LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Tango

Tango ni tunda mojawapo lenye maji mengi (kama vile tikitimaji) ambalo linabeba virutubisho kama vile Vitamini B, C, K, Potassium na Manganese.

Mmea wake, mtango, una jina la kisayansi Cucumis sativus na una asili ya India.

Matunda
Mia saba ishirini na saba

Mia saba ishirini na saba  ni namba inayoandikwa 727 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 726 na kutangulia 728. 

727 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 727 KK na 727 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Matilda wa Ringelheim

Matilda wa Ringelheim (kwa Kijerumani Mathilde von Ringelheim; 894/897 – 14 Machi 968) alikuwa malkia mdogo wa Saxony kuanzia mwaka 912 na malkia wa Ujerumani mzima kuanzia mwaka 919 kutokana na ndoa yake na Henry I, mfalme wa kwanza wa nasaba ya Otto. 

Mke mwaminifu kabisa, alikuwa na unyenyekevu na subira sana; pia alijitahidi kusaidia watu fukara na kujenga hospitali na monasteri.

Baada ya kufiwa mumewe mwaka 936, alianzisha abasia ya Quedlinburg kwa heshima yake. Matilda aliishi hadi kuona Dola la Roma la Magharibi kuanzishwa tena na mwanae wa kwanza, Otto I aliyetiwa taji mwaka 962. 

Baada ya hapo alikwenda kutawa katika abasia hiyo ambapo ndipo alipofariki.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake, 14 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
Widukind, Res gestae Saxonicae, ed. Paul Hirsch and H.-E. Lohmann, Die Sachsengeschichte des Widukind von Korvei. MGH SS rer. Germ. in usum scholarum 60. Hanover, 1935. Available online from the Digital Monumenta Germaniae Historica
Vita Mathildis reginae antiquior (c. 974,  written for her grandson Otto II), ed. Bernd Schütte. Die Lebensbeschreibungen der Königin Mathilde. MGH SS rer. Germ. in usum scholarum 66. Hanover, 1994. 107-142. Available from the Digital MGH; ed. Rudolf Koepke. MGH SS 10. 573-82; tr. in Sean Gilsdorf, Queenship and Sanctity, 71-87.
Vita Mathildis reginae posterior (c. 1003, written for her great-grandson Henry II), ed. Bernd Schütte. Die Lebensbeschreibungen der Königin Mathilde. MGH SS rer. Germ. in usum scholarum 66. Hanover, 1994. 143-202. Available from the Digital MGH; ed. Georg Pertz. MGH SS 4: 282-302; tr. in Sean Gilsdorf, Queenship and Sanctity, 88-127.

Marejeo
Corbet, Patrick. Les saints ottoniens. Sainteté dynastique, sainteté royale et sainteté féminine autour de l'an mil. Thorbecke, 1986. Description (external link)
Gilsdorf, Sean. Queenship and Sanctity: The Lives of Mathilda and the Epitaph of Adelheid. Catholic University of America Press, 2004. Description (external link) 
Glocker, Winfrid. Die Verwandten der Ottonen und ihre Bedeutung in der Politik. Böhlau Verlag, 1989. 7-18.
Schlenker, Gerlinde. Königin Mathilde, Gemahlin Heinrichs I (895/96-968). Aschersleben, 2001.
Schmid, Karl. "Die Nachfahren Widukinds," Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters 20 (1964): 1-47.
Schütte, Bernd . Untersuchungen zu den Lebensbeschreibungen der Königin Mathilde. MGH Studien und Texte 9. Hanover, 1994. ISBN 3-7752-5409-9.
Stinehart, Anne C. "Renowned Queen Mother Mathilda:" Ideals and Realities of Ottonian Queenship in the Vitae Mathildis reginae (Mathilda of Saxony, 895?-968)." Essays in history 40 (1998). Available online

Viungo vya nje

Waliozaliwa 895
Waliofariki 968
Watakatifu wa Ujerumani
Mia saba ishirini na nane

Mia saba ishirini na nane  ni namba inayoandikwa 728 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 727 na kutangulia 729. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 7 x 13.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 728 KK na 728 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Matembele

Matembele ni majani ya viazi vitamu ambayo hutumika kama mboga kwa kuliwa na chakula na pia ina virutubisho vifuatavyo: Protini, Niacin, Calcium na madini ya chuma.

Jinsi ya kupika
Andaa sufuria, nyanya, vitunguu, mafuta ya kula, pia andaa jiko la kupikia kama ni jiko la umeme, jiko la gesi au jiko la mkaa. 

Kisha chambua matembele yako vizuri, katakata matembele yako kwa kisu, weka kwenye chombo cha kuosha, osha mara mbili au mara tatu kuondoa udogo au mchanga. Baada ya kuhakikisha mboga zako ni safi, kata vitunguu, kisha weka kwenye sufuria vitunguu vyako tayari kuanza mapishi. Washa jiko lako kisha weka sufuria uliyokatia vitunguu, tia mafuta ya kula kwenye sufuria. Baada ya hapo subiri kidogo vitunguu vyako viive; wakati unasubiri vitunguu viive katakata nyanya zako. Pia unaweza kuongeza viungo vingine kama vile karoti na pilipilihoho. Baada ya kuhakikisha umekata nyanya zako vizuri na viungo vingine, weka nyanya zako na viungo vingine kwenye kitunguu kinachoendelea kuiva, kisha koroga kupata mchanganyiko mzuri. Baada ya kupata mchanganyiko na rojo nzuri, weka chumvi, kisha weka matembele yako. Subiri dakika chache ili yaive. Yakishaiva, epua na hifadhi mboga yako kwenye chombo safi, tayari kwa kuliwa. 

Watu wengine hupenda matembele yasiyo na viungo vingi, hupendelea kupika kwa kitunguu, chumvi na mafuta ya kula pekee.

Chakula cha Kiafrika
Mia saba ishirini na tisa

Mia saba ishirini na tisa  ni namba inayoandikwa 729 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 728 na kutangulia 730. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 (au 36).

Matumizi
 Namba hurejea miaka 729 KK na 729 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba thelathini

Mia saba thelathini  ni namba inayoandikwa 730 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 729 na kutangulia 731. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 73.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 730 KK na 730 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba thelathini na moja

Mia saba thelathini na moja  ni namba inayoandikwa 731 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 730 na kutangulia 732. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 43.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 731 KK na 731 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba thelathini na mbili

Mia saba thelathini na mbili  ni namba inayoandikwa 732 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 731 na kutangulia 733. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 61.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 732 KK na 732 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba thelathini na tatu

Mia saba thelathini na tatu  ni namba inayoandikwa 733 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 732 na kutangulia 734. 

