LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Somethin' for the People

Somethin' for the People lilikuwa kundi la muziki wa R&B kutoka mjini Oakland, California, ambao waligonga pini kadhaa nchini Marekani mwishoni mwa miaka ya 1990.

Historia
Kundi lilianzishwa mnamo mwaka wa 1990 na Curtis "Sauce" Wilson na Jeff "Fuzzy" Young, wote wanatokea mjini Oakland, California, pamoja na mwenyeji wa Los Angeles Rochad "Cat Daddy" Holiday. Kundi lilirekodi demo kadhaa na kuzisambaza madukani huko mjini LA, na baadaye wakaingia mkataba na Capitol Records, ambao baadaye waliwawezesha kutoa albamu yao ya kwanza mnamo mwaka wa 1993. Wakiwa kama watunzi wa nyimbo, wametunga nyimbo kwa ajili ya Samuelle, En Vogue, Brandy, na U.N.V. Walivyohamia Warner Bros. Records, walizitoa upya albamu zao za awali mnamo 1996. Albamu yao ya pili, This Time It's Personal, ilibamba vibaya mno huko nchini Marekani na Kanada, mauzo yalifika platinum kwa kibao cha  "My Love Is the Shhh!",ambacho kilishika nafasi ya #4 nchini Marekani na #7 nchini Kanada, na kundi lilifanya kazi zaidi kama watunzi wa nyimbo na midundo kimafanikio, kwa kwa kuwatungia ngoma Will Smith and Adina Howard. LP ya tatu, Issues, ilifuata mnamo mwezi wa Julai 2000.

Kifo cha Jeff "Fuzzy" Young
Mmoja wa wanachama wa kundi hili Jeff “Fuzzy” Young amekufa mnamo tarehe 4 Machi, 2011 kwa tatizo la mshtuko wa moyo.

Diskografia

Single

Marejeo

Muziki wa Marekani
Brid wa Kildare

Brid wa Kildare au Brigid wa Ireland (kwa Kikelti Naomh Bríd; kwa Kilatini Brigida; Faughart, Dundalk, 453 hivi - Kildare, 524 hivi) ni mmojawapo kati ya watakatifu wasimamizi wa Ireland (pamoja na Patrick na Kolumba). 

Anatajwa kama mmonaki, abesi, na mwanzilishi wa monasteri kadhaa za kike, ikiwemo ile maarufu ya Kildare, ambayo ni kati ya zile za kale zaidi huko Ireland.  

Pia mchango wake katika kuendeleza uinjilishaji wa kisiwa hicho uliofanywa na Patrick wa Ireland unaheshimiwa sana hadi leo.

Anahesabiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Februari, pamoja na ya Dar Lugdach, mwanafunzi wake aliyerithi mamlaka yake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 451
Waliofariki 525
Wamonaki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ireland
Xscape

Xscape lilikuwa kundi la waimbaji wa kike wa R&B kutoka Atlanta, Georgia nchini Marekani. Kundi lilipata platinamu tatu mfululizo kwa albamu zao ikiwa ni pamoja na kushika nafasi ya 6 na kuingiza vibao 10 bab-kubwa katika chati za Billboard Hot 100 katika kipindi cha miaka ya 1990 - "Just Kickin' It", "Who Can I Run To", "The Arms of the One Who Loves You", na "My Little Secret". Kikosi halisi cha kundi kiliunganishwa na ndugu ambao ni LaTocha na Tamika Scott, Kandi Burruss, Tameka "Tiny" Cottle, na Tamera Coggins, lakini Coggins aliondoka kabla kundi halijatoa hata albamu yao ya kwanza.

Historia
LaTocha na baba wa Tamika Scott, Rev. Randolf Scott, walikuwa sehemu ya kundi la R&B Scott Three mwanzoni mwa miaka ya 1970. Ndugu hawa walifundishwa kuimba na baba yao wkaiwa katika umri mdogo kabisa.  Wanaimba kanisani na baadaye wanaenda kwenye mashindano ya watoto wenye vipaji huku wakikua. Mwanzoni mwa miaka ya 1990, wakakutana na wanachama wengine watatu wa Xscape, Kandi Burruss, Tamera Coggins-Wynn, na Tameka "Tiny" Cottle katika tumbuizo la kisanaa la shulel, Tri-Cities, huko mjini East Point, Georgia, nje kidogo ya mjini wa Atlanta.  Baba wa Cottle, Charles Pope, na mjomba'ke, Joseph Pope (1933–1996), walikuwa wanachama wa kundi la R&B, The Tams.

Diskografia

Studio albamu
1993: Hummin' Comin' at 'Cha
1995: Off the Hook
1998: Traces of My Lipstick

Marejeo

Viungo vya Nje

Official Tiny Website

Xscape performing on Teen Summit

Makundi ya muziki
Wanamuziki wa Marekani
Onyx

Onyx ni kundi la hardcore hip hop kutoka eneo la South Jamaica katika Queens, New York, Marekani. Kundi linaunganishwa na marapa kutoka East Coast Sticky Fingaz na Fredro Starr.  Sonny Seeza (zamani walikuwa wakijulikana kama  Suavé na Sonsee) na hayati Big DS (Marlon Fletcher) nae vilevile alikuwa mwanachama; Big DS aliondoka baada ya kundi kutoa albamu yao ya kwanza. Miziki yao ilipata kutumika katika baadhi ya filamu kama vile How High na 8 Mile na vipindi vya TV kama vile The Cleveland Show na Tosh.0 vilevile matangazo ya biashara kama vile SoBe na Gatorade.

Diskografia

Albamu

Bacdafucup (1993)
All We Got Iz Us (1995)
Shut 'Em Down (1998)
Bacdafucup Part II (2002)
Triggernometry (2003)
Wakedafucup (2014) (with Snowgoons)

Kompilesheni albamu

Cold Case Files (2008)
Cold Case Files Vol. 2 (2012)

Ma-EP
Against All Authorities (2015)
Against All Authorities ni  EP ya kundi la hip hop la Kimarekani Onyx ilitoletolewa mnamo tarehe 5 Mei, 2015 kupitia Mad Money Movement records.

Orodha ya nyimbo
1: Strike Bac (feat. SickFlo) 3:47
2: Against All Authorities 2:48
3: Look Like a Criminal (feat. Merkules) 4:02
4: Black Fatigue (feat. SickFlo) 3:34
5: Da Liquor Store (feat. Ras Kass, Jasia'n) 4:27
6: F**k Da Law 3:28

Marejeo

Viungo vya Nje
Official website

Makundi ya hip hop ya Marekani
Sylvia Plath

Sylvia Plath (27 Oktoba 1932 – 11 Februari 1963) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. 

