LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Thando Hopa

Thando Hopa (amezaliwa Sebokeng, 1989) ni mwanamitindo,mwanaharakati na mwanasheria wa Afrika Kusini. Ndiye mwanamke wa kwanza mwenye ualbino kuwa kwenye jalada la Vogue. Wakati akifanya kazi kama mwendesha mashtaka, alitafutwa na Gert-Johan Coetzee kufanya kazi kama mwanamitindo.Hopa alilenga kuonyesha ualibino kwa njia nzuri.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanamitindo wa Afrika Kusini
Wanaharakati wa Afrika Kusini
Salvator Cupcea

Salvator P. Cupcea (pia anajulikana kama Salvador Cupcea; 8 Agosti 1908 - 1958) alikuwa mwanasaikolojia, daktari na mwanasiasa wa Romania. 

Tangu mwanzo kama mtafiti wa Chuo Kikuu cha Victor Babeș cha Cluj, pamoja na rafiki yake Alexandru Roșca, alijulikana kama mwanzilishi wa saikolojia ya majaribio na uchanganuzi wa kisaikolojia, akisoma hasa kando ya kijamii. Baadaye alijikita katika harakati za usafi wa kijamii na eugenics, pia alibobea katika dawa za kijeni, anthropolojia ya kibaolojia, na uhalifu . Mshiriki wa Iuliu Moldovan, alifundisha madarasa katika Taasisi ya mwisho ya Vita vya Kidunia vya pili, alipozingatia kusoma akili ya aina mbalimbali za miili.

Miaka hiyo, Cupcea alicheza na ufashisti, akaidhinisha mpango wa "usafi wa kitaifa" wa kibiolojia. Mnamo 1944, aliibuka tena kama mfuasi wa Chama cha Kikomunisti cha Rumania na eugenics huria, akihudumu kama Waziri wa Afya na mwakilishi wa Shirika la Afya Ulimwenguni . Mwanzilishi wa Chuo Kikuu cha Matibabu cha Cluj na msimamizi wa Kliniki yake ya Magonjwa ya Akili, kazi yake ya mwisho ilikuwa katika ikolojia ya binadamu, sayansi ya chakula, na magonjwa ya moyo .

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanasayansi wa Romania
Sipho Philip Mutsi

Sipho Mutsi alikuwa mratibu wa kikanda wa Kongamano la Wanafunzi wa Afrika Kusini (COSAS) ambaye alikamatwa kwenye kituo cha basi huko Odendaalsrus, Jimbo la Free State tarehe 4 Mei 1985. Alikufa kizuizini siku iliyofuata, baada ya kupigwa vikali na baadhi ya askari wa Polisi wa Afrika Kusini huko Odendaalsrus. Alikuwa mwanachama wa kwanza wa COSAS kufariki akiwa mikononi mwa polisi.

Maisha ya zamani 
Sipho Philip Mutsi alizaliwa tarehe 22 Desemba 1967, katika Hospitali ya King Edward huko Durban . Kisha akaenda kuishi Odendaalsrus katika Jimbo la Free State ; na muda mfupi baadaye, mama yake - Pulane Irene Mutsi - alimhamishia  katika kijiji cha Mokhalinyana huko Lesotho .  Mutsi alikuwa kijana wakati ambapo Afrika Kusini ilikuwa na ushiriki mkubwa kutoka kwa vijana (hasa wanafunzi) wakati wa ubaguzi wa rangi, katika masuala yanayohusu siasa na machafuko yake.

marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Haki za binadamu
Bhagya Abeyratne

Bhagya Abeyratne, pia anajulikana kama Bhagya Abeyrathna  ni mwanaharakati wa mazingira wa Sri Lanka. 

Mnamo Machi 2021, alipokea usikivu wa media kwa kufichua ukataji miti wa tovuti ya urithi wa ulimwengu wa UNESCO wa Hifadhi ya Msitu ya Sinharaja.

Elimu 
Abeyratne alimaliza elimu yake ya msingi na sekondari katika Shule ya Kitaifa ya Rahula huko Godakawela. Alimaliza mitihani yake ya Kiwango cha Juu mnamo 2020.

Uanaharakati 
Abeyratne alishiriki katika Lakshapathi, kipindi cha televisheni cha hali halisi kilichoonyeshwa kwenye Sirasa TV na kufichua kuhusu msitu wa Sinharaja.  Alidai kuwa mazingira yanayozunguka msitu wa Sinharaja yamekumbwa na ukataji miti. Maoni yake kuhusu Sinharaja yalikaguliwa na mamlaka husika,  huku makazi yake yakivamiwa na maafisa wa polisi ili kurekodi taarifa za matamshi yake.   Maafisa wa serikali walikanusha madai yaliyotolewa na Abeyratne na pia walimtishia kutohusika na suala hilo bila kujua ukweli halisi. 

Pia alikua gumzo kwenye mitandao ya kijamii na alifananishwa na mwanaharakati wa mazingira wa Uswidi Greta Thunberg .  Wanaharakati kadhaa waliitaka serikali kusitisha uchunguzi na unyanyasaji unaoendelea kumlenga Abeyratne.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanaharakati wa Sri Lanka
William H. Durham

William H. Durham, mwanaanthropolojia na mwanabiolojia wa mageuzi,   ni Profesa Mstaafu wa Bing katika Biolojia ya Binadamu katika Chuo Kikuu cha Stanford.

Elimu 
William Durham alipata BS katika Chuo Kikuu cha Stanford mnamo 1971, na alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Michigan na shahada ya uzamili (1973) na PhD (1977).

Kazi 
Durham alijiunga na Stanford kama mshiriki wa kitivo mnamo 1977. Alikuwa Mshiriki wa Kituo cha Mafunzo ya Juu katika Sayansi ya Tabia (1989-1990) na Mkurugenzi wa Stanford wa mpango wa biolojia ya binadamu (1992-1995).  Amekuwa Profesa wa Bing katika Biolojia ya Binadamu, na vilevile Mfanyakazi wa Chuo Kikuu cha Bass katika Elimu ya Shahada ya Kwanza, na Mfanyakazi Mwandamizi katika Taasisi ya Woods ya Mazingira huko Stanford. Sasa yeye ni profesa mstaafu.

Marejeo 
WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanabiolojia wa Marekani
Jeffrey K. Hadden

Jeffrey K. Hadden (1937–2003) alikuwa profesa wa sosholojia wa Marekani. Alianza kazi yake ya kufundisha katika Chuo Kikuu cha Western Reserve na kisha katika Chuo Kikuu cha Virginia akianzia 1972. Hadden alipata Ph.D. mnamo 1963 katika Chuo Kikuu cha Wisconsin-Madison, ambapo alifunzwa kama mwanademokrasia na mwanaikolojia wa wanadamu .

Alipokuwa akifundisha sosholojia ya mijini katika WRU, aliandika pamoja na Louis H Massotti na Calvin J. Larsen Metropolis katika mgogoro: mitazamo ya kijamii na kisiasa (FE Peacock 1967, ISBN B0006D80Y). Akiwa na Massotti, alihariri pamoja The Urbanization of the Suburbs (Sage Publications 1973) Hadden alichapisha vitabu na makala na insha nyingi za kitaalamu kuhusu dini zinazokaribia uchunguzi wa dini kutoka kwa mtazamo wa nadharia ya mienendo ya kijamii na akabainisha shauku yake kuu kama utafiti linganishi wa dini. dini na siasa.

Wakati wa miaka ya 1960, Hadden alisoma na kuandika kuhusu kuhusika kwa makasisi wa Kiprotestanti huria katika Vuguvugu la Haki za Kiraia . Pengine alijulikana sana kwa masomo yake ya watangazaji wa kidini na kuibuka kwa Haki ya Kikristo huko Amerika katika miaka ya 1980, akisoma huduma za Jerry Falwell katika Lynchburg iliyo karibu, na Pat Robertson huko Virginia Beach .