733 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 733 KK na 733 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba thelathini na nne

Mia saba thelathini na nne  ni namba inayoandikwa 734 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 733 na kutangulia 735. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 367.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 734 KK na 734 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Fuu (tunda)

Fuu (pia furu) ni tunda lilikalo la mti mfuu ambao unakua porini lakini kupandwa katika bustani na mbuga pia. Mara nyingi mafuu mabivu huwa meusi au ya rangi ya zambarau iliyokoza.

Matunda
Mia saba thelathini na tano

Mia saba thelathini na tano  ni namba inayoandikwa 735 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 734 na kutangulia 736. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 7 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 735 KK na 735 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Heribert wa Cologne

Heribert wa Cologne (kwa Kijerumani: Heribert von Köln; Worms, Ujerumani, 970 hivi; Cologne, Ujerumani 16 Machi 1021) alikuwa Chansella wa Dola Takatifu la Roma chini ya kaisari Otto III.

Alipochaguliwa kuwa Askofu mkuu wa Cologne, kinyume cha matakwa yake, aliangaza mfululizo waklero na walei kwa mifano yake ya uadilifu, aliouhamasisha kwa mahubiri yake pia.

Aliheshimiwa sana akiwa hai akatangazwa na Papa Gregori VII kuwa mtakatifu mwaka 1075 hivi.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, 16 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

 Heribert von Köln (with picture of shrine) 
 http://www.catholic.org/encyclopedia/view.php?id=205

Waliozaliwa 970
Waliofariki 1021
Maaskofu Wakatoliki
Machansela wa Ujerumani
Watakatifu wa Ujerumani
Mia saba thelathini na sita

Mia saba thelathini na sita  ni namba inayoandikwa 736 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 735 na kutangulia 737. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 23.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 736 KK na 736 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Kongosho

Kongosho (kwa Kiingereza "pancreas") ni sehemu ya mwili wa binadamu na wanyama mbalimbali. 

Ni sehemu ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula ambayo Insulin ni kichocheo au homoni ambayo kazi yake ni kuondoa glucose katika damu na kuingiza katika misuli, seli za mafuta na ini na hutumika kama nishati mwilini.

Mwili
Mia saba thelathini na saba

Mia saba thelathini na saba  ni namba inayoandikwa 737 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 736 na kutangulia 738. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 67.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 737 KK na 737 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba thelathini na nane

Mia saba thelathini na nane  ni namba inayoandikwa 738 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 737 na kutangulia 739. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 9 x 41.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 738 KK na 738 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba thelathini na tisa

Mia saba thelathini na tisa  ni namba inayoandikwa 739 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 738 na kutangulia 740. 

739 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 739 KK na 739 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba arobaini

Mia saba arobaini ni namba inayoandikwa 740 kwa tarakimu za kawaida na DCCXL kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 739 na kutangulia 741. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 37.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 740 KK na 740 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba arobaini na moja

Mia saba arobaini na moja  ni namba inayoandikwa 741 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 740 na kutangulia 742. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 13 x 19.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 741 KK na 741 BK.

Tanbihi

Namba asilia
James Alan McPherson

James Alan McPherson (16 Septemba 1943 – 27 Julai 2016) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1978, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Elbow Room.

Waliozaliwa 1943
Waliofariki 2016
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Norman Mailer

Norman Kingsley Mailer (31 Januari 1923 – 10 Novemba 2007) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1980, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Executioner's Song. Pia, kitabu chake "Armies of the Night" kilimpatia Tuzo ya Pulitzer kwa jumla isiyo bunilizi.

Waliozaliwa 1923
Waliofariki 2007
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
John Kennedy Toole

John Kennedy Toole (17 Desemba 1937 - 26 Machi 1969) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. 

Wakati wa maisha yake, riwaya zake hazijapokelewa hadharani. Kwa hiyo, na pamoja na kupatwa na unyogovu, Toole akajiua akiwa na umri wa miaka 31 tu. 

Kumbe, mwaka wa 1981, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake A Confederacy of Dunces, iliyotolewa baada ya kifo chake tu.

Waliozaliwa 1937
Waliofariki 1969
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Yohane wa Nepomuk

Yohane wa Nepomuk (kwa Kicheki: Jan Nepomucký; kwa Kijerumani: Johannes Nepomuk; kwa Kilatini: Ioannes Nepomucenus; Nepomuk, 1345 hivi – Prague, 20 Machi 1393) alikuwa padri wa Bohemia (leo nchini Ucheki). Aliuawa kwa kutoswa mtoni Vltava kutoka darajani kwa agizo la mfalme Wenseslaus IV, mfalme wa Warumi na wa Bohemia. 

Baadaye ilisimuliwa kwamba alikuwa muungamishi wa malkia na kwamba alikataa ombi la mfalme la kutoboa siri za kitubio. Kwa msingi huo anahesabiwa kama mfiadini wa kwanza wa siri ya kitubio na msimamizi dhidi ya masingizio.

Alitangazwa mwenye heri tarehe 31 Mei 1721, halafu Papa Benedikto XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 19 Machi 1729.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake, 20 Machi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 

 The "official" page of John of Nepomuk 
  Catholic Encyclopedia (1910): "St. John Nepomucene" This provides a Catholic point of view
 ''Christian Classics Ethereal Library at Calvin College: "John of Nepomuk" This provides a Protestant point of view. It was also the source of the initial version of this article.
 Zdarns.cz
 St. John Nepomuk, Martyr at the Christian Iconography web site

Waliozaliwa 1340
Waliofariki 1393
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Ucheki
Katarina wa Uswidi

Katarina wa Uswidi (kwa Kiswidi: Katarina Ulfsdotter au Katarina av Vadstena) (1332 hivi - 24 Machi 1381) alikuwa mwanamke wa ukoo bora wa Uswidi ambaye anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Machi.

Maisha
Katarina alikuwa binti Ulf Gudmarsson, Mtawala wa Ulvåsa, na mama yake alikuwa mtakatifu Birgita wa Sweden.

Akiwa na umri wa miaka 12/13, aliolewa na Eggert van Kyren, lakini alimfanya akubali waishi kama kaka na dada. Mwaka 1349 aliongozana na mama yake kuhiji Roma, na huko aliarifiwa kifo cha mume wake.

Alibaki na mama na kuongozana naye katika safari zake hadi Nchi Takatifu. Birgita alipofariki, Katarina alirudi Uswidi na maiti akimzika katima monasteri kubwa ya Vadstena iliyoanzishwa na marehemu, akawa abesi akijitahidi kulea jumuia kufuatana na kanuni ya mama yake. Ndiyo sababu huo "Utawa wa Mwokozi Mtakatifu" ukajulikana kama Wabirgita. 