Plath alikuwa na unyogovu kwa sehemu kubwa ya maisha yake, hadi akajiua. 

Alipewa Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi mwaka wa 1982, yaani miaka mingi baada ya kifo chake.

Viungo vya nje
Wasifu ya Plath kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1932
Waliofariki 1963
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Galway Kinnell

Galway Kinnell (1 Februari 1927 – 28 Oktoba 2014) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1983 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Kinnell kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1927
Waliofariki 2014
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Mary Oliver

Mary Oliver (10 Septemba 1935 – 17 Januari 2019) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. 

Mwaka wa 1984 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya nje
Wasifu ya Oliver kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1935
Waliofariki 2019
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Rabanus Maurus

Rabanus Maurus Magnentius  (Mainz, 780 hivi – Oestrich-Winkel, 4 Februari 856), alikuwa mmonaki Mbenedikto maarufu kama mwanateolojia na mhubiri, ambaye akawa askofu mkuu wa Mainz, Ujerumani. 

Ndiye mtunzi wa kamusi elezo De rerum naturis ("Mambo ya uasilia") na wa vitabu mbalimbali kuhusu malezi, sarufi na ufafanuzi wa Biblia. 

Kwa umuhimu wake kati ya walimu wa kipindi cha Karolo Mkuu, aliitwa "Praeceptor Germaniae" ("mwalimu wa Ujerumani"). 

Anasifiwa kwa kutoacha chochote alichoweza kufanya kwa utukufu wa Mungu.

Katika Martyrologium Romanum anatajwa kama mtakatifu wa Kanisa Katoliki, sikukuu yake ikiwa tarehe 4 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes

Viungo vya nje

 Veni Creator Spiritus (with phonetic pronunciation)
 Come Holy Ghost, Creator Blest, Ann Blyth
 Pope Benedict XVI, "Rabanus Maurus", General Audience June 3, 2009

Waliozaliwa 780
Waliofariki 856
Wamonaki
Wabenedikto
Maaskofu Wakatoliki
Waandishi wa Kilatini
Wanaisimu
Wanateolojia wa Ujerumani
Watakatifu wa Ujerumani
Mdudu-koleo

Wadudu-koleo ni wadudu wadogo wa oda Dermaptera (derma = ngozi, ptera = mabawa) ambao wana serki kwa umbo wa koleo. Serki hizi hutumika kwa kushika mawindo, kwa kujitetea, kwa kukunja mabawa ya nyuma na wakati wa kujamiiana. Mabawa ya nyuma yakunjwa ili kufichwa chini ya yale ya mbele yaliyo mafupi.

Kuna spishi zinazoishi juu ya wanyama, lakini takriban spishi zote huishi nje na hula kila aina ya chakula: majani, maua, wadudu wadogo, maada ya mimea na wanyama waliokufa. Spishi kadhaa, kama mdudu-koleo wa Ulaya, zinaweza kuwa wasumbufu na kusababisha hasara katika mashamba. Lakini spishi nyingi zinasaidia wakulima kwa sababu wanakula wadudu wengine wasumbufu, kama vidukari.

Spishi kadhaa za Afrika ya Mashariki
 Anisolabis felix
 Anisolabis jeanneli
 Anisolabis maritima
 Dihybocercus confusus
 Isolabis bicolor
 Isolabis braueri
 Iolabis proxima
 Isolabis rufa
 Isolabis transversa
 Isolabis unicolor
 Isolabis usambarana

Picha

Wadudu-koleo
Puntland

Puntland (kwa Kisomali: Dowladda Puntland ee Soomaaliya, Dola la Puntland katika Somalia) ni jimbo la kujitegema la Somalia. Jimbo hili liko kwenye Somalia kaskazini-mashariki liko kamili kwenye ncha ya Pembe la Afrika. 

Jina linatokana na nchi ya Punt ya Kale inayotajwa katika maandiko ya Misri ya Kale. Hadi leo haijulikani jina hili linataja kweli sehemu gani, lakini wataalamu wengi huamini ilikuwa mahali fulani kwenye pwani ya Somalia.

Baada ya kuporomoka kwa Somalia katika vita ya wenyewe kwa wenyewe kuanzia mwaka 1991 viongozi wa eneo hili walijitangaza kuwa jimbo la kujitawala. Tofauti na jirani yake Somaliland iliyotangaza uhuru wake, Puntland ilijipa katiba kama jimbo ndani ya Somalia ingawa hali halisi inajitawala tu.

Kwa jumla Puntand ilifaulu kutunza amani na kuepuka kushirikishwa katika vita ndani ya Somalia upande wa kusini.

Sehemu ya magharibi inayoitwa Sanaag inadaiwa pia na Somaliland kwa sababu sehemu hii iliwahi kuwa ndani ya Somalia ya Kiingereza wakati wa ukoloni, lakini wakazi waliamua kujiunga na Puntland.

Mji mkuu ni Garoowe lakini kitovu cha uchumi ni Boosaaso.

Watu
Idadi ya wakazi ni 4,284,633 kufuatana na kadirio la mwaka 2015. 

Lugha rasmi za serikali ni Kisomalia, Kiarabu na Kiingereza. 

Wakazi wote ni Waislamu Wasunni. Uislamu ulitangazwa katika katiba kuwa dini rasmi na dini pekee linalokubaliwa.

Marejeo

Somalia
Carolyn Kizer

Carolyn Ashley Kizer (10 Desemba 1925 – 9 Oktoba 2014) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1985 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Kizer kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1925
Waliofariki 2014
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Henry S. Taylor

Henry Splawn Taylor (amezaliwa 21 Juni 1942) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1986 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Taylor kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1942
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Rita Dove

Rita Frances Dove (amezaliwa 28 Agosti 1952) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1987 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Dove kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1952
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
William Meredith

William Morris Meredith Jr. (9 Januari 1919 – 30 Mei 2007) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1988 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Meredith kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1919
Waliofariki 2007
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Charles Simic

Charles Simic (amezaliwa 9 Mei 1938) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1990 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Simic kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1930
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Mona Van Duyn

Mona Jane Van Duyn (9 Mei 1921 – 2 Desemba 2004) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1991 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Van Duyn kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1921
Waliofariki 2004
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
James Tate (mwandishi)

James Vincent Tate (8 Desemba 1943 – 8 Julai 2015) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1992 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Tate kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1943
Waliofariki 2015
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Louise Glück

Louise Elisabeth Glück (amezaliwa 22 Aprili 1943) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1993 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Glück kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1943
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Yusef Komunyakaa

Yusef Komunyakaa (amezaliwa 29 Aprili 1941) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa ni James William Brown. Mwaka wa 1994 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Komunyakaa kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1941
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Kastilia

Kastilia (kwa Kihispania: Castilla, tamka kas-til-ya; kwa Kiingereza Castille) ni eneo kubwa katikati ya Rasi ya Iberia na nchi ya Hispania.

