LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Kiluyana

Kiluyana ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Waluyana. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiluyana nchini Zambia imehesabiwa kuwa watu 222,000. Pia kuna wasemaji 32,500 (2000) nchi ya Angola na wengine nchi za Botswana na Namibia. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiluyana iko katika kundi la K40.

Viungo vya nje
lugha ya Kiluyana kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiluyana 
lugha ya Kiluyana katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lyn

Lugha za Kibantu
Lugha za Zambia
Lugha za Angola
Lugha za Botswana
Lugha za Namibia
Kimashi (Zambia)

Kimashi ni lugha ya Kibantu nchini Zambia, Angola na Namibia inayozungumzwa na Wamashi. Isichanganywe na lugha ya Kimashi inayozungumzwa nchini Nigeria. 

Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kimashi nchini Zambia ilihesabiwa kuwa watu 18,800. Pia kulikuwa na wasemaji 2630 katika nchi ya Angola (2000) na wasemaji 200 katika nchi ya Namibia (2006). 

Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimashi iko katika kundi la K30.

Viungo vya nje
lugha ya Kimashi kwenye Multitree
ramani ya Kimashi
makala za OLAC kuhusu Kimashi 
lugha ya Kimashi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mho

Lugha za Zambia
Lugha za Angola
Lugha za Namibia
Lugha za Kibantu
Kimbangala

Kimbangala ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wambangala. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimbangala imehesabiwa kuwa watu 22,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbangala iko katika kundi la H30.

Viungo vya nje
lugha ya Kimbangala kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimbangala 
lugha ya Kimbangala katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mxg

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kimbukushu

Kimbukushu ni lugha ya Kibantu nchini Botswana, Namibia, Angola na Zambia inayozungumzwa na Wambukushu. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kimbukushu nchini Botswana imehesabiwa kuwa watu 20,000. Pia kuna wasemaji 5000 nchini Zambia (2006), wasemaji 6100 nchini Namibia (2006) na wasemaji 4000 nchini Angola (1997). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbukushu iko katika kundi la K30.

Viungo vya nje
lugha ya Kimbukushu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimbukushu 
lugha ya Kimbukushu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mhw

Lugha za Botswana
Lugha za Namibia
Lugha za Angola
Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kimbunda

Kimbunda ni lugha ya Kibantu nchini Angola na Zambia inayozungumzwa na Wambunda. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimbunda nchini Angola imehesabiwa kuwa watu 135,000, na nchini Zambia kuna wasemaji 156,000 (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbunda iko katika kundi la K20.

Viungo vya nje
lugha ya Kimbunda kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimbunda 
lugha ya Kimbunda katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mck

Lugha za Angola
Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kimbundu

Kimbundu ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wambundu. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kimbundu imehesabiwa kuwa watu milioni tatu. Kisichanganywa na Kiumbundu ambacho ni lugha tofauti nchini kulekule. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbundu iko katika kundi la H20.

Viungo vya nje 
 lugha ya Kimbundu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimbundu 
lugha ya Kimbundu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kmb

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kimbwela

Kimbwela ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wambwela. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimbwela imehesabiwa kuwa watu 222,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbwela iko katika kundi la K20.

Viungo vya nje
lugha ya Kimbwela kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimbwela 
lugha ya Kimbwela katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mfu

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kindombe

Kindombe ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wandombe. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kindombe imehesabiwa kuwa watu 22,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindombe iko katika kundi la R10.

Viungo vya nje
lugha ya Kindombe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kindombe 
lugha ya Kindombe katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ndq

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kindonga

Kindonga ni lugha ya Kibantu nchini Namibia na Angola inayozungumzwa na Wandonga. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kindonga nchini Namibia imehesabiwa kuwa watu 807,000. Pia kuna wasemaji 263,000 nchini Angola (2000) lakini inawezekana hawa wamehesabiwa pamoja na Wakwanyama na Wakwambi. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindonga iko katika kundi la R20.

Viungo vya nje
lugha ya Kindonga kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kindonga 
lugha ya Kindonga katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ndo

Lugha za Namibia
Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kingandyera

Kingandyera ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wangandyera. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kingandyera imehesabiwa kuwa watu 13,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingandyera iko katika kundi la R20.

Viungo vya nje
lugha ya Kingandyera kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kingandyera 
lugha ya Kingandyera katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nne

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kinkangala

Kinkangala ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wankangala. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinkangala imehesabiwa kuwa watu 22,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinkangala iko katika kundi la K20.