Miaka kadhaa baadaye alirudi Roma ili kushughulikia suala la mama yake kutangazwa mtakatifu. Akiishi huko miaka 5 alifunga urafiki mkubwa na Katerina wa Siena.

Mwaka 1484, Papa Inosenti VIII aliruhusu Katarina pia aheshimiwe kama mtakatifu na sikukuu yake ilipangwa tarehe 22 Machi. Mwaka 1488, Papa huyohuyo aliruhusu masalia yake yahamishiwe Vadstena. 

Kutokana na Matengenezo ya Kiprotestanti, kesi ya kawaida ya kumtangaza mwenye heri, halafu mtakatifu haijakamilishwa.

Maandishi
Aliandika kitabu Faraja ya Roho (kwa Kiswidi cha wakati ule Siælinna tröst), ambacho nakala moja ya mwaka 1407 ipo hadi leo.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Tovuti rasmi ya masista Wabirgita 

Waliozaliwa 1332
Waliofariki 1381
Watakatifu wa Uswidi
John Updike

John Hoyer Updike (18 Machi 1932 – 27 Januari 2009) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi mara mbili, mwaka wa 1982 kwa riwaya yake Rabbit is Rich, na 1991 kwa Rabbit at Rest.

Waliozaliwa 1932
Waliofariki 2009
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Petro wa Sebaste

Petro wa Sebaste (340 hivi – 26 Machi 391) alikuwa askofu wa mji huo, Sebaste katika Armenia Ndogo. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, sawa na kaka zake Basili Mkuu, Gregori wa Nisa, na dada yao Makrina Mdogo, ambao walimuathiri sana tangu utotoni. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Machi.

Maisha
Bibi yake alikuwa Makrina Mkubwa, aliyefundishwa na Gregori Mtendamiujiza. 
Wazazi wake, Basili Mzee na Emmelia wa Kaisarea ya Kapadokia, walifukuzwa na kaisari Galerius Maximian kwa sababu ya imani hiyo, wakahamia jangwa la Ponto. 

Mtoto wa kumi na wa mwisho, Petro alilelewa na kuelekezwa kwenye maisha ya Kiroho na Makrina Mdogo.

Akiachana na masomo ya elimudunia, Petro alijitosa katika kutafakari Biblia. 

Kidogo tu baada ya Basili kufanywa askofu wa Caesarea, Petro alipewa naye upadrisho, lakini baadaye akatawa tena kama mkaapweke, akawasaidia mama na dada kuanzisha monasteri nyumbani mwao baada ya kifo cha baba. Mwenyewe aliongoza jumuia ya kiume na Makrina ile ya kike.  

Ponto na Kapadokia zilipopatwa na njaa kali, alionyesha ukarimu wake kwa kutoa mali zote za monasteri na kila alichokipata awasaidie umati uliomkimbilia. 

Mwaka 380 hivi aliteuliwa kuwa askofu wa Sebaste akaunga mkono juhudi za kaka zake dhidi ya Uario. Vilevile katika uchungaji alimfuata Basili. 

Mwaka 381 alishiriki Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli. 

Kwa ombi lake, Gregori wa Nisa aliandika vitabu vyake maarufu, Against Eunomius, Treatise on the Work of the Six Days na On the Endowment of Man.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo kwa Kiswahili
PADRE FRIDOLIN, Maisha ya Mtakatifu Makrina - ed. N.M.P. - Ndanda

Waliozaliwa 340
Waliofariki 391
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Uturuki
William Kennedy (mwandishi)

William Joseph Kennedy (amezaliwa 16 Januari 1928) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1984, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Ironweed.

Waliozaliwa 1929
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Alison Lurie

Alison Lurie (3 Septemba 1926 - 3 Desemba 2020) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. 

Mwaka wa 1985, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Foreign Affairs.

Waliozaliwa 1926
Waliofariki 2020
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Larry McMurtry

Larry Jeff McMurtry (amezaliwa 3 Juni 1936) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1986, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Lonesome Dove.

Waliozaliwa 1936
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Peter Taylor (mwandishi)

Peter Matthew Hillsman Taylor (8 Januari 1917 – 2 Novemba 1994) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1987, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake A Summons to Memphis.

Waliozaliwa 1917
Waliofariki 1994
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Anne Tyler

Anne Phyllis Tyler (amezaliwa 25 Oktoba 1941) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1989, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake Breathing Lessons.

Waliozaliwa 1941
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Oscar Hijuelos

Oscar Jerome Hijuelos (24 Agosti 1951 – 12 Oktoba 2013) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1990, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Mambo Kings Play Songs of Love.

Waliozaliwa 1951
Waliofariki 2013
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Jane Smiley

Jane Smiley (amezaliwa 26 Septemba 1949) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1992, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake A Thousand Acres.

Waliozaliwa 1949
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Robert Olen Butler

Robert Olen Butler (amezaliwa 20 Januari 1945) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1993, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake A Good Scent from a Strange Mountain.

Waliozaliwa 1945
Watu walio hai
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Akatistos

Akatistos (kwa Kigiriki: Ἀκάθιστος Ὕμνος, "utenzi usiotaka ukae") ni utenzi wa Ukristo wa mashariki kwa nafsi mojawapo ya Utatu Mtakatifu, kwa tukio fulani la kalenda ya liturujia, au kwa mtakatifu yeyote.

Akatistos ya Bikira Maria
Akatistos maarufu zaidi ni ile iliyoandikwa katika karne ya 7 kwa heshima ya Mama wa Mungu. Mtunzi wake hajulikani kwa hakika. 

Kwa sasa imeenea hata katika Kanisa la magharibi na kuna tafsiri mbili katika lugha ya Kiswahili: moja ya Waorthodoksi wa Kenya, nyingine ya Wakatoliki wa Tanzania.

Pia, kuna picha takatifu za Theotokos zinazojulikana kwa jina "Akatistos".

Tanbihi

Matini kwa Kigiriki
G. Papagiannis, Ακάθιστος Ύμνος. Άγνωστες πτυχές ενός πολύ γνωστού κειμένου. Κριτικές και μετρικές παρατηρήσεις, σχολιασμένη βιβλιογραφία. Thessaloniki 2006.

Viungo vya nje
Akathist Hymn
The Akathist Hymn and background 
Acathistus article from The Catholic Encyclopedia
Saturday of the Akathist Orthodox icon and synaxarion
Icon of the Theotokos of the Akathist-Hilandar 
Icon of the Theotokos of the Akathist-Zographou
Article with akathists to different saints
Churkin A. The Russian Akathist in the middle of 19th – beginning 20th century as a mass literature genre. Report. in Russian

Sala
Bikira Maria
Waorthodoksi
Yohane wa Misri

Yohane wa Misri (kwa Kilatini: Iohannes anchorita, Yohane mkaapweke; 300 hivi - Asyut, 394), alikuwa mmonaki katika jangwa la Nitria (kwa Kiarabu: Wadi El Natrun; kwa Kigiriki: Sketis, Skete; kwa Kiingereza pia: Scetis).  

