LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Tanga (kundinyota)

Kwa maana mengine ya jina hili angalia hapa Tanga

Tanga (kwa Kilatini na Kiingereza Vela)  ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. 
Lipo jirani na kundinyota la Mkuku (Carina) na si mbali na Salibu (Crux).

Jina
Hadi karne 19 kundinyota hili lilitazamiwa kuwa sehemu ya kundinyota kubwa zaidi lililoitwa Argo Navis, mara nyingi pekee "Navis" (yaani merikebu) iliyokuwa moja ya makundinyota 48 yaliyoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Lacaille alihesabu ndani yake nyota 180 na hivyo alianza tayari kugawa Argo Navis kwa sehemu tatu za Mkuku (Carina), Shetri (Puppis) na Tanga (Vela). Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya kundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930. 

“Vela” inataja matanga ya merikebu. Katika Vela hakuna nyota zinazoitwa Alfa au Beta kwa sababu majina haya yaligawiwa kati ya nyota ya Argo Navis yote kufuatana na uangavu.

Nyota
Nyota ng'avu zaidi ni Gamma Velorum ambayo inaonekana kama nyota yenye uangavu wa 1.83 mag. Hali halisi hii ni mfumo wa nyota mbalimbali zinazoonekana kwa macho kama nyota 1 lakini ziko tofauti katika darubini. 

γ Gamma na λ Lambda Velorum ziliitwa "Suhail" na Waarabu - hili ni jina lilelile kama Suheli (Canopus) katika kundinyota la  Mkuku (Carina). Sababu yake ni ya kwamba Waarabu walitumia jina hili kwa nyota tatu katika kundinyota la Argos iliyovunjika baadaye. Kwa Lambda Vel pekee  UKIA uliamua kutumia jina hili rasmi, lakini Knappert alipata jina hili kati ya mabaharia Waswahili kwa ajili ya nyota angavu zaidi.

Tanbihi
Tanga (chombo)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Tanga (maana)

Tanga ni kipande kikubwa cha kitambaa kinachopokea nguvu ya upepo na hivyo kuwezesha chombo cha kusafiria majini kusogea.

Tanga inafungwa kwenye mlingoti wa jahazi au merikebu na kasi ya upepo inaleta shindikizo kwenye uso wake na hivyo kusababisha mwendo wa chombo chote.

Viungo vya Nje

Sailboats database: sailing yacht specifications worldwide
Sail Design Software
The quest for the perfect sailshape 
FABRIC Sail Design Software 
Laminated Sails: Doyle Stratis 

Usafiri wa maji
Ukuaji

Ukuaji (kwa Kiingereza "growth") ni mchakato wa kuongezeka au kuonyesha mabadiliko katika maumbile au mwonekano ule uliokuwepo awali.

Ukuaji unajumuisha mambo yafuatayo:

(a) Mabadiliko katika tabia 

(b) Mabadiliko katika sifa 

Ukuaji mara nyingi au moja kwa moja hutokea kwa Viumbe hai. Viumbe hai ndio wenye uwezo wa kuonyesha mabadiliko katika tabia na sifa zao kijumla.

Kwa mfano wao, hata miundo inaweza kusemwa kuwa inakua.

Tanbihi

Biolojia
Malezi
Elimu jamii
Meneja

Meneja (kutoka neno la Kiingereza "manager") ni mtendaji anayewajibika kusimamia mambo yote kuhusu mapato na matumizi katika kampuni. 

Kwa kawaida anakuwa ndiye mratibu wa shughuli zote katika kampuni chini ya uongozi wa juu.

Elimu jamii
Uchumi
Kazi
Meya

Meya (kutoka neno la Kiingereza "Mayor") katika taratibu za nchi nyingi duniani, ndiye kiongozi wa juu kabisa katika manispaa, mji au jiji.

Majukumu yake yanategemea ukubwa wa eneo lake, idadi ya wakazi, sheria n.k.

Siasa
Mwenyekiti

Mwenyekiti ni kiongozi wa juu katika shirika au kikundi, kama vile bodi au kamati. Mwenyekiti ndiye anyeongoza vikao vyote katika kikundi au shirika husika.

Kwa kawaida huchaguliwa au kuteuliwa na wanashirika au wanakikundi husika kulingana na sheria na kanuni zao. 

Elimu jamii
Diwani

Diwani nchini Tanzania ni mwakilishi wa wananchi wa kata yake, pia ni mwakilishi wao katika vikao vya baraza la madiwani la halmashauri anayoitumikia (halmashauri ya wilaya/manispaa/jiji/mji) kama ilivyoridhiwa katika sheria ya uchaguzi wa serikali za mitaa ya mwaka 1977 sura No.292-14(1).
 
Diwani pia ni mwenyekiti wa Kamati ya Maendeleo ya Kata (ward development committee, WDC) kama ilivyoandikwa katika sheria ya serikali za mitaa No.7(31) ya mwaka 1982, iliyofanyiwa marekebisho na sheria No.6 ya mwaka 1999.

Diwani pia ni mtunzi, mpitishaji, mwidhinishaji na msimamizi wa sheria ndogondogo zinazotungwa kwenye kata yake kwa ajili ya kuwaletea wananchi maendeleo kama ilivyoridhiwa katika sheria ya serikali za mitaa ya mwaka 1977 sura No.287-153(1) [mamlaka ya mji] na katika sura No.288-89 na 122(1) (d) [mamlaka ya wilaya].

Majukumu ya Diwani kwa ujumla
Pamoja na hayo yaliyoainishwa hapo juu, kwa ujumla diwani anapaswa kuhakikisha anatekeleza yafuatayo .

1. Kuwakilisha wananchi katika Halmashauri. Diwani huwakilisha wakazi wote wa kata yake, hivyo anatakiwa kuwa karibu na wapiga kura wake na kufikisha mbele ya Halmashauri na kamati zake vipaumbele vya wananchi ili vijadiliwe na kutolewa maamuzi.

2. Kuhamasisha wananchi katika kulipa kodi na ushuru wa Halmashauri. Kusimamia matumizi ya fedha za Halmashauri. Diwani anatakiwa kuhakikisha fedha za Halmashauri zinatumiwa kwa madhumuni yaliyokusudiwa na si vinginevyo.

3. Kuwa kiungo kati ya Halmashauri na ngazi za msingi za Serikali za Mitaa. Diwani ni Mwenyekiti wa Kamati ya Maendeleo ya Kata. Atumie mamlaka hiyo kuwasilisha kwenye Halmashauri maamuzi ya kata yake na vilevile kuwasilisha kwenye kata maamuzi ya Halmashauri.

4. Kuhamasisha wananchi kuhusu vita dhidi ya umaskini. Katika kulitekeleza hili ni lazima ajue kwa ufasaha hali ya kiuchumi na ya kijamii inayowakabili wananchi wake na kushirikiana nao ili kupanga mipango endelevu ya kujikwamua.
 