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanasayansi wa Marekani
Kathleen Murray

Caroline Kathleen Murray (9 Agosti 1892 - 9 Februari 1984) alikuwa mkulima anaye uza mazao  nnje ya nchi, mfadhili na mwanaharakati wa Black Sash wa Elgin, Afrika Kusini .

Kathleen Murray alizaliwa Kenilworth, Cape Town . Alikuwa binti mdogo wa Dk Charles Murray, Daktari wa majini wa Ireland, na Caroline Molteno, mshiriki wa mapema wa Koloni la Cape . Alisoma katika shule ya Bedales .  Akiwa msichana aliamua kuingia kwenye kilimo badala ya kuolewa. Alikuwa mmoja wa wakulima wanawake wa kwanza katika eneo hilo. Alianza na ufugaji nyuki na vipande vidogo vya mboga. Mwishoni mwa maisha yake aliendesha biashara kubwa ya kilimo cha mazao ya majani na mazao ya mashamba yake yalishinda zawadi kote ulimwenguni. Huko Elgin aliongoza chama cha ushirika cha kilimo na aliwajibika kwa shule za watu wasiojiweza na pia miradi mingine ya ndani. Alikuwa mwanaharakati katika kikundi cha upinzani cha wanawake wasio na vurugu Black Sash kuanzia miaka ya 1950 na kuendelea.

marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Kilimo
Anjali Watson

Anjali Watson ni mhifadhi kutoka Sri Lanka.  Anajulikana kwa mchango wake katika uhifadhi wa chui na alianzisha Shirika la Uhifadhi wa Wanyamapori, shirika la uhifadhi na utafiti.

Elimu 
Watson alihitimu shahada ya Mafunzo ya Mazingira kutoka Chuo Kikuu cha McMaster na ana Shahada ya Uzamili ya Sayansi katika Ikolojia kutoka Chuo Kikuu cha Edinburgh .

Kazi 
Mnamo 2000, alianzisha Mradi wa Leopard.  Kazi ya Watson inahusisha kuhimiza kuwepo kwa ushirikiano kati ya binadamu na chui ( Panthera pardus kotiya )   katika Nyanda za Juu za Kati za Sri Lanka ambayo ni Tovuti ya Urithi wa Dunia wa UNESCO .  

Mnamo 2004, alianzisha Mfuko wa Uhifadhi wa Wanyamapori  ambao hukusanya data kupitia teknolojia ya kamera ya kudhibiti mwendo  ili kudumisha misingi ya uhifadhi na kuanzisha maeneo mapya ya ardhi ambapo chui wanaweza kuzurura bila mitego.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Watu wa Sri Lanka
Eileen Haddon

Eileen Haddon (1921–2003) alikuwa mwandishi wa habari na mwanaharakati wa Afrika Kusini.

Maisha 
Eileen Haddon alizaliwa tarehe 9 Machi 1921 huko Boksberg, mji wa madini wa Afrika Kusini. Alianza kusomea madawa katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand.lakini hakuweza kumaliza kozi hiyo,Mnamo Oktoba 1942 aliolewa na Michael Haddon, na aliishi Uingereza alihudumu katika Wanamaji wa Kifalme.

WikiForHumanRights 2022
wanaharakati wa Afrika Kusini
Nelson Hairston

Nelson Hairston Sr. (16 Oktoba 1917 – 31 Julai 2008) alikuwa mwanaekolojia wa Marekani. Hairston anajulikana sana kwa kazi yake katika magonjwa ya binadamu. 

Katika uwanja wa ekolojia ni maarufu kwa kutetea wazo la mteremko wa trophic, ambapo alichapisha uchochezi wa "Green World Hypothesis" na wenzake Frederick E. Smith na Lawrence B. Slobodkin. Nelson pia alipendezwa sana na mambo yanayodhibiti magonjwa ya binadamu na alikuwa mshauri wa Shirika la Afya Duniani kwa miaka mingi.

Maisha ya awali 
Nelson alizaliwa katika eneo la Cooleemee la Davie County, North Carolina. Alikuwa wa pili kati ya wavulana wawili kwa Margaret George Hairston (1885-1963) na Peter Hairston (1871-1943). Hairstons walimiliki mashamba kuzunguka Henry County, Virginia, Pittsylvania County, Virginia, Franklin County, Virginia, North Carolina, na Lowndes County, Mississippi . Alizaliwa kwenye shamba la Cooleemee, ambalo lilijengwa na babu yake, Peter Wilson Hairston (1819-1886).

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanabiolojia wa Marekani
Anslem de Silva

Kongahage Anslem Lawrence de Silva (alizaliwa 1 Agosti 1940) ni mwanabiolojia na herpetologist wa Sri Lanka anayetambuliwa kama baba wa herpetology ya kisasa huko Sri Lanka.  Kazi yake ilidumu kwa zaidi ya miongo mitano, de Silva alichangia katika uwanja wa zoolojia kwa utafiti mwingi na machapisho mengi haswa kuhusu mamba, nyoka na mijusi. 

De Silva anajulikana kwa uhifadhi wa mamba nchini Sri Lanka.  Yeye ndiye mwenyekiti wa kikanda wa Kundi la Wataalamu wa Mamba wa IUCN, Asia Kusini na Iran.

Maisha binafsi 
Alizaliwa tarehe 1 Agosti 1940 huko Matara. Alihitimu elimu kutoka Chuo cha Mtakatifu Servatius, Matara.  Kabla ya kuingia katika uwanja wa biolojia, de Silva alikuwa mchawi mashuhuri. Alishinda tuzo mbili za kitaifa katika Shindano la Uchawi la All Island na akaendesha maonyesho makubwa kutoka Matara hadi Jaffna. Pia alichapisha karatasi 22 za uchawi. Mwanawe Panduka de Silva pia ni mtaalamu wa asili ambapo alifanya kazi katika Visiwa vya Andaman juu ya mamba.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanabiolojia wa Sri Lanka
Wanaharakati wa Sri Lanka
James Mpanza

James Mpanza (alizaliwa 1889–1970) alikuwa kiongozi wa kambi ya maskwota huko Johannesburg, Afrika Kusini kuanzia katikati ya miaka ya 1940 hadi mwishoni mwa miaka ya 1960. Mnamo 1944 aliongoza uvamizi wa ardhi ambao ulisababisha kuanzishwa kwa Soweto ya kisasa.  Mpanza anajulikana kama 'baba wa Soweto'.

marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Haki za binadamu
Gary Haq

Gary Haq ni mwanaikolojia wa binadamu, mwandishi na  Mtafiti Mshiriki katika Taasisi ya Mazingira ya Stockholm katika Chuo Kikuu cha York. Yeye ni mtaalam wa usafiri na mazingira, mabadiliko ya hali ya hewa, alama ya kaboni, mabadiliko ya tabia, udhibiti wa uchafuzi wa hewa ya kaboni na mijini.

Wasifu 
Gary Haq ameandika ripoti kadhaa na za kitaaluma kuhusu usafiri, uchafuzi wa hewa, mabadiliko ya hali ya hewa, tabia na mtindo wa maisha. Ameandika kwa The Guardian,  Yorkshire Post,     The Independent   na The Conversation  kuhusu masuala mbalimbali ya mazingira.

Miaka 2006-2008 aliratibu kampeni ya mawasiliano ya mabadiliko ya hali ya hewa huko Yorkshire Climate Talk kwa ushirikiano na BBC Radio na York Press . Kuweka Kijivu kijani: Mabadiliko ya Hali ya Hewa na Zaidi ya Miaka 50,  Gharama ya Kaboni ya Krismasi  na Kuzeeka katika Hali ya Hewa Inayobadilika: Kukabiliana na Changamoto za Mabadiliko ya Tabianchi na Idadi ya Watu Kuzeeka .

