LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Norwei

Unowe (auː Norwe, Norwei; kwa Kinorwei Norge/Noreg; jina rasmi ni Ufalme wa Unoweː Kongeriket Norge kwa Bokmål na Kongeriket Noreg kwa Nynorsk) ni nchi ya Skandinavia katika Ulaya ya Kaskazini.

Imepakana hasa na Uswidi, ila katika ncha ya kaskazini na Ufini na Urusi pia. 

Ina pwani ndefu kwenye Bahari ya Kaskazini na ya Atlantiki.

Visiwa vya Svalbard na Jan Mayen katika bahari ya Aktiki ni maeneo ya Norwei.

Pia visiwa visivyokaliwa na watu vya Bouvet katika Atlantiki ya kusini na Peter I katika Pasifiki ya kusini viko chini ya Unowe.

Nchi inadai pia sehemu ya Queen Maud Land katika bara la Antaktika penye kituo cha kisayansi cha Troll.

Mkuu wake kwa sasa ni Mfalme Harald V.

Bunge huitwa Stortinget na wanachama wake huchaguliwa na wananchi kila baada ya miaka minne.

Sikukuu ya taifa ni tarehe 17 Mei, ambapo husherekewa katiba ya Unowe ya mwaka wa 1814.

Miji 
Mji mkuu ni Oslo, wenye wakazi wanaozidi 530,000. Miji mingine mikubwa ni pamoja na Bergen wenye wakazi 230,000 na Trondheim wenye wakazi 150,000; yote miwili imewahi kuwa miji mikuu ya Unowe katika miaka ya mwanzoni.

Historia
Nchi ilikaliwa na watu wawindaji-wakusanyaji tangu mwaka 10000 KK hivi. 

Katika miaka 3000 - 2500 KK waliingia wakulima wa Kizungu.

Katika karne ya 8 hadi karne ya 10 Norwei ilipeleka mabaharia wake Waviking hadi mbali sana.

Kwa muda mrefu Norwei ilibaki katika muungano na Udani na Uswidi. 

Ufalme umekuwa huru tangu mwaka wa 1905.

Uchumi 
Unowe ilikuwa nchi maskini ya wakulima na wavuvi, lakini tangu kupatikana kwa mafuta ya petroli baharini imekuwa kati ya nchi tajiri kabisa duniani.

Watu 
Takriban watu milioni 5.5 wanaishi nchini Unowe. Wengi wao (81.5%) ni Wanorwei asili, jamii ya Wajerumani. Asilimia 18.5 ni wahamiaji au watoto wa wahamiaji wawili (hasa Wapolandi, Walithuania, Wasomali, Wapakistani na Waswidi). Wengi wao sasa wana uraia wa Norwei.

Dini ya kwanza ni Ukristo (74.9%), hasa madhehebu ya Kilutheri (68%), halafu Wakatoliki (3.1%, hasa wenye asili ya Polandi). Hata hivyo wananchi wengi hawajali sana; wanaoshiriki ibada kila wiki ni 2% tu. 

Katika dini nyingine, unaongoza Uislamu (3.1%) ulioletwa na wahamiaji kutoka nchi mbalimbali walioongezeka sana kuanzia miaka ya mwisho ya karne ya 20. 21.2% hawana dini yoyote.

Marejeo

Viungo vya Nje 

 Norway.no, Norway's official portal
 Statistics Norway
 State of the Environment Norway
 State of the Environment Norway: About Norway 
 
 Norway entry at Encyclopædia Britannica
 Norway  from UCB Libraries GovPubs
 Norway.info, official foreign portal of the Norwegian Ministry of Foreign Affairs
 
 VisitNorway.com, official travel guide to Norway.
 
 vifanord – a digital library that provides scientific information on the Nordic and Baltic countries as well as the Baltic region as a whole.
 Birdwatching Norway 
 National Anthem of Norway

 
Skandinavia
Nchi za Ulaya
Mkataba wa Schengen
Kiteto

Wilaya ya Kiteto ni wilaya moja ya Mkoa wa Manyara. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Kiteto ilihesabiwa kuwa 244,669 waishio humo.  . Idadi imeongezeka hivi kutoka 152,757 wakati wa sensa ya 2002..

Kiteto imepakana na wilaya ya Simanjiro upande wa kaskazini, upanda wa mashariki na mkoa wa Tanga na upande wa kusini na magharibi na mkoa wa Dodoma.

Makao makuu ya wilaya yako mjini Kibaya. 

Wenyeji ni hasa Wamasai.

Marejeo  
   

K
Simanjiro

Wilaya ya Simajiro ni wilaya moja ya Mkoa wa Manyara. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Simanjiro ilihesabiwa kuwa 178,693 waishio humo.   

Simanjiro imepakana na mkoa wa Arusha upande wa kaskazini, mkoa wa Kilimanjaro upande wa kaskazini-mashariki, mkoa wa Tanga upande wa kusini-mashariki, wilaya ya Kiteto upande wa kusini, mkoa wa Dodoma upande wa kusini-magharibi na wilaya ya Babati kwenye magharibi.

Makao makuu ya wilaya yapo Orkesumet. 

Wenyeji ni hasa Wamasai na ufugaji ni kazi yao hasa. Katika Mererani watu huchimba vito vya tanzanaiti.

Marejeo

Viungo vya Nje 
 Miradi ya ufugaji Simanjiro 
District Hospital planned for Simanjiro (The Citizen 17-02-2014, imeangaliwa X-2015) 

  
Wilaya ya Simanjiro
Mkoa wa Manyara
Hanang

Hanang ni jina la
Wilaya ya Hanang
au Mlima Hanang.

Tanzania
Makala zinazotofautisha maana
Wilaya ya Hanang

Wilaya ya Hanang ni wilaya moja ya Mkoa wa Manyara Tanznia yenye postikodi namba 27300
. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Hanang ilihesabiwa kuwa 275,990 waishio humo.   

Hanang imepakana na wilaya za Mbulu na Babati upande wa kaskazini halafu mikoa ya Dodoma upande wa kusini mashariki na Singida kwa kusini-magharibi.

Marejeo  
   
H
Wilaya ya Babati

Wilaya ya Babati ilikuwa wilaya moja ya Mkoa wa Manyara. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Babati ilihesabiwa kuwa 303,013 .

Mwaka 2012 wilaya hii ilimegwa kuwa wilaya mbili za Wilaya ya Babati Mjini (Babati Town ouncil) na Wilaya ya Babati Vijijini (Babati District Council).

Marejeo

B
Mbulu

Mbulu ni jina la
Mji wa Mbulu
 au Wilaya ya Mbulu.
Pia, Wambulu ni jina lingine la kabila la Wairaqw.

Tanzania
Makala zinazotofautisha maana
Wilaya ya Mbulu

Wilaya ya Mbulu ni wilaya moja ya Mkoa wa Manyara. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Mbulu ilihesabiwa kuwa 320,279 waishio humo.   

Mbulu imepakana na Mkoa wa Arusha pamoja na ziwa Eyasi upande wa kaskazini, wilaya ya Babati Vijijini upande wa mashariki, wilaya ya Hanang upande wa kusini na mkoa wa Singida kwa magharibi.

Wenyeji asilia ni hasa Wairaqw (Wambulu).

Mwaka 2015 wilaya iligawiwa kwa Wilaya ya Mbulu Mjini na Wilaya ya Mbulu Vijijini.

Makao makuu iko Mbulu mjini na mji huu ulianzishwa kama kituo cha Wamisonari wa Afrika wakati wa koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kwa jina la Neu-Trier. 

Mwaka 2018 iliamuliwa kujenga ofisi mpya kwa ajili ya Wilaya ya Mbulu Vijijini katika kata ya Haydom.

Marejeo  
 

 
Wilaya ya Mbulu
Mkoa wa Manyara
Honduras

Honduras ni nchi ya Amerika ya Kati. Imepakana na Guatemala, El Salvador na Nikaragua. Upande wa kusini ina pwani fupi ya Pasifiki na upande wa kaskazini pwani ndefu ya Bahari ya Karibi.

Jiografia 

Honduras ni nchi ya milima mingi inayopanda hadi kimo cha Cerro Las Minas chenye mita 2849 juu ya UB. 

Mito mingi ya Honduras huelekea Atlantiki. Río Patuca na Río Ulúa ndiyo mito mirefu ya nchi. 

