LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Juctice Majabvi

Juctice Majabvi (amezaliwa Harare, Zimbabwe, 26 Machi 1984) ni mchezaji wa kandanda akiichezea klabu ya Simba S.C. ya nchini Tanzania. Majadvi nafasi anayocheza ni kiungo mkabaji.

Timu alizowahi Chezea

Lancashire Steel-2002-2005

Dynamos FC-2005-2008

LASK  Linz-2008-2011

Khatoko kan hoa-2011-2013

Vicem hai Phong F.C-2013-2015

Simba S.C.-2015

Waliozaliwa 1990
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Zimbabwe
Mdudu Mabawa-marefu

Wadudu mabawa-marefu ni wadudu wadogo wa oda Mecoptera (mèkos = urefu, ptera = mabawa) katika nusungeli Pterygota (wenye mabawa). Familia muhimu za oda hii ni Panorpidae (nzi-nge) na Bittacidae (nzi-ning'inia). 

Mabawa ya wadudu hawa ni membamba na marefu yenye vena nyingi zinazoikizika, kama yale ya wadudu siku-moja. Jenasi kadhaa zina mabawa madogo sana au zimepoteza mabawa kabisa.

Mwili vilevile ni mwembamba na mrefu. Fumbatio ya madume inafanana na mkia wa nge: imepindika juu na ncha yake ina umbo lililopapulika ambalo lina uchi wa kiume ndani yake.

Sehemu za kinywa za wadudu hawa ni sahili. Mandibuli ni ndefu zenye pedipalpi nene. Hukamata arithropodi wadogo au hula mizoga.

Lava wa wadudu mabawa-marefu wanafanana na viwavi wenye miguu sita mifupi ya kweli na miguu kadhaa ya bandia. Pingili ya kumi inabeba kisahani cha mfyonzo au jozi ya vikulabu. Hula maada ya mimea au wadudu waliokufa, pengine hukamata wadudu. Lava hugeuka kwa bundo katika udongo au ubao unaooza.

Picha

Wadudu mabawa-marefu
Msikiti wa Omar Ibn al-Khattab

Msikiti wa Omar Ibn al-Khattab (kwa Kihispania: Mezquita de Omar Ibn Al-Jattab) ni msikiti mashuhuri mjini Maicao (La Guajira) katika nchi ya Kolombia.

Tazama pia 
 Umar ibn al-Khattab

Viungo vya nje 
 La mezquita de Maicao (Colombia) cumple diez años, 16 septemba 2007
 Foto Panoramio 

Msikiti
Majengo ya Kolombia
Marselino na Petro

Marselino na Petro ni Wakristo wa karne ya 3 waliouawa mwaka 304 kwa ajili ya imani yao mjini Roma.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Juni.

Maisha
Kuhusu maisha yao, hatuna habari nyingi za hakika. Marselino alikuwa padri, na Petro mzinguaji. Wote wawili waliuawa kwa kukatwa kichwa katika dhuluma ya Kaisari Diokletian dhidi ya Wakristo wa Dola la Roma. 

Simulizi la kifodini chao la Papa Damas I ndilo chanzo cha kale zaidi juu yao. Damas alieleza kwamba alipata habari kutoka kwa muuaji wao ambaye baadaye alijiunga na Kanisa

Kwake tumepata kujua kwamba walipopelekwa kwenye vichaka vya miiba ili kuuawa, walilazimishwa kujichimbia makaburi yao, ili maiti wasionekane na yeyote, lakini Lusila alifaulu kuwazika kwa heshima mjini kwenye barabara inayoitwa Labicana, ambapo baadaye lilijengwa basilika maarufu.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
Catholic Online
Anna Jameson: Sacred and Legendary Art 
Saints of 2 June

Viungo vya nje

Watu wa Roma ya Kale
Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Trilojia ya Dollars

Trilojia ya Dollars (), pia inajulikana kama Man with No Name Trilogy, ni mfululizo wa filamu unaojulisha filamu tatu za mtindo wa Spaghetti Western ambazo zote zimeongozwa na Sergio Leone. Filamu hizo ni zinaitwa A Fistful of Dollars (1964), For a Few Dollars More (1965) na The Good, the Bad and the Ugly (1966). Zilisambazwa na United Artists.

Mfululizo huu umekuwa maarufu mno kwa ajili ya kuanzisha mtindo wa Spaghetti Western, na kupelekea kuvutia utengenezwaji wa filamu zingine kedekede za Spaghetti Western hapo baadaye. Filamu hizi tatu zimekuwa moja kati ya filamu zizilitolewa tahakiki bab-kubwa kwa muda wote katika filamu za western.

Ijapokuwa haikuwa nia ya Leone, filamu hizi tatu zimehesabiwa kama trilojia hasa kwa kufuatia uhusika wa maarufu wa "Man with No Name" (uliochezwa na Clint Eastwood, akivaa nguzo zilezile na kucheza katika muadhui yaleyale katika filamu zote tatu). Wazo la The "Man with No Name" lilivumbuliwa na wasambazaji wa Kimarekani wa United Artists, akitafuta pembe maridhawa ili waweze kuuza nakala nyingi ya filamu hii ikiwa kama trilojia. Uhusika wa Eastwood umekuwa wa majina mengi katika filamu hizi ambapo katika kila filamu aliitwa majina tofauti ikiwa ni pamoja na: "Joe", "Manco" na "Blondie".

Washiriki
Waigizaji pekee walionekana katika filamu zote tatu ukiacha Eastwood ni Mario Brega, Aldo Sambrell, Benito Stefanelli na Lorenzo Robledo. Waigizaji wengine wanne wameonekana mara mbili katika trolijia ni pamoja na : Lee Van Cleef, Gian Maria Volontè, Luigi Pistilli, na Joseph Egger.

Muziki
Mtunzi wa muziki ni Ennio Morricone ametengeneza muziki halisi wa filamu zote tatu, ijapokuwa katika A Fistful of Dollars alitajwa kama "Dan Savio."

Washiriki orodha kamili

Kikosi kazi

Mapokezi

Mapokezi ya kitahakiki

Matokeo ya Box office

Tuzo

Marejeo

Bibliografia

Mifululizo ya filamu
Filamu za Italia
Spaghetti Western
Optatus wa Milevi

Optatus wa Milevi alikuwa askofu wa Milevi, huko Numidia, katika karne ya 4; anakumbukwa hasa kwa maandishi yake bora dhidi ya Parmenianus na wafuasi wengine wa Donato Mkuu, ambayo yalisisitiza kwamba Kanisa ni la kimataifa, na kwamba Wakristo wanahitaji sana kuwa na umoja kati yao wote.

Optatus alikuwa ameongokea Ukristo, alivyoandika Augustino wa Hippo, labda baada ya kuwa mtaalamu wa kuhubiri Mpagani. 

Tangu kale Optatus anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Vyanzo
 Quick links to the separate books and parts of ‘Against the Donatists’, in a 1917 translation. www.tertullian.org.

