LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Mange Kimambi

Mange Jumanne Ramadhan Kimambi (alizaliwa mkoa wa Arusha, 1980) ni mmoja wa wanawake wanaharakati wenye ushawishi mkubwa katika nchi ya Tanzania. 

Mange Kimambi kabila lake ni Mpare. Ameolewa na mzungu raia wa Marekani na wamebahatika kupata watoto wawili wa kiume. Hadi sasa amekuwa akiishi jijini Los Angeles nchini Marekani tangu mwaka 2008.
.

Elimu
Mange Kimambi alipata elimu ya msingi katika Shule ya msingi Arusha; baadaye alichaguliwa kujiunga na shule ya sekondari Arusha lakini alipelekwa na baba yake kusoma elimu hiyo katika jiji la Harare nchini Zimbabwe. 

Baada ya kuhitimu elimu ya sekondari Mange Kimambi alipata nafasi ya kwenda nchini Marekani kwa ajili ya masomo ya juu, lakini wakati akiwa masomoni alipata ujauzito na kujifungua mtoto wa kike aitwaye Bhoke. 

Baadaye aliamua kurejea nchini Tanzania ili kujipanga tena kwa ajili ya kuendelea na shule. Dada huyu alifanikiwa kujiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM) mnamo mwaka 2004 ambapo alisoma na kutunukiwa shahada ya Business Administration. Baada ya kupata shahada alikwenda Dubai katika Falme za Kiarabu ambapo alisoma na kupata shahada ya uzamili(MBA).

Maisha baada ya shule
Maisha ya Mange Kimambi baada ya shule yaliambatana na umaarufu uliokuwa ukikua siku baada ya siku na hii ilichangiwa zaidi na kuandikwa zaidi na magazeti ya udaku pamoja na blogu mbalimbali za Tanzania. Kwa kiasi kikubwa dada huyo hakuwa akifurahishwa na taarifa nyingi zilizokuwa zikiandikwa na kuripotiwa juu yake katika magazeti ya udaku na blogu: jambo hilo lilipelekea Mange Kimambi kuanzisha blogu yake aliyoiita U-Turn kwa ajili ya kujibu mashambulizi ya wale waliokuwa wakimuandama kupitia magazeti na blogu. Kwa muda mrefu amejikuta akiingia katika migogoro na wasanii, wanamitindo na wanablogu maarufu nchini. Baadhi yao ni Zari The Bosslady, Diamond Platnumz, Lemutuz, Wema Sepetu. Kitendo cha yeye kuingia katika majibizano na mastaa hao kimempelekea kuwa maarufu sana nchini, hasa kwa watumiaji wa mitandao ya kijamii.

Katika ulingo wa siasa
Tangu alipoanza kufuatilia na kujihusisha na mambo ya siasa alifikia hatua akawa anasema hajui maisha yake yangekuaje bila CCM. Lakini amejizolea na kujipatia umaarufu zaidi kuanzia mwaka 2016 maara baada ya serikali ya awamu ya tano inayoongozwa na Rais John Pombe Magufuli kuingia madarakani. Umaarufu wa Mange Kimambi umetokana zaidi na kitendo cha yeye kuonesha na uthubutu wa kupinga waziwazi mambo mengi yanayofanywa na Serikali iliyo chini ya chama tawala CCM. Umaarufu wake huu umepelekea kuwa ni miongoni mwa watu wenye wafuatiliaji wengi katika mitandao ya kijamii, hasa Instagram, kiasi cha kufikia kuwa na wafuatiliaji karibu milioni tano.

Tanbihi

Viungo vya nje 
https://wazalendo25.blogspot.com/2017/03/makala-mange-kimambi-ni-nani-kumbe.html
https://www.jamiiforums.com/threads/who-is-mange-kimambi-jua-ukweli-wenye-facts-sio-grapevine-kumhusu-huyu-mtu-biography-and-facts.693066/

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Maria Kamm

Maria Kamm  alikuwa mwanamke wa kwanza kupata shahada nchini Tanzania. Miaka 53 ya maisha aliyatumia kuwaelimisha na kuwashauri vijana hata kuwapa elimu ya bure. Pia aliwahi kuwa mwalimu mkuu katika shule ya sekondari ya Weruweru, Moshi..

Tanbihi

Wanawake wa Tanzania
Fatma Karume

Fatma Karume (amezaliwa 15 Juni 1969) ni mwanasheria wa Kitanzania na wakili wa kujitegemea, mwanaharakati ambaye aliwahi kuwa rais wa Chama cha Wanasheria Tanganyika (TLS) katika kipindi cha mwaka 2018 hadi 2019. Alipata wadhifa huo baada ya kushinda katika uchaguzi wa uraisi wa chama hicho uliofanyika Aprili 2018 na hivyo kumrithi mtangulizi wake Tundu Lissu aliyekiongoza chama hicho kutoka mwaka 2017 hadi 2018.  

Katiba ya chama cha TLS huruhusu kuongoza kwa muda wa mwaka mmoja tu. Rugemeleza Nshala alichaguliwa katika uchaguzi huo kuwa Makamu wa Rais wa chama hicho. Hivyo alikuwa rais wa TLS hadi mwaka 2019 Dr. Rugemeleza Nshala alipochaguliwa kuwa rais mpya.

Maisha
Fatma Karume ni mtoto wa raisi mstaafu wa Zanzibar Amani Abeid Karume na mjukuu wa raisi wa kwanza wa Zanzibar Abeid Amani Karume.

Elimu
Baada ya kumaliza elimu ya sekondari alianza kusoma sheria huko Strasbourg, Ufaransa hadi 1991. Mwaka 1992 akaendelea kupata shahada ya awali ya sheria kwenye Chuo Kikuu cha Sussex. Mwaka 1994 alikubaliwa kuwa wakili katika Tanzania bara na Zanzibar, mwaka 1997 alipata Shahada ya uzamivu katika sheria (LLM) kwenye Chuo cha Uchumi London mwaka 1997 akapokelewa katika uwakili mjini London. 

Anaongea kwa ufasaha lugha tatu ambazo ni: Kiswahili, Kiingereza na Kifaransa.

Kazi
Fatma Karume ni mwenza katika kampuni ya mawakili ya IMMMA yenye makao makuu katika jiji la Dar es Salaam, Tanzania. 

Ana uzoefu wa zaidi ya miaka 25 katika nyanja ya sheria. Ni mbobezi katika sheria za kodi na ameshawahi kuwakilisha benki kubwa katika kesi mbalimbali.

Amepata hitilafu nyingi kutoka serikalini tangu aanze uharakati wake juu ya uhuru wa kujieleza ambao aliona unapotea kwa kasi na hivyo kujipatia umaarufu sana katika Twitter kama Shangazi akiwa na wafuasi zaidi ya laki tisa kuanzia mwaka 2018.

Fatma Karume ni kati ya wachache ambao walisema mashoga wana haki pia mbele ya sheria na Paul Makonda hana haki wala mamlaka ya kuamua tu watu wakamatwe kwa kushtukiwa kuwa shoga.

Pia ni mtetezi wa haki za wanawake akipinga mfumo dume ambao umetawala sana siasa na utamaduni wa Tanzania.

Ofisi yake ilipigwa bomu ikiwa ni moja ya mashambulio dhidi yake. Aliondolewa uraisi wa TLS na mnamo Septemba 2020 alifutwa kabisa kwenye orodha ya mawakili ili asiweze kufanya kazi tena nchini. Lakini hii haijamzuia Fatma kuendelea na msimamo wake na harakati zake.

Tarehe 23 Septemba 2020 alifutwa katika orodha ya mawakili, lakini baada ya siku 243 Mahakama Kuu imetoa hukumu ya kuwa uamuzi huo ulikuwa batili

Marejeo

Waliozaliwa 1969
Watu wa Tanzania
Wanasheria wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Lilian Makoi

Lilian Makoi ni mwanamke wa Tanzania, mshindi wa tuzo nyingi katika utaalamu wa fedha na tarakimu.