Viungo vya nje
lugha ya Kinkangala kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinkangala
lugha ya Kinkangala katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nkn

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kinkumbi

Kinkumbi (au Kinkhumbi) ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wankumbi. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kinkumbi imehesabiwa kuwa watu 150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinkumbi iko katika kundi la R10.

Viungo vya nje
lugha ya Kinkumbi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinkumbi
lugha ya Kinkumbi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/khu

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kinyaneka

Kinyaneka ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wanyaneka. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kinyaneka imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyaneka iko katika kundi la R10.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyaneka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyaneka
lugha ya Kinyaneka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nyk

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kinyemba

Kinyemba ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wanyemba. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinyemba nchini Angola imehesabiwa kuwa watu 222,000. Pia kuna wasemaji wa Kinyemba nchi za Namibia na Zambia. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyemba iko katika kundi la K20.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyemba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyemba
lugha ya Kinyemba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nba

Lugha za Angola
Lugha za Namibia
Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kinyengo

Kinyengo ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wanyengo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinyengo imehesabiwa kuwa watu 9380. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyengo iko katika kundi la K20.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyengo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyengo
lugha ya Kinyengo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nye

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kiruund

Kiruund ni lugha ya Kibantu nchini Angola ambayo huzungumzwa na Waruund. Isichanganywe na Kirundi cha Burundi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiruund imehesabiwa kuwa watu 98,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiruund iko katika kundi la K30.

Viungo vya nje
lugha ya Kiruund kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiruund
lugha ya Kiruund katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/rnd

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kisama

Kisama ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wasama. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisama imehesabiwa kuwa watu 24,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisama iko katika kundi la H20.

Viungo vya nje
lugha ya Kisama kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisama
lugha ya Kisama katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/smd

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kisikongo

Kisikongo (pia Kikongo ya San Salvador) ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Angola inayozungumzwa na Wasikongo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisikongo imehesabiwa kuwa watu 537,000 katika Jamhuri na watu 328,000 nchini Angola. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisikongo iko katika kundi la H10.

Viungo vya nje
lugha ya Kisikongo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisikongo
lugha ya Kisikongo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kwy

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Lugha za Angola
Kisongo (lugha)

Kisongo (au Kinsongo) ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wasongo. Mwaka wa 1978 idadi ya wasemaji wa Kisongo imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisongo iko katika kundi la H20.

Viungo vya nje
lugha ya Kisongo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisongo
lugha ya Kisongo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nsx

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kiumbundu

Kiumbundu ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Waumbundu. Isichanganywe na Kimbundu cha nchi hiyohiyo. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiumbundu imehesabiwa kuwa watu milioni nne. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiumbundu iko katika kundi la R10.

Viungo vya nje
lugha ya Kiumbundu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiumbundu
lugha ya Kiumbundu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/umb

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kiyaka (Angola)

Kiyaka ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wayaka. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiyaka imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiyaka iko katika kundi la H30.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyaka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyaka
lugha ya Kiyaka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/yaf

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kiyauma

Kiyauma ni lugha ya Kibantu hasa nchini Angola inayozungumzwa na Wayauma. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kimbunda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiyauma imehesabiwa kuwa watu 17,100. Pia kuna wasemaji 5,100 (2006) nchi ya Zambia. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiyauma iko katika kundi la K20.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyauma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyauma
lugha ya Kiyauma katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/yax

Lugha za Angola
Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kiyombe

Kiyombe ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wayombe. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiyombe imehesabiwa kuwa watu 39,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiyombe iko katika kundi la H10.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyombe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyombe
lugha ya Kiyombe katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/yom

Lugha za Angola
Lugha za Kibantu
Kizemba

Kizemba (au Kidhimba) ni lugha ya Kibantu nchini Angola na Namibia inayozungumzwa na Wazemba. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kizemba nchini Angola imehesabiwa kuwa watu 18,000. Pia kuna wasemaji 12,000 nchini Namibia (2009). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizemba iko katika kundi la R30.