The editio princeps was by Cochlæus (Mainz, 1549). More manuscripts were used by Balduinus (Paris, 1563 and 1569), whose text was frequently reprinted in the seventeenth century. Louis-Ellies Dupin's edition includes a history of the Donatists and a geography of Africa (Paris 1700--); it is reprinted in Gallandi and in Migne (Patrologia Latina, XI). The best edition is that of Ziwza (CSEL, XXVI, Vienna, 1893), with description of the manuscripts.
 Donatism. Online Dynamic Bibliography.
Mireille Labrousse, Sources Chrétiennes 412, 413
Hermann Sieben, Fontes Christiani 56, 2013

Waliofariki karne ya 4
Maaskofu Wakatoliki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Algeria
Fransisko Caracciolo

Fransisko Caracciolo (kwa jina la awali Ascanio Pisquizio; Villa Santa Maria, Chieti, leo katika mkoa wa Abruzzo nchini Italia, 13 Oktoba 1563 - Agnone, Isernia, mkoa wa Molise, 4 Juni 1608) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki ambaye, pamoja na Yohane Augustino Adorno, alianzisha shirika la Wakleri Watawa Wadogo, akisukumwa na upendo wake mkubwa kwa Mungu na kwa jirani. 

Fransisko alitangazwa mwenye heri na Papa Klementi XIV tarehe 4 Juni 1769, halafu mtakatifu na Papa Pius VII tarehe 24 Mei 1807. 

Sikukuu yake huadhimisha tarehe ya kifo chake, 4 Juni.

Maisha
Tangu ujana wake alijulikana kwa uadilifu na heshima.

Aliamua kutawa alipokuwa na umri wa miaka 22, kisha kupatwa na maradhi ya ngozi yaliyodhaniwa kuwa ukoma, ugonjwa usiotibika wakati huo. Hapo aliweka nadhiri ya kumtumikia Mungu na watu maisha yake yote kama atapona.

Basi, jinsi alivyopona haraka ilitafsiriwa kuwa muujiza. Kwa vyovyote, alijitahidi mara moja kutimiza ahadi yake, akaenda Napoli asomee upadri. 

Mwaka 1587 alipewa upadrisho akajiunga na chama cha Bianchi della Giustizia (Weupe wa Haki), ambacho lengo lake lilikuwa kuandaa waliohukumiwa kufa waweze kufa kitakatifu. 

Miaka 5 baada ya kuhamia Napoli (1588) alipata kimakosa barua ya Giovanni Agostino Adorno wa Genova iliyomualika jamaa yake fulani kuungana naye katika kuanzisha shirika jipya. Fransisko aliona kosa hilo liliingia katika maongozi ya Mungu aliyemtaka yeye aitikie mwaliko huo. 

Hivyo alisaidia kuandika katiba ya shirika hilo ambalo lilikubaliwa na Papa Sisto V tarehe 1 Julai 1588, likathibitishwa na Papa Gregori XIV tarehe 8 Februari 1591, tena na Papa Klementi VIII tarehe 1 Juni 1592.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Founder Statue in St. Peter's Basilica

Waliozaliwa 1563
Waliofariki 1608
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Bungu (Morogoro)

Bungu  ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67219. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,406  walioishi humo.

Marejeo 
 
 

Wilaya ya Morogoro Vijijini
Kata za Mkoa wa Morogoro
Gwata (Morogoro)

Gwata  ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,575  walioishi humo.

Marejeo 
 
 

Wilaya ya Morogoro Vijijini
Kata za Mkoa wa Morogoro
Konde (Morogoro)

Konde  ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi  namba 67216. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,546  walioishi humo.

Marejeo 
 
 

Wilaya ya Morogoro Vijijini
Kata za Mkoa wa Morogoro
Matuli

Matuli  ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67209. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,103  walioishi humo.

Marejeo 
 
 

Wilaya ya Morogoro Vijijini
Kata za Mkoa wa Morogoro
Mbingu (Kilombero)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Mbingu

Mbingu  ni kata ya Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67512. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,717  walioishi humo.  

Kuna vijiji vya Vigaeni, Chiwachiwa na Mbingu.

Wakazi wengi ni wakulima wanaolima mahindi, mpunga, ndizi, muhogo, kokoa na mengineyo.

Pia wanajihusisha na uvuvi wa samaki kwenye mito midogomidogo na mabwawa.

Makampun yasiyo ya kiserikal yanayojihusisha na shughul za kilimo yanayopatikana Mbingu ni pamoja na KOKOAKAMIL, OLAM and JATU.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Kilombero 
Kata za Mkoa wa Morogoro
Kamwene

Kamwene ni kata ya Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67520. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata hii haikuanzishwa bado.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Kilombero 
Kata za Mkoa wa Morogoro
Michenga

Michenga ni kata ya Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67522. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata hii haikuanzishwa bado.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Kilombero 
Kata za Mkoa wa Morogoro
Mngeta

Mngeta ni kata ya Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67521. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata hii haikuanzishwa bado.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Kilombero 
Kata za Mkoa wa Morogoro
Mwaya (Kilombero)

Mwaya ni kata ya Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67523. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata hii haikuanzishwa bado.

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Kilombero 
Kata za Mkoa wa Morogoro
Mji Mpya (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Mji Mpya

Mji Mpya ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25111. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,293   walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Moshi Mjini
Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Kichangani

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Kichangani (Ulanga)

Kichangani  ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,166  walioishi humo.

Marejeo 
 
 

Wilaya ya Morogoro Mjini
Kata za Mkoa wa Morogoro
Itete (Malinyi)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Itete

Itete  ni kata ya Wilaya ya Malinyi katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67605. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,755  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Kata za Mkoa wa Morogoro

Wilaya ya Malinyi
Mwaya (Mahenge)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Mwaya

Mwaya  ni kata ya Wilaya ya Ulanga katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67612. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,763  walioishi humo.

Marejeo 
 
 
 
Kata za Mkoa wa Morogoro

Wilaya ya Ulanga
Kibata, Kilwa

Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama Kibata

Kibata ni kata ya Wilaya ya Kilwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,730 Msimbo wa posta ni 65421  walioishi humo.

Marejeo

Wilaya ya Kilwa 
Kata za Mkoa wa Lindi
Mdudu Mabawa-vena

Wadudu mabawa-vena ni wadudu wadogo hadi wakubwa kiasi wa oda Neuroptera (neuro = neva, ptera = mabawa) katika nusungeli Pterygota (wenye mabawa). Jina ni tafsiri ya jina la kisayansi. Katika Afrika familia inayojulikana sana ni Myrmeleontidae (vitukutuku au simba-sisimizi).

Picha

Wadudu mabawa-vena
Oka (mto)

Mto Oka ni tawimto wa mto Volga yenye urefu wa kilomita 1,480 katika sehemu ya kiulaya ya Urusi. Ni tawimto mkubwa wa pili ya Volga baada ya mto Kama. Tawimto muhimu zaidi ni mto Moskva.