Ziwa kubwa ni Lago de Yojoa lenye eneo la km² 285: ni muhimu kwa ajili ya maji ya miji. 

Hali ya hewa ni ya kitropiki lakini joto linapoa milimani.

Miji 
Mji mkuu na mji mkubwa wenye wakazi milioni 1.09 ni [Tegucigalpa]]. 

Miji mingine mikubwa kiasi ni San Pedro Sula (wakazi 491,000) katika kaskazini-magharibi, halafu miji ya bandari ya La Ceiba (wakazi 111,000) na Puerto Cortés (wakazi 36,000).

Historia 
Honduras ilikuwa sehemu ya maeneo ya Wamaya. Lakini miji yao ilikwaisha tayari kabla ya kufika kwa Wahispania. Kristoforo Kolombo alifika mwaka 1502 karibu na Trujillo katika kaskazini na kuita nchi "Honduras" (kwa Kihispania "vilindi") kwa sababu ya maji marefu mwambaoni.

Miaka 1524 na 1525 Wahispania walianza kuvamia nchi wakaunda mji wa Comayagua mwaka 1540. Mji mkuu wa leo ulianzishwa mwaka 1579 kama kituo cha kuchimba madini kama dhahabu na fedha. 

Mwaka 1821 Honduras ilijiunga na ghasia ya maeneo mengine ya Amerika ya Kati dhidi ya utawala wa Hispania. Mwanzoni nchi hizo ndogo zilijiunga na Meksiko lakini baada ya miaka miwili zilianzisha "Shirikisho la Amerika ya Kati" lililokwisha mwaka 1839. 

Tangu mwaka ule Honduras imekuwa nchi ya kujitegemea kabisa.

Wakazi 

Idadi ya wakazi ni zaidi ya milioni 8. 

Wakazi walio wengi kabisa (90%) ni machotara hasa wenye asili ya mchanganyiko wa Waindio na Wazungu. Hao ndio asilimia 90 ya wakazi wote. Katika misitu ya milimani kuna bado vikundi vya wenyeji asilia (Wahindi wekundu, 7%). Wengine ni wa asili ya Afrika (2%) au ya Ulaya (1%) wasiochanganyika sana na wengine. Kwenye pwani ya kaskazini kuna makazi ya Wagarifuna ambao wana utamaduni wa mchanganyiko wa Wahindi wekundu na Waafrika.

Upande wa lugha, Kihispania ndiyo lugha rasmi, lakini lugha za wakazi asili zinatambulika pia kisheria.

Upande wa dini, karibu wote ni wafuasi wa Yesu katika Kanisa Katoliki (walau 46-47%), lakini pia katika madhehebu mbalimbali ya Uprotestanti.

Tazama pia
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

 
Nchi za Amerika ya Kati
Nchi za Amerika ya Kaskazini
Nchi zinazotumia Kihispania
Tegucigalpa

Tegucigalpa (Tegus kwa kifupi) ni mji mkuu na mji mkubwa nchini Honduras.

Ina wakazi zaidi ya milioni moja.

Historia
Mji ulianzishwa na Wahispania mwaka 1578 kwa jina la "Real Villa de San Miguel de Tegucigalpa de Heredia" kama kituo cha migodi ya dhahabu na fedha.

Viungo vya nje

Miji Mikuu Amerika
Miji ya Honduras
Bendera ya Honduras

Bendera ya Honduras ina milia mitatu ya kulala yenye rangi za buluu-nyeupe-buluu. Katikati kwenye mlia mwekundu kuna nyota tano za buluu.

Bendera jinsi ilivyo imepatikana tangu mwaka 1866. Asili yake ni bendera ya "Shirikisho la majimbo ya Amerika ya Kati" kati ya 1823 na 1838.

Nyota tano hukumbusha nchi tano zilizoungaishwa katika shirikisho hili kwa matumaini ya kwamba umoja utarudishwa siku moja tena.

Viungo vya Nje 
 Ramani ya Hoduras kwenye tovuti la FOTW (Kiing.)

H
Honduras
El Salvador

El Salvador ni nchi ndogo kuliko zote za Amerika ya Kati, lakini yenye msongamano mkubwa zaidi, ikiwa na wakazi 6,290,420 katika km2 21,040. 

Imepakana na  Guatemala, Honduras na bahari ya Pasifiki.

Jina
Jina la nchi kwa Kihispania linamaanisha "Mwokozi" kwa heshima ya Yesu Kristo, ambaye wananchi wengi ni wafuasi wake katika Kanisa Katoliki (47%) au katika madhehebu mbalimbali ya Uprotestanti (33%).

Watu
Wananchi wengi ni machotara Wazungu-Waindio (86%) au Wazungu (12%) na wanazungumza Kihispania, ambacho ndicho lugha rasmi na ya kawaida.

Tazama pia
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

El Salvador
Nchi za Amerika ya Kati
Nchi za Amerika ya Kaskazini
Nchi zinazotumia Kihispania
Nikaragua

Nikaragua (pia Nikaragwa) ni nchi ya Amerika ya Kati yenye wakazi 6,071,045 (2012).  Imepakana na Honduras na Kosta Rika; upande wa magharibi ni pwani ya Pasifiki na upande wa mashariki kuna pwani ya Bahari ya Karibi.

Jina la nchi linasemekana kuwa mchanganyiko wa jina la wakazi asilia walioitwa "Nikarao" na neno la Kihispania la "agua" (=maji) kutokana na maziwa makubwa mawili nchini yanayoitwa Lago Managua na Lago Nicaragua. Maelezo mengine yanamtaja chifu wa wazalendo wakati wa kufika kwa Wahispania aliyeitwa "Nikarao".

Jiografia 
Nikaragua ina volkeno nyingi; nyororo ya milima ya kivolkeno hufuata mstari wa pwani ya Pasifiki. 

Sehemu ya juu ni mlima Mogoton wenye kimo cha mita 2,438 juu ya UB.

Maziwa makubwa mawili ya maji matamu ni Lago Managua na Lago Nicaragua. 

Eneo upande wa Karibi lina wakazi wachache sana: ni hasa eneo la misitu minene.

Historia 
Nchi ilikuwa koloni la Hispania tangu mwaka 1524. 

Mwaka 1821 iliachana na utawala wa Hispania pamoja na nchi jirani na kuingia katika Shirikisho la Amerika ya Kati. 

Tangu mwaka 1854 imekuwa nchi ya kujitegemea kabisa.

Wakazi 
Wakazi walio wengi sana hukalia maeneo ya mji mkuu Managua na pwani ya Pasifiki. 

Sehemu kubwa (69 %) ni machotara kati ya wakazi asilia na Wazungu. 7% ni Wazungu. 9% wana asili ya Afrika, wakikaa hasa kwenye pwani Ya Bahari ya Karibi. Waindio ni asilimia 5.

Lugha rasmi na kubwa zaidi ni Kihispania, lakini si lugha pekee.

Upande wa dini, walio wengi ni Wakatoliki (61.5% kadiri ya sensa ya mwaka 2005) na Waprotestanti (30.6%). 15.1% hawana dini yoyote.

Tazama pia
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Viungo vya nje 

Pronicaragua.org
Visit Nicaragua
Nicaragua Spanish Language Schools NSLS
Nicaragua Economy 

 Taarifa za jumla

Nicaragua Corruption Profile  from the Business Anti-Corruption Portal
Nicaragua  at UCB Libraries GovPubs

Nicaragua profile from the BBC News

Maps from WorldAtlas.com
Nicaraguaportal : Official information of the Honorary Consulate of Nicaragua
 Key Development Forecasts for Nicaragua from International Futures

 Sanaa na utamaduni
 Nicaraguan Art  Art and Literature by Nicaraguans
  Ruben Dario

 Mengineyo
The State of the World's Midwifery – Nicaragua Country Profile 

Nikaragua
Nchi za Amerika ya Kati
Nchi za Amerika ya Kaskazini
Nchi zinazotumia Kihispania
Kosta Rika

Kosta Rika (kwa Kihispania: Costa Rica, yaani Pwani Tajiri) ni nchi ya Amerika ya Kati. 

Imepakana na Nikaragua na Panama; kuna pwani ya Pasifiki upande wa magharibi na pwani ya Bahari ya Karibi upande wa mashariki.