5. Kufuatilia utekelezaji wa mipango yote ya wananchi na ya Halmashauri. Ili kutimiza jukumu hili ipasavyo, Diwani anatakiwa kufuatilia utekelezaji wa miradi yote ndani ya kata yake ambalo ni jimbo lake la uchaguzi bila kudai malipo yoyote toka kwenye Halmashauri au wadau wengine. Kimsingi hii ndiyo kazi ambayo Diwani aliahidi kuitekeleza wakati wa kampeni.

6. Kutetea maamuzi ya Halmashauri. Wakati wa majadiliano ndani ya Halmashauri, Diwani ataelekeza na kutetea maoni yake au ya wakazi wa eneo lake. Hata hivyo, iwapo uamuzi utakaofikiwa na wengi utakuwa kinyume na matarajio yake, atalazimika kuunga mkono maamuzi ya wengi yaliyofikiwa kidemokrasia.

7. Kuzingatia misingi yote ya Utawala Bora wakati wa kutekeleza majukumu yote ya Udiwani.

Marejeo

 

Serikali
Mkuu wa wilaya

Mkuu wa wilaya ni kiongozi mkuu wa serikali katika wilaya. 

Jukumu la kiutawala la Mkuu wa Wilaya ni kuhakikisha kwamba mifumo ya utawala katika wilaya yake inafanya kazi vizuri na kwa ufanisi. 

Kwa Tanzania kiongozi huyo huteuliwa na Rais. Ndiye mwakilishi wa Rais katika wilaya.

Marejeo

Siasa
Serikali
Facebook

Facebook ni shirika linalolenga faida lililopo Menlo Park, California, Marekani ambalo hutoa huduma za mitandao ya kijamii. 

Tovuti ya Facebook ilizinduliwa tarehe 4 Februari 2004 na Mark Zuckerberg pamoja na wenzake wa Chuo Kikuu cha Harvard Eduardo Saverin, Andrew McCollum, Dustin Moskovitz na Chris Hughes.

Waanzilishi awali walikuwa wachache na kufanya uanachama wa tovuti kwa wanafunzi wa Harvard; hata hivyo baadaye walipanua orodha ya vyuo vikuu na katika mji wa Boston, shule za Ivy League na Chuo Kikuu cha Stanford. Facebook hatua kwa hatua iliongeza msaada kwa wanafunzi katika vyuo vikuu vingine mbalimbali na hatimaye kwa wanafunzi wa shule ya sekondari pia. 

Tangu mwaka 2006, mtu yeyote aliyefikisha miaka 13 aliruhusiwa kujisajili na kutumia Facebook, ingawa tofauti zilikuwepo katika mahitaji ya umri mdogo, kutegemea sheria za nchi husika.

Jina la Facebook linatoka kwenye kitabu cha face book ambacho mara nyingi hutolewa kwa wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Umoja wa Mataifa.

Kwenye Oktoba 2021 kampuni ya Facebook, Inc. ilibadilisha jina lake kuwa Meta Platforms, Inc. au kwa kifupi . Huduma ya mitandao ya Facebook inaendelea kwa jina la awali.

Tanbihi

kampuni za intaneti
Mitandao ya kijamii
Tovuti za mitandao ya kijamii ya Marekani
Bodi

Bodi (kutoka neno la Kiingereza "board") ni kundi la watu walioteuliwa kwa ajili ya kazi maalum na waliopewa majukumu kadha kwa ajili ya ufanisi wake. 

Mara nyingi huteuliwa miongoni mwa wajumbe wa kikundi (kikundi kikubwa).

Elimu jamii
Kamati

Kamati (kutoka neno la Kiingereza "committee") ni kundi la watu walioteuliwa au kuchaguliwa kwa ajili ya kazi maalum. 

Mara nyingi huteuliwa miongoni mwa wajumbe wa kikundi au kundi kubwa na wakati mwingine hutarajiwa pia kufanya utafiti wa kina kuhusu jambo maalum kwa muda fulani na hatimaye kutoa mapendekezo kulingana na matokeo ya utafiti wao. Kwa mfano nchini Tanzania Kamati ya Haki, Maadili na Madaraka ya Bunge imeundwa chini ya Kanuni ya 118 (1) & (2) ikisomwa  pamoja  na fasili ya 1(c) ya Nyongeza ya Nane ya Kanuni za Kudumu za Bunge, Toleo la Januari  2016. Kwa  mujibu wa fasili ya 4 (1) ya Nyongeza ya  Nane, Kamati ya Haki, Maadili na Madaraka ya Bunge imepewa majukumu yafuatayo: (a) Kuchunguza na kutoa mapendekezo kuhusu masuala yote ya haki, kinga na madaraka ya Bunge yatakayopelekwa na Spika; (b) Kushughulikia mambo yanayohusu maadili ya Wabunge yatakayopelekwa na Spika.

Marejeo

sheria
Elimu jamii
Selulosi

Selulosi (kutoka neno la Kiingereza "cellulose") ni tishu iundayo sehemu kubwa ya miti na mimea mingine.  

Kikemia inaundwa na sehemu nyingi za glukosi yenye fomula (C6H10O5)n zinazounganishwa kuwa molekuli ndefu (polima).

Selulosi inapatikana zaidi kwenye mimea ya rangi ya kijani na inatengeneza kiwambaseli cha mmea.

Selulosi haiwezi kuliwa na wanyama lakini spishi kadhaa, kama vile mchwa na ng'ombe, hutunza bakteria katika matumbo yao wanaovunja molekuli za selulosi kwa sehemu ndogo zaidi zinazoweza kumeng’enywa.

Tanbihi

Kemia
Mimea
Umbile

Umbile (kwa wingi: Maumbile) ni neno linaloendana na neno "umbo" na kutokana na kitenzi "kuumba". Umbile ni hali inayoelezea kitu fulani kilivyo.

Katika kuelezea kitu hicho kila mtu huwa na mtazamo wake, yaani: kuna atakayesema "kitu kile ni kikubwa", mwingine atasema "kitu kile ni kidogo" na mawazo mengine tofautitofauti, kama vile "kitu kile ni kizuri", "kitu kile hakifai", n.k.

Mfano: Tukizungumzia umbile la mbwa tutasema:
 Mbwa ni mnene ama
 Mbwa ni mwembamba.

Pia:
 Mbwa ni mfupi ama

 Mbwa ni mrefu 

Mfano mwingine: Tukizungumzia kuhusu umbile la nyoka tutasema:

 nyoka ni mfupi ama

 nyoka ni mrefu

Pia:
 
 nyoka ni mnene ama

 nyoka ni mwembamba

Sayansi mbalimbali zinachunguza umbile upande mmoja na kwa vigezo vyake, falsafa upande mwingine kwa kutumia hasa hoja za mantiki n.k.

Sayansi
Falsafa
Transfoma

Transfoma (kutoka neno la Kiingereza "transformer", linalotokana na kitenzi cha Kilatini "transformare", yaani "kubadilisha umbo") ni kifaa cha umeme ambacho huhamisha nishati ya umeme kati ya nyaya mbili au zaidi kupitia uingizaji wa umeme. 