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa hasa tarehe 17 Oktoba.

Maisha
Kisha kuwa seremala, Yohane aliacha kazi akatawa upwekeni kufuatana na wito kutoka kwa Mungu. 

Baadaye alijitenga zaidi kwa kwenda kuishi juu ya kilele cha genge fulani. 

Yohane alijulikana kwa juhudi zake za kufuata sauti ya Roho Mtakatifu hata alipodaiwa kufanya mambo yasiyo na maana ya kueleweka, kama kusogezasogeza miamba au kumwagilia miti iliyokauka. 

Alikwepa hasa kuona wanawake ili asipatwe na vishawishi, lakini miaka 50 ya mwisho ya maisha yake alikwepa watu wote. 

Augustino wa Hippo aliandika kuwa Yohane alishawishiwa na mashetani na aliponya watu kimuujiza, kwa mfano mwanamke kipofu. Pia alikuwa na karama ya unabii na alisema na watu mara mbili kwa wiki kupitia dirishani, akionyesha pengine kuna anajua siri zao na kuwatabiria yajayo, kwa mfano ushindi wa Theodosius Mkuu.

Yohane alisali mfululizo, na siku tatu za mwisho aliacha hata kula na kunywa. Alipatikana maiti chumbani, akiwa katika mkao wa sala.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Marejeo
Butler, Alban.  Lives of the Saints.  Rock Island, Illinois: Tan, 1955.

Waliozaliwa 300
Waliofariki 394
Wakaapweke
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Misri
Watakatifu wa Agano la Kale

Watakatifu wa Agano la Kale ni watu walioishi kabla ya Kristo ambao wanaheshimiwa na Wakristo wengi, na pengine na Waislamu n.k. 

Baadhi yao ni:
Abeli
Abrahamu
Adamu
Amosi 
Ana (mama wa Samweli)
Aroni
Ayubu
Baruku 
Daudi
Eleazari
Eleazari mfiadini
Elisha
Elia
Eva
Ezekieli 
Ezra
Gideoni
Habakuki
Hagai 
Henoko
Hezekia
Hosea
Isaka
Isaya 
Malaki
Melkisedek
Mika 
Musa
Nahumu 
Nathani 
Nuhu
Obadia 
Raheli
Rebeka
Ruthu
Samweli 
Sara 
Sefania 
Shemaya
Wayahudi saba na mama yao
Yakobo Israeli
Yeremia
Yoeli 
Yona 
Yosefu (babu)
Yoshua 
Zekaria

Tazama pia
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Orodha za watu
Watakatifu
Watu wa Biblia
Ana (mama wa Samweli)

Ana (kwa Kiebrania חַנָּה Ḥannāh) alikuwa mke wa Elkana na hatimaye mama wa Samweli na watoto wengine katika karne ya 11 KK kadiri inavyosimuliwa na Vitabu vya Samueli (1Sam 1:2-2:21) katika Biblia.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Manabii wa Agano la Kale 
Watakatifu wa Israeli
Watu wa Biblia
Kapa (pwani)

Kapa au wangwa (wengi: nyangwa) ni msitu unaokua katika maji ya chumvi kwenye fuko za bahari za kanda za tropiki na nusutropiki (kati ya latitudo za 25º kaskazini na 25º kusini). Jumla ya maeneo ya kapa duniani kote ilikuwa km² 137,800 (maili za mradi 53,190) katika nchi na maeneo 118 mwaka 2000.

Miti inayokua ndani ya nyangwa, kama mikoko na mikandaa, inaweza kumudu maji yenye chumvi nyingi. Na mizizi yao inaunda matawi yanayomea juu ya matope na kupumua hewa, kwa sababu matope hayana oksijeni ya kutosha. Spishi nyingine zinabebwa juu ya mizizi kama magongo.

Spishi za miti ya kapa zinazotokea Afrika ya Mashariki ni:
 Familia Acanthaceae
 Avicennia marina, Mchu (Grey mangrove)
 Familia Combretaceae
 Lumnitzera racemosa, Mkandaa dume (Tonga mangrove)
 Familia Lythraceae
 Sonneratia alba, Mliana (White mangrove)
 Sonneratia caesolaria, Mkoko-mpia (Crabapple mangrove)
 Familia Meliaceae
 Xylocarpus granatum, Mkomafi (Cannonball mangrove)
 Xylocarpus moluccensis, Mkelenge (Moluccan mangrove)
 Familia Rhizophoraceae
 Bruguiera gymnorrhiza, Mchofi au Mkoko Wimbi (Black mangrove)
 Ceriops tagal, Mkandaa (Indian mangrove)
 Rhizophora mucronata, Mkoko Magondi (Asiatic mangrove)

Picha

Marejeo

Bahari
Jiografia
Mkingili

Mkingili, mkingii, mkingiri, mkingila, mcherewa, mchongoma, mgo au mgovigovi  (Flacourtia indica) ni mti wenye miiba na majani madogo katika familia Salicaceae.

Mdara na jamaa
Magimbi

Magimbi, majimbi au nduma (Kiing. taro) ni kimoja ya vyakula vyenye asili ya sehemu ya chini ya shina la mimea fulani. Hupatikana sehemu mbalimbali duniani. Yanafanana na viazi au hata matunguu lakini huitwa mashinagimbi. Mmea wao huitwa mgimbi, mjembe, mjimbi au myugwa (Colocasia esculenta) unaoainishwa katika familia Araceae.

Magimbi hupendwa sana na watu, hasa kwenye msimu wa Ramadhani kama futari. Mara nyingi hupikwa kwa nazi. Na watu wa Unguja huita zege kwa sababu tu, chakula kitamu na ukila sana unavimbirwa haraka mno. Isitoshe hakiishi haraka tumboni. Kuna miundo mingi ya upishi wa magimbi, aidha kwa kuchemsha tu (chukuchuku) au utie na nazi (hasa kwa watu wa Pwani), yaani, Tanga, Mombasa, Kilwa, Zanzibar na kwingineko. Chakula hiki hakina tabia ya kuliwa sana katika miezi ya kawaida. Ndiyo maana upatikanaji wake wakati mwingine inakuwa vigumu kiasi. Kuna baadhi ya maneo hupatikana sana, lakini kwingineko inakuwa shida. Mara nyingi yanauzwa masokoni au katika masoko yasiyo rasmi, yaani, barabarani.  

