LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Karne ya 1 KK

Karne ya 1 KK huhesabiwa kuanzia tarehe 1 Januari 100 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 1 KK.

Matukio 

Karne hii iliona matukio yaliyoendelea kuwa muhimu katika kipindi kilichofuata.

 Dola la Roma lilipata kipaumbele katika Ulaya na eneo la Mediteranea kwa karne zilizofuata, likifuata mtindo wa utawala wa Kaisari badala ya jamhuri
 Misri ilikwisha kama nchi ya kujitawala ikaendelea kuwa jimbo la madola makubwa yaliyofuatana kwa karne 19.
 Mamlaka ya Nasaba ya Han katika China yaanza kuporomoka 
 Yesu alizaliwa na Bikira Maria takriban 7-5 KK huko Bethlehemu (Palestina)

Watu muhimu 
Cicero, mwanafalsafa, mwanasiasa na mwandishi wa Kilatini
Julius Kaisari (100 KK-44 KK), mtawala wa Roma hadi alipouawa
Kaisari Augusto (63 KK-14), mtawala wa Roma aliyerudisha amani ya kudumu
Herode Mkuu, mfalme wa Israeli chini ya himaya ya Dola la Roma (37 KK-4 KK)
Maria wa Nazareti, mama wa Yesu

Viungo vya nje 

Karne ya 1 KK
Sienna Guillory

Sienna Tiggy Guillory (amezaliwa tar. 16 Machi 1975) ni mwigizaji wa filamu, tamthilia, na mwanamitindo wa Kiingereza. Mara nyingi alifanya kazi za uanamitindo mbali kidogo na sanaa ya uigizaji. Pia anafahamika zaidi kwa kuigiza kama Jill Valentine katika filamu ya Resident Evil: Apocalypse na kucheza tena kama Elf Arya Drottningu katika filamu ya Eragon.

Huyu ni binti wa mzee Isaac Guillory, mpiga gitaa Mwiingereza-Mkuba. Guillory amepata kuigiza katika filamu nyingi za Kiingereza, na kisha baadaye filamu za Kiamerika. Si muda mrefu sana, amepata kucheza katika filamu za uzushi wa kisayansi na za kifantasia, ambazo zilitungwa kwa ajili ya vijana/watoto.

Maisha

Mahusiano 
Guillory alianza kutembea na mwigizaji mwenzake Nick Moran kunako mwaka wa 1997. Wawili hao walikuja kuachana baada ya miaka mitatu, yaani kunako mwaka wa 2000. Mwaka huohuo baadaye, akaanza kutembea na Enzo Cilenti. Cilenti na Guillory walioana kunako mwaka wa 2002, na wakati sherehe za ndoa yao Guillory alivaa gauni ya harusi la bibi yake. Wawili hao wanaishi mjini Los Angeles na London, lakini kunako mwaka wa 2007, wanandoa hao wakaamua kuweka makazi yao rasmi mjini Los Angeles.

Filamu alizocheza

Filamu za kawaida

Televisheni

Marejeo

Viungo vya nje 
 
 
 
 Sienna Guillory forum as Jill Valentine 
 Fan site of Sienna Guillory, including all photo albums of her career 
 Un-official Sienna Guillory site 

Waliozaliwa 1975
Waigizaji filamu wa Uingereza
Watu walio hai
Chama cha Kikristo cha Kidemokrasia cha Ujerumani

Chama cha Kikristo cha Kidemokrasia cha Ujerumani (kwa Kijerumani: Christlich Demokratische Union Deutschlands; kifupisho: CDU) ni kimojawapo kati ya vyama viwili vikubwa vya kisiasa nchini Ujerumani. Kinajielezea chenyewe kuwa:  chama cha kisiasa kilicho cha Kikristo, cha kidemokrasia, cha uhuru na cha mapokeo, chenye msimamo wa kati ya eneo la kisiasa.

Mnamo mwezi Novemba katika mwaka wa 2005 Angela Merkel amepata kuwa Chansela wa Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani kwa kupitia kiti cha chama cha CDU.

Chama na dini 
Kihistoria CDU ilianzishwa kama maungano ya mikondo ya Kikatoliki na Kiprotestanti ya kisiasa ya Kijerumani baada ya vita kuu ya pili ya dunia. 

Kabla ya utawala wa Adolf Hitler mikondo hii iliendelea kandokando hadi mwaka 1933; chama cha Zentrum kilikuwa chama cha Kikatoliki na vyama vya kiprotestanti vilijipasua hadi kupotea. 

Baada ya vita ilikua nia ya wanasiasa Wakristo kuungana na kuwa na sauti moja, hivyo waliunda CDU. Kwa miaka mingi uwiano kati ya wanasiasa Wakatoliki na Waprotestanti ulikuwa jambo muhimu ndani ya chama.

Katika miaka ya nyuma CDU imejitahidi kukusanya pia Waislamu Wajerumani hasa kutoka wahamiaji Waturuki na watoto wao. CDU imekuwa chama cha kwanza katika Ujerumani kilichomteua waziri Mwislamu kwenye ngazi ya serikali ya jimbo la Saksonia ya chini mwaka 2010.

Vyama vya Kisiasa Ujerumani
Kioksitania

Kioksitania ("occitan") ni lugha ya jimbo la Katalunya ya magharibi ya kaskazini, Ufaransa wa kusini, Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini, Monaco.

Pia inajulikana kama 

Occitan, Lenga d'òc

Idadi ya wasemaji (takriban) 

Toka 1.000.000 mpaka 3.700.000

Katalunya ya magharibi ya kaskazini (4.000), Ufaransa wa kusini (toka 1.000.000 mpaka 3.600.000), Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini (toka 50.000 mpaka 100.000), Monaco (4.500).

Cheo halali 

Rasmi pamoja na nyingine.
Katalunya ya magharibi ya kaskazini.
Haijakubaliwa: Ufaransa wa kusini.
Imekubaliwa halali: Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini.

Ufafanuzi 

Matumizi ya Occitan kama lugha ya serikali na ya vitabu yaliimarishwa mwanzo wa wakati wa Middle Ages. Maandiko ya kwanza, mwanzo wao ulikuwa karne 11. Kwenye karne 12 na 13 lugha ilipata nguvu sana ndani ya Ulaya. Lakini baadaye Ufaransa ulianza kutawala kwa nguvu nchi nzima na Kifaransa kilianza kutumiwa na watu wa Occitania.

Kumekuwa na majaribio ya kusitawi lugha tena, hasa kwenye vipindi fulani vya nusu ya pili ya karne 19 na karne 20 Ulaya. Matokeo ya hayo majaribio yamekuwa kuipatisha lugha cheo cha juu baina ya lugha za vitabu vyenye ufasaha Ulaya, na kuiingiza lugha katika shule, magazeti, redio, televisheni, na kadhalika. Vilevile imewekwa lahaja sanifu, yenye asili ya lahaja za Languedoc lakini yenye michango iliyotolewa kwa lahaza nyingine zote.

Tawi moja la lahaja za Occitan linaitwa Gasconian, na lina lahaja moja inayoitwa Aranese, ambayo eneo lake ni bonde la Aran, lililo sehemu moja ya Katalunya tangu karne 14. Katalunya ina sheria zake zenyewe, tofauti na zile za sehemu nyingine za Uhespanyola. Mkusanyo wa sheria za Katalunya unaitwa Estatut d'Autonomia de Catalunya. Kwa sababu ya hizo sheria, Aranese ilitunzwa na kuimarishwa, ikapata cheo cha rasmi mwaka 1990, pamoja na Kikatalani na Kihespanyola.