Kihistoria Ufalme wa Kastilia ulikuwa chanzo muhimu cha Hispania ya baadaye. 

Leo hii imegawiwa katika majimbo ya Kastilia-León, Madrid na Kastilia-La Mancha.

Historia 

Baada ya Rasi ya Iberia kuvamiwa na Waarabu kuanzia mwaka 711 kulikuwa na maeneo katika kaskazini yaliyobaki huru na kutawaliwa na Wakristo wazalendo. Kastilia ilikuwa mwanzoni utemi mdogo chini ya wafalme wa Asturia, baadaye wale wa Leon. 

Mnamo mwaka 1065 Kastilia ilijitenga na León ikawa ufalme wa pekee. Iliendelea kukua kwa kutwaa maeneo kutoka sehemu za Waarabu na pia falme za Wakristo jirani. 

Tangu maka 1230 iliunganika tena na Leon lakini safari hii chini ya Kastilia. 

Hadi mwaka 1492 wafalme wa Kastilia na Aragon walifaulu polepole katika "requoncista" yaani "kuteka tena" kwa njia ya ushindi juu ya Waarabu katika kusini.

Uvamizi wa Amerika na maconquistador tangu Hernando Cortes na Fransisko Pizarro ulitekelezwa kwa jina la ufalme wa Kastilia.

Tangu mwaka 1516 Kastilia iliunganishwa na Asturia mikononi mwa mfalme Carlos I aliyekuwa mfalme wa kwanza wa Hispania nzima.

Hata hivyo Kastilia iliendelea kuwa na sheria za pekee kutoka sehemu nyingine za nchi hadi watawala wa karne ya 18 walipobadilisha mfumo wa utawala kuwa wa namna moja kwa Hispania yote.

Marejeo 

Historia ya Hispania
Jiografia ya Hispania
Philip Levine (mshairi)

Philip Levine (10 Januari 1928 – 14 Februari 2015) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1995 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Levine kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1928
Waliofariki 2015
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Bahari ya Liguria

Bahari ya Liguria ni sehemu ya Bahari Mediteranea iliyoko upande wa magharibi wa rasi ya Italia. 

Umbo lake ni kama pembetatu kuanzia mpaka wa Italia na Ufaransa, hadi rasi ya kaskazini ya kisiwa cha Korsika na tena hadi rasi ya San Pietro () karibu na mji wa La Spezia, Italia.

Bahari hii inapokea maji ya mto Arno pamoja na mito mingine inayotelemka kutoka milima ya Apenini. 

Bandari muhimu zaidi ni Genova, La Spezia na Livorno. 

Kina kirefu cha kufikia mita 2,850 kinapatikana karibu na Korsika.

Picha

Marejeo

Viungo vya nje

Mediteranea
Jiografia ya Italia
Jiografia ya Ufaransa
Jorie Graham

Jorie Graham (amezaliwa 9 Mei 1950) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1996 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Graham kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1950
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Lisel Mueller

Lisel Mueller (amezaliwa 8 Februari 1924) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1997 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Mueller kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1924
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Charles Wright (mshairi)

Charles Wright (amezaliwa 25 Agosti 1935) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1998 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Wright kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1935
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Mark Strand

Mark Strand (11 Aprili 1934 – 29 Novemba 2014) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1999 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Strand kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1934
Waliofariki 2014
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Maisha

Maisha ni muda ambao kiumbe hai anajaliwa kuishi. Ni hali tofauti kabisa na uzima wa milele, kwa kuwa uhai wake una mwanzo na mwisho. 

Hasa mwisho unasababisha maswali: kama kila chenye mwanzo kina mwisho, ya nini kuwepo kwake? Kukosa lengo, kuwepo bure, kutokuwa na maana kunamfanya mtu ajisikie mnyonge, pengine akate tamaa ya kuishi, la sivyo ajitose kufurahia mazuri yanayopatikana maishani, lakini bila uwezo wa kuondoa moyoni ule utupu wa maana unaomtia huzuni ya dhati.

Ndiyo sababu maana ya maisha ni mojawapo kati ya masuala makuu ya binadamu duniani: hawezi kukwepa maswali ya kutoka moyoni mwake kuhusu thamani, madhumuni na umuhimu wa maisha yake. 

Suala hilo linaweza kujitokeza kwake katika maswali mengi tofauti yanayohusiana, kama vile: "mbona tumekuwepo?"; "maisha yanahusu nini?" na "nini maana ya hayo yote? Binadamu anajiuliza maswali kama hayo hasa anapokabiliana na kifo, kwa mfano msiba wa ndugu au rafiki.

Hilo limekuwa suala kuu la udadisi wa sayansi, falsafa na dini tangu zamani. Hivyo kumekuwa na idadi kubwa ya majibu kutoka asili mbalimbali kadiri ya itikadi na utamaduni.

Marejeo
 Aristotle, The Metaphysics, translated by Hugh Lawson-Tancred, Penguin Classics, 1999, ISBN 0-14-044619-2, ISBN 978-0-14-044619-7
 Antoine Arnauld and Pierre Nicole Logic, or the Art of Thinking, (known as the Port-Royal Logic), translated J. Buroker, Cambridge 1996
 Terry Eagleton, The Meaning of Life,  Oxford University Press, 2007, ISBN 0-19-921070-5 ISBN 978-0-19-921070-1
 Heraclitus, Fragments, James Hilton, forward, Brooks Hexton, translator, Penguin Classics, 2003, ISBN 0-14-243765-4, ISBN 978-0-14-243765-0
 Michael J. Loux, Ockham's Theory Of Terms (translation of book I of the Summa Logicae c-1327)
 Bryan Magee, The Story of Philosophy,  Dorling Kindersley Lond. 1998, ISBN 0-7513-0590-1
 John Stuart Mill, A System of Logic, 8th edition 1908* Plato, The Republic, translated by Desmond Lee, Penguin Classics, 2003, ISBN 0-14-044914-0, ISBN 978-0-14-044914-3
 Alvin Thalheimer, The Meaning of the Terms: Existence and Reality. Princeton University Press, 1920
 C. J. F. Williams, What is Existence?, Oxford University Press, 1981

Viungo vya nje 

 The Concept of Existence: History and Definitions from Leading Philosophers
 "A Treatise on Book Titles" is a work by Sayf al-Din al-Amidi, in Arabic, about "original" and "mental existence". It dates from 1805.