Mto unaanza katika mkoa wa Oryol Oblast na kuishia katika Volga kwenye mji wa Nizhniy Novgorod.
 
Oka inapitika kwa meli kwenye urefu wa kilomita 1200. Imeunganishwa kwa njia ya mito mingine na mifereji na Bahari ya Kaspi, Bahari Baltiki, Bahari Nyeusi na Bahari Nyeupe.

Katika historia ilikuwa njia kuu ya usafiri wa mizigo kutoka Moscow (kupitia tawimto wake wa Moskva) hadi kujengwa kwa reli za Urusi.

Mito ya Urusi
Tengamaji

Tengamaji (ing. drainage divide) ni sehemu za juu zinazotenganisha beseni za mito inayokusanya maji ya eneo fulani. Kila upande wa tengamaji maji yote hutirikika kuelekea mto mkubwa unaobeba maji hadi baharini, au kwenda ziwa fulani mfano Ziwa Chad, Bahari ya Kaspi lisilo na uhusiano na bahari.

Kwa lugha nyingine tengamaji ni sehemu ambako matone mawili ya mvua yanayoanguka mahali pa karibu yatatiririka mtelemko kuelekea mito tofauti.

Tengamaji mara nyingi ni safu ya milima au vilima kwa mfano ni safu za Uporoto na Kipengere katika Tanzania Kusini zinatotenganisha maji kati ya beseni za Ruaha Mkuu na Mto Zambezi (kupitia Ziwa Nyasa). Tengamaji katika tambarare haitambuliki kirahisi hivi. 

Katika elimu ya hidrolojia wataalamu hutofautisha ngazi mbalimbali
tengamaji kuu au tengamaji ya kibara: mstari unaopita katika bara na kusababisha mvua kuelekea bahari tofauti; kwa mfano tengamaji kuu ya Amerika Kaskazini inafuata safu ya Rocky Mountains na kugawa bara lote kati ya beseni kuu za Atlantiki na Pasifiki. Ndani ya beseni hizi kuu kuna tena beseni za mito tofauti inayofikisha maji baharini.
Barani Afrika tengamaji ya kibara muhimu ni tengamaji ya Kongo na Naili.

tengamaji kubwa ni mstari kati ya beseni za mito zinazokusanya maji ya eneo ka kuyafikisha katika bahari ileile; kwa mfano nchini Tanzania tengamaji kati ya Ruaha Kuu na Zambezi kwa sababu mito yote miwili inaishia katika Bahari Hindi.  Nchini kenya mfano ni milima ya Aberdare ambayo ni tengamaji kati ya beseni za mto Athi na mto Tana inayoishia yote katika Bahari Hindi.

 tengamaji ya kawaida ni mstari kati ya beseni mbili zitakazoungana baadaye, mfano tengamaji kati ya beseni ya Missouri na Missisippi ya juu. Mfano nchini Tanzania ni tengamaji kati ya beseni za Ruaha Mkuu na Mto Kilombero inayokutana baadaye kwenye Rufiji.

Marejeo

Jiografia
Bwilingu

Bwilingu  ni kata ya Wilaya ya Chalinze katika Mkoa wa Pwani, Tanzania  na sehemu ya mji mdogo wa Chalinze yenye postikodi namba 61315    . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  35,149  walioishi humo. 

Bwilingu ni sehemu asilia ya mji wa Chalinze karibu na njiapanda ambayo ni kiunganishi cha barabara kuu za A14 kwenda kaskazini na A7 kwenda Iringa.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Chalinze   
Kata za Mkoa wa Pwani
Kikongo (Kibaha)

Kwa maana tofauti ya jina hili angalia Kikongo

Kikongo  ni kata ya Wilaya ya Kibaha Vijijini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61204     . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,238  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Kibaha Vijijini   
Kata za Mkoa wa Pwani
Mnyoo-bapa

Minyoo-bapa ni wanyama wanaofanana na minyoo, lakini wao hawana uwazi wa mwili (coelom). Kwa hivyo hawana ogani za mfumo wa mzunguko wa damu au za mfumo wa upumuaji na lazima mwili uwe bapa ili oksijeni iweze kuingia kwa mtawanyiko. Mwili wao una uwazi umoja, ule wa mmeng'enyo, lakini uwazi huu una kipenyo kimoja tu pamoja kwa umezaji na kwa utoaji.

Kuna minyoo-bapa ambao huishi kwa maji au kwa udongo. Kwa kawaida hawa hula wanyama wadogo lakini pia wanyama wakubwa kuliko wao wenyewe, kama konokono. Zaidi ya nusu ya spishi zote za minyoo-bapa ni vidusia, k.m. mategu. Hawa hufyonda virutubishi vilivyoyeyuka katika giligili za mwili wa mwenyeji.

Picha

Majina ya Platyhelminthes kwa Kiswahili
Gaspare Bertoni

Gaspare Bertoni (9 Oktoba 1777 – 12 Juni 1853) alikuwa padri Mkatoliki wa Verona (Italia) aliyeanzisha shirika la Wastigmatini ambalo limeenea hata Tanzania. Lengo lake lilikuwa kuandaa wamisionari walio tayari kutumikia maaskofu.

Papa Paulo VI alimtangaza mwenye heri tarehe 1 Novemba 1975, halafu Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 1 Novemba 1989.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyoaga dunia.

Maisha
Gaspare Luigi Bertoni alilelewa na wazazi wake, Francesco Bertoni (mwanasheria) na Brunora Ravelli. Baadaye alilelewa na Wajesuiti na chama cha Bikira Maria huko kwao Verona. 

Alipopokea kwa mara ya kwanza sakramenti ya ekaristi, alipata njozi yenye ujumbe wa kumtaka awe padri. Hivyo alianza masomo yake mwaka 1796. 

Tarehe 1 Juni 1796 - wakati wa Mapinduzi ya Kifaransa - jeshi la Ufaransa liliteka mji huo kwa miaka karibu 20. Hapo Bertoni alijiunga na Jamaa ya Kiinjili ya Hospitali akafanya kazi kwa waliojeruhiwa au kuathiriwa na uvamizi huo. 

Alipewa upadrisho tarehe 20 Septemba 1800, akafanya uchungaji kwa masista na waseminari.

Katika kazi hiyo Bertoni alihimiza sana watu waheshimu madonda matano ya Yesu msulubiwa. Pia alihamasisha sala kwa ajili ya Papa Pius VII aliyefungwa na Napoleon Bonaparte. Tena alianzisha vikundi vya Kimaria na shule kwa ajili ya mafukara. 

Tarehe 4 Novemba 1816 alianzisha shirika la Wastigmatini ambalo mwaka 2012 lilikuwa na nyumba 94 na wanachama 422 wakiwemo mapadri 331, baadhi wakiwa wazaliwa wa Tanzania au wanaofanya kazi katika nchi hiyo na nyinginezo za Afrika.

