LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Vudee

Vudee ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  7,120  walioishi humo.  

Kata hii ina vitongoji mbalimbali kama vile Menamo, Ndolwa, Kwanamburi na Kwainga.

Kabla ya uhuru wamisionari kutoka Ujerumani walifika na kueneza dini ya Ukristo, madhehebu ya Kilutheri ambayo hadi leo asilimia zaidi ya tisini na nane ni Walutheri.

Kuna viongozi mbalimbali miaka ya baada ya uhuru tu waliowahi kuchaguliwa kutokea Vudee kama vile aliyewahi kuwa waziri wa elimu, Chediel Mgonja, na aliyewahi kuwa IGP wa pili baada ya uhuru Elangwa Shaidi ambao kwa sasa ni marehemu.

Vudee ilikuwa miongoni mwa vijiji vya Pare Kusini vilivyokuwa na shule ya middle school miaka ya mwisho ya ukoloni; vijana walikuwa wakija kusoma pale wakitokea Chome, Mhezi, Mbaga na sehemu kadha wa kadha za Upare kwa wakati huo.

Wakati huo kulikuwa na watemi Wapare; walikuwa wakiitwa "Vafumwa" kama vile Njaule na wengine wengi. 

Enzi hizo kulikuwa na utaratibu maalumu wa kuwaadabisha watu wakorofi kama vile kwa kutohudhuria "Msaragambo" (kazi za kujitolea kwa pamoja) kama vile ujenzi wa shule, kuchimba barabara n.k. Wananchi walikubaliana kuwatoza kuku, mbuzi au kondoo, waliita utaratibu huo "Kupambua" na kazi hii ilikuwa ikifanywa na vijana wenye nguvu. Aliyepambuliwa alitakiwa atimize huo wajibu wake kwa muda maalumu; asipotimiza basi mali yake ilinadiwa na kutunisha mfuko wa kijiji chini ya VDC (Village Development Committee).

Marejeo 
 
 
 
Wilaya ya Same
Vunta

Vunta ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  8,659  walioishi humo.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Same
Same Mjini

Same ni ni mji mdogo na makao makuu ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  9,490  walioishi humo.  

Same iko mguuni pa Milima ya Pare Kusini kwenye barabara kuu kati ya Kilimanjaro na pwani.

Marejeo 

 
 
 
Wilaya ya Same
Wilaya ya Bukombe

Wilaya ya Bukombe ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Geita. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 396,423 .

Marejeo

B
Wilaya ya Kahama

Wilaya ya Kahama ilikuwa wilaya mojawapo ya Mkoa wa Shinyanga. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 596,456 .

Tangu mwaka 2012 wilaya hii ilimegwa kuwa wilaya 2 za Kahama mjini na vijijini.

Marejeo

K
Wilaya ya Meatu

Wilaya ya Meatu ni wilaya mojawapo ya wilaya tano za Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39400 . Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 299,619 .

Makao makuu ya wilaya yapo Mwanhunzi. Eneo lake ni kilomita za mraba 8,835.

Mipaka
Meatu imepakana na Wilaya ya Bariadi upande wa kaskazini, Wilaya za Karatu, Ngorongoro na Mbulu upande wa mashariki, Mkoa wa Singida na Maswa upande wa magharibi na Shinyanga upande wa kusini.

Maeneo ya kuhifadhiwa
Karibu nusu ya wilaya ni maeneo yaliyohifadhiwa ambayo ni
 Hifadhi ya wanyama ya Maswa (2,094 km2) na
 Makao Open Area (kata ya Mwangundo, 1,330 km2)
 sehemu za Hifadhi ya Serengeti (694 km2 ndani ya wilaya)
 sehemu za Hifadhi ya Ngorongoro (135 km2 ndani ya wilaya)

Maeneo mengine ya 4,582 km2 ni ardhi ya kilimo na ufugaji.

Hali ya hewa
Eneo la Meatu ni nusu yabisi yaani haipokei mvua nyingi. Kiwango cha mvua kinapungua kutoka kaskazini kuelekea upande wa kusini ambako ni milimita 400 za pekee zinazonyesha kwa mwaka ilhali sehemu za kaskazini zapokea milimita 900..  Kiwango cha mvua huweza kuwa tofauti kila mwaka ambyo ni tatizo kwa ajili ya wakulima.

Uchumi
Uchumi kwa jumla ni wa kilimo na ufugaji. Mazao ya chakula ni hasa mahindi na mtama lakini kilimo cha mahindi huwa na matatizo ya mara kwa mara kutokana na mabadiliko ya kiwango cha mvua. Kwa hiyo kila baada ya miaka mitano kuna uhaba wa chakula. Wanawake hulima mahali pengi viazi vitamu karibu na mito ya muda mahali ambako ipo.  

Udongo hasa upande wa kusini una kiwango kikubwa mno cha magadi na hivyo hufai kwa kilimo cha muhogo ambalo ni zao linalovumulia ukame. 

Ufugaji ni muhimu katika wilaya na wastani ya ng'ombe ni 12-13 kila kaya lakini kwa tofauti kati ya ng'ombe 0 na 2,00 kwa kaya. 

Zao la biahara muhimu zaidi ni pamba. Watu wameanza kujenga vinu vya kuchambulia pamba kwa hiyo soko la pamba limeboreshwa hata kama mwendo huu unaweza kuleta matatizo ya chakula. Meatu ni eneo lenye pamba nyingi katika mikoa ya Simiyu na Shinyanga. 

