Gabon

Jamhuri ya Gabon (kifupi: Gabon) ni nchi huru ya Afrika magharibi ya kati. 

Imepakana na Guinea ya Ikweta, Kamerun, Jamhuri ya Kongo na Ghuba ya Guinea. 

Nchi hii ina umma mdogo, madini na mali kwa wingi, na wafanyabiashara kutoka nchi za kigeni wameweza kufanya Gabon iwe nchi yenye maendeleo makubwa.

Jiografia

Maeneo ya utawala 
Gabon imegawiwa katika mikoa 9 nayo ina jumla ya wilaya (départements) 37. 

Mikoa ni: 
Estuaire, 
Haut-Ogooué, 
Moyen-Ogooué, 
Ngounié, 
Nyanga, 
Ogooué-Ivindo, 
Ogooué-Lolo, 
Ogooué-Maritime, na 
Woleu-Ntem.

Historia 

Jamhuri ya Gabon, tangu kupata uhuru kutoka Ufaransa tarehe 17 Agosti 1960, imeongozwa na Rais watatu, Léon M'ba, El Hadj Omar Bongo ambaye amekuwa kiongozi kutoka mwaka wa 1967 hadi kifo chake (2009: ndiye aliyekuwa kiongozi barani Afrika aliyeshikilia uongozi kwa muda mrefu zaidi), halafu mwanae Ali aliyepinduliwa na wanajeshi tarehe 30 Agosti 2023.

Siasa 

Mwaka wa 1990 Gabon ilianza demokrasia ya vyama vingi na katiba ya kidemokrasia ili ruhusu ukweli wa uchaguzi na uwajibikaji wa idara za serikali, lakini hali iliendelea kuwa karibu ileile.

Uchumi 
Gabon ni nchi yenye neema sana kuliko nchi jirani. Uchumi wake, hasa chumo cha umma, ni mara nne ya nchi za Afrika kusini kwa Sahara. Hii hasa ni kwa sababu ya uzalishaji wa mafuta ambao umeleta utajiri na mali, lakini usambazaji wa mali hii ya mafuta bado umedhoofika. 

Gabon ilikuwa mwanachama wa Muungano wa Nchi Zinazouza Mafuta (OPEC) kutoka mwaka wa 1975 mbaka 1995.

Mwaka 1990, udhaifu wa pesa CFA frank uliacha Gabon katika shida ya kulipa deni za kimataifa; Ufaransa na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) wameipa Gabon mkopo na usaidizi kwa uelewano kwamba Gabon itageuza uchumi wake barabara.

Watu 
Yasemekana mambo ya mazingira yalifanya umma wa Gabon kutopanda kwa sensa kati ya miaka 1900 na 1940. 

Ni nchi ambayo ina umma mdogo zaidi katika Afrika bara, na upungufu wa wafanyakazi ni mojawapo ya mambo yanayofanya hasa uchumi kutovuma zaidi. 

Umma hasa kwa ujumla ni kama watu milioni 2.4.

Gabon hasa ina makabila zaidi ya 40 ambayo yana utamaduni na lugha tofauti lakini karibu wote (95%) ni wa jamii ya Bantu. Wafang ndio kabila kubwa zaidi nchini Gabon, wengine ni Wamyene, Wabandjabi, Waeshira, Wabapounou na Waokande. 

Lugha ya Kifaransa ndiyo lugha rasmi ya taifa ambayo hutumika kwa mawasiliano (wakazi wanaoimudu ni 80%). Wafaransa 10,000 wanaishi Gabon, na Ufaransa unaathiri mambo ya kigeni, utamaduni na biashara nchini Gabon. 

Upande wa dini, imekadiriwa kwamba 75.6% za wakazi ni Wakristo (hasa Wakatoliki), 12.2% ni Waislamu (hasa wageni), na 5.7% wanafuata dini asilia za Kiafrika (Bwiti).

Utamaduni 
 Makabila ya Gabon
 Muziki wa Gabon
 Orodha ya lugha za Gabon

Tazama pia 
 Mawasiliano nchini Gabon
 Mambo ya kigeni ya Gabon
 Orodha ya kampuni za Gabon
 Jeshi la Gabon
 Historia ya Gabon
 Uchukuzi nchini Gabon
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
 Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
 Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
 Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
 Demografia ya Afrika

Marejeo 
 David E. Gardinier and Douglas A. Yates, Historia elekezo ya Gabon, tolezi ya 3. (The Scarecrow Press, Inc., 2006)
 David E. Gardinier, Kamusi ya Historia ya Gabon, tolezi ya 2. (The Scarecrow Press, Inc., 1994) – kazi inayohusu maelezo biografia ya  vifaa 1,453
 James F. Barnes, Gabon: Beyond the Colonial Legacy (Boulder: Westview, 1992)

Viungo vya nje

Serikali 
 Le Gabon : makala rasmi ya Jamhuri ya Gabon 
 Assemblée nationale du Gabon makala rasmi.
 Gabonese Embassy in London  arithio za serikali
 Le Sénat de la République Gabonaise makala rasmi (kwa kifaransa)

Habari 
 AllAfrica.com - Gabon viungo via taarifa ya habari

Uchambuzi 
 BBC News Country Profile - Gabon
 Kitabu cha wa dadisi wa Amerika - Gabon

Koo na makabila 
 Baka watu wafupi wa Kamerun na Gabon Utamaduni na wakazi wa kwanza Gabon

Maelekezo 
 Open Directory Project - Gabon  maelekezo
 Chuo kikuu cha Stanford – Afrika kusini mwa sahara: Gabon maelekezo
 Chuo kikuu cha  Pennsylvania – Ustadi wa-Afrika: Gabon maelekezo
 Yahoo! - Gabon  directory category

Utalii 

Nchi za Afrika
Umoja wa Afrika
 
Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa
jumuiya ya Madola