Pamoja na kwamba afya ya Bertoni ilivurugwa na homa na usaha wa kudumu mguuni miaka 20 ya mwisho ya maisha yake, hata akafanyiwa upasuaji mara 300 na zaidi, aliendelea kuongoza watu kiroho kutoka kitandani hadi alipofariki mwaka 1853.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 C. FABRO, C.S.S., Mtakatifu Gaspari Bertoni, Mtumishi Mkamilifu wa Kanisa – tafsiri ya R. R. Kilumanga – ed. Stigmatine Fathers – Kisanga 1989

Viungo vya nje
Saints.SQPN: Gaspar Bertoni
Catholic Online: Gaspar Bertoni

Waliozaliwa 1777
Waliofariki 1853
Mapadri
Watawa waanzilishi
Wastigmatini
Watakatifu wa Italia
Wastigmatini

Wastigmatini (kutoka jina la Shirika la Madonda Matakatifu, ambayo kwa Kilatini yanaitwa Stigmata) ni shirika la kitawa la kikleri la Kanisa Katoliki. Jina rasmi ni Congregatio a Sacris Stigmatibus Domini Nostri Iesus Christi, kifupisho chake ni C.S.S.

Historia 
Wastigmatini walianzishwa na mtakatifu Gaspare Bertoni tarehe 4 Novemba 1816 huko Verona, Italia.

Katiba ya kwanza ilifuata kielelezo cha ile ya Wajesuiti iliyoandikwa na Ignas wa Loyola. 

Shirika lilikua polepole: mwaka 1905 liliingia Marekani na mwaka 1910 Brazil.

Halafu China, Uthai, Ufilipino na nchi mbalimbali za Afrika (zikiwemo Afrika Kusini, Botswana, Ivory Coast, Tanzania) na Amerika (Kanada na Chile). 

Mwaka 2002 lilifikia India.

Takwimu
Mwaka 2012 walikuwa 422, wakiwemo mapadri 331, katika nyumba 92.

Utume
 kulea vijana 
 kuhubiri mafungo na semina 
 kusaidia malezi ya kipadri

Tanbihi

Viungo vya nje 
 Congregation of the Sacred Stigmata 
 GigaCatholic 
 

Mashirika ya kitawa
Wastigmatini
Nicolae Dică

Nicolae Dică (alizaliwa 9 Mei 1980) ni mchezaji wa mpira wa Romania.

Viungo vya nje
 

Waliozaliwa 1980
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Romania
Theopista

Theopista (yaani "anayemwamini Mungu", kutoka maneno ya Kigiriki théos e pístos) ni mwanamke wa karne ya 2 aliyepata kuwa Mkristo na hatimaye mfiadini pamoja na familia yake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Waliofariki karne ya 2
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Julita na Kwiriko

Julita na Kwiriko (jina la mama kwa Kigiriki Ἰουλίττα, Iulitta, kwa Kiaramu ܝܘܠܝܛܐ, Yolitha, jina la mtotoܡܪ ܝ ,ܩܘܪܝܩܘܣ ܣܗܕܐ Mar Quriaqos Sahada) walikuwa mama na mtoto wake mdogo ambao mwanzoni mwa karne ya 4 waliuawa kwa ajili ya imani ya Kikristo katika eneo ambalo leo ni sehemu ya Uturuki kusini mashariki.

Kwa sababu hiyo tangu kale wanaheshimiwa na madhehebu mbalimbali kama watakatifu wafiadini, hasa tarehe 16 Juni (Kanisa la Magharibi) na tarehe 15 Julai (Kanisa la Mashariki).

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

"St. Julitta, Martyr", Butler's Lives of the Saints
Catholic Encyclopedia
Saint Julitta
Church of St Quiricus and St Julietta , Tickenham, England
Cyriac Family History Project - Saints Cyr & Julitta page 
Orthodox Church of America
St. Cyricus page at the Christian Iconography web site
"Saint Quiricus and His Mother Saint Julitta" from the Golden Legend
Syriac Martyrdom of Mar Quryaqus and Yoliti  Full text

Waliofariki 304
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Aureliano wa Arles

Aureliano wa Arles (523 – 551) alikuwa Askofu mkuu wa Arles (Ufaransa) miaka 546 - 551. 

Baba yake, Saserdosi wa Lyon, alipata kuwa Askofu mkuu wa Lyon akafariki 552. 

Aureliano alifanywa na Papa Vijili kuwa balozi wake kwa Gallia yote akaanzisha monasteri mbili huko Arles, moja ya wanaume, ya pili ya wanawake, akaandika kanuni mbili mpya.

Alifariki Lyon tarehe 16 Juni 551.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, 16 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo 
Rule for Monks:
 Schmidt, Albert, ‘Zur Komposition der Mönchsregel des heiligen Aurelian von Arles’, in: Studia Monastica 17 (1975), pp. 237–256. 
 Hostenius, Lucas, Codex Regularum, Paris 1663, pp. 58-69.
 Patrologia Latina, vol. 68, col. 385-395.
Rule for Nuns:
 Patrologia Latina, vol. 68, col. 399-406.
 Mayo, Hope, Three Merowingian Rules for Nuns, PhD thesis Havard, Cambridge Mass. 1974, vol. 2, pp. 4-68.
There is currently no English translation of Aurelianus' rules available.

Epitaph:
 Duchesne, Louis, Fastes Épiscopaux de L’Ancienne Gaule, 1, Paris 1907, pp. 258-259.

Marejeo mengine
 Diem, Albrecht, ‘ ...ut si professus fuerit se omnia impleturum, tunc excipiatur. Observations on the Rules for Monks and Nuns of Caesarius and Aurelianus of Arles’, in: Victoria Zimmerl-Panagl, Lukas J. Dorfbauer and Clemens Weidmann (eds.), Edition und Erforschung lateinischer patristischer Texte. 150 Jahre CSEL. Festschrift für Kurt Smolak zum 70. Geburtstag, Berlin/Boston: De Gruyter 2014, pp. 191–224. ISBN 978-3110336863. 
 Heinzelmann, Martin, Bischofsherrschaft in Gallien. Zur Kontinuität römischer Führungsschichten vom 4. bis 7. Jahrhundert. Soziale, prosopographische und bildungsgeschichtliche Aspekte, Zurich/Munich 1976 (Beihefete der Francia, vol. 5), pp. 138–152. ISBN 978-3760846552.
 Klingshirn, William E., Caesarius of Arles. The Making of a Christian Community in Late Antique Gaul, Cambridge etc.: Cambridge University Press 1994, pp. 262–264. ISBN 978-0521528528.
 Ueding, Leo, Geschichte der Klostergründungen der frühen Merowingerzeit, Berlin 1935, pp. 75–79.

Viungo vya nje 
 Aurelianus' Rule for Monks on Monastic Manuscript Project
 Aurelianus' Rule for Nuns on Monastic Manuscript Project 

Waliozaliwa 523
Waliofariki 551
Maaskofu Wakatoliki
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Pierre Mauroy

Pierre Mauroy (* Cartignies, 5 Julai 1928 – † Clamart, 7 Juni 2013) alikuwa mwanasiasa wa Ufaransa.  Kati ya 1981 na 1984 alikuwa Waziri Mkuu wa Ufaransa.