Utalii ni tawi la uchumi lililoanza kuchipuka kutokana na nafasi ya kuwinda. 

Uchimbaji wa vito umeanza hapa na pale kwa kutumia mbinu za kienyeji.

Marejeo

Viungo vya Nje
Meatu District Profile, katika: Site Report for Nzanza Village Meatu District 
Village Reports for Mbushi, Iramba Ndogo, Sapa, and Makao in Meatu District

M
That's the Way It Is

"That's the Way It Is" ni single kiongozi kutoka katika albamu ya Céline Dion ya muziki mchanganyiko ya All the Way… A Decade of Song, iliyotolewa mnamo tar. 1 Novemba 1999.

Ilitungwa na kutayarishwa chini ya kikosi cha watayarishaji wa Kisweden Max Martin na Kristian Lundin, ambao wamewahi kuandika vibao vikali vya wasanii kama vile 'N Sync, Backstreet Boys na Britney Spears Céline Dion aliimba wimbo huu laivu na kundi zima la muziki wa pop na R&B la 'N Sync, wakati wa kipindi chake maalum cha TV ya CBS  mnamo 1999.

Pia alishawahi kuumba wimbo huu tena wa "That's the Way It Is" kunako 1999 wakati wa ugawaji wa Tuzo za Billboard maarufu kama  Billboard Music Awards na pia mwishoni mwa sherehe za Let's Talk About Love Tour.

Muundo na orodha ya nyimbo
Australia/Ulaya/Japani/UK CD single
 "That's the Way It Is" – 4:01
 "I Met an Angel (On Christmas Day)" – 3:20

Australian/Ulaya/UK CD maxi single
 "That's the Way It Is" – 4:01
 "I Met an Angel (On Christmas Day)" – 3:20
 "My Heart Will Go On" (live) – 5:23

UK CD maxi single #2
 "That's the Way It Is" – 4:01
 "That's the Way It Is" (Metro club remix) – 5:28
 "Another Year Has Gone By" – 3:24

U.S. CD maxi single
 "That's the Way It Is" – 4:01
 "That's the Way It Is" (Metro club remix) – 5:28
 "I Want You to Need Me" (Thunderpuss radio mix) – 4:32
 "I Want You to Need Me" (Thunderpuss club mix) – 8:10

Toleo rasmi
 "That's the Way It Is" (Metro mix edit) – 3:12
 "That's the Way It Is" (Metro mix) – 3:20
 "That's the Way It Is" (Metro club remix) – 5:28
 "That's the Way It Is" (toleo la albamu) – 4:01

Chati

Marejeo

Viungo vya nje

Nyimbo za Celine Dion
Nyimbo za 1999
Nyimbo zilizotungwa na Max Martin
Uwanja wa Dhambi



Maelezo ya sinema kwa ufupi 
Sinema inaanza kwa kumuonyesha mwanamke anayeitwa Mama Shubiri akipanganga vitu vyake vya kichawi katika mkeka. Kamera vitu ni vyungu vitatu, usinga, vibuyu, dawa za unga, mayai yaliyoandikwa, glass, chupa zenye marashi, ungo ulijaa mjani, vitamba vyekundu vimetandikwa, kisu chenye ncha kali. Pia inaonyesha moto unaowaka. Nje barabarani kwa mbali waonekana wenzake wakiwa wamevaa mavazi mekundu na meusi, wakitokea makaburini huku wakiwa wamebeba maiti ya mwili wa Mwanaume.(ambaye ni Mzee Joshua) Wanaonekana wakitembea huku wakiimba wimbo wa kichawi. (Tumemwita amekuja, mwana wa binadamu.Eeee amekuja. Mwana wa bindamu.Chakula chetu nyama. Kinywaji chetu damu.) Mama Shubiri anasikia sauti ya wenzake. Ananyanyuka na kuanza kucheza huku akiimba. Wanaonekana wamefika na kuiweka maiti juu ya mkeka karibu na chungu kikubwa. Mama Shubiri anamchoma na kisu tumboni na kuanza kunywa damu. Wenzake nao wanakunywa damu hiyo. Kutokana na kupenda kufanya vitendo vya kichawi, anamua kumfanya mumewe kuwa ndondocha na kumtumisha kama mfanyakazi wake wa ndani. Anamgeuza mumewe kama kistuli cha kuwekea miguu. Anamsaidia binti yake Shubiri kuchukua mwanaume wa msichana anayeitwa Jamila. Wakati binti huyo anapokuja kumtaka mtoto wa Mama Shubiri kumwachia mume wake. Mama Shubiri anaamua kumfanya ndondocha kwa ajili ya kumkomoa binti huyo na mumewe anachukuliwa na mtoto wake Shubiri. Kama haitoshi Mama Shubiri anataka kumuua mtoto wake wa kufikia.Anashindwa kufanya hivyo kutokana na nguvu za ajabu alizopewa na Malaika. Ikimbukwe kuwa majirani zake wengi amewaingilia kiuchawi nyakati za usiku na kuwafanyia vitendo vya kichawi. Amemuingilia mpaka Mganga wa kienyeji na kumchukua kumfanya ndondocha. Hayo ni baadhi ya matukio yaliyokuwa katika sinema hiyo ya uwanja wa dhambi. Ni dhambi kweli zilizofanyika katika sinema hiyo.