Colocasia esculenta inasemekana ina asili ya huko kusini mwa India na Asia  ya Kusini, lakini vilevile huko ndiko hasa inakolimwa mno.  Barani Afrika, Oceania na India Kusini ni chakula kikuu na huenda ikawa ni miongoni mwa vyakula vilivyowahi kulimwa tangu hapo awali. Vilevile inaaminika ya kwamba chakula hiki ni maarufu huko India, Nepal na  Bangladesh, na kutoka huko kinaenea hadi Kusini mwa Asia, Mashariki ya Asia na Visiwa vya Pasifiki; magharibi hadi Misri halafu kusini kisha Mashariki na Magharibi mwa bara la Afrika. Kutoka huko yakaenea hadi huko visiwa vya Karibi na Amerika.

Viungo vya Nje
Mapishi ya Magimbi  katika TasteOfTanzania 
Futari ya Magimbi kwa Nazi katika blogu ya AfroSwagga
Mapishi ya Magimbi katika Jamii Forums

Mapishi
Chakula
Futari

Futari (kutoka neno la Kiarabu iftar) ni chakula maalum ambacho huliwa katika mwezi wa Ramadhani wakati wa jioni baada ya kufunga.

Ndiyo chakula cha pili cha siku; kufunga kwa kila siku wakati wa Ramadan huanza mara moja baada ya chakula cha asubuhi ya Suhur, ukamalizika wakati wa jioni na ndipo futari huliwa.

Maelezo 
Futari ni mojawapo ya chakula cha kidini ambacho huliwa wakati wa Ramadani na mara nyingi hufanyika na jamii, yaani watu wanakusanyika ili kufuturu pamoja. Futari inachukuliwa tu kabla ya Maghrib, yaani machweo. Waislamu wengi wanaamini kuwa kulisha mtu kamatar kama namna ya sadaka na yenye manufaa sana na kwamba hayo yalifanywa hata na Mtume Muhammad.

Tazama pia
 Idd el Fitr

Marejeo

Viungo vya nje 

Guide to Dubais 2018 Ramadan Iftars 
What are iftar and suhoor during Ramadan? 
iftar Sahur Vakitleri ve Ramazan imsakiyesi
Ramadan 2017 Prayer Timings 

Chakula
Uislamu
Vanessa Mdee

Vanessa Hau Mdee (amezaliwa jijini Arusha tarehe 7 Juni 1988) ni mwanamuziki wa Tanzania, rapa, mtunzi wa nyimbo na mtangazaji wa televisheni na redio. Jina lingine la Vanessa Mdee ni Vee Money. Vanessa Mdee anafahamika kwa kuwa mtanzania wa kwanza kuwa mtangazaji wa MTV. Vanessa alikuwa mtangazaji wa Epic Bongo Star Search na Dume Challenge ndani ya ITV Tanzania. Mwishoni mwa mwaka 2012, Vanessa alijiunga na B'Hits Music Group.

Baada ya kujiunga na B'hits Music Group, Mdee alishirikiana na rapa kutoka Tanzania A.Y. kwenye wimbo wa Money na Ommy Dimpoz, msanii wa Bongo Flava kwenye wimbo wa Me and You ambao baadaye ulichaguliwa kuwa wimbo bora wa mwaka kwenye Tuzo za Muziki za Kilimanjaro za mwaka 2013. Mnamo 2015 na 2016, alitoa nyimbo tatu ("Nobody But Me", "Never Ever" na "Niroge") ambazo zilipokelewa vyema. Mwaka 2018,  alisainiwa chini ya lebo na Universal Music Group.

Maisha yake ya awali na elimu yake
Vanessa Mdee amekuwa akifahamu tamaduni mbalimbali baada ya kuishi katika miji mbalimbali duniani kama vile New York, Paris, Nairobi na Arusha. 

Alipata elimu ya sekondari katika shule iitwayo Arusha Modern High School. Alipata elimu ya juu katika Chuo Kikuu cha Kikatoliki cha Afrika Mashariki (Kiingereza: Catholic University of Eastern Africa) na kuchukua shahada ya Sheria. Alianza kujishughulisha na ubunifu na sanaa.

Kazi yake

2007: Utafutaji wa mtangazaji wa MTV
Mwanzoni mwa mwaka 2007, Mdee alipata fursa ya kushiriki katika Utafutaji wa mtangazaji wa MTV (Kiingereza: MTV VJ Search) huko Dar es Salaam. Baadaye, alijiunga na Carol na Kule kuandaa Coca Cola Chart Express. Mnamo mwaka 2008, Vanessa Mdee alikuwa anaishi nchini Tanzania na nchi nyingine za Afrika huku akijihusisha na utayarishaji wa matukio huko Nigeria, Afrika Kusini, Kenya, Msumbiji, Angola, Uganda, na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Pia alijulikana nchini Marekani na Brazil.

2008: Shirika la Staying Alive
Mnamo mwaka 2008, Vanessa Mdee alifanya kazi na Shirika la Staying Alive (Kiingereza: Staying Alive Foundation). Alitembelea Uwanja wa Fisi na Balozi maalum wa Shirika la Staying Alive, Kelly Rowland. Pia alijiunga na kampeni ya Zinduka iitwayo Malaria No More, kampeni hii inalenga kukomesha malaria.

East Africa's Got Talent 

Mnamo Julai 2019, Vanessa Mdee alitambulishwa kama mmoja wa majaji wanne waanzilishi wa msimu wa kwanza wa East Africa's Got Talent, ambayo ilianza kuonyeshwa Agosti 2019.

Money Mondays 

Vanessa Mdee alitoa albamu yake ya kwanza 'Money Mondays' tarehe 15 Januari 2018. Albamu hii ina jumla ya nyimbo kumi na nane, huku mbili zikiwa kama nyimbo za ziada na kumi na sita kama nyimbo rasmi. Baadhi ya nyimbo ni pamoja na Bambino amemshiikisha Reekado Banks, Cash Madame, Bounce na Kisela amemshirikisha Mr.P wa P Square.

MTV Shuga 

Vanessa Mdee alionekana kwenye mfululizo wa tamthilia ya televisheni ya MTV Shuga Down South kama Stormi the glam madam.

Tazama pia 

 Mimi Mars

Viungo vya nje 

 Vanessa Mdee YouTube Channel
 Vanessa Mdee    Tovuti rasmi

Marejeo 

Waliozaliwa 1988
Wanamuziki wa Tanzania
Watu walio hai
Watu wa Tanzania
Wanawake wa Tanzania
WikiGap 2020 Tanzania
Mia saba arobaini na mbili

Mia saba arobaini na mbili  ni namba inayoandikwa 742 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 741 na kutangulia 743. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 53.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 742 KK na 742 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba arobaini na tatu

Mia saba arobaini na tatu  ni namba inayoandikwa 743 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 742 na kutangulia 744. 