Lilian anafanya sana kazi ya kuleta mabadiliko katika jamii kupitia ubunifu wa mifumo hasa ya kiteknolojia. Moja ya hii mifumo ni Jamii Africa

Marejeo
 

Watu walio hai
Wiki Loves Women Tanzania
Wanasheria
Wanawake wa Tanzania
Zuhura Yunus

Zuhura Yunus (alizaliwa London, Uingereza, 1969) ni mkurugenzi wa mawasiliano Ikulu na  mwanamke wa kwanza kushika nafasi hiyo Tanzania. Ameteuliwa na Rais Samia Suluhu Hassan tarehe 1 Februari 2022.    

Kabla ya hapo alikuwa mtangazaji wa BBC, idhaa ya Kiswahili, ambaye amekuwa mwanamke wa kwanza kutangaza kipindi cha Dira ya Dunia.

Maisha na kazi
Alizaliwa London na wazazi Watanzania. 

Licha ya kuwa mtangazaji Zuhura Yunus alikuwa na ndoto ya kuwa Daktari, lakini aliachana na ndoto yake hiyo na kujiunga na utangazaji wa redioni mwaka 2000 nchini Tanzania. 

Kabla ya kujiunga na BBC mwaka 2008 alifanya kazi ya utangazaji katika vipindi mbalimbali vya redio kama Redio Times FM na Uhuru FM nchini Tanzania. 

Mwaka 2002 alifanya kazi ya uandishi wa habari katika gazeti la The Citizen. Mwaka 2008 alijiunga na BBC Swahili akiwa  mtangazaji na mtayarishaji wa matangazo. Mwaka 2014 akiwepo bado BBC alihamia kwenye kipindi cha 'Dira ya Dunia' na kua mtangazaji wa kwanza mwanamke wa kipindi hicho.

Akiwa BBC Zuhura ameripoti na kutangaza matukio muhimu kama vile uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2010 na mbio za Marathon za London. Matukio mengine muimu aliyowahi kutangaza ni pamoja na uchaguzi mkuu wa Marekani wa mwaka 2012, kimbunga cha Sandy pamoja na mazishi wa aliyekua raisi wa kwanza wa Afrika ya Kusini baada ya utawala wa kibaguzi, Nelson Mandela, mwaka 2013. Mafanikio yake mengine akiwa BBC ni pamoja na mahojiana na maraisi mbalimbali wakiwemo raisi mstaafu wa Tanzania Jakaya Kikwete na raisi wa Uganda, Yoweri Museven. Zuhura pia alitayarisha makala kuhusu MV Liemba, meli iliyotengenezwa na wajerumani wakati wa vita vya kwanza vya dunia na kuendelea kutumika Kigoma Tanzania kwa muda mrefu.

Zuhura ametumikia shirika la utangazaji la BBC kwa miaka 14 na kuacha rekodi ya kua mtangazaji wa kwanza mwanamke kutoka Tanzania kutangaza kipindi cha Focus on Africa mwaka 2019 na mtangazaji wa kwanza wa shirika hilo anayevaa hijabu.

Elimu
Zuhura ana shahada ya kwanza kutoka chuo cha kiislam cha Uganda na shahada ya uzamivu ya mawasiliano kutoka chuo cha Leicester, Uingereza.

Tuzo mbalimbali
Mwaka 2000 alishinda tuzo ya habari ya Ishi nchini Tanzania kutokana na ripoti yake kuhusu virusi vya ukimwi na Ukimwi.

Marejeo

waliozaliwa 1987
Watu walio hai
Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
waandishi wa habari
Jennifer Bash

Jennifer Bash ni mwanamke mjasiriamali maarufu katika kilimo nchini Tanzania. 

Pia ni mwanzilishi wa kampuni inayoitwa AKTZ Industries Ltd inayojihusisha na utengenezaji wa vyakula vyenye chapa ya Alaska Tanzania.

Kutokana na jitihada zake katika ujasiriamali, alifanikiwa kuzawadiwa tuzo na kampuni ya utangazaji ya Clouds Media Group mwaka 2016 kama mwanamke aliyefanikiwa katika biashara ya kilimo.

Marejeo

Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanasheria
Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Sandra A. Mushi

Sandra Aikaruwa Mushi (alizaliwa 28 Februari 1974) ni mwanamke Mtanzania ambaye ni msanifu wa mambo ya ndani ya majengo na mwanzilishi wa kampuni ya Creative Studios Limited mjini Dar es Salaam, Tanzania. . 

Pia ni mwanachama wa International Interior Design Association na The African Institue Of Interior Design Professions na mwandishi wa hadithi na mashairi yanayolenga matatizo na changamoto wanazopata wanawake na watoto.

Hadithi zake
A Choice
A Leaking Roof
Bride Price
Family Business
Her Eyes
Her Mother
Imbeciles
Jasmine
Kokushiba
Lunch
Miscounted Dreams
Oil On Water
Shattered Dreams
Stupid Women
Stains on My Khanga (Mkusanyiko wa hadithi fupi), Hadithi Media, Centurion (Gauteng, South Africa)  2014, ISBN13 9780620584753

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Waandishi wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Beatrice Singano

Beatrice Singano ni mkurugenzi wa mawasiliano wa kampuni ya Airtel Tanzania; pia aliteuliwa na Waziri Harrison George Mwakyembe kuwa mjumbe wa bodi ya baraza la michezo Tanzania.

Marejeo

Watu walio hai
Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Irene Sanga

Irene Sanga ni mmojawapo kati ya wasanii wa muziki nchini Tanzania aliyefahamika kwa utunzi wa wimbo wake uiitwao "Salamu kwa Mjomba" uliyoimbwa na Mrisho Mpoto

Maisha yake ya sanaa
Amekuwa na vipaji mbalimbali katika saanaa kama uchezaji, uandishi , uimbaji, mwandishi wa maishairi,na msimuliaji wa hadithi .Amewahi kutengeneza filamu ambayo inaeleza asili ya mlima unayopatika Mkoa wa Morogoro, mlima huo unaitwa Kolelo hivyo basi aliipatia jina ya hiyo filamu kama Kolelo. Pia anakipaji cha uandishi ameandika kipindi maalumu cha watoto katika runinga kiitwacho kilimani Sesame pia katika uandishi wa filamu kuna filamu iitwayo Chaguo ambayo ndiye yeye aliyeiandika: ilikuwa inahusu kuchagua mpenzi mmoja katika mahusiano kwa kujikinga katika maambukizo ya virusi vya ugonjwa wa UKIMWI.

Mafunzo
Amekuwa akihudhuria mafunzo ya muziki ndani na nje ya Tanzania kama KIFF (KENYA)’’ na ZIFF (ZANZIBAR)’’.

Marejeo

Wasanii wa Tanzania
wanawake wa Tanzania
Hellen Dausen

Hellen Dausen (amezaliwa tar.) ni mwanamke Mtanzania aliyetangazwa na kampuni ya Forbes kama mmoja wa wajasiriamali matajiri chini ya miaka thelathini (30) na wengine toka nchi ya Kenya, Madagascar, Nigeria, Benin, Gambia na Zimbabwe.

Pia ni mshindi wa taji la Urembo Tanzania mwaka 2010  na mwanzilishi na mjasiriamali katika shughuli za urembo wa kampuni inayoitwa Nuya's Essence, LLC. Natural Bath & Body Care.

Marejeo

Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Warembo wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Arafa Salim Said

Arafa Salim Said (alizaliwa tarehe 10 Machi mnamo mwaka 1987) ni mmoja kati ya wanawake mashuhuri nchini Tanzania wenye kuisaidia jamii kwa kutoa elimu na ufafanuzi juu ya  ugonjwa wa selimundu (kwa Kiingereza: sickle cell anaemia). . Pia ni mwanzilishi wa Taasisi ya Sickle Cell Diseased Patients Community of Tanzania

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Wanaharakati wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Elimu ya Tanzania
Mary Rusimbi

Mary Rusimbi ni mwanamke Mtanzania ambaye ni mwanaharakati, mtafiti na mshauri wa masuala ya jinsia na maendeleo.

Alipata shahada yake ya kwanza ya elimu ya watu wazima katika chuo kikuu cha Dar es Salaam (UDSM). Alipata pia cheti cha elimu ya maendeleo ya jinsia London nchini Uingereza. 