Viungo vya nje 
lugha ya Kizemba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kizemba
lugha ya Kizemba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dhm

Lugha za Angola
Lugha za Namibia
Lugha za Kibantu
Orodha ya lugha za Zambia

Orodha hii inaorodhesha lugha za Zambia:

Kiaushi
Kibemba
Kibwile
Kichokwe
Kigujarati
Kiila
Kikaonde
Kikhwe
Kikuhane (pia Kisubia)
Kikunda
Kilala-Bisa
Kilamba
Kilambya
Kilenje
Kilozi
Kiluchazi
Kilunda
Kiluvale
Kiluyana
Kimambwe-Lungu
Kimashi
Kimbowe
Kimbukushu
Kimbunda
Kinkoya
Kinsenga
Kinyamwanga
Kinyanja
Kinyiha
Kinyika
Kisala
Kishona
Kisimaa
Kisoli
Kitaabwa
Kitonga
Kitotela
Kitumbuka
Kiyauma

Tazama pia
Zambia
Lango:Lugha

Viungo vya nje
http://www.ethnologue.com/country/ZM

Zambia
Kiaushi

Kiaushi ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Waaushi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiaushi imehesabiwa kuwa watu 95,200. Pia kuna wasemaji katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiaushi iko katika kundi la M40.

Viungo vya nje
lugha ya Kiaushi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiaushi 
lugha ya Kiaushi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/auh

Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kibemba

Kibemba ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Wabemba. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kibemba imehesabiwa kuwa watu milioni tatu na laki tatu. Pia kuna wasemaji nchi za Botswana, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Malawi. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibemba iko katika kundi la M40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibemba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibemba 
lugha ya Kibemba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bem

Lugha za Kibantu
Lugha za Zambia
Lugha za Botswana
Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Malawi
Kibwile

Kibwile ni lugha ya Kibantu nchini Zambia na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabwile. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kibwile imehesabiwa kuwa watu 24,800, takriban nusu katika kila nchi. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibwile iko katika kundi la L10.

Viungo vya nje
lugha ya Kibwile kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibwile 
lugha ya Kibwile katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bwc

Lugha za Zambia
Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kiila

Kiila ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Waila. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiila imehesabiwa kuwa watu 71,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiila iko katika kundi la M60.

Viungo vya nje
lugha ya Kiila kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiila
lugha ya Kiila katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ilb

Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kikaonde

Kikaonde ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Wakaonde. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikaonde imehesabiwa kuwa watu 207,000. Pia kuna wasemaji 36,000 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikaonde iko katika kundi la L40.

Viungo vya nje
lugha ya Kikaonde kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikaonde 
lugha ya Kikaonde katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kqn

Lugha za Zambia
Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kikuhane

Kikuhane (pia Kisubiya) ni lugha ya Kibantu nchini Namibia, Botswana na Zambia inayozungumzwa na Wakuhane. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikuhane nchini Namibia imehesabiwa kuwa watu 26,600. Pia kuna wasemaji 3000 nchini Botswana (2006) na wasemaji 1350 nchini Zambia (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikuhane iko katika kundi la K40.

Viungo vya nje
lugha ya Kikuhane kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikuhane 
lugha ya Kikuhane katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sbs

Lugha za Namibia
Lugha za Botswana
Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kikunda

Kikunda ni lugha ya Kibantu nchini Zimbabwe na Zambia inayozungumzwa na Wakunda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikunda nchini Zimbabwe imehesabiwa kuwa watu 145,000, na nchini Zambia watu 43,800. Pia kuna wasemaji 5500 nchini Msumbiji. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikunda iko katika kundi la N40.

Viungo vya nje
lugha ya Kikunda kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikunda 
lugha ya Kikunda katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kdn

Lugha za Zimbabwe
Lugha za Zambia
Lugha za Msumbiji
Lugha za Kibantu
Kilala-Bisa

Kilala-Bisa  ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Walala-Bisa. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kilala-Bisa imehesabiwa kuwa watu 580,000. Pia kuna wasemaji nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilala-Bisa iko katika kundi la M50.

Viungo vya nje
lugha ya Kilala kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilala 
lugha ya Kilala katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/leb

Lugha za Zambia
Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kilamba

Kilamba ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Walamba. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kilamba imehesabiwa kuwa watu 219,000. Pia kuna wasemaji katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilamba iko katika kundi la M50.

Viungo vya nje
lugha ya Kilamba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilamba 
lugha ya Kilamba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/lam

Lugha za Zambia
Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kilenje

Kilenje ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Walenje. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kilenje imehesabiwa kuwa watu 156,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilenje iko katika kundi la M60.

