LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Kimalyangapa

Kimalyangapa kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wamalyangapa katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kimalyangapa, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalyangapa kiko katika kundi la Kiyarli.

Viungo vya nje
lugha ya Kimalyangapa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimalyangapa 
lugha ya Kimalyangapa katika Glottolog
lugha ya Kimalyangapa katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kimayaguduna

Kimayaguduna (au Kimayi-Kutuna) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wamayaguduna katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kimayaguduna, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimayaguduna kiko katika kundi la Kimayabiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kimayaguduna kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimayaguduna
lugha ya Kimayaguduna katika Glottolog
lugha ya Kimayaguduna katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kimayi-Kulan

Kimayi-Kulan kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wamayi-Kulan katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kimayi-Kulan, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimayi-Kulan kiko katika kundi la Kimayabiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kimayi-Kulan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimayi-Kulan 
lugha ya Kimayi-Kulan katika Glottolog
lugha ya Kimayi-Kulan katika Ethnologue

Lugha za Australia
Skapulari

Skapulari (kutoka neno la Kilatini scapulae, "mabega") ni vazi la Kikristo linalong'inginia kutoka shingoni. 

Zipo aina mbili: ile ndefu kwa ajili ya wamonaki na nyingine fupi sana (pengine ni vipande vidogo vya kitambaa vilivyounganishwa kwa kamba) kwa ajili ya walei wanaoshiriki namna yao karama ya utawa fulani. 

Rangi inatofautiana kadiri ya shirika.

Tanbihi

Vyanzo
 Rule of St Benedict, ch. 55 (Latin)
 Rule of St Benedict, ch. 55 (English translation)
 John Cassian, Institutes, "On the Dress of the Monks"

Viungo vya nje
Makala
 Example of a scapular that forms part of a religious habit (Dominican friars)
 The Brown Scapular of Our Lady of Mount Carmel
 On the 250th Anniversary of the Giving of the Scapular Ujumbe wa Papa Yohane Paulo II
 A Catechesis on the Brown Scapular
 University of Dayton - Guide to the Marian devotional scapular collection

Mavazi
Mashirika ya kitawa
Tabenakulo

Tabenakulo ni sanduku imara la kuhifadhia sakramenti ya ekaristi katika baadhi ya madhehebu ya Ukristo, hasa Kanisa Katoliki, la Kiorthodoksi na ushirika wa Anglikana na pengine hata kati ya Walutheri.

Desturi hiyo inategemea imani kuhusu Yesu Kristo kuendelea hata baada ya Misa kwisha kuwemo katika mkate uliowekwa wakfu. 

Lengo la kutunza hiyo sakramenti inayosadikiwa kuwa "Mwili wa Kristo" ni kuweza kuipeleka kwa wagonjwa wasioweza kushiriki Misa yenyewe. 

Hata hivyo, kwa kuwa Wakristo hao wanaamini humo ndani Yesu yumo, tabenakulo inakuwa kivutio hasa kwa sala binafsi.

Tanbihi

Marejeo
Freestone, W. H. (1917) The Sacrament Reserved. (Alcuin Club Collections; 21.)
King, Archdale A. & Pocknee, Cyril E. (1965). Eucharistic Reservation in the Western Church. New York: Sheed and Ward. 
Maffei, Edmond (1942) La réservation eucharistique jusqu'à la Renaissance. Brussels: Vromant
Raible, F. (1908) Der Tabernakel einst und jetzt: eine historische und liturgische Darstellung der Andacht zur aufbewahrten Eucharistie
Stone, Darwell (1917) The Reserved Sacrament (Handbooks of Catholic Faith and Practice.)
Timmermann, Achim (2009) Real Presence: Sacrament Houses and the Body of Christ, c. 1270–1600. Turnhout: Verlag Brepols Publishers NV

Viungo vya nje

Tabernacle article in the Catholic Encyclopedia at Newadvent.org
Tabernacle (liturgical) article in Orthodoxwiki.org

Liturujia
Ekaristi
Makanisa
Kioo cha rangi

Kioo cha rangi (kwa Kiingereza "Stained glass") ni aina ya sanaa inayotumia rangi mbalimbali za kioo kuonyesha sura maalumu au kupendeza tu kwa uzuri.

Kwa kawaida kinatumika katika madirisha, hasa ya makanisa, lakini asili yake ni Dola la Roma katika karne ya 1.

Viungo vya nje

Sanaa
Majengo
Chaguo Langu

"" ni jina la filamu iliyotoka 2012 kutoka nchini Tanzania. Ndani yake anakuja Jacqueline Wolper, Single Mtambalike na Adam Kuambiana. Filamu imeongozwa na Mtambalike na kutayarishwa na Bulls Entertainment. Filamu inaelezea hadithi ya binti aliyelelewa katika mazingira ya dini kupita kiasi, lakini anakutana na changamoto ya kufuata tabia zisizo za kimaadili hasa mumewe kutaka avae mavazi yasiyoendana na maadili aliyokuziwa nayo. Baadaye anapata vishawishi kadhaa kutoka kwa mganga wa kienyeji na kumpoteza mumewe katika mazingira ya kichawi.

Viungo vya Nje

Marejeo 

Filamu za 2012
Filamu zilizoongozwa na Single Mtambalike
Filamu za Tanzania
Kimayi-Thakurti

Kimayi-Thakurti kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wamayi-Thakurti katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kimayi-Thakurti, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimayi-Thakurti kiko katika kundi la Kimayabiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kimayi-Thakurti kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimayi-Thakurti 
lugha ya Kimayi-Thakurti katika Glottolog
lugha ya Kimayi-Thakurti katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kimayi-Yapi

Kimayi-Yapi kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wamayi-Yapi katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kimayi-Yapi, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimayi-Yapi kiko katika kundi la Kimayabiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kimayi-Yapi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimayi-Yapi 
lugha ya Kimayi-Yapi katika Glottolog
lugha ya Kimayi-Yapi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kimbara (Australia)

Kimbara kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wambara katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kimbara, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimbara kiko katika kundi lake lenyewe la Kimbara.