743 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 743 KK na 743 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba arobaini na nne

Mia saba arobaini na nne  ni namba inayoandikwa 744 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 743 na kutangulia 745. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 31.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 744 KK na 744 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba arobaini na tano

Mia saba arobaini na tano  ni namba inayoandikwa 745 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 744 na kutangulia 746. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 149.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 745 KK na 745 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba arobaini na sita

Mia saba arobaini na sita  ni namba inayoandikwa 746 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 745 na kutangulia 747. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 373.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 746 KK na 746 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba arobaini na saba

Mia saba arobaini na saba  ni namba inayoandikwa 747 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 746 na kutangulia 748. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 83.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 747 KK na 747 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Kisawe

Kisawe ni neno lenye maana ileile ya neno lingine; kwa mfano jogoo kisawe chake ni kikwara, bamia kisawe chake ni binda na mengineyo, kama vile nyanya-bibi, tembo-ndovu, mtu–mja-adinasi-mahuluki-insi-binadamu, rafiki–msena-mwandani-bui, ugonjwa-maradhi.

Katika sentensi kisawe kimoja kinaweza kubadilishwa na kisawe kingine bila kubadilisha maana ya sentensi.

Hayo maneno yaliyo na maana sawa au yanayokaribiana sana kimaana yanaonyesha utajiri wa lugha fulani na huwezesha kuremba sentensi, mazungumzo na maandishi viwe vya uzuri wa kifasihi.

Isimu
Kiswahili
Mia saba arobaini na nane

Mia saba arobaini na nane  ni namba inayoandikwa 748 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 747 na kutangulia 749. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 11 x 17.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 748 KK na 748 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba arobaini na tisa

Mia saba arobaini na tisa  ni namba inayoandikwa 749 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 748 na kutangulia 750.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 107.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 749 KK na 749 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba hamsini

Mia saba hamsini  ni namba inayoandikwa 750 kwa tarakimu za kawaida na DCCL kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 749 na kutangulia 751. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 5 x 5 x 5.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 750 KK na 750 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Jesse Owens

Jesse Owens (12 Septemba 1913 – 31 Machi 1980) alikuwa Mnegro (mtu mwenye asili ya Afrika) wa huko Marekani. Alipenda sana riadha na ndoto yake ilikuwa kuja kuwa mwanariadha mkubwa sana na maarufu pia. 

Mwaka 1936 alikwenda kujisajiri katika mashindano ya kukimbia masafa marefu. Katika shindano lake la kwanza Jesse aliibuka mshindi. Aliendelea kushiriki katika mashindano mbalimbali, ndipo ikafikia hatua akapewa nafasi ya kwenda kushiriki katika mashindano ya Olimpiki huko Ujerumani, lakini familia yake haikupenda Jesse aondoke. Jesse akaamua kutoroka na kwenda kwenye mashindano. jambo lile liliisikitisha familia yake, ila baadaye wakakubali.

Alipowasili huko Ujerumani alipokewa kwa shangwe kubwa sana. Siku ya pili Jesse ilimbidi kuanza mashindano na alifanikiwa kushinda mashindano yote ndipo alichaguliwa kuingia fainali. Jesse alikuwa na furaha kubwa sana, siku ya fainali Jesse aliweza kushinda na kujinyakulia medali yake ya kwanza. halafu tatu kwa mkupuo mmoja. 

Familia yake ilifurahi sana kwa mafanikio aliyopata mtoto wao, Jesse aliporudi kwao Marekani na medali nne. Alikuwa mwanariadha wa kwanza kupata medali nne kwa mkupuo mmoja na hii ilikuwa tukio la kihistoria. 

Mnamo mwaka 1970 alipewa tuzo la ushujaa huko New York, kwa kuwa juhudi zake alizozifanya zilipelekea mafanikio yake kimichezo ambapo watu wengi sasa humfanya mfano wa kuigwa, bila kusahau heshima aliyoipa Marekani katika suala zima la michezo.
     

Waliozaliwa 1913
Waliofariki 1980
Wanariadha wa Marekani
Mia saba hamsini na moja

Mia saba hamsini na moja  ni namba inayoandikwa 751 kwa tarakimu za kawaida na DCCLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 750 na kutangulia 752. 

751 ni namba tasa.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 751 KK na 751 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Dawasco

Dawasco (kwa kirefu: Dar es Salaam Water Sewerage Cooperation) ni shirika la maji ambalo hutoa huduma ya maji katika mikoa ya Dar es salaam na Pwani.

Uzalishaji wake hutokea mto Ruvu na kufanyiwa uchujaji na utakatishaji wa maji katika maeneo ya Pwani, halafu maji hayo kusambazwa maeneo yote ya Pwani na Dar es Salaam.

Dar es Salaam
Mkoa wa Pwani
Mia saba hamsini na mbili

Mia saba hamsini na mbili  ni namba inayoandikwa 752 kwa tarakimu za kawaida na DCCLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 751 na kutangulia 753. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 47.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 752 KK na 752 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba hamsini na tatu

Mia saba hamsini na tatu  ni namba inayoandikwa 753 kwa tarakimu za kawaida na DCCLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 752 na kutangulia 754. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 251.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 754 KK na 754 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba hamsini na nne

Mia saba hamsini na nne  ni namba inayoandikwa 754 kwa tarakimu za kawaida na DCCLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 753 na kutangulia 755. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 13 x 29.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 754 KK na 754 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba hamsini na tano

Mia saba hamsini na tano  ni namba inayoandikwa 755 kwa tarakimu za kawaida na DCCLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 754 na kutangulia 756. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 151.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 755 KK na 755 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Mia saba hamsini na sita

Mia saba hamsini na sita  ni namba inayoandikwa 756 kwa tarakimu za kawaida na DCCLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 755 na kutangulia 757. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 3 x 7.

Matumizi
 Namba hurejea miaka 756 KK na 756 BK.

Tanbihi

Namba asilia
Joto

Joto ni hali ya umotomoto wa mtu, kitu au sehemu fulani. Linapozidi huweza kusababisha kuungua kwa kitu kilichokabiliwa au kushika kitu chenye joto lililozidi.

Pia ipo mikoa yenye joto kali (kama vile nchini Tanzania, Dar es Salaam, Pemba). Mikoa hii ipo karibu na bahari ya Hindi kwani wanasayansi huelezea zaidi kuhusu kisa cha mikoa hii kuwa na joto kali kadiri unaposogea karibu na usawa wa bahari ndivyo joto linavyoongezeka.