Washiriki wakuu 
 1 Aisha Chanzi ( Mama Shubiri )
 2 Mwajuma Abdul   (Maimuna )
 3 Stella Bartazali ( Shubiri )
 4 Fatuma Mwinchumu( Mama Rose )
 5 Zainabu Mbavumbili( Mama Lulu )

Washiriki wengine 
 6 Rose John ( Jamila]] )
 7 Omari Pembe ( Ben )
 8 Fide Njokamanl   (Mzee Kashata )
 9 Joseph Micheal ( Mganga wa kienyeji )

Watengenezaji 
 1 Mtunzi ( Haji Dilunga )
 2 Mtayarishaji mkuu ( Faraji Mohamed )
 3 Mtayarishaji Msaidizi ( Haji Dilkunga )
 4 Mhariri ( Khalifan Mwinshehe )
 5 Muongozaji Mkuu( Haji Dilunga )
 6 Muongozaji Msaidizi ( Salum Karanda )
 7 Muziki ( Elisha Mabinda )
 8 Msambazaji( Kampuni ya Wananchi wote )
 9 Imetengenezwa ( Mwaka 2006 )

Filamu za Tanzania
Yuda Iskarioti

Yuda Iskarioti (kwa Kiebrania יהודה איש־קריות), Myahudi wa karne ya 1, alikuwa mmojawapo wa Mitume wa Yesu, maarufu kwa kuwa alimsaliti mwalimu wake apate vipande thelathini vya fedha (Injili ya Mathayo 26:14-16). 

Ni tofauti na mtume mwenzake Yuda Tadei.

Majina 

Kwa Kigiriki, katika Agano Jipya anaitwa Ιουδας Ισκαριωθ (Ioudas Iskariôth) na Ισκαριωτης (Iskariôtês). 

Kwa kuwa Yuda ni jina la babu wa kabila kubwa la Israeli lililobaki baada ya yale ya Kaskazini kupotea uhamishoni (722 KK), lilitumiwa sana na Wayahudi, hata wawili kati ya mitume hao wanaitwa hivyo. 

Ndiyo sababu ilibidi kuwatofautisha kwa jina la pili, ambalo kwake ni "Iskarioti", maana yake "mtu wa Kariot" (Ish Kariot) kutokana na kijiji cha asili (Keriot-Chezron kinachotajwa tu katika Kitabu cha Yoshua 15:25, kikiwa Kusini kwa Yudea, mipakani kwa Edomu, kwenye Neghev. 

Tafsiri nyingine inategemea jina Ekariot ("gaidi") walilopewa wapiganiauhuru wakali zaidi, waliokuwa tayari kuua wakoloni popote pale. 

Tafsiri ya tatu inazingatia neno la Kiaramu sheqarya'  au shiqrai, linalomaanisha mtu dhalimu; "tapeli" linaweza kutafsriwa ishqaraya. 

Tafsiri ya mwisho inategemea neno lingine la lugha hiyo, sakar, yaani anayekabidhi.

Katika Agano Jipya 
Yuda anatajwa katika Injili na mwanzoni mwa Matendo ya Mitume. 

Humo tunasoma kwamba alikuwa mwekahazina wa kundi la Mitume (Injili ya Yohane 12:6) mwenye tabia ya udokozi ambaye hatimaye alimuuza Yesu Kristo kwa maadui wake wa Baraza la Israeli (Injili ya Mathayo 26:47-49). 

Mapema baada ya tukio hilo alikufa vibaya (30 B.K.) na nafasi yake ikashikwa na Mtume Mathia.

Viungo vya nje 

 Yuda katika Catholic Encyclopedia

Watu wa Biblia
Wafuasi wa Yesu
Mtume Simoni Mkananayo

Simoni Mkananayo (alifariki karne ya 1) alikuwa mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu. 

Ili kumtofautisha na mtume mwenzake Simoni Petro anaitwa Mkananayo, yaani Mwenye juhudi kwa ukombozi wa Israeli kutoka ukoloni wa Roma.

Jina lake linapatikana katika orodha zote za Mitume, lakini hatuna habari zake zaidi, isipokuwa masimulizi mbalimbali yasiyo na hakika. 

Inasadikika kuwa kaburi lake liko Komani (Georgia).

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1

Viungo vya nje

All appearances of "Simon" in the New Testament
Legenda Aurea:  Lives of Saints Simon and Jude
Catholic Encyclopedia: St. Simon the Apostle
Ὁ Ἅγιος Σίμων ὁ Ἀπόστολος ὁ Ζηλωτής 10 Μαΐου. ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ.
Simon the Zealot (novel) by Alfred Brenner

Waliofariki karne ya 1
S
S
S
S
Mtume Thoma

Thoma (au Didimo, yaani Pacha) alikuwa Myahudi wa karne ya 1, mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu anayeheshimiwa kama mtakatifu, kwa namna ya pekee na Wakristo wa maeneo yaliyokuwa mashariki kwa Dola la Roma, kuanzia Iraq hadi India. 