Sasa tofauti katika koili moja ya transfoma hutoa eneo la sumaku, ambayo kwa hiyo inasababisha volteji katika koili ya pili. Nguvu inaweza kuhamishwa kati ya koili mbili kwa njia ya eneo la sumaku, bila uhusiano wa chuma kati ya nyaya mbili. 

Sheria ya Faraday ya uzalishaji wa mkondo wa umeme kwa eneo tofauti la usumaku iliyogunduliwa mwaka wa 1831 ilielezea athari hii. Transfoma hutumiwa kuongezeka au kupungua kwa volteji mbadala katika matumizi ya umeme.

Tangu uvumbuzi wa transfoma ya kwanza ya mara kwa mara -uwezo katika  mwaka 1885, wasindikaji wamekuwa muhimu kwa usambazaji na matumizi ya nishati mbadala ya umeme. Mipango mbalimbali ya transfoma imekutana na matumizi ya umeme na vifaa vya umeme. 

Transfoma huwa katika ukubwa kutoka kwa transfoma ya RF chini ya sentimita ya ujazo kwa kiasi kwa vitengo vinavyounganisha gridi ya nguvu yenye uzito wa mamia ya tani.

Teknolojia
Umeme
Bubu

Bubu (kwa Kiingereza: mute) ni mtu ambaye hana uwezo wa kusema au kuzungumza kwa kinywa kama ilivyo kawaida. 

Mara nyingi watu hao huzungumza au kuongea kwa ishara tu. Kwa hiyo kama unataka kuongea na mabubu inabidi uweze kuzijua ishara zao wanazozitumia katika uzungumzaji na kutumia ishara hizo kwa umakini sana bila kukosea. 

Mara nyingi hali hiyo ya ulemavu wa kimwili inawaathiri hata kinafsi. Hivyo si vyema kuwatenga au kuwanyanyasa watu kama hao maana wao ni binadamu wenzetu, inabidi tuishi nao kwa ushirikiano mkubwa na tusichoke kuwapa mahitaji yao jinsi inavyotakiwa.

Katika Injili, tunasoma Yesu alivyoponya baadhi ya mabubu, kama ilivyotabiriwa na manabii wa kale, hasa Isaya.

Ulemavu
Saikolojia
Elfu moja na hamsini na tano

Elfu moja na hamsini na tano ni namba inayoandikwa 1055 kwa tarakimu za kawaida na MLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1054 na kutangulia 1056.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 211.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1055 KK na 1055 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Antena

Antena au erio (Kiing. antenna - aerial) ni kifaa cha kurusha au kupokea mawimbiredio ikiwa ni kiungo au kikusa (interface) kati ya mawimbiredio yanayopita kwenye waya ya umeme na mawimbiredio yanayosambaa hewani. 

Mara nyingi antena hutumiwa pamoja na transmita (kifaa cha kurushia mawimbi ya redio) au risiva (kifaa cha kupokelea mawimbiredio). Katika urushaji wa mawimbi, transmita ya redio huipa antena nguvu ya kiumeme (mkondo wa umeme) katika ncha zake na hivyo antena hutoa  mawimbi ya radio kutegemeana na mkondo wa umeme yenye tabia za ki-umeme na ki-sumaku (electromagnetic radiation, electromagnetic waves).

Kwa upande wa risiva, antena hupokea mawimbi ya redio yaliyotumwa na transmita na kuyabadilisha kuwa mkondo wa umeme kwenye ncha zake na kupelekwa kwenye amplifaya.

Antena ni vifaa muhimu sana kwa vifaa vyote vitumiavyo mawimbi ya redio. Hutumika katika mifumo mbalimbali kama vile mitambo ya kurushia matangazo ya redio, matangazo ya televisheni, risiva za mawasiliano, rada, simu ya mkononi, satelaiti na vitu vingine kama vile vifaa vya kufungulia milango ya karakana (gereji), mitandao ya kompyuta isiyotumia nyaya na kadhalika.

Marejeo

Elektroniki
Redio
Teknolojia
Elfu moja na hamsini na sita

Elfu moja na hamsini na sita ni namba inayoandikwa 1056 kwa tarakimu za kawaida na MLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1055 na kutangulia 1057.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1056 KK na 1056 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na hamsini na saba

Elfu moja na hamsini na saba ni namba inayoandikwa 1057 kwa tarakimu za kawaida na MLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1056 na kutangulia 1058.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 151.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1057 KK na 1057 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na hamsini na nane

Elfu moja na hamsini na nane ni namba inayoandikwa 1058 kwa tarakimu za kawaida na MLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1057 na kutangulia 1059.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 23 x 23.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1059 KK na 1059 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na hamsini na tisa

Elfu moja na hamsini na tisa ni namba inayoandikwa 1059 kwa tarakimu za kawaida na MLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1058 na kutangulia 1060.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 353.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1059 KK na 1059 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sitini

Elfu moja na sitini ni namba inayoandikwa 1060 kwa tarakimu za kawaida na MLX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1059 na kutangulia 1061.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 53.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1060 KK na 1060 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sitini na moja

Elfu moja na sitini na moja ni namba inayoandikwa 1061 kwa tarakimu za kawaida na MLXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1060 na kutangulia 1062.

1061 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1061 KK na 1061 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sitini na mbili

Elfu moja na sitini na mbili ni namba inayoandikwa 1062 kwa tarakimu za kawaida na MLXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1061 na kutangulia 1063.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 59.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1062 KK na 1062 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sitini na tatu

Elfu moja na sitini na tatu ni namba inayoandikwa 1063 kwa tarakimu za kawaida na MLXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1062 na kutangulia 1064.

1063 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1063 KK na 1063 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Arteri mapafu

Arteri mapafu ni aina ya arteri inayosafirisha damu isiyo na oksijeni kutoka kwenye moyo kwenda kwenye mapafu.

Anatomia
Damu
Elfu moja na sitini na nne

Elfu moja na sitini na nne ni namba inayoandikwa 1064 kwa tarakimu za kawaida na MLXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1063 na kutangulia 1065.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 7 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1064 KK na 1064 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sitini na tano

Elfu moja na sitini na tano ni namba inayoandikwa 1065 kwa tarakimu za kawaida na MLXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1064 na kutangulia 1066.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 71.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1065 KK na 1065 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sitini na sita

Elfu moja na sitini na sita ni namba inayoandikwa 1066 kwa tarakimu za kawaida na MLXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1065 na kutangulia 1067.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 13 x 41.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1066 KK na 1066 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sitini na saba

Elfu moja na sitini na saba ni namba inayoandikwa 1067 kwa tarakimu za kawaida na MLXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1066 na kutangulia 1068.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 97.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1067 KK na 1067 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sitini na nane

Elfu moja na sitini na nane ni namba inayoandikwa 1068 kwa tarakimu za kawaida na MLXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1067 na kutangulia 1069.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 89.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1068 KK na 1068 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sitini na tisa

Elfu moja na sitini na tisa ni namba inayoandikwa 1069 kwa tarakimu za kawaida na MLXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1068 na kutangulia 1070.

