LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Amani

Amani ni hali ya raha na salama bila ugomvi; ni kinyume cha fujo au vita.

Mara nyingi hali za amani ya nje na amani ya ndani hutofautishwa.

Amani ya nje au amani ya kisiasa na kijamii 

Amani ya kisiasa ni hasa kutokuwa na vita na mapigano kati ya nchi mbalimbali au kati ya vikundi ndani ya jamii. Kama kuna mgongano kutokana na tofauti ya upendeleo juu ya jambo fulani amani inatunzwa kama pande zote zinafuata sheria au kanuni za jamii bila kutumia mabavu. 

Mara nyingi maana kuu ya "amani" ni hali ya kutokuwa vita kati ya nchi kwa sababu vita huleta uharibifu mkubwa kushinda aina nyingine za ugomvi.

Amani inaweza kutaja pia tendo la kumaliza vita kwa njia ya mapatano kati ya washiriki wa vita au pia kati ya washindi na washindwa wakikubali kumaliza uadui. (linganisha Amani ya Westfalia).

Tangu vita kuu za dunia kulikuwa na majaribio mengi kuhakikisha amani kwa njia ya mapatano kati ya nchi zote za dunia. Shirikisho la Mataifa lilianzishwa mwaka 1919 likashindwa kuzuia vita kuu ya pili ya dunia ikafuatwa na Umoja wa Mataifa ulio na shabaha ya kupunguza na kuzuia vita kwa njia ya ushirikiano.

Tunatakiwa kulinda amani ili kusonga mbele hata kiuchumi.

Amani ya ndani au amani ya kiroho 
Tangu kale watu waliona ya kwamba amani ya nje inaenda sambamba na amani ndani ya kila mtu. Penye hasira nyingi moyoni mwa watu ni vigumu kutunza amani ya nje.

Kwa sababu hiyo amani imekuwa jambo muhimu katika dini na falsafa. 

Dini mbalimbali zina ujumbe kuhusu amani:
 ndani ya roho wa mtu mwenyewe
 kati ya Mungu na mwanadamu
 kati ya watu

Siasa
Dini
Saikolojia
Elimu jamii
Shorobo

Shorobo, dura au huruvi ni ndege wa familia Musophagidae. Spishi za jenasi Corythaixoides zinaitwa gowee pia na Tauraco fischeri anaitwa kulukulu. Spishi za jenasi Corythaixoides na Crinifer zina rangi ya kijivu na nyeupe, nyingine zina rangi ya majani, nyekundu, buluu na zambarau. Shorobo ni ndege wa pekee ambao wana pigmenti ya rangi ya majani inayoitwa turacoverdin. Ndege hawa wanatokea Afrika chini ya Sahara. Hawawezi kupuruka vizuri sana lakini hukimbia juu ya matawi ya miti. Hula matunda hasa na majani na maua pia, na mara chache hukamata wadudu na makoa. Hujenga tago lao kwa vijiti na jike hutaga mayai 2 au 3. Vinda wakitoka kwa mayai, wanapambwa na malaika mazito na macho yao ni wazi tayari au karibu.

Spishi 
 Corythaeola cristata, Shorobo Mkuu (Great Blue Turaco)
 Corythaixoides concolor, Shorobo au Gowee Kijivu (Grey Go-away-bird)
 Corythaixoides leucogaster, Shorobo au Gowee Tumbo-jeupe (White-bellied Go-away-bird)
 Corythaixoides personatus, Shorobo au Gowee Uso-mweusi (Bare-faced Go-away-bird)
 Crinifer piscator, Shorobo Tumbo-michirizi (Western Plantain-eater)
 Crinifer zonurus, Shorobo Mkia-miraba (Eastern Plantain-eater)
 Musophaga rossae, Shorobo Uzuri (Ross's Turaco)
 Musophaga violacea, Shorobo Zambarau (Violet Turaco)
 Ruswenzorornis johnstoni, Shorobo wa Ruwenzori (Ruwenzori Turaco)
 Tauraco bannermani, Shorobo wa Bannerman (Bannerman's Turaco)
 Tauraco corythaix, Shorobo wa Knysna (Knysna Turaco)
 Tauraco erythrolophus, Shorobo Kishungi-chekundu (Red-crested Turaco)
 Tauraco fischeri, Kulukulu (Fischer's Turaco)
 Tauraco hartlaubi, Shorobo Buluu (Hartlaub's Turaco)
 Tauraco leucolophus, Shorobo Kishungi-cheupe (White-crested Turaco)
 Tauraco leucotis, Shorobo Domo-machungwa (White-cheeked Turaco)
 Tauraco livingstonii, Shorobo-pwani (Livingstone's Turaco)
 Tauraco macrorhynchus, Shorobo Domo-njano (Yellow-billed Turaco)
 Tauraco persa, Shorobo Kijani (Green au Guinea Turaco)
 Tauraco porphyreolophus, Shorobo Kishungi-zambarau (Purple-crested Turaco)
 Tauraco ruspolii, Shorobo wa Ruspoli (Prince Ruspoli's Turaco)
 Tauraco schalowi, Shorobo Kibwenzi (Schalow's Turaco)
 Tauraco schuettii, Shorobo Domo-jeusi (Black-billed Turaco)

Picha 

Shorobo na jamaa
William Wordsworth

William Wordsworth (7 Aprili 1770 – 23 Aprili 1850) alikuwa mwandishi na mshairi muhimu wa karne ya 19 nchini Uingereza. Maandiko yake yahesabiwa kati ya fasihi ya kiromantiki na amesifiwa hasa kwa shairi ya "The Prelude" (= Utangulizi).

Maisha yake 
Alizaliwa kama mtoto wa mwanasheria akasoma kwenye chuo kikuu cha Cambridge. Alipokuwa mwanafunzi alipenda habari za mapinduzi ya Ufaransa akatembelea nchi hii mwaka 1890. Baadaye alichukia siasa ya mapinduzi Wafaransa walipovamia Uswisi mwaka 1798 akaendelea kusimama upande wa watetezi wa utaratibu wa kale.

Tangu 1793 alianza kutoa shairi zake zilizopendwa na wasomaji.

1805 alimwoa Mary Hutchinson akazaa naye watoto 5.

Akaendelea kuwa maarufu na mwaka 1843 akapokea cheo cha mshairi rasmi wa mfalme.

Maandiko muhimu 
 Lyrical Ballads, with a Few Other Poems (1798) 
 Lyrical Ballads, with Other Poems (1800)
 Poems, in Two Volumes (1807)
 The Excursion (1814)
 Ecclesiastical Sketches (1822)
 The Prelude (1850, posthumous)

Marejeo ya Nje

Viungo vingine 
 Short biographical sketch by Glenn Everett
 Worsworth's links with Claines, Worcester
 Wordsworth and the Lake District
 Wordsworth's Grave
 A Wordsworth FAQ by Thomas C. Gannon
 Biography and Works
 Wordsworth and the Lake District 
 The Wordsworth Trust
 Romantic Circles -- Excellent Editions & Articles on Wordsworth and other Authors of the Romantic period

Maandiko ya Wordsworth mtandaoni 
 en:wikisource 
 Bartleby.com's complete poetical works by Wordsworth
 Selected Poems by W.Wordsworth
 Biography and Works
 
 Poetry Archive: 166 poems of William Wordsworth
 To Toussaint Louverture - poem by William Wordsworth 
 Extensive Information on Wordsworth's Poem,  Lines Written a Few Miles above Tintern Abbey 

Wordsworth, William
Vergilio

Publius Vergilius Maro (jina limefupishwa pia kama Virgil au Vergil), (15 Oktoba 70 KK - 21 Septemba 19 KK) alikuwa mwandishi na mshairi mashuhuri wa Roma ya Kale. Aliandika kwa lugha ya Kilatini.

Vergilio alizaliwa Italia ya Kaskazini akasoma mjini Roma alipoanza kutunga shairi zake za kwanza akaendelea kuishi Italia ya Kusini karibu na Napoli.

Wakati wa maisha yake ulikuwa kipindi cha utawala wa Julius Caesar, vita ya wenyewe kwa wenyewe baada ya Caesar na mwanzo wa utawala wa Augusto.
 