Viungo vya nje
lugha ya Kimbara kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimbara 
lugha ya Kimbara katika Glottolog
lugha ya Kimbara katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kimbariman-Gudhinma

Kimbariman-Gudhinma kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wambariman katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kimbariman-Gudhinma, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimbariman-Gudhinma kiko katika kundi la Kimbariman.

Viungo vya nje
lugha ya Kimbariman-Gudhinma kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimbariman-Gudhinma 
lugha ya Kimbariman-Gudhinma katika Glottolog
lugha ya Kimbariman-Gudhinma katika Ethnologue

Lugha za Australia
Ziara

Ziara (kwa Kiingereza: trip au travel) ni nomino inayoashiria kutembea au kuzuru mahala fulani. Inawezekana ukafanya ziara pahala ambapo ni ng'ambo na nchi yako au hata ndani ya nchi yako. 

Ziara yaweza kufanywa na mtu mmoja au hata kundi la watu. Ziara hufanywa na familia sanasana wakati wa likizo wakati watoto wako nyumbani na wazazi wamepewa ruhusa ya kupumzika nyumbani.

Yaweza kufanyika kwa mbinu tofauti za usafiri kama miguu, baiskeli, gari, garimoshi, meli au hata ndege.

Madhumuni ya ziara 
Ziara hufanyika kwa sababu tofauti. Waweza ukazuru mahala kwa sababu hizi:
 Kujifurahisha
 Kupumzisha akili na mwili
 Kuona mageni
 Kujua jamii nyingine na kukagua wanavyofanya mambo
 Kuchukua wakati kutengeneza uhusiano na watu wengine wa mahala tofauti

Historia ya ziara 
Zamani ziara zilifanywa kwa minajili ya kutafuta riziki au kwa sababu ya usalama iwapo ulipo hapana chakula cha kutosheleza jamii yako au kuna usalama duni. Ziara pia zilifanywa kwa sababu ya biashara za kuchuuza watumwa na bidhaa kama chumvi na mifugo. 

Kwa leo hii, ziara hufanywa kwa madhumuni haya lakini watu wamekuwa wakifanya ziara sanasana kwa madhumuni ya raha. Kwa mfano, Wazungu hutembelea Afrika ili waweze kuona wanyamapori na pia kuangalia jamii za Kiafrika. Watu hutembea nchini Israel ili waweze kusali na kufuata kumbukumbu za Biblia. Watu hutembelea jijini York, Uingereza waweze kuona York Minster na The National Railway Museum. Watu hutembea jijini Las Vegas waweze kucheza kamari na kujitosa katika anasa.

Viungo vya nje 
 https://en.wikipedia.org/wiki/Trip

Utalii
Dada Kidawa

"Dada Kidawa - Sister Kidawa" ni jina la albamu ya nyimbo mchanganyiko ya muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania. Albamu imekusanya nyimbo za miaka ya 1960-na-1970 na kuziweka pamoja. Albamu ilitolewa tarehe 15 Agosti, 1995. Jina la albamu ni chaguo la wimbo kutoka katika orodha ya nyimbo walizochagua, wimbo umeimbwa na Western Jazz Band. Baadhi ya nyimbo za humu ni pamoja na Naumiya ya Cuban Marimba Band, Muungano Tanzania ya Kilwa Jazz Band, Sisi Vijana Wema ya National Jazz Band, Mpenzi Sema ya Dar es Salaam Jazz Band na Mpenzi Zaina ya Njohole Jazz Band.  Kulingana na mhakiki wa masuala ya muziki wa Marekani, Robert Christgau, anasema nyimbo nyingi za miaka ya 1960 za Tanzania zilikuwa zinachukua muundo wa midundo na mitindo ya Kikongo na kuifanya ya Kitanzania.    
   
Ametolea mfano wimbo wa Njohole Jazz Band, "Mpenzi Zaina" na wa Dares Salaam Jazz Band, "Mpenzi Sema". Tabia hii ya kuchukua midundo ya Kikongo na Kuitanzania ilikuwa kawaida sana katika miaka ya 1950 na 1960 mwanzoni. Hadi hapo serikali ilipopiga marufuku kukopi nyimbo za Kikongo, hasa baada ya uhuru ilikuwa lazima watunge nyimbo za kusifu juhudi za serikali na chama tawala wakati huo. Bendi hasa zilizokuwa zinaiga moja kwa moja midundo ya Kikongo Tanzania zilikuwa tatu, DAR Jazz, Western Jazz na Kilwa Jazz. Hizo hasa zilichukua midundo ya Kikongo na kuipiga kwa Kitanzania.      

Katika miaka ya 1960 mwanzoni, sehemu kubwa ya wasanii walitunga nyimbo za kuisifu TANU na wanaharakati wa uhuru wa Tanganyika. Baada ya uhuru nyimbo nyingi za siasa zilitungwa. Kuhamasisha kulima, elimu, kuondoa mabalaa ya njaa, nyimbo za kuhamasisha ufanisi kazini, nyimbo za kuhamasisha sera za ujamaa na kujitegemea na kadhalika.

Orodha ya nyimbo
Hii ni orodha ya nyimbo zinazopatikana katika albamu hii.
Salaam Kwa Jumla - Cuban Marimba Band
Tunda Bichi - Kiko Kids Jazz
Naumiya - Cuban Marimba Band
Tanganyika Na Uhuru - Kiko Kids Jazz
Naliya Naliya - Cuban Marimba Band
Kiko Mwanisakama - Kiko Kids Jazz
Sipati Majibu - Cuban Marimba Band
Muungano Tanzania - Kilwa Jazz Band
Nitafurahi Ukitumwa Tena - Western Jazz Band
Mwangele - Nuta Jazz Band
Sisi Vijana Wema - National Jazz Band
Njoo Mpenzi Njoo - Atomic Jazz Band
Mipachangui - Nuta Jazz Band
Mpenzi Sema - Dar es Salaam Jazz Band
Mpenzi Sofia - Nuta Jazz Band
Dada Kidawa - Western Jazz Band
Agwe Tuchole - Nuta Jazz Band
Bwana Mwizi - Nuta Jazz Band
Mpenzi Zaina - Njohole Jazz Band