Waliozaliwa 1928
Waliofariki 2013
Wanasiasa wa Ufaransa
Tegu

Mategu ni aina za minyoo yaliyo bapa (minyoo-bapa) katika oda Cestoda na faila Platyhelminthes. Mategu waliokomaa huishi kama vidusia katika mfumo wa mmeng'enyo wa chakula wa vertebrata ambapo hufyunda virutubishi katika giligili ya utumbo. Lava wa takriban spishi zote hukua katika spishi nyingine ya mwenyeji kuliko yule wa wazazi na mara nyingi katika arithropodi. Wenyeji wakubwa wana spishi kubwa za mategu, k.m. Polygonoporus giganticus wa nyangumi ana urefu wa m 30, na wenyeji wadogo wana mategu wadogo, k.m. Vampirolepis murini wa virukanjia ana urefu wa mm 8-15. Tegu anayedusia mwanadamu mara nyingi, Taenia saginata (Tegu wa Ng'ombe), ana urefu wa 20 m.

Kichwa cha tegu huitwa skoleksi (scolex) na kina kulabu na/au ogani za mfyonzo ili kujishikiza kwa ukuta wa utumbo. Mwili una pingili nyingi zinazozaliwa mfululizo mwishoni kwa skoleksi. Kila pingili ina ogani za jinsi na zile za mwisho, ambazo zina mayai yaliyoiva, zinaachwa na kutolewa kwa mwili pamoja na mavi. Kama mayai yakiliwa na mwenyeji wa kati lava wanatoa mayai na kukua. Baada ya muda fulani wanaingia kwa misuli na kuunda uvimbe (cyst). Mwenyeji wa kati akiliwa na mbuai lava wanakomaa katika utumbo.

Spishi zilizochaguliwa
 Diphyllobothrium latum, Tegu wa Samaki
 Echinococcus granulosus, Tegu wa Mbwa
 Hymenolepis diminuta, Tegu wa Panya
 Taenia saginata, Tegu wa Ng'ombe
 Taenia solium, Tegu wa Nguruwe
 Taenia taeniaeformis, Tegu wa Paka

Picha

Mategu
Krugersdorp

Krugersdorp ni mji wa Afrika Kusini katika jimbo la Gauteng. Wakazi wake wamehesabiwa kuwa 140,643.

Viungo vya nje

Miji ya Afrika Kusini
Gauteng
Beno wa Meissen

Beno wa Meissen (Hildesheim, leo katika jimbo la Saxony-Anhalt, Ujerumani 1010 – Meissen, Ujerumani, 16 Juni 1106 hivi) alikuwa askofu wa Meissen kuanzia mwaka 1066 hadi kifo chake miaka arubaini baadaye, ingawa katikati aliwahi kufukuzwa na kupelekwa uhamishoni kwa sababu ya juhudi zake za kudumisha umoja wa Kanisa na kuwa mwaminifu kwa Papa.

Aliheshimiwa kama mtakatifu tangu karne ya 13, akatangazwa rasmi na Papa Adrian VI tarehe 31 Mei 1523.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Marejeo mengine

Viungo vya nje

 Saint Benno at the Christian Iconography web site.

Waliozaliwa 1010
Waliofariki 1106
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ujerumani
Ranieri wa Pisa

Ranieri Scacceri (pia Raineri, Raniero n.k.; 1115/1117 – 1160 hivi) alikuwa kwa miaka mingi mkaapweke katika Nchi Takatifu alipoishi kwa kupokea sadaka tu, kabla ya kurudi kwao Pisa, Italia, anapoheshimiwa kama msimamizi wa mji. 

Alitangazwa na Papa Aleksanda III kuwa mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Saints of June 17: Rainerius Scacceri of Pisa 
San Ranieri di Pisa 
San Ranieri Scacceri  

Waliozaliwa karne ya 12
Waliofariki 1160
Wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Paulo Burali

Paulo Burali wa Arezzo (Itri, Lazio, Italia, 1511 – Torre del Greco, Campania, Italia, 17 Juni 1578) alikuwa askofu mkuu wa Napoli na kardinali kutoka shirika la Wateatini. 

Ujuzi wake wa sheria ulimpa vyeo vikubwa katika mahakama za Napoli pamoja na nafasi za kutetea haki za wananchi.

Hata hivyo aliacha kila kitu ili kufuata wito wake wa kitawa. Alipewa upadrisho tarehe 26 Machi 1558.

Baada ya kushika uongozi shirikani, Papa Pius V alimfanya kardinali tarehe 17 Mei 1570, halafu chini ya Papa Gregori XIII alipewa askofu tarehe 4 Julai 1572 akaongoza jimbo kuu la Napoli miaka 1576-1578.  

Pamoja na ukali wake, alichangia sana urekebisho wa Kikatoliki nchini Italia.

Papa Klementi XIV alimtangaza mwenye heri tarehe 18 Juni 1772.

Tanbihi

Marejeo
 Paolo Burali (Catholic-Hierarchy)
 Biography (Salvador Miranda)
 Epistolario del beato Paolo Burali: cardinale teatino, vescovo di Piacenza, arcivescovo di Napoli (1511-1578) (Brescia: Centro bresciano di iniziative culturali, 1977).
 Piacenza e il B. Paolo Burali: atti del convegno di studio in occasione del IV centenario dalla morte (Deputazione di storia patria per le province parmensi, 1979) [Archivio storico per le province parmensi 4th series, Vol. 30, t. 2].
 Franco Molinari, Il Card. Teatino Beato Paolo Burali e la riforma tridentina a Piacenza (1568-1578) (Rome: Gregorian University 1957) [Analecta Gregoriana 87].
 Andrea Avellino, Brevi cenni sulla vita del Beato Paolo Burali d'Arezzo  seconda edizione (Napoli 1876). 
 G. B. Maffi, Vita del Beato Paolo d' Arezzo (Piacenza 1833).
 G. B. Bonaglia, Vlta del Beato Paolo Burali d' Arezzo, Chierico Regolare, Cardinale di S. Pudenziana (Napoli 1772).
 Giovanni Bonifacio Bagata, CR,  Vita del Venerabile Paolo Burali d'Arezzo (Verona 1698).

Waliozaliwa 1511
Waliofariki 1578
Wateatini
Maaskofu Wakatoliki
Wenye heri wa Italia
Kalojero wa Sisilia

Kalojero (kwa Kigiriki "mzee mzuri", yaani mkaapweke; Kalsedonia, leo nchini Uturuki, au Karthago, leo nchini Tunisia, 466 hivi - Monte Kronio, karibu na Sciacca, usiku kati ya tarehe 17 na 18 Juni 561) alikuwa mmonaki aliyejisikia wito wa kuinjilisha kisiwa cha Sicilia. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi 

Waliozaliwa 466
Waliofariki 561
Wamonaki
wakaapweke
Wamisionari
Watakatifu wa Uturuki
watakatifu wa Tunisia
Watakatifu wa Italia
Elizabeti wa Schonau

Elizabeti wa Schönau (1129 hivi – 18 Juni 1164) alikuwa mwanamke mmonaki mwaminifu sana wa shirika la Wabenedikto nchini Ujerumani.