Kosta Rika ilikuwa nchi ya kwanza duniani ya kufuta jeshi lake kikatiba. Pia inaongoza kwa kuhifadhi mazingira.

Mji mkuu ni San José.

Historia
Kabla ya kufika kwa Wahispania katika karne ya 16, nchi ilikaliwa na Waindio wachache.

Mwaka 1821 koloni hilo lilijiunga na ghasia ya maeneo mengine ya Amerika ya Kati dhidi ya utawala wa Hispania. 

Mwanzoni nchi hizo ndogo zilijiunga na Meksiko lakini baada ya miaka miwili zilianzisha "Shirikisho la Amerika ya Kati" lililokwisha mwaka 1839. 

Tangu mwaka 1847 Kosta Rika imekuwa nchi ya kujitegemea kabisa.

Mwaka 1948 kulitokea vita vya wenyewe kwa wenyewe ambavyo viliwahi kwisha. Mwaka uliofuata nchi ilifuta kabisa jeshi hadi leo.

Watu
Wakazi wengi (65.8%) wana asili ya Ulaya, mbali ya machotara Wazungu-Waindio (13.65%) na wahamiaji wenye asili yoyote (9.03%). Waindio, ambao ndio wakazi asili, ni 2.4% tu.

Lugha rasmi na ya kawaida ni Kihispania.

Upande va dini, walio wengi ni wafuasi wa Yesu katika Kanisa Katoliki (70.5%: ndiyo dini rasmi) au madhehebu ya Uprotestanti (13.08%). Nje ya Ukristo, unaongoza Ubuddha (2.3%).

Tazama pia
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Tanbihi

Viungo vya nje

 
Nchi za Amerika ya Kati
Nchi za Amerika ya Kaskazini
Nchi zinazotumia Kihispania
San Jose (Kosta Rika)

San José ni mji mkuu wa Kosta Rika. Iko katikati ya nchi kwenye kimo cha 1,170 meters juu ya UB.

Mji ulikuwa na wakazi 309,672 mwaka 2000. 

San José ilikuwa kijiji kidogo hadi mwaka 1824. Wakati ule rais wa kwanza wa Kosta Rika huru aliamua kuhamisha mji mkuu kutoka mji wa kikoloni wa Cartago na kuanzisha makao mapya.

1884 San Jose ilikuwa mji wa kwanza wa Amerika ya Kati na Amerika ya Kusini ya kupata taa za umeme.

 
Miji Mikuu Amerika
1642

Makala hii inahusu mwaka 1642 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

4 Januari - Isaac Newton (mwanasayansi maarufu duniani kutoka Uingereza)

Waliofariki
8 Januari - Galileo Galilei, mwanafalaki kutoka nchi ya Italia

Karne ya 17
1538

Makala hii inahusu mwaka 1538 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa 

 2 Oktoba - Mtakatifu Karoli Borromeo, askofu wa mji wa Milano
 16 Novemba - Mtakatifu Turibio wa Mongrovejo, askofu wa mji wa Lima, Peru

Waliofariki 
 mwezi wa Machi - Hans Buchner (mtungaji wa muziki Mjerumani)

Karne ya 16
Buchner

Buchner ni jina la
Eduard Buchner (1860-1917, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1907)
kaka yake Hans Buchner (1850-1902, daktari Mjerumani)
na Hans Buchner mwingine (1483-1538, mtungaji wa muziki Mjerumani)

Watu
Makala zinazotofautisha maana
Mfereji wa Panama

Mfereji wa Panama ni njia ya maji nchini Panama (Amerika ya Kati) kati ya Bahari ya Pasifiki na Bahari ya Atlantiki. Shingo ya nchi la Panama ni njia fupi kati ya bahari zote mbili.

Kabla ya kujengwa kwa mfereji huu meli zote zilipaswa kuvuka ncha ya kusini ya Amerika na mfereji umefupisha safari hii kwa kilomita maelfu.

Utangulizi wa mfereji ulikuwa reli kutoka Colon upande wa Karibi kwenda mji wa Panama upande wa Pasifiki iliyojengwa 1855. Reli hii ilirahisisha safari kati ya Atlantiki na Pasifiki kwa watu na bidhaa vilivyoelekea watu ule kwenda Kalifornia. Watu wengi walikwenda Kalifornia miaka ile kwa sababu ya dhahabu iliyopatikana kule tangu 1848 na hapakuwa na reli kati ya pwani zote mbili za Marekani wakati ule.

Kampuni ya Kifaransa ilianza kujenga mfereji tangu 1880 lakini ilishindwa. Serikali ya Marekani iliendeleza kazi na kumaliza mfereji mwaka 1914.

Marekani ilitawala kanda ya mfereji kuanzia 1904 hadi mwaka 1999 kwa kuikodi kutoka nchi ya Panama. Siku hizi mfereji uko chini ya serikali ya Panama.

 Live webcams Panama Canal

Jiografia
Panama
Usafiri wa maji
Karibi
Pasifiki
Fischer

Fischer ni jina la
Hermann Emil Fischer (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1902),
Hans Fischer (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1930),
Gotthilf Fischer (kondakta wa kwaya ya Ujerumani),
Ernst Otto Fischer (kemia kutoka Ujerumani),
Viktor Fischer (mchezaji soka wa Denmark),
au Edmond Fischer (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1992).

Makala zinazotofautisha maana
Wilaya ya Tanga

Wilaya ya Tanga ni wilaya moja ya Mkoa wa Tanga nchini Tanzania yenye Postikodi namba 21200. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Tanga ilihesabiwa kuwa 243,580 .

Wilaya hii ni hasa pamoja na mji wa Tanga ambao ni bandari muhimu ya Tanzania kaskazin ya Dar es salaam.

Marejeo 

T
Wilaya ya Kilindi

Kwa maana mbalimbali ya jina hili tazama hapa Kilindi

Wilaya ya Kilindi ni kati ya wilaya 10 za Mkoa wa Tanga katika Tanzania yenye postikodi namba   74208 .. Imepakana na wilaya ya Handeni upande wa mashariki, Mkoa wa Kilimanjaro upande wa magharibi-kaskazini na Mkoa wa Morogoro upande wa kusini.

Mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 236,833  walioishi katika kata 20 za wilaya hiyo.

Makao makuu ya wilaya apo Songe.

Tazama pia
Kilindi

Marejeo

 Taarifa (profile) ya Wilaya ya Kilindi (pdf)

Wilaya za Mkoa wa Tanga
Wilaya ya Kilindi
Muheza

Muheza ni jina la
Wilaya ya Muheza
au Mji wa Muheza.

Makala zinazotofautisha maana
Korogwe

Korogwe ni jina la
Wilaya ya Korogwe
au Mji wa Korogwe.

Makala zinazotofautisha maana
Wilaya ya Korogwe

Wilaya ya Korogwe ilikuwa moja ya wilaya 7 za Mkoa wa Tanga nchini Tanzania hadi mnamo 2011. Baadaye iligawiwa kwa Wilaya ya Korogwe Vijijini na Wilaya ya Korogwe Mjini. Mwaka 2002 ilikuwa na wakazi 261,004 .

Wilaya ya Korogwe ilikuwa na Tarafa nne nazo ni Korogwe, Magoma, Mombo na Bungu. Trafa ya Bungu ndio pekee ambayo makao yake makuu yako katika vilele vya milima ya Usambara mashariki. Tarafa hiyo inakata zifuatazo. Dindira, Vugiri, Bungu kibaoni na Lutindi.

Marejeo na Viungo vya Nje

 
K
Lushoto

Lushoto ni jina la
Wilaya ya Lushoto
au Mji wa Lushoto.

Makala zinazotofautisha maana
Wilaya ya Lushoto

Wilaya ya Lushoto ni kati ya wilaya kumi za Mkoa wa Tanga nchini Tanzania. Mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 492,441  walioishi katika kata 43 za wilaya hii.

Wilaya ya Lushoto ni sehemu ya milima ya Usambara. Inapakana na Wilaya ya Muheza na nchi ya Kenya upande wa kaskazini. Upande wa mashariki-kusini imepakana na Wilaya ya Korogwe. Upande wa magharibi imepakana na Wilaya ya Korogwe na Mkoa wa Kilimanjaro. 

Wenyeji asilia ni Wasambaa na Wambugu.