Inawezekana kwamba sababu yake ni kazi za utume alizozifanya huko hadi kifodini chake huko Chennai mwaka 72 (kaburi lake huonyeshwa katika mji huo wa Tamil Nadu). Mpaka leo kusini-magharibi mwa Bara Hindi wako wanaojiita "Wakristo wa Thoma" ambao kwa muda mrefu walikosa mawasiliano na Wakristo wengine wa mbali.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na madhehebu mengine mbalimbali kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 3 Julai.

Chanzo cha umaarufu wake
Alikuwa mtu mwenye tabia ya pekee iliyomvutia umaarufu hadi leo. Hasa alielekea kukata tamaa, kupinga hoja na kutosadiki kwa urahisi, kama alipokataa kusadiki ushahidi wa mitume wenzake juu ya ufufuko wa Yesu. 

Mfano mmojawapo ni pale ambapo katika karamu ya mwisho alimjibu Yesu kwa wasiwasi: "Bwana, hatujui uendako; tutajuaje basi njia?" (Yoh 14:5). Ndipo Yesu alipojitambulisha kama njia: "Mimi ndimi njia, ukweli na uzima" (Yoh 14:6).

Hata hivyo, Injili ya Yohane ambayo ndiyo inayomzungumzia zaidi katika Biblia ya Kikristo, inaripoti jibu lake la mwisho kwa Yesu mfufuka kama ifuatavyo (Yoh 20:28): "Bwana wangu na Mungu wangu!" Katika Injili hakuna ungamo la wazi zaidi la umungu wa Yesu Kristo. 

Hata hivyo, Yesu alimuambia wana heri zaidi wanaosadiki bila kuona kwanza. Na ndilo lengo la Yohane katika kuandika Injili yake: kuwafanya wasomaji wasioweza tena kumuona Yesu wamuamini na hivyo kupata uzima wa milele.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1

Viungo vya nje 

 St. Thomas the Apostle 
 The Life of St. Thomas the Apostle of Jesus Christ 
 Apostle in India, The tomb of the Apostle
 Mylapore santhomechurch built over the tomb of St. Thomas 
 St. Thomas Indian Orthodox Church – Greater Washington
 A.E. Medlycott, India and the Apostle Thomas, London 1905 (e-text)
 Niranam Valiyapally and St. Thomas 
 St.Thomas Christian History and Culture
 The Nasrani Syrian Christians Network
 Thomasine Church 
 Official Site of the Malankara Mar Thoma Syrian Church 
  Mar Thoma Churches all over the world 
 Passages to India
 Orthodox Church Portal
 Indian Orthodox Church
 Holy, Glorious Apostle Thomas Orthodox icon and synaxarion for 6 Oktoba
 Apostle Thomas—Synaxis of the Holy Apostles Orthodox icon and synaxarion for 30 Juni
 Icon of the Mother of God Arapet (Arabian) Orthodox icon and synaxarion for 6 Septemba

Waliofariki 72
T
T
T
T
Mtume Mathayo

Mathayo (kwa Kiebrania מַתִּתְיָהוּ, Mattityahu au מתי, Mattay, Zawadi ya Mungu; kwa Kigiriki Ματθαῖος, Matthaios) alikuwa Myahudi wa karne ya 1, mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu anayeheshimiwa hasa kutokana na Injili yenye jina lake. Labda aliitwa pia Lawi.

Maisha
Kabla hajaitwa na Yesu Kristo amfuate, Mathayo alikuwa mtozaushuru, na kwa sababu hiyo alitazamwa na Wayahudi kama msaliti wa taifa na mkosefu. 

Hata hivyo Yesu alipomkuta forodhani alimuambia, "Nifuate" (Injili ya Marko 2:14). Ndipo Mathayo akaacha vyote akaanza kuwa mwanafunzi wake. Katika nafasi hiyo alimuandalia karamu kubwa waliyoishiriki watozaushuru wengi, hata kusababisha lawama kwa Yesu toka kwa Mafarisayo.

Inasemekana kwamba baada ya ufufuko wa Yesu, Mathayo alieneza habari njema Ethiopia, ingawa masalia yake yanaheshimiwa huko Salerno (Italia) tangu mwaka 954.

Maandishi
Kuna ushahidi wa zamani kwamba aliwahi kuandika misemo ya Yesu kwa lugha ya Kiaramu. Kitabu hicho kilipotea mapema, na ni vigumu kusema kina uhusiano gani na Injili ya Mathayo iliyoandikwa moja kwa moja kwa Kigiriki fasaha.

Heshima baada ya kifo
Wakristo wa madhehebu yote wanamheshimu kama mtakatifu, hasa tarehe 21 Septemba na 16 Novemba.

Anaheshimiwa kama msimamizi wa watu wa benki, forodha, watunzahesabu n.k.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1

Viungo vya nje

St Matthew the Apostle  from The Golden Legend
Apostle and Evangelist Matthew Orthodox icon and synaxarion
Synaxis of the Holy Apostles

Watu wa Biblia
Wafuasi wa Yesu
Mitume katika Ukristo
Wainjili
Watakatifu wa Israeli
Kiaramu

Kiaramu ni mojawapo kati ya lugha za Kisemiti ambazo zinapangwa kati ya lugha za Afrika-Asia pamoja na Kiebrania na nyinginezo.

Inatumika tangu miaka 3,000 iliyopita. Ndiyo lugha aliyoitumia Yesu pamoja na Wayahudi wengi wa wakati wake.