Falsafa
Dini
Uwindaji

Uwindaji (kwa Kiingereza hunting) ni desturi ya kuua au kukamata wanyama, hasa kwa ajili ya kujipatia chakula au kitoweo, lakini pengine kwa biashara, burudani tu, kama si kwa kukomesha wanyama waharibifu. 

Mbali ya uwindaji halali, kuna ujangili unaohatarisha aina mbalimbali za wanyama kiasi cha kuwamaliza kabisa duniani. 

Kama mnyama husika ni samaki, kazi hiyo inaitwa uvuvi. 

Kabla ya kuanza uzalishaji, kwa karne nyingi binadamu wote walitegemea hasa uchumaji wa matunda na uwindaji.

Kazi
Uchumi
Ujangili

Ujangili au uwindaji haramu ni tendo la kuwinda wanyama bila kibali au kinyume cha sheria za nchi. 

Kwa milenia nyingi kabla ya kubuniwa kwa kilimo na ufugaji, uwindaji ulikuwa njia ya kawaida kwa watu kujipatia chakula cha nyama.

Tangu kutokea kwa madola au mifumo mingine ya utawala wanyama wa windo walianza kuwa haba katika maeneo kadhaa na hapo watawala walilenga kutunza haki ya kuwinda kwao wenyewe tu. Hii ilikuwa hali ya kawaida katika Ulaya wakati wa karne za kati.

Mtazamo huo ulipelekwa Afrika wakati wa ukoloni. Pamoja na hayo, uwindaji ulionekana kuwa hatari kwa spishi za wanyama wenye thamani ya kibiashara, kama vile tembo waliowindwa kwa kulenga ndovu zao. Hata kabla ya ukoloni, tembo walikuwa walipungua tayari katika sehemu za Afrika ya Mashariki zilizo karibu na pwani.

Baada ya uhuru nchi nyingi zililenga kuweka taratibu za uwindaji zilizobana haki za wananchi kuwinda.

Pengine watu maskini wanakimbilia ujangili ili kupata mahitaji yao, lakini mara nyingi zaidi ni waroho ambao wanatafuta faida kubwa inayopatikana kwa njia hiyo, kwa mfano kwa kuua tembo na vifaru ili kunyofoa na hatimaye kuuza pembe zao. 

Kama mtu anaiba mifugo ya wengine, si ujangili, bali wizi tu.

Sheria
Uchumi
Hifadhi ya mazingira
C. K. Williams

Charles Kenneth “C. K.” Williams (4 Novemba 1936 – 20 Septemba 2015) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2000 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Williams kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1936
Waliofariki 2015
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Stephen Dunn

Stephen Dunn (amezaliwa 1939) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2001 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Dunn kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1939
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Carl Dennis

Carl Dennis (amezaliwa 17 Septemba 1939) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2002 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Dennis kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1939
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Paul Muldoon

Paul Muldoon (amezaliwa 20 Juni 1951) ni mshairi kutoka nchi ya Ueire. Alihamia nchi ya Marekani mwaka wa 1987. Mwaka wa 2003 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Muldoon kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1951
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Franz Wright

Franz Wright (18 Machi 1953 – 14 Mei 2015) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani akiwa mwana wa James Wright. Kama babake mwaka wa 1973, Franz Wright alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi mwaka wa 2004.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Wright kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1953
Waliofariki 2015
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Ted Kooser

Ted Kooser (amezaliwa 25 Aprili 1939) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2005 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

Viungo vya Nje
Wasifu ya Kooser kwa Kiingereza

Waliozaliwa 1939
Watu walio hai
Washairi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Oliver La Farge

Oliver Hazard Perry La Farge (19 Desemba 1901 – 2 Agosti 1963) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1930, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Laughing Boy.

Waliozaliwa 1901
Waliofariki 1963
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Margaret Ayer Barnes

Margaret Ayer Barnes (8 Aprili 1886 – 25 Oktoba 1967) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1931 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Years of Grace.

Waliozaliwa 1886
Waliofariki 1967
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Thomas Sigismund Stribling

Thomas Sigismund “T.S.” Stribling (4 Machi 1881 – 8 Julai 1965) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1933 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Store.

Waliozaliwa 1881
Waliofariki 1965
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Caroline Pafford Miller

Caroline Pafford Miller (26 Agosti 1903 – 12 Julai 1992) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1934 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Lamb in His Bosom.

Waliozaliwa 1903
Waliofariki 1992
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Josephine Johnson

Josephine Winslow Johnson (20 Juni 1910 – 27 Februari 1990) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1935 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Now in November.

Waliozaliwa 1910
Waliofariki 1990
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Harold L. Davis

Harold Lenoir Davis (18 Oktoba 1894 – 31 Oktoba 1960) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1936 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Honey in the Horn.

Waliozaliwa 1894
Waliofariki 1960
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Margaret Mitchell

Margaret Munnerlyn Mitchell (8 Novemba 1900 – 16 Agosti 1949) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1937 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Gone with the Wind.

Waliozaliwa 1900
Waliofariki 1949
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
John P. Marquand

John Phillips Marquand (10 Novemba 1893 – 16 Julai 1960) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1938 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Late George Apley.

Waliozaliwa 1893
Waliofariki 1960
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Pembe za ndovu

Pembe za ndovu  ni meno yalioendelea na kuongezeka mbele na mara nyingi hupatikana zaidi katika vinywa vya mamalia, hasa tembo, lakini pia kifaru n.k. 

Bei ya pembe hizo ni kubwa hivi kwamba imechangia sana kufanya watu wajiingize katika ujangili na hatimaye kupunguza vibaya idadi ya wanyama hao, pengine kiasi cha kuhatarisha spishi nzima. Ndiyo sababu biashara ya pembe hizo imebanwa sana na Umoja wa Mataifa na nchi mbalimbali.

Picha

Tanbihi

Biolojia
Uchumi
Mamlaka

Mamlaka (kutoka Kiarabu; kwa Kiingereza "authority" kutoka neno la Kilatini auctoritas) linaweza kutumika kumaanisha haki ya kisheria ya kutumia nguvu ambayo imetolewa na nchi au vyombo vingine vya serikali kama mahakama, bunge na vyombo vya dola.