Mashairi ya Vergilio yanahusu maisha ya kila siku pamoja habari za kihistoria hasa masimulizi juu ya mashujaa wa kale. 

Waandishi wa Roma ya Kale
Kitenzi

Kitenzi ni istilahi ya sarufi kwa maneno yanayotaja matendo kama vile kufanya, kwenda, kulala, kupiga, kuishi na kadhalika.

Lugha nyingi zinatumia vitenzi ingawa kuna pia lugha zisizoweka tofauti kati ya vitenzi na majina.

Maumbo ya kitenzi
Kwa Kiswahili kila kitenzi kina shina lake linalobeba maana yake. Mfano: ku-fanya ambamo "fanya" ni shina; kiambishi awali "ku-" ni alama ya aina ya neno yaani kitenzi chenyewe. 

Ndani ya shina kuna tofauti kati ya mzizi wa neno "fany" na kiambishi tamati ambacho ni silabi "a".

Mzizi wa kitenzi wenyewe haubadiliki wakati wowote kitenzi kinaponyambuliwa katika kauli yoyote iwayo. 

Vitenzi kwa Kiswahili hupokea viambishi mbalimbali vinavyoeleza kwa undani zaidi maana ya matumizi ya neno. Viambishi awali ni silabi zilizopo mbele ya mzizi na viambishi tamati ni silabi zilivyopo baada ya mzizi wa kitenzi.

Viambishi awali vinaweza kutaja:
 nafsi ya mtenda - ni nani au nani anayetenda na hivi ni silabi ni /u / a upande wa umoja na tu / m / wa upande wa uwingi mtawalia katika hali yakinishi na "si"/ "hu"/"ha" kuwa vikanushi vya viambishi vya nafsi za mtenda- umoja na "hatu"/"ham"/"hawa" kuwa vikanushi vya viambishi vya  nafsi za mtenda-wingi .
 njeo au wakati - kama tendo linatokea sasa au lilitokea wakati uliopita au litatokea wakati ujao ; mifano ni silabi za a pamoja na na kwa wakati wa sasa, li kwa wakati uliopita na ta kwa wakati ujao katika hali yakinishi.

Viambishi tamati vinaweza kupanua au kubadilisha maana ya msingi ya mzizi wa neno. Mifano ni kimbi-a, kimbi-lia, kimbili-ana, kimbi-za, kimbi-zana, kimbi-liwa.

Kwa jumla kitenzi cha Kiswahili kinaweza kuwa na sehemu saba, yaani shina na hadi viambishi sita mbele au nyuma ya shina la neno. Jedwali linalofuata linaonyesha mifano kadhaa. Umbo fupi zaidi ya kitenzi ni amri kama "piga".

Aina za vitenzi
Kitenzi kikuu (T)
Kitenzi kikuu kisaidizi (TS)
Kitenzi kishirikishi (t)

Tazama pia
Lango:Lugha
Nomino
Vivumishi
Viwakilishi

Marejeo
 Vitenzi kwenye "Paneli la Kiswahili" 

Isimu
Sarufi
Hagia Sophia

Hagia Sophia ni jina la Kigiriki (Ἅγια Σοφία, yaani "Hekima takatifu"; kwa Kituruki Ayasofya) la kanisa kubwa mjini Istanbul - Konstantinopoli lililobadilishwa kuwa msikiti tangu mwaka 1453 isipokuwa lilipofanywa makumbusho miaka 1934-2020.

Historia
Ujenzi wa kanisa hilo ulianza mwaka 532 kwa amri ya Kaisari Justiniani I mtawala wa Roma ya Mashariki au Ufalme wa Byzanti. Alitaka kuwa na kanisa kubwa kuliko yote duniani akafaulu kwa sababu Hagia Sofia ilikuwa ukumbi mkubwa duniani hadi mwaka 1520. Jengo lilikamilishwa baada ya miaka mitano na Justiniani alipoingia mara ya kwanza aliita, "Suleimani, nimekushinda", akimfikiria mfalme Suleimani wa Israeli ya Kale aliyejenga hekalu la Yerusalemu.

Mwaka 1453 Waturuki Waislamu waliteka mji wa Konstantinopoli na kuufanya mji mkuu wa Dola la Osmani. Hapo Hagia Sofia likabadilishwa kuwa msikiti na Waturuki wakatamka jina la kigiriki kama "Ayasofya". Jengo la kanisa likaongezewa minara minne ya mtindo wa Kiislamu.

Baada ya anguko la Waosmani katika vita kuu ya kwanza ya dunia kiongozi wa taifa Kemal Atatürk akaamuru jengo liwe makumbusho, lakini tarehe 24 Julai 2020 limeanza kutumika tena kama msikiti.

Viungo vya Nje 

 Hagia Sophia Website

Makanisa nchini Uturuki
Msikiti
Makumbusho ya Uturuki
Urithi wa Dunia
Istanbul
Sezen Aksu

Sezen Aksu (amezaliwa kama Fatma Sezen Yıldırım; Denizli, 13 Julai 1954) ni mwimbaji wa muziki wa pop, mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji wa rekodi za muziki kutoka nchi Uturuki. Ni maarufu sana nchini humo na nje ya nchi ya Uturuki. Aksu amepata kuuza nakala za albamu zake zaidi ya milioni 40. Aksu pia humwita "Malkia wa Pop wa Uturuki".

Aksu pia huwa anatoa msaada kwa wasanii wengine wa muziki kwa kutunga nyimbo pamoja na kisha kuziimba pamoja nao. Alishawahi kufanya kazi na mwimbaji mwingine wa Kituruki Bw. Tarkan.

Viungo vya nje
 
 Can Dündar - Hey gidi günler! 
 The Official Sezen Aksu Web Site
 The Sezenciler Fansite 
 sezen.onlinecosmos.com 

Waliozaliwa 1954
Watu walio hai
Wanamuziki wa Uturuki
Adana

Adana (kwa Kigiriki: Άδανα) ni mji wa Uturuki. Huu ndio mji mkuu wa Mkoa wa Adana.

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 1,130,710 waishio huko, na kuufanya kuwa mmoja kati ya miji mitano mikubwa katika nchi ya Uturuki (baada ya Istanbul, Ankara, İzmir na Bursa). Mwaka wa 2006 mji wa Adana umekadiriwa kufikia iadadi ya wakazi wapatao 1,271,894.

Marejeo

Viungo vya nje 

 Adana Trade and Industry Chamber 
 Many pictures of this city with sub-gallery for the fine Ulu Camii
 History of Adana

Miji ya Uturuki
Adana
Adıyaman

Adıyaman (kwa Kizazaki: Semsur) (Perre ya kale au Pordonnium) ni mji uliopo kusini-mashariki mwa nchi ya Uturuki, na pia ni mji mkuu wa Mkoa wa Adıyaman. 

Ni mmoja kati ya miji inayokua haraka zaidi katika nchi ya Uturuki. Idadi ya wakazi wa huko inaanzia 100,045 (1990) hadi 178,538 (2000) (kwa mujibu wa sensa zao).

Jina 
Mwanzoni mji ulikuwa na jina la Kiarabu 'Hisnimansur' likiwa kama jina rasmi la mji hadi kufikia mwaka 1926, lakini jina hilo likawa gumu kwa watu wa Uturuki kulitamka, na badala yake wakawa wanalifupisha na kuliita 'adi yaman' likiwa na maana ya 'jina gumu' au '(eneo) la jina gumu katika Uturuki. Mnamo 1926, jina hilo likawa ndilo jina kamili la mji huu.

Historia

Adıyaman ya leo

Marejeo 
 Richard Talbert, Barrington Atlas of the Greek and Roman World, (ISBN 0-691-03169-X), p. 67.