Sehemu chache za Biblia ziliandikwa kwa lugha hiyo wakati ilipokuwa imeenea zaidi kwenye Mashariki ya Kati hata Kiaramu cha Kale kikawa lugha rasmi ya utawala katika Milki ya Uajemi.

Baada ya Aleksander Mkuu wasemaji wa Kiaramu walitawaliwa na watu wa ustaarabu wa Kigiriki. Katika miji mikubwa Kigiriki kilikuwa lugha kuu. Baada ya uenezaji wa Ukristo lugha hiyo iliendelea ikajulikana zaidi kama "Kisiria".

Hata baada ya uenezi wa Uislamu Kisiria kiliendelea kupanuka na vitabu vingi viliandikwa kwa lugha hiyo. Hata hivyo polepole wasemaji wengi wa Kisiria walianza kutumia Kiarabu, hasa wale waliogeukia Uislamu.

Pamoja na hayo watu 445,000 hivi wanaitumia hata leo, hasa nchini Syria, Iraq na Uturuki. Karibu wote ni Wakristo.

Viungo vya nje
  
  Comprehensive Aramaic Lexicon  — ya Hebrew Union College, Cincinnati
  Klabu ya Vijana wa Kanisa Katoliki la Kisiria
  Tovuti ya utafiti ya Kiisraeli 
  Kuhusu matumizi ya Kiaramu huko Israeli 
 

Lugha za Asia
Lugha za Syria
Lugha za Iraq
Lugha za Uturuki
Biblia
Lugha za Kiafrika-Kiasia
Bargish (Mbulu)

Bargish ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,804 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Bashay

Bashay ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,194 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Daudi (Mbulu)

Daudi ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,642 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Dongobesh

Dongobesh ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,770 waishio humo. Wengi katika eneo hili ni Wairaqw, NA shughuli kubwa zinazofanyika ni za kilimo na biashara mbalimbali.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Gehandu

Gehandu ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,092 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Kainam

Kainam ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,679 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Maghang

Maghang ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,624 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Maretadu

Maretadu ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,343 waishio humo.

Kata ya Maretadu hata hivyo ina vijiji kama Endamasak, Maretadu Juu, Maheri, Qamtananat, Maretadu Chini na Garkawe.

Wakazi wa Kata ya Maretadu hasa ni wa makabila ya Wairaqw na Watatoga.

Shughuli kubwa ya kiuchumi ya wakazi wa hapo ni kilimo na ufugaji. Kilimo kinachoendeshwa sana ni cha mahindi, maharage, ngano, dengu, alizeti, mtama, n.k. Ufugaji ni wa ngombe, mbuzi, kondoo, punda na kuku.

Hali ya hewa huko ni nzuri yenye misimu ya mvua na ya kiangazi kwa muda unaoeleweka. Masika huanza mwezi Novemba - Mei. Baada ya hapo ni kiangazi na vuli za kawaida.

Kata ya Maretadu ina shule kadhaa za msingi kama Maretadu juu, Maretadu Chini, Hayedarer, Simha, Qamtananat. Shule ya Msingi Maretadu Juu ni ya miaka mingi na imeanza mwaka 1953. Tokea hapo imeendelea kutoa wasomi wengi na inafanya vizuri hadi sasa.

Pia kuna Shule za Sekondari kama Shule ya Sekondari Maretadu, shule ya Sekondari Maretadu Juu, na Shule ya Sekondari Jakaya Kiwete. Wasomi kadhaa wametoka katika kata hiyo. Baadhi ni Prof. Joshua Doriye aliyepata kushika nyadifa mbalimbali Serikali hadi ngazi ya Katibu Mkuu wa Wizara, Tume ya Mipango na Mkuu wa Chuo cha Usimamizi wa Fedha (IFM) Dar es Salaam. Pia yuko Dr. Bertha Maegga, wa Taasisi ya Uchunguzi wa Magonjwa ya Binadamu (NIMRI).

Maretadu hata hivyo inahitaji maendeleo katika nyanja mbalimbali ili ipate kusonga mbele kutoka hapo ilipofikia.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Masieda

Masieda ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,929 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Mbulu mjini

Mbulu ni jina la makao makuu ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Hadi mwaka 2012 mji wote ulihesabiwa kama kata moja yenye wakazi   

Takriban asilimia 70-80 za wakazi ni Wairaqw. 

Kuna makao makuu ya daiosisi ya Mbulu ya kanisa katoliki. 

Wakati wa koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani mazingira haya yalijulikana kwa jina "Umbulu" ukawa na ofisi ndogo ya mkoa wa Arusha wa Wajerumani. Wakati ule Mapadre Weupe walijenga hapa kituo kilichoitwa kwa jina "Neu-Trier" yaani Trier Mpya.

Marejeo

Vigo vya Nje

Mkoa wa Manyara
Wilaya ya Mbulu
Murray (Mbulu)

Murray ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,965 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Sanu

Sanu ni jina la kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 12,551 waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Manyara
Wilaya ya Mbulu
Tlawi

Tlawi ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,547 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Tumati

Tumati ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,798 waishio humo.