Neno mamlaka linapotumika katika mashirika au taasisi, huwa linamaanisha chombo kinachotawala ambacho kimepewa nguvu, kwa mfano: Mamlaka ya Maji Safi na Maji Taka Morogoro. 

Pia neno mamlaka linaweza kumaanisha haki ya kufanya kitu fulani.

Tanbihi

Marejeo
 Giorgio Agamben, State of Exception (2005)
 Józef Maria Bocheński, ? (1974)
 Renato Cristi, Hegel on Freedom and Authority (2005)
 Alexandre Kojève, "The notion of authority" (2014)
 Stuart Lachs, Means of Authorization: Establishing Hierarchy in Ch'an/Zen Buddhism in America (1999)
 Rafael Domingo Osle, Auctoritas (1999)
 Karl Popper, On the Sources of Knowledge and of Ignorance (1960)
 Max Weber, Economy and Society (1922)

Viungo vya nje
 Qualitionary - Legal Definitions - Authority
 Appeal to Authority Breakdown 
 Four essays published in the International Journal of Philosophical Studies from the Robert Papazian Essay Prize Competition on Authority 

Siasa
Sheria
Mdudu-malaika

Wadudu-malaika (kutokoa Kiing.: angel insects) ni wadudu wadogo wa oda Zoraptera (zor = -zima, apteros = bila mabawa) iliyo na familia moja na jenasi moja tu. Idadi ya spishi zilizopo hadi sasa ni 39 ambapo angalau spishi 9 zimekwisha sasa.

Wadudu hawa wana maumbo mawili. Moja ni jeusi lenye macho na oseli na mabawa yanayoweza kupukutwa kama mchwa hufanya. Umbo ingine ne jeupe bila macho wala oseli wala mabawa. Vipapasio vyao vina pingili tisa kama shanga. Hula arithropodi waliokufa na takataka nyingine. Huishi katika makoloni chini ya gome na katika takataka za vitawi na majani.

Spishi za Afrika
 Zorotypus congensis, Mdudu-malaika wa Kongo
 Zorotypus delamarei, Mdudu-malaika wa Madagaska
 Zorotypus guineensis, Mdudu-malaika Magharibi
 Zorotypus sechellensis, Mdudu-malaika wa Shelisheli
 Zorotypus vinsoni, Mdudu-malaika wa Morisi

Spishi za mabara mengine
 Zorotypus amazonensis
 Zorotypus barberi
 Zorotypus brasiliensis
 Zorotypus buxtoni
 Zorotypus caudelli
 Zorotypus caxiuana
 Zorotypus cervicornis
 Zorotypus ceylonicus
 Zorotypus cramptoni
 Zorotypus gurneyi
 Zorotypus hamiltoni
 Zorotypus hubbardi
 Zorotypus huxleyi
 Zorotypus impolitus
 Zorotypus javanicus
 Zorotypus juninensis
 Zorotypus lawrencei
 Zorotypus leleupi
 Zorotypus longicercatus
 Zorotypus magnicaudelli
 Zorotypus manni
 Zorotypus medoensis
 Zorotypus mexicanus
 Zorotypus neotropicus
 Zorotypus newi
 Zorotypus novobritannicus
 Zorotypus philippinensis
 Zorotypus shannoni
 Zorotypus silvestrii
 Zorotypus sinensis
 Zorotypus snyderi
 Zorotypus swezeyi
 Zorotypus weidneri
 Zorotypus zimmermani

Picha

Wadudu-malaika
Mwalimu

Mwalimu (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza teacher, school teacher na pengine educator) ni mtu anayesaidia wengine kupata ujuzi, maarifa na tunu. 

Kazi hiyo inaweza kufanywa na yeyote katika nafasi maalumu, kwa mfano mzazi au ndugu akimfundisha mtoto nyumbani, lakini kwa wengine ndiyo njia ya kupata riziki inayomdai karibu kila siku kwa miaka mingi, kwa mfano shuleni. Huko mwalimu anatakiwa kuwa na shahada au stashahada, kadiri ya sheria za nchi na ya ngazi ya elimu inayotolewa.

Imesemekana kuwa walimu vijana wanafundisha kuliko wanavyojua, yaani hata mengi wasiyoyajua vizuri. Wenye umri wa makamo wanafundisha yale yote wanayoyajua. Kumbe wazee wanafundisha yale yanayowafaa wasikilizaji.

Majukumu

Majukumu ya mwalimu yanaweza kutofautiana kadiri ya utamaduni husika. 

Mara nyingi ni pamoja na kufundisha kusoma na kuandika, kuhesabu, kufanya kazi fulani ya mikono, kushirikiana katika jamii, kufuata dini, kuunda kazi za sanaa. 

Kwa kawaida ufundishaji huo unadai mwalimu aandae somo kwa kufuata mtaala fulani, kutoa vipindi na kutathmini maendeleo ya mwanafunzi. Pia ni muhimu atunze nidhamu.

Nje ya madarasa, pengine mwalimu anatakiwa kuongoza wanafunzi wake katika safari za kutembelea mashamba, viwanda, kumbi, makumbusho, n.k.

Sifa zinazohitajika
Ualimu ni kazi ngumu sana, kwa sababu unahusika na mambo mengi. 

Umoja wa Ulaya umetaja sifa tatu muhimu:
Uwezo wa kushirikiana na wengine
Uwezo wa kutumia ujuzi, teknolojia na habari, na
Uwezo wa kufanya kazi ndani na pamoja na jamii.

Wataalamu wa sayansi ya elimu wanazidi kukubaliana kwamba mwalimu yeyote anahitaji mambo matatu:
ujuzi (kufahamu mada na namna ya kuifundisha, mtaala, sayansi ya elimu, saikolojia, tathmini n.k.) 
vipaji (kupanga kipindi, kutumia vifaa, kuongoza wanafunzi, kuendesha makundi, kutathmini maendeleo) na 
misimamo (tunu, tabia, imani na uwajibikaji).

Walimu maarufu

 Edith Abbott
 Howard Adelman
 Raymond Macdonald Alden
 Henry James Anderson
 Charles William Bardeen
 Lancelot Bavin
 Juan Pablo Bonet
 Yohane Bosco
 Leib Glantz
 Yohane Mbatizaji de La Salle
 Maria Montessori
 Charles Rollin
 Charles Wedemeyer

Tanbihi

Viungo vya nje 

 OECD's Education GPS, a review of education policy analysis and statistics: Teachers

 
Kazi
Notoptera

Notoptera (notos = mgongo, ptera = mabawa) ni oda ndogo ya wadudu iliyo na spishi 55 zinazoishi hadi sasa. Spishi hizi zimeainishwa katika familia mbili: Grylloblattidae (wadudu-barafu) na Mantophasmatidae (watambaaji-miamba). Kuna familia mbili za spishi zilizoisha sasa.