Utawala
Wilaya imegawanyika katika tarafa nane za Lushoto, Soni , Bumbuli, Mgwashi, Mlola, Mlalo, Mtae na Umba na kata 44.

Viungo vya Nje
Habari za jimbo la uchaguzi la Bumbuli katika wilaya ya Lushoto 
Vivutio vya utalii katika Lushoto

Marejeo na Viungo vya Nje

Lushoto District Council - District social -economic profile, 2016

L
Iringa

Iringa ni jina la
Mji wa Iringa,
au Mkoa wa Iringa.

Ndani ya mkoa pia kuna wilaya za Iringa Mjini na Iringa Kijijini.

Makala zinazotofautisha maana
Panama City

Panama City (kihisp. Panamá -Mji wa Panama-) ni mji mkuu na pia mji mkubwa wa nchi ya Panama. Ina wakazi 700,000.

Mji ulianzishwa mwaka 1519 na Wahispania kwenye mahali 8 km kutoka mji wa leo. Mji wa Panama ulikua kama kituo cha usafiri kwa sababu shingo la nchi la Panama ni njia fupi ya usafiri wa barabara kati ya bahari za Pasifiki na Atlantiki. Sehemu kubwa ya fedha iliyochimbwa katika migodi ya Peru ilipitia Panama ikiwa njiani ya kupelekewa Hispania.

Mji huu wa kwanza uliharibiwa mwaka 1671 na mharamia Mwingereza Henry Morgan. Maghofu yake leo hii ni mahali pa utalii na kuitwa "Panama la Vieja" (kihisp.: Panama ya Kale).

Mji mpya ulijengwa mwaka 1673 takriban 8 km kutoka mahali pa awali. Sehemu hii inaitwa leo "Casco Viejo" (kihisp.: fuvu la kale).

Baada ya uokotaji wa dhahabu katika Kalifornia mwaka 1848 Panama ulikuwa tena kituo muhimu sana kwa sababu watu wengi walisafiri kwa meli kutoka Ulaya na pia pwani la mashariki ya Marekani kwenda Kalifornia kupitia mji wa Panama. Reli iliyojengwa 1855 kati ya bahari zote mbili iliongeza umuhimu wa mji.

Kilele chake kilikuwa ujenzi wa mfereji wa Panama kilichofanya mji kituo cha mpito kinachojulikana kote duniani.

Panama
Miji Mikuu Amerika
Bendera ya Panama

Bendera ya Panama imetungwa wakati nchi ilipotangaza uhuru wake kutoka Kolombia mwaka 1903 na kukubaliwa rasmi kwa maazimio mbalimbali ya bunge la nchi katika miaka 1904, 1925 na 1941.

Rangi za bendera ni nyeupe, nyekundu na buluu. 
Maana ya rangi hizi ni kama ifuatayo:
 Nyeupe inamaanisha amani iliyopatikana tangu uhuru kati ya vikundi nchini
 Nyekundu ni rangi ya chama cha uhuru (liberal)
 Buluu ni rangi ya chama cha mapokezi na mila (conservative)

Sababu ya kuingiza rangi za vyama hivi ilikuwa vita ya wenyewe kwa wenyewe kati ya wafuasi wa vyama hivi iliyozuka kote Kolumbia kabla ya uasi wa jimbo la Panama; amani kati ya wafuasi wa vikundi hivi ilikuwa muhimu sana kwa mianzo ya jamhuri mpya.

Panama
P
Bendera ya Kolombia

Bendera ya Kolombia imepatikana tangu 26 Novemba 1861. Ina milia mitatu ya kulala ya njano, buluu na nyekundu.
Mlia wa njano una nusu ya upana wa bendera, milia miwili mingine inachukua robo ya upana kila mmoja.
 
Rangi hizi tatu zilikuwa bendera ya Francisco de Miranda aliyekuwa mtangulizi wa Simon Bolivar kama mwanamapinduzi wa Amerika ya Kusini dhidi ya ukoloni wa Hispania. Bendera yake ilionekana mara ya kwanza katika Venezuela mwaka 1806.

Rangi hizi zinatumiwa na bendera za nchi tatu za Kolombia, Venezuela na Ekuador ambazo zote tatu zilikuwa sehemu ya jamhuri ya kwanza ya Kolombia ("Kolombia kubwa") hadi mwaka 1831.

Kolombia
Kolombia
Bogota

Bogota (jina kamili: Santa Fe de Bogotá) ni mji mkuu wa Kolombia pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi milioni saba takriban.

Mji uko katika nyanda za juu kwenye kimo cha 2,640 m juu ya UB kati ya milima ya Guadalupe (3,317 m) na Monserrate (3,100 m).

Mji ulianzishwa na Mhispania Gonzalo Jiménez de Quesada tar. 6 Agosti 1538 kwenye mahali pa soko la Wachibcha lililoitwa "Bacata". Quesada alitumia jina la "Santa Fe" (kihisp.: "imani takatifu") kutokana na mji wa Hispania alikotokea mwenyewe.

Baadaye mji uliongezewa jina la pili "Bogota" kutokana na jina asilia "Bacata". Jina kamili lilikuwa "Santa Fe de Bogota".

Viungo vya nje

Miji Mikuu Amerika
Miji ya Kolombia
Venezuela

Venezuela ni nchi kaskazini mwa Amerika ya Kusini. 

Imepakana na Brazil, Guyana na Kolombia. 

Mbele ya pwani ya Bahari ya Karibi kuna madola ya visiwani ya Aruba, Antili za Kiholanzi na Trinidad na Tobago.

Venezuela ilikuwa koloni la Hispania hadi mwaka 1811 na lugha ya Kihispania ni lugha ya kitaifa. 

Kikatiba Venezuela ni shirikisho la jamhuri.

Mji mkuu ni Caracas.

Asili ya jina "Venezuela" 
Jina la nchi ni umbo la Kihispania la jina la mji wa Venezia (Italia). Amerigo Vespucci, mpelelezi Mwitalia katika utumishi wa mfalme wa Hispania, aliona vijiji vya wenyeji waliojenga nyumba juu ya maboriti yaliyosimamishwa katikati ya maji karibu na mwambao pasipo kina. Vijiji vilimkubusha mji wa Venezia uliojengwa vilevile. Venezuela yamaanisha "Venezia Ndogo" katika Kihispania.

Jiografia 

Venezuela ina eneo la km² 916,445 (kama Namibia) ikiwa na pwani yenye urefu wa km 2,800. Asilimia 39 za eneo hili ni misitu, mashamba ya kulimwa ni 4%, eneo la mifugo 20%, mazao ya kudumu kama kahawa 1%. 

Kuna kanda nne za kijiografia: 
 tambarare za pwani karibu na Maracaibo katika kaskazini-magharibi
 milima ya Andes
 tambarere za mto Orinoko katikati ya nchi
 nyanda za juu za Guayana katika kusini-mashariki

Milima ya meza 
Nyanda za juu za Guayana zina milima ya pekee: kuna milima ya meza 115 inayoitwa "tepui" katika lugha ya wakazi asilia. 
Kiekolojia hilo ni eneo muhimu kwa sababu milima mingi ina mimea na wanyama wa pekee, tofauti na milima jirani, na inapatikana hapa tu kote duniani.  

Maporomoko marefu duniani yatelemka kutoka milima hii kama vile maporomoko ya Salto del Angel ("anguko la malaika") ambako maji huanguka mita 965.

Mito 
Mto mkubwa wa Venezuela ni Orinoco wenye urefu wa km 2574 unaoishia katika Atlantiki. Lakini mkono wa Brazo Casiquiare unajitenga na kuishia katika mto wa Amazonas nchini Brazil.

Matawimto muhimu ya Orinoco ni Rio Apure na Rio Caroni.

Majimbo katika shirikisho 
Tazama pia Majimbo ya Venezuela

Venezuela ni shirikisho la madola au majimbo 23 ya kujitawala, maeneo yasiyojitawala na mkoa wa shirikisho wa Caracas.

Watu
Wakazi wengi (51.6%) wanajiainisha kama machotara wa Kizungu-Kiindio. Wazungu ni 43.6%, wenye asili ya Afrika ni 3.5% na Waindio 2.6%. Utafiti wa DNA unaonyesha kwamba urithi wa jeni kwa asilimia 60.6 ni wa Kizungu, 23 ni wa Kiindio na 16.3 ni wa Kiafrika.