Amefanya kazi na balozi mbalimbali kama mtaalamu wa jinsia ukiwemo ubalozi wa Canada na Ubalozi wa Ujerumani.

Mwaka 1983 alikwenda nchini New Zealand kwa masomo zaidi na kupata stashahada yake katika elimu ya jamii..

Mafanikio yake
Kama mwanaharakati mwanamke amefanikiwa kuwa sehemu na mwanzilishi mshiriki wa Tanzania Gender Networking Program (TGNP). Pia ni mwanachama wa Foundation for Civil Society ambayo ni jumuiya inayojitegemea isiyo ya faida inayoziwezesha jumuiya nyingine kuwasaidia wananchi katika mchakato wa maendeleo na utawala bora..

Marejeo

Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Wanasheria
Wiki Loves Women Tanzania
Hellen Kijo Bisimba

Hellen Kijo Bisimba (alizaliwa mkoani Kilimanjaro, 10 Oktoba 1954) alikuwa Mkurugenzi Mtendaji wa Kituo cha Sheria na Haki za Binadamu (Legal and Human Rights Center - LHRC) kuanzia 1/7/1996 hadi 30/6/2018.

Elimu yake
Alisoma Shule ya wasichana Weruweru Kilimanjaro Sekondari ya Awali 'o' Level na kumaliza Sekondari ya juu 'A' level Korogwe High School Tanga. 
Ana watoto wanne.

Dkt. Helen Kijo Bisimba amesoma shahada ya uzamivu ya sheria katika chuo kikuu (daktari wa falsafa) Warwick Uingereza 2008 hadi 2011. Mnamo waka 2008 Dkt. Helen alipata tuzo  akitambuliwa na ubalozi wa marekani nchini Tanzania kama ni mwanamke jasiri  wa kwanza nchini Tanzania kwa  kupigania haki za binadamu baada ya kusimama na kutoa tamko dhidi ya serikali juu ya mauaji yaliyofanyika visiwani Zanzibar kwa waandamanaji yaliyotokea mwaka 2001.

Kazi 
Amefanya kazi katika shirikia la LHRC kwa muda wa miaka 22 akiwa mkurugenzi mtendaji katika shirika hilo.

Dhamira yake ya kupigania na kuhamasisha haki za binadamu ilianza miaka ya sabini akiwa bado mwanafunzi wa sekondari kidato cha tano na sita mkoa wa Tanga, hii ni mara baada ya kugoma kuandika barua ya maelezo kwa mkuu wa shule iliyopelekea kusimamishwa masomo yake kwa muda.

Kitendo hiki kilimfanya awe mstari wa mbele kupigania haki za binadamu kwa miaka takribani arobaini sasa.

Dkt.Helen Kijo Bisimba amestaafu kazi tangu Julai 2018.

Tanbihi

Wanaharakati wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Susan Mashibe

Suzan Mashibe (alizaliwa 1973) ni mkurugenzi na muasisi wa kampuni ya Tanjet, kampuni ya kimataifa na ya kwanza ya aina yake nchini Tanzania inayoshughulikia masuala ya kiufundi katika ndege binafsi, za biashara na hata za diplomasia.

Maisha yake
Alipokuwa na umri wa miaka minne alitamani kuendesha ndege, na baadaye katika umri wa miaka 19 yeye alitoka nchini Tanzania akaenda kusoma marekani katika chuo cha Western Michigan. 

Alipomaliza masomo yake alitunukiwa cheti cha FAA cha uhandisi na urubani wa ndege. Ndiye mwanamke wa kwanza nchini Tanzania kutambulika na FAA kama mhandisi na rubani wa ndege.

Baada ya tukio la mfuatano wa mashambulizi manne yaliyotekelezwa na kundi la kigaidi la Al-Qaeda katika jengo maarufu la biashara (World Trade Center) nchini Marekani mnamo 11 Septemba 2001, Susan aliamua kurudi Tanzania na baadaye mwaka 2003 alianzisha kampuni iitwayo Tanjet ambayo kwa sasa inaitwa VIA.

Marejeo

Waliozaliwa 1973
Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Lilian Nabora

Lilian Nabora (alizaliwa tar.) ni mmoja wa wanaharakati wanawake wenye ushawishi nchini Tanzania na muasisi na mratibu mkuu wa kampuni ya FASDO.

Wasifu
Lilian Nabora alizaliwa katika wilaya ya Temeke jijini Dar es Salaam. 

Ni mmoja wa wafanyakazi katika ubalozi wa Botswana huko Brussels nchini Ubelgiji akifanya kazi kwa muda wa ziada kama Msambazaji wa vifaa vya ofisi .

Lilian ni mmiliki, na mpiga picha wa Kampuni ya Creative Media, pia ni msanii wa grafiti.

Harakati
Mnamo mwaka 2008, Lilian aliamua kurudi sehemu alikozaliwa na kuhamasisha kundi la watu 20 kwa malengo ya kuelimisha na kusaidia vijana na watoto kutokana na umaskini na ugonjwa wa UKIMWI. 

Mnano mwaka 2009 alifanikiwa kusajili taasisi ya Faru Arts and Sports Development Organization (FASDO).

Marejeo

Wiki Loves Women Tanzania
Wanasheria
Wanawake wa Tanzania
Watu walio hai
Wasanii wa Tanzania
Brenda Msangi

Brenda Msangi ni mhudumu wa afya mwenye uzoefu wa utendaji kazi kwa miaka zaidi ya kumi na tatu.

Kwa sasa ni afisa mwendeshaji wa hospitali ya CCBRT jijini Dar es Salaam.

Marejeo

Watu walio hai
Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Caroline Ndosi

Caroline Ndosi (auCarol Ndosi) ni mwanamke mjasiriamali Mtanzania mwenye uzoefu wa vyombo vya habari kwa zaidi ya miaka saba.

Kazi yake
Alifanya kazi na kampuni ya IPP Media, na baadae kupata uzoefu wa uhusiano wa umma na usimamizi wa matukio kwa takribani miaka 3.Mnamo mwaka 2007, alikuwa mjumbe na meneja wa matukio ya kujitegemea. 

Mnamo mwaka 2011, alizindua kampuni yake ya usimamizi wa matukio iitwayo Alta Vista Events. Kampuni hiyo inamiliki tamasha kubwa la Nyama Choma Afrika Mashariki na Kati. Kampuni hiyo pia inahimiza na kukuza ujasiriamali na kuingizwa kwa biashara ndogo hadi za kati na bidhaa zao mitaani zinazowapa wafanyabiashara kujulikana na kutoa fursa za ajira.

Carol alichaguliwa kwa Mpango wa Viongozi wa Vijana wa Afrika - Mfuko wa Maendeleo ya Mandela wa 2016.

Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa suluhisho la kidigitali ambalo linaitwa KilimoUza, ambapo suluhisho hili linawapa fursa ya kuwaunganisha wakulima.

Carol pia ameanzisha Launch Pad Tanzania, ambayo inahusisha masuala ya kitaalamu ya maendeleo na kitovu cha maendeleo binafsi. Launch Pad inazingatia uwezeshaji wa vijana na wanawake kwa njia ya maendeleo ya ujuzi na mipango ya uwezeshaji wa kiuchumi. 

Carol ni Championi wa Global Goals na Umoja wa Mataifa Tanzania. Alipigiwa kura na kuchaguliwa kama "Mwanamke wa Ushawishi" kwa Tuzo za Malkia Wa Nguvu 2018. Pia aliorodheshwa na Amazons kati ya viongozi 25 wa kike wanaojitokeza

Marejeo

Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Maida Waziri

Maida Waziri ni Raisi wa Sauti ya Wanawake wajasiriamali Tanzania (VOWET) na Mkurugenzi mtendaji wa IBRA Construction Limited.

Maisha yake
Ni miongoni mwa watu walioweza kuthubutu kufanya maamuzi makubwa na magumu ili afikie lengo lake alilokusudia. 

Alijitahidi kila mwaka kuanzisha kitu kipya ambacho kililenga kuwasaidia Watanzania kwa ujumla pamoja na yeye mwenyewe.