Alipata umaarufu kwa njozi zake.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu kuanzia mwaka 1584.

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake, 18 Juni.

Maandishi yake
Critical Edition (Latin): Ferdinand Wilhelm Emil Roth, ed. (Brunn, 1884)
Modern English Translation: Elisabeth of Schönau: the complete works, Anne L. Clark, trans. and intro., Barbara J. Newman, preface (New York: Paulist Press, 2000)
Modern German translation: Die Werke der Heiligen Elisabeth von Schönau, Peter Dinzelbacher, trans. (Verlag Ferdinand Schöningh, 2006) ISBN 3-506-72937-3
Translations have been published in modern Italian (Venice, 1859) and French (Tournai, 1864), as well as medieval Icelandic (ca. 1226–1254)

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
Butler, Lives of the Saints
Streber in Kirchenlex., s.v.
Hauck, Kirchengesch. Deutsche., IV, 244 sqq.
Wilhelm Preger, Geschichte der deutschen Mystik im Mittelalter (1874–93), 1, 37
Acta Sanctorum, June, IV, 499
Roth, Das Gebetbuch der Elisabeth von Schönau (1886)
Franz Xaver Kraus: Elisabeth, die Heilige, von Schönau. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Volume 6, Duncker & Humblot, Leipzig 1877, S. 46 f.
Kurt Köster: Elisabeth von Schönau. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Volume 4, Duncker & Humblot, Berlin 1959, S. 452 f.
Peter Dinzelbacher: Mittelalterliche Frauenmystik. (Schöningh: Paderborn, 1993)
Joachim Kemper: Das benediktinische Doppelkloster Schönau und die Visionen der hl. Elisabeth von Schönau, in: Archiv für mittelrheinische Kirchengeschichte 54/2002 S. 55-102

Waliozaliwa 1129
Waliofariki 1164
Mabikira
Wabenedikto
waandishi wa Ujerumani
Watakatifu wa Ujerumani
Metodi wa Olimpo

Metodi wa Olimpo (alifariki mwaka 311 hivi) alikuwa askofu wa Olimpo (Lycia) na mfiadini kutoka Anatolia (leo nchini Uturuki).

Taarifa za kwanza juu yake ziliandikwa na mtakatifu Jeromu 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu na babu wa Kanisa.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Juni

Maandishi
Metodi aliandika sana na kwa ufasaha kuhusu masuala ya teolojia, akipinga uzushi wa wakati wake na hasa ule wa mafundisho kadhaa ya Origen. 

Kwa bahati mbaya, vitabu vyake vimepotea kwa kiasi kikubwa. Kilichotufikia kizima kwa Kigiriki kinahusu ubikira (Symposion e peri hagneias). 

Kati ya matoleo ya maandishi yake kuna: Patrologia Graeca, XVIII; Jahn, S. Methodii opera et S. Methodius platonizans (Halle, 1865); Bonwetsch, Methodius von Olympus: I, Schriften (Leipzig, 1891).

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Marejeo mengine
 
 Patterson, L. G. (Lloyd George), Methodius of Olympus: Divine Sovereignty, Human Freedom, and Life in Christ (Washington: Catholic University of America Press, 1997).

Viungo vya nje
 At the Internet Archive.
Methodius of Olympus, On Life and Rational Action - English translation.
Methodius of Olympus, De Cibis - English translation.
Methodius of Olympus, De Sanguisuga (On the Leech) - English translation.
Methodius of Olympus, De Lepra - English translation.

Waliofariki 311
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Uturuki
Yosefu Cafasso

Yosefu Cafasso (kwa Kiitalia Giuseppe Cafasso; 15 Januari 1811 - 23 Juni 1860) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mwanaharakati kutoka Piemonte, Italia.

Pamoja na watakatifu Yosefu Benedikto Cottolengo, Yohane Bosco, Maria Dominika Mazzarello na Leonardo Murialdo aliwajibika kukabili matatizo ya jamii katika mji mkuu wa ufalme wa Sardinia, Torino. Hasa alishughulikia wafungwa na waliohukumiwa kufa ili kuwapatanisha na Mungu.

Pia aliwajibika kwa malezi ya kielimu na ya kiroho ya wenye wito wa upadri

Cafasso alitangazwa na Papa Pius XI kuwa mwenye heri mwaka 1925, halafu na Papa Pius XII kuwa mtakatifu mwaka 1947. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Pope Benedict XVI, "Joseph Cafasso", General Audience, 30 June 2010, Libreria Editrice Vaticana 

Waliozaliwa 1811
Waliofariki 1860
Mapadri
Wafransisko
Wanaharakati wa Italia
Watakatifu wa Italia
Mdudu Mabawa-makubwa

Wadudu mabawa-makubwa ni wadudu wakubwa kiasi hadi wakubwa sana wa oda Megaloptera (megalos = kubwa, ptera = mabawa) ambao wana mabawa makubwa yakilinganishwa na mwili wao. Wanaruka angani vigoigoi. Muda wa maisha ya wadudu wapevu ni mfupi, kwa kawaida siku chache (si zaidi ya wiki moja). Kwa kinyume lava huishi miaka 1-5 majini.

Oda hii ina familia mbili tu na spishi 8 zimeelezwa katika Afrika. Spishi kubwa kabisa duniani imefunuliwa huko Uchina. Haijapata jina la kisayansi lakini jina la Kiingereza ni Giant dobsonfly. Urefu wa mabawa pamoja ni sm 21.

Spishi za Afrika
 Chloroniella peringueyi
 Leptosialis africana
 Leptosialis necopinata
 Madachauliodes ranomafana
 Madachauliodes torrentialis
 Platychauliodes capensis
 Platychauliodes woodi
 Taeniochauliodes ochraceopennis

Picha

Wadudu mabawa-makubwa
Melanini

Melanini ni jina la pigmenti katika ngozi ya juu zinazofanya ngozi kuwa na rangi asilia fulani. Inapatikana pia katika nywele na sehemu za jicho.

Kazi ya melanini inaaminiwa kupunguza athira ya mnururisho wa urujuanimno (ing. ultraviolet) katika nuru ya jua. Watu wenye melanini nyingi yaani rangi nyeusi-nyeusi huathiriwa mara chache na kansa ya ngozi kuliko watu wenye rangi nyeupe-nyeupe. Hii ni sababu ya kwamba katika mazingira penye nuru kali zaidi (kama karibu na ikweta) mara nyingi watu huwa na melanini nyingi hivyo rangi nyeusi-nyesi kuliko watu katika mazingira penye nuru hafifu zaidi.

Ukosefu wa melanini husababisha mtu kuwa albino.