Lugha rasmi na ya kawaida ni Kihispania, ingawa lugha asilia zinakubalika kwa Waindio, na lugha nyingine zinatumiwa na wahamiaji.

Upande wa dini, 88% ni Wakristo, hasa wa Kanisa Katoliki (71%) na madhehebu mbalimbali ya Uprotestanti (17%).

Tazama pia 
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Viungo vya nje 

  Serikali ya Venezuela tovuti rasmi 
 
 Venezuela  at UCB Libraries GovPubs
 
 Venezuela from the Library of Congress Country Studies (1990)
 Venezuela profile from the BBC News
 Maps on Venezuela – Cartographic features 
 Key Development Forecasts for Venezuela from International Futures
 Venezuela and Tourism  from Sky Immigration

 
Karibi
Nchi za Amerika Kusini
Nchi zinazotumia Kihispania
Bendera ya Venezuela

Bendera ya Venezuela imepatikana tangu 12 Machi 2006 yenye nyota nane. Miaka ya nyuma ilikuwa na nyota saba tu. Nyota ya nane iliongezwa kwa heshima ya Simon Bolivar aliyekuwa kiogozi wa mapambano ya uhuru dhidi ya Hispania katika karne ya 19.

Bendera ina milia mitatu ya kulala ya njano, buluu na nyekundu. 

Rangi hizi tatu zilikuwa bendera ya Francisco de Miranda aliyekuwa mtangulizi wa Simon Bolivar kama mwanamapinduzi wa Amerika ya Kusini dhidi ya ukoloni wa Hispania. Bendera yake ilionekana mara ya kwanza katika Venezuela mwaka 1806.

Rangi hizi zinatumiwa na bendera za nchi tatu za Kolombia, Venezuela na Ekuador ambazo zote tatu zilikuwa sehemu ya jamhuri ya kwanza ya Kolombia ("Kolombia kubwa") hadi mwaka 1831.

Venezuela
Venezuela
Caracas

Caracas (tamka: karakas) ni mji mkuu wa Venezuela. Mji uko katika kaskazini ya nchi karibu na bahari ya Karibi katika kimo cha 920 m juu ya UB. Idadi ya wakazi ni kati ya milioni 3 au 4. 

Mji uliundwa na Mhispania Diego de Losada tar. 25 Julai 1567 kwenye mahali pa kijiji cha Kiindio cha Catuchacao kwa jina la Santiago de León de Carácas.

Mji ulikua tangu 1750 kutokana na kilimo na biashara ya kakao. 

Baada ya uhuru wa Venezuela mwaka 1831 ilikuwa mji mkuu wa jamhuri mpya.
 
Idadi ya wakazi ilikua polepole katika karne ya 19 hadi kufikia takriban 90,000 mnamo 1900.

Baada ya kupatikana kwa mafuta ya petroli nchini uchumi ulipanuka na kuvuta wakazi wengi wapya.

Kati ya wenyeji wa Caracas ni Francisco de Miranda (*1750) na Simon Bolívar (*1783) waliozaliwa wote mjini. 

Miji ya Venezuela
Miji Mikuu Amerika
Mwewe

{{Uainishaji
| rangi = pink
| jina = Mwewe
| picha = Yellow-billed kite.jpg
| upana_wa_picha = 250px
| maelezo_ya_picha = Mwewe domo-njano
| himaya = Animalia (Wanyama)
| faila = Chordata (Wanyama wenye ugwe wa neva mgongoni)
| ngeli = Aves (Ndege)
| oda = Accipitriformes (Ndege kama vipanga)
| familia = Accipitridae (Ndege walio na mnasaba na vipanga)
| bingwa_wa_familia = Vieillot, 1816
| subdivision = Nusufamilia 2, jenasi 8
 Elaninae 
 Chelictinia Lesson, 1843
 Elanus Savigny, 1809
 Gampsonyx Vigors, 1825
 Milvinae Friedmann, 1950
 Ictinia Vieillot, 1816
 Haliastur Selby, 1840
 Harpagus Vigors, 1825
 Helicolestes Bangs & Penard, 1918
 Milvus  Lacépède, 1799
}}Mwewe' ni ndege mbuai wa nusufamilia Elaninae na Milvinae katika familia Accipitridae. Hawana sifa bainifu pamoja isipokuwa wengi wana mkia mwenye panda. Mabawa yao ni marefu na miguu yao haina nguvu kwa sababu yake ndege hawa huruka sana angani. Hukamata aina nyingi za mawindo, kama wanyama wadogo, ndege na wadudu wakubwa, lakini hula mizoga sana pia.

Spishi za Afrika
 Chelictinia riocourii, Mwewe Kizelele (Scissor-tailed or African Swallow-tailed Kite)
 Elanus caeruleus, Mwewe Kipupwe (Black-winged Kite)
 Milvus aegyptius, Mwewe Domo-njano (Yellow-billed Kite)
 Milvus a. aegyptius, Mwewe Domo-njano Kaskazi (Northern Yellow-billed Kite)
 Milvus a. parasitus, Mwewe Domo-njano Kusi (Southern Yellow-billed Kite)
 Milvus migrans, Mwewe Domo-jeusi (Black-billed Kite)
 Milvus milvus, Mwewe Mwekundu (Red Kite)
 Milvus m. fasciicauda, Mwewe Mwekundu wa Kaboverde (Cape Verde Red Kite)
 Milvus m. milvus, Mwewe Mwekundu wa Ulaya (European Red Kite)

Spishi za mabara mengine
 Elanus axillaris (Black-shouldered Kite)
 Elanus leucurus (White-tailed Kite)
 Elanus scriptus (Letter-winged Kite)
 Gampsonyx swainsonii (Pearl Kite)
 Haliastur indus (Brahminy Kite)
 Haliastur sphenurus (Whistling Kite)
 Harpagus bidentatus (Double-toothed Kite)
 Harpagus diodon (Rufous-thighed Kite)
 Helicolestes hamatus (Slender-billed Kite)
 Ictinia mississippiensis (Mississippi Kite)
 Ictinia plumbea (Plumbeous Kite)
 Milvus korshun (Chinese Kite)
 Milvus lineatus'' (Black-eared Kite)

Picha

Vipanga na jamaa
Wanyama wa Biblia
1492

Makala hii inahusu mwaka 1492 BK (Baada ya Kristo).

Matukio 
 2 Januari - Mfalme Boabdil wa Granada anasalimisha mji wake kwa wafalme wa Hispania - mwisho wa utawala wa Kiislamu katika Hispania 
 30 Machi - Wafalme Ferdinand na Isabella wa Hispania waamuru kufukuzwa nchini kwa Wayahudi wote wasiopokea imani ya kikatoliki 
 31 Julai - Wahayudi wanafukuzwa Hispania 
 Sultani Bayazid II wa Dola la Uturuki anatuma meli zake kwa shabaha ya kupokea Wayahudi wanaofukuzwa Hispania na kuwapeleka katika miji ya dola lake 
 2 Agosti - Kristoforo Kolumbus anaanza safari yake ya kwanza ya kuvuka Atlantiki akiamini ya kwamba anaelekea Uhindi 
 11 Agosti - Uchaguzi wa Papa Alexander VI
 12 Oktoba - Kristoforo Kolumbus anafika kwenye visiwa vya Karibi akiamini ya kwamba amefika Uhindini. 
 28 Oktoba - Kristoforo Kolumbus anafika Kuba.

Waliozaliwa

Waliofariki 
 25 Julai - Papa Innocent VIII

Karne ya 15
Kristoforo Kolumbus

Kristoforo Kolumbus (kwa Kiitalia: Cristoforo Colombo; kwa Kihispania: Cristóbal Colón; kwa Kilatini: Columbus; Genova, 1451; Valladolid, 20 Mei 1506) alikuwa mfanyabiashara na mpelelezi aliyegundua njia ya usafiri kati ya Hispania na Amerika. 

Mara nyingi aliitwa Mzungu wa kwanza wa kufika Amerika, lakini baadaye imejulikana ya kwamba Waviking walitangulia kufika Amerika ya Kaskazini mnamo mwaka 1000. Ila jitihada zake zilianzisha njia ya mawasiliano ya kudumu kati ya Amerika na mabara mengine tofauti na safari zote zilizovuka bahari kabla yake.