1069 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1069 KK na 1069 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sabini

Elfu moja na sabini ni namba inayoandikwa 1070 kwa tarakimu za kawaida na MLXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1069 na kutangulia 1071.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 107.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1070 KK na 1070 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sabini na moja

Elfu moja na sabini na moja ni namba inayoandikwa 1071 kwa tarakimu za kawaida na MLXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1070 na kutangulia 1072.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 7 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1071 KK na 1071 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sabini na mbili

Elfu moja na sabini na mbili ni namba inayoandikwa 1072 kwa tarakimu za kawaida na MLXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1071 na kutangulia 1073.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 67.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1072 KK na 1072 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sabini na tatu

Elfu moja na sabini na tatu ni namba inayoandikwa 1073 kwa tarakimu za kawaida na MLXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1072 na kutangulia 1074.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 29 x 37.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1073 KK na 1073 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sabini na nne

Elfu moja na sabini na nne ni namba inayoandikwa 1074 kwa tarakimu za kawaida na MLXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1073 na kutangulia 1075.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 179.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1074 KK na 1074 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sabini na tano

Elfu moja na sabini na tano ni namba inayoandikwa 1075 kwa tarakimu za kawaida na MLXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1074 na kutangulia 1076.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 5 x 43.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1075 KK na 1075 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sabini na sita

Elfu moja na sabini na sita ni namba inayoandikwa 1076 kwa tarakimu za kawaida na MLXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1075 na kutangulia 1077.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 269.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1076 KK na 1076 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sabini na saba

Elfu moja na sabini na saba ni namba inayoandikwa 1077 kwa tarakimu za kawaida na MLXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1076 na kutangulia 1078.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 359.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1077 KK na 1077 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Msamiati

Msamiati ni orodha ya maneno yote ambayo watu wanajua na wanayatumia, yakiwemo yale magumu

Watu wazima ambao huenda chuo kikuu wanaweza kujua maneno 20,000. 

Msamiati wa kusikia na msamiati wa kusoma ni mikubwa kuliko msamiati wa kuzungumza au msamiati wa kuandika, kama watu wanavyoelewa maneno ambayo hawayatumii.

Idadi ya maneno katika lugha ni zaidi ya maneno yaliyotajwa katika kamusi moja. Kamusi moja inaweza kuwa na orodha ya maneno 500,000 (nusu milioni).  

Kamusi nyingine inaweza kuwa na maneno mengine ambayo kamusi nyingine haina. Unapoongeza maneno yote katika kamusi hizo, kunakuwa na maneno 750,000 ya Kiingereza. Pia kunaweza kukawa na maneno zaidi ya hayo. 

Unaweza kufikiri mwenyewe, "Ikiwa kuna maneno 750,000, tunawezaje kuzungumza na maneno 3000 tu?". Ni kwa sababu, hatuhitaji kujua maneno yote. Unaweza kusema vitu vingi kwa maneno karibu 3,000. 

Maneno yaliyotumiwa zaidi ni maneno mafupi. Hiyo ni kweli katika lugha zote.

Msamiati wa lugha hubadilika. Maneno mapya yanazalishwa au maneno yanabadilika maana yake. Maneno kuhusu kompyuta, kama "download" ni mapya kwa lugha ya Kiingereza. Neno jipya la "bling" linatoka katika muziki. Maneno kama "baridi" yametengeneza maana mpya.

Vilevile msamiati tunaweza kusema ni maneno magumu ambayo mtu hayaelewi katika kifungu cha habari fulani. Mfano neno tabasamu: ukimuuliza mtu maana ya neno hilo utapata majibu tofauti.

Ukimtaka mtu atunge sentensi kulingana na neno tajwa unaweza kupata sentensi za aina hii: 
 (i) Mwalimu wetu anapenda kutabasamu. 
 (ii) Baba alinunua gazeti la Tabasamu. 

Hapa tunaona kuwa neno hili limeelezewa na kila mtu kwa jinsi alivyolizoea katika matumizi, hivyo kwa hapa maana halisi ya neno tutaipata kutokana na lilivyotumika katika sentensi husika.

Tazama pia
Lugha
Lango:Lugha
Sarufi

Viungo vya nje 

lugha
Isimu
Elfu moja na sabini na nane

Elfu moja na sabini na nane ni namba inayoandikwa 1078 kwa tarakimu za kawaida na MLXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1077 na kutangulia 1079.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 7 x 11.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1078 KK na 1078 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na sabini na tisa

Elfu moja na sabini na tisa ni namba inayoandikwa 1079 kwa tarakimu za kawaida na MLXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1078 na kutangulia 1080.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 83.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1079 KK na 1079 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na themanini

Elfu moja na themanini ni namba inayoandikwa 1080 kwa tarakimu za kawaida na MLXXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1079 na kutangulia 1081.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 3 x 3 x 5.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1080 KK na 1080 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na themanini na moja

Elfu moja na themanini na moja ni namba inayoandikwa 1081 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1080 na kutangulia 1082.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 23 x 47.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1081 KK na 1081 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Sikukuu za Nanenane

Nanenane ni sikukuu ambayo inawahusu wakulima na wafugaji nchini Tanzania.

Jina linatokana na kwamba inaadhimishwa kila mwaka tarehe 8 mwezi wa nane (Agosti).

Sikukuu
Sikukuu za Tanzania
Tanzania
Elfu moja na themanini na mbili

Elfu moja na themanini na mbili ni namba inayoandikwa 1082 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1081 na kutangulia 1083.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 541.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1082 KK na 1082 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na themanini na tatu

Elfu moja na themanini na tatu ni namba inayoandikwa 1083 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1082 na kutangulia 1084.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 19 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1083 KK na 1083 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na themanini na nne

Elfu moja na themanini na nne ni namba inayoandikwa 1084 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1083 na kutangulia 1085.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 271.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1084 KK na 1084 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na themanini na tano

Elfu moja na themanini na tano ni namba inayoandikwa 1085 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1084 na kutangulia 1086.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 7 x 31.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1085 KK na 1085 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na themanini na sita

Elfu moja na themanini na sita ni namba inayoandikwa 1086 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1085 na kutangulia 1087.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 181.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1086 KK na 1086 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na themanini na saba

Elfu moja na themanini na saba ni namba inayoandikwa 1087 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1086 na kutangulia 1088.

1087 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1087 KK na 1087 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Elfu moja na themanini na nane

Elfu moja na themanini na nane ni namba inayoandikwa 1088 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1087 na kutangulia 1089.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 1088 KK na 1088 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Visiwa vya Shetland

Shetland (au Visiwa vya Shetland) ni funguvisiwa upande wa kaskazini ya Uskoti (Scotland). Inahesabiwa kuwa sehemu ya Uskoti.
 
Visiwa vya Shetland viko baharini kati ya Visiwa vya Faroe na Visiwa vya Orkney. Visiwa vikubwa zaidi huitwa Mainland, Yell, Unst, Fetlar, Whalsay na Bressay. 