Miji ya Uturuki
Miji ya Ugiriki ya Kale katika Uturuki
Maeneo ya Roma ya Kale katika Uturuki
Afyonkarahisar

Afyonkarahisar (kifupi: Afyon) ni mji uliopo magharibi mwa nchi ya Uturuki, na ni mji mkuu wa Mkoa wa Afyonkarahisar. Afyon ni mji uliopo milimani kutoka nchi kavu kuelekea katika pwani ya Aegean, takriban km 250 (mi 155) kutoka kusini-magharibi mwa mji wa Ankara hadi kuelekea Mto Akar. Kuna mita 1,034 za maporomoko. 

Idadi ya wakazi imefikia 128,516 kwa mujibu wa sensa ya mwaka wa 2000. 

Kukiwa na hali ya hewa ya baridi sana, barabara zote huenea barafu.

Jina 
Jina ni la Kituruki kwa ajili ya ngome nyeusi iliyopo katikati ya mji wa kale. Zamani iliitwa Afyon pekee kutokanana na dawa la afyuni lililotengenezwa hapa kwa wingi kutokana na mashamba makubwa ya mipopi yanayolimwa katika mazingira ya mji.

Tahajia za zamani zilikuwa zimejumlisha Karahisar-i Sahip Afium-Kara-hissar na Afyon Karahisar. Mji ulikuwa ukifahamika kama Afyon (afyuni), hadi hapo jina lilipokuja kubadilishwa mwaka 2004 na bunge la Uturuki.

Viungo vya Nje

 City council website 
 Governor's office 
 Afyonkarahisar community and information 
 Afyon Guide and Photo Album 
 Afyon and the Phrygians 
 Afyon Kocatepe University  
 Department of forestry and the environment  
 Afyon Science High School  * * Afyon Zafer College  

Miji ya Ugiriki ya Kale katika Uturuki
Miji ya Uturuki
Ağrı

Ağrı, zamani uliitwa Karaköse au Karakilise (kwa Kiarmenia: Արարատի; kwa Kikurdi: Agirî), ni mji mkuu wa Mkoa wa Ağrı uliopo mwishoni mwa mashariki ya nchi ya Uturuki, karibu kidogo na mpaka wa nchi ya Iran.

Uchumi na miundombinu 
Huu ni mkoa maskini wenye baridi kali mno, wengi wanaishi kwa kulisha mifugo yao katika maeneo ya milima. Kuna wanafunzi wachache sana wanaonweza kufika Chuo Kikuu, watu wanaolewa wakiwa bado wadogo, kuwa na familia ya watoto kumi au zaidi ni jambo la kawaida. 

Mbunge wa huko Fatma Salman Kotan ameandika mahitaji yanayohitajika ili kuweza kuwasaidia wananchi wa mji huo. 

Wanajeshi wameweka kambi zao katika mhi huo na kuleta baadhi ya biashara kama migahawa ya chai na vyakula, pia inasemekana kuwa kunakuwa na kawaida ya uingizaji wa mali za magendo kwa kupitia mpaka huwa wa Iran.

Mji unaruhusu mahitaji ya msingi tu kama vile maduka ya dawa na mashule; kuna hitaji moja tu mbalo ndilo limeonekana la maana, ni mgahawa ambao watu wote hujumuika hapo kwa kunywa chai na kuvuta sigara. 

Huko hakuna vilabu vya pombe, mabaa, wala majumba ya sinema. Kuna onyesho moja tu la sinema ambalo huonyeshwa katika moja kati ya mshule yaliyopo huko.

Marejeo

Viungo vya nje 
 Ağrı 
 Kolon Kanseri

Miji ya Uturuki
Mkoa wa Agrı
Fatma Salman Kotan

Fatma Salman Kotan ni Mbuge wa Uturuki wa mji wa Ağrı kwa kupitia chama tawala cha AKP.

Alizaliwa mjini Doğubeyazıt, Ağrı mnamo mwaka wa 1970, Fatma Kotan ni mhasibu. Amesomea masuala wa uchumi katika Chuo Kikuu cha Ataturk  cha mjini Erzurum. 

Alizungumza mbele ya Jumuia ya Makabaila Wanawake wa Uturuki mnamo mwezi Agosti katika mwaka wa 2007 na kutoa hadithi ya maisha yake ni kama ifuatavyo:

Marejeo

Waliozaliwa 1970
Wanasiasa wa Uturuki
Watu walio hai
Malkia Cixi

Malkia Cixi wa China (29 Novemba 1835 – 15 Novemba 1908) alikuwa mwanamke Mchina aliyeshika utawala wa China kwa miaka mingi wakati wa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20. Cheo chake rasmi kilikuwa "mjane wa kaisari" (mjane wa kifalme) akatawala kwa kushika mamlaka kwa niaba ya Kaisari wa nasaba ya Qing aliyekuwa mdogo mno. Katika mapokeo ya China ya Kale mama wa mtoto wa kifalme aliyerithi cheo cha baba alitawala kwa niaba ya mtoto kwa muda baada ya kifo cha Kaisari kama mtoto alikuwa bado mdogo.

Cixi aliingia katika ikulu ya kaisari wa China kama suria au mke mdogo wa Kaisari Xianfeng. Kila kaisari alioa wake 14: malkia mmoja, wake wawili na wake wadogo 11. Cixi aliteuliwa mwaka 1855 pamoja na mabinti 60 walioangaliwa kama mahawara akateuliwa kuwa mmoja wa wake wadogo 11 wa kaisari mpya. 

Mwaka 1856 alimzaa mtoto wa kiume. Mwaka 1861 nyumba ya kifalme ilipaswa kukimbia Beijing wakati wa vita ya afyuni dhidi ya Uingereza. Alipokaa nje ya mji mkuu Kaisari aliugua na saa chache kabla ya kifo chake alimteua mtoto wa Cixi kama mrithi wake na mjane wake wa kwanza yaani malkia pamoja na Cixi walipewa cheo cha "wajane wa Kaisari" walioshika kwa pamoja nembo ya Kaisari lililopaswa kuonekana chini ya kila sheria au amri ya kifalme. Hali halisi serikali yenyewe ilikuwa mkononi mwa halmashauri ya mawaziri; lakini hao waligombana kati yao mara kwa mara na hivyo kumpa mjane wa kaisari nafasi kubwa. 

Baada ya kifo cha mjane mwenzake Cixi alibaki peke yake katika nafasi hii muhimu hadi mtoto kuwa mkubwa mwaka 1872. Katika kipindi hicho uwezo wake wa kisiasa ulikuzwa akafaulu kuwaondoa madarakani mawaziri waliompinga hata kutamka adhabu ya kifo juu ya mpinzani kwa kumshtaki kama msaliti.

Kaisari mpya alikufa mapema mwaka 1875 kabla hajamzaa mrithi. Hivyo mpwa mdogo wa Cixi aliteuliwa kuwa kaisari mpya Guangxu. Cixi alichukua tena nafasi ya mjane wa Kaisari kwa niaba ya mtoto huyo hadi mwaka 1889.

Mwaka 1898 katika kipindi kigumu cha siasa alimpindua Kaisari Guangxu akamfunga ndani ya jumba la kifalme akachukua utawala moja kwa moja hadi kifo chake mwaka 1908. Kabla ya kifo chake alimteua mtoto Pu Yi kama Kaisari mpya lakini mapinduzi ya China ya 1911 yalimaliza ufalme wa China na kutangaza jamhuri.

Viungo vya Nje 

 http://www.royalty.nu/Asia/China/TzuHsi.html
 http://www.kings.edu/womens_history/tzuhsi.html 
 http://www.fordham.edu/halsall/eastasia/headland-courtlife.html
 Cixi: The Woman Behind the Throne -- Smithsonian.com

Waliozaliwa 1835
Waliofariki 1908
Historia ya China
Qin Shi Huang

Qin Shi Huang (pia: Qin Shi Huangdi) alikuwa Kaisari wa kwanza wa China.

Alizaliwa mwaka 259 KK kama mtoto wa mfalme wa dola moja kati ya falme 7 zilizoshindana juu ya kipaumbele ndani ya China. 

Alirithi ufalme wa Qin mwaka 247 KK alipokuwa na umri wa miaka 13. Kwa njia ya vita alishinda falme nyingine zote za China akaunganisha nchi hiyo yote kwa mara ya kwanza. 