Upande wa dini, alikuwa Mkristo wa Kanisa Katoliki, tena mwanachama wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

Mipango ya Kolumbus 
Nia ya Kolumbus ilikuwa kugundua njia ya kufika Uhindi kwa kuelekea magharibi. Sababu yake ilikuwa hali ya siasa ya wakati wake: njia zote za mawasiliano kati ya Ulaya na Uhindi zilitawaliwa na Waislamu. Bei za bidhaa zote zilizofika Ulaya kutoka Uhindi zilikuwa ghali sana kwa sababu ya vituo vingi vya biashara kati ya Uhindi na Ulaya.

Kolumbus alitaka kufika Uhindi kwa meli bila kupitia maeneo ya Waislamu upande wa mashariki. Alitaka kufanya majaribio: kama dunia ilikuwa kweli tufe ya mviringo -jinsi walivyoanza kufundisha wataalamu- ni lazima kuwe na njia kufika mashariki kwa kuelekea magharibi. Alijua taarifa ya msafiri Marco Polo aliyewahi kufika Uchina akaona bahari kubwa upande wa mashariki. Kolumbus aliamini ya kwamba bahari ile ingekuwa ileile ya Atlantiki inayoanza upande wa magharibi ya Ulaya. Hakutegemea ya kwamba angekuta nchi mpya kabisa kati ya Ulaya na Uhindi.

Nchi hii mpya ilikuwa bahati yake. Katika mipango yake alifanya kosa la kukadiria umbali kati ya Ulaya na Asia kuwa mdogo mno. Akiba za chakula na maji katika jahazi zake zisingetosha kufika Uchina. Kukuta nchi mpya njiani ambayo hakutegemea kulimwokoa.

Safari ya mwaka 1492 
Kolumbus aliondoka Hispania kwa jahazi tatu tarehe 3 Agosti 1492. Tarehe 12 Oktoba 1492 alikanyaga mara ya kwanza eneo la Amerika katika kisiwa kimoja kisichojulikana ni kipi kwa hakika katika funguvisiwa ya Bahama. Akaendelea hadi Kuba na kisiwa cha Dominica akarudi Hispania mwaka 1493.

Alipofika kwenye visiwa vya Karibi katika Amerika ya Kati aliamini ya kwamba hivi vilikuwa visiwa vya Kihindi. Akaviita "Uhindi wa Magharibi" na wakazi kwa lugha ya Kihispania "Indio" yaani Wahindi. Hadi kifo chake hakutaka kukubali ya kwamba nchi hii haikuwa Uhindi wala sehemu yoyote ya Asia ila kitu kipya.

Safari tatu za baadaye 
Kwa jumla Kolumbus alifanya safari nne hadi Amerika. Mwaka 1498 katika safari yake ya tatu alifika mara ya kwanza kwenye bara lenyewe katika mdomo wa mto Orinoco katika Venezuela. Kwa jumla alipoteza jahazi 9 katika safari zake.

Waliozaliwa 1451
Waliofariki 1506
Kolumbus
Kolumbus
Wafransisko
Orinoco

Mto Orinoco ni kati ya mito mikubwa kabisa ya Amerika ya Kusini mwenye urefu wa 2,410 km.

Ni mto wa pekee kwa sababu una midomo miwili tofauti: njia kuu ya maji huelekea kwenye delta ya mto katika bahari ya Karibi. Lakini mkono mmoja unafikisha sehemu ya maji yake katika mto wa Amazonas.

Delta ya Orinoco ilikuwa mahali ambako Kristoforo Kolumbus alikanyaga mara ya kwanza bara la Amerika mwaka 1498.

Mito ya Kolombia
Mito ya Venezuela
Simon Bolivar

Simon Bolivar (Caracas, wakati ule: Granada mpya, leo: Venezuela, 24 Julai 1783 - Santa Marta, Kolombia, 17 Desemba 1830) alikuwa mwanasiasa na mwanajeshi katika Amerika ya Kusini aliyeongoza mapambano dhidi ya ukoloni wa Hispania. 

Nchi mbalimbali humkumbuka kama baba wa taifa lao.

Kama jemadari alishinda jeshi la Hispania kati ya miaka 1810 na 1820. 

Bolivar alikuwa kwa nyakati mbalimbali 
 Rais wa kwanza wa "Gran Columbia" 
 Rais wa kwanza wa Bolivia
 Rais wa pili na wa tatu wa Venezuela
 Rais wa sita wa Peru

Viungo vya nje
 Simon Bolivar 
 

Wanasiasa wa Venezuela
1451

Makala hii inahusu mwaka 1451 BK (Baada ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa 

 9 Machi - Amerigo Vespucci nahodha na mpelelezi kwenye pwani za Amerika Kusini azaliwa Firenze (Italia). Amerika itapokea jina kutokana na Amerigo. 

bila tarehe
 Kristoforo Kolumbus mfanyabiashara na mpelelezi aliyegundua njia ya usafiri kati ya Hispania na Amerika anazaliwa mjini Genova (Italia)

Waliofariki 

Karne ya 15
1506

Makala hii inahusu mwaka 1506 BK (Baada ya Kristo).

Matukio 
Wareno wamefika Lamu.

Waliozaliwa

Waliofariki 
 20 Mei - Kristoforo Kolumbus mjini Valladolid (mfanyabiashara na mpelelezi aliyegundua njia ya usafiri kati ya Hispania na Amerika)

Karne ya 16
Bendera ya Brazil

Bendera ya Brazil ni ya rangi kijani yenye msambamba sawa njano ndani yake. Ndani ya msambamba sawa kuna duara ya buluu yenye nyota nyeupe ndani yake. Mlia mweupe unakata duara ya buluu mwenye maandishi ya maneno ya wito la taifa "Ordem e Progresso" ("Utaratibu na Maendeleo") kwa herufi za kijani.

Bendera hii inaitwa "Auriverde" yaani "dhahabu-kijani". 

Bendera hii imekuwa bendera rasmi tangu 19 Novemba 1889 baada ya mapinduzi yaliyomaliza utawala wa Kaisari ya Brazil na kuanzisha jamhuri. Muundo wake hufuata muundo wa bendera ya kifalme.

Nembo la Kaisari iliondolewa. Badala yake duara ya buluu pamoja na nyota iliingizwa. Duara hii ni picha ya anga la usiku juu ya Rio de Janeiro tarehe 15 Novemba 1889 iliyokuwa siku ya kutangazwa kwa jamhuri.
 
Mwaka 1992 muundo ulibadilishwa kidogo kwa kupunguza idadi ya nyota. Sasa kila nyota ni ishara ya jimbo moja la kujitawala ndani ya shirikisho la jamhuri hivyo idadi ya nyota ni sawa na idadi ya majimbo la. Lakini nyota zote zinazoonyeshwa ziko mahali pao kulingana na picha ya anga ya tarehe 15.11.1889.

Brazil
Brazil
Brasilia

Brasília ni mji mkuu wa Brazil mwenye wakazi 2,282,049. Ni mji mpya uliojengwa baada ya katika miaka 1956 - 1960 BK. 

Mji mkuu ulihamishwa kutoka Rio de Janeiro ulioko pwani na kandokando la eneo la Brazil kwenda mji mpya wa Brasilia kuanzia mwaka 1960. Brasilia ilijengwa mahali pasipo na mji kabla ya ujenzi wake. Ujenzi ulilenga kupata mji mkuu ulioko katikati ya nchi na kuachana na mapokeo ya kikoloni yaliyojenga mji mku mwambaoni wa bahari kwa sababu ya mawasiliano kati ya koloni na nchi tawala.

Brasilia iko kwenye nyanda ya juu katika kimo cha 1,000 m juu ya UB. 

Miji ya Brazil
Miji Mikuu Amerika
Kengewa

{{Uainishaji
| rangi = pink
| jina = Kengewa
| picha = Wespenbussard European honey buzzard Pernis apivorus.jpg
| upana_wa_picha = 250px
| maelezo_ya_picha = Kengewa mlanyuki
| himaya = Animalia (Wanyama)
| faila = Chordata (Wanyama wenye ugwe wa neva mgongoni)
| ngeli = Aves (Ndege)
| oda = Accipitriformes (Ndege kama vipanga)
| familia = Accipitridae (Ndege walio na mnasaba na vipanga)
| nusufamilia = Perninae (Ndege walia na mnasaba na kengewa)
| bingwa_wa_nusufamilia = Blyth, 1851
| subdivision = Jenasi 6 za kengewa: Chondrohierax Lesson, 1843
 Hamirostra Brown, 1845
 Henicopernis Gray, 1859
 Leptodon Sundevall, 1836
 Lophoictinia Kaup, 1847
 Pernis Cuvier, 1816
}}Kengewa' ni ndege mbua wa jenasi mbalimbali za nusufamilia Perninae katika familia Accipitridae. Wana mabawa marefu na mkia mrefu mwenye miraba myeusi. Spishi za jenasi Henicopernis na Pernis hula nyuki, nyigu na asali hasa lakini spishi nyingine hula wanyama wadogo. Hujenga tago lao juu ya mti msituni.