Mnamo mwaka 2000 alianzisha kampuni ya Ibra Contractor Limited & CivilWork ambayo kwa sasa imeshika daraja la pili kitaifa.

Maida Waziri anajishughulisha na biashara mwenye matarajio makubwa ya kampuni yake kufika nje ya nchi yaani Afrika Mashariki na nchi nyingine.

Marejeo

Wiki Loves Women Tanzania
Wanasheria
Wanawake wa Tanzania
Elsie Kanza

Elsie Kanza (alizaliwa tar.) ni mwanauchumi Mtanzania aliyezaliwa Kenya. Elsie ni Mkurugenzi mkuu wa Jukwaa la Uchumi wa Nchi za Afrika (World Economic Forum) tangu mwaka 2014. 

Kwa mujibu wa mtandao wa Forbes alitajwa kama mmoja kati ya Wanawake 20 Vijana wenye Nguvu Afrika kwa mwaka 2011.

Maisha yake
Kanza alizaliwa nchini Kenya na wazazi wenye asili ya Tanzania, akapata elimu yake nchini Kenya na baadaye kuendelea na masomo nchini Marekani. 

Kwa kipindi cha miaka 1997-2006, Elsie aliweza kupata shahada ya biashara na utawala wa kimataifa katika chuo kikuu cha United States International – Afrika, shahada ya uzamili ya sayansi ya fedha katika chuo cha Strathclyde na shahada ya uzamili katika sanaa ya maendeleo ya kiuchumi katika chuo cha Williams cha nchini Marekani.

Ameweza kupata nafasi mbalimbali za uongozi ikiwa ni pamoja na kuwa mshauri wa masuala ya uchumi wa aliyekuwa Rais wa Tanzania Jakaya Mrisho Kikwete kwa miaka 2006-2011. Pia Ni balozi mteule wa Tanzania nchini Marekani. Ameteuliwa tarehe 17/08/2021 na kuapishwa tarehe 21/08/2021

Marejeo 

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Rose Funja

Rose Funja aliwahi kuwa mhadhiri katika chuo kikuu cha Bagamoyo  na alikuwa mwenyekiti wa Buni divaz .

Kwa sasa ni mkurugenzi mtendaji katika kampuni ya Agrinfo social enterprise.

Marejeo

Wiki Loves Women Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Betty Mkwasa

Betty Mkwasa  aliwahi kuwa Mkuu wa wilaya ya Bahi na Mvomero katika serikali ya awamu ya nne nchini Tanzania . 

Pia ni mwandishi na mtangazaji wa habari wa zamani, alifanya kazi na kampuni ya utangazaji ya IPP.

Maisha ya Ndoa
Alifunga ndoa na Charles Boniphace Mkwasa ambapo tarehe 18 Januari 2014 walisherehekea jubilei ya miaka 25 ya ndoa yao katika ukumbi wa Budget Entertainment Resort uliyopo Dar es Salaam.

Marejeo

Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
WCB Wasafi

Wasafi Classic Baby (inayojulikana sana kwa ufupi wake: 'WCB'; wakati mwingine inatajwa kama WCB Wasafi). ni lebo ya rekodi ya Tanzania iliyoanzishwa na mwanamuziki Diamond Platnumz .

Wasanii 
WCB Wasafi imesaini idadi ya wasanii kutoka Tanzania ambao wamefanikiwa kupata muziki wao kote barani Afrika na baadhi yao hata wakiteuliwa kwenye tuzo za BET, Tuzo za Muziki za MTV Africa na AFRIMMA MTV Africa Music Awards and AFRIMMA awards .

Wafanyakazi 
WCB Wasafi ina wafanyakazi 36 na hii ni pamoja na wasanii wote waliosainiwa chini ya lebo hiyo, producer (Laizer, Tuddy Thoma), wapigapicha, wasimamizi wa wasanii (Babu Tale, Sallam SK, Said Fella, Ricardo Momo, Makame Fumbwe, Joseph Oladugba King, Lukamba, Rayvanny, Mbosso, Zuchu, Lava Lava, Queen Darling), wacheza muziki (Dummy Utamu, Mose Iyobo, Zungu, Hbaajuni) na usimamizi mzima. Pamoja na Harmonize kuondoka lakini WCB inaendelea vizuri.

Tanbihi

Viungo vya nje 
 http://wasafi.com

Muziki wa Tanzania
Strathmore Business School

Shule ya Biashara ya Strathmore (SBS) ni shule ya biashara ya graduate ya Chuo Kikuu cha Strathmore iliyoko Nairobi, Kenya. Kama sehemu ya Chuo Kikuu cha Strathmore, ni taasisi isiyo binafsi ya taasisi na kazi ya ushirika wa Opus Dei ndani ya Kanisa Katoliki. 

Inatoa MBA na programu nyingine za darasani, pamoja na mipango ya elimu ya mtendaji. 

Ilianzishwa mwaka 2005 kwa ushirikiano kati ya Chuo Kikuu cha Strathmore na Shule ya Biashara ya IESE. Ilikuwa shule ya kwanza ya biashara ya kijani nchini Afrika.

Shule
Elimu ya Kenya
Shaaban (mwezi)

Shaaban (kwa Kiarabu: شعبان, sha‘bān) ni mwezi wa nane katika kalenda ya Kiislamu. Inafuata Rajabu ikifuatwa na Ramadan.

Ilhali ni mwezi kabla ya Ramadani ni pia wakati ambako mwanzo wa saumu unatangazwa.

Nisfu Shaaban
Siku ya 15 ya Shaaban inajulikana kama "usiku wa kumbukumbu" au Laylatul Bara-at  lakini adhimisho hilo lina utata.. Kufuatana na hadith Mtume Muhammad alitaja tarehe hiyo kuwa siku maalumu, hivyo kuna Waislamu wanaoamini ya kwamba usiku huo una baraka za pekee. Wengine hukaa usiku huo pamoja wakisoma Korani na kushiriki katika sala za pekee. Wengine wanapinga ibada hizo.

Sikikuu ya Imamu Mahdi
Washia Ithna ashari husheherekea tarehe 15 Shaaban kama sikukuu ya kuzaliwa kwa imamu wao wa 12 na wa mwisho, Muhammad al Mahdi.

Tarehe zake
Ilhali kalenda ya Kiislamu ni kalenda ya mwezi miezi yake huanza wakati wa kutazamwa kwa hilali ya mwezi mpya. Pia kwa sababu mwaka wa mwezi ni mfupi kuliko mwaka wa jua basi tarehe za Shaaban zinapita kwenye majira. Tarehe zake kwa miaka ya karibu ni takriban:

Kumbukumbu maalumu
 01 Shaaban, kuzaliwa kwa Zainab bint Ali
 03 Shaaban, kuzaliwa kwa Hussein ibn Ali
 04 Shaaban, kuzaliwa kwa Abbas ibn Ali
 05 Shaaban, kuzaliwa kwa Ali ibn Hussein
 07 Shaaban, kuzaliwa kwa Qasim ibn Hasan
 11 Shaaban, kuzaliwa kwa Ali al-Akbar ibn Husayn
 11 Shaaban 1293 BH, Abdulhamid II alikuwa sultani wa  Milki ya Osmani
 15 Shaaban, sikukuu ya Laylat al-Bara'at au Nusu Shaaban; kuzaliwa kwa Muhammad al-Mahdi

Tazama pia
 Kalenda ya Kiislamu

Marejeo

Viungo vya Nje
Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar)

Kalenda ya Kiislamu
Hussein ibn Ali

Hussein ibn Ali (kwa Kiarabu:  حسين بن علي‎; 11 au 13 Januari 626 BK – 10 Oktoba 680 BK, sawa na 3 Shaabani 4 BH - 10 Muharram 61 BH; 3 شعبان 4 هـ - 10 محرم 61 هـ) alikuwa mjukuu wa Mtume Muhammad akitazamwa kama imamu wa kwanza wa Washia. Alizaliwa mjini Makka, baba yake alikuwa Ali ibn Abi Talib (khalifa wa nne na mama yake Fatimah Zahra binti Muhammad. Kaka yake alikuwa Hasan ibn Ali imamu wa pili wa Washia.