Msingi wa utawala wake ulikuwa sheria zake zilizotangazwa kote. Kila jaribio la kuepuka au kuvunja sheria hizo liliadhibiwa vikali. 

Qin Shi Huang alianzisha miradi mingi mikubwa. Alianzisha ujenzi wa ukuta mkubwa wa China kama kizuizi dhidi ya mashambulio ya makabila kutoka kaskazini. Alijaribu kuunganisha ufalme wake mkubwa kwa kujenga barabara nyingi. Aliandaa kaburi lake kubwa lililokuwa na eneo kama mji na ndani yake aliweka askari za udongo wa ufinyanzi wa kuchomwa maelfu kama walinzi. Alizikwa karibu na mji wa Xi-an lenye sanamu hizo nyingi za askari na watumishi zinazojulikana kama Jeshi la terakota.

Kwa shughuli hizo zote lakhi za watu walipaswa kufanya kazi: wengi walikufa na waliojaribu kujificha walinyongwa. Kaisari alichukia mafundisho ya Ukonfusio akaua wataalamu wake na kuchoma vitabu. 

Kwa upande wa utamaduni na utawala alisanifishwa mwandiko wa Kichina.

wanasiasa wa China
Ogaden

Ogaden ni jina la kimataifa la eneo kubwa la Ethiopia ya mashariki. Zamani ilikuwa jina la jimbo linaloitwa leo Jimbo la Somali la Ethiopia.

Ogaden imepakana na Kenya, Somalia na Jibuti. 

Eneo hili lina umbo la pembetatu na jumla ni takriban kilomita za mraba 370,000. Hali ya hewa ni yabisi, kuna sehemu ambazo ni jangwa kabisa, nyinginezo savana yabisi. 

Wakazi ni hasa Wasomali. 

Kwa miaka mingi vikundi vya wanamgambo wamejaribu kutenganisha eneo hili na Ethiopia lakini hawakufaulu. Miaka 1977-1978 kulitokea Vita ya Ogaden ambamo jeshi la Somalia lilijaribu kuteka eneo hili kwa msaada wa wanamgambo wenyeji. Hatimaye walishindwa na Waethiopia kwa msaada wa Warusi na Wakuba.

Ethiopia
Mapatano ya Warshawa

-Mapatano ya Warshawa ni tofauti na mkataba wa Warshawa kuhusu usafiri wa kimataifa kwa ndege- 

Mapatano ya Warshawa (Kiing. Warsaw pact) ilikuwa jina la maungano ya kijeshi ya Umoja wa Kisovyeti na nchi 7 za Ulaya wakati wa vita baridi baada ya 1945. Jina rasmi ilikuwa "Mapatano juu ya urafiki, ushirikiano na kupeana usaidizi" na ilitiwa sahihi 1955 mjini Warshawa.

Ilikuwa jibu la Umoja wa Kisovyeti dhidi ya kuundwa kwa NATO upande wa Marekani na nchi za Ulaya ya Magharibi. Ilikwisha pamoja na mwisho wa vita baridi ikaondolewa rasmi 1991.

Wanachama 

 Umoja wa Kisovyeti
 Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani 
 Chekoslovakia
 Bulgaria
 Hungaria
 Poland
 Romania
 Albania (ikajiondaa katika ushirikiano kuanzia 1962 ikatoka kabisa 1968) 

Nchi zote za kikomunisti za Ulaya zilijiunga isipokuwa Yugoslavia.

Historia ya Ulaya
Mashirika ya kimataifa
Chati Bega-jeupe

Chati bega-jeupe (Myrmecocichla nigra) au mhozo mweusi ni ndege mwimbaji wa familia Muscicapidae (shore).

Maelezo
Ndege hawa ni wanono wenye mkia mfupi na wana ukubwa wa cm 15-16. Dume ni mweusi mwenye kidoa cheupe kwa bega la bawa. Jike na wachanga wana rangi ya kahawa nyeusi. Mara nyingi huonekana juu ya vichuguu. Hula wadudu na tunda madogo. Huimba wimbo wao wenyewe lakini mara nyingi huiga nyimbo za ndege wengine. Tago lao hujengwa kwa vitu vyororo kama nyasi, sufu, manyoya na nyuzinyuzi mwishoni kwa kishimo kilichochimbwa ndani ya kichuguu, dari ya shimo la muhanga au shimo lolote. Jike hutaga mayai 3-4.

Usambazaji
Spishi hii inatokea savana za Afrika chini ya Sahara katika nchi za Angola, Burundi, Gabon, Guinea, Guinea ya Ikweta, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Jamhuri ya Kongo, Kameruni, Kenya, Liberia, Nigeria, Rwanda, Senegal, Sudan, Tanzania, Uganda na Zambia. Katika Afrika ya Mashariki wako wengi sana kwa Masai Mara na Serengeti. Kwa kadiri ya IUCN (Muungano wa Dunia wa Hifadhi) hakuna hangaiko kuhusu spishi hii.

Marejeo
Zimmerman, Dale A., Donald A. Turner, and David J. Pearson (1999). Birds of Kenya and Northern Tanzania. Princeton University Press, 198–199, 450. ISBN 0-691-01022-6.
Tanzaniabirds.net: Sooty chat

Shore na jamaa
Mhozo mweusi

Mhozo mweusi ni jina la ndege wa familia Muscicapidae. Linahusu:
Oenanthe leucura (Mhozo mweusi (Oenanthe)): jina linalostahabiwa.
Myrmecocichla nigra (Mhozo mweusi (Myrmecocichla)): jina lisilostahabiwa.

Shore na jamaa
Aksaray

Aksaray ni mji uliopo Anatolia ya Kati nchini Uturuki na ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Aksaray. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, idadi ya wakazi waishio katika wilaya hiyo ni 236,560 ambao wengine 129,949 wanaishi katika mji wa Aksaray. 

Wilaya imechukua eneo la km 4,589 (na 1,772 sq mi), na wastani wa mapolomoko ni m 980 (na ft 3,215), na kilele kirefu cha Mlima Hasan mnamo 3,253 m (na ft 10,673).

Marejeo

Maelezo
 Stierlin, Henry. 1998. Turkey: From the Selçuks to the Ottomans. New York: Taschen, 240.
 Sultan Han Aksaray
 Yavuz, Aysil Tükel. 1997. The Concepts that Shape Anatolian Seljuq Caravanserais. In Muqarnas XIV: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World. Gülru Necipoglu (ed). Leiden: E.J. Brill, 80-95 (download )
 
  
 District governor's official website  /  /

Viungo vya nje 
 District governor's official website  /  / 
 District municipality's official website 
 Aksaray Historical Place Photos 
 Aksaray Weather Forecast Information 
 Maps of Aksaray 
 Aksaray  
 Aksaray News  

Miji ya Uturuki
Nasaba ya Tudor

Nasaba ya Tudor ilikuwa ukoo wa kifalme iliyotawala Uingereza kwa muda wa miaka 118, kuanzia 1485 hadi 1603.

Mfalme wa kwanza wa Tudor alikuwa Henry VII aliyemshinda mfalme Richard III katika vita ya waridi.

Bunge likamkubali Henry kama mfalme wa kweli. [[Nasaba] ilikwisha wakati malkia Elizabeth I wa Uingereza alipofariki dunia bila mrithi. Hivyo mtoto wa binamu yake alipokea taji akaanzisha nasaba ya Stuart.

Watawala wa nasaba ya Tudor 
 Henry VII wa Uingereza (1485-1509)
 Henry VIII wa Uingereza (1509-1547)
 Edward VI wa Uingereza (1547-1553)
 Lady Jane Grey (hakutiwa taji) (1553) (aliondolewa, akafa 1554)
 Mary I wa Uingereza (1553-1558)
 Elizabeth I wa Uingereza (1558-1603)

 
Wafalme na malkia wa Uingereza
Mvua asidia

Mvua asidia ni hali ya mvua ambako kemikali katika angahewa zinaungana na unyevu ndani ya hewa na kusababisha maji ya mvua kuwa na kiasi kikubwa cha asidi.