Viungo vya nje
lugha ya Kilenje kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilenje 
lugha ya Kilenje katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/leh

Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kilozi

Kilozi ni lugha ya Kibantu nchini Zambia, Botswana, Namibia na Zimbabwe inayozungumzwa na Walozi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kilozi nchini Zambia imehesabiwa kuwa watu 612,000. Pia kuna wasemaji 70,000 nchini Zimbabwe (1982), wasemaji 28,600 nchini Namibia (2006) na wasemaji 14,000 nchini Botswana (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilozi iko katika kundi la K20.

Viungo vya nje
lugha ya Kilozi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kilozi 
lugha ya Kilozi katika Glottolog
Kilozi katika touti ya Ethnologue

Lugha za Kibantu
Lugha za Zambia
Lugha za Botswana
Lugha za Namibia
Lugha za Zimbabwe
Kimbowe

Kimbowe ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Wambowe. Isichanganywe na Kimbugwe cha Tanzania ambacho pia huitwa Kimbowe. Mwaka wa 1969 idadi ya wasemaji wa Kimbowe imehesabiwa kuwa watu 2690. Kufuatana na uainishaji wa [[[lugha]] za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbowe iko katika kundi la K40.

Viungo vya nje
lugha ya Kimbowe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimbowe 
lugha ya Kimbowe katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mxo

Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kinkoya

Kinkoya ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Wankoya. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinkoya imehesabiwa kuwa watu 146,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinkoya iko katika kundi la L50.

Viungo vya nje
lugha ya Kinkoya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinkoya
lugha ya Kinkoya katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nka

Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kinsenga

Kinsenga ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Wansenga. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinsenga nchini Zambia imehesabiwa kuwa watu 544,000. Pia kuna wasemaji nchini Msumbiji na Zimbabwe. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinsenga iko katika kundi la N40.

Viungo vya nje
lugha ya Kinsenga kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinsenga
lugha ya Kinsenga katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nse

Lugha za Zambia
Lugha za Msumbiji
Lugha za Kibantu
Lugha za Zimbabwe
Kisala

Kisala ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Wasala. Mwaka wa [[1986] idadi ya wasemaji wa Kisala imehesabiwa kuwa watu 20,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisala iko katika kundi la M60.

Viungo vya nje
lugha ya Kisala kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisala
lugha ya Kisala katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/shq

Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kisimaa

Kisimaa ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Wasimaa. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kisimaa imehesabiwa kuwa watu 162,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisimaa iko katika kundi la K40.

Viungo vya nje
lugha ya Kisimaa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kisimaa
lugha ya Kisimaa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/sie

Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kitaabwa

Kitaabwa ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Wataabwa. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kitaabwa imehesabiwa kuwa watu 132,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitaabwa iko katika kundi la M40.

Viungo vya nje
lugha ya Kitaabwa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitaabwa
lugha ya Kitaabwa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tap

Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Kitonga (Zambia)

Kitonga ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Watonga. Isichanganywe na Kitonga cha Malawi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kitonga nchini Zambia imehesabiwa kuwa watu 990,000. Pia kuna wasemaji nchini Zimbabwe. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitonga iko katika kundi la M60.

Viungo vya nje
lugha ya Kitonga kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitonga
lugha ya Kitonga katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/toi

Lugha za Zambia
Lugha za Kibantu
Lugha za Zimbabwe
Kitotela

Kitotela ni lugha ya Kibantu nchini Zambia na Namibia inayozungumzwa na Watotela. Idadi ya wasemaji imepungua sana. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kitotela nchini Zambia ilikuwa watu 14,000, lakini katika sensa ya mwaka wa 2010 wamebaki wasemaji 1120 tu. Idadi ya wasemaji nchini Namibia ni 100 tu (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitotela iko katika kundi la K40.

Viungo vya nje
lugha ya Kitotela kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kitotela
lugha ya Kitotela katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ttl

Lugha za Zambia
Lugha za Namibia
Lugha za Kibantu
Moshchena

Moshchena (Kiukraine: Мощена) ni kijiji katika Ukraine. Ina wakazi 581 (2010). 

Ukraine
Uchongaji

Uchongaji ni aina mojawapo ya sanaa ambayo inatengeneza umbo la kupendeza kutokana na vitu rafu, kama vile mawe au mbao.

Sanaa hiyo ni ya zamani sana, lakini inazidi kuona njia mpya.

Uchongaji umekuwa wa msingi kwa tamaduni nyingi. Katika karne zilizopita sanamu kubwa za bei ghali ziliundwa kwa ajili ya watu binafsi, kwa kawaida zilikuwa mahususi kwa maonyesho ya dini au siasa. 