Viungo vya Nje
What is melanin
Melanins, the pigments that color our eyes, hair and skin 
Tyrosine metabolism in KEGG 
Melanogenesis in KEGG 

Ngozi
rangi
Pigmenti

Pigmenti ni dutu inayobadilisha rangi ya nuru kwa kusharabu sehemu za spektra. 

Pigmenti hutumiwa kubadilisha kuonekana kwa rangi za kupakia, plastiki, madawa au wino.

Kuna pigmenti za kibiolojia kwa mfano kiwiti katika majani kinacholeta rangi ya kibichi, au melanini inayoamulia rangi ya ngozi, nywele na macho.

rangi
Mia moja na nane

Mia moja na nane ni namba inayoandikwa 108 kwa tarakimu za kawaida na CVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 107 na kutangulia 109. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 3.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 108 KK na 108 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na tisa

Mia moja na tisa ni namba inayoandikwa 109 kwa tarakimu za kawaida na CIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 108 na kutangulia 110. 

109 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 109 KK na 109 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na kumi na moja

Mia moja na kumi na moja ni namba inayoandikwa 111 kwa tarakimu za kawaida na CXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 110 na kutangulia 112. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 37.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 111 KK na 111 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na kumi

Mia moja na kumi ni namba inayoandikwa 110 kwa tarakimu za kawaida na CX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 109 na kutangulia 111. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 110 KK na 110 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na kumi na mbili

Mia moja na kumi na mbili ni namba inayoandikwa 112 kwa tarakimu za kawaida na CXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 111 na kutangulia 113. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 112 KK na 112 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia moja na kumi na tatu

Mia moja na kumi na tatu ni namba inayoandikwa 113 kwa tarakimu za kawaida na CXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 112 na kutangulia 114. 

113 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 113 KK na 113 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mshume Kiyate

Mshume Kiyate alikuwa mwanaharakati na mzalendo aliyeshiriki katika kupigania uhuru wa Tanganyika katika miaka ya 1950. Vilevile alikuwa miongoni mwa watu waliokuwa karibu sana na Hayati Mwalimu Nyerere hata kupelekea kumzungumzia mara kwa mara katika mazungumzo yake.  Mwalimu siku moja katika kuwakumbuka rafiki zake wa zamani akizungumza na Dossa Aziz na wageni wengine nyumbani kwake Msasani, katika kuelezea kile alichokiita "the TANU spirit" yaani moyo wa upendo wa wana-TANU, alisema kuwa, siku moja wakati wa kudai uhuru alikuwa anatoka nyumbani kwake Magomeni akija Kariakoo kwa miguu kuelekea sokoni kutafuta mahitaji yake, lakini mfukoni alikuwa hana senti moja. Njiani akakutana na Mzee Mshume Kiyate. 
Alipomuuliza anakwenda wapi, alimfahamisha kuwa anakwenda sokoni lakini hana fedha za kununua chochote. Mzee Mshume aliingiza mkono katika koti lake na akatoa shilingi mia mbili akampa. (Ukitaka kujua thamani ya fedha hizo ikutoshe tu kuwa nyumba ya vyumba sita kujenga Kariakoo ilikuwa inagharimu shilingi mia tano). 

Kutokana na hali hii Mshume Kiyate aliona itakuwa ni kumtwisha Mwalimu mzigo mzito ikiwa atakuwa anashughulika na kuwatafutia wanawe chakula na wakati huo huo anafanya kazi za TANU. Mzee Mshume akajitolea kuihudumia nyumba ya Mwalimu kwa chakula. Alifanya hivyo hadi uhuru ulipopatikana.

Baada ya uhuru Mwalimu alimwomba Mzee Mshume aache kufanya hivyo lakini alikataa na akamtafadhalisha Mwalimu aendelee kula chakula chake na kile ambacho kinatolewa na serikali kwake yeye kama mkuu wa nchi alimuomba Mwalimu awape wageni wake. Baada ya maasi ya wanajeshi wa KAR tarehe 20 Januari, 1964 kuzimwa na jeshi la Kiingereza, TANU ilifanya mkutano mkubwa sana Jangwani. Mzee Mshume kwa niaba ya wazee wa TANU alipanda jukwaani na kumvisha Mwalimu kilemba kama ishara ya kuunga mkono uongozi wake.

Tazama pia
Suleiman Takadir
Abdulwahid Sykes
Ally Sykes
Mohamed Said
John Rupia
Makisi Mbwana
Zubeir Mtemvu

Viungo vya Nje
Mshume Kiyate katika JamiiForums

Wanaharakati wa Tanzania
Siasa ya Tanzania
Watu wa historia ya Tanzania
Prospa wa Akwitania

Prospa wa Aquitania (kwa Kilatini Prosper Aquitanus; 390 hivi – Roma, Italia, 463 hivi) alikuwa mfuasi wa Augustino wa Hippo, mwandishi wa vitabu vya Kikristo, na mwendelezaji wa kwanza wa kitabu Chronicon cha Jeromu hadi mwaka 455.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 25 Juni.

Maisha
Prospa alizaliwa mkoani Aquitaine (labda Limoges, leo nchini Ufaransa)  na inadhaniwa alipata malezi mjini Marseille.

Mwenye elimu nzuri katika falsafa na fasihi, aliishi na mke wake maisha maadilifu na ya kiasi. Kisha kujiunga na umonaki huko, alijitosa katika mabishano kuhusu imani sahihi ya Kanisa Katoliki na kumtetea Augustino dhidi ya wapinzani wake, hasa Wapelaji, kuhusu neema ya Mungu na ile ya kudumu katika urafiki naye .

Mwaka 429 aliandikiana barua na Augustino.

Mwaka 431 alifika Roma ili kumuuliza Papa Selestini I kuhusu mafundisho ya Augustino.

Mwaka 440, alipochaguliwa Papa Leo I, Prospa akawa karani mkuu katika ofisi zake. Inasemekana kwamba ndiye aliyeandika barua maarufu ya Papa huyo kwa Eutike.

Maandishi
Prospa ni muhimu kwa maandishi yake kuliko kwa maisha yake . Yanapatikana yote katika Patrologia Latina ya Migne, gombo la 51.

Vitabu vyake ni kama ifuatavyo:
De vocatione omnium gentium (Saint Prosper of Aquitaine, the Call of All Nations, iliyotolewa na P. De Letter, S.J. katika mfululizo Ancient Christian writers 14, 1952
Epitoma Chronicon (ilitolewa na Theodor Mommsen katika Chronica minora ya Monumenta Germaniae Historica, 1892. Tafsiri ya Kiingereza inapatikana katika From Roman to Merovingian Gaul: A Reader ed. & trans. A. C Murray, Ontario, 2003, kur. 62–76)
Capitulla
Sententia na Epigrammata
Liber contra Collatorem
Carmen de Providentia Divina (Poem on Divine Providence)

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Marejeo
Arturo Elberti, Prospero d'Aquitania: Teologo e Discepolo (Rome, 1999).
Mark Humphries. "Chronicle and Chronology: Prosper of Aquitaine, his methods and the development of early medieval chronography." Early Medieval Europe 5 (1996) 155–175.
Steven Muhlberger, The Fifth Century Chroniclers (Great Britain: Redwood Press, 1990) pp. 48–60.
Alexander Hwang. Intrepid Lover of Perfect Grace: The Life and Thought of Prosper of Aquitaine. Washington: Catholic University of America Press, 2009.
Caroline White, Early Christian Latin Poets (New York, 2000) pp. 113–118.
 The Fathers of the Church (New York: The Catholic University of America, 1949) pp. 335–343.
L. Valentin, St. Prosper d'Aquitaine: Étude sur la littérature écclésiastique au cinqième siècle en Gaule (Paris, 1900). This work offers a complete list of previous writings on Prosper and is still the main reference.
August Potthast, Bibliotheca historica (1896).