Marejeo 
WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanaharakati wa Uingereza
Asha de Vos

Asha de Vos  (alizaliwa 1979) ni mwanabiolojia wa baharini wa Sri Lanka, mwalimu wa bahari na mwanzilishi wa utafiti wa nyangumi wa bluu kaskazini mwa Bahari ya Hindi .  Anajulikana kwa Mradi wake wa Blue Whale. Yeye ni Mshiriki Mwandamizi wa TED  na alichaguliwa kwa tuzo ya BBC 100 ya Wanawake mnamo 2018.   Yeye ni Mfadhili wa Kitaifa wa Kijiografia 2016 wa Wagunduzi Wanaochipuka.

Maisha na kazi 
De Vos alizaliwa mnamo 1979 huko Sri Lanka.  Alipokuwa na umri wa miaka sita wazazi wake walikuwa wakimletea mitumba ya majarida ya National Geographic. Alitazama kurasa na "kufikiria kwamba huyo angekuwa mimi siku moja - kwenda mahali ambapo hakuna mtu mwingine angewahi kwenda na kuona vitu ambavyo hakuna mtu mwingine angewahi kuona", na kumtia moyo kuwa na ndoto ya kuwa "mwanasayansi wa matukio. ".

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanabiolojia wa Sri Lanka
Wanaharakati wa Sri Lanka
Alex Hepple

Alexander Hepple (28 Agosti 1904 – 16 Novemba 1983) alikuwa mwanachama cha wafanyakazi, mwanasiasa, mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi na mwandishi na alikuwa kiongozi wa mwisho wa Chama cha awali cha Leba cha Afrika Kusini.

Hepple alizaliwa La Rochelle katika kitongoji cha Johannesburg kwa Thomas na Alice Hepple,waanzilishi wa Chama cha Wafanyakazi wa Afrika Kusini mwaka 1908.Baba yake alihamia Afrika Kusini kutoka Sunderland katika kaskazini-mashariki mwa Uingereza na alikuwa msimamizi wa duka la Jumuiya Iliyounganishwa ya Wahandisi na alikuwa kiongozi wakati wa maandamano mnamo 1913.

Marejeo 

Wanaharakati wa Afrika Kusini
WikiForHumanRights 2022
Danielle N. Lee

Danielle N. Lee ni profesa msaidizi wa biolojia katika Chuo Kikuu cha Southern Illinois Edwardsville, Marekani, anayejulikana zaidi kwa blogu zake za sayansi na juhudi za kufikia zinazolenga kuongeza ushiriki wa wachache katika nyanja za STEM . Masilahi yake ya utafiti yanazingatia uhusiano kati ya ekolojia na mageuzi na mchango wake kwa tabia ya wanyama. Mnamo 2017, Lee alichaguliwa kama Mtafiti wa Kitaifa wa Kijiografia anayeibuka.  Akiwa na wadhifa huu Lee alisafiri hadi Tanzania kutafiti tabia na baiolojia ya panya wa Kiafrika wanaonusa mabomu ya ardhini.

Maisha ya awali na elimu 
Asili kutoka Memphis Kusini, Tennessee na alipata digrii yake ya bachelor kutoka Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Tennessee mnamo 1996. Wakati alikusudia kwenda katika udaktari wa mifugo, baada ya kukataliwa kutoka shule ya mifugo mara nne, alianza kusoma tabia ya kunusa katika eneo la meadow voles na akapata shauku yake ya kutafuta utafiti wa kiakademia.  Mnamo 2000, Lee alipata MS kutoka Chuo Kikuu cha Memphis, na mnamo 2010 Lee alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Missouri-St. Louis na PhD katika Biolojia .  Katika tasnifu yake, Lee alipendekeza mfumo mpya wa kuelezea sifa za utu wa wanyama kutoka kwa maelezo zaidi ya kihisia, ya kihisia, hadi vivumishi vya uchunguzi.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanabiolojia wa Marekani
Paulus Edward Pieris Deraniyagala

Paulus Edward Pieris Deraniyagala (1900-1976) alikuwa mwanapaleontolojia, mwanazuolojia, na msanii wa Sri Lanka.

Maisha ya awali na elimu 
Alizaliwa huko Colombo, mwana wa Paul Edward Pieris na Hilda Obeyesekere Pieris. Alikuwa na ndugu wawili wadogo, Justin Pieris Deraniyagala, Ralph St. Louis Pieris Deraniyagala, na dada, Miriam Pieris Deraniyagala. Alisoma katika Chuo cha S. Thomas', Mount Lavinia na Chuo cha Utatu, Cambridge, ambapo alipata BA mnamo 1922 na Oxbridge MA mnamo 1923. Aliingia Chuo Kikuu cha Harvard kwa mwaka mmoja, ambapo alitunukiwa Shahada ya Uzamili ya Sanaa mnamo 1924.

Kazi 
Alibobea katika mabaki ya wanyama na binadamu wa bara Hindi . Kuanzia 1939 hadi 1963, alikuwa mkurugenzi wa Jumba la Makumbusho la Kitaifa la Ceylon, na kutoka 1961 hadi 1964, pia alikuwa mkuu wa Kitivo cha Sanaa katika Chuo Kikuu cha Vidyodaya .

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanasayansi wa Sri Lanka
Louisa Motha

Louisa Motha alikuwa mratibu wa vuguvugu la Abahlali base Mjondolo kwa miaka kadhaa kuanzia mwaka wa 2004.  Anaishi katika makazi ya vibanda ya Motala Heights huko Pinetown karibu na jiji la Durban nchini Afrika Kusini . 

Motha alipata urafiki na mwanaharakati mwenzake Shamita Naidoo walipokutana wakifua nguo zao mtoni. 

Anajulikana kwa sababu  alikuwa mkosoaji mkubwa wa Sheria ya Makazi duni.  Pia alianzisha kikundi cha wanawake cha bustani kilichoitwa Motola Diggers.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanaharakati wa Afrika Kusini
Richard Levins

Richard "Dick" Levins (Juni 1, 1930 - Januari 19, 2016)  alikuwa mkulima wa zamani wa kitropiki aliyegeuka kuwa mwanaekolojia, mwanajenetiki ya idadi ya watu, mtaalamu wa biolojia, mwanaekolojia wa hisabati, na mwanafalsafa wa sayansi    ambao walitafiti tofauti katika idadi ya watu. Hadi kifo chake, Levins alikuwa profesa wa chuo kikuu katika Shule ya Harvard TH Chan ya Afya ya Umma na mwanaharakati wa kisiasa wa muda mrefu. Alijulikana sana kwa kazi yake juu ya mageuzi na utata katika mabadiliko ya mazingira na juu ya metapopulations .

Levins pia alikuwa ameandika juu ya masuala ya kifalsafa katika biolojia na uanamitindo. Moja ya makala yake yenye mvuto ni "Mkakati wa Ujenzi wa Mfano katika Biolojia ya Idadi ya Watu". Ameathiri idadi ya wanafalsafa wa kisasa wa biolojia.  Levins mara nyingi alijisifu hadharani kwamba yeye alikuwa ' Mwanamaksi wa kizazi cha nne' na mara nyingi alikuwa amesema kwamba mbinu katika Mageuzi yake katika Mazingira Inabadilika ilitokana na utangulizi wa Marx 's Grundrisse, maelezo ya mwandishi (hayajachapishwa hadi 1939) kwa Das Kapital . Akiwa na mtaalamu wa mageuzi Richard Lewontin, Levins alikuwa ameandika idadi ya makala kuhusu mbinu, falsafa, na athari za kijamii za biolojia. Nyingi kati ya hizi zimekusanywa katika The Dialectical Biologist . Mnamo 2007, wawili hao walichapisha mkusanyo wa pili wa mada ya insha inayoitwa Biology Under the Influence: Dialectical Essays on Ecology, Agriculture, and Health .