Kata ya Tumati inajumuisha vijiji vya Tumati, Mongahay, Endoji, Endesh na Getesh. Kata hii ni miongoni mwa kata zilizoongoza Tanzania kuwa na shule nyingi za wananchi za kata. Kabla ya kata kugawanywa mwaka 2009 ilkuwa na shule 3 za sekondari za wananchi shule hizo ni Tumati, Yaeda Ampa na Endoji.  Kwa sasa zipo shule 2 za Tumati na Endoji baada ya shule ya Yaeda Ampa kuwa katika kata mpya ya Yaeda Ampa. Zipo shule 7 za msingi ambazo ni Tumati, Mongahay, Yerotamburda, Endesh, Endoji, Erboshan na Getesh.  

Kata hii ipo katika uwanda wa juu  na inapakana na msitu mnene wa Nowu kwa upande wa mashariki, kaskazini kata ya Yaeda Ampa, magharibi kata ya Dongobesh na kusini wilaya ya Babati. Eneo kubwa la kata hii lina baridi kali kwa mwaka mzima, hasa vijiji vya Tumati, Mongahay na Endesh. 

Shughuli za kilimo ndio shughuli kubwa katika kata hii;  mazao yalimwayo ni mahindi, maharage, viazi mviringo na vitunguu saumu ambapo wenyeji wanayaita mashamba ya zao hili kuwa ni "migodi" au "myumba za kupanga" kutokana na fedha nyingi zinazotokana na zao hilo.

Wenyeji wa kata hii ni wa kabila la Wairaqw kwa zaidi ya asilimia 98. Mbali na kilimo wenyeji pia wanajishughulisha na ufugaji.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Yaeda Chini

Yaeda Chini ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,420 waishio humo.

Yaeda Chini ni kata pekee ya Mbulu vijijini yenye msitu mkubwa ambao unatumiwa na wanyama mbalimbali kama njia (corridor) inayounganisha hifadhi ya Ngorongoro na Hifadhi ya Ziwa Manyara pamoja na ziwa Eyasi.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Arri

Arri ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27220.

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,146 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Bashnet

Bashnet ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27207
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,367 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Bonga

Bonga ni kata ya Wilaya ya Babati Mjini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27107
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,603 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Mjini
Mkoa wa Manyara
Dabil

Dabil ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27206
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,781 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Dareda

Dareda ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27205
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,880 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Duru

Duru ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27219
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,526 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Gallapo

Gallapo ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27212
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,578 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Gidas

Gidas ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27217
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,392 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Kiru (Manyara)

Kiru ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27221
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,119 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Madunga

Madunga ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27210
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,094 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Magara

Magara ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27204
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,336 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Magugu (Babati)

Magugu ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27201. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 32,774 waishio humo.

Jamii
Kata ya Magugu ina wakazi wa makabila mbalimbali, ila watu wa asili wa kata hii ni kabila dogo la Wambugwe. Wengine ni hasa Wairaqw, Warangi, Wanyaturu, Wanyiramba na makabila mengine madogomadogo.

Wakazi walio wengi wanajihusisha na kilimo cha mazao mbalimbali ya chakula na biashara, hasa mpunga, karanga, mtama, miwa, alizeti pamoja na ufuta.

Elimu
Katika uwanja wa elimu kata ya Magugu ina shule kadhaa za serikali na za binafsi zinazotoa elimu kwa ngazi ya msingi na ya sekondari. Shule hizo ni: Shule ya msingi Magugu, Shule ya msingi Kibaoni, Shule ya msingi Mekiroy, Shule ya msingi Joshua, Shule ya msingi Glory Junior, Shule ya Holy Land, Shule ya msingi Mapea, Shule ya msingi Gichameda, halafu Shule ya sekondari Magugu, Shule ya sekondari Joshua, Shule ya sekondari Holy land, Shule ya sekondari Matufa na Shule ya sekondari Gichameda.

Shule ya sekondari Magugu iliyoanza mwaka 2005 ina takribani wanafunzi 900 na walimu takribani 43, lakini walimu 6 hivi ni wa masomo ya sayansi na baadhi yao ni wakongwe wa shule hiyo (Dominick Medard, Msungu Henry, Laurence Manimo, Pareso Richard, Gerny Shigela na Fiita Sandemu). Mkuu wa shule wa kwanza ni Mwl. Magambo akafuatiwa na Mwl. Maginga na wa sasa anaitwa Mfwangavo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Mamire

Mamire ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27222
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,014 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Mwada

Mwada ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27202. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,139 waishio humo.

Wakazi wa Mwada kiuchumi wanajihughulisha na masuala ya kilimo cha mazao mbalimbali kama pamba, ufuta, mahindi, ngwara, maharagwe, alizeti na mbaazi, pamoja na uvuvi mdogo katika ziwa Burunge, lakini pia kuna hifadhi ya Burunge ambayo imepakana na hifadhi ya Taifa ya Tarangire. Hivyo utalii pia ni sehemu mojawapo ya shughuli za kiuchumi katika eneo hilo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Nkaiti

Nkaiti ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27203
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,150 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
SEKONDARI.
Shule ya sekondari Nkaiti ilianza mnamo mwaka 2007 chini mkuu wa shule wa kwanza Mwl.BALTAZARY ANNEY na Makamu wake MWL.LAURENCE B.PARESO.Ikiwa na walimu wachache sana kwa upande wa walimu wa sayansi kulikuwa na mwalimu mmoja tu mwl.Pareso ambaye ndiye second master kwa kipindi cha miaka takriban sita kabla ya kupewa uhamisho kwenda magugu sekondari.
  Shule ilipata mkuu wake mpya baada ya mkuu wa kwanza kushushwa cheo akaletwa Mwl.RAMADHANI ANGOVI kabla ya yeye naye kupewa uhamisho mwaka 2014 na akaletwa Mkuu mwingine Mwl.Tango.
Qash