Tazama pia
Marijan Rajab

Marejeo

Albamu za 1995
Muziki wa Tanzania
The Tanzania Sound

"The Tanzania Sound " ni jina la kutaja albamu ya nyimbo mchanganyiko ya muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania. Albamu imekusanya nyimbo za miaka ya 1950-na-1960 na kuziweka pamoja. Albamu ilitolewa tarehe 6 Aprili, 1995. Nyimbo kali kutoka katika albamu ni pamoja na Dada Mwajuma, Tangu Umeondoka, Tukiwa Na Monika Shuleni, Wanawake Tanzania na Shemji Shemeji. Katika miaka ya 1950, Tanzania ilitamba sana kwa muziki wa dansi uliokuwa na hamasa kubwa kushinda hata nchi zake jirani za Zaire na Kenya. Midundo katika kipindi hiki cha miaka ya 1950-1960 ilikuwa balaa.

Orodha ya nyimbo
Hii ni orodha ya nyimbo zinazopatikana katika albamu hii.
A1 – Nimeona Uwa - Kiko Kids      
A2 - Sili, Sishibi, Silali     – Kiko Kids 
A3 - Wanawake Wa Tanzania  – Salum Abdallah na Cuban Marimba Band     
A4 - Ubeberu – Salim Abdullah na Cuban Marimba Band
A5 - Vilionitendea    – Kilwa Jazz Band      
A6 - Janja Yako    – Nuta Jazz Band      
A7 - Mapenzi Tu – Hodi Boys      
A8 - Nora – National Jazz Band      
B1 - Lipa Kodi Ya Nyumba – Western Jazz Band      
B2 - Dunia Ina Mambo – Atomic Jazz Band      
B3 - Fitina Nyingi – Dar Es Salaam Jazz Band      
B4 - Mpenzi Una Nini – Dar Es Salaam Jazz Band      
B5 - Safari Ye Nuta – Nuta Jazz Band      
B6 - Naona Ajabu – Njohole Jazz Band

Tazama pia
Dada Kidawa
Kilwa Jazz Band
Cuban Marimba
Urafiki Jazz Band

Marejeo

Viungo vya Nje
 katika Youtube
Albamu za 1995
Muziki wa Tanzania
Antonio Rosmini

Antonio Francesco Davide Ambrogio Rosmini-Serbati (Rovereto, 25 Machi 1797 - Stresa, 1 Julai 1855) alikuwa padri na mwanafalsafa wa Italia aliyejihusisha na uhuru na umoja wa nchi yake. 

Alianzisha shirika la Upendo (Warosmini).

Baada ya falsafa yake kupingwa muda mrefu, tarehe 18 Novemba 2007 alitangazwa mwenye heri kwa mamlaka ya Papa Benedikto XVI.

Maandishi
Yaliyo muhimu zaidi ni: 

The Principles of Moral Science (1831)
The Restoration of Philosophy in Italy (1836)
The Philosophy of Right (1841–45)
The following have also been translated into English:

'Psychology'' (Anonymous) (1884–88)

Tanbihi

Marejeo

 Includes a biographical sketch and bibliography.

Viungo vya nje
 
 
 Website about beatification ceremony 

Waliozaliwa 1797
Waliofariki 1855
Mapadri
Watawa waanzilishi
Wanafalsafa wa Italia
Wenye heri wa Italia
Lidano

Lidano, O.S.B. (Antinum, 1026 - Monte Cassino, 1118) alikuwa abati Mbenedikto anayesifiwa kwa kukausha madimbwi ya Lazio kusini, Italia, na kwa kuanzisha monasteri ya Sezze katika Dola la Papa. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1026
Waliofariki 1118
Wabenedikto
Wamonaki
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Bernardino Realino

Bernardino Realino, S.J. (Carpi, Emilia-Romagna, 1 Desemba 1530 – Lecce, Puglia, 2 Julai 1616) alikuwa padri wa Italia na mtawa wa Shirika la Yesu maarufu kwa mahubiri yake, kwa toba na kwa huduma zake kwa maskini, wagonjwa na wafungwa 

Kabla ya hapo alisomea sheria na kufanya kazi serikalini. 

Realino alitangazwa mwenyeheri na Papa Leo XIII mwaka 1896, halafu mtakatifu na Papa Pius XII tarehe 22 Juni 1947.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
 Attwater, Donald and Catherine Rachel John. The Penguin Dictionary of Saints. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-14-051312-4.

Viungo vya nje
 Hagiography Circle
 Saints SQPN
 Santi e Beati 

Waliozaliwa 1530
Waliofariki 1616
Wajesuiti
Mapadri
Watakatifu wa Italia
Augustino Zhao Rong

Augustino Zhao Rong (Wuchuan, 1746 hivi - Chengdu, Majira ya kuchipua 1815) alikuwa padri wa China ambaye alifungwa na hatimaye kuuawa kwa ajili ya imani ya Kikristo nchini mwake.

Kabla ya kuongokea dini hiyo alikuwa askari.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 1 Oktoba 2000 pamoja na wengine 119. 

Sikukuu yake na ya wenzake huadhimishwa tarehe 9 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1746
Waliofariki 1815
Agostino Zhao Rong
Agostino Zhao Rong
Watakatifu wa China
Yosefu Yuan Zaide

Yosefu Yuan Zaide alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo kwa kunyongwa huko Chengdu 24 Juni 1817.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu mfiadini mwaka 2000. 

Sikukuu yake na ya wenzake 119 huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 24 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1766
Waliofariki 1817
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Paulo Liu Hanzuo

Paulo Liu Hanzuo alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo kwa kunyongwa huko Chengdu 13 Februari 1818.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu mfiadini mwaka 2000. 

Sikukuu yake na ya wenzake 119 huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1778
Waliofariki 1818
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Tadayo Liu Ruiting

Tadayo Liu Ruiting (1773 hivi - Quxiyan 30 Novemba 1823) alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo kwa kunyongwa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu mfiadini mwaka 2000. 