Kabla ya wakati huu, uandikaji ulirekebishwa (1982) kwa njia ambayo ilimaanisha kukubali na kuonyesha wazi kwamba Aranese ndiyo lahaja ya Occitan; na matumizi yake shuleni yalianza mwaka 1984. Siku za leo Aranese ni lugha ya serikali, ya elimu, na ya waandishi (wa habari na wa vitabu). Njia ya upotevu wa Occitan kwa kuweka Kifaransa badala yake, ambayo inatukia Ufaransa, haijageuza lahaja ya Aranese, iliyo na nguvu na maisha mazuri, pamoja na mikusanyiko ya watu wa vyama fulani wanaoihifadhi. Hata hivyo, hali yake nzuri haijaimarishwa kabisa na ina hatari na kuingia katika njia ya upotevu kwa sababu ya Kihespanyola na Kikatalani, lugha ambazo zinajulikana na watu wengi wa bonde la Aran na ambazo zinazungumzwa na baadhi kubwa ya watalii na wahamiaji wanaofika pale kila mwaka.

Viungo vya nje
makala za OLAC kuhusu Kioksitania
lugha ya Kioksitania katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/oci

Lugha za Kirumi
Leo Tolstoy

Lev Nikolayevich Tolstoy (kwa Kirusi Лев Николаевич Толстой; 9 Septemba 1828 - 20 Novemba 1910) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Urusi. 

Huhesabiwa kati ya wanariwaya bora wa fasihi duniani. Kati ya masimulizi yake makuu kuna Vita na Amani pamoja na Anna Karenina.

Familia na urithi 
Tolstoy alizaliwa katika familia ya makabaila kwenye kijiji cha Yasnaya Polyana karibu na mji wa Tula. Familia yake ilikuwa na undugu na makabaila wengi na Aleksander Pushkin alikuwa binamu yake.

Mapema Tolstoy alibaki yatima kutokana na kifo cha wazazi wake, akalelewa na dada yake mkubwa. 

Alianza kusoma lugha za Kiasia halafu sheria, lakini alipofikia umri wa miaka 20 aliacha masomo akaenda kuishi kwenye mashamba ya familia yake. Hapo alijikuta kama bwana wa familia za wakulima maskini aliokuwa amewarithi kama sehemu ya mali yake, wakiwa kama nusu watumwa jinsi ilivyokuwa kawaida kwa wakulima wengi wa Urusi wa siku zile, kumbe akajitahidi kuboresha maisha yao.

Mwanajeshi, mpenda amani, mla mboga 
Kama mwanajeshi alishiriki katika vita vya Urusi kwenye Kaukazi na vita vya Krimea.

Alirudi kwake kama adui wa vita akaendelea kulaumu vita na mabavu kati ya watu akijenga imani yake kwenye mfano wa Yesu Kristo. 

Imani hiyo ilileta baadaye ugomvi na Kanisa rasmi la Urusi (Waorthodoksi) lililotumia imani ya Ukristo kwa kubariki jeshi la taifa, wakati Tolstoy alikataa kushiriki vita tena.

Aliendelea kukataa kila aina ya kuua, kwa hiyo alikataa kuchinja wanyama na kula nyama. Aliandika:
Kula nyama ni mabaki ya unyama ndani ya binadamu. Ulaji mboga ni hatua ya kwanza kwenye njia ya mwangaza.
Ni hatua moja tu kutoka uuaji wa wanyama kwenda uuaji wa binadamu, vilevile kutoka kutesa wanyama kwenda kutesa watu. 
Kama huwezi kuua watu - vizuri! Kama huwezi kuua mifugo au ndege - bora; wala samaki wala wadudu - bora tena! Ujitahidi kusogea mbele, usipoteze muda kutafakari ni nini inayowezekana au haiwezekani. Fanya unachoweza.

Ndoa na kazi ya fasihi 
Mwaka 1862 alimwoa Sofia Andreevna Bers akazaa naye watoto 13. 

Kutokana na vitabu vyake juu ya vita vya Krimea alikuwa maarufu nchini Urusi na riwaya kubwa zilizofuata zilijenga sifa zake za kimataifa.

Pamoja na riwaya aliandika pia juu ya dini. Kitabu "Ufalme wa Mungu umo ndani yenu" kiliathiri watu wengi, wakiwa pamoja na Mahatma Gandhi na Martin Luther King.

Mwaka 1910 alikufa kutokana na kifua kikuu akiwa na umri wa miaka 82.

Waliozaliwa 1828
Waliofariki 1910
Tolstoy, Leo
Tula Oblast
Tula

Tula (Kirusi: Тула) ni mji wa Urusi ya Kati wenye wakazi 509,000 hivi ulioko kilomita 200 kusini kwa Moskva. Iko katika mkoa wa Tula Oblast.

Tula ina historia ndefu ya miaka 850 ikatajwa mara ya kwanza katika hati ya mwaka 1146.

Kuna majengo ya kihistoria, kama makanisa na boma la Kremlin, yaliyodumu hadi leo. 

Watalii wanaotembelea Tula wanaelekea Yasnaya Polyana, kilomita 14 upande wa kusini, alikoishi mwandishi mashuhuri Lev Tolstoy aliyezikwa hapa pia. 

Leo hii ni mji wa viwanda hasa vinavyotengeza silaha na pia mashine mbalimbali.

Picha za Tula

Viungo vya nje

Miji ya Urusi
Tula Oblast
Mark Twain

Mark Twain lilikuwa jina la kisanii la Samuel Langhorne Clemens (30 Novemba 1835 - 21 Aprili 1910) aliyekuwa mwandishi nchini Marekani.

Maisha 
Alizaliwa katika mji wa Florida kwenye jimbo la Missouri akaendelea kuwa mwandishi wa magazeti na baadaye nahodha wa meli ya mto Missisippi. 

Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani ilizuia usafiri wa mtoni akaenda magharibi alipojaribu kuchimba dhahabu akaanza tena kuandika kwenye gazeti.

Mwaka 1863 alianza kuandika kwa jina la kuchaguliwa "Mark Twain". Jina hilo lilitokana na lugha ya mabaharia likimaanisha "alama mbili" kwenye uzi wa kupima kina cha maji chini ya meli ni kina kinachohitajika kwa safari. Kwa jina hilo alitoa hadithi za kichekesho zilizopendwa na watu akajenga sifa yake. 

Akatumwa na magazeti kwa safari akiendelea kutoa taarifa za kichekesho juu ya safari zake.

Baadaye alitoa pia riwaya. Kati ya vitabu vyake ambavyo hutazamwa kama bora ni Huckleberry Finn ambayo ni hadithi ya kijana Mzungu anayemsaidia mtumwa mwenye asili ya Afrika kupata uhuru wake katika majimbo ya kusini ya Marekani.

Maandiko 
 The Adventures of Tom Sawyer (1876)
 The Prince and the Pauper (1882)
 Adventures of Huckleberry Finn (1884)
 A Connecticut Yankee in King Arthur's Court (1889)

Viungo vya Nje 
 Mark Twain mobile ebooks 
 Quotes by Mark Twain

Waandishi wa Marekani
Kanuni ya Archimedes

Kanuni ya Archimedes ni kanuni ya kisayansi iliyotambuliwa miaka 2000 iliyopita na mtaalamu Mgiriki Archimedes. Inaeleza nguvu ya ueleaji wa gimba ndani ya midia kama kiowevu au gesi.

Inasema:
Nguvu ya ueleaji wa gimba ndani ya midia ni sawa na nguvu ya uzito wa kiasi cha midia kilichosogezwa na gimba.

Archimedes aligundua kanuni hii alipotazama vitu vilivyowekwa katika maji. Kila mtu anayeogelea mtoni anajisikia mwepesi. Gimba linaloingia ndani ya maji linaonekana nyepesi kuliko gimba lilelile kwenye nchi kavu. Lakini masi yake haibadiliki.

Hadithi jinsi Archimedes alitambua kanuni 
Archimedes alitambua hiyo alipopewa kazi ya kuchunguza kiasi cha dhahabu ndani ya taji la mfalme. 

Alihangaika kwa muda mrefu hadi siku moja alipata usuluhisho wakati wa kuoga. Aliona ya kwamba maji bafuni yalipanda juu wakati alipoingia akaelewa ya kwamba mjao wa mwili ulichukua nafasi ya kiasi cha maji ambayo yalisogezwa kando na hii ilionekana kwa kupanda juu kwa uwiano wa maji wakati wa kuingia ndani ya chombo cha bafu. 