Pia kunapotokea msuguano baina ya vitu viwili huweza kuleta joto.

Mababu waliweza kupata joto kwa kukaa karibu na moto, hivyo hali hii huonesha kwamba moto huweza kusababisha joto na joto huweza kusababisha moto. Lakini moto si joto, wala joto si moto.

Joto lina umuhimu mkubwa kwa binadamu kwani joto la binadamu ni nyuzi joto 36.9 au 37, hivyo joto linapozidi au linapopungua huweza kumsababishia binadamu kufariki kwa kiasi cha joto lililopungua au kuongezeka endapo atakosa matibabu.

Pia joto hutumika katika uhifadhi wa chakula. Mfano wa vyakula vinavyoweza kuhifadhiwa ni mihogo, mahindi n.k.

Marejeo

Fizikia
Bweni

Kwa matumizi tofauti ya neno hili tazama Bweni (Pangani)

Bweni (kwa Kiingereza dormitory) ni nyumba ya kulala hasa kwa ajili ya wanafunzi wa chuo au shule. 

Kuna mabweni sahili ambako vitanda vya ghorofa vinapatikana kwa kundi la wanafunzi wanaolala pamoja katika chumba kimoja. Mabweni yanahitaji kuwa na vyoo, bafu na kabati za kuwekea nguo na vitu vya binafsi kila mwanafunzi. Majengo ya mabweni huwa pia na jiko na ukumbi wa chakula. 

Mabweni mazuri zaidi huwa na vyumba vidogo ambako si zaidi ya wanafunzi 2-3 wanaoshirikiana nafasi ya chumba kimoja, wakati mwingine pia na chumba kidogo cha bafu na choo.

Katika shule na vyuo mbalimbali wanafunzi wote hutakiwa kukaa bwenini, katika shule nyingine wanafunzi wanaweza kuchagua na tena kuna shule pasipo na bweni.

Mara nyingi wanafunzi wanaingia katika mabweni ya pekee kufuatana na jinsia yaani wanafunzi wa kike na wa kiume. Kuna pia mabweni kwenye vyuo vikuu ambako hawatenganishwi, hasa kama kila mwanafunzi anapata chumba chake cha pekee.

Viungo vya nje 

How Student Accommodation has gone from basic to luxury
Association of College and University Housing Officers - International
The Evolution of the College Dorm 

Shule
Makazi
Chuo

Chuo ni taasisi ya elimu ya pekee. Inatoa mafunzo ya kazi fulani. Mifano ni chuo cha ufundi, chuo cha kilimo au chuo cha ualimu. Kwa kila namna chuo kinaanza kufundisha watu baada ya kumaliza ngazi fulani ya shule.

Asili na maana ya neno "chuo"
Kiasili maana ya neno "chuo" ilikuwa sawa na "kitabu". Kwa maana hiyo linatumiwa kwa mfano katika tafsiri za Biblia kama vile Injili ya Luka 4:17 "Yesu akapewa chuo cha nabii Isaya, akakifungua chuo". 

Kutokana na maana hii asilia "chuo" kimekuwa pia neno la kutaja mahali pa kujifunza kusoma, kwa hiyo katika Kiswahili cha miaka iliyopita kiliweza kutaja pia shule.. 

Leo hii matumizi ya neno yamebadilika, kwa maana ya "kitabu" hupatikana tu katika matini zenye Kiswahili cha zamani na kama mahali au taasisi ya elimu kwa jumla, neno "shule, skuli" limechukua nafasi pana zaidi.

Viwango vya vyuo
Jina la "Chuo" linaweza kutaja taasisi zinazotoa elimu kwa ngazi tofauti sana. Hii itategemea na muundo wa elimu katika nchi mbalimbali.
Chuo cha ufundi stadi, kwa mfano useremala, mara nyingi kitafundisha wanafunzi waliotoka shule ya msingi na kuwafundisha ufundi fulani kama useremala, yaani matumizi ya vifaa vya fani hii na kuwawezesha kutengeneza fenicha au kushughulikia kazi zinazohusu matumizi ya ubao katika ujenzi.
 Chuo cha uganga kinapokea watu waliomaliza shule ya sekondari na kuwapa elimu wa kuwa msaidizi wa mwuguzi au daktari aliyesoma tiba kwenye chuo kikuu ("medical assistant").
Vyuo vingine vinaweza kuwapeleka wanafunzi wao hadi ngazi ya diploma au hata bachelor.
Katika nchi kadhaa chuo kinatoa elimu ya juu lakini katika fani moja tu, tofauti na chuo kikuu kinachofundisha fani mbalimbali na pia kuweka uzito kwenye uchunguzi wa kitaalamu, si mafundisho pekee.

Wanafunzi na walimu
Watu wanaoingia katika chuo kwa shabaha ya kujifunza huitwa wanafunzi, pia wanachuo au wanazuo(ni). Wale wanaotoa elimu huitwa walimu, kwenye ngazi za juu zaidi wanaweza kuitwa pia profesa au wakufunzi.

Vyuo nchini Tanzania
Nchini Tanzania vyuo huratibiwa na tume ya vyuo vikuu nchini humo inayoitwa TCU (Tanzania commission for university). Tume ya vyuo vikuu Tanzania imeonyesha orodha ya vyuo nchini Tanzania kwamba mpaka mnamo waka 2019 Tanzania ilikua tayari na vyuo zaidi ya hamsini (50), Orodha ya vyuo vilivo idhinishwa ta tume ya vyuo vikuu nchini Tanzania (bofya hapa).

Marejeo

Elimu
Morenita

Morenita ni jina la kutaja albamu ya kundi zima la muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo maarufu kama Soukous Stars. Albamu imetoka mwaka wa 1993.  Sehemu kubwa ya utayarishaji wa albamu hii ulifanyika nchini Ufaransa katika studio za Galaxy Sound Studios na Studio Harry Son.

Orodha ya nyimbo
Orodha ya nyimbo pamoja na watunzi wake. Katika muziki wa Afrika, mara nyingi njia ya usambazaji wa muziki ilikuwa kanda au tepu hivyo jambo la upande A na B ni la kawaida sana.