Sikukuu yake na ya wenzake 119 huadhimishwa tarehe 9 Julai, ila ya kwake mwenyewe ni tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1773
Waliofariki 1823
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Kismet

Kismet ni kichwa cha roboti kilichotengenezwa na dokta Cynthia Breazeal mwishoni mwa miaka ya 1990 katika Taasisi ya Teknolojia ya Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology, kwa kifupi MIT) kama jaribio la kompyuta yenye ufanisi; mashine ambayo inaweza kutambua na kuiga hisia. 

Jina Kismet linatokana na neno la Kituruki linalomaanisha "hatima" au wakati mwingine "bahati".

Kompyuta
Shaliaki (kundinyota)

Kwa maana mengine ya jina hili angalia hapa Kinubi

Shaliaki (kwa Kilatini na Kiingereza Lyra)   ni jina la kundinyota kwenye angakaskazi ya Dunia yetu. Nyota ya Vega ambayo ni kati ya nyota angavu zaidi kwenye anga ya usiku lipo katika Shaliaki na hii ni nyota moja ya Pembetatu ya Kiangazi kwenye nusutufe ya Kaskazini.

Jina
Shaliaki (Lyra)  ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walitumia  jina la Shaliaki kutokana na Kiarabu شلیاق  shalyak inayomaanisha ala ya muziki kama kinubi. 

Lyra - Shaliaki ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. Lipo pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia  kwa jina la Lyra. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Lyr'.

“Lyra” au Shaliaki katika mitholojia ya Kigiriki inarejelea habari za mwimbaji Orfeo aliyetumia ala hii ya muziki mara ya kwanza na kwa muziki yake aliweza kufanya hata miti na mawe kucheza na kubadilisha mwendo wa mito. Mke wake alipokufa Orfeo aliingia kuzimuni akamshawishi Hades mungu wa mauti  kwa nguvu ya muziki kumruhusu arudishe mke wake katika dunia ya wenye uhai.

Mahali pake
Shaliaki - Lyra inapakana na makundinyota jirani ya Mbweha (Vulpecula), Rakisi   (Hercules), Tinini (Draco) na Dajaja (Cygnus).

Nyota
Vega  au α Lyrae ni nyota angavu zaidi. Ina mwangaza unaoonekana wa mag 0.03  ikiwa na umbali wa miakanuru 25.3 na Dunia.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Lyra constellation
Lyra, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Lyra, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Lyra

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 374 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Lysippo

Lysippo (kwa Kigiriki: Λύσιππος) alikuwa mchoraji wa Kigiriki wa karne ya 4 KK. Pamoja na wachongaji wengine Scopas na Praxiteles, anahesabiwa kuwa mmoja wa wachongaji wakubwa wa Ugiriki ya Kale. Ni vigumu kutafiti kazi za Lysippos na kutambua mtindo wake kutoka kwenye nakala za kkazi zake ambazo zipo hadi sasa. 

Lysippo alizaliwa huko [Sicyon] karibu na mwaka 390 KK. Akiwa kijana, alikuwa mfanyakazi zinazohusiana na [[shaba]. Alijifunza mwenyewe sanaa ya kuchonga, baadaye akawa mkuu wa shule ya Argos na Sicyon. Kulingana na mwanahistoria Pliny, Lysippo alitengeneza kazi zaidi ya 1,500 za shaba. 
Mwanafunzi wake, Chares wa Lindos, ndiye aliyejenga Sanamu Kubwa ya Rhodes, ambayo ni mojawapo ya Maajabu Saba ya Dunia ya Kale. Sanamu hii haipo tena hivi sasa.

Viungo vya Nje 
 Wasifu wa Lysippo 
 Kuhusu Lysippo toka Britannica
Western Union

Western Union ni kampuni ya huduma za kifedha na mawasiliano ya Marekani. Mpaka ilipoacha huduma ya telegramu mwaka 2006, kampuni hii ilikuwa ndiyo iliyojulikana zaidi kwa biashara hiyo nchini Marekani. 

Western Union ina idara kadhaa, kama vile uhamisho wa fedha, hawala ya fedha amri, malipo ya biashara na huduma za kibiashara.

Hivi sasa ndiyo kampuni kubwa kabisa duniani kwa huduma za utumaji wa fedha.

Viungo vya nje 
 Tovuti rasmi
 Filamu kuhusu kazi za Western Union ya mwaka 1956

kampuni za Marekani
Ghala

Ghala ni jengo linalohifadhi bidhaa kama vile malighafi, vipuri, au bidhaa zinazohusiana na kilimo, viwanda na uzalishaji. 

Ghala hutumiwa na wazalishaji, waagizaji, wauzaji wa nje, wauzaji wa jumla, wafanya biashara za usafiri, forodha, n.k. 

Kwa kawaida huwa majengo makuu makubwa katika maeneo ya viwanda ya mijini na vijijini.

Mara nyingi huwa na sehemu maalum ya kupakia na kupakua bidhaa kutoka kwenye malori. Wakati mwingine ghala hujengwa kwa ajili ya upakiaji na upakuaji bidhaa wa moja kwa moja kutoka kwenye reli, viwanja vya ndege, au bandari. 

Mara nyingi huwa na kambarau kwa ajili ya kunyanyua bidhaa.

Viungo vya nje
 Video ya ghala la kisasa linatotumia roboti

Majengo
Uchumi
Kikoromeo

Kikoromeo (kutoka kitenzi "kukoroma"; kwa Kiingereza "Adam's apple" au "laryngeal prominence"; kwa Kilatini "Prominentia laryngea") ni sehemu ya shingo ya binadamu ambayo inajitokeza, hasa katika wanaume.

Picha nyingine

Tanbihi

Viungo vya nje

Mwili
Jinsia
Wafiadini wa China

Wafiadini wa China ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali waliouawa kwa ajili ya imani yao huko China miaka 1648–1930.

Wengi walikuwa wananchi, hasa walei; wengine walikuwa wamisionari kutoka nchi mbalimbali, wakiwemo maaskofu, mapadri, mabruda na masista. 

Kanisa la Kiorthodoksi linatambua kama watakatifu wafiadini waumini wake 222 waliouawa wakati wa Uasi wa Waboksa wa mwaka 1900. Wa kwanza kati yao ni Metrophanes, Chi Sung.