Qash ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27214
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,549 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Riroda

Riroda ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27215
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,179 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Sigino

Sigino ni kata ya Babati Mjini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27108
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,038 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Mjini
Mkoa wa Manyara
Singe

Singe ni kata ya Wilaya ya Babati Mjini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27105
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,620 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Mjini
Mkoa wa Manyara
Ufana

Ufana ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27209
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,189 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Babati Vijijini
Mkoa wa Manyara
Balangdalalu

Balangdalalu ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,478 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Bassodesh

Bassodesh ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,762 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Bassotu

Bassotu ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 24,527 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Endasaki

Endasaki ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,054 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Ganana

Ganana ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,543 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Gehandu (Hanang)

Gehandu ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,222 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Gendabi

Gendabi ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,968 waishio humo.

Gendabi ni kata iliyoko chini ya mlima Hanang' ambao ni mlima unaobeba jina la wilaya: mlima huo ni wa nne kwa urefu nchini Tanzania .

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Getanuwas

Getanuwas ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,152 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Gidahababieg

Gidahababieg ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,366 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Gisambalang

Gisambalang ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,937 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Gitting

Gitting ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,370 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Hidet

Hidet ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,528 waishio humo.

Marejeo 
 
 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Hirbadaw

Hirbadaw ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,903 waishio humo.

Wenyeji wa kata hiyo ni Wanyiramba, Wanyaturu, Wairaqw na Wabarbaig.

Kata ina vijiji vinne, yaani: Hirbadaw, Maisaka, Mwanga na Sasumwega na imepakana na Wilaya ya Mkalama (Mkoa wa Singida). 

Wakazi wa Hirbadaw hutegemea kilimo na ufugaji. Hujishughulisha zaidi na kilimo cha mahindi, mtama, maharage, alizeti, vitunguu, ngano n.k.

Kata ya Hirbadaw ina shule moja ya sekondari ya kata ambayo ni Hirbadaw Secondary School (S 1981) na inachukua wanafunzi kutoka shule nne za msingi.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Katesh

Katesh ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27301
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,774 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Laghanga

Laghanga ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,872 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Masakta

Masakta ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,321 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Masqaroda

Masqaroda ni kata ya Wilaya ya Mbulu katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,262 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Measkron

Measkron ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,149 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Mogitu

Mogitu ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,547 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Nangwa

Nangwa ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,165 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Simbay

Simbay ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,737 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Sirop

Sirop ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,563 waishio humo.

Wenyeji wa kata hiyo ni Wafyomi wenye asili ya Wairaqw. Kata imepakana na Wilaya ya Kondoa. Wakazi wa sirop hutegemea kilimo na ufugaji.

Marejeo 

Wilaya ya Hanang
Mkoa wa Manyara
Emboreet

Emboreet ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,860 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Loibor-Siret

Loiborsiret ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,569 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Loiborsoit

Loiborsoit ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,207 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Mererani

Mererani ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  13,450 waishio humo.  lakini hali halisi idadi ya wakazi ni kubwa zaidi kutokana na uchimbaji na biashara ya vito vya tanzanaiti. 

Katika milima iliyopo karibu na mji huu kuna migodi mingi ambako vito vya tanzanaiti kuchimbwa. Hata kama hapa ni mahali pekee duniani ambako vito vilivyopendwa vya tanzanaiti vinapatikana bado Mererani ni mahali pa umaskini ila dalili nyingi za maendeleo.

Uchimbaji wa madini
Eneo ambako tanzanaiti inapatikana line urefu wa kilomita 50 na upana wa kilomita mbili. Tangu kugunduliwa kwa tanzanaiti mnamo mwaka 1967 kampuni ya kiserikali ya Tanzania Gemstone Industries (TGI) ilipewa haki ya pekee ya kuchimba vito Mererani. TGI ilishindwa kuendesha kazi hii; ikaruhusu wachimbaji wadogo kuanzisha migodi pia kwa masharti ya kwamba wangehitaji kuuza vito vyote kwa kampuni. Lakini mapato yalikuwa duni mno, inaaminiwa kuwa sehemu kubwa ya vito haikuonyeshwa na kupelekwa nje ya nchi kwa siri. TGI ikatoka mnamo 1986 wakati serikali iliruhusu makampuni ya kigeni kufanya shughuli nchini. Wachimbaji wadogo wa binafsi waliingia katika sehemu zilizowahi kumilikiwa na TGI. 

Mwaka 1991 serikali iligawa eneo limegawiwa katika kanda nne zinazoitwa Block A, B, C na D. Wachimbaji wadogo walipewa block D, wafanyabiashara Watanzania walipewa block A na B. Block C ilipewa kwa kampuni ya Graphtan, ushirikiano wa TGI na kampuni ya Kiingereza. Graphtan walilenga si vito bali minerali ya grafati (ing. graphite). Baada ya kushindwa kwa Graphtan haki za kuchimba kwenye Block C ilinunuliwa kwanza na kampuni ya Afrika Kusini Mererani Mining Ltd iliyonunuliwa mwaka 2004 kampuni ya TanzaniteOne ambayo ni kampuni ya kigeni ulioandikishwa kwenye visiwa vya Bahama.