Archimedes aliendelea kuelewa ya kwamba upungufu wa uzito aliosikia ndani ya maji ulikuwa sawa na uzito wa maji yaliyosukumwa kando. Hii ilimsaidia kupima taji kwa kulinganisha kiasi cha maji yaliyosukumwa na kiasi fulani cha dhahabu tupu chenye uzito uleule sawa na taji na mjao wa taji lenyewe.

Umuhimu wa kanuni ya Archimedes 
Kanuni yake ya ueleaji inafaa katika media kama viowevu au gesi. Meli na boti hazizami chini ndani ya maji kwa sababu zinasogeza maji kando na kupata ueleaji kwa njia hii. Densiti ya meli yote ni ndogo kuliko densiti ya maji hivyo inaelea. 

Hata puto na ndegeputo hutumia kanuni hiyohiyo kwa kujaza nafasi ya ndani kwa gesi yenye densiti ndogo kuliko densiti ya hewa.

Viungo vya Nje 
Falling in Water (Animation 1)
Falling in Water (Animation 2)
Falling in Water 

Kanuni za Fizikia
Mashua

Mashua ni jina la jumla la vyombo vya kusafiri kwenye maji. Zinaweza kuendeshwa kwa njia mbalimbali, kama makasia, matanga na injini. Mashua zenye injini huitwa boti kwa kawaida na zilizo kubwa sana huitwa meli. Ikiwa injini inafanya kazi kwa mvuke, mashua inaitwa merikebu.

Mashua hutengenezwa kwa maada mbalimbali, kama mbao, mafunjo, plastiki au feleji. Zinasafiri kwenye bahari, maziwa na mito, na kubeba watu au mizigo au yote. Mashua ambazo hutumiwa kuvuka mito huitwa feri au vivuko. Zile zinazoweza kwenda chini ya maji huitwa manowari.

Huko pwani ya Afrika ya Mashariki, aina mbili za mashua kubwa kiasi za mbao zenye (ma)tanga ni za kawaida. Jahazi ndilo kubwa zaidi na linatumika kwa biashara katika pwani na kuelekea Uarabuni na Uhindi. Mashua hapa ni chombo kidogo zaidi cha mbao ambacho hutumiwa mara nyingi kwa uvuvi. Aina hizi zote mbili zimejengwa kwa miunda ya mbao.

Aina nyingine mbili za mashua zimetengenezwa kwa magogo ya miti yaliyotemuliwa. Sahili zaidi ni mtumbwi, unaotumika karibu na pwani na kwenye komeo za bahari na mito. Unasukumwa kwa kafi au upondo. Kwa ujumla huwa na urefu wa m 2 au 3 lakini unaweza kuwa hadi m 6. Mitumbwi midogo inaitwa hori na hutumika kwa usafiri kati ya ufuko na mashua kubwa zaidi.

Aina nyingine ni ngalawa, ambayo ni kubwa kuliko mtumbwi. Ingawa awali zilitengenezwa kutoka kwa gogo kubwa la mti, sasa mara nyingi hutengenezwa kwa mbao. Kwa kawaida hubeba tanga. Inatofautishwa na mashua kwa gubeti yake iliyoinuliwa na shetri iliyochongoka (mashua ina shetri ya mraba).

Marejeo

Viungo vya nje

Mashua
Rafadha

Rafadha (pia: rafardha; kutoka Kar. ارفض arfadha = kusambaza‎‎) ni chombo chenye umbo la panka kinachozunguka na kusogeza ndege hewani au boti na meli kwenye maji. 

Mara nyingi rafadha hutengenezwa kwa metali isipokuwa kuna pia rafadha za ubao kwa ndege au rafadha za plastiki.

Fizikia ya rafdha
Rafadha iko mwishoni wa msukano au mtaimbo unaozungushwa na injini. Rafadha huzunguka sambamba na mwendo wa mtaimbo ukiwa na mikono yake inayosababisha mkondo katika maji au hewa. Mkondo huu unasababisha mwinuko kanieneo yaani tofauti katika kani ya maji (hewa) kwa jumla na kanieneo ndani ya mkondo. Umbo la mikono ya rafadha na mweleko wa mzunguko huleta ama kanieneo kubwa au dogo na hivyo rafadha inaweza kuvuta au kusukuma chombo chake. Rafadha ya meli kwa kawaida imetengenezwa kwa njia ili kusukuma na rafadha ya eropleni kwa kawaida imetengenzwa kwa kuvuta.

Historia ya rafadha
Msingi wa uwezo wa rafdha ilitambuliwa na Archimedes wakati wa  Ugiriki ya Kale aliyegundua mtmbo wa skrubu ya Archimedes iliyopandisha maji kutoka mtoni kwenda mashamba. 

Leonardo da Vinci ni mtu wa kwanz anayejulikana kutambua nafasi ya rafadha kwa kusukuma chombo alipochora ramani ya helikopta ya kwanza lakini wakati wke teknolojia haikupatikana ilikuwa mchoro tu. Wengine kama James Watt walitambua pia uwezo wa rafadha lakini hawakuitumia katika mitambo.

Mwaka 1827 Mwaustria Josef Ressel alifaulu mara ya kwanza kutengeneza rafadha ya kusogeza meli. Wengine waliendeleza mtambo wake na kuanzia katikati ya karne ya 19 rafadha ilionekana kama teknolojia ya juu kwa meli zilizokuwa na injini ya mvuke.

Siku hizi rafadha ni teknolojia ya kawaida kwa meli hata kama mitambo mengine kama usukumaji wa jeti imeenea pia. 

Ndege ndogo husogezwa kwa rafadha lakini ailimia kubwa ya ndege kubwa hutumia nguvu ya jeti isipokuwa hata jeti hutumia fizikia ya rafadha ndani yake.

Viungo vya Nje 

Aircraft-Info.net - Propeller Aircraft 
Titanic's Propellers
Teknolojia
eropleni
meli
Parapela

Parapela (kutoka Kilatini propellere = kusogeza mbele) ni jina la rafadha ikitumiwa kwenye ndege.

Parapela inatumia fizikia kama kila rafadha inasababisha tofauti ya kanieneo inayovuta ndege mbele.

Helikopta huwa na parapela mbili; parapela kubwa inavuta helikopta juu na parapela ndogo ya nyuma husaidia kupanga mwelekeo wake inapokwenda.

Parapela za ndege hutengenezwa kwa kutumia ubao, plastiki na kwa mashine kubwa metali.

Tanbihi 

Teknolojia
Tezi (meli)

Kwa kundinyota linaloitwa Shetri tazama hapa Shetri (kundinyota)

Tezi (au: shetri) ni sehemu ya nyuma ya meli. Huko kuna usukani wa chombo unaoelekeza meli kule inakotakiwa kuelekea. Ni pia mahali pa rafadha inayosukuma chombo mbele. 

Kwa meli kubwa za uvuvi mara nyingi nyavu za kunasia samaki huteremshwa tezini.

Meli
Sitaha

Sitaha ni upande wa juu wa meli. Ni kama dari juu ya bodi yake. 

Sitaha ya juu ni mahali pa watu kukalia au kuwekea vitu.

Meli kubwa huwa na sitaha mbalimbali chini ya sitaha ya juu. Kwa maana hiyo sitaha ni ghorofa ndani ya meli.

Meli
Lucy Lawless

Lucille Frances Ryan (amezaliwa 2 Machi 1968) ni mshindi wa Tuzo ya Emmy akiwa kama mwigizaji bora filamu wa New Zealand. Amepata kufahamika baada ya kucheza katika tamthiliya ya Xena: Warrior Princess na Battlestar Galactica. Lawless pia ni mwanamuziki.