Mpaka juzi kengewa mlanyuki tu ameonwa Afrika kusini kwa Sahara, lakini mwaka 2005 kengewa wa Asia ameonwa huko Gaboni.

 Spishi za Afrika 
 Pernis apivorus, Kengewa Mlanyuki (European Honey Buzzard)
 Pernis ptilorhynchus, Kengewa wa Asia (Crested Honey Buzzard)

 Spishi za mabara mengine 
 Chondrohierax uncinatus (Hook-billed Kite)
 Chondrohierax wilsonii (Cuban Kite)
 Hamirostra melanosternon (Black-breasted Buzzard)
 Henicopernis infuscatus (Black Honey Buzzard)
 Henicopernis longicauda (Long-tailed Honey Buzzard)
 Leptodon cayanensis (Grey-headed Kite)
 Leptodon forbesi (White-collared Kite)
 Lophoictinia isura (Square-tailed Kite)
 Pernis celebensis (Barred Honey Buzzard)
 Pernis steerei'' (Philippine Honey Buzzard)

Picha 

Vipanga na jamaa
Rio de Janeiro

Rio de Janeiro ni jiji kubwa la pili nchini Brazil baada ya São Paulo.

Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi tarehe 21 Aprili 1960. Leo ni mji mkuu wa jimbo la shirikisho la Rio de Janeiro. Mwaka 2000 rundiko la jiji lilikuwa na wakazi 5,473,909.
 
Rio de Janeiro ni jiji la Brazil linalojulikana zaidi kote duniani. Ni kitovu cha utalii na cha utamaduni. Kanivali yake inavuta wageni wengi kila mwaka. Mlima wa Corcovado unabeba Sanamu ya Mwokozi ambayo ni sanamu kubwa ya Yesu yenye kimo cha mita 30.

Viungo vya nje 
  
 Picha za Rio de Janeiro na vitongoji vyake 
 Tovuti ya "City Hall" yenye takwimu mbalimbali za jiji, habari za Kanivali na sheria za manispaa (kwa Kireno).

Miji ya Brazil
Jimbo la Rio de Janeiro
Miji ya Olimpiki
Amazonas (mto)

Mto Amazonas (kwa Kireno: Rio Amazonas) ndio mto mkubwa kuliko yote duniani. Unabeba maji zaidi kuliko mito ya Nile, Mississippi na Yangtse kwa pamoja.

Una chanzo chake katika milima ya Andes inavuka beseni lake hadi Atlantiki kupitia eneo kubwa la misitu minene. Sehemu kubwa ya mwendo wake iko katika nchi ya Brazil. 

Kuhusu urefu hakuna bado mapatano ya kitaalamu kama Nile au Amazonas ndio mto mrefu duniani. Makadirio hutegemea ni tawimto lipi lenye chanzo cha mbali zaidi linaokubaliwa na wataalamu. Mwaka 1969 urefu wake ulipimwa kuwa km 6.400. 

Amazonas ina matawimto zaidi ya 10,000 na kati ya hayo 17 yana urefu wa zaidi ya km 1,600 yakishinda mito kama Senegal, Gambia au Nile ya buluu.  

Upana wa mto ni wa kilomita kadhaa kufikia hadi 100 wakati wa mafuriko ya kila mwaka. Delta ya Amazonas ina upana wa kilomita mia kadhaa; ndani yake kuna kisiwa cha Marajó chenye eneo la km² 49,000 ambalo ni kubwa kushinda nchi kama Rwanda au Burundi.

Amazonas ni njia muhimu ya mawasiliano na usafiri nchini Brazil. Meli kubwa za baharini zinaweza kuingia hadi bandari ya Manaus iliyoko km 800 ndani ya bara. Meli ndogo za baharini hadi uzito wa tani 3,000 zinaweza kuvuka Brazil yote hadi kufika Peru.

Viungo vya nje 

 Amazon River and Amazon Rainforest virtual tour
 Information on the Amazon from Extreme Science 
 Map of South America 
 Pictures of the Amazon River
 Amazon River and rainforest photos and information
 An Amazon River web site
 Information and a map of the Amazon's watershed 

Amazonas
Amazonas
Bolivia
Kolombia
Ekuador
Marajó

Marajó ni kisiwa kikubwa katika Delta ya mto Amazonas nchini Brazil. Kipo kwenye msatri wa ikweta.

Eneo lake ni kati ya 40,000 hadi 49,000 km² kutegeana na kiasi cha maji mtoni na kiasi cha mafuriko. Eneo hili ni kubwa kushinda eneo la Rwanda au Burundi.

Marajo ni kisiwa kikubwa duniani katika maji matamu.

Viungo vya nje 
 Marajo Island tourism

Visiwa vya Brazil
Savana

Savana ni aina ya sura ya nchi yenye manyasi na kiasi kidogo cha miti ambacho kinategemea kiasi cha maji au mvua kinachopatikana. 

Tabia kuu ya savana ni uhaba wa maji. Tofauti na jangwa maji yapo ingawa kidogo. Kiwango cha kawaida cha mvua ni kati ya milimita 500 na 1500 kwa mwaka.

Savana ina wanyama wa pekee wanaomudu mazingira hayo. Wengi ni wala majani halafu kuna wala nyama wanaowinda wala majani.

Sura ya nchi
1572

Makala hii inahusu mwaka 1572 BK (Baada ya Kristo).

Matukio 

 13 Mei - Uchaguzi wa Papa Gregori XIII

Kufuatana na eneo
 Peru: Mwisho wa Dola la Inka

Waliozaliwa 

31 Desemba - Go-Yozei, mfalme mkuu wa Japani (1586-1611)

Waliofariki 
 1 Mei - Mtakatifu Papa Pius V
 9 Julai - Watakatifu Wafiadini wa Gorkum nchini Uholanzi
 24 Septemba - Tupac Amaru, Inka wa mwisho ananyongwa na Wahispania nchini Peru

Karne ya 16
Inka

Inka ilikuwa cheo cha mfalme mkuu au Kaisari wa Dola la Inka katika Peru na nchi jirani. Jina latumiwa pia kwa taifa la Wainka.

Kati ya karne za 13 hadi 16 walitawala dola kubwa upande wa magharibi ya Amerika Kusini. Kutoka mwanzo wake katika milima ya Andes za Peru dola lilienea hadi Ekuador, Bolivia, Chile na sehemu za Argentina na Kolombia.

Dola la Inka liliharibika na Wahispania waliofika kuanzia mwaka 1531 waliokuwa na silaha za juu. 
Tar. 15 Novemba 1532 Wahispania chini ya Francisco Pizarro walimkamata Inka Atahualpa wakamwua tar. 29 Agosti 1533.

Inka wa mwisho Tupac Amaru aliuawa na Wahispania mwaka 1572.

Madola
Historia ya Amerika Kusini
!
Historia ya Peru
São Paulo

São Paulo (Kireno: Mt. Paulo) ni jiji kubwa la Brazil pia jiji kubwa katika nusudunia ya kusini lenye wakazi zaidi ya milioni 10 jijini au karibu milioni 20 katika rundiko la jiji.

Historia 

Mwaka 1554 mapadre wawili Manuel da Nóbrega na Yosefu wa Anchieta walijenga kituo cha misioni pamoja na shule kwa kuwalengea wenyeji asilia wa Brazil.

Kituo kiki kilikuwa mbegu wa kijiji, baadaye mji (1711) halafu jiji la Mt. Paulo.

Wakati wa karne ya 18 kilimo cha sukari kiliimarisha kilimo cha eneo la mji. Karne ya 19 ilileta kilimo cha kahawa na wahamiaji wengi kutoka Ulaya hasa kutoka Italia. Katika karne ya 20 viwanda viliongezeka.