Kanisa Katoliki linatambua vilevile waumini 120 ambao waliuawa katika miaka 1648-1930 wakatangazwa watakatifu na Papa Yohane Paulo II tarehe 1 Oktoba 2000. Wa kwanza wao alikuwa mmisionari Fransisko Ferdinando de Capillas, lakini anayetajwa zaidi ni padri Mchina Augustino Zhao Rong. Kati yao, 87 walikuwa Wachina walei na 33 walikuwa wamisionari kutoka nje; 86 waliuawa katika Uasi wa Waboksa.

Waprotestanti wengi pia waliuawa, lakini hakuna orodha yao rasmi, wala utaratibu wa kuwapa heshima ya pekee.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje
Canonisation of 120 Chinese martyrs: has much changed under communism?
The First Chinese Saints
Orthodox Chinese Martyrs 
Orthodox.cn Account of the Orthodox Chinese Martyrs

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Mitrofani Chi Sung

Mitrofani Chi Sung (Cháng Yángjí,常楊吉; 10 Desemba 1855 – 10 Juni 1900) alikuwa padri wa kwanza wa Kanisa la Kiorthodoksi la China kufia dini ya Ukristo.

Alikuwa amekubali kwa shida kupewa upadrisho huko Tokyo, Japani mwaka 1880, akijiona hana sifa.

Ndiye maarufu zaidi kati ya wafiadini wa China 222 wa Kanisa hilo waliotangazwa watakatifu mwaka 2000, wakiwemo watu wa familia yake (mke Tatiana Li na watoto Isaya na Yohane). 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 11 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Akathist to the Chinese Martyrs Saints of the Boxer Rebellion
Stars of the Orient: New Martyrs of China 

Waliozaliwa 1855
Waliofariki 1900
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Tatiana Li

Tatiana Li (1856-1900) alikuwa Mkristo wa China, mke wa Mitrofani Chi Sung, padri wa kwanza wa Kanisa la Kiorthodoksi la China kufia dini ya Ukristo ambaye ndiye maarufu zaidi kati ya wafiadini wa China 222 wa Kanisa hilo waliotangazwa watakatifu mwaka 2000, wakiwemo huyo mama na watoto wao Isaya na Yohane. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 11 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Akathist to the Chinese Martyrs Saints of the Boxer Rebellion
Stars of the Orient: New Martyrs of China 

Waliozaliwa 1856
Waliofariki 1900
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Mafindofindo

Mafindofindo (kwa Kiingereza Tonsillitis) ni ugonjwa unaopata findo. 

Dalili zake ni pamoja na maumivu ya koo, homa, uvimbe wa findo na shingo, tena shida ya kumeza.

Chanzo cha kawaida ni virusi, lakini pia bakteria. 

Ikitokana na streptokoki wa kundi A, inaitwa uvimbe wa koromeo usababishwao na streptokoki (strep throat).

Tanbihi

Viungo vya nje

Maradhi ya kuambukiza
Magonjwa ya bakteria
Song Il-kook

Song Il-kook (amezaliwa 1 Oktoba, 1971) ni mwigizaji mashuhuri toka Korea Kusini. Anajulikana hasa kwa kuigiza mfalme Jumong kwenye televisheni katika tamthiliya kadhaa za kihistoria.

Waigizaji filamu wa Korea Kusini
Waliozaliwa 1971
Watu walio hai
Fransisko Ferdinando de Capillas

Fransisko Fernández (au Ferdinando) de Capillas, O.P. (15 Agosti 1607 – 15 Januari 1648) alikuwa padri kutoka Hispania aliyefanya umisionari Ufilipino na barani Asia akafungwa muda mrefu akauawa kwa kukatwa kichwa huko Fu’an, nchini China kwa ajili ya imani yake ya Kikristo wakati wa dhuluma ya Watartari. 

Alitangazwa kuwa mtakatifu pamoja na wengine 119 waliofuata kifodini chake na Papa Yohane Paulo II tarehe 1 Oktoba 2000.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, lakini pamoja na wenzake ni tarehe 9 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Wafiadini wa China

Tanbihi

Waliozaliwa 1607
Waliofariki 1648
Wadominiko
Mapadri
Wamisionari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Hispania
Watakatifu wa China
QR code

QR code (au Msimbo wa QR; kutokana na Kiingereza Quick Response Code) ni maandishi au picha zilizo na mpangilio maalumu ambazo huweza kusomeka kwa kutumia kifaa maalum kama simu janja (smartphone) ambayo huweza kutumia kamera kusoma hayo maandishi au picha ili kuweza kutambua data zilizoko ndani msimbo pau (barcode).

Teknolojia hii iliundwa huko Japani kwa ajili ya sekta ya magari ingawa hivi sasa inatumika katika sekta nyingine pia. Teknolojia hii ilipata maarufu nje ya sekta ya magari kutokana na usomaji wake wa haraka na uwezo mkubwa wa kuhifadhi data ikilinganishwa na msimbo pau wa UPC. Mambo ambayo teknolojia hii inaweza kuyashughulikia ni pamoja na kufuatilia bidhaa, wakati, nyaraka, kitambulisho cha bidhaa n.k.

Msimbo huu huwa na miraba miyeusi iliyopangwa kwa mraba fito na rangi nyeupe nyuma yake ambayo inaweza kusomwa na kifaa kama kamera.

Viungo vya Nje 
 Tovuti rasmi 

Teknolojia
Mwandiko
WikiFundi

WikiFundi ni programu ambayo inatoa mazingira ya kuhariri Wikipedia bila kutumia mtandao wa intaneti. WikiFundi inaruhusu watu kuchangia kuandika makala za Wikipedia hata wakati hakuna mtandao au umeme. Inawezesha watu, makundi na jumuiya kujifunza jinsi ya kuhariri Wikipedia na kufanya kazi kwa kushirikiana. Mara baada ya kukamilika kwa makala na kuwa na mtandao wa intaneti, makala hizi zinaweza kupakiwa kwenye Wikipedia.