Tamaduni hizo, ambazo sanamu zake zimesalia kwa wingi, ni pamoja na tamaduni za kale za Mediterania, India na Uchina, na pia nyingi za Amerika ya Kati na Kusini na Afrika.

Viungo vya nje 

 Essays on sculpture  from Sweet Briar College, Department of Art History
 International Sculpture Center
 Stone Carvers Guild of America official website
 Sculpture artists  listings from the-artists.org
 Escultores.com  Videos and pictures of sculpture
 Corning Museum of Glass
 Weird, Wonderful Modern Sculptures - slideshow by Life magazine
 Cass Sculpture Foundation  charity dedicated to commissioning monumental sculpture
 Most Expensive Sculpture In The World 
 Uchongaji wa Kiitalia
 Tanzania: Tracing Origin of Modern Makonde Sculpture
Orodha ya lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo

Orodha hii inaorodhesha lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo:

Kialur
Kiamba
Kiasoa
Kiaushi
Kiavokaya
Kibabango
Kibaka
Kibali
Kibaloi
Kibamwe
Kibanda ya Kati
Kibanda ya Kusini
Kibangala
Kibangba
Kibangi
Kibangubangu
Kibarambu
Kibeeke
Kibemba
Kibembe
Kibendi
Kibera
Kibhele
Kibila
Kibinji
Kiboguru
Kiboko
Kibolia
Kiboloki
Kibolondo
Kiboma
Kibomboli
Kibomboma
Kibozaba
Kibudu
Kibudza
Kiburaka
Kibushoong
Kibuya
Kibuyu
Kibwa
Kibwela
Kibwile
Kichokwe
Kidengese
Kiding
Kidongo
Kidzando
Kiefe
Kienya
Kifoma
Kifuliiru
Kifuru
Kigbanziri
Kigbati-ri
Kigilima
Kigobu
Kihamba
Kihavu
Kihema
Kihemba
Kiholoholo
Kiholu
Kihunde
Kihungana
Kijoba
Kikabwari
Kikaiku
Kikakwa
Kikaliko
Kikango-Batchua
Kikango-Uele
Kikanu
Kikanyok
Kikaonde
Kikari
Kikela
Kikele
Kikete
Kikituba
Kikomo
Kikongo
Kikonzo
Kikoongo
Kikpala
Kikusu
Kikwami
Kikwese
Kilala-Bisa
Kilalia
Kilamba
Kilangbashe
Kilega-Mwenga
Kilega-Shabunda
Kilele
Kilendu
Kilengola
Kilese
Kilibinza
Kiligenza
Kilika
Kilikila
Kilingala
Kilobala
Kilogo
Kilombi
Kilombo
Kilonzo
Kiluba-Kasai
Kiluba-Katanga
Kilugbara
Kiluna
Kilunda
Kilusengo
Kilwalu
Kima
Kimabaale
Kimamvu
Kimangbetu
Kimangbutu
Kimayeka
Kimayogo
Kimba
Kimbala
Kimbandja
Kimbesa
Kimbo
Kimbole
Kimfinu
Kimituku
Kimoingi
Kimongo-Nkundu
Kimono
Kimonzombo
Kimpuono
Kimundu
Kimvuba
Kinande
Kindaka
Kindo
Kindobo
Kindolo
Kindunga
Kingando
Kingbaka
Kingbaka-Ma'bo
Kingbandi-Kaskazini
Kingbandi-Kusini
Kingbee (imekufa)
Kingbinda
Kingbundu
Kingelima
Kingiti
Kingombe
Kingongo
Kingul
Kingundu
Kingwana (Kiswahili)
Kinkutu
Kintomba
Kinyabemba
Kinyarwanda
Kinyali
Kinyanga
Kinyanga-li
Kinyindu
Kinzakara
Kiombo
Kiomi
Kipagibete
Kipambia
Kipelende
Kiphende
Kipoke
Kiruund
Kisakata
Kisalampasu
Kisamba
Kisanga
Kisango
Kiseba
Kisengele
Kisere
Kishi
Kisikongo
Kiso
Kisonde
Kisonga
Kisonge
Kisongo
Kisongomeno
Kisongoora
Kisuku
Kitaabwa
Kitagbu
Kitalinga-Bwisi
Kiteke-Eboo
Kiteke-Ibali
Kitembo
Kitembo-Nyabungu
Kitetela
Kitiene
Kivanuma
Kiwongo
Kiyaka
Kiyakoma
Kiyamongeri
Kiyango
Kiyansi
Kiyela
Kiyombe
Kiyulu
Kizande
Kizimba

Tazama pia
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lango:Lugha

Viungo vya nje
http://www.ethnologue.com/country/CD

Kongo
Kiamba (Uganda)

Kiamba ni lugha ya Kibantu nchini Uganda na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waamba. Ni nchini Uganda ambako wengi wa wasemaji wa Kiamba hukaa. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiamba katika Jamhuri imehesabiwa kuwa watu 4500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiamba iko katika kundi la D30.

