Shinikizo la rika

Shinikizo la rika ni ushawishi (wa moja kwa moja au usio wa moja kwa moja) kutoka kwa wenzao, yaani, wanachama wa vikundi vya kijamii walio na mapendeleo, uzoefu au hadhi sawa katika kijamii. Washiriki wa kikundi rika wana uwezeko mkubwa wa kuathiri imani, maadili na tabia ya mtu. Kikundi au mtu binafsi anaweza kutiwa moyo na kutaka kuwafuata wenzao kwa kubadilisha mtazamo, maadili au mienendo ili iendane na yale ya kikundi au maarufu ya mtu binafsi. Kwa mtu aliyeathiriwa na shinikizo la rika, hii inaweza kuwa na ushawishi chanya au hasi.

Vikundi vya kijamii vinajumuisha vikundi vya uanachama ambapo watu binafsi wana uanachama "rasmi" (k.m. vyama vya kisiasa, vyama vya wafanyakazi, shule) na vikundi ambavyo wanachama haufafanuliwi wazi. Hata hivyo, mtu hahitaji kuwa mwanachama au kutafuta uanachama wa kikundi ili kuathiriwa na shinikizo la rika. Mtu binafsi anaweza kuwa katika umati, kundi la watu wengi, na bado akaathiriwa na shinikizo la rika. Utafiti unapendekeza kwamba mashirika na pia watu binafsi wanaweza kuathiriwa na shinikizo la rika. Kwa mfano, shirika linaweza kutoa uamuzi kutokana na mitindo ya sasa ili kupokea watu wanaofanana zaidi au kukuza wafuasi.

Shinikizo la rika linaweza kuathiri watu wa makabila yote, jinsia na rika zote. Watafiti wamechunguza mara kwa mara athari za shinikizo la marika kwa watoto na vijana, na katika mazungumzo maarufu neno "shinikizo la rika" hutumiwa mara nyingi kwa kurejelea makundi hayo ya umri. Ni muhimu kuelewa kwamba kwa watoto wa umri wa ujana, wanakabiliwa na kutafuta utambulisho wao. Erikson, mtaalamu wa saikolojia ya jamii, anaeleza kwamba utambulisho unakabiliwa na mkanganyiko wa dhima, kwa maneno mengine, watoto hawa wanajaribu kupata hisia ya kuhusika na ndio wanaoathiriwa zaidi na shinikizo la marika kama njia ya kukubalika. Kwa watoto, mada zinazosomwa sana ni uwezo wao wa kufanya maamuzi huru. Kwa vijana, mahusiano ya shinikizo rika kwa kujamiiana na matumizi mabaya ya dawa yamefanyiwa utafiti kwa kiasi kikubwa. Shinikizo la marika linaweza kutekelezwa kupitia mawasiliano ya ana kwa ana na kupitia mawasiliano ya kidijitali. Mitandao ya kijamii hutoa fursa kwa vijana na watu wazima kuweka au kupata shinikizo kila siku.

Uchunguzi wa mitandao ya kijamii huchunguza miunganisho kati ya wanachama wa vikundi vya kijamii, ikiwa ni pamoja na utumiaji wao wa mitandao ya kijamii, ili kuelewa vyema mbinu kama vile kubadilishana taarifa na vikwazo vya kirika. Vikwazo vinaweza kuanzia mitazamo inayopendekeza kutoidhinishwa, vitisho na vurugu. Vikwazo vya kirika vinaweza kuongeza tabia chanya au hasi. Ikiwa vikwazo vya kirika vitakuwa na athari inategemea sana matarajio ya wanachama na vikwazo vinavyowezekana kutekelezwa. Inaweza pia kutegemea nafasi ya mtu katika mtandao wa kijamii. Wale walio muhimu zaidi katika mtandao wa kijamii wanaonekana kuwa na uwezekano mkubwa wa kuwa na ushirikiano, labda kutokana na jinsi mitandao inavyoundwa. Hata hivyo, hii huenda kwa njia zote mbili na hivyo pia wana uwezekano mkubwa wa kushiriki katika tabia mbaya. Hii inaweza kusababishwa na kujirudia kwa shinikizo la kijamii wanalopitia katika mitandao yao.

Marejeo 

WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Ujana
Saikolojia
elimu jamii