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanasayansi wa Marekani
Arthur V. Dias

Arthur Vincent Dias (10 Februari 1886 – 31 Julai 1960), anajulikana kama Arthur V. Dias, alikuwa mfadhili, mwanachama wa harakati ya kiasi na mwanaharakati wa uhuru wa Sri Lanka (wakati huo ikijulikana kama Ceylon).  Mpandaji wa mimea kitaalamu, anajulikana kwa kampeni ya uenezaji wa jackfruit aliyoianzisha kote nchini, ambayo ilimletea jina "Kos Mama" ( Sin. ' Mjomba Jack '). Shujaa wa kitaifa wa Sri Lanka, Dias pia alisaidia idadi ya taasisi za elimu nchini. Kabla ya Sri Lanka kupata uhuru kutoka kwa Waingereza, alifungwa na serikali ya kikoloni na kuhukumiwa kifo, ingawa aliachiliwa baadaye.

Maisha binafsi 
Arthur Vincent Dias alizaliwa tarehe 10 Februari 1886 katika familia tajiri huko Panadura . Baba yake alikuwa P. Jeremias Dias, mmiliki wa shamba na mfanyabiashara wa arrack . Mama yake alikuwa Selestina Rodrigo, mfadhili ambaye baadaye alisaidia kupatikana kwa Visakha Vidyalaya . Dias alipata elimu yake ya msingi kutoka Chuo cha St. John's Panadura na elimu yake ya sekondari kutoka Chuo cha St Thomas', Mt. Lavinia . Baba yake alifariki mnamo 1902. Baada ya kumaliza elimu yake, Dias alichukua biashara ya mashamba ya familia yake. Baadaye aliolewa na Grace Salgado. Wenzi hao walikuwa na watoto tisa, binti watano na wanaume wanne. Dias alifariki mnamo Julai 31, 1960.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanaharakati wa Sri Lanka
Ruth Seopedi Motau

Ruth Seopedi Motau (alizaliwa 1968) ni mpiga picha wa Afrika Kusini kwa sasa anaishi na kufanya kazi huko Johannesburg, Afrika Kusini. Motau alikuwa mpiga picha wa kwanza mwanamke mweusi ambaye aliajiriwa na gazeti la Afrika Kusini kama mhariri wa picha.  Upigaji picha wake unaangazia hali halisi ya kijamii iliyoathiriwa na uandishi wa picha na kutengwa kwa watu weusi na jamii.

marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Haki za binadamu
Andreas Malm

Andreas Malm (aliyezaliwa 1976 au 1977)  ni mwandishi wa Uswidi  na profesa mshiriki wa ekolojia ya binadamu katika Chuo Kikuu cha Lund.   Anakaa kwenye ubao wa wahariri wa jarida la kitaaluma Historical Materialism,  na amefafanuliwa kama Marxist .  Naomi Klein, ambaye alimnukuu Malm katika kitabu chake This Changes Everything, anamfafanua kama "mmoja wa wanafikra wa awali juu ya mada" ya mabadiliko ya hali ya hewa.

Kazi 
Mnamo 2010, Malm alijiunga na Chama cha Socialistiska ; alikuwa amewasiliana na chama tangu kuhudhuria kambi ya majira ya joto waliyoendesha mwaka wa 1997. 

Mnamo 2012, Malm alitetea tasnifu yake (ambayo baadaye ilikuja kuwa kitabu Fossil Capital ) ili kupata PhD kutoka Chuo Kikuu cha Lund.  

Malm ameandika vitabu kadhaa na ni mchangiaji wa jarida Jacobin .   Katika kitabu chake How to Blow Up a Pipeline: Learning to Fight in a World on Fire, kilichochapishwa Januari 2021, alisema kuwa hujuma na uharibifu wa mali ungekuwa vipengele vya mantiki vya harakati dhidi ya mabadiliko ya hali ya hewa .

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanaharakati wa Uswidi
Merrill J. Fernando

Merrill Joseph Fernando (6 Mei 1930 - 20 Julai 2023) ndiye mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa zamani wa kampuni ya kimataifa ya chai ya Dilmah . Mnamo 2019, Fernando alisimama kama Mkurugenzi Mtendaji wa Dilmah, kwani mtoto wake, Dilhan, aliteuliwa kuwa mkuu mpya wa kampuni.

Maisha ya awali 
Fernando alizaliwa Pallansena, Negombo, British Ceylon mwaka 1930. Fernando alihudhuria Chuo cha Maris Stella huko Negombo na Chuo cha Saint Joseph, Colombo katika ujana wake. Kazi yake ya kwanza ilikuwa kama mkaguzi wa kampuni ya mafuta ya Marekani.

Kazi 
Fernando alikuwa mmoja wa waonja chai wa kwanza wa Sri Lanka kuchaguliwa kujifunza kuhusu chai katika Mincing Lane, London. Hadi wakati huu, mfumo wa kikoloni uliokuwepo haukuamini kuwa watu wa Sri Lanka walikuwa na uwezo wa kutathmini chai kwani walihisi walikula curry nyingi ambayo ingeathiri tathmini yao ya ladha. Hata hivyo, Fernando alikuwa mmoja wa watano waliochaguliwa na kuzoezwa huko London.

Soma zaidi 

Mtayarishaji wa timu (2009). Uchapishaji wa Dilmah. 
 https://www.dilmahtea.com/70-years-of-tea-inspiration/ "

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Watu wa Sri Lanka
Elizabeth Maria Molteno

Elizabeth Maria Molteno (24 Septemba 1852 – 25 Agosti 1927) alikuwa mwanaharakati wa Afrika Kusini wa haki za kiraia na wanawake nchini.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanaharakati wa Afrika Kusini
Ian McHarg

Ian L. McHarg (20 Novemba 1920 – 5 Machi 2001) alikuwa mbunifu wa mazingira wa Uskoti na mwandishi wa upangaji wa kikanda kwa kutumia mifumo asilia. McHarg alikuwa mmoja wa watu mashuhuri zaidi katika harakati za mazingira ambaye alileta wasiwasi wa mazingira katika ufahamu mpana wa umma na mbinu za kupanga ikolojia katika mkondo mkuu wa usanifu wa mazingira, upangaji wa jiji na sera ya umma.  Alikuwa mwanzilishi wa idara ya usanifu wa mazingira katika Chuo Kikuu cha Pennsylvania nchini Marekani. Kitabu chake cha 1969 cha Design with Nature kilianzisha dhana ya upangaji wa ikolojia. Inaendelea kuwa mojawapo ya vitabu vinavyoadhimishwa zaidi kuhusu usanifu wa mazingira na mipango ya matumizi ya ardhi. Katika kitabu hiki, aliweka dhana za kimsingi ambazo zingekuzwa baadaye katika mifumo ya habari ya kijiografia .

Wasifu

Miaka ya malezi 
Baba yake alikuwa meneja na baadaye mfanyabiashara katika jiji la viwanda la Glasgow, Scotland.  McHarg alionyesha talanta ya mapema ya kuchora na alishauriwa kuzingatia kazi ya usanifu wa mazingira. Uzoefu wake wa mapema na mandhari ya Uskoti yenye sura mbili-mbili-umoja wa miji wa viwandani wa Glasgow na hali ya chini ya mazingira yanayoizunguka-ulikuwa na ushawishi mkubwa juu ya mawazo yake ya baadaye.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanaharakati wa Uskoti
Roderick D. McKenzie

Roderick Duncan McKenzie (3 Februari 1885 – 3 Mei 1940) alikuwa mwanasosholojia wa Kanada na Marekani, ambaye alikuwa mkuu wa idara ya sosholojia katika Chuo Kikuu cha Michigan.  McKenzie aliwahi kuwa Makamu wa 2 wa Raisi wa Chama cha Sosholojia cha Marekani (ASA) mwaka wa 1932-1933, na alikuwa mwanachama wa katiba wa Chama cha Utafiti wa Kisosholojia.