Viungo vya nje
lugha ya Kiamba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiamba 
lugha ya Kiamba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/rwm

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Lugha za Uganda
Kibabango

Kibabango ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wababango. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibabango imehesabiwa kuwa watu 2550. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibabango iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibabango kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibabango 
lugha ya Kibabango katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bbm

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibali (Kongo)

Kibali ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabali. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kibali imehesabiwa kuwa watu 42,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibali iko katika kundi la D20.

Viungo vya nje
lugha ya Kibali kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibali 
lugha ya Kibali katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bcp

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibaloi

Kibaloi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabaloi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kibaloi imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibaloi iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibaloi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibaloi 
lugha ya Kibaloi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/biz

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibamwe

Kibamwe ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabamwe. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kibamwe imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibamwe iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibamwe kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibamwe 
lugha ya Kibamwe katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bmg

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibangala (lugha)

Kibangala ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabangala. Kuna wasemaji wachache wa Kibangala tu lugha ikaendelea kufanana zaidi na zaidi na Kilingala. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibangala iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibangala kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibangala 
lugha ya Kibangala katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bxg

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibangi

Kibangi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabangi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibangi nchini Jamhuri ya Kongo imehesabiwa kuwa watu 60,400. Pia kuna wasemaji 50,900 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, na wasemaji 7440 nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibangi iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibangi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibangi 
lugha ya Kibangi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bni

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Jamhuri ya Afrika ya Kati
Lugha za Jamhuri ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibangubangu

Kibangubangu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabangubangu. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kibangubangu imehesabiwa kuwa watu 171,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibangubangu iko katika kundi la L20.

Viungo vya nje
lugha ya Kibangubangu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibangubangu 
lugha ya Kibangubangu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bnx

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibeeke

Kibeeke ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabeeke. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kibeeke imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibeeke iko katika kundi la D20.

Viungo vya nje
lugha ya Kibeeke kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibeeke 
lugha ya Kibeeke katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bkf

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibera (lugha)

Kibera ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabera. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kibera imehesabiwa kuwa watu 120,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibera iko katika kundi la D30.

Viungo vya nje
lugha ya Kibera kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibera 
lugha ya Kibera katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/brf

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibhele

Kibhele ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabhele. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kibhele imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibhele iko katika kundi la D30.

Viungo vya nje
lugha ya Kibhele kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibhele 
lugha ya Kibhele katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bhy

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibila

Kibila ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabila. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibila imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibhele iko katika kundi la D30.

Viungo vya nje
lugha ya Kibila kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibila 
lugha ya Kibila katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bip

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibinji

Kibinji ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabinji. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibinji imehesabiwa kuwa watu 165,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibinji iko katika kundi la L20.

Viungo vya nje
lugha ya Kibinji kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibinji 
lugha ya Kibinji katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bpj

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kiboko (Kongo)

Kiboko ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waboko. Idadi ya wasemaji wa Kiboko imehesabiwa kuwa watu 21,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiboko iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kiboko kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiboko
lugha ya Kiboko katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bkp

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibolia

Kibolia ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambayo huzungumzwa na Wabolia. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibolia imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibolia iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibolia kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibolia 
lugha ya Kibolia katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bli

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kiboloki

Kiboloki ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waboloki. Idadi ya wasemaji wa Kiboloki imehesabiwa kuwa watu 4200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiboloki iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kiboloki kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiboloki 
lugha ya Kiboloki katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bkt

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kinyabemba

Kinyabemba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wanyabemba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinyabemba imehesabiwa kuwa watu 296,000. Kinyabemba hakijaainishwa kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie.