Kikosi kazi
Besi gitaa – Ngouma Lokito
Dramsi – Ti Jean
Mtayarishaji Mkuu – Emma Helou, Mustapha Sesay
Vinanda - Abdul Mbacki
Vinanda, Filimbi, Saxofonie – Andy Suzuki
Gitaa Kiongozi – Saladin*
Mtayarishaji - Soukous Stars
Mpiga Rizimu Gitaa – Lokassa ya mbongo*
Sauti - waimbaji – Ballou Canta, Lucien Bokilo, Shimita, Yondo Sister

Viungo vya Nje
 katika wavuti ya Discogs
Albamu za 1993
Albamu za Soukous Stars
Malouma

Malouma Mint El Meidah (kwa Kiarabu: المعلومة منت الميداح, pia Maalouma au Malouma; * 1 Oktoba 1960) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na mwanasiasa nchini Mauritania. Kisha kuzaliwa katika familia ya waimbaji, alipokuwa na miaka 12 alishiriki mara ya kwanza katika tamasha ya uimbaji. Baada ya kipindi cha kupumzika uimbaji wake kutokana na kuolewa na mume aliyemkataa alirudi kwenye jukwaa.

Tangu miaka ya 1990 aliingia katika siasa akipigania demokrasia. Tangu mwaka 2007 amechaguliwa na kurudishwa kama mbunge wa senati.

Ametunga nyimbo nyingi pamoja na muziki na kushiriki kwenye tamasha za kimataifa.

Familia
Alizaliwa 1 Oktoba 1960 katika mji mdogo wa Mederdra katika Mauritania kusini magharibi. Familia yake ilikuwa ya waimbaji na wanamuziki, hivyo alifundishwa tangu utotoni kuimba na kutumia ala za muziki. Pamoja na kusikiliza muziki wa kimapokeo wa Kiberber, alipenda pia uimbaji wa Kiarabu kama nyimbo za Umm Kalthoum au Fairuz. Alipokua alianza kuvutwa pia na muziki wa blues.

Uimbaji
Aliandika wimbo wa kwanza alipokuwa na umri wa miaka 16 "Habibi Habeytou" (Mpenzi wangu, nilimpenda). Humo alikosolea kawaida ya wanaume kuwafukuza wake katika nyumba wakipata mke mpya kijana. Wimbo huu ulimletea umaarufu lakini alishambuliwa pia na wengine. Baadaye alihamia pamoja na familia yake kwenye mji mkuu Nouakchott ili apate nafasi pana zaidi kwa muziki wake.

Lakini katika mazingira ya kuongozwa na mapokeo aliolewa na kuacha tamasha hadi mwisho wa miaka ya 1980.

Mwaka 1988 aliimba kwenye tamasha ya Karthago huko Tunis. Katiba nyimbo zake aligusa masuala kama umaskini, magonjwa, na uhuru wa maoni. Kuanzia hapo alionyeshwa pia kwenye vituo vya runinga vya nchi za Kiarabu. Nyumbani kwake alikataliwa sasa kuwa na tamasha au nyimbo zake kurushwa kwenye runinga au redio. 

Wakati huo Malouma alianza kushiriki katika siasa akajiunga na chama cha upinzani kilichodai mwisho wa udikteta. Baada ya kukataliwa kwenye media za Mauretania pia albamu yake ya kimataifa ilipigwa marufuku mwaka 1998, lakini vijana walimpenda. 

Hatimaye mwaka 2003 kulitokea maandamano ya wananchi 10,000 mjini Nouakchott waliodai uhuru kwa uimbaji wake na rais Ould Taya alimkubali.

Siasa
Mwaka 2007 Mauretania iliona uchaguzi huru wa kwanza wa historia yake na Malouma alichaguliwa kuwa mbunge wa senati akiwa mmoja wa wanawake sita kati ya maseneta 56. Serikali mpya ilipopinduliwa na wanajeshi mwaka 2008, Malouma alitunga nyimbo za kupinga uasi huu akakamatwa. Katika uchaguzi uliofuata akarudishwa kwenye senati upande wa upinzani.

Mwaka 2014 Malouma aliachana na upinzani akahamia upande wa chama cha serikali.

Marejeo

Viungo vya Nje

 Malouma in concert (video)
 Malouma, profile and interview (video)
 Fondation Malouma  (in French)
 Malouma, Mauritania's Biggest Musical Export  (2010 audio produced by Global Notes)
 Paintings created by Sidi Yahya to illustrate Malouma's album Knou
waliozaliwa 1960 
Watu walio hai
Wanamuziki wa Mauretania
Wanasiasa wa Mauretania
Wanawake wa Mauritania
Chinwendu Ihezuo

Chinwendu Ihezuo (* Ajegunle, Lagos, Nigeria, 30 Aprili 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kike kutoka nchini Nigeria.

Mwaka 2016 alikuwa mchezaji wa timu ya Nigeria chini ya umri wa miaka 20 na mshambuliaji wa klabu ya BIIK Kazygurt, Kazakhstan.

Utoto na Familia
Ihezuo alizaliwa na kulelewa katika mtaa maskini wa Ajegunle ambayo ni sehemu ya jiji la Lagos. Alijifunza mpira wa miguu akicheza na wavulana barabarani. Hadi leo anapendelea kufanya mazoezi na wanaume.  Wazazi wake walimkubali tangu mwanzoni afuate mchezo wake.

Kazi
Klabu ya kwanza kwa Ihezuo ilikuwa Pelican Stars wa Calabar kuanzia mwaka 2012 hadi 2014. Kutoka hapo alihamia Delta Queens F.C. hadi 2015. Tangu mwaka 2016 ameendelea Kazakhstan.

Marejeo

Waliozaliwa 1997
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Nigeria‎
Wachezaji mpira wa kike
Fatou Bensouda

Fatou Bom Bensouda (* Banjul, 31 Januari 1961) ni mwanasheria kutoka nchini Gambia. Alikuwa Waziri wa Sheria wa Gambia na tangu mwaka 2012 ni mwendesha mashtaka wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai.

Bensouda alisoma sheria nchini Nigeria na sheria za bahari nchini Malta.  Baada ya uasi wa kijeshi nchini Gambia wa mwaka 1994 rais mpya Yahya Jammeh alimchukua Bensouda kuwa mshauri wake wa kisheria. Kuanzia mwaka 1998 hadi 2000 alikuwa Waziri wa Sheria wa Gambia. 

Mwaka 2000 alihamia Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda huko Arusha (Tanzania) kama mwendesha mashitaka. Kazi alifanya kuanzia mwaka 2002 hadi Agosti 2004.

Kutoka hapo aliendelea kwenda Mahakama ya Kimataifa ya Jinai (ICC) mjini Den Haag (Uholanzi). Katika Septemba 2004, alikuwa naibu mwendesha mashtaka na akawapa uongozi wa ofisi ya mwendesha mashitaka, Luis Moreno-Ocampo.

Bensouda ameolewa na mfanyabiashara na ni mama wa watoto watatu.

Waliozaliwa 1961
Watu walio hai
Wanawake wa Gambia
Piranshahr

Piranshahr (kwa Kifarsi: پیرانشهر) ni mji wa West Azerbaijan nchini Iran.

Tanbihi

Miji ya Uajemi