Programu hiyo iliundwa kusaidia vuguvugu la WikiAfrica na wahariri wa kujitolea wa Wikimedia barani Afrika. Walioiunda ni Florence Devouard na Isla Haddow-Flood. Programu inatekelezwa na Emmanuel Engelhart (Kelson), Anthere na wanachama wengine wa jamii. Maendeleo ya programu yanasaidiwa na Taasisi ya Orange. Programu ya WikiFundi na nyaraka zake ziko chini ya leseni CC-BY-SA 4.0.

Viungo vya kupakua programu
 Toleo la Januari 2017 V1  : wikifundi_mul_200gb_2017-01.img 
 Tovuti nyingine : http://download.kiwix.org/plug/wikifundi_mul_200gb_2017-01.img.mirrorlist
 Kwa watumiaji wa kompyuta za Macintosh tumiaː Apple-Pi Baker 
 Dokezo: kadi yenye ukubwa wa GB 200 inatakiwa ili kupakua WikiFundi.

Tech ReadMe
 https://github.com/kelson42/wikifundi

Mwongozo wa watumiaji
 Kupakua(EN) : c:File:WikiFundi UserGuide V1.pdf

Tazama pia 
 w:en:Wikipedia:WikiProject Wikipack Africa 
 Mambo mbalimbali kuhusu WikiFundi
 Maoni kuhusu WikiFundi
 WikiFundi kwenye blogu ya Wikimedia Foundation
 WMF ED Katherine Maher aisaidia WikiFundi
 Mwanzilishi wa WikiFundi
 Video kuhusu WikiFundi
 Tovuti ramsi ya WikiFundi
Mwana Mnyonge

"Mwana Mnyonge" ni jina la kutaja albamu ya kwanza kutoka kwa msanii wa muziki wa kizazi kipya wa Kitanzania, Q Chillah. Albamu ilitayarishwa na Bizz Man kupitia studio za Poa Records. Moja kati ya albamu zinazotia huzuni sana katika kusikiliza kwa kipindi cha 2002-2003.

Orodha ya nyimbo
Hii ni orodha ya nyimbo zinazopatikana katika albamu hii.

Zamani – Q-Chief akiwa na Lady Jay Dee     Zamani     
Naijutia Nafsi       
V.I.P – Q-Chief     
Khadija – Q-Chief     
Tunatawala – Q-Chief akiwa na Dataz  na Squeezer     
Nyumbani      
Mwana Mnyonge – akiwa na Fanani
Aseme     
Si Ulinikataa – Q-Chief akiwa na Biz Man
Mariam      
Party

Tazama pia
Mzee wa Busara
Washikaji Wenye Vipaji

Marejeo

Albamu za 2002
Albamu zilizotayarishwa na Bizz Man
Usindikaji wa samaki

Usindikaji wa samaki ni mchakato unaohusiana na samaki na bidhaa za samaki wakati hupatikana au kuvunwa halafu hutolewa kwa wateja. 

Ingawa neno hilo linamaanisha hasa samaki, kwa mazoea hupanuliwa kuhusisha viumbehai wa majini ambao pia kuvuna kwa madhumuni ya biashara, ikiwa wamepatikana katika uvuvi wa mwitu au kuvunwa kutoka kilimo cha samaki.

Makampuni makubwa ya usindikaji samaki mara nyingi hufanya kazi zao za uvuvi au shughuli za kilimo. Samaki huharibika haraka sana. Shida kuu ya usindikaji wa samaki ni kuzuia samaki kuharibika, na hii inabakia kuwa na wasiwasi mkubwa wakati wa shughuli nyingine za usindikaji.

Usindikaji wa samaki unaweza kugawanywa katika utunzaji wa samaki, ambao ni usindikaji wa awali wa samaki ghafi, na utengenezaji wa bidhaa za samaki. 

Mgawanyiko mwingine wa asili ni katika usindikaji wa msingi unaohusishwa na uchujaji na kufungia samaki safi kwa usambazaji katika maduka ya rejareja, na usindikaji wa sekondari unaozalisha bidhaa zilizohifadhiwa katika makopo kwa ajili ya biashara ya rejareja na upishi.

Kuna ushahidi kwamba binadamu wamekuwa wakifanya usindikaji wa samaki tangu zama za mawe.

Tazama pia
 Usindikaji
 Kukausha kwa moshi

Teknolojia
Uvuvi
Chakula
Hawaa (kundinyota)

Hawaa (kwa Kilatini na Kiingereza Ophiuchus)  ni jina la kundinyota kwenye angakaskazi ya Dunia yetu.

Mahali pake
Hawaa - Ophiuchus lipo kwenye ikweta ya anga likionekana karibu na kanda ya Njia Nyeupe.

Linapakana na makundinyota jirani ya Hayya (mkia) (Serpens), Ukabu (Aquila),  Rakisi (Hercules), tena Hayya (kichwa) , Mizani (Libra),  Akarabu (Scorpius) na Kausi (Mshale) (Sagittarius).

Kundinyota la Hayya linakatwa na Hawaa. Hii inalingana na mitholojia ya Kigiriki ambako Hawaa ni mhusika anayebeba au kushindana na nyota inayoonekana kwa pande zake zote mbili.

Jina
Hawaa (Ophiuchus)  lilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema حواء ḥawwaaʾ wakimtaja mtu anayechezea nyoka . Waarabu walifuata hapa mapokeo ya Wagiriki wa Kale waliosema Ὀφιοῦχος  ofiukhos yaani “mwenye nyoka”; Ptolemaio  aliingiza kundinyota kwa jina hili katika orodha yake ya  Almagesti.

Wagiriki wa Kale waliona Ophiuchus - Hawaa kama nusu mungu Askulapius aliyeabudiwa kama mganga mkuu. Askulapius aliwahi kufundishwa matumizi ya madawa ya majani  na nyoka na hivyo ishara yake ni fimbo linaloviringishwa na nyoka, ambalo hadi leo ni ishara inayotumiwa na maduka na makampuni ya madawa.

Ophiuchus - Hawaa ni kati ya makundinyota 48 yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio  katika karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa astronomia  kwa jina la Ophiuchus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Oph'.