Viungo vya nje
lugha ya Kinyabemba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinyabemba
lugha ya Kinyabemba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bmy

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Ukonfusio

Ukonfusio ni mtazamo kuhusu maadili, siasa na falsafa ambao ulianzishwa na Konfusio (Kǒng Fūzǐ, or K'ung-fu-tzu, lit. "Master Kong", 551 KK–478 KK) huko China.

Mafundisho yake yalielekea kwanza siasa, lakini baadaye yalijihusisha na falsafa, hata pengine yanahesabiwa kuwa ya dini.

Baadaye mafundisho hayo yakawa rasmi nchini hadi mwanzo wa Jamhuri ya China na Jamhuri ya Watu wa China katika karne ya 20.

Nchi nyingine zilizoathiriwa sana ni Korea, Japan, Vietnam na Singapore.

Marejeo 
 
 
 
 Creel, Herrlee G. Confucius and the Chinese Way. Reprint. New York: Harper Torchbooks. (Originally published under the title Confucius—the Man and the Myth.)
 Fingarette, Herbert. Confucius: The Secular as Sacred ISBN 1-57766-010-2.
 
 Ivanhoe, Philip J. Confucian Moral Self Cultivation. 2nd rev. ed., Indianapolis: Hackett Publishing.
 Nivison, David S. The Ways of Confucianism. Chicago: Open Court Press..
 
 Xinzhong Yao (2000) An Introduction to Confucianism. Cambridge: Cambridge University Press.

Tafsiri ya maandishi yanayotazamwa kuwa ya Confucius 
 Confucian Analects (1893) Translated by James Legge.
 The Analects of Confucius (1915; rpr. NY: Paragon,  1968). Translated by William Edward Soothill.
 The Analects of Confucius: A Philosophical Translation (New York: Ballantine, 1998). Translated by Roger T. Ames, Henry Rosemont.
 The Original Analects: Sayings of Confucius and His Successors (New York: Columbia University Press,  1998). Translated by E. Bruce Brooks, A. Taeko Brooks.
 The Analects of Confucius (New York: W.W. Norton, 1997). Translated by Simon Leys
 Analects: With Selections from Traditional Commentaries (Indianapolis: Hackett Publishing,  2003). Translated by Edward Slingerland.

Viungo vya nje 
 Stanford Encyclopedia of Philosophy Entry: Confucius
 Interfaith Online: Confucianism
 Confucian Documents at the Internet Sacred Texts Archive.
 Oriental Philosophy, "Topic:Confucianism" 

Utamaduni wa China
Dini
Falsafa
Siasa
Mzinga

Mzinga ni silaha ya moto kubwa au aina ya bunduki kubwa. 
Kutokana na uzito wake hauwezi kubebwa hivyo inapatikana ikifungwa juu ya magurudumu au magari kama kifaru au pia kwenye manowari.

Mzinga hufanywa sawa na bunduki kwa kasiba na chemba cha ramia. Baruti ya ramia inalipushwa na kuchoma ikitoa gesi moto. Gesi hii inasukuma risasi kwa kufuata mifuo ndani ya kasiba. Risasi inatoka kwa mbio mkubwa mdomomi mwa kasiba na kuelekea lengo lake.

Mizinga ya kwanza zilifanana na gobori; baruti na risasi ziliingizwa mdomoni na baruti kuwashwa kwa kuingiza moto kwa njia ya shimo dogo kwenye tako la kasiba.

Siki hizi chemba cha ramia huwa na msumali inayorushwa mbele kwa nguvu na kusababisha mlipuko ikipiga upande wa ramia unaojaa baruti. 

Mizinga hutofautishwa kutokana na unene wa kasiba inayotawala ukubwa wa risasi na nguvu yake. 

Kiasi cha baruti kinatawala umbali unaoweza kufikiwa na risasi zake. Mizinga mikubwa zaidi yenye kipenyo cha kasiba cha 150 mm inafikia lengo lenye umbali hadi kilomita 30.

Silaha
Kibolondo

Kibolondo ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabolondo. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kibolondo imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibolondo iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibolondo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibolondo 
lugha ya Kibolondo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bzm

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kiboma

Kiboma ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waboma. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiboma imehesabiwa kuwa watu 20,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiboma iko katika kundi la B80.