Maisha ya awali 
Roderick McKenzie alizaliwa katika mji mdogo wa kilimo wa Carman, Manitoba, mnamo Februari 3, 1885 kwa Katherine Stevenson na John McKenzie. Alihudhuria shule za Winnipeg na kisha kupata digrii yake ya AB katika Chuo Kikuu cha Manitoba mnamo 1912.

Kazi 
Mnamo 1912 McKenzie alikubali nafasi ya kufundisha katika Chuo cha Kilimo cha Manitoba . Mnamo 1913 alianza kazi ya kuhitimu katika sosholojia katika Chuo Kikuu cha Chicago.  Wakati wa kazi yake ya kuhitimu, alifanya miadi kama mwalimu katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Ohio (1915-1919) na Chuo Kikuu cha West Virginia (1919-1920). Mnamo 1921 alipokea Ph.D yake kutoka Chicago, chini ya Robert E. Park, na nadharia, The Neighborhood: A Study of Local Life in the City of Columbus, Ohio, ambayo ilichapishwa mwaka wa 1923.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanasayansi wa Kanada
wanasayansi wa Marekani
Silas Molema

Dk Silas Modiri Molema (alizaliwa 1891 – 13 Agosti 1965) alikuwa daktari wa Afrika Kusini, mwanasiasa, mwanaharakati, na mwanahistoria.

Maisha 
Silas Modiri Molema alizaliwa mwaka 1891 huko Mafeking, Afrika Kusini.  Baba yake alikuwa chifu muhimu wa kabila la Barolong, Silas Thelensho Molema. Molema alianza elimu yake nchini Afrika Kusini, kabla ya kuhamia Ulaya mwaka wa 1914.  Alihitimu shahada ya udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Glasgow mnamo 1919, akiendelea na mazoezi ya utabibu katika Hospitali ya Hume Street huko Dublin, Ireland.  Akiwa Glasgow, alichapisha kazi yake muhimu zaidi iliyohusu asili na historia ya Wabantu .   Molema alirejea Afrika Kusini mwaka 1921 alifanya kazi kama daktari katika mji aliozaliwa wa Mafikeng. 

Katika miaka ya 1940 alijiunga na African National Congress, na Desemba 1949 alichaguliwa kuwa katibu wa kitaifa wa chama. Baadaye alikuwa kuwa mweka hazina. 

Mnamo 1952, wakati wa maandalizi ya tamasha la kuadhimisha miaka mitatu ya kutua kwa Jan van Riebeeck, alitoa hotuba maarufu mbele ya watazamaji wa Baraza la Kihindi la Afrika Kusini  akiwaalika waliohudhuria kupinga sherehe hiyo na wazungu wachache.  

Alikuwa sehemu ya Baraza la Kutunga Sheria, chombo cha kisiasa cha mpito kilichoanzishwa na mamlaka ya kikoloni ya Uingereza wakati wa mchakato uliopelekea uhuru wa Afrika Kusini. Alikuwa na jukumu kubwa katika vyombo vya utawala vya Ulinzi wa Bechuanaland, kushiriki katika mchakato wa uhuru uliosababisha msingi wa Jamhuri ya Botswana . 

Molema alifunga ndoa na Anna Moshoela mwaka 1927. Baadaye alioa tena, kwa Lucretia. Alifariki tarehe 13 Agosti 1965.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Afya
Biolojia
Robert E. Park

Robert Ezra Park (14 Februari 1864 - 7 Februari 1944) alikuwa mwanasosholojia wa Marekani ambaye anachukuliwa kuwa mmoja wa watu wenye ushawishi mkubwa katika sosholojia ya mapema ya Marekani. 

Park alikuwa mwanzilishi katika uwanja wa sosholojia, akiibadilisha kutoka taaluma ya falsafa tulivu hadi taaluma amilifu iliyokita mizizi katika uchunguzi wa tabia ya binadamu. Alitoa mchango mkubwa katika utafiti wa jamii za mijini, mahusiano ya rangi na ukuzaji wa mbinu za utafiti zenye msingi wa kisayansi, haswa uchunguzi wa washiriki katika uwanja wa uhalifu.  Kuanzia 1905 hadi 1914, Park alifanya kazi na Booker T. Washington katika Taasisi ya Tuskegee . Baada ya Tuskegee, alifundisha katika Chuo Kikuu cha Chicago kutoka 1914 hadi 1933, ambapo alichukua jukumu kuu katika maendeleo ya Shule ya Sosholojia ya Chicago . Park anajulikana kwa kazi yake katika ikolojia ya binadamu, mahusiano ya rangi, uhamiaji wa binadamu, uigaji wa kitamaduni, harakati za kijamii, na mgawanyiko wa kijamii .

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanasayansi wa Marekani
Dora Tamana

Dora Ntloko Tamana ( 11 Novemba 1901 – 23 Julai 1983 ) alikuwa mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi wa Afrika Kusini .

Maisha ya awali 
Dora Ntloko alizaliwa huko Nqamakwe, Hlobo, Transkei, karibu na Dutywa . Babu yake alikuwa mhubiri wa Kimethodisti, lakini akiwa kijana Dora alibadili dini, pamoja na familia yake, hadi dhehebu la Waisraeli.  Alikuwa na umri wa miaka 20 babake alipofariki katika Mauaji ya Bulhoek ya 1921 ya washiriki wa madhehebu ya Israeli.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Haki za binadamu
Dudley L. Poston Jr.

Dudley L. Poston Jr. (alizaliwa San Francisco, California, 29 Novemba 1940) ni msomi wa Marekani ambaye maeneo yake ya masomo yanajumuisha demografia, ekolojia ya binadamu, na sosholojia.

Maisha ya awali na ya binafsi 
Dudley L. Poston Mdogo ni mtoto wa Dudley Louis Poston, Sr. na Kathryn (Kara) Poston. Yeye na dada yake, Kathleen Poston Wood, walizaliwa katika familia kubwa ya Kikatoliki ya Ireland ambao wote waliishi ndani ya vizuizi vichache vya kila mmoja huko San Francisco, CA. Poston alifunga ndoa na Patricia Mary Joyce Poston huko San Francisco, California mnamo 1963. The Postons wana watoto wawili, Nancy Kathleen Poston Espey na Dudley L. Poston III, mkwe Richard Espey, na wajukuu watatu, David Espey, Kara Espey na Daniel Espey.

Poston alihudumu katika kazi ya kijeshi katika Jeshi la Marekani kama Luteni wa Kwanza na kama Kapteni kutoka 1968 hadi 1970, ikiwa ni pamoja na ziara ya karibu mwaka mmoja kamili katika 1969-70 huko Vietnam Kusini . Miongoni mwa heshima na tuzo zake za kijeshi ni Nyota ya Shaba, na Medali ya Pongezi ya Jeshi, na nguzo moja ya majani ya Oak, zote zilitolewa mnamo 1970, kwa utumishi wake huko Vietnam .

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanasayansi wa Marekani
William E. Rees

William Rees, FRSC (amezaliwa Disemba 18, 1943), ni Profesa Mstaafu katika Chuo Kikuu cha British Columbia na mkurugenzi wa zamani wa Shule ya Mipango ya Jamii na Mikoa (SCARP) huko UBC.

Rees alifundisha katika Chuo Kikuu cha British Columbia kutoka 1969-70 hadi kustaafu kwake mnamo 2011-2012, lakini ameendelea kuandika na utafiti wake. Nia yake kuu ni sera ya umma na mipango inayohusiana na mwelekeo wa mazingira wa kimataifa na hali ya ekolojia kwa maendeleo endelevu ya kijamii na kiuchumi.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanaharakati wa Kanada
David Stuurman

David Stuurman (alizaliwa 1773 – 22 Februari 1830)  alikuwa chifu wa Khoi na mwanaharakati wa kisiasa ambaye alipigana dhidi ya utawala wa kikoloni wa Uholanzi na Uingereza .  Kazi yake hai kama kiongozi wa Khoi ilidumu miaka ishirini (1799-1819) na Vita vitatu vya Xhosa ambavyo vilianguka ndani ya kipindi hicho.