Viungo vya nje 

 
 

Waliozaliwa 1968
Waigizaji filamu wa New Zealand
Watu walio hai
Muziki wa hip hop

Muziki wa hip hop ni aina ya muziki ulioanza kunako miaka ya 1970, ukiwa umeanzishwa na Wamarekani weusi katika miji mikubwa ya Marekani. 

Hip hop mara nyingi inatumia staili moja ya kuimba iitwayo kurap au kufokafoka na ambayo mwimbaji anatoa au anaimba maneno-mashairi yaambatanayo na vina. Mashairi mengi yaliyoimbwa katika muziki wa hip hop yalikuwa yakizungumzia maisha halisi ya Watu weusi wa nchini Marekani, sanasana katika miji mikubwa.

Kuna baadhi ya mashairi ya muziki wa hip hop yanayozungumzia wahuni, uhalifu, na utumiaji haramu wa madawa ya kulevya. 

Muziki wa hip hop pia huchukua tabia (mwenendo) wa staili za muziki wa pop, yaani kama disko na reggae.

Soma zaidi 
 David Toop (1984/1991). Rap Attack II: African Rap To Global Hip Hop. New York. New York: Serpent's Tail. ISBN 1-85242-243-2.
 McLeod, Kembrew. Interview with Chuck D and Hank Shocklee. 2002. Stay Free Magazine.
 Yes Yes Y'All: Oral History of Hip Hop's First Decade. Fricke, Jim and Charlie Ahearn (eds). Experience Music Project. Perseus Books Group. ISBN 0-306-81184-7
 Corvino, Daniel and Livernoche, Shawn (2000). A Brief History of Rhyme and Bass: Growing Up With Hip Hop. Tinicum, PA: Xlibris Corporation/The Lightning Source, Inc. ISBN 1-4010-2851-9
 Chang, Jeff. "Can't Stop, Won't Stop".
 Rose, Tricia (1994). "Black Noise". Middletown, Connecticut: Wesleyan University Press. ISBN 0-8195-6275-0
 Potter, Russell (1995) Spectacular Vernaculars: Hip-Hop and the Politics of Postmodernism. Albany: SUNY Press. ISBN 0-7914-2626-2
 Light, Alan (ed). (1999). The VIBE History of Hip-Hop. New York: Three Rivers Press. ISBN 0-609-80503-7
 George, Nelson (2000, rev. 2005). Hip-Hop America. New York: Penguin Books. ISBN 0-14-028022-7
 Fricke, Jim and Ahearn, Charlie (eds). (2002). Yes Yes Y'All: The Experience Music Project Oral History of Hip Hop's First Decade. New York: Da Capo Press. ISBN 0-306-81184-7
 Kitwana, Bakar (2004). The State of Hip-Hop Generation: how hip-hop's culture movement is evolving into political power. Retrieved 4 Desemba 2006. From Ohio Link Database.

Tazama pia 
 Lango la Hip Hop

Viungo vya nje 
 When did Reggae become Rap? by D.George
 Hip Hop Influenced Community by J. Boss
 "In the Heart of Freedom, In Chains": 2007 City Journal article on Hip Hop and Black America 
 
 McLeod, Kembrew. Interview with Chuck D and Hank Shocklee. 2002. Stay Free Magazine, issue 20. Retrieved from http://www.stayfreemagazine.org/archives/20/public_enemy.html  on 9 Julai 2006.
Turk Hiphop Culture | www.TurkHiphop.Net 

Hip hop
muziki
Hip hop

Hip hop ni aina ya muziki unaoelezea aina ya usanii na utamaduni uliyotokana na jamii ya Wamarekani Weusi na Walatino kunako miaka ya 1970 mjini New York City, hasa katika kitongoji cha Bronx. 

DJ Afrika Bambaataa alieleza kwa muhtasari wa nguzo nne za utamaduni wa Hip hop: U-MC, U-DJ, breaking na uandikaji wa graffiti.

Elementi nyingine ni pamoja na beatboxing.

Uenezi
Kwa vile imeibukia kutoka mjini South Bronx, utamaduni wa Hip hop umeenea dunia nzima. 

Muziki wa hip hop awali ulianzishwa na Ma-DJ waliokuwa wanatengeneza midundo kwa kutumia mtindo wa kurudirudia na kusimama (hasa katika visehemu vidogo vya muziki wa kusisitiza mwelekeo wa kigongoma) kwenye turntable mbili, hasa hujulikana kama kusampo muziki.

Hii baadaye ikaja kusindikizwa na "rap", mtindo wa wizani unaotoa maneno au mashairi yaliyo kwenye vipimo vya mstari ulalo wa nota 16 katika fremu ya muda, ikiwa sambamba na  beatboxing, maujanja ya sauti hutumika hasa katika kugezea mfumo wa midundo na elementi za muziki mbalimbali na mautundu na vionjo kadhaa kutoka kwa Ma-DJ wa hip hop.

Muundo kamili wa kudansi na staili kadha wa kadha za mavazi zimezua mashabiki miongoni mwao katika muziki mpya. Elementi hizi zimeonesha mabadiliko ya na maendeleo kadha wa kadha katika historia ya utamaduni huu. Baadhi ya miziki ya hip-Hop hutoa maelezo ya kisiasa.

Mahusiano baina ya graffiti na utamaduni wa hip hop unatokana mionekano mipya tofauti iliyoongeza ufafanuzi wa kina na uenezi tofauti wa kivitendo ambapo kwingine walichukulia elementi ya hip hop kama sehemu ya sanaa, kukiwa na mpitilizo mkubwa baina ya hao wanaondika graffiti na hao wanaotenda elementi zingine za hip hop kivyao. Leo hii, graffiti imebakiwa kuwa sehemu ya hip hop, wakati kwa upande wa sanaa imechukua eneo kubwa katika masuala ya picha na michoro katika maeneosho mbalimbali duniani kote.

Tanbihi

 Huntington, Carla Stalling. Hip Hop Dance; Meanings and Messages. Jefferson, NC: McFarland & Company Publishers, Inc.

Marejeo

Tazama pia
 Lango la Hip Hop

Viungo vya Nje

 

Wamarekani Weusi
Mona Lisa

Mona Lisa (pia huitwa La Gioconda ambayo kwa Kiitalia ina maana ya mwanamke mchangamfu) ni mchoro maarufu wa mwanzoni mwa karne ya 16, kazi ya mwanasayansi na mchoraji Leonardo da Vinci. 

Inaaminika kuwa ni mmoja kati ya michoro mashuhuri zaidi duniani kote. Kwa sasa mchoro huu unapatikana katika jumba la maonyesho (makumbusho) la jijini Paris (Ufaransa) maarufu kama Louvre.

Viungo vya nje 

 "Why is Mona Lisa so famous?", a video commentary 
 Mega Mona Lisa, a large Mona Lisa fan site
 Theft of the Mon	a Lisa, from the PBS website for Treasures Of The World
 Aging Mona Lisa worries Louvre, an Aprili 2004 BBC article
 The Mona Lisa BBC article
 Leonardo da Vinci, Gallery of Paintings and Drawings
 Unmasking the Mona Lisa: Expert claims to have discovered da Vinci's technique 
 Who is Mona Lisa? Historical Facts versus Conjectures 
 Mona Lisa's voice simulated
 "Mona Lisa had a makeover, 3D images reveal" , Cosmos magazine, Septemba 2006
 Mona Lisa replicated in later art 
 Who the Mona Lisa Is 

Michoro
Chati (ndege)

Chati ni ndege wa jenasi mbalimbali katika familia Muscicapidae. Siku hizi wataalamu wengi wanaainisha spishi za Thamnolaea katika Myrmecocichla. 

Chati hawana rangi kali isipokuwa spishi za Thamnolaea ambao wana tumbo jekundu. Wengine ni weusi, wengine wana rangi ya kijivu au kahawia. 

Spishi hizi zinatokea Afrika na kadhaa zinatokea Asia ya Magharibi mpaka Uhindi. Kwa kawaida huonekana juu ya miamba, majabali na vilima vya mawe. 