Viungo vya nje
Tiro Prosper of Aquitaine article from The Catholic Encyclopedia 
Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 463
Mababu wa Kanisa
Waandishi wa Kilatini
Wanahistoria wa Ufaransa
Wanateolojia wa Ufaransa
Watakatifu wa Ufaransa
Masimo wa Torino

Masimo wa Torino (labda 380 hivi – 420 hivi) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki na mwanateolojia kutoka Italia Kaskazini.

Mwanafunzi wa watakatifu Eusebi wa Vercelli na Ambrosi wa Milano, alipata kuwa askofu wa Torino, Italia, kwa miaka 30 hivi, tena ndiye wa kwanza kujulikana katika ya maaskofu wake.

Kwa maneno yake ya kibaba alivuta umati wa Wapagani kwenye imani ya Kikristo akawaongoza kwa mafundisho ya Kimungu kwenye tuzo ya wokovu.

Alitunga hotuba mia kadhaa  na vitabu sita.

Ingawa maisha yake hayajulikani sana, huyo babu wa Kanisa anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 25 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Viungo vya nje

 San Massimo di Torino

Icon of St. Maximus of Turin 

Waliozaliwa 380
Waliofariki 420
Maaskofu Wakatoliki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Italia
Waandishi wa Kilatini
Mitume Petro na Paulo

Sherehe ya Mitume Petro na Paulo ni sikukuu ya fahari kwa heshima ya kifodini cha watakatifu hao kilichotokea mjini Roma katika miaka ya 60 BK kutokana na dhuluma dhidi ya Wakristo ambayo ilianzishwa na Kaisari Nero mwaka 64 na kuendelea hadi alipojiua mwaka 68.

Historia
Tangu zamani sana sikukuu hiyo inaadhimishwa kila tarehe 29 Juni, ikiwaunganisha ingawa hawakuuawa pamoja.

Kadiri ya mapokeo, mtume Petro alitangulia kuuawa kwa kusulubiwa kichwa chini miguu juu katika mtaa wa Vatikano, ambapo sasa limesimama basilika lake ambalo ni kanisa kubwa kuliko yote duniani.

Mtume Paulo aliuawa baadaye kwa kukatwa kichwa nje kidogo ya ngome ya mji. Sehemu hiyo kwa heshima yake lipo basilika lingine kubwa lililojengwa juu ya kaburi lake.

Adhimisho
Kwa Wakatoliki ni sikukuu ya amri, yaani inayodai kila mwamini ashiriki Misa, ingawa Baraza la Maaskofu linaweza kusamehe amri hiyo kwa wakazi wa eneo lake kama kalenda ya serikali haiadhimishi kama sikukuu ya taifa.

Katika Ukristo wa mashariki ndio mwisho wa mfungo wa Mitume.

Tanbihi

Viungo vya nje

The Holy Glorious and All-Praised Leader of the Apostles, Peter & Paul Icon and Synaxarion of the Feast (Orthodox)

Sikukuu za Ukristo
Mtume Petro
Mtume Paulo
Wafiadini wa kwanza wa Kanisa la Roma

Wafiadini wa kwanza wa Kanisa la Roma ni jina la kumbukumbu ya Wakristo wa kwanza kuuawa mjini Roma kutokana na dhuluma iliyoanzishwa na Kaisari Nero mwaka 64 BK kwa kisingizio cha kwamba ndio waliosababisha moto ulioteketeza Roma.

Wanafunzi hao wa Mitume Petro na Paulo waliuawa kikatili kwa namna mbalimbali kama alivyoshuhudia mwanahistoria Mpagani Tacitus. Baadhi walivikwa ngozi za wanyama wakararuliwa na mbwa wakali, baadhi walisulubiwa na baadhi walichomwa moto kama mienge ili kuangaza usiku
.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini. 

Adhimisho lao linafanyika katika Kanisa la Roma na katika makanisa yote yanayofuata mapokeo yake tarehe 30 Juni, , yaani siku moja baada ya sherehe ya Mitume Petro na Paulo, walimu wao.

Tanbihi

Watu wa Roma ya Kale
Waliofariki karne ya 1
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Sherehe

Sherehe (kutoka neno la Kiarabu) ni sikukuu muhimu inayoendana na shangwe.

Sherehe nyingi zina asili katika dini mbalimbali na zimeathiri sana utamaduni husika. Kati ya sherehe za namna hiyo kuna Diwali ya Mabanyani, Hanukkah ya Wayahudi, Krismasi ya Wakristo na Eid al-Adha ya Waislamu.

Sherehe nyingine zinaadhimisha mwendo wa mwaka, hasa majira, mazao ya kilimo, au matukio ya historia ya jamii husika, kwa mfano ushindi muhimu vitani, n.k. 

Sherehe nyingi zinaadhimishwa mara moja tu kwa mwaka, linavyodokeza neno la Kilatini "sollemnitas" (kwa Kiingereza "solemnity").

Katika Ukristo
 
Katika madhehebu ya Kanisa la Roma, jina hilo linatumika katika kalenda ya liturujia kutambulisha sikukuu za ngazi ya juu kabisa zinazoadhimisha mafumbo ya imani na ya maisha ya Yesu Kristo au hata ya watakatifu wake, hasa Bikira Maria.

Baadhi ya sherehe hazina tarehe maalumu, bali zinategemea adhimisho la Pasaka, ambalo katika Ukristo wa magharibi linaweza kuangukia siku yoyote kati ya 22 Machi na 25 Aprili, kadiri ya mwandamo wa mwezi wa kwanza wa majira ya kuchipua.

Sherehe nyingine zinaangukia tarehe ileile kila mwaka, hasa Noeli, tarehe 25 Desemba.

Tanbihi

Tazama pia 
 Mwaka wa Kanisa

Sikukuu
Liturujia
Chemchem (Rufiji)

Kwa matumizi tofauti za jina hili tazama Chemchemi (maana)

Chemchem  ni kata ya Wilaya ya Rufiji katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba  61602. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  5,133  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Rufiji   
Kata za Mkoa wa Pwani
Mwambao (Kibiti)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili tazama Mwambao

Mwambao  ni kata ya Wilaya ya Kibiti katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61811. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  5,182  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Kibiti   
Kata za Mkoa wa Pwani