Wadudu-barafu wanatokea Amerika ya Kaskazini na Asia ya Mashariki juu ya milima. Hutafuta arithropodi wadogo waliokufa kwa barafu.

Watambaaji-miamba wanatokea Afrika ya Kusini tu lakini spishi moja inatokea Tanzania. Hula wadudu wengine.

Jenasi za Afrika
 Austrophasma
 Hemilobophasma
 Karoophasma
 Lobatophasma
 Mantophasma
 Namaquaphasma
 Pachyphasma
 Praedatophasma
 Sclerophasma
 Striatophasma
 Tanzaniophasma
 Tyrannophasma
 Viridiphasma

Picha

Notoptera
Neopalpa donaldtrumpi

Neopalpa donaldtrumpi ni spishi ya nondo iliyogunduliwa mwaka 2017 na mtaalamu wa Kanada Vazrick Nazari. Akiwa mgunduzi wa spishi mpya Nazari aliweza kuchagua jina akaamua kutumia jina la mwanabiashara na wakati ule mgombea wa uraisi Donald Trump kwa matumaini ya kwamba chaguo hili litasababisha watu wengi zaidi kusikia habari za wadudu na utafiti wa wadudu.

Ugunduzi

Jenasi Neopalpa pamoja na spishi Neopalpa neonata ilielezwa mara ya kwanza mwaka 1998 na Dalibor Povolný. Miaka 20 baadaye Vazrick Nazari aliangalia upya mifano ya kipepeo hiki iliyohifadhiwa katika taasisi ya Bohart Museum of Entomology. Alitambua ya kwamba mifano kadhaa ilitofautiana na mingine na kuwa spishi mpya aliyoiita Neopalpa donaldtrumpi kwa sababu ya vigamba vya rangi ya njano-nyeupe kichwani. Haya yalimkumbusha kuhusu nywele za Donald Trump. Ilhali nafasi yake ya kueleza spishi mpya ilitokea karibu na tarehe ya Trump kuingia katika uraisi kwenye januari 2017 aliamua kutumia hili kwa sababu aliona sayansi ya wadudu ilihitaji kujulikana zaidi.

Tabia
Mwili wa kipepeo hiki una urefu baina ya milimita 7 na 13. Mabawa yake hufunika upana wa milimita 6 hadi 9.2. Uso wa juu wa mabawa huwa na rangi kahawia pamoja na madoa meupe zaidi. Kichwa kina vigamba vyeupe-njano yaliyosababisha uteuzi wa jina. Pamoja na vigamba vya kichwani tofauti nyingine ya spishi hii na spishi ya N. neonata  ni udogo wa mboo na pia umbo la sehemu za kike. Zinatofautishwa pia kutokana na DNA.

Makazi
Hadi sasa Neopalpa donaldtrumpi ilionekana kwenye sehemu za kaskazini ya rasi ya Baja California katika Meksiko na kwenye kaskazini ya Kalifornia ya Marekani.

Marejeo

Viungo vya Nje

 boldsystems.org. – Public Data Portal
 Meet 'Neopalpa donaldtrumpi' – the threatened moth named after Donald Trump. The Telegraph, 17 January 2017

Vipepeo na jamaa
Mdudu Mabawa-mawili

{{Uainishaji
| rangi = pink
| jina = Mdudu mabawa-mawili
| picha = Mesembrius 2 by kadavoor.jpg
| upana_wa_picha = 250px
| maelezo_ya_picha = Nzi-mweleaji (Mesembrius insignis)
| himaya = Animalia (Wanyama)
| faila = Arthropoda (Wanyama wenye miguu yenye viungo)
| nusufaila = Hexapoda (Wanyama wenye miguu sita)
| ngeli = Insecta (Wadudu)
| ngeli_ya_chini = Pterygota (Wadudu wenye mabawa)
| oda = Diptera (Wadudu wenye mabawa mawili tu)
| subdivision = Nusuoda 2:
Brachycera (Diptera wenye vipapasio vifupi)
Nematocera (Diptera wenye vipapasio virefu kama nyuzi)
}}Wadudu mabawa-mawili' ni wadudu wadogo wa oda Diptera (di = mbili, ptera = mabawa) ambao wana mabawa mawili tu. Wadudu wengine wana mabawa manne au hawana mabawa, isipokuwa wadudu mabawa-potwa walio na mabawa mawili pia.

Spishi zenye vipapasio virefu kwa umbo wa uzi huitwa mbu au kisubi na zinaainishwa katika nusuoda Nematocera. Spishi zenye vipapasio vifupi huitwa nzi na zinaainishwa katika nusuoda Brachycera.

Spishi za mbu zinazojulikana sana ni spishi za anofelesi (Anopheles spp.) na za kuleksi (Culex spp.) ambazo hufyunza damu na kurithisha magonjwa. Spishi za nzi zinazojulikana sana ni nzi wa nyumba (Musca domestica) na nzi buluu (Calliphora vomitoria).

Spishi kadhaa za Afrika
Nematocera:
 Anopheles gambiae, Anofelesi wa Gambia (Anopheles gambiae)
 Culex quinquefasciatus, Kuleksi Mabaka-matano ( Culex quinquefasciatus)
 Culex thalassius, Kuleksi-pwani (Culex thalassius)
 Simulium damnosum, Kisubi mweusi (Blackfly)
Brachycera:
 Calliphora vomitoria, Nzi Buluu (Blue bottle fly)
 Glossina morsitans, Ndorobo wa Savana (Savannah tsetse)
 Lucilia sericata, Nzi Kijani (Common green bottle fly)
 Musca domestica'', Nzi Nyumbani (Housefly)

Picha

Wadudu mabawa-mawili
Ellen Glasgow

Ellen Glasgow (22 Aprili 1873 – 21 Novemba 1945) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1942, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake In This Our Life.

Waliozaliwa 1873
Waliofariki 1945
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Upton Sinclair

Upton Beall Sinclair Jr. (20 Septemba 1878 – 25 Novemba 1968) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1943, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Dragon's Teeth.

Waliozaliwa 1878
Waliofariki 1968
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Martin Flavin

Martin Archer Flavin (2 Novemba 1883 – 27 Desemba 1967) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1944, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Journey in the Dark.