Hula wadudu, matunda madogo, mafuta ya wanyama na takataka za kulika za nyumba. 

Hulijenga tago lao kwa vitu vyororo kama sufu, manyoya na nyuzinyuzi juu ya uoto mfupi au kati ya mawe. Jike hutaga mayai 3-5.

Spishi za Afrika 
 Emarginata schlegelii, Chati wa Karuu (Karoo Chat)
 Emarginata sinuata, Chati Mabawa-mundu (Sickle-winged Chat)
 Emarginata tractrac, Chati Mweupe (Tractrac Chat)
 Myrmecocichla aethiops, Chati Makwapa-meupe ((Northern) Anteater Chat)
 Myrmecocichla arnotti, Chati wa Arnott (Arnott's Chat)
 Myrmecocichla collaris, Chati wa Ruaha (Ruaha Chat)
 Myrmecocichla formicivora, Chati Kusi (Southern Anteater au Ant-eating Chat)
 Myrmecocichla melaena, Chati wa Rüppell (Rüppell's Black Chat)
 Myrmecocichla nigra, Chati Mabega-meupe (Sooty Chat)
 Myrmecocichla tholloni, Chati wa Kongo (Congo Moor Chat)
 Pinarochroa sordida, Chati-milima (Moorland Chat)
 Pinarornis plumosus, Chati-majabali  (Boulder Chat)
 Thamnolaea cinnamomeiventris Chati Chamawe (Mocking Cliff Chat)
 Thamnolaea coronata, Chati Utosi-mweupe (White-crowned Cliff Chat) – pengine inaainishwa pamoja na T. cinnamomeiventris

Picha 

Shore na jamaa
Wamarekani weusi

Wamarekani Weusi ni watu wanaoishi nchini Marekani wakiwa na mababu waliotoka Afrika. 

Mara nyingi mababu hao walipelekwa Marekani kama watumwa katika karne zilizopita. 

Jina hili linaweza kutaja pia watu ambao wazazi wao au wenyewe walihamia Marekani hivi karibuni tu kutoka Afrika au kutoka nchi nyingine, hasa za Karibi na Amerika Kusini.

Watumwa walipelekwa Marekani kutoka Afrika kati ya miaka 1619 na 1807 hasa wakati usafirishaji wa watumwa kutoka Afrika ulipigwa marufuku. 

Katika utamaduni wa Marekani kila mtu mwenye babu Mwafrika huhesabiwa kama "mtu mweusi" hata kama urithi wake wa kinasaba ni wa kichotara na sehemu kubwa ni wa Kizungu. 

Utafiti kwamba kwa wastani, damu yenye asili ya Afrika imechangia 78.1%, ile ya Ulaya 18.5% na ya Kiindio 3%.

Siku hizi Wamarekani weusi wengi huishi mijini lakini bado kuna maeneo yenye Wamarekani weusi wengi mashambani kusini mwa nchi. 

Kwa jumla kuna watu 39,151,870 wanaohesibwa kama Waamerika weusi na hao ni asilimia 13.5 ya Wamarekani wote. Wengi wao ni Wakristo Waprotestanti.

Mashuhuri kati ya Wamarekani weusi ni wanamuziki kama Louis Armstrong, wanasiasa kama Martin Luther King, Jr. au Barack Obama na waandishi kama Toni Morrison.

 
Watu wa Marekani
Brooke Allison

Brooke Allison (amezaliwa tar. 26 Septemba 1986) ni mwimbaji wa muziki wa pop kutoka mjini Fort Worth, Texas, Marekani. Allison alipata kujulikana zaidi baada ya kutoa wimbo wake wa "The Kiss-Off (Goodbye)" kunako mwaka wa 2001.

Wasifu

Maisha ya sanaa (kwa ufupi)
Mnamo mwaka 2001, Allison akatoa single yake kwanza iitwayo "The Kiss-Off (Goodbye)", na ikabahataika kushika nafasi ya 28 katika chati za Billboard magazine's Hot Singles Sales. Albamu yake ya kwanza inaitwa Brooke Allison (albamu), ambayo yenyewe ilitoka kunako mwezi Juni katika mwaka wa 2001.

Mnamo mwaka wa 2002, alikuwa na nyimbo nne ikiwemo na ya "Cinderella II: Dreams Come True" ambayo pia ilitumiwa kuwa kama kibwagizo cha filamu iliyo na jina hilohilo la wimbo na ilipata kutumiwa katika Disney's Princess Favorites. Mwaka mmoja baadaye, alipata kuonekana katika uchezi wa mmoja wa Nickelodeon maarufu kama  Taina katika sehemu ya "Hujuma".

Muziki

Albamu
 Brooke Allison (2001)

Single
 "The Kiss-Off (Goodbye)" (2001)

Marejeo

Viungo vya nje
 Brooke Allison  katika VH1.com
 

Watu walio hai
Waliozaliwa 1986
Wanamuziki wa Marekani
Fort Worth, Texas

Fort Worth ni mji wa tano kwa ukubwa katika Texas na ni mji wa 18 kwa ukubwa katika orodha ya miji ya Marekani. Mjii huu umepata kuwa mkubwa kuliko hadi kutuhubutu hata kuuingilia mji mwingine mkubwa wa Dallas, Texas. Kwa kigezo hicho, mara nyingi maeneo hayo hufupishwa na kuitwa kama Dallas/Ft. Worth, au DFW.

Viungo vya nje 
 City Government Website 
 Convention & Visitors Bureau
 Fort Worth Chamber of Commerce
 Vision FW 
 Fort Worth Star-Telegram
 Fort Worth Business Press 
 Fort Worth Architecture
 The Jack White Collection of Historic Fort Worth Photos
 Fort Worth Sister Cities
 Sundance Square
 Fort Worthology 
 West And Clear
 

Miji ya Texas
Dallas, Texas
Do You

"Do You" ni wimbo wa 2007 ulioimbwa na mwimbaji-mtunzi wa R&B Ne-Yo. Wimbo unamzungumzia Ne-Yo akiwa anajaribu kumwuliza mwanamke wake wa zamani kuwa keshawahi kumfikiria kabisa. Ni wimbo wa pili kutoka katika albamu yake ya pili ya Because of You.

Wimbo ulitolewa rasmi katika maredio kunako tarehe 12 Juni 2007. Katika mahojiano yake na BET, Ne-Yo amesema kwamba wimbo wa "Do You" ni sehemu ya pili ya wimbo wake wa awali wa "So Sick" ambao unatoka katika albamu yake ya kwanza ya In My Own Words.

Remix ya wimbo huu amemshirikisha mwanamama Mary J. Blige. Na remix yake nyingine amepata kumshirikisha mwanadada mwingine aitwaye Hikaru Utada, ambao ulitolewa nchini Japan kunako 21 Novemba 2007 ikiwa kama mmoja kati ya wimbo wa 7 kwa tungo zake za Kiingereza kutoka kwa mwanadada huyo.

Video yake
Mwanzoni kabisa Ne-Yo anaonekana akipigana na mpenzi wake wa zamani katika gari, ambaye baadaye aliondoka zake. Ne-Yo akawa anajaribu kuandika barua kwa mpenzi wake huyo huku akiwa anajaribu kumwuliza kama  ana mkumbuka.

Inaonekana kuwa ni vigumu kwa yeye kumkumbuka, na baadaye akapata kusoma barua aliyotumiwa na Ne-Yo na akaamua kuikunja-kunja na kuitupilia mbali. Mpenzi huyo baada ya muda anaonekana kumpiga busu mpenzi wake mpya wakiwa katika kochi, na akiwa amemlalia mapajani, wakati huohuo akiwa amemkalia mbali kidogo.