Maisha ya awali 
David Stuurman alikuwa kiongozi wa watu wa Khoi, ambao walipigana dhidi ya utawala wa kikoloni wa Uholanzi na Waingereza huko Eastern Cape . Stuurman alijihusisha na uharakati wa kisiasa katika karne ya 18 wakati Wakhoi na San walinyang'anywa ardhi yao kwa utaratibu "kwa amri ya wakoloni".  Hii ilimaanisha kwamba Stuurman, na watu wengine wa kiasili, walilazimishwa kuishi na kufanya kazi katika ardhi yao kama vibarua. 

Akiwa kijana, Stuurman alitoka kwenda kufanya kazi kwenye shamba la familia ya Vermaak, ambao walikuwa na shamba huko Gamtoos. Miongoni mwa matukio mengi yaliyoripotiwa na wamisionari wa Bethelsdorp kuhusu kutendewa vibaya kwa Wakhoi na San mikononi mwa wakoloni, ni ripoti juu ya unyanyasaji mbaya na unyanyasaji wa kimwili Johannes "Hannes" Vermaak aliofanyiwa Stuurman.  Wamisionari wanaripoti kwa maelezo jinsi Stuurman alivyofungwa kwenye gari na kupigwa kwa sjambok ; baada ya ile chumvi iliyompiga kumpaka kwenye majeraha yake na kuachwa amefungwa kwenye gari kwenye jua kali. 

Wakati wa miaka ya 1790, wakati Vita vya pili vya Waxhosa vilipozuka, Stuurman, kaka yake Klaas, chifu na familia yao walitelekeza shamba la Vermaak pamoja na Wakhoi wengine kadhaa katika eneo hilo.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Haki za binadamu
Paul Sears

Paul Bigelow Sears (17 Desemba 1891 – 30 Aprili 1990) alikuwa mwanaekolojia na mwandishi wa Marekani. 

Alizaliwa huko Bucyrus, Ohio. Sears alihudhuria Chuo Kikuu cha Ohio Wesleyan (B.Sc. katika Zoology, 1913; BA katika Uchumi, 1914), Chuo Kikuu cha Nebraska huko Lincoln (AM huko Botany, 1915), na Chuo Kikuu cha Chicago (Ph.D. huko Botany, 1922). ) 

Sears alifunga ndoa na Marjorie Lea McCutcheon na wanandoa hao walikuwa na watoto watatu: Paul M. Sears, Kituo cha Utafiti wa Anga, Colorado; Dk. Catherine S. Frazer, Lakewood, Colorado, kitivo cha zamani cha Chuo cha Wellesley; Sallie H. Sears, Profesa Msaidizi wa Kiingereza, Stony Brook. 

Mapema katika kazi yake ya utafiti, alichapisha mfululizo wa ubunifu juu ya Uoto Asilia wa Ohio (1925 hadi 1926)  Makaratasi haya yalifafanua aina asili za misitu kwa kutumia "miti ya mashahidi" kutoka kwa uchunguzi wa awali wa ardhi wa Ohio na bado yanatajwa sana. na wanaikolojia wa mimea wanaofanya kazi Ohio leo.

Wakati wa Vumbi la Vumbi na umiliki wake katika Chuo Kikuu cha Oklahoma, Sears aliandika Jangwa mnamo Machi, moja ya vitabu vya kwanza kuwasilisha kanuni za ikolojia kwa umma kwa ujumla. Kitabu chake kinachojulikana zaidi, Jangwa kimepitia uchapishaji kumi na moja wa matoleo yake manne, iliyochapishwa zaidi na Chuo Kikuu cha Oklahoma Press. Toleo la kwanza lilichapishwa tena na Island Press mwaka wa 1988 kama sehemu ya mfululizo wake wa Classics za Uhifadhi.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanaharakati wa Marekani
Mapetla Mohapi

Mapetla Mohapi alikuwa mwanachama wa Black Consciousness Movement, ambaye alifariki akiwa kizuizini wakati wa ubaguzi wa rangi mwaka 1976.

Maisha ya awali na elimu 
Mohapi alizaliwa katika kijiji cha mashambani cha Jozanashoek huko Sterkspruit  tarehe 2 Septemba mwaka 1947. Alipata shahada ya Kazi ya Jamii kutoka Chuo Kikuu cha Kaskazini - Turfloop. Mohapi alikutana na Nonhle Haya mwaka wa 1971 na wakafunga ndoa mwaka wa 1973, na mtoto wao wa kwanza Motheba alizaliwa mwaka wa 1974 na wa pili, Konehali, mwaka wa 1976.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Haki za binadamu
Louis Wirth

Louis Wirth (28 Agosti 1897 - 3 Mei 1952) alikuwa mwanasosholojia wa Marekani na mwanachama wa shule ya Chicago ya sosholojia. Masilahi yake yalijumuisha maisha ya jiji, tabia ya kikundi cha wachache, na vyombo vya habari, na anatambuliwa kama mmoja wa wanasosholojia wakuu wa mijini.

Alikuwa rais wa kwanza wa Jumuiya ya Kimataifa ya Sosholojia (1949-1952)   na raisi wa 37 wa Jumuiya ya Kijamii ya Marekani (1947).

Maisha 
Louis Wirth alizaliwa katika kijiji kidogo cha Gemünden huko Hunsrück, Ujerumani . Alikuwa mmoja wa watoto saba waliozaliwa na Rosalie Lorig (1868-1948, kutoka Butzweiler/ Eifel ) na Joseph Wirth. Gemünden alikuwa jamii ya wachungaji, na Joseph Wirth alijipatia riziki akiwa mfanyabiashara wa mifugo. Familia ilikuwa ya Kiyahudi na wazazi wake wote walikuwa watendaji wa kidini. Louis aliondoka Gemünden na kuishi na dada yake mkubwa katika nyumba ya mjomba wake huko Omaha, Nebraska mnamo 1911. Mara tu baada ya kuwasili Merika, Louis alikutana na kuoa Mary Bolton.  Wenzi hao walikuwa na binti wawili, Elizabeth (Marvick) na Alice (Grey).

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanasayansi wa Marekani
Gerald L. Young

Gerald L. Young ni mwanaekolojia ambaye amechapisha na anajulikana zaidi kwa kazi yake katika ekolojia ya binadamu. Yeye ni profesa wa biolojia na sayansi ya mazingira na mipango ya kikanda katika Chuo Kikuu cha Washington State.  na alikuwa rais wa zamani (1988-1990) wa Jumuiya ya Ekolojia ya Binadamu ambayo inatoa tuzo ya kitabu cha Gerald L. Young.

Machapisho 

 
 
 Young, G. L. (Ed.) (1983). Origins of Human Ecology.  Hutchinson Ross Publishing Company, Stroudsburg, Pennsylvania.
 Young, G. L. (Ed.) (1986). Human Ecology: A Gathering of Perspectives
 
 Young, G. L. (1989). A Conceptual Framework for an Interdisciplinary Human Ecology. Acta Oecologiae Hominis, 1, 1–135.
 Young, G.L. (1994). The case for a ’catholic’ ecology. Human Ecology Review 2, 310–319.
 Young, G.L. (1996). Interaction as a concept basic to human ecology: An exploration and synthesis. Advances in Human Ecology 5, 157–211.
 Young, G.L. (1998). Holism: Writ and riposte in ecology and human ecology. Advances in Human Ecology 7, 313–365.
 Young, G.L. (1999). A piece of the main: Parts and wholes in human ecology. Advances in Human Ecology 8, 1–31.
 
 Young, G. L., Steiner, F., Brooks, K. and Struckmeyer, K. (1994) Planning the built environment: Determining the regional context. In The Built Environment: A Creative Inquiry into Design and Planning (Tom J. Bartuska and Gerald L. Young, eds.). Crisp Publications, Menlo Park, California.