Leo hii TanzaniteOne inaendelea kuchimba vito katika mashimo ya migodi sita yenye kina cha mita 250 hadi 350. Kampuni inaajiri wafanyakazi 560. Block B na D zinachimbwa na wachimbaji wadogo na kuna mashimo yapatao 700 . Makampuni ya Kilimanjaro Mining na Tanzanite Africa Ltd. yanachimba kwenye Block A na pia kando la Block D yote mawili  ni makampuni ya Kitanzania. 

Vito vya tanzanaiti vinapatikana chini ya ardhi katika mabonge hapa na pale; wachimbaji wanaweza kuendelea kwa siku au hata miezi bila kukuta kitu. Migodi ya pekee inayoendelea kutoa vito mfululizo ni ya TanzaniteOne. 

Mara kwa mara kuna matizo kati ya kampuni kubwa na wachimbaji wadogo ilhali kampuni inalalamika ya kwamba wachimbaji wadogo wanaingia ndani ya block C kutoka chini ya ardhi na kuvuna kwa siri. Vivyo hivyo wachimbaji wazalendo mara nyingi wanasikitika kuwepo kwa kampuni ya kigeni.

Marejeo

Viungo vya Nje
M. S. Helliesen, Tangled up in Blue: Tanzanite Mining and Conflict in Mererani, Tanzania, Critical African Studies, 4:7, 58-93, DOI:10.1080/21681392.2012.10597799, to link to this article:  http://dx.doi.org/10.1080/21681392.2012.10597799, published online: 18 Dec 2012 

 
Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Msitu wa Tembo

Msitu wa Tembo ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,054 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Naberera

Naberera ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,814 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Ngorika

Ngorika ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,417 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Oljoro No. 5

Oljoro No. 5 ni jina la kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,527 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Orkesumet

Orkesumet ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,325 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Shambarai

Shambarai ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,420 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Terrat (Simanjiro)

Terrat ni jina la kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 13,705 waishio humo.

Marejeo

Mkoa wa Manyara
Wilaya ya Simanjiro
Bwagamoyo (Kiteto)

Bwagamoyo ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,748 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Dongo

Dongo ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,980 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Dosidosi

Dosidosi ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,785 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Engusero

Engusero ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 24,707 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Kibaya

Kibaya ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,759 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Kijungu

Kijungu ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,165 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Lengatei

Lengatei ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,776 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Makame (Kiteto)

Makame ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,751 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Matui

Matui ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,883 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Ndedo

Ndedo ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,103 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Njoro (Kiteto)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Njoro (maana)

Njoro ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,410 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Olboloti

Olboloti ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,497 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Partimbo

Partimbo ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,669 waishio humo.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Songambele

Songambele inaweza umaanisha

Songambele (Kiteto) - kata ya Wilaya ya Kiteto - Mkoa wa Manyara - Tanzania

Songambele (Urambo) - kata ya Wilaya ya Urambo - Mkoa wa Tabora - Tanzania

 Songambele (Kyerwa) - kata ya Wilaya ya Kyerwa, Mkoa wa Kagera, Tanzania

 Songambele (Kongwa) - kata ya Wilaya ya Kongwa, Mkoa wa Dodoma, Tanzania
Sunya

Sunya ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,558 waishio humo. Kata hii inapakana na mikoa ya Tanga,Morogoro na Dodoma.  Wakazi wa kata hii Wanguu,wakagulu,wakamba na wamasai.

Marejeo 

Wilaya ya Kiteto
Mkoa wa Manyara
Bukanda

Bukanda ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,344 waishio humo.

Marejeo 
 
 

Wilaya ya Ukerewe
Mkoa wa Mwanza
Bukiko

Bukiko ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  8,071 waishio humo. Msimbo wa posta ni  33623.

Marejeo  
  

Wilaya ya Ukerewe
Mkoa wa Mwanza
Bukindo

Bukindo ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  15,911 waishio humo. Msimbo wa posta ni  33614.

Marejeo  
  

Wilaya ya Ukerewe
Mkoa wa Mwanza
Bukongo (Ukerewe)

Bukongo ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  6,195 waishio humo. Msimbo wa posta ni  33605.

Marejeo  
  

Wilaya ya Ukerewe
Mkoa wa Mwanza
Bukungu (Ukerewe)

Bukungu ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,548 waishio humo. 

Msimbo wa posta ni 33621.

Marejeo  
 
 

Wilaya ya Ukerewe
Mkoa wa Mwanza
Bwiro

Bwiro ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  18,908 waishio humo. Msimbo wa posta ni  33616.

Marejeo  
  

Wilaya ya Ukerewe
Mkoa wa Mwanza
Bwisya

Bwisya ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  13,141 waishio humo. Msimbo wa posta ni  33620.

Marejeo  
  

Wilaya ya Ukerewe
Mkoa wa Mwanza
Igalla

Igalla ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa  sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  17,368 waishio humo. Msimbo wa posta ni  33619.

Marejeo  
  

Wilaya ya Ukerewe
Mkoa wa Mwanza