Kwa jumla kuna visiwa 100 na kati yake 16 vinakaliwa na watu 22,920. Wengi wana asili ya Uskoti. Karibu nusu ni Wakristo, hasa Waprotestanti. Wengine wengi hawana dini yoyote.

Makao makuu ya utawala na mji mkubwa ni Lerwick. Mji wa pili unaitwa Scalloway nao ni kitovu cha kihistoria.

Eneo
Funguvisiwa hili liko mpakani kati ya Bahari Atlantiki upande wa magharibi na Bahari ya Kaskazini upande wa mashariki.
 
Eneo la nchi kavu ni km² 1,426 na theluthi mbili zake ni eneo la kisiwa cha Mainland. 

Tabianchi ni nusu aktiki na si baridi sana kutokana na athira ya mkondo wa ghuba. 

Mwinuko wa juu ni kilima cha Ronas Hill chenye kimo cha mita 449 juu ya usawa wa bahari.

Uchumi
Uchumi wa visiwa unategemea uvuvi, kilimo na hasa ufugaji wa kondoo.

Mwaka 1969 mafuta ya petroli yaligunduliwa yakawa chanzo kipya cha mapato.

Marejeo 

 
Visiwa vya Atlantiki
Mtango wa Afrika

Mitango ya Afrika ni spishi za mimea za Afrika kwenye jenasi Momordica katika familia Cucurbitaceae. Matunda yao yanafanana na matango na kwa kawaida yana rangi ya nyekundu au ya machungwa yakiwa yameiva. Mbegu zao zimepambika kwa mpako mwekundu kama upepe wa maharagwe.

Spishi za Afrika zilizochaguliwa
 Momordica balsamina, Mtango-zeri
 Momordica boivinii, Mtango wa Boivin
 Momordica calantha, Mtango Maua-marembo
 Momordica charantia, Mtango-chungu au Mkarela
 Momordica foetida, Mtango-nuka au Mnyanya-nuka
 Momordica glabra, Mtango-kipara
 Momordica henriquesii, Mtango wa Henriques
 Momordica kirkii, Mtango wa Kirk
 Momordica leiocarpa, Mtango-laini
 Momordica littorea, Mtango-pwani
 Momordica multiflora, Mtango Maua-mengi
 Momordica peteri, Mtango wa Peter
 Momordica pterocarpa, Mtango-mabawa
 Momordica rostrata, Mtango Matunda-nyoka au Mtunda-nyoka
 Momordica spinosa, Mtango-pembe

Picha

Mboga na jamaa
Dirisha

Dirisha (kutoka neno la Kiajemi; kwa Kiingereza: window) ni nafasi wazi katika ukuta au paa la jengo, katika gari n.k. Lengo lake ni kuruhusu hewa na mwanga viingie, pia watu waweze kuona nje kwa njia yake.

Kunaweza kuwa na maumbo na ukubwa tofauti, ikiwa ni pamoja na mstatili, mraba, mviringo, au maumbo ya kawaida. 

Kwa kawaida hujazwa na kioo ili kuzuia baridi na mavumbi kuingia. Baadhi ya madirisha yana kioo cha rangi, hasa mahali pa ibada. 

Kabla ya kioo kilichotumiwa madirisha, watu wa Asia walitumia karatasi kujaza shimo kwenye ukuta. Karatasi ingeacha mwanga.

Tazama pia
 Dirisha la amri
 Dirisha (tarakilishi)

Majengo
Kufuli

Kufuli ni kifaa cha madini kinachotumika kufungia vitu mbalimbali kama vile mlango, sanduku au hata sefu ya kuhifadhia pesa au vitu vya maana. 

Kufuli huwekwa kwa ajili ya ulinzi, ili kuepukana na uhalifu wa wizi au hata kupotea kwa vitu.

Kando ya aina hii ya kufuli, ambayo ni madini au chuma, kuna pia kufuli za aina nyingine ambazo hutumia njia tofauti kuhifadhi vilivyo ndani. Njia hizi ni kama neno la siri au mwambatanisho wa batoni za kubofya.

Historia za kufuli 
Mfumo wa kwanza kabisa wa kufuli ulipatikana Ninawi. Kufuli za aina hiyo zilipatikana baadaye nchini Misri ambazo zilikuwa na komeleo, kipande cha mbao na ufunguo wa kufungulia kufuli. 

Kufuli ya kwanza ya chuma ilitengenezwa na mvumbuzi Theodoros wa Samos (karne ya 6 KK).

Waroma wa hapo jadi pia walikuwa na mazoea ya kuweka bidhaa zao za maana katika visanduku na baadaye kuning'iniza funguo shingoni. Hili lilikuwa na madhumuni mawili. Kwanza, liliweza kuhifadhi bidhaa zake kutokana na wizi na pili liliwaambia watu kuwa yeye alikuwa tajiri mwenye vitu vya maana.

Kufuli za leo
Kwa sababu ya teknolojia, kufuli za leo zinatofautiana sana na kufuli za hapo kale. Haya yaliletwa na mabadiliko katika sekta ya viwanda (Mapinduzi ya Viwandani) katika karne ya 18.

Kufuli za leo ni kama vile
 Kufuli za kieletroniki ambazo hufunguliwa kwa kawi za umeme
 Kufuli za rimoti zisizo na ufunguo
 Kufuli za kufungua baada ya kubofya kwa kibodi.

Viungo vya nje 
 Lock (security device)
 History of locks

Teknolojia
Programu ya kompyuta

Programu ya kompyuta ni mkusanyo wa maelekezo ambayo hufanya kazi maalumu wakati mkusanyo huo unafanywa na kompyuta. Kompyuta inahitaji mipango ya kufanya kazi na inatekeleza maelekezo ya programu katika kitengo cha usindikaji kuu. 

Programu ya kompyuta mara nyingi imeandikwa katika lugha ya kompyuta. Kutoka mpango katika fomu yake ya kurasa ya kibinadamu, mwandishi huweza kupata code ya fomu - fomu inayojumuisha maelekezo ambayo kompyuta inaweza kutekeleza moja kwa moja. Vinginevyo, programu ya kompyuta inaweza kutekelezwa kwa msaada wa mkalimani.

Sehemu ya programu ya kompyuta ambayo hufanya kazi iliyoeleweka inajulikana kama algorithm. Mkusanyo wa programu za kompyuta, maktaba, na data zinazohusiana zinajulikana kama programu. Programu za kompyuta zinaweza kuhesabiwa pamoja na mistari ya kazi.

Viungo vya nje 

Kompyuta
Ufugaji wa kuku

Ufugaji wa kuku ni aina ya uvyazaji wa kale sana.

Kuku ni viumbehai aina ya ndege wasioweza kupaa kama baadhi ya ndege wengine. 

Kuku wana faida kubwa katika maisha ya mwanadamu yeyote yule: kwanza wao na mayai yao ni chakula kwetu, pia wanaweza kutumika katika shughuli mbalimbali za biashara na kutupatia faida. 

Kuku huhitaji joto la kawaida ili kuweza kukua vizuri, la sivyo ukuaji wao utakuwa duni na hata kuja kufa.