Marejeo 
WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanabiolojia wa Marekani
Refilwe Ledwaba

Refilwe Ledwaba (aliyezaliwa 1979) ni mwanamke wa kwanza wa Afrika Kusini kuwa rubani wa helikopta nyeusi.

Maisha ya zamani 
Ledwaba alikulia katika kaya ya mzazi mmoja huko Lenyenye, Limpopo na ni mmoja wa watoto saba.  Mama yake alifanya kazi kama mwalimu huku akiwalea watoto wake peke yake.  Dada zake wote walikwenda chuo kikuu.  Alisomea BSc katika Chuo Kikuu cha Cape Town katika Biokemia kwa nia ya kuwa daktari.  Walakini, akiwa chuo kikuu alisafiri kwa ndege kwa mara ya kwanza, na aliamua kutafuta taaluma ya urubani.  Alianza kufanya kazi kama wahudumu katika Shirika la Ndege la Afrika Kusini; alipokuwa akiwafanyia kazi aliandikia kampuni zaidi ya mia mbili za usafiri wa anga akiwauliza wapewe nafasi za kupata mafunzo.  Jeshi la Polisi la Afrika Kusini lilijitolea kugharamia mafunzo yake na kuunga mkono nia yake ya kuwa rubani wa kibiashara, kwa hivyo aliwakubalia kwa ofa yao ya kazi.

Marejeo 
Wanawake wa Afrika Kusini
WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Asnath Mahapa

Asnath Mahapa (amezaliwa Oktoba 1979) ni rubani wa Afrika Kusini. Amesafiri kwa ndege kwa Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu na Shirika la Mpango wa Chakula Duniani la Umoja wa Mataifa katika Afrika ya Kati na Magharibi. Hivi majuzi, aliteuliwa kuwa msemaji wa kampeni ya Siku ya Cell C Take A Girl Child to Work .

Miaka ya awali 
Mahapa alizaliwa na kukulia katika jimbo la  Limpopo, jimbo lililoko kaskazini mwa Afrika Kusini. Katika mwaka wake wa kwanza wa masomo katika Chuo Kikuu cha Cape Town, aliacha shule na kujiunga na shule ya urubani.

Kazi 
Mnamo Machi 1998, Mahap alianza mafunzo yake kama rubani huko Polokwane katika G&L Aviation. Katika mwaka huo huo, baadaye alihamia Chuo cha Maendeleo ya Ndege ili kumaliza kupata leseni yake ya kibinafsi ya marubani. Tarehe 8 Oktoba 1999, alipata leseni yake ya kibiashara na tangu wakati huo amefanya kazi na mashirika mashuhuri. Mnamo 2001, alijiunga na Jeshi la Wanahewa la Afrika Kusini na kufanya kazi hadi 2002. Kati ya Mei 2003 na Januari 2007, alisafiri kwa ndege kwa Shirika la Umoja wa Mataifa la Chakula na Msalaba Mwekundu, hasa linalofanya kazi katika nchi za Afrika ya Kati na Magharibi. Alianza kusafiri kwa Shirika la Ndege la Afrika Kusini Februari 2019 na sasa anasafiri kimataifa kama afisa mkuu wa kwanza wa Airbus 340 .  Kabla ya hapo, pia alisafiri kwa ndege kwenda DHL katika Kanda ya Kusini mwa Afrika.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
watu wa Afrika Kusini
Mantsopa (Manispaa)

Manispaa ya Mtaa ya Mantsopa ni manispaa ya mtaa katika Wilaya ya Thabo Mofutsanyana katika Jimbo Huru nchini Afrika Kusini .

Asili ya jina 
Nabii Mantsopa Makhetha  alikuwa dadake Mfalme Moshoeshoe ambaye alimfukuza kutoka kwa Ufalme aliposhuku kwamba mamlaka yake yalikuwa makubwa kuliko yake. Alipofika Modderpoort hakukuwa na nyumba na alikaa kwenye pango. Mnamo mwaka wa 1886 kikundi cha wanaume walioitwa The Brotherhood of St Augustine walifika Modderpoort, na Mantsopa akawaweka katika pango lake. Wamisionari waliamua kubaki na wakageuza pango kuwa kanisa. Baadaye Mantsopa alijiunga na kanisa hilo na kubatizwa na kupewa jina la Anna. Kaburi la Mantsopa linaendelea kutembelewa na sadaka bado zimewekwa juu yake au karibu nayo.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Mazingira
C. V. Savitri Gunatilleke

Malwattage Celestine Violet Savitri Gunatilleke (amezaliwa 30 Julai 1945) ni profesa aliyestaafu katika Chuo Kikuu cha Peradeniya katika Jimbo la Kati la Sri Lanka. Amekuwa na taaluma ya muda mrefu katika ikolojia ya misitu na amekuwa kiongozi katika ikolojia  na elimu. Utafiti wake mwingi umejikita katika msitu wa mvua wa Sinharaja nchini Sri Lanka. Anachukulia mchango wake mkuu katika ikolojia ya misitu kuwa kueneza wazo kwamba uhifadhi wa misitu wenye mafanikio unategemea wahifadhi wa ndani. Sambamba na hili, anajivunia wanafunzi wake kwa mafanikio yao katika nyanja ya uhifadhi.

Maisha ya awali 
Malwattage Celestine Violet Savitri Gunatilleke alizaliwa Julai 30, 1945 huko Bandarawela, Mkoa wa Uva, Sri Lanka  kwa M. Joseph Peeris na Ruth Peeris. Yeye ndiye mkubwa kati ya wasichana 6. Alipata elimu ya msingi katika shule ya Little Flower huko Bandarawela, mji wa kilimo katika Wilaya ya Badulla kuanzia 1949 hadi 1953.  Kuanzia 1954 hadi 1964, alihudhuria shule ya sekondari, inayolingana na shule ya kati na ya upili,  katika Convent ya St. Bridget huko Colombo, mji mkuu  wa kibiashara wa kisiwa hicho.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanaharakati wa Sri Lanka
Jagath Gunawardana

Jagath Gunawardana  ni wakili, mwanamazingira na mwalimu anayeishi Sri Lanka.   Gunawardana anajulikana kwa utetezi wake katika uhifadhi wa wanyamapori  na ulinzi wa mazingira.

Maisha ya awali na elimu 
Gunawardana alizaliwa mwaka wa 1961 huko Sri Lanka. Alihitimu Stashahada ya Kilimo katika Chuo Kikuu cha Aquinas  na tuzo za daraja la kwanza. Baadaye, aliendelea kuwa wakili kwa kuhitimu kutoka Chuo cha Sheria cha Sri Lanka .

Alitunukiwa Shahada ya Heshima ya Udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Sri Jayawardenapura kwa mchango wake katika kulinda mazingira.

Uanaharakati na kazi 
Mnamo 1986, alijiunga na Klabu ya Ndege ya Ceylon na mnamo 1987 alijiunga na Kikundi cha Ornithology cha Shamba la Sri Lanka . 

Yeye ni mshauri wa Environmental Foundation Limited na Mkufunzi Mkuu wa Young Zoologist Association  ambayo alijiunga nayo mwaka wa 1978 ambapo anajitolea kuelimisha vijana juu ya uhifadhi wa mazingira. 

Gunawardana pia anahudumu kama mjumbe wa Baraza la Kitaifa la Mazingira la Mamlaka Kuu ya Mazingira (CEA). 