Nyota
Nyota angavu zaidi ni Alpha Ophiuchi au Rasalhague ("kichwa cha mwenye nyoka").  Ina mwangaza unaoonekana wa mag 2.07 ikiwa umbali wa mwakanuru 47 na Dunia.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Ophiuchus constellation
Ophiuchus and Serpens, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Ophiuchus, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Ophiuchus

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 374 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Makinikia

Makinikia (Kiing. ore concentrate) ni jina la mchanganyiko wa madini, miamba na wakati mwingine kemikali ambao hutokana na shughuli za  uchimbaji wa metali. Metali nyingi kama chuma, shaba au dhahabu hazipatikani kwa umbo safi lakini kama mtapo (ore) ndani ya miamba inayochimbwa. Mtapo unaopatikana ardhini huwa na asilimia kubwa ya miamba ambayo haina tija kiuchumi. Hivyo mtapo hupelekwa kwa kifaa cha kuponda ambapo sehemu yenye madini husika inatenganisha na sehemu isiyo na madini. Mbinu zinazotumiwa kutenganisha sehemu hizi ni pamoja na kutumia nguvu ya sumaku, graviti au kemikali. Matokeo yake ni makinikia ambamo kiwango cha metali ni kubwa kuliko katika mtapo uliochimbwa.  

Makinikia inapelekwa hadi kiwanda ambako madini yake hutenganishwa zaidi na kusafishwa.

Jina 
Neno hili limepata umaarufu na kutumiwa zaidi na Watanzania baada ya Serikali ya awamu ya tano, inayoongozwa na rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, John Magufuli, kugundua udanganyifu unaofanywa na makampuni mbalimbali ya uchimbaji madini nchini Tanzania ikiwamo kampuni ya Acacia Mining, kama ilivyofichuliwa na vyama vya upinzani tangu miaka ya nyuma.

Hali hiyo ilipelekea rais John Magufuli kupiga marufuku usafirishaji wa makanikia kwenda nje ya nchi kwa ajili ya kuuchambua ili kupata madini yaliyomo ndani yake. Badala yake aliingia katika mazungumzo na makampuni ya madini nchini Tanzania juu ya kurekebisha mikataba mbalimbali ya madini na kuyataka makampuni yanayojihusisha na uchimbaji wa madini kujenga mitambo (Smelter) ya kuchenjua mchanga huo nchini humo, si kuusafirisha kwenda nje ya nchi.

Marejeo

Madini
Familia nyuklia

Familia nyuklia (kwa Kiingereza nuclear family, elementary family au conjugal family) ni familia iliyoundwa na wazazi wawili na watoto wao.

Ni tofauti na familia pana, inayohusisha ndugu wengi wa wazazi, na aina nyingine za familia.

Tanbihi

Viungo vya nje
 The Nuclear Family from Buzzle.com 
 Early Human Kinship was Matrilineal by Chris Knight. (anthropological debates as to whether the nuclear family is natural and universal).

Familia
Jinsia
Elimu jamii
Familia pana

Familia pana (kwa Kiingereza extended family) ni jamii iliyoundwa na ndugu wa vizazi kadhaa, kwa mfano babu, bibi, wazazi na watoto wao, au pia shangazi, mjomba, binamu n.k., si wazazi na watoto peke yao kama familia nyuklia.

Katika nchi ambazo zinakubali mitara, familia zinaweza kuwa pana zaidi.

Tanbihi

Familia
Elimu jamii
Binamu

Binamu ni ndugu wa ukoo tofauti, kwa sababu ni mtoto wa mjomba au wa shangazi, si mtoto wa baba mkubwa, baba mdogo, mama mkubwa wala mama mdogo (ingawa kwa Kiingereza hao wote wanaitwa "cousins").

Kuhusu mahusiano na uwezekano wa kuoana kuna desturi na sheria tofauti duniani.

Tanbihi

Viungo vya nje
 European kinship system
 Genealogy.com definition of various cousins
 Genealogy.com: What makes a cousin?
 Genetic Genealogy 
 Family Relationship Chart

Familia
Petro Zhou Rixin

Petro Zhou Rixin (Zhujiahe, 1881 hivi - Loujiazhuang 20 Julai 1900) alikuwa mlei wa China aliyefia Ukristo kwa kukatwa kichwa wakati wa Uasi wa Waboksa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 20 Julai.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1881
Waliofariki 1900
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Ana Wang

Ana Wang (Machiazhuang, 1886 hivi - Machiazhuang, 22 Julai 1900) alikuwa msichana wa China aliyefia Ukristo wakati wa Uasi wa Waboksa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 mwaka 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 22 Julai.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1886
Waliofariki 1900
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Gabrieli Taurin Dufresse

Gabrieli Taurin Dufresse, M.E.P. (Ville-de-Lezoux, Ufaransa, 8 Desemba 1750 - Chengdu, Sichuan, 14 Septemba 1815) alikuwa askofu mmisionari wa Kanisa Katoliki nchini China aliyefia Ukristo kwa kukatwa kichwa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao ya pamoja huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1750
Waliofariki 1815
Wamisionari
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa China
Leo Ignas Mangin

Leo Ignas Mangin, S.J. (Verny, Ufaransa, 30 Julai 1857 - Zhujihae 20 Julai 1900) alikuwa padri wa Ufaransa mmisionari nchini China aliyefia Ukristo huko wakati wa Uasi wa Waboksa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 mwaka 2000. 

Sikukuu yao ya pamoja huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 20 Julai.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1857
Waliofariki 1900
Wajesuiti
Mapadri
Wamisionari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ufaransa
Watakatifu wa China
Petro Wu Guosheng

Petro Wu Guosheng (Longping, 1768 hivi - Longping 7 Novemba 1814) alikuwa mlei katekista wa China aliyefia Ukristo kwa kunyongwa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, ila ya kwake mwenyewe tarehe 7 Novemba.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1768
Waliofariki 1814
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Yosefu Zhang Dapeng

Yosefu Zhang Dapeng (Duyun, 1754 hivi - Guiyang 12 Machi 1815) alikuwa mlei katekista wa China aliyefia Ukristo kwa kusulubiwa.