Mvua asidia huathiri vibaya mimea, wanyama wa mitoni au maziwani na pia majengo au barabara. Inasababishwa hasa na hewa chafu kutoka viwanda, mashine na mitambo inayotoa sulfuri na nitrojeni na kuziingiza hewani.

Mvua ya kawaida kuwa mvua asidia 
Kwa kawaida mvua ina asidi kidogo ndani yake kwa sababu hewani kuna gesi ya dioksidi kabonia (CO2) inayomenyuka na maji kuwa asidi kabonia. Hii ni asidi hafifu. Kiwango cha asidi hupimwa kwa thamani pH na mvua ya kawaida huwa na thamani pH ya 5.2 hadi 5.6. 
 
H2O (l) + CO2 (g) → H2CO3 (aq)

Oksidi za sulfuri na nitrojeni kutokana na hewa chafu zinasababisha kutokea kwa asidi kali zaidi kama asidi salfuria (H2SO4) na asidi ya naitrojeni ndani ya maji ya mvua. 

Oksidi za sulfuri zinatokana hasa kutokana na kuchomwa kwa makaa mawe na mafuta ya petroli kwa umbo la petroli na diseli. 
 2 SO2 + O2 → 2 SO3
 SO3 + H2O → H2SO4

Katika kila tendo la kuchoma kitu kuna mmenyuko wa nitrojeni ya hewani na oksijeni:
 2 NO2 + H2O → HNO2 + HNO3
 N2O4 + H2O → HNO2 + HNO3

Asidi salfuria husababisha theluthi mbili na asidi ya nitrojeni theuthi moja ya asidi katika mvua asidia.

Athari za mvua asidia

Mimea 
Mvua asidia huongeza kiwngo cha asidi katika ardhi. Asidi hii inatoa ioni za metali nzito kutoka kampaundi asilia ya udongo ambazo ni sumu kwa mimea kama zinatokea nje ya kampaundi. Mizi midogo ya mimea inaharibika na kwa njia hii uwezo wa mmea kujilisha unapungua. Nguvu yake inapungua na mmea hushambuliwa kirahisi na magonjwa. Uwezo wa kupambana na wadudu au ugumu wa hali ya hewa kama ukame, joto au baridi inayozidi kiwango cha kawaida.
 
Msituni matokeo ya mvua asidia yameonekana kwa kukauka kwa majani kwenye matawi.

Magimba ya maji 
Mito na maziwa huongezeka asidi kutokana na mvua asidia. Kationi metalia huzidi majini na kuwa kama sumu kwa viumbe wanaoishi mle.

Spishi kadhaa zinaathirikia zaidi na kupungukiwa. Kama thamani pH inapungua chini ya 5 samaki nyingi hazizai tena; mayai ya samaki hayawezi kukomaa hakuan samaki wadogo tena.

Maziwa kadhaa katika Skandinavia yalionekana tayari kuwa bila samaki au wanyama wengine kwa sababu hewa chafu kutoka Ulaya ya Kati ilifika hapa na kusababisha kiasi kikuba cha mvua asidia.

Kuna hofu ya kwamba mito inaweza kuingiza polepole maji asidia kwenye bahari hadi hata bahari kuzidi asidi. Hapa hatari kubwa ni ya kwamba maganda ya viumbe kama vidondo, vyondo na konokono ambayo ni ya chokaa yatayeyushwa na spishi hizi kupotea. Hii ingeharibu mtungo wa chakula baharini.

Majengo 
Kiwango cha asidi katika mvua ni hatari kwa mawe mengi yanayotumiwa katika ujenzi laini pia kwa saruji.

Mawe ya ujenzi mara yingi ni aina za gange (mawe ya chokaa); mapambo mengi kwenye ujenzi ni ya marumaru; saruji ina koasi kikubwa cha chokaa ndani yake. Haya yanashambuliwa na asidi katika mvua asidia. Uso wa jengo linaanza kuharibika kwanza lakini maji asidia inaingia pia ndani ya kuta za saruji na kula chuma kilichomo ndani yake.

Metorolojia
Madhara ya mazingira
Thamani pH

Thamani pH ni skeli inayoonyesha kiwango cha asidi katika dutu fulani. "pH" ni kifupi cha Kilatini "pondus Hydrogenii" (Kiingereza "potential of Hydrogen").

Skeli hii ina thamani kuanzia 0 hadi 14. Namba ndogo inaonyesha tabia ya kiasidi, namba kubwa tabia ya kibesi. Dutu isiyo na tabia ya besi wala asidi huwa na thamani pH ya 7. Asidi huwa na kiwango chini ya 7, besi njuu ya 7.

Mifano ya thamani pH 

Kemia
Edward Norton

Edward Harrison Norton (amezaliwa tar. 18 Agosti 1969) ni mshindi wa Tuzo ya Akademi na Golden Globe kwa mwaka wa 1997, akiwa kama mwigizaji na mtayarishaji bora wa filamu wa Kimarekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza katika filamu ya Primal Fear, American History X, Fight Club, The Italian Job, na The Incredible Hulk.

Marejeo

Viungo vya nje
 
 
 

Waigizaji filamu wa Marekani
Waongozaji Filamu wa Marekani
Washindi wa Tuzo za Golden Globe
Boston, Massachusetts
Ukingo wa Magharibi wa Yordani

Ukingo wa Magharibi wa Yordani ni sehemu ya Palestina ya kihistoria kati ya dola la Israeli upande wa magharibi na mto Yordani upande wa mashariki. Eneo lake ni 5,800 km2.

Tangu vita ya 1967 kati ya Waisraeli na Waarabu iko chini ya usimamizi wa Israeli kwa jumla lakini utawala wa ndani wa sehemu kubwa iko mkononi wa Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina. Eneo lingine la MamlakA hiyo ni Ukanda wa Gaza.  Israeli imeanzisha vijiji vingi kwa walowezi Waisraeli ndani ya Ukingo wa Magharibi.

Hadi 1967 eneo hili lilikuwa sehemu ya ufalme wa Yordani ikiitwa "Yordani ya Magharibi".

Hali ya Yerusalemu ya Mashariki inayokaliwa na Waarabu hasa si wazi; Wapalestina wanaona mji huo kama sehemu ya eneo lao lakini Israeli imeingiza Yerusalemu yote chini ya mamlaka yake kama sehemu kamili ya taifa lao.

Miji muhimu nje ya Yerusalemu ni pamoja na Hebron, Nablus, Rafah, Tulkarm, Jenin, Bethlehemu na Ramallah. 

Majadiliano yanaendelea kati ya Israeli, Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina na jumuiya ya kimataifa kuhusu maendeleo ya eneo hili.

Palestina
Israel
Ibn Sina

Ibn Sina (pia: Avicenna; jina kamili: Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn Sīnā; kwa Kiarabu ابو علی الحسین ابن عبدالله ابن سینا) ni kati ya wataalamu na wanafalsafa mashuhuri kabisa katika historia ya Uislamu.

Alizaliwa mnamo mwaka 980 karibu na mji wa Bukhara  katika Khorasan (leo nchini Uzbekistan) akafa mwaka 1037 mjini Hamadan ) katika Uajemi.

Alishughulika sayansi nyingi; alikuwa tabibu na pia mtaalamu wa fizikia, sheria, hisabati, astronomia na kemia.

Kwa jumla alitoa maandiko 450 kuhusu mada mbalimbali na 240 kati ya haya zimepatikana hadi leo. Vitabu vilitafsiriwa kwa lugha mbalimbali hata kwa Kilatini na kwa njia hiyo Ibn Sina alikuwa pia mwalimu wa Ulaya katika tiba na falsafa.