Aliuawa katika Mapigano ya Karbala pamoja na wengi wa familia yake kwenye siku ya Ashura. Hivyo anatazamwa kama mfiadini, hasa kati ya Washia, na kukumbukwa kwenye sherehe za mwezi Muharram, hasa siku za Tasua na Ashura.

Hussein ibn Ali ni muhimu sana kati ya Washia wanaomwangalia kama mtu mtakatifu kutokana na uhusiano wake wa karibu na mtume Muhammad na kama kielelezo kwa ushujaa katika mapigano ya Karbala. Washia wanamkumbuka na kukumsifu kwa upinzani wake dhidi ya Yazid I aliyekuwa khalifa wa Wamuawiya.

Marejeo 

 
Waliozaliwa 626
Waliofariki 680
Maimamu
Washia
Historia ya Uislamu
Blogger (huduma)

Blogger.com ni huduma ya kupeleka blogu kwenye intaneti ambayo inaruhusu blogu za watumiaji mbalimbali na viingilizi vya muda. Ilianzishwa na Pyra Labs  , ambayo ilinunuliwa na Google  mwaka 2003. Blogs ni mwenyeji na Google na kwa ujumla kupatikana kutoka subdomain  ya blogspot.com . Blogu zinaweza pia kutumiwa kutoka kwenye uwanja wa desturi inayomilikiwa na mtumiaji (kama www.example.com) kwa kutumia vifaa vya DNS kuongoza uwanja kwa seva za Google. Mtumiaji anaweza kuwa na blogu hadi 100 kwa kila akaunti.

Intaneti
Teknolojia ya Akamai

Akamai Technologies ni kampuni ya Marekani inayojihusisha na utoaji huduma ya mtandao hivi kwamba unapotembelea wavuti fulani, waweza kufikia faili unazotaka kwa urahisi zaidi kana kwamba seva ya wavuti hiyo iko karibu na ulipo. Teknolojia hii huitwa content delivery network (CDN). Kampuni hii ina makao makuu huko Cambridge, Mashachuttes, Marekani. 

Akamai Technologies ni miongoni mwa kampuni kubwa zaidi ulimwenguni kwa kupeana huduma ya mtandao kwa kutumia program ya Akamai netsession client interface iliyoko kwa tarakilishi ya mteja. Hii kampuni imehusishwa na asilimia  kati ya 15 hadi 30 ya data ipatikanayo kwa mtandao. 

Mbali na hayo, Akamai Technologies ina seva kwote ulimwenguni ambapo zinginezo zimekodishwa kwa wateja wanaotaka tovuti zao zifanye kazi haraka na kwa wepesi. Unapoingia katika tovuti ya Akamai Technologies, kivinjari chako kitabadislihwa na utaelekezwa  kwa moja kati ya tovuti ya hii kampuni

Akamai Technologies ilianzishwa mnamo mwaka wa 1998 na Daniel M. Lewin wakiwa pamoja na Tom Lieghton ingawapo Tom Leighton aliuawa  katika shambulizi lililotukia mnamo Septemba 11 mwaka wa 2001.Leighton kwa wakati huu ndiye Mkurugenzi Mtendaji. Akamai ni jina la kihawaiii linalomaanisha ‘ujanja’ kwa maana teknolojia yao ina ujanja wa kuwasilisha wavuti kwako kwa haraka.

Historia ya Akamai Technologies 
Kampuni ya Atakamai Technologies illingia katika mashindano na MIT iliyohusisha kuwashilisha fikra za kibiashara ambapo Akamai Technologies iliibuka kama moja ya kampuni zilizochaguliwa kwenda finali. Mnamo Agosti 1998, kampuni hii illikua imetengeneza prototaipu ya kibiashara.Hii ilikua kutokana na usaidizi wa Randall Kaplan,Jonathan Seelig, na Preetish Nijhawan.
Mwaka wa 1998 ukielekea kumalizika, wataalamu wapya waliongezewa kujiunga na timu hii. Wanaojulikana sana ni Paul Segan aliyekua Rais wa Kampuni ya New Media, George Conrades aliyekua mwenyekiti wa kampuni ya BBN. Mnamo mwaka 1999, Conrades aliteuliwa  kuwa mkurugenzi mtendaji  ambapo aliiongoza hii kampuni mpaka ikanoga kibiashara. Mnamo mwaka 2005 alimteua mwenzake Sogan kuwa mkurugenzi mtendaji. Mnamo Aprili 1999, Akamai Technologies iliidhinisha huduma ya kibiashara na ikatajwa kwa mara ya kwanza katika soko la hisa la NASDAQ.

Mnamo 1 Julai 2001, Akamai Technologies iliongezwa kwa sajala ya Russel 3000 na sajala ya Russel 2000. Mwakani 2001, mmoja wa waanzilishi wa kampuni,Daniel M. Lewin aliaga kutokana na tukio la ushambulizi wa ndege. Aliaga akiwa na miaka 31.Lewin alikua mmoja wa abiria waliokuwemo kwa ndege iliyoigonga jengo la World Trade Center. Mwakani 2005, Paul Segani aliteuliwa kama Mkurugenzi Mtendaji wa Akamai Technologies.Sagan alihakikisha kwamba kampuni hii imejitenga na wapinzani kwa lolote lile na kuwa mbele zaidi. Alifanya hivi kwa kuongeza huduma ambazo kampuni hii ilikua ikipeana. Kwa sababu ya uongozi wake na uadilifu,Akamai Technologies ilijikuza  hadi kiwango cha mapato bilioni 1.37.Sagan aliiongoza Akamai Technologies  kama mkurugenzi mtendaji hadi mwakani 2013 ambapo mkurugenzi mtendaji wa sasa,Tom Leighton alipoteuliwa.

kampuni za Marekani
Intaneti
Washia Ithna ashari

Washia Ithna ashari (ing. Twelfer Shia, pia Ithnaashari) ni kundi kubwa kati ya Waislamu Washia. Wako wengi huko Iran, Irak na Lebanoni.

Jina
Jina "Ithnaashari" linatokana na namba 12 katika lugha ya Kiarabu اثنا عشرية ithna ashariyya kwa maana ya kwamba wanahesabu maimamu 12 waliomfuata Mtume Muhammad kama viongozi halali wa umma wa Waislamu, tofauti wa Washia wengine wenye makadirio tofauti kuhusu idadi ya maimamu.

Imani
Huamini ya kwamba Mungu aliwateua binadamu 14 wasioweza kukosa; hao ni Mtume Muhammad, binti yake Fatima na maimamu 12 ambao ni wajukuu wa Muhammad na wana wao. Imamu wa mwisho na wa 12 ni Muhammad al Mahdi aliyeingia katika hali ya mafichoni akipatikana duniani bila kuonekana. Wanasubiri kurudi kwake atakaposhinda maadui wa Mungu na kutawala Dunia. Katika mafundisho mengi hukubaliana na Wailamu wengine lakini wana mafundisho kadhaa ya pekee.

Maimamu 12 ni wafuatao:  
 Ali ibn Abi Talib 
 Hassan ibn Ali  
 Hussein ibn Ali  
 Ali ibn Husayn  
 Muhammad al-Baqir
 Jafar as-Sadiq
 Musa al-Kadhim
 Ali ar-Ridha
 Muhammad at-Taqi   
 Ali al-Haadi 
 Hasan al-Askari
 Muhammad al-Mahdi

Kati ya hao wanaheshimu hasa Ali na mwanawe Hussein aliyeuawa katika mapigano ya Karbala.

Chuo Kikuu cha Al Azhar kiliwatambua kama madhhab halali kwa jina la "madhhab ya Jafar". Sehemu ya Wasunni hasa wanaofuata mafundisho ya Wahabiyya wanawaangalia kama wazushi wasio Waislamu wa kweli.

Jamii zao
Takriba asilimia 85% za Washia wote ni Ithnaashari. Wako idadi kubwa ya wananchi katika Iran (90%), Irak (65%), Azerbaijan (85%) na and Bahrain (80%). 

Jamii kubwa wako pia Lebanoni (35% za wananchi), Kuwait (35%), Uarabuni wa Saudia (10-15%),  Pakistan (20%) na Afghanistan (18%).

Nchini Iran ni dini rasmi ya dola.