Ne-Yo kisha akakumbuka sehemu ambayo alikuwa ana kawaida ya kumpiga busu mpenzi wake huyo katika kochi hilohilo alilokaa na huyo bwana mpya.
Ne-Yo akaonekana akiendesha gari kwa kasi kisha akalisimamisha katika eneo lenye kibanda cha kupigia simu za kulipia, na kuanza kumpigia simu mpenzi wake wa zamani aje katika eno lile la kibanda cha simu za kulipia. Lakini kwa kwa bahati mbaya ule muda ambao dada yeye kafika, Ne-Yo yeye akawa tayari kesha ondoka zake.

Chati

Remix aliyoimba na Hikaru Utada

Mauzo ya Digital na Chati za Ujapani

Marejeo

Viungo vya nje

Nyimbo za 2007
Nyimbo za Ne-Yo
Nyimbo za Hikaru Utada
Allan Cormack

Allan MacLeod Cormack (23 Februari 1924 – 7 Mei 1998) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Afrika Kusini. Mwaka wa 1966 alikata uraia wa Marekani. Hasa anajulikana kwa uchunguzi wa eksirei na matumizi ya kompyuta katika uchunguzi huo. Mwaka wa 1979, pamoja na Godfrey Hounsfield alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1924
Waliofariki 1998
Wanasayansi wa Marekani
Wanasayansi wa Afrika Kusini
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Godfrey Hounsfield

Godfrey Newbold Hounsfield (28 Agosti 1919 – 12 Agosti 2004) alikuwa fundi umeme kutoka nchi ya Uingereza. Hasa anajulikana kwa kubuni picha za eksirei kwa njia ya kompyuta. Mwaka wa 1979, pamoja na Allan Cormack alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1919
Waliofariki 2004
Wanasayansi wa Uingereza
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Sauti ya Gharama

Sauti ya Gharama ni wimbo wa Dknob akimshirikisha Mez B.. Wimbo unatoka katika albamu ya kwanza ya Dknob ya Elimu Mitaani.com, iliyotoka mnamo mwaka wa 2005. Wimbo ulitengenezwa na mtayarishaji mashuhuri wa muziki wa hip hop P Funk.

Viungo vya nje

Nyimbo za 2004
Nyimbo za Dknob
Nyimbo za Tanzania
Nyimbo zilizotayarishwa na P Funk
Ne-Yo

Shaffer Chimere Smith (amezaliwa tar. 18 Oktoba 1979) ni mwimbaji, mtunzi, mtyarishaji, mnenguaji, mwigizaji na pia rapa kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Ne-Yo. Yeye ni Mwafro-Asia ambaye amechanganya kati ya Mmarekani Mweusi (baba) na Mchina-Mweusi (mama).

Wasifu

Maisha ya awali

Muziki

Albamu zake 

 In My Own Words (2006)
 Because of You (2007)
 Year of the Gentleman (2008)
 Libra Scale (2010)
 R.E.D. (2012)
 Non-Fiction (2015)

Filamu

Filamu za kawaida 
 Save the Last Dance 2 (2006)
 Stomp The Yard (2007)
 Steppin' (2007)
 Battle : LA (2011)
 Red Tails (2012)

Mwonekano wake katika TV 
 Las Vegas (2008)
 All My Children (2008)

Maelezo 
  Montgomery, James (2 Machi 2006). "Hawthorne Heights' Anti-Ne-Yo Campaign 'A Joke,' Label Claims ". MTVnews.com
  Source for UK release date of "Stay".

Marejeo

Viungo vya nje 
 Official Site
 
 

Waliozaliwa 1979
Wanamuziki wa Marekani
Waigizaji filamu wa Marekani
Wasanii wa Def Jam Recordings
Watu walio hai
In My Own Words

In My Own Words ni albamu ya kwanza ya mwimbaji-mtunzi wa R&B Ne-Yo. Albamu ilitoka mnamo tar. 28 Februari 2006. Nyimbo nne zilipata kutolewa katika albamu hii, "Stay", "So Sick", "When You're Mad", na "Sexy Love".

Wimbo wa kwanza kutolewa ulikuwa, "Stay", lakini hakumpa mafanikio makubwa na kuufanya kuwa wimbo pekee wa Ne-Yo, ambao haukupata kufikia chati za Billboard Hot 100 bora. Albamu ilipata kushika nafasi ya kwanza katika Billboard 200 kwa kuuza nakala zipatazo 301,000 katika wiki ya kwanza.

Badala ya hapo, kunako mwezi Agosti 2006, Ne-Yo akaanza kufanya matamasha na kuzunguka katika miji ya mbalimbali huku akiwa na baadhi ya wasanii wenzake kama vile Chris Brown na Dem Franchize Boyz. Baadaye albamu ikafikia kiwango cha platinam 1 kwa kuuza nakala mil. 1.6 kwa Marekani, na kopi milioni 2 kwa mauzo ya dunia nzima.

Maelezo
Ne-Yo ndiyo alioandika nyimbo za albamu nzima. Watayarishaji wa Kinorwei (Stargate) wametayarisha wimbo wa, "So Sick", na pia wamechangia mawili-matatu katika wimbo wa "Sexy Love", "Let Go", na "Time" kwa ajili ya LP ya kwanza.

Watayarishaji wengine katika albamu hii ni kama vile Ron "Neff-U" Feemstar, Brain "B-Nasty" Reed, na Jai "King" Titus of Drama Family Entertainment, ambaye ametayarisha wimbo wa kwanza, "Stay", na "Sign Me Up". "Let Me Get This Right" ni kazi nyingine ya wana Drama Family Entertainment.

Orodha ya nyimbo zilizopo

Chati

Marejeo

Viungo vya nje

Albamu za kwanza
Albamu za 2006
Albamu za Ne-Yo
Albamu zilizotayarishwa na Stargate
Laterani

Laterano (kwa Kilatini Lateranus) ni mtaa wa Roma maarufu hasa kwa sababu kulikuwa na ikulu mojawapo la Kaisari Konstantino Mkuu.

Baada ya yeye kuruhusu Ukristo katika Dola la Roma (Hati ya Milano, 313) ikulu liligeuzwa kuwa kanisa ambalo liliwekwa wakfu na Papa Melkiades (314), na mpaka leo linaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama kanisa kuu la jimbo la Roma na la ulimwengu mzima.

Tofauti na wanavyodhani wengi, ukulu wa Papa ni katika kanisa hilo, si katika Basilika la Mt. Petro huko Vatikano.

Jina rasmi ni kanisa la Kristo Mkombozi, lakini watu wanaliita kwa kawaida kanisa la Mt. Yohane (Mbatizaji) kwa kuwa nyuma yake ipo batizio kuu, tena juu ya ukuta wake wa mbele kandokando ya sanamu ya marumaru ya Yesu, zipo zile za Yohane Mbatizaji na Mtume Yohane.

Ndani, juu ya altare kuu yanatunzwa mafuvu ya vichwa vya Mtume Petro na Mtume Paulo.

Ndani ya kanisa hilo mara tano ulifanyika mtaguso ambao kila mmoja unahesabiwa na Kanisa Katoliki kuwa Mtaguso Mkuu.

Mpaka uhamisho wa Avignon (karne ya 14) mapapa waliishi karibu na kanisa hilo, na mpaka leo seminari kuu ya jimbo (pamoja na chuo kikuu cha Kipapa cha Laterano) iko nyuma yake.

Eneo lote ni nje ya mamlaka ya nchi ya Italia na linahesabiwa kuwa sehemu ya nchi huru ya Vatikano.

Roma
Kanisa kuu la Roma

Kanisa kuu la Roma ni jengo la ibada lililopo tangu karne ya 4 hadi leo katika mtaa wa Laterani mjini Roma.

Ni kwamba, kama majimbo yote ya Kanisa Katoliki, jimbo la Roma, ambalo askofu wake ni mkuu wa maaskofu wote, lina jengo moja la ibada linaloheshimiwa kama ishara ya umoja wa waamini wake.

Likiwa kanisa kuu la Papa, papo hapo ni kanisa kuu la dunia nzima kwa Wakristo wenye ushirika kamili naye.