Waliozaliwa 1883
Waliofariki 1967
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
MacKinlay Kantor

MacKinlay Kantor (4 Februari 1904 – 11 Oktoba 1977) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1956, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Andersonville.

Waliozaliwa 1904
Waliofariki 1977
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Kastori wa Karden

Kastori wa Karden (kwa Kijerumani Kastor von Karden; alifariki 400 hivi) alikuwa padri na mkaapweke wa karne ya 4 kutoka Akwitania, leo nchini Ufaransa. 

Mwanafunzi wa Maksimino wa Trier mnamo mwaka 345 hivi alipewa naye upadrisho.

Hapo alifanya maskani yake Karden kwenye mto Moselle pamoja na wamonaki kadhaa. 

Alifariki huko akiwa mzee sana.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.  

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Kastor - ein Mann aus Aquitanien
 Kastor van Karden
 Kastor von Karden
 

Mapadri
Wakaapweke
watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa Ujerumani
Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam

Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam  inajumlisha maeneo kadhaa kwenye Bahari Hindi karibu na Dar es Salaam, Tanzania. Kwa jumla kuna visiwa tisa visivyokaliwa na watu pamoja na sehemu za bahari kati ya visiwa hivi. Kuna visiwa vinne upande wa kusini wa Dar es Salaam ambavyo ni Bongoyo, Mbudya, Pangavini na Fungu Yasini, halafu vitano upande wa kusini ambavyo ni (Makatumbe, Finda na Kenda). Hifadhi hii inalinda sehemu za matumbawe, za miti ya mikoko na mimea mingine chini ya uso wa maji.

Utawala
Utawala wa hifadhi ya bahari umo mikononi mwa bodi ya wadhamini wa Hifadhi na Maeneo Tengefu ya Bahari. 

Maeneo tengefu ya bahari ya Dar es Salaam yalianzishwa kufuatana na sheria ya uvuvi ya mwaka 1970  yakipelekwa baadaye kwa idara ya Hifadhi na Maeneo Tengefu ya Bahari  .

Matumizi na matatizo
Visiwa vya Bongoyo na Mbudya hasa vinatembelewa mara nyingi na watalii wageni na wazalendo pia wanaofika kwa kuogelea, kupumzika ufukoni, kutazama matumbawe au kutembea visiwani. Hata hivyo idadi kubwa ya wageni wasiosimamiwa imesababisha matatizo ndani ya maeneo tengefu.

Wavuvi wa Kunduchi, Unonio, na Msasani wanategemea samaki waliopo katika maeneo tengefu. Mashindano kati ya wavuvi pamoja na uhaba wa usimamizi yalisababisha uharibifu hasa kwa kutumia nyavu za kukamata samaki zilizo ndogo na pia mabomu yanaoharibu matumbawe pamoja na samaki changa.

Viungo vya nje
 Website of Marine Parks and Reserves of Tanzania 
 Special report by the Tanzania Marine Parks and Reserves Unit (MRRU, 2012)
Imepiga Hatua Katika Kuendeleza Hifadhi na Maeneo Tengefu ya Bahari  na Marko Gideon,  tovuti ya ipsinternational mnamo Aprili 2012, iliangaliwa Januari 2017

Hifadhi za bahari Tanzania
Dar es Salaam
Jesse Lynch Williams

Jesse Lynch Williams (17 Agosti 1871 – 14 Septemba 1929) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1918, alikuwa mtu wa kwanza kupokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Why Marry?.

Waliozaliwa 1871
Waliofariki 1929
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Owen Davis

Owen Gould Davis Sr. (29 Januari 1874 – 14 Oktoba 1956) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. 

Mwaka wa 1923, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Icebound.

Waliozaliwa 1874
Waliofariki 1956
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Hatcher Hughes

Hatcher Hughes (12 Februari 1881 – 19 Oktoba 1945) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1924, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Hell-Bent Fer Heaven.

Waliozaliwa 1881
Waliofariki 1945
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Sidney Howard

Sidney Coe Howard (26 Juni 1891 – 23 Agosti 1939) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1925, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake They Knew What They Wanted.

Waliozaliwa 1891
Waliofariki 1939
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
George Edward Kelly

George Edward Kelly (16 Januari 1887 – 18 Juni 1974) alikuwa mwandishi na mwigizaji kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1926, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Craig's Wife.

Waliozaliwa 1887
Waliofariki 1974
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Paul Green (mwandishi)

Paul Eliot Green (17 Machi 1894 – 4 Mei 1981) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1927, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake In Abraham's Bosom.

Waliozaliwa 1894
Waliofariki 1981
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Elmer Rice

Elmer Rice (28 Septemba 1892 – 8 Mei 1967) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Elmer Leopold Reizenstein. Mwaka wa 1929, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Street Scene.

Waliozaliwa 1892
Waliofariki 1967
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Marc Connelly

Marcus Cook Connelly (13 Desemba 1890 – 21 Desemba 1980) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1930, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake The Green Pastures.

Waliozaliwa 1890
Waliofariki 1980
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Maxwell Anderson

James Maxwell Anderson (15 Desemba 1888 – 28 Februari 1959) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1933, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Both Your Houses.

Waliozaliwa 1888
Waliofariki 1959
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Sidney Kingsley

Sidney Kingsley (22 Oktoba 1906 – 20 Machi 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1934, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Men in White.

Waliozaliwa 1906
Waliofariki 1995
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Zoë Akins

Zoë Akins (30 Oktoba 1886 – 29 Oktoba 1958) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1935, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake The Old Maid.

Waliozaliwa 1886
Waliofariki 1958
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Tennessee Williams

Thomas Lannier “Tennessee” Williams III (26 Machi 1911 – 25 Februari 1983) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya mara mbili: 1948 kwa tamthiliya yake A Streetcar Named Desire, na 1983 kwa Cat on a Hot Tin Roof.

Waliozaliwa 1911
Waliofariki 1983
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
August Wilson

August Wilson (27 Aprili 1945 – 2 Oktoba 2005) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Frederick August Kittel Jr.. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya mara mbili: 1987 kwa tamthiliya yake Fences, na 1990 kwa The Piano Lesson.

Waliozaliwa 1945
Waliofariki 2005
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Mary Chase (mwandishi)

Mary Coyle Chase (25 Februari 1906 – 20 Oktoba 1981) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1945, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Harvey.

Waliozaliwa 1906
Waliofariki 1981
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Russel Crouse

Russel Crouse (20 Februari 1893 – 3 Aprili 1966) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1946, pamoja na Howard Lindsay, Crouse alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao State of the Union.