Marejeo 

Uislamu
Abela Paul Bateyunga

Abela Paul Bateyunga ni mjasiriamali, mwanasheria wa Tanzania, mshauri wa vijana,mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa shirika liitwalo Tanzania Bora Sana . Pia ni mwanzilishi wa mradi uitwao She codes for change  . 

Abela ni mwanahabari, msemaji wa umma na mwenye nguvu. Ameongoza na kushawishi idadi kadhaa ya vijana Watanzania katika masuala mbalimbali ya uongozi.

Familia na Elimu 
Abela ni mzawa wa Mtwara na ni mtoto wa tatu kati ya saba wa mzee Paul. 

Abela amepata elimu yake ya msingi katika shule tofauti tofauti ikiwemo shule ya Lyalamo huko Iringa na shule ya Azimio huko Mbeya, pia amepata elimu yake ya Sekondari katika shule ya Sangu na kupata elimu ya kidato cha tano na sita katika shule ya St Mary, pia Abela amehitimu elimu yake ya juu yaani elimu ya chuo kikuu katika masuala ya sheria katika chuo kikuu cha Dar es Salaam.

Miradi ya ushiriki wa jumuiya 
Abela anafanya kazi katika miradi mbalimbali kupitia shirika lake. Miradi hiyo inatokana na ushirikiano wa kiraia na uwezeshaji wa vijana pamoja na masuala ya ubunifu. Kati ya hiyo miradi ambayo Abela anaifanya ni kama Mradi wa Data Zetu  mradi ambao una lengo la kuwezesha jamii kufanya vizuri  zaidi maamuzi ya msingi ya ushahidi ili kuboresha maisha yao. Jua Katiba ,kampeni ya ufahamu juu ya Katiba ya Tanzania. Kijana Wajibika  (Vijana kuwajibika) ni mpango unaojitokeza ambao hujenga harakati ya vijana na wanawake ambao wanafahamu vizuri juu ya haki za kiraia na kushiriki kikamilifu katika mchakato wa kisiasa. Changamoto ya Mawazo mradi ambapo vijana wanashiriki katika kugundua na kuunga mkono masuala ya ubunifu kwa athari chanya na kuwasaidia kusonga makampuni yao ya kijamii kutoka dhana ya mfano.

Marejeo

Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Jennifer J. Kayombo

Jennifer J. Kayombo ni binti mwenye umri wa miaka 21, alisoma chuo kikuu akichukua masomo ya stashahada ya mipango ya miradi, usimamizi na maendeleo ya jamii. Pia ni kiongozi wa vijana, mwanaharakati wa mambo ya wanawake, kwa sasa amethibitishwa na Umoja wa mataifa kama balozi kijana katika malengo endelevu.

Harakati
Alianza safari ya harakati akiwa bado yuko shule ya sekondari, kwa kujitolea katika taasisi isiyo ya kiserikali iitwayo Railegh Tanzania na Fema Klabu kama mwenye kiti wa klabu hiyo na baadae  alikuwa mwanachama wa Fema National Youth Advisory Board (YAB). Katika harakati za uenezi wa masuala ya Afya ya uzazi na haki amekuwa akisaidia katika majukumu ya Fema amesaidia katika kutengeza jarida la Fema  la mwaka 2016.

Amekuwa akifanya harakati katika uelekezi wa mambo ya afya ya Uzazi na haki na masuala ya kijinsia, kwa miaka mitatu sasa amekuwa akifanya kazi ya kujitolea katika UNFPA’s Youth Advisory Panel (YAP) na Afri-Yan kama katibu na Afisa Miradi , ni mtetezi mdogo wa mambo ya ya Afya ya uzazi na haki pia mambo ya masula ya kijinsia katika Femina 2017 Nguvu Ya Binti kwenye kipindi ki nachorushwa kwenye televisheni. 

Jennifer Kayombo anaamini kwamba kumwezeshe mwanamke katika Nyanja za fursa na rasimali kutamsaidia kumpatia nguvu chanya katika kuubadili ulimwengu.

Mikutano
Katika umri wake huohuo mdogo, Jennifer amehudhuria mafunzo, warsha na mikutano mikubwa inayohusu mambo ya afya ya uzazi na haki katika nyanja za kimataifa, na amekuwa akipanga na kusaidia mipango ya ratiba mbalimbali na shughuli ambazo zilikuwa kama anzilishi katika kutoa uelekezi wa mambo ya elimu ya afya ya uzazi na haki ndani ya Tanzania.

Mwezi wa Septemba,2018 alipata nafasi yakuchaguliwa kama mmojawapo wa vijana watakuwepo kwenye jumuiya ya kukutana ya vijana,2018 ili kupata sauti za vijana wakichangia mada na kusikika katika ukumbi ujulikanao kwa jina la ukumbi wa nguvu wa huko mjini Brussels.Vijana wengine waliopata nafasi kama hiyo walitoka nchi za Pakistani,Nepal,Ethiopia,Uganda na Kenya.

Marejeo

Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
Wanaharakati wa Tanzania
Wiki Loves Women Tanzania
Koma

Koma au mkato (,) ni alama ya uakifishaji. Inakaa kwenye mstari wa kuandika ikiwa na umbo la nukta yenye mkia wa kupinda unaelekea chini au alama ya 9 ndogo ambako nafasi imejazwa, wakati mwingine pia kama mstari mfupi inayonama. 

Wakati wa kusoma ina kituo kifupi, au kutenganisha maneno yanayoorodheshwa.

Kazi yake ni kutenganisha sehemu tofauti ndani ya sentensi.

Wakati wa kuandika namba inaweza kutumiwa 
 kama alama desimali inayotenganisha namba halisi na sehemu ambazo ni ndogo kuliko 1
 au kama alama ya kutenganisha elfu, mfano 1,000 (elfu moja) - 10,000 (kumi elfu) - 1,000,000 (milioni)

Matumizi ni tofauti kati ya nchi na nchi. Mkutano mkuu wa Ofisi ya Kimataifa ya Vipimo uliamua mwaka 2003 kukubali matumizi ya ama nukta au koma kuwa alama ya desimali.  

Mara nyingi nchi zinazotumia Kiingereza hutumia koma kuwa alama ya desimali, na hivyo nukta kuwa kitenganishi elfu.

alama za uakifishaji
Alama ya uakifishaji

Alama za uakifishaji ni alama zinazotumiwa wakati wa kuandika pamoja na herufi. Kazi yake ni kusaadia kuelewa matini vyema, na kudokeza maana maalumu ya maneno au sehemu za sentensi, na kuonyesha muundo wa sentensi.
  .: inaitwa nukta, kituo kikuu, kikomo, kitone: Nayo hutumika:
 Mwishoni mwa sentensi, kama vile "Tutafika alfajiri na mapema".
 Kufupisha maneno, kama vile "S.L.P. (Sanduku la posta)". "Bw. Juma (Bwana Juma)"
 Kutenga kiwango cha kitu, kama vile fedha, kilomita, kilogramu n.k. "Sh 6.80 (shilingi sita na senti themanini)" "Kilomita 2.5 (kilomita mbili na nusu)".
 , inaitwa Koma au mkato
 ? inaitwa alama ya kuuliza
 ! inaitwa alama ya mshangao
 ' inaitwa apostrofi au ritifaa
 " inaitwa alama za dondoo
 : inaitwa nuktambili
 ; inaitwa nuktamkato
 - inaitwa alama ya kistari

Marejeo

Viungo vya nje
Alama za Uakifishaji, Paneli ya Kiswahili, tovuti ya swa.gafkosoft.com

Alama za uakifishaji
Kusasisha

Kusasisha (kutoka neno "sasa"; kwa Kiingereza: update) ni kitendo cha kuongeza au kutolea maelezo juu ya kitu fulani ambacho taarifa au maelezo yake yalikuwepo tangu awali. 

Hii inaweza elezea zaidi upande wa teknolojia ya kompyuta ambapo ni kuongeza taarifa za database, lakini mara nyingine huelezwa kisanaa na burudani.

Maana nyingine ni kufanya mfumo au jambo lionekane kama la kisasa au pia kuanza kutumia njia na vifaa vya kisasa (kwa Kiingereza: upgrade).