Wafugaji wa kuku wanatakiwa kuwa makini katika kuwapatia viumbe hawa huduma za msingi ili wasidhurike.

Vifaranga ni vitoto vya tetea. Ufugaji wa vifaranga unaweza kuwa na faida au hasara. Humu tutaelezea njia za kupata vifaranga wazuri .

Kwa nini kuwa na vifaranga wengi wa umri mmoja?
1. Kutunza kuku kitaalam kwa urahisi.

2. Kupata mayai mengi kwa wakati mmoja.

3. Kuuza kuku wengi kwa wakati mmoja n.k.

Sifa za tetea wa kuatamia 
1. Kuku mwenye umbo kubwa

2. Mwenye historia nzuri ya kuhatamia na hatimaye kutotoa vifaranga.

Sifa za mayai ya kuatamisha
1. Yasiwe machafu wala yasiwe na nyufa.

2. Yasiwe makubwa sana au ya duara, yasiwe na uvimbe.

Chumba cha kuatamia
1. Kuku wanaohatamia watengwe katika chumba ili kuondoa tatizo la kutagiana.

2. Mlango na dirisha yawekwe wavu ili muda wa mchana mwanga na hewa viweze kuingia ndani.

3. Chumba kiwe na nafasi ya kutosha ya kuweka viota, chakula na maji

Chakula na maji
Kuku wanaohatamia wapewe chakula cha kuku wakubwa wanaotaga  cha kutosha muda wote kiwemo kwa kuwa kuku hawa hutoka wakati tofauti pia majani, mboga-mboga na maji ya kunywa ni muhimu sana. Vyote hivi viwekwe kwenye chumba ambacho kuku wanahatamia ili kumfanya kuku asiende umbali mrefu kutafuta chakula pia kuyaacha mayai kwa muda mrefu.

Changamoto za kuku wanaoatamia
1. Huhitaji sehemu kubwa kwa sababu, ili upate vifaranga wengi, unahitaji kuku wengi wanaotamia.

2. Kuwepo kwa wadudu kama utitiri na kutopatikana kwa chakula cha kutosha husababisha kuku kutoka toka nje na kwenda mbali na kusababisha mayai kuharibika.

3. Kuku kupata magonjwa wakati wanapotamia.

4. Kutokuwa na kipimo cha kupimia mayai yaliyo na mbegu.

Ukizingatia mambo haya utapata vifaranga wazuri wa kufuga na hata wa kuuza.

Uchumi
Ufugaji
Kuku
Madhabahu (kundinyota)

Madhabahu (Ara kwa Kilatini na Kiingereza)   ni jina la kundinyota kwenye angakusi ya Dunia yetu.

Mahali pake
Madhabahu lipo jirani na kundinyota la Nge (pia Akarabu, lat. Scorpius) na   Pembetatu ya Kusini (Triangulum Australe).  Njia Nyeupe inapita katika sehemu ya Madhabahu.

Jina
Madhabahu ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. Lipo pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia.  Jina linatoka katika mitholojia ya Ugiriki ya Kale ambako Zeus alitoa kiapo cha kupambana na majitu wa Titani mbele ya madhabahu au altare ya kuchomea sadaka.

Nyota
Nyota angavu zaidi ni α Alfa Arae yenye mwangaza unaoonekana wa 2.93 mag ikiwa umbali kutoka Dunia wa miakanuru 270 na  Beta Arae yenye mwangaza wa 2.85. Kuna nyota 7 zenye sayari.  Mu Arae inayofanana na Jua ina sayari nne na Gliese 676 ambayo ni nyota kibete nyekundu ina sayari nne pia.

Tanbihi

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 336 ff (online kwenye archive.org)
Tumbo la uzazi

Uterasi (kutoka Kilatini "uterus") ni kiungo kikuu cha uzazi wa kike. 

Katika binadamu, mwisho wa uzazi, kizazi cha uzazi, hufungua ndani ya uke, wakati mwingine, fundus, unashirikiana na mizigo ya fallopian. Ni ndani ya uterasi kwamba fetus inakua wakati wa ujauzito. Uterasi ina aina tofauti katika wanyama wengine wengi na kwa wengine kuna uteri mbili tofauti kama uterasi duplex.

Muundo 
Uterasi iko ndani ya pelvic mara moja nyuma na karibu kukabiliana na kibofu cha mkojo, na mbele ya sigmoid. Uterasi wa binadamu ni mviringo na una urefu wa 7.6 cm (3 in.) urefu wa 4.5 cm (upande wa pili) na nene 3.0 cm. Kibofu cha kawaida cha watu wazima kina uzito wa gramu 60. 

Uterasi unaweza kugawanywa katika sehemu nne: Fundus, corpus (mwili), seviksi na os ya ndani. Mimba ya kizazi huingia ndani ya uke. Uterasi unafanyika katika nafasi ndani ya pelvis kwa kuvuta kwa fascia ya mwisho, ambayo huitwa mishipa. Mishipa hii ni pamoja na mishipa ya kardinali, na mishipa ya uterosacral. Inafunikwa na aina ya karatasi kama karatasi ya peritoneum, ligament pana.

Viungo vya mwili
Uzazi
Kupika

Kupika ni mchakato wa kuandaa chakula ili kiliwe. Mahali ambapo watu wanafanya hivyo ni jikoni, nao wanaitwa wapishi. 

Joto linaweza kufanywa kwa moto kwa kutumia kuni, mkaa, nishati ya jua au kwa jiko la kutumia umeme. 

Tanuri ni sehemu ya jiko ambalo ni kama sanduku. Watu hujenga sehemu hizo kwa kutumia matofali au udongo. 

Kuna njia mbalimbali za kupika chakula. Tunachemsha chakula kwa kukipika ndani ya maji, kukaanga chakula kwa kukipikia siagi kali na mafuta, kuchoma nyama kwa kuiweka juu ya moto au kutumia jiko la kisasa la kuchomea nyama zinazotumia makaa, stima au gesi.

Tanbihi

Marejeo
 https://en.wikipedia.org/wiki/Cooking
 https://en.wikipedia.org/wiki/Frying
 https://en.wikipedia.org/wiki/Deep_frying
 https://en.wikipedia.org/wiki/Baking
 https://en.wikipedia.org/wiki/Grilling
 https://en.wikipedia.org/wiki/Barbecue

Chakula
ICBM

ICBM (kifupisho cha maneno ya Kiingereza intercontinental ballistic missile) ni kombora ambalo linaweza kusafiri umbali mkubwa, hivyo linaweza kutumika kutoka bara moja hadi lingine. 

Kombora linaweza kubeba bomu. Hii inaweza kuwa kombora la kawaida au la nyuklia. Leo, mara nyingi, ni makombora ya nyuklia.

ICBM ni kombora linaloongozwa likisafiri umbali wa kawaida wa kilomita 5,500 (mi 3,400), hasa lililoundwa kwa ajili ya utoaji silaha za nyuklia (kutoa moja au zaidi ya makombora ya nyuklia). 