Marejeo

Viungo vya nje 

 Avicenna an article by Seyyed Hossein Nasr on Encyclopedia Britannica Online
 Philosophy Bites podcast interview with Peter Adamson on Avicenna .
 Avicenna An article by encyclopedia Iranica
 Biography & Works from Routledge
 Ibn Sina (Islamic Philosophy Online)
 Ibn Sina from the Encyclopedia of Islam
 Avicenna/Ibn Sina at the Internet Encyclopedia of Philosophy
 Physician's Day in Iran: A Reference Article on Pur Sina (Avicenna) by Manouchehr Saadat Noury '''
 Biography of Avicenna (in English) 
 Biography of Avicenna 
 Catholic Encyclopedia: Avicenna

Wanafalsafa wa Uzbekistan
Wanafalsafa wa Uajemi
Waislamu
Amasya

Amasya (Kigiriki: Ἀμάσεια, Amaseia au Αμάσεια, Amáseia) ni kata ya Mkoa wa Amasya iliyopo kaskazini mwa nchi ya Uturuki. Inachukua eneo la km 1730, na idadi ya wakazi inapata 33,000, ambao wengine 74,000 wanaishi mjini na waliosalia wanaishi vijijini. 

Kimo kutoka usawa wa bahari ni m. 411.

Amasya ipo juu ya milima kutoka juu ya pwani ya usawa wa Bahari Nyeusi, mji umejingwa katika eneo la mabonde madogo ukiwa karibu kabisa na ukingo wa Mto Yeşilırmak. Japokuwa eneo hili lipo karibu kidogo pwani ya Bahari Nyeusi hivyo kuna kipindi kuna kuwa na hali baridi mno, na pia inasemekana kuwa kuna baadhi ya mazao huko huwa yanastawi vyema. Mazao hayo ni pamoja na mitufaha, ambayo imeisabibishia mkoa wa Amasya uwe mashuhuri sana.

Mji wa Amasya, pia ni mji wa kihistoria ya kutoa matajiri, wafalme, malikia, wasanii, wanasayansi, washairi na wafikiri.

Viungo vya nje
 Provincial governorate official website
 Municipality official website
 Amasya weather forecast information 
 Allaboutturkey.com - Amasya
 Photos of Amasya 

Miji ya Uturuki
Miji ya Ugiriki ya Kale katika Uturuki
Antalya

Antalya (zamani ulikuwa unajulikana kama Adalia; kutoka Kigiriki: Αττάλεια, Attália) ni mji uliopo katika pwani ya Mediterranea, kusini-magharibi mwa Uturuki. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Antalya. 

Idadi ya wakazi waishio huku ni 775,157 (sensa ya mwaka 2007). Na kwa mujibu wa sensa ya mwaka wa 2008, idadi ya wakazi wa Antalya ni 798,507 (makisio). 

Mji wa Antalya umezungukwa na milima. 

Maendeleo katika nyanja za utalii, zimeanza tangu miaka ya 1970, na kuwekwa katika viwango vya kimataifa.

Viungo vya nje 
 WikiSatellite view of Antalya, WikiMapia
 Weather forecast , Turkish Meteorology Service
 Antalya Web Site
 

Miji ya Uturuki
Miji ya Ugiriki ya Kale katika Uturuki
Mtume Paulo
Miji ya Biblia
Wade Williams

Wade Andrew William (amezaliwa tar. 24 Desemba 1961) ni mwigizaji wa filamu na tamthiliya kutoka nchini Marekani. Kkwa sasa amevaa uhusika wa nyota kwenye tamthiliya ya Prison Break ya Fox akiwa kama Captain Brad Bellick.

Wasifu

Maisha yake binafsi
Williams na dada zake watatu walizaliwa Georgia, na baadae wakahamia Tulsa, Oklahoma. Kama kijana, Williams alijihusisha sana na maigizo na muziki, akianzia kanisani lakini hakuipa kipaumbele sanaa ya uigizaji kama ndio msingi wa maisha yake. Baada ya kumaliza elimu ya juu, Williams alipanga kufanya maandalizi ya kujiunga na masomo ya uganga katika chuo cha Tulsa (Tulsa University). Mapenzi yake kwenye uigizaji na muziki kamwe hayakufifia na akabadilisha masomo. Williams alipata shahada katika sanaa ya maonesho na baadae akapata shahada ya pili katika sanaa ya uigizaji kutoka chuo cha Rutgers (Mason Gross School of the Arts) alipokuwa akisoma chini ya William Esper. Williams anaishi Texas akiwa na mkewe pamoja na binti yao. Kipindi akiwa chuo cha alikuwa nyota kwenye igizo Sweet Todd.

Sanaa yake
Williams alianzia maisha yake ya uigizaji Delacorte Theatre, Central Park kwenye The Taming of the Shrew akiwa na Morgan Freeman pamoja na Tracy Ulman. Pia Williams aliigiza na Denzel Washington kwenye Richard III. Williams aliendelea na shughuli zake za uigizaji mpaka ngazi ya taifa katika kazi kama vile Guys and Dolls, Les Miserables, Kiss of Spiderwoman, Ragtime na Sowboat.

Filamu zake ikiwa pamoja na Flicka, Jarhead, Colateral, Ali, na Erin Brockovich. Pia Williams ameonekana kwenye tamthilia kama Over There, Six Feet Under, Prison Break, 24, NYPD Blue, Crime Scene Investigation(CSI) na ameigiza kama Father Cronin kwenye The Bernie Mac Show.

Filamu alizocheza

Viungo vya nje
 
 

Waliozaliwa 1961
Waigizaji filamu wa Marekani
Watu walio hai
Niko Bize

Niko Bize ni wimbo wa Jahffarie akimshirikisha Daz Baba. Wimbo unatoka katika albamu ya Niko Bize. Wimbo ulitayarishwa na P Funk Majani wa bongo Records. Wimbo ulitoka mnamo mwaka wa 2003 ukiwa na chati kadhaa za Redio One, Clouds FM, Times FM, Magic FM na nyingine kibao.

Tazama pia
Kitu Gani
We Takin Over
Make It Rain
Do You
With You
21 Questions
Dreams

Viungo vya nje

Nyimbo za 2003
Nyimbo za Jahffarie
Nyimbo zilizotayarishwa na P Funk
Jahffarie

Japhari Msham Ally (anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Jahffarie; amezaliwa 29 Septemba 1980) ni msanii wa muziki wa Hip hop na Bongo Flava kutoka nchini Tanzania. 

Anafahamika zaidi kwa baadhi ya vibao vyake mashuhuri kama vile Niko Bize, Anajua Anachotaka, Hawapendi, n.k. Jahffarie pia ni mmoja katika ya wanakundi la muziki wa hip hop na rap la Wateule.

Marejeo

Waliozaliwa 1980
Wanamuziki wa Tanzania
Wanachama wa Wateule
Watu walio hai
Wanamuziki wa Hip Hop wa Tanzania
Ardahan

Ardahan (Kirmenia: Արդահան; Kirusi: Ардаган; Kigeorgia: არტაანი) ni mji uliopo mjini kaskizini-mashariki ya nchi ya Uturuki, ambao umepakana na mpaka wa nchi ya Georgia. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Ardahan.

Maisha katika mji wa Ardahan 
Ardahan ni mji mkuu mdogo kuliko yote katika Uturuki, hadi kufikia 1993, ulikuwa mji mdogo wa mkoa jirani wa Kars. Tangu kugawiwa kwa kata za mkoa kumekuwa na uwekezaji mwingi na kumekuwa na majengo mengi ya serikali, lakini maisha ya huko na ya kuishi juu ya milima na kuna kuwa na saluji kwa muda wa nusu mwaka lakini bado watu wangaliishi huko. Kuna mahoteli mengi tu, ambayo mara nyingi hutumika kwa madereva wa magari makubwa na wale wsafiri waelekeao Georgia.

Chuo Kikuu cha Kars Kafkas kina taasisi katika mji wa Ardahan na kuna makazi pia ya wanajeshi. Raia wa kawaida, wanafunzi na wanajeshi wameweka kambi yao hapo ili kusaidia hali ya uchumi ya mji huo. Watu hao wana vilabu vyao na majumba ya wageni, wakati huko mjini kwenyewe kuna mambo machache yahitajikanayo kwa jamii, zaidizaidi kuna vijiduka kadhaa vya kuuza keki na mgahawa chai na kababu. Kwenda kununua bidhaa kubwakubwa nazo hamna.