Alipopokea mwanga wa imani, mara baada ya kubatizwa aliwafungulia nyumba yake wamisionari na makatekista akasaidia kwa kila namna watu fukara, wagonjwa na watoto. Alipopelekwa kwenye mateso ya msalabani, alimwaga machozi ya furaha kwa kujaliwa neema ya kumfia Yesu.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 12 Machi.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1754
Waliofariki 1815
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Petro Liu Wenyuan

Petro Liu Wenyuan (1760 hivi - Guiyang 17 Mei 1834) alikuwa mlei katekista wa China aliyefia imani ya Kikristo kwa kunyongwa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, ila ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1760
Waliofariki 1834
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Yohakimu He Kaizhi

Yohakimu He Kaizhi (Zhazuo, 1782 hivi - Guiyang 9 Julai 1839) alikuwa katekista wa China aliyenyongwa hadi kufa kwa ajili ya imani ya Ukristo.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1782
Waliofariki 1839
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Laurenti Bai Xiaoman

Laurenti Bai Xiaoman (Guiyang, 1802 hivi - Maokou 25 Februari 1858) alikuwa fundi wa China aliyefia Ukristo, dini yake mpya, kwa kukatwa kichwa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 25 Februari.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1802
Waliofariki 1858
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Agnes Cao Guiying

Agnes Cao Guiying (Wujiazhai, 1821 hivi - Xilin 1 Machi 1856) alikuwa mwanamke mjane wa China aliyefia Ukristo.

Baada ya kufiwa mume wake mkorofi, alitumwa na askofu kufundisha katekesi ya Kikristo. Kwa sababu hiyo alifungwa gerezani alipovumilia mateso ya kikatili sana akimtegemea daima Mungu.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, ila ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1821
Waliofariki 1856
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Agata Lin Zhao

Agata Lin Zhao (1817 hivi - Maokou 28 Januari 1858) alikuwa mwanamke mlei katekista wa China aliyefia Ukristo kwa kukatwa kichwa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, ila ya kwake mwenyewe tarehe 28 Januari.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1817
Waliofariki 1858
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Jeromu Lu Tingmei

Jeromu Lu Tingmei (1811 hivi - Maokou 28 Januari 1858) alikuwa mlei katekista wa China aliyefia Ukristo kwa kukatwa kichwa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, ila ya kwake mwenyewe tarehe 28 Januari.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1811
Waliofariki 1858
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Laurenti Wang Bing

Laurenti Wang Bing (Guiyang 1802 hivi - Maokou 28 Januari 1858) alikuwa mlei katekista wa China aliyefia Ukristo kwa kukatwa kichwa.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, ila ya kwake mwenyewe tarehe 28 Januari.

Tazama pia
Wafiadini wa China
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1802
Waliofariki 1858
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa China
Nahari (kundinyota)

Nahari (kwa Kilatini na Kiingereza Eridanus)  ni jina la kundinyota kubwa inayoonekana kwenye angakaskazi na angakusi ya Dunia yetu.

Mahali pake
Nahari - Eridanus lina umbo jembamba lakini refu sana likianza jirani ya Jabari kwenye angakaskazi hadi karibu na Wingu Dogo la Magellan katika Tukani kwenye angakusi. 

Linapakana na makundinyota jirani ya ) (Tucana) , ) (Hydrus), Nyavu (Reticulum),  Saa (Horologium), Patasi  (Caelum) , Arinabu (Lepus),  Jabari (Orion), Ng'ombe (pia Tauri, lat. Taurus), Ketusi (Cetus), Tanuri (Fornax) na Zoraki (Phoenix).

Jina
Nahari (Eridanus) lilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema  النهر an-nahar kwa maana ya “mto” . Waarabu walitafsiri hapa jina la Ptolemaio aliyetaja nyota hizi vile kwa jina la Ποταμός potamos yaani mto katika orodha yake ya Almagesti.

Hatuna uhakika jinsi Wagiriki wa Kale katika mawazo yao kuhusu umbo la Dunia walivyoona Eridanus – Nahari; inaweza kumaanisha "mto" kwa maana ya jumla ya maji yaliyozunguka nchi kavu yote na maji haya waliyaita “Okeanos”, neno ambalo baadaye likawa “ocean” (Bahari kuu) katika lugha za Ulaya. Waandishi wengine wa Ugiriki ya Kale walitaja mto fulani kwa jina “Eridanus”, ama mto Po wa Italia au mto katika kaskazini ya Ulaya ulioishia katika bahari penye kaharabu . 

Eridanus - Nahari ni kati ya makundinyota 48 yaliyotajwa na Klaudio Ptolemaio katika kitabu cha Almagesti wakati wa karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 yanayoorodheshwa na Umoja wa kimataifa wa astronomia  kwa jina la Eridanus. Kifupi chake rasmi Ukia ni 'Eri'.

Nyota
Nyota angavu zaidi ni Alpha Eridani au Achernar ("mwisho wa nahari") Ina mwangaza unaoonekana wa mag 0.45 ikiwa umbali wa miaka nuru 144 na Dunia.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Eridanus constellation
Eridanus and Serpens, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
 Star Tales – Eridanus, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Eridanus

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 215 ff (online hapa kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Marie Van Brittan Brown

Marie Van Brittan Brown (30 Oktoba 1922 – 2 Februari 1999) alikuwa mgunduzi wa mfumo wa usalama nyumbani (CCTV). 

Mwaka 1960 pamoja na mumewe Albert Van Brittan Brown aliunda mfumo wa kwanza wa kuhakikisha usalama nyumbani, dhidi ya visa vya uhalifu.

Waliozaliwa 1922
Waliofariki 1999
Wavumbuzi wa Marekani
Opera (wavuti)

Opera ni kivinjari cha wavuti kwa Windows, MacOS, na Linux ambacho ni mifumo ya uendeshaji iliyoandaliwa na Opera Software. Inatumia injini ya mpangilio wa Blink. 

Toleo la mapema ilikuwa ni kwa kutumia injini ya mpangilio wa Presto bado inapatikana, na inaendesha mifumo ya FreeBSD.

Intaneti