Leo hii jiji ni kitovu cha biashara, huduma na teknolojia cha Brazil yote.

Jiografia 

São Paulo iko katika nyanda za juu kwenye kimo cha 760 m juu ya UB. Hali ya hewa ni ya kupoa.

Kuna uwanja wa ndege tatu. Barabara maarufu mno ni Avenida Paulista.

São Paulo
Miji ya Brazil
Jimbo la São Paulo
Mgongo kati wa Atlantiki

Mgongo kati wa Atlantiki (kwa Kiingereza: Mid-Atlantic Ridge) ni safu ya milima chini ya maji ya bahari ya Atlantiki inayoelekea kutoka 87°N (km 333 kusini kwa Ncha ya kaskazini) hadi kisiwa cha Bouvet kusini mwa dunia kwenye 54°S. 

Vilele vya juu vya milima hiyo vinaonekana juu ya UB kama visiwa. Safu hiyo ya milima imetokea mahali ambako mabamba ya gandunia yanaachana: bamba la Ulaya-Asia na bamba la Amerika ya Kaskazini katika Atlantiki ya Kaskazini, halafu bamba la Amerika ya Kusini na bamba la Afrika katika Atlantiki ya Kusini.

Mabamba hayo yana mwendo wa kuachana na katika nafasi kati yake magma hupanda juu inayokuwa mwamba mpya uliosababisha kutokea kwa milima ya safu.

Kutambuliwa kwa safu hiyo kuliweka msingi kwa nadharia ya upanuzi wa misingi ya bahari unaosababisha mwendo wa mabamba ya gandunia.

Visiwa vya mgongo kati wa Atlantiki 
Visiwa ambavyo ni vilele vya milima ya mgongo huo ni kama vifuatavyo (katika mabano ni majina ya vilele vya juu na kimo):

Nusudunia ya kaskazini (Atlantiki ya Kaskazini)
Jan Mayen (Beerenberg, m 2277) 
Iceland (Hvannadalshnúkur in the Vatnajökull, m 2,109.6)
Azori (Ponta do Pico au Pico Alto kwenye kisiwa cha Pico, m 2,351)
Bermuda (Town Hill kwenye kisiwa cha Main Island, m 76)(Bermuda ilianza juu ya mgongo lakini imesogea mbali sasa)
Saint Peter and Paul Rocks (Southwest Rock, m 22.5)

Nusudunia ya kusini (Atlantiki ya Kusini)
Kisiwa cha Ascension (The Peak, Green Mountain, m 859)
Tristan da Cunha (Queen Mary's Peak, m 2062)
Kisiwa cha Gough (Edinburgh Peak, m 909)
Kisiwa cha Bouvet (Olavtoppen, m 780)

Atlantiki
Migongo kati ya bahari
Milima
1500

Makala hii inahusu mwaka 1500 BK (Baada ya Kristo).

Matukio 
 22 Aprili - Pedro Alvares Cabral ni Mreno wa kwanza kufika mwambao wa Brazil itakayokuwa koloni la Ureno

Waliozaliwa 

 24 Februari - Kaisari Karoli V wa Ujerumani (alitawala 1519-1556)

Waliofariki 
 21 Oktoba - Go-Tsuchimikado, mfalme mkuu wa Japani (1464-1500)

Karne ya 15
1258

Makala hii inahusu mwaka 1258 BK (Baada ya Kristo).

Matukio
 10 Februari - Anguko la Baghdad: jeshi la Wamongolia lateka mji na kumaliza himaya ya khalifa wa Waabasiya; raia 800,000 wauawa na maktaba mashuhuri yaharibika

Waliozaliwa

 Osmani I atakayekuwa sultani wa kwanza wa Milki ya Osmani

Waliofariki

Karne ya 13
788

Makala hii inahusu mwaka 788 BK (Baada ya Kristo).

Matukio
 Idris ibn Abdullah (mjukuu wa kizazi cha tatu wa Ali ibn Abi Talib (علي بن أﺑﻲ طالب) anaanzisha utawala wake katika kaskazini ya Moroko aunda Moroko kama nchi ya pekee.

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8
Ekuador

Ekuador (kwa Kiswahili pia: Ekwado) ni nchi kwenye pwani ya magharibi ya Amerika Kusini. 

Jina la nchi kwa Kihispania (Ecuador) lamaanisha "ikweta", na sababu ni kwamba imekatwa nayo.

Imepakana na Kolombia, Peru na Bahari ya Pasifiki. 

Funguvisiwa la Galapagos (Archipiélago de Colón) ni sehemu ya Ekuador ikiwa na umbali wa karibu kilomita 1,000 kutoka bara. 

Mji mkuu ni Quito, lakini mji mkubwa zaidi ni Guayaquil.

Watu
Wananchi wengi (71%) wana mchanganyiko wa damu ya Kizungu na ya Kiindio. Wenye asili ya Afrika ni 7.2%, Waindio ni 7%, na Wazungu ni 6.1%.

Ekuador ilikuwa koloni la Hispania, hivyo lugha ya wakazi wengi na lugha rasmi imekuwa Kihispania hadi leo. Lakini kuna Waindio wengi, hasa katika milima ya Andes, wanaoendelea kutumia lugha zao.

Asilimia 91.95 wana dini, na kati yao 80.44% ni Wakatoliki ma 11.3% Waprotestanti.

Tazama pia 
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Viungo vya nje 

  Rais wa Ekuador tovuti rasmi 

 
Nchi za Amerika Kusini
Nchi zinazotumia Kihispania
Galapagos

Galapagos ni jina la funguvisiwa ya Ekuador katika Pasifiki takriban 1000 km kutoka pwani la bara ya Amerika Kusini. Jumla ya visiwa ni 61 kati ya hivi kuna 13 vikubwa. Visiwa vimesambaa katika eneo la 8000 km². 

Funguvisiwa ni ya asili ya kivolkeno. Visiwa ni mashuhuri duniani kwa sababu ya idadi kubwa ya spishi za wanyama. Charles Darwin alifanya utafiti wa spishi nyingi akapata dhana za kimsingi kwa ajili ya nadharia yake ya mageuko ya spishi.

Visiwa vikubwa ni kama vifuatavyo: 
 Santiago
 Santa Cruz
 Floreana
 San Cristobal
 Española*
 Genovesa
 Santa Fe
 Isabela*
 Fernandina
 Darwin
 Roca Redonda
 Marchena
 Pinta

Viungo vya Nje 
 Galápagos Islands xeric scrub (World Wildlife Fund)
 Galápagos geology - the page also includes much general information on the Galápagos Islands

Ekuador
Visiwa vya Pasifiki
Quito

Quito (tamka: "kito" - Kihisp. "San Francisco de Quito") ni mji mkuu wa Ekuador. Mwaka 2005 ilikuwa na wakazi 1,865,541. Quito ni mji mkubwa wa pili nchini baada ya Guayaquil.

Mji uko 20 km kusini ya mstari wa ikweta katika bonde la milima ya Andes kwenye kimo cha 2850 m juu ya UB.  

Kuna kiwanja cha ndega na chuo kikuu pamoja na viwanda.

Guápulo de Quito

Historia 
Quito ilikuwa kati ya miji muhimu ya Dola la Inka kabla ya kufika kwa Wahispania. Wakati wa uvamizi wa Wahispania jenerali Rumiñahui wa jeshi la Inka alichoma mji na kuiharibu kabisa kabla ya Wahispania hawakuiteka.

Quito iliundwa upya na Sebastián de Belalcázar mwaka 1534.  

Mwaka 1809 wakati wa ghasia katika sehemu mbalimbali za Amerika Kusini dhidi ya serikali ya mfalme mpya wa Hispania Joseph Bonaparte (mdogo wake Napoleon Bonaparte) kamati ya raia katika Quito ilitangaza uhuru wa eneo lake kutoka Hispania. Utawala wa Hispania ulirudishwa kwa mabavu hadi 1822 wakati Hispania ilishindwa na mapinduzi ya Simon Bolivar na kuundwa kwa jamhuri ya Gran Colombia.  Baada ya mwisho wa jamhuri hii sehemu zake ziliachana Quito ikawa mji mkuu wa nchi mpya ya Ekuador.

Miji ya Ekuador
Miji Mikuu Amerika