Vile vile, silaha za kawaida, za kemikali, na za kibiolojia zinaweza kutolewa kwa ufanisi tofauti, lakini hazijawahi kutumika kwenye ICBM. Miundo ya kisasa inasaidia magari mengi yenye uhamisho yenye ufanisi (MIRVs), na kuruhusu kombora moja kubeba makombora kadhaa, ambayo kila moja linaweza kushambulia lilicholenga.

ICBM ya awali yalikuwa na usahihi mdogo, ambayo yaliwafanya kuwa yanafaa kutumika tu kwa malengo makuu, kama vile miji. Vita dhidi ya malengo ya kijeshi bado vilitaka matumizi ya mshambuliaji wa kibinadamu sahihi zaidi. 

Miundo ya pili na ya kizazi cha tatu (kama vile mlinzi wa amani ya LGM-118) inalenga kwa usahihi na uhakika ambapo hata malengo machache yanaweza kushambuliwa kwa ufanisi.

ICBM hutofautiana kwa kuwa na aina kubwa na kasi zaidi kuliko makombora mengine ya kibalistiki: makombora ya kibalistiki mbalimbali (IRBMs), makombora ya kibalistikii ya katikati (MRBMs), makombora ya kibalistiki  ya umbali mfupi (SRBMs) na makombora ya kibalistiki ya silaha(TBMs). Makombora ya umbali mfupi na ya kati yanajulikana pamoja kama makombora ya kibalistiki ya thiata. 

Kutokana na kuundwa kwa ICBM, Marekani imeunda teknolojia ya kukabiliana na makombora ya Kibalistic inayoitwa THAAD (Terminal Altitude Area Defense).

Silaha
Mchoro

Mchoro ni neno la Kiswahili ambalo linatokana na kitenzi kuchora. 

Kwa lugha ya Kiingereza neno mchoro hujulikana kama picture, ambalo Waswahili wameligeuza na kuliandika picha, hivi jinsi walivyoliandika neno hili ndivyo wanavyolitamka. Hata hivyo picha inaweza kuwa na maana nyembamba zaidi, hasa ya picha zilizopigwa kwa kamera au chombo kingine cha kielektroniki.

Kumbe mchoro unadai mtu achore mwenyewe.

Uchoraji
Kalamu

Kalamu (kutoka neno la Kiarabu) ni kifaa cha risasi (kaboni) au kiwekwacho wino na kutumiwa kuandikia.

vifaa
Ofisi

Ofisi kwa ujumla ni chumba au eneo lingine ambalo kazi ya utawala hufanywa, lakini pia inaweza kuonyesha nafasi katika shirika na kazi maalum zinazohusiana nayo (tazama afisa, mmiliki wa ofisi) kutimiza wajibu wa mtu. Katika hali ya sasa ofisi kawaida inahusu sehemu ambako huajiri wafanyakazi wa kuvaa shati jeupe. 

Ikiwa hutumiwa kama kivumbuzi, neno "ofisi" linaweza kutaja kazi zinazohusiana na biashara. Kama ilivyo kwa James Stephenson, "Ofisi ni sehemu ya biashara inayojitolea kwa uongozi na ushirikiano wa shughuli zake mbalimbali." Kisheria, kampuni au shirika lina ofisi mahali popote ambazo zina uwepo rasmi, hata ikiwa uwepo huo una, kwa mfano, ghala badala ya ofisi. 

Ikiwa ni ofisi ndogo, kama vile benchi katika kona ya biashara ndogondogo ya kawaida, kupitia sakafu nzima ya majengo, mpaka ikiwa ni pamoja na majengo makubwa yaliyotolewa kabisa kwa kampuni moja. 

Ofisi za kale zilikuwa sehemu ya jumba au hekalu kubwa. Miaka 1000-1300 iliona kuongezeka kwa mahali ambapo barua nyingi za serikali ziliandikwa na ambapo sheria zilikopiwa katika utawala wa ufalme. 

Pamoja na ukuaji wa mashirika makubwa, katika karne ya 18, nafasi za kwanza za kujengwa kwa madhumuni zilijengwa. Mapinduzi ya Viwanda yalipostawi katika karne ya 18 na 19, viwanda vya benki, reli, bima, rejareja, mafuta ya petroli, na simu vilikua kwa kiasi kikubwa, na makarani wengi walihitajika. Kwa sababu hiyo ofisi zaidi zilihitajika kwa shughuli hizi na kuruhusu mameneja kuona kirahisi wafanyakazi. 

Hata hivyo, katikati ya karne ya 20, ikawa dhahiri kuwa ofisi inayofaa ilihitaji busara katika udhibiti wa faragha, na hatua kwa hatua mfumo wa chumba ulibadilishwa. 

Lengo kuu la mazingira ya ofisi ni kusaidia washiriki wake katika kufanya kazi yao. Kazi katika ofisi hutumiwa kwa shughuli za kawaida za ofisi kama vile kusoma, kuandika na kazi za kompyuta. Kuna aina tisa ya ofisi, kila moja kusaidia shughuli tofauti. Mbali na vyumba vya mtu binafsi, kuna vyumba vya mkutano, viungio, na nafasi za shughuli za msaada, kama vile kupiga picha na kusafirisha. Ofisi nyingine pia zina eneo la jikoni ambako wafanyakazi wanaweza kuandaa chakula cha mchana. 

Kuna njia nyingi za kupanga nafasi katika ofisi nazo zinatofautiana kulingana na kazi, mitindo ya usimamizi na utamaduni wa kampuni maalumu yanaweza kuwa muhimu zaidi. 

Wakati ofisi zinaweza kujengwa karibu na eneo lolote na karibu na jengo lolote, baadhi ya mahitaji ya kisasa ya ofisi hufanya iwe vigumu zaidi, kama vile mahitaji ya umeme, mitandao, na usalama. 

Kusudi la msingi la jengo la ofisi ni kutoa mahali pa kazi na mazingira ya kazi hasa kwa wafanyakazi wa utawala na usimamizi. Mara nyingi wafanyakazi hao huchukua maeneo ya ndani ya jengo la ofisi, na kwa kawaida hutolewa na madawati, kompyuta na vifaa vingine vinavyohitajika ndani ya maeneo haya.

Majengo
Mwanafunzi

Mwanafunzi ni mtu anayehudhuria taasisi ya elimu. Kwa maana pana zaidi ya neno, mwanafunzi ni mtu yeyote anayejitahidi kujifunza au kukua kwa uzoefu wa mada fulani, ikiwa ni pamoja na watu wazima wa kazi ambao wanachukua elimu ya ufundi au kurudi chuoni.

Nchini Uingereza wale wanaohudhuria chuo kikuu huitwa "wanafunzi". Nchini Marekani, na hivi karibuni pia Uingereza, neno "mwanafunzi" linatumika kwa makundi mawili: shule na wanafunzi wa chuo kikuu. 

Ukizungumzia juu ya kujifunza nje ya taasisi, "mwanafunzi" pia hutumiwa kutaja mtu anayejifunza kwa mtu fulani akiwa mfuasi wake.