Viungo vya nje
lugha ya Kiboma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiboma 
lugha ya Kiboma katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/boh

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibomboli

Kibomboli ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabomboli. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kibomboli imehesabiwa kuwa watu 2500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibomboli iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibomboli kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibomboli 
lugha ya Kibomboli katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bml

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibomboma

Kibomboma ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabomboma. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kibomboma imehesabiwa kuwa watu 23,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibomboma iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibomboma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibomboma 
lugha ya Kibomboma katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bws

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibozaba

Kibozaba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabozaba. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kibozaba imehesabiwa kuwa watu 5500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibozaba iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibozaba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibozaba 
lugha ya Kibozaba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bzo

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibudu

Kibudu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabudu. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kibudu imehesabiwa kuwa watu 180,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibudu iko katika kundi la D30.

Viungo vya nje
lugha ya Kibudu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibudu
lugha ya Kibudu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/buu

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibudza

Kibudza ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabudza. Mwaka wa 1985 idadi ya wasemaji wa Kibudza imehesabiwa kuwa watu 226,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibudza iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kibudza kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibudza 
lugha ya Kibudza katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bja

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibushoong

Kibushoong ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabushoong. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibushoong imehesabiwa kuwa watu 155,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibushoong iko katika kundi la C90.

Viungo vya nje
lugha ya Kibushong kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibushoong
lugha ya Kibushoong katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/buf

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibuyu (lugha)

Kibuyu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabuyu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kibuyu imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibuyu iko katika kundi la D50.

Viungo vya nje
lugha ya Kibuyu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibuyu 
lugha ya Kibuyu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/byi

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibwa

Kibwa ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabwa. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kibwa imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibwa iko katika kundi la C50.

Viungo vya nje
lugha ya Kibwa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibwa 
lugha ya Kibwa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bww

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kibwela

Kibwela ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabwela. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kibwela imehesabiwa kuwa watu 8400. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibwela iko katika kundi la C50.

Viungo vya nje
lugha ya Kibwela kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibwela 
lugha ya Kibwela katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bwl

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kidengese

Kidengese ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wadengese. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidengese imehesabiwa kuwa watu 8600. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kidengese iko katika kundi la C90.

Viungo vya nje
lugha ya Kidengese kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidengese 
lugha ya Kidengese katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dez

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kiding

Kiding ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wading. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiding imehesabiwa kuwa watu 155,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiding iko katika kundi la B80.

Viungo vya nje
lugha ya Kiding kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiding 
lugha ya Kiding katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/diz

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kidzando

Kidzando ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wadzando. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kidzando imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kidzando iko katika kundi la C40.

Viungo vya nje
lugha ya Kidzando kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidzando 
lugha ya Kidzando katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dzn

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kienya

Kienya ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waenya. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kienya imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kienya iko katika kundi la D10.

Viungo vya nje
lugha ya Kienya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kienya 
lugha ya Kienya katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/gey

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kifoma

Kifoma ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wafoma. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kifoma imehesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kifoma iko katika kundi la C60.

Viungo vya nje
lugha ya Kifoma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kifoma 
lugha ya Kifoma katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/fom

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kifuliiru

Kifuliiru ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wafuliiru. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kifuliiru imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kifuliiru iko katika kundi la J50.

Viungo vya nje
lugha ya Kifuliiru kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kifuliiru 
lugha ya Kifuliiru katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/flr

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kihamba (lugha)

Kihamba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wahamba. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kihamba imehesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihamba iko katika kundi la D20.

Viungo vya nje
lugha ya Kihamba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihamba 
lugha ya Kihamba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/hba

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kihavu

Kihavu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wahavu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kihavu imehesabiwa kuwa watu 506,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihavu iko katika kundi la J50.

Viungo vya nje
lugha ya Kihavu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihavu 
lugha ya Kihavu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/hav

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kihema

'Kihema ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wahema. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihema imehesabiwa kuwa watu 125,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihema iko katika kundi la J10.

Viungo vya nje
lugha ya Kihema kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihema 
lugha ya Kihema katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/nix

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kihemba

Kihemba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wahemba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihemba imehesabiwa kuwa watu 181,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihemba iko katika kundi la L30.

Viungo vya nje
lugha ya Kihemba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihemba 
lugha ya Kihemba katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/hem

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu
Kiholoholo

Kiholoholo ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waholoholo. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiholoholo imehesabiwa kuwa watu 15,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiholoholo iko katika kundi la D20.

Viungo vya nje
lugha ya Kiholoholo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiholoholo 
lugha ya Kiholoholo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/hoo

Lugha za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lugha za Kibantu