Marejeo

Kompyuta
Tahajia

Tahajia (kutoka neno la Kiarabu; pia othografia au orthografia kutoka neno la Kiingereza orthography ambalo lina asili ya Kigiriki) ni utaratibu wa kuandika maneno kwa namna inayokubalika. Kila lugha huwa na kanuni na mapatano jinsi ya kuandika maneno.

Sauti na herufi
Tahajia inaeleza jinsi ya kutumia herufi za alfabeti kuandika sauti za lugha. Idadi ya sauti inazidi idadi ya herufi, kwa mfano Kiswahili ina sauti 36  zinazoandikwa kwa kutumia herufi 26. Hapa herufi zinaweza kuunganishwa kwa kutaja sauti kama sh, ch, th, dh au ng'. Herufi nyingine zinataja zaidi ya sauti moja, kwa mfano vokali zote zinaweza kuonyesha sauti fupi au ndefu.

Umuhimu wa kusanifisha tahajia
Matamshi ya maneno mengi ni tofauti kati ya wasemaji wa lugha fulani kutokana na lahaja au uzoefu wa maeneo au vikundi. Kama kila mtu anaandika jinsi anavyosikia mwenyewe matokeo ni magumu si rahisi kwa wengine kusoma matini haraka hadi kutoelewana kabisa. Kwa sababu hii taratibu ziliundwa kwa lugha zote kupatana kuhusu namna ya kuandika.

Kamusi za mwongozo
Nchi nyingi huwa na taasisi ambako wataalamu hushughulika kazi hii na kutunga kamusi ambazo ni mwongozo kwa watumiaji wa lugha husika, hasa walimu, wanahabari na waandishi wa vitabu.

kwa lugha ya Kiingereza kuna kamusi ya Oxford English Dictionary kwa ajili ya Kiingereza cha Uingereza na Merriam-Webster dictionary kwa ajili ya Kiingereza cha Marekani.

 kwa Kiswahili kuna kamusi zinazotolewa na Taasisi ya Taaluma ya Kiswahili kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (hasa Kamusi ya Kiswahili sanifu) pamoja na Kamusi Kuu ya Kiswahili inayotolewa na Baraza la Kiswahili la Taifa nchini Tanzania kwa kushirikiana na mabaraza ya Kiswahili ya Kenya na Uganda.

Mfano wa kuandika Kiswahili kabla ya usanifishaji

Zamani Kiswahili kiliandikwa kwa herufi za Kiarabu ambako hapakuwa na utaratibu wowote: kila mwandishi aliandika jinsi alivyoona sawa; kwa hiyo matini za Kiswahili cha kale zinaonyesha tofauti kubwa katika tahajia.

Matini ya kwanza ya Kiswahili iliyoandikwa kwa herufi za Kilatini ilikuwa tafsiri ya Biblia ya Ludwig Krapf aliyeandika hivi akitumia utaratibu wa matamshi ya Kiingereza pamoja na msamiati wa lahaja ya Mombasa:

Keetoo-o dja quanza
Mooanzo alioomba Mooigniazimoongo oowingo na n'tee.

(soma: Kituo cha kwanza.
Mwanzo aliumba Mwenyezimungu uwingu na nchi.)

Ni baadaye tu kwamba Krapf aliacha matamshi ya Kiingereza na kukaribia tahajia ya leo kwa kutumia matamshi ya Kijerumani. Katika miaka ya 1920/1930 kamati ya Inter-territorial Language (Swahili) committee iliweka misingi inayokubalika hadi leo kwa tahajia ya Kiswahili.

Tanbihi

Marejeo
Sauti za Kiswahili, tovuti ya Paneli la Kiswahili

Kiswahili
Isimu
Daraja la Mfugale

Daraja la Mfugale  (vilevile: Flyover ya Tazara, Daraja la Tazara, Barabara ya Juu ya Tazara) ni daraja linalorahisisha mwendo wa magari kwenye njiapanda ya Barabara ya Nelson Mandela na Barabara ya Julius K. Nyerere, karibu na stesheni kuu ya reli ya TAZARA jijini Dar es Salaam, Tanzania. Jina la Mfugale liliteuliwa kwa heshima ya mhandisi kiongozi na mkurugenzi wa mamlaka ya TANROADS,Patrick Mfugale .

Hii ndiyo flyoover ya kwanza nchini Tanzania. Mnamo tarehe 15 Septemba 2018 daraja limeanza kutumika rasmi. Lilijengwa kwa msaada kutoka nchi ya Japani na kujengwa na kampuni ya ujenzi kutoka hukohuko Japani maarufu kama "Sumitomo Mitsui Construction Co., Ltd. (SMCC)." 

Daraja lipo chini ya wakala wa barabara Tanzania, TANROADS. Mkataba kati ya Tanzania National Roads Agency (TANROADS) na Sumitomo Mitsui Construction Co.,Ltd. (SMCC) ulisainiwa mnamo tarehe 15 Oktoba, 2015. Lengo likiwa kuboresha makutano ya barabara ya Nyerere na Mandela. Mradi huu ulifadhiliwa na Japan International Cooperation Agency (JICA).

JICA, na washika dau wengine ikiwa ni pamoja na wakazi wa Dar es Salaam na Tanzania nzima, walikuwa wakisubiria kwa hamu ujenzi wa daraja hili. Serikali ya Japan, kupitia wakala wake JICA, ina historia ndefu ya zaidi ya miaka 30 imekuwa ikisaidia miundombinu mbalimbali ya jiji la Dar es Salaam, tangu walivyojenga daraja la Selander mnamo mwaka wa 1980.

Ujenzi ulianza mapema mnamo mwezi Machi 2016 na mnamo tarehe 16 Aprili 2016, Rais John Pombe Magufuli alizindua ujenzi wa daraja hilo. 

Mnamo tarehe 15 Septemba 2018 daraja limeanza kutumika rasmi, huku likiacha mambo machache tu ili kukamilisha ujenzi wake. Makubaliano ya kumaliza daraja la Tazara ni Oktoba 2018.

Picha

Marejeo

Viungo vya nje

Dar es Salaam
Madaraja nchini Tanzania
Tanbihi

Tanbihi (kwa Kiingereza footnotes au endnotes) ni maelezo ya nyongeza kuhusu matini yanayoandikwa ama chini ya kila ukurasa, mwishoni mwa mlango au pia mwishoni kabisa mwa makala au kitabu.

Maelezo ya tanbihi huandikwa nje ya matini inayoendelea ili kurahisisha kazi ya kusoma.

Namba za tanbihi
Kuwepo kwa matini huonyeshwa kwa kawaida kwa kuingiza namba ndogo inayokaa kidogo juu ya herufi za mstari kama hapa 1. Wakati mwingi kuna pia herufi kama a au namba zinawekwa kwa mabano baada ya neno au sehemu itakayoelezwa (1). 

Mara chache kuna alama kama hizi  *, †, ‡, §.

Mahali pa tanbihi
Tanbihi zenyewe yaani maelezo hufuata ama
kwenye mwisho wa kila ukurasa (ing. footnotes)
kwenye mwisho wa mlango au sehemu ya matini
kwenye mwisho wa makala ya jarida au wa kitabu (ing. endnotes)
mara chache pia kwenye ukurasa kando ya matini

Fomati ya tanbihi
 kurejelea kitabu: hapa tanbihi huonyesha jina la mwandishi, jina la kitabu, mwaka na mahali pa kutolewa (kuchapishwa), namba ya ukurasa au sehemu inayorejjelewa, ikiwezekana pia mchapishaji na namba ya toleo kama kuna matoleo tofauti ya kitabu hiki: ikiwezekana pia na ISBN ya kitabu    
Mfano: Robert Bringhurst (2005). The Elements of Typographic Style (version 3.1). Point Roberts, WA: Hartley and Marks. pp 68–69. 
kurejelea makala ya jarida au gazeti: jina la mwandishi akipatikana, jina la makala, jina la jarida  / gazeti pekee, namba katika mwaka kama ipo, tarehe yake, ukurasa kama ipo
kurejelea tovuti: sawa kama makala, pamoja na URL (kiunganishi / link ya makala), tarehe ilipotazamiwa

Tanbihi katika Wikipedia
Tanbihi ni muhimu katika Wikipedia kama marejeo na uthibitisho ya ukweli wa habari zilizopo. Zamani hii haikukaziwa sana lakini siku hizi ni lazima. Kila mchangiaji anatenda vema akiongeza vyanzo kwa njia ya tanbihi. Makala mpya zinazopakuliwa bila kutaja vyanzo ziko hatarini kufutwa.