Afrika

Nigeria 
Nchini Nigeria, elimu imewekwa katika mfumo wa nne unaojulikana kama mfumo wa elimu wa 6-3-3-4. Inamaanisha miaka sita katika shule ya msingi, miaka mitatu katika sekondari junior, miaka mitatu katika sekondari mwandamizi, tena miaka minne chuo kikuu. Hata hivyo, idadi ya miaka ambayo itatumiwa chuo kikuu inategemea zaidi mafunzo. 

Kozi nyingine zina urefu wa kujifunza kuliko nyingine. Wale katika shule ya msingi, pamoja na wale walio shule ya sekondari, na wale wa chuo kikuu, wote wanajulikana kama wanafunzi.

Asia

Bangladesh
Elimu ya msingi ni ya lazima nchini Bangladesh. Ni uhalifu wa karibu sana wa kutuma watoto shule ya msingi wakati wa umri wa kwenda shule. Lakini si uhalifu wa kuadhibiwa (kutuma watoto kufanya kazi badala ya shule ni uhalifu). Kwa sababu ya hali ya kijamii na kiuchumi ya Bangladesh, kazi ya watoto wakati mwingine ni halali. Lakini mlezi lazima ahakikishe elimu ya msingi. Kila mtu anayejifunza katika taasisi yoyote au hata kwenye mtandao anaweza kuitwa mwanafunzi huko Bangladesh. Wakati mwingine wanafunzi wanaofanya elimu ya shahada ya kwanza wanaitwa shahada ya kwanza na wanafunzi kuchukua elimu ya baada ya kuhitimu wanaweza kuitwa baada ya wahitimu.

Australia

New Zealand
Nchini New Zealand, baada ya shule ya chekechea au kabla ya shule, ambayo huhudhuria kutoka umri wa miaka mitatu hadi mitano, watoto huanza shule ya msingi, 'Mwaka wa kwanza', akiwa na umri wa miaka mitano. Mwaka mmoja hadi sita ni Shule ya Msingi, ambapo watoto huhudhuria shule za mitaa katika eneo hilo kwa kikundi hicho cha mwaka. Kisha Mwaka wa Saba na Mwaka wa nane ni wa kati, na kutoka mwaka wa tisa mpaka mwaka wa kumi na tatu, mwanafunzi atahudhuria shule ya sekondari au chuo kikuu.  
 

Elimu
Petrus Plancius

Petrus Plancius (1552 – 15 Mei 1622) alikuwa mwanatheolojia, mchungaji wa Kanisa la Kireformed, mwanaastronomia na mchoraji wa ramani kutoka Flandria aliyeishi miaka mingi huko Uholanzi.

Tangu mwaka 1589 alianza kuchora ramani za nyota ambako aliingiza mara ya kwanza kundinyota nyingi za nusutufe ya kusini zilizoanza kujulikana Ulaya baada ya mabaharia wa Ulaya kuzunguka dunia yote. Hapo alichora mara ya kwanza Salibu, Pembetatu ya Kusini na Mawingu ya Magellan.

Mwaka 1595 Plancius alimwomba nahodha Mholanzi Pieter Dirkszoon Keyser kukusanya vipimo vya nyota za kusini zisizopimwa bado, akazipanga katika makundinyota mapya 12 na hizi zilikuwa Nzi (Musca), Ndege wa Peponi (Apus), Kinyonga (Chamaeleon), Panji (Dorado), Kuruki (Grus), Nyoka Maji (Hydrus), Mhindi (Indus), Tausi (Pavo), Zoraki (Phoenix), Pembetatu ya Kusini (Triangulum Australe), Tukani (Tucana) na Panzimaji (Volans) akaziweka zote katika globus yake ya nyota. 

Mwaka 1612 aliongeza makundinyota mawili kwenye nusutufe ya kaskazini akipanga humo nyota ambazo hazikuwa bado sehemu ya makundinyota yalizojulikana. Nayo ni Twiga (Camelopardalis) karibu na ncha ya anga ya kaskazini na Munukero (Monoceros) kwenye ikweta ya anga.

Baadaye makundinyota yake yalipokewa vile na Johann Bayer katika orodha yake na kutumiwa hadi leo katika orodha ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia.

Ramani

Marejeo

Viungo vya Nje
 Star Tales – the constellations of Petrus Plancius
 Minor planet 10648 Plancius

waliozaliwa 1552
Waliofariki 1622
Wanaastronomia wa Ubelgiji
Wachungaji wa Ubelgiji
Wanaastronomia wa Uholanzi
Wachungaji wa Uholanzi
Ndege wa Peponi (kundinyota)

Ndege wa Peponi (kwa Kilatini na Kiingereza Apus)   ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu.

Mahali pake
Ndege wa Peponi liko jirani na kundinyota  Pembetatu ya Kusini (Triangulum Australe). Pia lipo karibu na Nyota angavu la Rijili Kantarusi.

Jina
Ndege wa Peponi   linapatikana kati ya makundinyota yaliyobuniwa tangu mabaharia Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota ya kusini. Kundinyota hili lilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius. 

Keyser alitumia jina la Kiholanzi la De Paradijs Voghel (Ndege wa Peponi, wa paradiso) lililotajwa baadaye na jina la Kigirikiki „Apus“ yaani „bila miguu“ kwa sababu wataalamu wa Ulaya waliamini mwanzoni ya kwamba Ndege wa Peponi hawana miguu. Baadaye ndege hawa waliitwa "ndege wa paradiso" kutokana na rangi nyingi za kupendeza walizo nazo. Leo liko kati ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia

Nyota
Nyota angavu zaidi ni α Alfa Apodis yenye mwangaza unaoonekana wa 3.83 mag . ikiwa umbali wa Dunia wa miakanuru 447 ± 8, .Ni nyota jitu yenye kipenyo mara 48 kuliko Jua  na uangavu halisi mara 928 kulio Jua. Halijoto usoni ni 4312 K.

Tanbihi

Marejeo
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 336 ff (online kwenye archive.org)
Ndege wa Peponi

Ndege wa Peponi (:en:Bird-of-paradise) ni ndege wa familia ya Paradisaeidae ambao ni wadogo wakiwa maarufu kwa manyoya yao marefu na yenye rangi nyingi. Wanaishi huko Indonesia, Papua New Guinea na Australia ya Mashariki. Wanaojulikana zaidi ni hao wa jenasi Paradisaea pamoja na spishi ya Paradisaea apoda.

Paradisaea apoda alipokea jina "apoda" (bila miguu) kwa sababu Linnaeus aliamini ndege hao hawana miguu. Sababu yake inaaminiwa kuwa mifano ya kwanza ilitumwa kwa miguu iliyokatwa. Kwa hiyo ndege hao wenye rangi za kuvutia waliaminiwa kuwa "ndege kutoka peponi" au kutoka paradiso wasiohitaji kugusa ardhi wala matawi ya miti.

Kundinyota la Ndege wa Peponi lilipokea jina lake la Kigiriki "Apus" (bila miguu) kutokana kwa ndege hizi.

Passeriformes