Siku muhimu kwa huko 
Sherehe Muhimu za Huko
 Siku ya Uhuru - 23 Februari
 Sherehe ya Ushindi wa Çanakkale - 18 Machi
 Sherehe ya Wajihadi wa Anga - 21 Machi
 Ushindi wa Seljuq wa Ardahan - 24 Juni
 Utambulsho wa Ram - 10 Oktoba

Siku Kuu
 Siku Kuu ya Wanyama na Bidhaa za Wanyama - 20 Agosti
 Siku Kuu ya Bata - 18 Novemba

Watu mashuhuri 
 Nuray Hafiftaş

Miji ya Uturuki
Uturuki
Mkoa wa Ardahan
Muhanga

(awali: Gitarama) ni mji ulioko kusini mwa Rwanda.

Mwaka 2005 ulikuwa na wakazi 87,613.

Tazama pia 
 Orodha ya miji ya Rwanda

Tanbihi

Viungo vya nje

Miji ya Rwanda
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Artvin

Artvin ni mji uliopo kaskazini-mashariki mwa nchi ya Uturuki, ambao pia upo katika Mto Çoruh karibu kabisa na mpaka wa nchi ya Georgia. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Artvin.

Jiografia

Artvin ya leo
Kama jinsi iliyo miji mingi ya Uturuki tangu miaka ya 1970 Artvin ukikuwa ukionekana kutodhibitiwa mfumo wa ujenzi mzuri na majengo na ofisi za serikali zipo mbaya kabisa kiasi kwamba imeondoa vivutio vyote vya kihistoria katika mji huo. Pia inaaminika kwamba mji wa Artvin kamwe hautokuwa mji mkubwa, utabaki kuwa kamji ka mkoa tu.

Kabla ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia kulikuwa na Warmenia wengi tu waishio mjini Artvin, leo hii idadi kubwa ya wakazi wa Artvin imekuwa mchanganyiko, wakiwemo Waturuki, Wageorgia, Walaz na Wahamsheni.

 2000 23.157
 1997 20.073
 1990 20.306
 1985 18.720

Sehemu za vivutio 
 Artvin au Livana (Livane) ngome kubwa, ilijengwa mnamo 937

Kuna majengo kadhaa ya Dola la Osmani na nyumba za umma zikiwemo na:
 Msikiti wa Salih Bey, ulijengwa mnamo 1792
 Chem chem ya Çelebi Efendi, imejengwa mnamo mnamo 1783.

Na juu ya mizunguko ya mji mzima unatoa sehemu nyingi za kuapalamia juu ya milima.

Viungo vya nje 
 Governor's Office
 the Municipality 
 Artvin Willage  
 local information  

Miji ya Uturuki
Mkoa wa Artvin
Aydın

Aidın (Kigiriki: Αϊδίνιο) ni mji mkuu wa Mkoa wa Aydın wa nchini Uturuki.

Aidın ni kitovu cha mabonde madogo ya Mto Meander kuelekea chini ya Bahari ya Aegean. Mji unafahamika toka zama za kale kwa kuwa na rutuba na mazao mengi. Leo hii zao kubwa lifahamikalo kwa huko ni ile miti ya mifigi, japokuwa eneo linaweza kuotesha baadhi ya kilimo cha mazao mengine tofauti na hayo.

Mji pia una viwanda vidogovidogo na maeneo kadhaa ya kihistoria na vitovu vya utalii. Hali ya hewa ya huko kwa kipindi cha kiangazi huwa na joto sana.

Viungo vya nje 
 Aydın municipality  
 Tralleis Excavations  
 Photo Gallery of Aydin 
 Hazlitt's Classical Gazetteer 

Mkoa wa Aydın
Historia ya Uturuki
Miji ya Ugiriki ya Kale katika Uturuki
Miji ya Uturuki
Bahari ya Aegean

Bahari ya Aegean (pia: Aegeis; tamka a-e-ge-is) ni moja kati ya sehemu za Bahari ya Mediteranea. Ipo kati ya Ugiriki na Anatolia (Uturuki). 

Kupitia mlangobahari wa Dardaneli imeungana na Bahari ya Marmara, Bosporus na Bahari Nyeusi.

Jina 
Jina la bahari hii kwa Kigiriki wanaliita Αἰγαῖον Πέλαγος (Aigaion Pelagos), Kigiriki cha kisasa: Αιγαίο Πέλαγος (Aigaio Pelagos). Kwa jina la Kituruki ni Ege Denizi. 

Watu wengi wa kale walikuwa wakifikiria tofauti kuhusu jina hili, kwa nini wameiita Aegean. 

Labda lilitolewa kufuata mji wa Aegae, au Aegea, ambaye ni malkia wa Amazoni aliyekufa katika bahari hiyo. 

Labda lilitolewa kufuata Aegeus, baba wa Theseus shujaa wa Ugiriki ya Kale. Hadithi za kale zinasema kwamba Aegeus alijiua pale alipofikiria kuwa mtoto wake wa kiume amekufa katika bahari hiyo.

Kuna baadhi ya watu wanasema kwamba jina hili linatoka chimbuko la lugha ndogondogo (neno) αἶγες (aiges) au "mawimbi" .

Jiografia ya Ulaya
A
Jiografia ya Uturuki
Jiografia ya Ugiriki
A
A
Kristen Hager

Kristen Hager (amezaliwa tar.  4 Aprili 1984) ni mwigizaji wa filamu na tamthiliya kutoka nchini Kanada.

Wafisu

Maisha na sanaa
Hager alizaliwa mjini Red Lake, Ontario na urithi wa Kijerumani. Hager Alianza kuonekana kwa mara kwanza katika mfululizo mdogo wa kipindi cha televisheni cha Beach Girls mnamo 2005. Baada ya mwaka mmoja akaja kuonekana tena katika mfululizo mwingine wa kipindi cha televisheni maarufu kama Runaway, ambamo amecheza nyota Donnie Wahlberg na mwigizaji mtoto Niamh Wilson.

Pia amepata kuonekana katika ugawaji wa Tuzo za Golden Globe kwa ajiri ya filamu ya I'm Not There. Mwonekano wake uliyomkubwa kabisa ni pamoja na kuonekana katika mfululizo wa filamu za Aliens vs. Predator: Requiem, ambayo ya awali ilikuwa Alien vs. Predator.

Hager amecheza kama Cathy katika tamhilia ya mwaka wa 2008 maarufu Wanted. Hager kwa sasa anatengeneza filamu nyingine mbili ambazo zinategemewa kutoka mwishoni mwa mwaka wa 2008, zote mbili wanazitengenezea matangazo yake.

Filamu
 Of Murder and Memory (2008) (TV) .... Aimee Linden
 You Might as Well Live (2008) .... Cookie
 Wanted (2008) .... Cathy
 Sophie (sehemu ya 1, Guess Who's Coming to Dinner?, 2008) .... Miriam Cambridge
 The Dresden Files (sehemu ya 1, Unaired Pilot: Storm Front, 2008) .... Polly
 Aliens vs. Predator: Requiem (2007) .... Jesse
 St. Urbain's Horseman (2007) TV mini-series .... Ingrid
 I'm Not There (2007) .... Mona/Polly
 Runaway (2 episodes, Pilot and Identity Crisis, 2006) .... Kylie
 Recipe for a Perfect Christmas (2005) (TV) .... Morgan
 Beach Girls (2005) TV mini-series .... Skye

Marejeo

Viungo vya nje

 
 

Waliozaliwa 1984
Waigizaji filamu wa Kanada
Watu walio hai
Ian Whyte

Ian Whyte (amezaliwa tar. 17 Septemba 1971) ni mwigizaji wa filamu na mtu wa stanti kutoka nchi Welisi. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Predator (amempokea hayati Kevin Peter Hall) katika filamu zote mbili za Alien vs. Predator na Aliens vs. Predator: Requiem.

Anasimama katika urefu wa futi 7'1".

Filamu alizocheza 
 Alien vs. Predator (2004): Scar
 Aliens vs. Predator: Requiem (2007): Wolf
 Disaster Movie (2008): Hellboy
 Solomon Kane (2008): The Reaper

Viungo vya nje 
 
 Interview with Ian Whyte at AvPGalaxy.net

Waliozaliwa 1971
Watu walio hai
Waigizaji filamu wa Welisi
Samueli I

Kitabu cha kwanza cha Samueli kilikuwa sehemu ya kwanza ya Kitabu cha Samweli katika Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania) kabla hakijagawiwa pande mbili kutokana na ukubwa wake.