Kazi yake inahusisha marekebisho ya sera ya mazingira,   ufahamu kuhusu kipengele cha kisheria cha masuala ya mazingira    na ufahamu wa mazingira ili kuimarisha uhifadhi.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanaharakati wa Sri Lanka
Don Carlin Gunawardena

Don Carlin Gunawardena (Aprili 27, 1899 - 15 Septemba 1979) alikuwa mwanabotania wa Sri Lanka, Profesa Mstaafu wa Botania, na Mkuu wa Idara ya Sayansi katika Chuo Kikuu cha Vidyodaya, Ceylon (baadaye kilibadilishwa jina kama Chuo Kikuu cha Sri Jayewardenepura). Alijulikana kwa akaunti zake za etimolojia na historia za mimea na wanyama wa Sri Lanka na kazi nyingine kuhusu taksonomia ya kitropiki.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
waliofariki 1979
Wanabiolojia wa Sri Lanka
Waliozaliwa 1899
Eric Wikramanayake

Eric D. Wikramanayake ni mhifadhi wa Sri Lanka .

Maisha ya awali na Elimu 
Mzaliwa wa Elanga Wikramanayake, mwanasheria. Ndugu zake ni Arittha R Wikramanayake na Athula Wikramanayake . Babu yake alikuwa EB Wikramanayake . Alisoma katika S. Thomas' College, Mt Lavinia .

Wikramanayake aliwakilisha shule katika Kriketi na nahodha wa timu ya pili ya kriketi ya XI inayofundishwa na Quentin Israel na alikuwa mkuu wa shule. Madarasa wenza ni pamoja na Saliya Ahangama, Guy de Alwis, PL Munasinghe, Paul R. Mather, Stefan D'Silva, Uthum Herat, Chanaka Amaratunga na Devaka Fernando .

Alipata BS katika Biolojia (Summa Cum Laude) na MS katika Biolojia kutoka Chuo Kikuu cha Slippery Rock, Pennsylvania na PhD katika Ikolojia kutoka Chuo Kikuu cha California, Davis, California.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Wanaharakati wa Sri Lanka
Jayathma Wickramanayake

Jayathma Wickramanayake (alizaliwa 22 Novemba 1990) ni mtumishi wa umma wa kimataifa aliyezaliwa nchini Sri Lanka ambaye kwa sasa anahudumu kama Mjumbe wa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kuhusu Vijana .  Aliyeteuliwa na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres mnamo Juni 2017, anarithi nafasi ya Ahmad Alhendawi wa Jordan, ambaye alihudumu kama Mjumbe wa kwanza wa Vijana kutoka 2013 hadi 2017. 

Kabla ya kuchukua jukumu lake kama Mjumbe, Wickramanayake aliongoza juhudi za maendeleo ya vijana katika ngazi ya kimataifa na kitaifa katika nchi yake ya asili, Sri Lanka.  Katika suala hili, alianzisha shirika la vijana la Hashtag Generation, linalolenga kuongeza ushiriki wa kiraia na kisiasa wa vijana wa Sri Lanka, haswa wanawake vijana.  Wickramanayake pia aliwahi kuwa Mjumbe wa Vijana wa kwanza kabisa nchini  na alishiriki kikamilifu katika uanzishwaji wa Siku ya Ujuzi wa Vijana Duniani.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Umoja wa Mataifa
Watu wa Sri Lanka
Ida Mntwana

Ida Mntwana alifanya kazi kama mshonaji mavazi akajishughulisha na siasa katika miaka ya 1950.  Baada ya Madie Hall Xuma kujiuzulu kama rais wa kitaifa wa Umoja wa Wanawake wa African National Congress (ANCWL) mwaka wa 1949, Mntwana alikuwa mbadala wake. Mntwana alikuwa mkali zaidi kuliko mtangulizi wake, akipanga wanawake katika maandamano, migomo na vitendo vingine vya uasi wa raia .  Pia alichaguliwa kuwa mmoja wa kamati kuu ya ANC (Africa National Congress ) 

Mnamo 1954, Mntwana alikuwa rais wa kwanza wa Shirikisho la Wanawake wa Afrika Kusini (FEDSAW). Alisaidia kuandaa Kongamano la Wananchi.  Siku ya pili ya kongamano hilo, polisi walivamia mkutano huo na kuzua mzozo kati ya wananchi na polisi. Ni Mntwana aliyetuliza wananchi kwa kuimba wimbo wa uhuru akiwa jukwaani ili kongamano liendelee vizuri.

Marejeo 
WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanaharakati wa Afrika Kusini
Wanawake wa Afrika Kusini
Ben Langa

Benjamin Johnson Langa alikuwa mwanaharakati wa Afrika Kusini, mshairi na kaka wa Pius Langa, Bheki Langa na Mandla Langa . Ben aliuawa mwaka 1984 kama sehemu ya serikali ya ubaguzi wa rangi kuharibu ANC ; kamanda wa Mkhonto WeSizwe (MK) ambaye pia alikuwa wakala wa ubaguzi wa rangi aliagiza watendaji wawili wamuue Langa akisema amesaliti harakati hizo.   Watendaji hao baadaye walinyongwa kwa koso la mauaji na utawala wa kibaguzi.  Mauaji ya Langa na matokeo yake yametumiwa kuonyesha hatari ya kukubali bila kufuata taratibu shutuma za usaliti, na kwa maana ya mashirika yanayowezesha au kuunga mkono jambo hili. 

Maelezo ya mauaji hayo bado yanabishaniwa. Kumekuwa na vidokezo kwamba rais wa zamani wa Afrika Kusini, Jacob Zuma, ambaye alikuwa mkuu wa usalama wa MK nchini Swaziland (sasa eSwatini ), alihusika.

Maisha na Kazi 
Wazazi wa Ben Langa waliishi Stanger karibu na Durban na baadaye walikwenda kuishi  KwaMashu huko Durban. Walitanguliza elimu ya watoto wao saba, ambao wengi wao walijihusisha na siasa. Ben alichaguliwa kuwa Katibu Mkuu wa SASO mwaka wa 1973 akiwa mwanafunzi katika Chuo Kikuu cha Fort Hare . Aliacha masomo yake kutokana na shinikizo la polisi na kuwa mwanaharakati wa jamii. Aliishi Pietermaritzburg wakati wa kifo chake.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Haki za binadamu
Mary Moodley

Mary Moodley (pia Shangazi Mary; 1913 – 23 Oktoba 1979)  alikuwa mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi na mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini. Moodley alishiriki mara kwa mara nyumba yake katika wilaya ya watu weusi ya Wattville Township na familia yake na watu wasio na makazi, weusi na weupe.  Alikuwa mkarimu kwa pesa kidogo alizokuwa nazo na alikuwa "mwenda-kanisa wa kawaida." 

Moodley alihusishwa na Muungano wa Vyama vya Wafanyakazi wa Afrika Kusini (SACTU), Chama cha Wafanyakazi wa Chakula na Mikopo, African National Congress (ANC), Shirikisho la Wanawake wa Afrika Kusini, na mwanachama mwanzilishi wa Chama cha Wanyama wa Afrika Kusini (SACPO). )  Alikuwa akifanya kazi na Muungano wa Wafanyakazi wa Chakula na Mikopo katika miaka ya 1950 huko Rand Mashariki . 

Mnamo 1963, alipigwa marufuku chini ya amri ya Sheria ya Ukandamizaji wa Ukomunisti .  Kwa sababu ya kupigwa marufuku kwake, hakuruhusiwa kushiriki katika vyama vya wafanyakazi au kuhudhuria mikutano na alizuiliwa katika wilaya yake ya kimahakimu huko Benoni .  Mnamo 1964, aliwekwa kizuizini chini ya Sheria ya Siku 90.  Alikuwa akisaidia watu ambao walikuwa wametoroka kuondoka Afrika Kusini.  Marufuku yake, ambayo yangedumu kwa miaka mitano, yalifanywa upya mara kwa mara na ili kwenda hospitali, ilimbidi kuomba kibali kutoka kwa mamlaka za mitaa.  Alifariki tarehe 23 Oktoba 1979.

Marejeo 

WikiForHumanRights 2022 Tanzania
wanaharakati wa Afrika Kusini
Wanawake wa Afrika Kusini