Kanisa hilo liliwekwa wakfu mwaka 314 kwa heshima ya Kristo Mkombozi, lakini linajulikana zaidi kwa jina la Mt. Yohane (Mbatizaji), msimamizi wa Roma.

Sikukuu ya kutabaruku kanisa hilo inaadhimishwa na Wakatoliki tarehe 9 Novemba

Mitaguso mikuu
Katika kanisa hilo mara tano ulifanyika mtaguso mkuu:
wa 9. Mtaguso wa kwanza wa Laterano (1123)

wa 10. Mtaguso wa pili wa Laterano (1139)

wa 11. Mtaguso wa tatu wa Laterano (1179)

wa 12. Mtaguso wa nne wa Laterano (1215)

wa 18. Mtaguso wa tano wa Laterano (1512-1517).

Tanbihi

Majengo
Kanisa Katoliki
Roma
Papa
Baruj Benacerraf

Baruj Benacerraf (amezaliwa 29 Oktoba 1920) ni daktari kutoka nchi ya Venezuela. Alihamia Marekani 1940, na kupata uraia wa hapo 1943. Hasa alichunguza mfumo wa jeni. Mwaka wa 1980, pamoja na Jean Dausset na George Snell alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba. Kaka yake ni mwanafalsafa Paul Benacerraf.

Waliozaliwa 1920
Watu walio hai
Wanasayansi wa Venezuela
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Jean Dausset

Jean Dausset (amezaliwa 19 Oktoba 1916) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza mfumo wa jeni. Mwaka wa 1980, pamoja na Baruj Benacerraf na George Snell alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1916
Watu walio hai
Wanasayansi wa Ufaransa
Tuzo ya Nobel ya Tiba
George Snell

George Davis Snell (19 Desemba 1903 – 6 Juni 1996) alikuwa mwanajenetiki kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mfumo wa jeni. Mwaka wa 1980, pamoja na Baruj Benacerraf na Jean Dausset alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1903
Waliofariki 1996
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Roger Sperry

Roger Wolcott Sperry (20 Agosti 1913 – 17 Aprili 1994) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mbinu za upasuaji wa ubongo. Mwaka wa 1981, pamoja na David Hubel na Torsten Wiesel alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1913
Waliofariki 1994
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
David Hubel

David Hunter Hubel (amezaliwa 27 Februari 1926) alikuwa daktari kutoka nchi ya Kanada. Baadaye alihamia na kufanya kazi nchini Marekani. Hasa alichunguza jinsi habari za macho zinazofikishwa ubongoni. Mwaka wa 1981, pamoja na Roger Sperry na Torsten Wiesel alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1926
Watu walio hai
Wanasayansi wa Kanada
Wanasayansi wa Marekani
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Torsten Wiesel

Torsten Nils Wiesel (amezaliwa 3 Juni 1924) alikuwa daktari kutoka nchi ya Uswidi. Hasa alichunguza jinsi habari za macho zinazofikishwa ubongoni. Mwaka wa 1981, pamoja na Roger Sperry na David Hubel alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1924
Watu walio hai
Wanasayansi wa Uswidi
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Sune Bergström

Sune Bergström (10 Januari 1916 – 15 Agosti 2004) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uswidi. Hasa alichunguza tezi kibofu. Mwaka wa 1982, pamoja na Bengt Samuelsson na John Vane alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1916
Waliofariki 2004
Wanasayansi wa Uswidi
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Rhythm na blues

Rhythm na blues (kutoka Kiing. R&B au RnB) ni aina ya muziki uliomaarufu, ambao umejumlisha muziki wa jazz, gospo, na athari nzima za muziki wa blues. Kwa mara ya kwanza, muziki huu ulikuwa ukiimbwa na wasanii Waamerika Weusi. Lakini baadaye ulipendwa na watu wengi na kufikia hata kutumika na makundi na tamaduni za watu mbalimbali duniani.Lakini pia muziki huu ni muziki unaoonekana kuwa mgumu sana kwa wasanii wengi sana maana ukiangalia wengi wanachanganya na Zuku hivyo kupoteza uhalisia wake

Tazama pia 
 Blues
 Muziki wa Gospo
 Muziki wa Soul
 Funk
 Disco
 Hip hop soul
 Muziki wa hip hop

Marejeo 

Muziki wa R&B
Aina za muziki
Muziki wa Jazz
Muziki wa Blues
Muziki wa Pop
Muziki wa Soul
Allah

Allah ni neno la Kiarabu (الله, Allāh, kutokana na al ilāh, kwa Kiingereza "the God") linalorejea Mungu pekee. , muumba wa mbingu, dunia na vyote vilivyomo. 

Hasa linatumika katika dini ya Uislamu, lakini pia Wayahudi wanaoongea Kiarabu na Wakristo Waarabu na wa nchi nyingine (kama vile Malaysia) wanamwita Mungu "Allah" tangu kabla ya Mtume Muhammad. 

Hata dini za Bahai na Kalasinga zinamuita Mungu hivyo.

Tanbihi

Mungu
Uislamu
Paul Newman

Paul Newman (26 Januari 1925 - 26 Septemba 2008) alikuwa mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani. Newman alizaliwa mjini Shaker Heights, Ohio, Marekani. Alifahamika sana kwa kucheza katika filamu ya Butch Cassidy and the Sundance Kid, ilichezwa mnamo mwaka wa 1969. Humo alicheza kama Butch Cassidy. Newman alipata kumwoa mwigizaji filamu mwenzake Bi. Joanne Woodward.

Viungo vya nje 

 Newman/Haas Racing
 Newman's Own
 The Hole in the Wall Gang Camp
 Is Paul Newman ready for his swan song? 

Waigizaji filamu wa Marekani
Bengt Samuelsson

Bengt Ingemar Samuelsson (amezaliwa 21 Mei 1934) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uswidi. Hasa anajulikana kwa kuchunguza tezi kibofu. Mwaka wa 1982, pamoja na Sune Bergström na John Vane alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1934
Watu walio hai
Wanasayansi wa Uswidi
Tuzo ya Nobel ya Tiba
John Vane

John Robert Vane (29 Machi 1927 – 19 Novemba 2004) alikuwa mtaalamu wa madawa kutoka nchi ya Uingereza. Hasa anajulikana kwa kuchunguza athari za aspirini kwa tezi kibofu. Mwaka wa 1982, pamoja na Sune Bergström na Bengt Samuelsson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Waliozaliwa 1927
Waliofariki 2004
Wanasayansi wa Uingereza
Tuzo ya Nobel ya Tiba
Waborana

Waborana Oromo (ambao pia huitwa Boran) ni kabila lipatikanalo Kusini mwa Ethiopia, Oromia na Kaskazini mwa Kenya ambao wanajulikana kuwa wafugaji.
Wao ni kundi dogo la Waoromo.
Wanawakilisha nusu ya makundi mawili ya Waoromo asili, nusu nyingine ikiwa Wabarentu. Takribani watu milioni 7 wanajitambulisha kama jamii ya Waborana.

Wasifu
Waoromo wa Kaskazini mwa Kenya waliingia eneo hilo mara ya kwanza kutoka Kusini mwa Ethiopia wakati wa uhamiaji mkubwa wa Karne ya 10.
Walitawanyika kuwa Waborana wafuga ng'ombe na wafuga ngamia, Wagabra na Wasakuye.

Lugha
Waborana huzungumza Kiborana (au afaani Boraana), ambayo ni mojawapo ya Lugha za Kikushi ambayo pia ni mojawapo ya makundi makubwa ya Lugha za Kiafrika-Kiasia.

Kalenda ya Kiborana
Inaaminika kuwa Waborana wana Kalenda yao waliyoitunga karibu miaka ya 300 KK. Kalenda yao hutegemea matukio ya anga ya mwezi pamoja na Nyota Saba.