Kuanzia tafsiri ya kwanza (ya Kigiriki) inayojulikana kama Septuaginta na vilevile katika Agano la Kale la Biblia ya Kikristo kinahesabiwa kama kitabu kinachojitegemea.

Hata hivyo mada yake na ya Kitabu cha pili ni moja: kueleza habari za mwanzo wa ufalme wa Israeli chini ya Samueli aliyewapaka mafuta awaweke wakfu mfalme Sauli halafu mfalme Daudi. 

Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.

Kwa habari zaidi tazama Vitabu vya Samweli.

Viungo vya nje
Kitabu cha Kwanza cha Samueli katika Biblia (Union Version)

Vitabu vya Agano la Kale
Samueli II

Kitabu cha pili cha Samueli kilikuwa sehemu ya pili ya Kitabu cha Samweli katika Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania) kabla hakijagawiwa pande mbili kutokana na ukubwa wake.

Kuanzia tafsiri ya kwanza (ya Kigiriki) inayojulikana kama Septuaginta, halafu katika Agano la Kale la Biblia ya Ukristo, kinahesabiwa kama kitabu kinachojitegemea.

Hata hivyo mada yake na ya Kitabu cha kwanza (Samueli I) ni moja: kueleza habari za mwanzo wa ufalme wa Israeli chini ya Samueli aliyewapaka mafuta awaweke wakfu mfalme Sauli halafu mfalme Daudi. 

Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.

Kwa habari zaidi tazama Vitabu vya Samweli.

Viungo vya nje
Kitabu cha Pili cha Samueli katika Biblia (Union Version)

Vitabu vya Agano la Kale
Diego Maradona

Diego Armando Maradona (amezaliwa 30 Oktoba 1960 - 25 Novemba 2020) alikuwa mchezaji maarufu wa mpira wa miguu kutoka nchi ya Argentina. Watu wengi wanamchukulia kuwa ni mchezaji bora duniani kwa wakati wote.

Mwaka 2000 katika zawadi ya mchezaji bora wa karne iliyotangazwa na FIFA, Maradona alikwenda sambamba katika kugombea mchezaji bora wa karne na Pele baada ya wote kuwa wa kwanza katika uchaguzi ambao FIFA ilitangaza kupitia rai za watu kwenye internet ili kuchagua mchezaji bora wa karne ya 20.

Maradona alichezea vilabu vya Boca Juniors, FC Barcelona na SSC Napoli na alipata tuzo mbalimbali katika vilabu hivyo vyote.

Wachezaji mpira wa Argentina
Kitabu cha Mika

Kitabu cha Mika ni kimoja kati ya vitabu 12 vya Manabii wadogo ambavyo, pamoja na vingine vingi, vinaunda Tanakh.

Hivyo ni pia sehemu ya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.

Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.

Mwandishi na muda 
Jina la nabii huyo, aliyefanya kazi wakati uleule wa nabii Isaya, mwishoni mwa karne ya 8 K.K., lina maana ya "Nani kama Mungu?".

Muhtasari 
Kitabu kinaweza kuwaganyika sehemu nne ambamo vitisho na ahadi vinapokezana:
 hukumu dhidi ya Israeli (Mik 1:2-3,12)
 ahadi kwa Siyoni (Mik 4:1-5,14)
 hukumu ya pili dhidi ya Israeli (Mik 6:1-7,7)
 matumaini (Mik 7:8-20)

Dondoo maarufu 
Tunavyosoma katika Injili ya Mathayo (2:1-6), dondoo la Mik 5:2 lilitumiwa na Wayahudi kutarajia ujio wa Masiya wa ukoo wa Mfalme Daudi kutoka Bethlehemu.

Dondoo lenyewe lilibainisha miaka 700 kabla ya Yesu kuzaliwa kwamba Bethlehemu hiyo ni ile ya Efrata, si nyingine yenye jina hilohilo: "Bali wewe, Betlehemu Efrata, uliye mdogo kuwa miongoni mwa elfu za Yuda; kutoka kwako wewe atanitokea mmoja atakayekuwa mtawala katika Israeli; ambaye matokeo yake yamekuwa tangu zamani za kale, tangu milele".

Marejeo

Marejeo mengine
 “Book of Micah.” The Anchor Bible Dictionary. Vol. 4, Editor-in-Chief: Freedman, David N. Doubleday; New York, NY. 1992.
 “Book of Micah.” International Standard Bible Encyclopedia. General Editor: Bromley, G.W. William B. Erdmans Publishing Co.; Grand Rapids, MI. 1986.
 Holy Bible: The New Oxford Annotated Bible. Coogan; Oxford University Press, 2007.
 LaSor, William Sanford et al. Old Testament Survey: the Message, Form, and Background of the Old Testament. Grand Rapids: William B. Eerdmans, 1996.
 Hailey, Homer. (1973). A Commentary on the Minor Prophets. Grand Rapids: Baker Book House.
 Maxey, Al. THE MINOR PROPHETS: Micah. (n.d.). 20 Paragraphs. Retrieved 4 Oktoba 2005, from http://www.zianet.com/maxey/Proph11.htm
 McKeating, Henry. (1971). The Books of AMOS, HOSEA, AND MICAH. New York: the Syndics of the Cambridge University Press.
 Pusey, E. B. (1963). The Minor Prophets: A Commentary (Vol. II). Grand Rapids: Baker Book House.
 Wood, Joyce Rilett. (2000). Speech and action in Micah’s prophecy. Catholic Biblical Quarterly, no. 4(62), 49 paragraphs. Retrieved 30 Septemba 2005, from OCLC (FirstSearch) database http://newfirstsearch.oclc.org

Viungo vya nje

Kitabu cha Mika katika tafsiri ya Kiswahili (Union Version)

Vitabu vya Agano la Kale
Kitabu cha Hagai

Kitabu cha Hagai ni kimojawapo kati ya vitabu 12 vya Manabii wadogo ambavyo, pamoja na vingine vingi, vinaunda Tanakh, yaani Biblia ya Kiebrania. Hivyo ni pia sehemu ya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.

Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.

Mwandishi na muda 
Kazi ya nabii huyo kati ya Agosti na Desemba ya mwaka 520 KK, wakati uleule alipoanza nabii Zekaria, ni mwanzo wa kipindi cha mwisho cha unabii katika Israeli kabla ya ujio wa Yohane Mbatizaji na Yesu Kristo.

Mazingira 
Kabla ya uhamisho wa Babeli, ujumbe wa manabii ulitishia mara nyingi adhabu ya Mungu kwa uasi wa taifa lake.

Wakati wa uhamisho ujumbe ulikuwa wa faraja zaidi.

Ule wa Hagai na Zekaria ulilenga ustawi wa Wayahudi waliokuwa wamerudi Yerusalemu mwaka 538 K.K. ili kujenga upya hekalu, lakini walichelewa kutekeleza azma yao, kutokana na upinzani na mahangaiko ya kujipatia riziki katika mazingira magumu.

Mbaya zaidi, walikaribia kukata tamaa. Kwa changamoto ya manabii wao, gavana Zerubabeli na kuhani mkuu Yoshua waliongoza wananchi kukazania ujenzi huo na kuukamilisha mwaka 515 KK.

Muhtasari 
Juhudi hizo ndizo lengo la hotuba zote nne zinazounda kitabu hiki, ambapo ujenzi wa hekalu ni sharti la ujio wa ufalme wa Mungu. 

Ahadi ya kuwa hatimaye hekalu jipya litakuwa tukufu kuliko lile la Solomoni ni la maana zaidi kwa Wakristo wanaoiona kama utabiri wa Yesu mfufuka, aliye hekalu la kweli la Agano Jipya (Yoh 2:19-22).

Viungo vya Nje 
Kitabu cha Hagai katika tafsiri ya Kiswahili (Union Version)

Vitabu vya Agano la Kale