Katika matini ya Wikipedia alama hizi zinafanya tanbihi yaani maneno ya tanbihi huandikwa kati ya <ref> (TANBIHI) </ref> . 

Mwishoni mwa makala kiwepo kichwa cha ==Tanbihi==  na chini yake alama hizi: <references/> , Tanbihi tunazoandika katikati ya sentensi zitaonyeshwa baadaye hapa penye alama hii ya <references/> .

Tanbihi

Marejeo
Denton, William (2014). Fictional Footnotes and Indexes. Miskatonic University Press. 
Grafton, Anthony (1997). The Footnote: A Curious History. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 0-674-90215-7.
Zerby, Chuck (2002). The Devil's Details: A History of Footnotes. New York: Simon & Schuster.

Marejeo
Mbosso

Mbwana Yusuph Kilungi (anajulikana kwa jina lake la kisanii kama Mbosso; amezaliwa 3 Oktoba 1991) ni mwimbaji, mtunzi na mwanamuziki kutoka nchini Tanzania.

Umaarufu ulianza akiwa na kundi zima la Yamoto Band ambalo ndani yake kuliwa na Aslay, Beka Flavour, Enock Bella na Mbosso. Kwa pamoja walikuwa wanaunda Yamoto Band chini ya Mkubwa Fella na Wanawe. Jina la Mkubwa na Wanawe lilikuwa na hadi sasa bado lipo hivyo hivyo kama Mkubwa na Wanawe. Ndani ya mkubwa na Wanawe kuna vipaji mbalimbali. 

Baada ya Yamoto Band kufa, Mbosso aliamua kurudi nyumbani kwao kijijini huko Kibiti. Ambapo alijihusisha na vitendo mbalimbali vya kihalifu hasa kwa kukata tamaa na kuona wenzi wake wakiwa wanapata mafanikio yeye akiwa amebaki tu nyumbani. Jambo hili, lilikuwa tofauti kidogo na kina Aslay na Beka Flavour. Hawa waliendelea kutamba katika muziki hadi hapo Diamond Platnumz alipoona muda huu unafaa sasa kumrudisha Mbosso katika tasnia ya muziki kama alivyomuahidi mnamo mwakwa 2014 ya kwamba atamsaidia na kumuweka kwenye ramani ya muziki wa Bongo Flava. Wimbo wa kwanza wa Mbosso ulitoka mnamo tarehe 28 Januari 2018 na ulikwenda kwa jina la Watakubali.

29 Januari alitambulishwa mbele ya hadhira ya kwamba yeye ni msanii kamili aliyesaini mkataba na WCB.

Hadi sasa Mbosso ametoa wimbo kama vile Watakubali, Nimekuzoea, Alele, Shida, Picha Yake, Hodari, Nipepe, Hodari, Tamu. Wimbo mwingine aliotoa na kundi la Wasafi jina lake lilikuwa Zilipendwa na wimbo mwingine aliotoa na Diamond Platnumz na lavalava wimbo ambao jina lake ni Jibebe.

Marejeo 

Wanamuziki wa Tanzania
Wasanii wa WCB
Kinasasauti

Kinasasauti (pia mikrofoni au maikrofoni kutoka lugha ya Kiingereza: microphone) ni kifaa kinachoweza kuichukua sauti na kuibadili ili iwe ishara za umeme (electrical signals).

Kinasasauti hutumika katika simu, vifaa vinavyosaidia watu walio na shida za kusikia, pamoja na vifaa vya kuhadhiri kwa watu wengi katika jukwaa na ukumbi. Unapoongea kwa kinasasauti, ile sauti hufanywa kubwa na baadaye kusikika kwa kipaza sauti. Kinasasauti pia hupatikana katika studio za kurekodi muziki ambapo mtu hukitumia na ile sauti huhifadhiwa kwa tarakilishi na baadaye kuhaririwa ili muziki utolewe. Kwa leo, hili ni jambo la kawaida haswa kwa wale wanaotengeneza video za youtube ili sauti yao iwe ya kuvutia na kusikika kwa urahisi.

Historia ya kinasasauti 
Ilifika pahali katika historia ambapo watu walihitaji kuifanya sauti yao iwe kubwa kuliko kawaida. Waigizaji na waimbaji katika kumbi za michezo waliona kwamba sauti zao hazisikiki vizuri na kwa hiyo wakaanza kutumia vinasasauti vilivyofanana na honi ya baiskeli. 

Mvumbuzi Robert Hooke ndiye aliyekuwa wa kwanza kujaribu kutumia kinasasauti kilichofunganishwa na uzi kilichojulikana kama lover's telephone.

Tazama pia
 Tepurekoda

Tanbihi

Redio
Vifaa
Hammour Ziada

Hammour Ziada (kwa Kiarabu: حمور زيادة; Khartoum, 1979) ni mwandishi na mwandishi wa habari kutoka Sudan.  

Anaishi Cairo, Misri.

Vitabu
 سيرة أم درمانية، مجموعة قصصية (2008) 
 الكونج (2010)
 النوم عند قدمي الجبل  (2014)
 شوق الدرويش (2014)

Tuzo
Medali Naguib-Mahfouz, 2014
Shortlist Of The International Prize for Arabic Fiction (IPAF) 2015

Marejeo

Waliozaliwa 1979
Waandishi wa Sudan
Waandishi wa Kiarabu
Waandishi wa habari
Jina la kuzaliwa

Jina la kuzaliwa (kwa Kiingereza: birth name, full name, legal name au :en:Personal name) ni kundi la majina ambalo kwa pamoja linamtambulisha mtu maalumu. Katika tamaduni kadhaa ni majina mawili, katika nyingine ni matatu, ambapo la kwanza ni la mwenyewe, la pili la baba, la tatu la babu au la ukoo. Tamaduni chache zinatumia jina moja tu au zaidi ya tatu.

Tanbihi

Marejeo
 Matthews, Elaine; Hornblower, Simon; Fraser, Peter Marshall, Greek Personal Names: Their Value as Evidence, Proceedings of the British Academy (104), Oxford University Press, 2000.

Viungo vya nje
 Varying use of first and family names in different countries and cultures
 Falsehoods Programmers Believe About Names
 Lexicon of Greek Personal Names, contains over 35,000 published Greek names.
Watakubali

Watakubali ni jina la wimbo uliotungwa na mwimbaji/mwanamuziki wa Bongo Flava kutoka nchini Tanzania - Mbosso. Wimbo umetoka tarehe 28 Januari 2018. Huu ni wimbo wa kwanza kutoka tangu aingie mkataba na WCB Wasafi.  Wimbo umetayarishwa na Laizer Classic. 

Wimbo unamzungumzia kijana mmoja anayependwa na mwanamke mwenye uwezo kuliko yeye. Mbaya zaidi, Mbosso hana pesa, hana ajira wala hana elimu ya kutosha vigezo vya mwanamke huyo. Pamoja na kasoro zote hizo, bado yule mwanamke anaonesha kumpenda Mbosso kwa hali aliyonayo. Katika wimbo anaelezea pia kisa kibaya alichowahi kuwafanya wazee wa mwanamke anayempenda. Je, kwa tukio la kukuba ukweni, watakubali?

Marejeo

Nyimbo za 2018
Nyimbo za Mbosso
Nyimbo zilizotayarishwa na Laizer Classic
Charles Swini

Charles Swini (alizaliwa Blantyre, 28 Februari 1985) ni mchezaji wa soka wa Malawi ambaye sasa anacheza kwa Strikers wa Fedha. 

Mnamo tarehe 23 Januari 2015, Swini alijiunga na CD Costa do Sol kwa mkopo wa msimu.

Wachezaji mpira wa Malawi