Waliozaliwa 1893
Waliofariki 1966
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Howard Lindsay

Howard Lindsay (29 Machi 1889 – 11 Februari 1968) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Herman Nelke. Mwaka wa 1946, pamoja na Russel Crouse, Lindsay alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao State of the Union.

Waliozaliwa 1889
Waliofariki 1968
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Arthur Miller

Arthur Asher Miller (17 Oktoba 1915 – 10 Februari 2005) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1949, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Death of a Salesman.

Waliozaliwa 1915
Waliofariki 2005
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Joseph Kramm

Joseph A. Kramm (30 Septemba 1907 – 8 Mei 1991) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1952, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake The Shrike.

Waliozaliwa 1907
Waliofariki 1991
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
John Patrick (mwandishi)

John Patrick (17 Mei 1905 – 7 Novemba 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1954, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake The Teahouse of the August Moon.

Waliozaliwa 1905
Waliofariki 1995
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Albert Hackett

Albert Maurice Hackett (16 Februari 1900 – 16 Machi 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1956, pamoja na mke wake Frances Goodrich, Hackett alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao The Diary of Anne Frank.

Waliozaliwa 1900
Waliofariki 1995
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Frances Goodrich

Frances Goodrich (21 Desemba 1890 – 29 Januari 1984) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1956, pamoja na mume wake Albert Hackett, Goodrich alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao The Diary of Anne Frank.

Waliozaliwa 1890
Waliofariki 1984
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Ketti Frings

Ketti Frings (28 Februari 1909 – 11 Februari 1981) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Katherine Hartley. Mwaka wa 1958, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Look Homeward, Angel.

Waliozaliwa 1909
Waliofariki 1981
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya
Eunike

Eunike (kwa Kigiriki: Ευνικη, Eunike, yaani Ushindi Mzuri) alikuwa mama wa Timotheo, mwandamizi wa Mtume Paulo katika karne ya 1 BK. 

Binti wa mwanamke Myahudi Loisi, aliolewa na mwanamume wa Kigiriki aliyeishi katika maeneo ya Uturuki kusini wa leo, aliingia pamoja naye katika Ukristo. 

Wote wawili wanatajwa kwa sifa katika Barua ya pili ya Paulo kwa Timotheo 1:5, ilipoandikwa, "Nakumbuka imani yako isiyo na unafiki, aliyokuwa nayo kwanza bibi yako Loisi, halafu mama yako Eunike na sasa, nina hakika, imo ndani mwako pia."

Wataalamu wengi wanamhusisha Eunike na maneno ya 2 Tim. 3:15, ambamo Timotheo anakumbushwa "jinsi tangu utotoni alivyozoea maandiko matakatifu". 

Umuhimu wa ushahidi huo ni kwamba, wakati Timotheo ni pingili katika mlolongo wa Mitume katika kushirikisha mamlaka ya Yesu na Mitume wake kwa vizazi vijavyo vya maaskofu, mwenyewe alipokea kwanza imani nyumbani mwake kupitia mlolongo wa akina mama.

Tanbihi

Watu wa Biblia
Waliofariki karne ya 1
Loisi

Loisi (kwa Kigiriki: Λωις, Lois)  alikuwa bibi wa Timotheo, mwandamizi wa Mtume Paulo katika karne ya 1 BK. 

Mwanamke Myahudi aliyeishi katika maeneo ya Uturuki kusini wa leo, aliingia pamoja na binti yake Eunike, katika Ukristo. 

Wote wawili wanatajwa kwa sifa katika Barua ya pili ya Paulo kwa Timotheo 1:5, ilipoandikwa, "Nakumbuka imani yako isiyo na unafiki, aliyokuwa nayo kwanza bibi yako Loisi, halafu mama yako Eunike na sasa, nina hakika, imo ndani mwako pia."

Wataalamu wengi wanawahusisha na maneno ya 2 Tim. 3:15, ambamo Timotheo anakumbushwa "jinsi tangu utotoni alivyozoea maandiko matakatifu". 

Umuhimu wa ushahidi huo ni kwamba, wakati Timotheo ni pingili katika mlolongo wa Mitume katika kushirikisha mamlaka ya Yesu na Mitume wake kwa vizazi vijavyo vya maaskofu, mwenyewe alipokea kwanza imani nyumbani mwake kupitia mlolongo wa akina mama.

Mara nyingi Loisi amechukuliwa kama kielelezo cha bibi Mkristo. 

Wengine wanafikia hatua ya kusema hao walikuwa ndugu wa Paulo, ndiyo sababu aliwafahamu vizuri.

Tanbihi

Watu wa Biblia
Waliofariki karne ya 1
Sigma

Sigma (Σ σ ς) ni herufi ya 18 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama σ (alama ya kawaida) au Σ (alama kubwa mwanzoni mwa majina). Kama iko mwishoni mwa neno huandikwa ς. Mfano jina Ὀδυσσεύς (Odysseus) ambamo kuna σ mbili katikati na ς mwishoni.

Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 200.

Asili ya sigma ni herufi ya Kifinisia ya shin 𐤔 .

Matamshi yake ilikuwa "s".

Katika alfabeti zinazofuata mfano wa Kigiriki ilipokelewa katika alfabeti ya Kilatini kama "S" na katika alfabeti ya Kikirili kama "С".

Alfabeti ya Kigiriki
Tau

Tau (Τ τ) ni herufi ya 19 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama τ (alama ya kawaida) au Τ (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikiwa alama ya namba 300.

Asili ya tau ni herufi ya Kifinisia "taw"  (𐤕). Herufi zilizotokana nayo katika alfabeti zilizofuata Kigiriki ni T katika alfabeti ya Kilatini na Te (Т, т) katika alfabeti ya Kikirili. 

Matamshi yake ilikuwa "t". 

Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, τ inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hisabati na fizikia.

Alfabeti ya Kigiriki
Ksi

Ksi (Ξ ξ) ni herufi ya 14 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama ξ (alama ya kawaida) au Ξ (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikiwa alama ya namba 60.

Asili ya ksi ni herufi ya Kifinisia "samekh" . Herufi zilizotokana nayo katika alfabeti zilizofuata Kigiriki ni X katika alfabeti ya baadhi ya lugha za Kirumi na Ksi (Ѯ, ѯ) katika alfabeti ya Kikirili. 

Matamshi yake ilikuwa "ks". 

Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, ξ inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hisabati na fizikia.

Alfabeti ya Kigiriki