kazi kama mwanasheria katika kampuni mbalimbali, ya kwanza ilikuwa IMMA Advocates mwaka 2005 hadi 2009 na Tanganyika Law Society  mwaka 2009 hadi 2016 wakati huohuo akifanya kazi na East Africa Law Society.

Marejeo 

Waliozaliwa 1979
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Tanzania
Elibariki Emmanuel Kingu

Elibariki Emmanuel Kingu ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Singida Magharibi kwa miaka 2015 – 2020. Alimuomba Makamu wa Rais Samia Suluhu kuwa amsaidie apitishwe na CCM kugombea 2020 bila kupingwa ndani ya chama chake. Anapingana kwa wazi na wanasiasa wa CHADEMA na ACT Wazalendo.

Marejeo 

Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Hamoud Abuu Jumaa

Hamoud Abuu Jumaa (amezaliwa 10 July 1970) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kibaha Vijijini kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1970
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Josephat Sinkamba Kandege

Josephat Sinkamba Kandege (amezaliwa 6 Juni 1964) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Chama Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kalambo kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo 

Waliozaliwa 1964
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Risala Said Kabongo

Risala Said Kabongo ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Viti maalum vya wanawake  kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo

  
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la TanzaniaWanasiasa wanawake Tanzania
Naghenjwa Livingstone Kaboyoka

Naghenjwa Livingstone Kaboyoka ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Same Mashariki  kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo

  
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania 
Wanasiasa wanawake Tanzania
Selemani Jumanne Zedi

Selemani Jumanne Zedi ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Bukene  kwa mwaka 2015 – 2020.

Marejeo

  
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
Constantine John Kanyasu

Constantine John Kanyasu (amezaliwa 17 Oktoba 1969) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Geita Mjini kwa miaka 2015 – 2020.

Maisha
Alizaliwa katika hospitali ya wilaya ya Geita. Alisoma shule ya msingi Nyankumbu na Nzera, halafu sekondari Geita na Mbegani. 

Alijiunga na JKT Bulombola na baadaye alisoma uvuvi kabla ya kujiunga na chuo kikuu huria kwa digrii ya kwanza na baadaye SAUT Mwanza kwa digrii ya pili. 

Ameoa na ana familia.

Marejeo 

Waliozaliwa 1969
Watu walio hai
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania
John Aidan Mwaluko Kabudi

John Aidan Mwaluko Kabudi ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Uteuzi wa rais  kwa miaka 2015 – 2020.

Marejeo

  
Wanasiasa wa Tanzania
Bunge la Tanzania