Miezi ya Kiborana (Mizunguko ya miezi na nyota) ni:
Bittottessa (iangulum), 
Camsa (Pleiades),
Bufa (Aldebarran), 
Waxabajjii (Belletrix),
Obora Gudda (Orion-Saiph ikiwa kati),
Obora Dikka (Sirius), 
Birra (Mwezi mzima),
Cikawa (gibbous moon), 
Sadasaa (Nusu-mwezi),
Abrasa (Kipande kikubwa cha mwezi), 
Ammaji (Kipande cha wastani), na 
Gurrandala (Kipande kidogo).

Matabaka madogo
Waoromo wanajumuisha makundi mawili muhimu, ambayo hugawanyika katika koo nyingi za kifamilia.
Kutoka Magharibi kuelekea Mashariki na Kaskazini kuelekea Kusini, matabaka hayo ni:
 Macha Oromo waishio katikati ya mito ya Didessa na Omo, na kusini kuelekea Gibe;
 Tulama Oromo, waishio Oromia, karibu na Addis Ababa;
 Guji Oromo, kundi la Kusini la Waoromo, wanaoishi karibu na Garri na Borana Oromo
 Borana Oromo, waishio katika eneo la Borena Zone, ambayo inajumuisha Moyale. Wanaishi pia nchini Kenya na sehemu za Somalia.
 Gabra Oromo ambao wanaishi Kaskazini mwa Kenya katika mpaka wa Moyale eneo la Garri, (Gharri), ambao wanaishi Kaskazini Mashariki mwa Kenya na sehemu za Somalia

Kuna vikundi vingine vingi pia.

Tanbihi

Kusoma zaidi

 Asmerom Legesse,  Gada
 Beckingham and G.W.B. Huntingford, Some records of Ethiopia Hakluyt Society, 1954
 Bassi Marco, Decisions in the Shade. Political and juridical processes among the Oromo-Borana Red Sea Press, 2005
 Clifford H F Plowman CMG OBE, Notes On The Gedamoch Ceremonies Among The Boran ,  ''(Journal of the Royal African Society, Vol. 18, No. 70 (Jan., 1919), pp. 114–121 )''
 .

Viungo vya nje
 Ethnologue

Makabila ya Kenya
Makabila ya Ethiopia
Milima ya Lebanoni

Milima ya Lebanoni ni safu ya milima katika nchi ya Lebanoni inayoanza katika Syria. Inaelekea sambamba na pwani ya Mediteranea na milima ya Lebanoni ndogo. Mwelekeo wa safu ni kutoka kaskazini kwenda kusini kwa urefu wa kilomita 240. Kati yake, kilomita 160 ziko ndani ya Lebanoni na kilomita 80 ndani ya Syria.

Upande wa magharibi kuna tambarare nyembamba kando ya pwani ya bahari na upande wa mashariki ni bonde la Beka'a na ng'ambo yake ni safu ya Lebanoni ndogo. 

Sehemu ya juu ni mlima Qurnat as Sawda' wenye kimo cha mita 3,088 juu ya UB. Kuanzia mwezi Novemba hadi Aprili milima ya juu hufunikwa na theluji iliyosababisha milima kuitwa "leban" yaani nyeupe. 

Zamani palikuwa na misitu minene lakini miti imekatwa tangu nyakati za kale na leo hii ni miti michache iliyobaki. Taarifa nyingi za Biblia zinataja miti ya Lebanoni iliyotumiwa kwa ajili ya ujenzi wa nyumba, hekalu la Yerusalemu na pia kwa meli (kwa mfano Kitabu cha kwanza cha Wafalme 5:20 au Ezekieli 27:5). Mti maarufu zaidi wa Lebanoni ni mwerezi.

Milima ilikuwa kimbilio la vikundi vingi vilivyoteswa penginepo, kwa mfano Wakristo Wamaroni, Waislamu Washia na Wadruzi.

milima ya Asia
milima ya Lebanoni
milima ya Syria
Milima ya Biblia
Brandenburg

Brandenburg ni moja ya majimbo 16 ya kujitawala ya Ujerumani lenye wakazi milioni 2,6 kwenye eneo la 29 056 km². Mji mkuu ni Potsdam. Waziri mkuu ni Matthias Platzeck wa chama cha SPD anayesimamia serikali ya mseto.

Jiografia 
Brandenburg ni sehemu ya Ujerumani inayozunguka jimbo la mji mkuu wa Berlin; menginevyo imepakana na Poland upande wa mashriki na majimbo ya Kijerumani ya Mecklenburg-Pomerini (Mecklenburg-Vorpommern), Saksonia ya chini (Niedersachsen), Saksonia (Freistaat Sachsen) na Saksonia-Anhalt (Sachsen-Anhalt). 

Uso wa nchi ulifinyangwa na barafuto kubwa za Enzi ya Barafu zilizoacha hasa mchanga kwa umbo la safu za vilima vidogo ambavyo kwa jumla havizidi kimo cha mita 100 juu ya UB. Kwa hiyo sehemu kubwa ya mashamba haina rutba nzuri lakini kuna pia maeneo kadhaa yenye rutba. Kilimo kinategemea umwagiliaji na kuna maeneo mapana ya misitu.

Mito mikubwa haipiti jimboni isipokuwa mto Havel lakini mito mikubwa ya Elbe na Oder ni mipaka ya Brandenburg.

Kuna mihji minne mikubwa kidogo ambayo ni mji mkuu Potsdam uliopo mpakani wa Berlin halafu miji ya viwanda Brandenburg an der Havel, Cottbus na Frankfurt (Oder) (ambayo ni tofauti na Frankfurt katika Hesse).

Historia 
Eneo la jimbo lilikaliwa na makabila ya Waslavoni hadi mwaka 929 lilipovamiwa na Wajerumani. Baada ya kutekwa kabisa na makabaila Wajerumani Brandenburg ilikuwa dola la kujitegemea ndani ya Dola Takatifu la Kiroma tangu 1157.

Watawala wapya walichukua walowezi Wajerumani na Waholanzi waliojenga vijiji na miji na wakazi kwa jumla walikuwa mchanganyiko wa Waslavoni na Wajerumani. Hadi leo kuna vijiji kadhaa vya Wasorbia wanaotumia lugha ya Kislavoni hata wakiwa Wajerumani kisiasa.

Tangu 1415 nasaba ya Hohenzollern kutoka Ujerumani ya kusini ilipewa utemi wa Brandenburg. Nasaba hii iliendelea kutawala jimbo hadi 1918 na kuifanya dola kubwa kabisa katika Ujeruami na pia dola mihimu katika Ulaya.

Mwaka 1618 watawala walirithi eneo la Prussia lililowahi kuwa dola la Wamisalaba. Baada ya uharibifu wa vita ya miaka 30 utemi wa Brandenburg iliendelea kuwa sehemu ya Ujerumai iliyofaulu kujenga uchumi na jeshi lake na kupanusha eneo. Mwaka 1701 mtemi wa Brandenburg alijiwekea taji la kifalme akajiita mfalme wa Prussia. 

Hivyo Brandenburg iliendelea kuwa jimbo kubwa ndani ya ufalme wa Prussia. Prussia ilipoingia 1871 katika Dola la Ujerumani Brandenburg ilibaki kama mkoa mkubwa wa Prussia. 

Baada ya vita kuu ya pili ya dunia Prussia ilibomolewa 1945 na Brandenburg ilikuwa sehemu ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani (JKK) iliyoshikamana upande wa Umoja wa Kisovyeti. Hapa eneo la Brandenburg iligawiwa mwaka 1952 wakati majimbo ya kale yaliondolewa katika JKK na ardhi yake iliingia chini ya mikoa mitatu.

Baada ya maungano wa Ujerumani mwaka 1990 majimbo ya awali yalirudishwa kwenye eneo la JKK pamoja na Brandenburg. 

Tangu 1996 kuna mipango ya kuunganisha majimbo ya Brandenburg na Berlin lakini maungano haya yalisimamishwa mara ya kwanza katika kura ya wananchi isipokuwa mipango inaendelea.

Picha za Brandenburg

Tovuti za Nje 

 Brandenburg - Official Website (also in English)

!
Majimbo ya Ujerumani