Ufugaji

Ufugaji (pia hujulikana kama ufugaji wanyama) ni mazoezi ya kilimo ya kuzaliana na kuongeza mifugo. 

Kwa maana nyingine ufugaji ni kitendo cha kutunza wanyama na kuwapa chakula ukizingatia lishe bora au kanuni zote za ugawaji na utunzaji wa wanyama kwa kuzingatia lishe bora, hata pia upatikanaji wa maji kwa ajili ya wanyama hao.

Umekuwa unatekelezwa kwa maelfu ya miaka, tangu ufugaji wa kwanza wa wanyama.

Ufugaji ni mojawapo ya shughuli mbalimbali za binadamu ambazo huweza kumuingizia kipato ambacho huchangia katika uchumi wa nchi. Pia uchumi huo huchangia katika maendeleo ya nchi fulani.

Aina mbalimbali za ufugaji 
Mlindanguruwe ni mtu ambaye hulinda nguruwe (kwa Kiingereza: swine).

Mchungambuzi ni yule anayelinda mbuzi. 

Mchungang'ombe huwajali ng'ombe, na mchungaji kondoo (kwa Kiingereza "sheepherd") huwalinda kondoo. Zamani, ilikuwa kawaida kuwa na mifugo ambayo ya kondoo na mbuzi kuwa pamoja; kwa zabuni hizo pia wanaitwa wachungaji. 

Ngamia pia hulindwa na mifugo. Katika Tibet, yak hufugwa. Katika Amerika ya Kusini, llama na alpaca hufugwa.

Katika nyakati za kisasa zaidi, wafuga ng'ombe wa Amerika ya Kaskazini, charro wa Mexico, au vaqueros, gauchos, huasos wa Amerika ya Kusini, na wakulima au wafugaji wa Australia hulinda mifugo yao wakiwa juu ya farasi, magari, pikipiki, magari makubwa (4WD) na helikopta, kutegemea na mifugo na mandhari inayohusika.

Leo, mameneja wa mifugo mara nyingi husimamia maelfu ya wanyama na wafanyakazi wengi. Mashamba, vituo huweza kuajiri wazalishaji, wataalamu wa afya ya mifugo, walishaji, na wakamuaji kusaidia huduma kwa wanyama. 

Mbinu kama vile uzalishaji wa kisayansi na uhamishaji mara nyingi hutumika, si tu kama mbinu kuhakikisha kwamba mifugo ya kike wamezaa, lakini pia ili kusaidia kuboresha aina ya mifugo. Hii inaweza kufanyika kwa kuipanda mbawala kutoka mifugo bora ya kike hadi mifugo ya kawaida ya kike - ili kuwezesha ng'ombe bora wa kike kupata mimba nyingine. 

Mazoezi haya huongeza idadi ya wazawa ambayo wanaweza kuwa wamezalishwa na idadi ndogo ya wanyama wenye afya bora. Hii kwa upande inaboresha uwezo wa kubadilisha kulisha wanyama kwa nyama, maziwa, au nyuzinyuzi kwa ufanisi zaidi, na kuboresha ubora wa bidhaa ya mwisho, na kuifanya iridhishe.

Sayansi ya ufugaji
Sayansi ya ufugaji au sayansi ya wanyama hufundishwa katika vyuo vikuu na vyuo vingi duniani kote. Wanafunzi wa sayansi ya wanyama wanaweza kujiingiza katika mahafali zifuatazo dawa za mifugo au kwenda kujiingiza kwenye daraja za bwana au udaktari mbalimbali kama vile lishe, jeni zinavyozaliana na wanyama, au uzazi. Wahitimu wa programu hizi wanaweza kupatikana wakifanya kazi katika viwanda, kama vya dawa za mifugo na binadamu, viwanda vya lishe ya wanyama na mifugo, kilimo au katika masomo.

Kihistoria, baadhi ya fani ndogo ndani ya uwanja wa ufugaji hupewa jina mahsusi kwa ajili ya wanyama katika huduma zao.

Angalia Pia 
 Wanyama wa nyumbani
 Samaki
 Nyuki
 Ng'ombe
 Mbwa
 Farasi
 Kuku

Tanbihi

Marejeo 
 Saltini Antonio, Storia delle scienze agrarie,  4 vols, Bologna 1984-89, ISBN 88-206-2412-5, ISBN 88-206-2413-3, ISBN 88-206-2414-1, ISBN 88-206-2414 -- X
 Juliet Clutton Brock, The Walking Larder. Patterns ya domestication, pastoralism and predation,  Unwin Hyman, London 1988
 Juliet Clutton Brock, Horse power: a history of the horse and donkey in human societies, National history Museum publications, London 1992
 Fleming G., Guzzoni M., Storia cronologica delle epizoozie dal 1409 Av. Cristo Sino al 1800,  in Gazzetta Medico-veterinaria, I-II, Milano 1871-72
 Hall S, Clutton Brock Juliet, Two Hundred Years of British farm livestock,  Natural History Museum Publications, London 1988
 Janick Jules, Noller Carl H., Rhykerd Charles Yale, The Cycles of Plant and Animal Nutrition,  in Food and Agriculture, Scientific American Books, San Francisco 1976
 Manger Louis N., A History of the Life Sciences,  M. Dekker, New York, Basel 2002

Viungo vya nje 
 Taasisi ya Utafiti wa ufugaji 
 Taasisi ya Genetics na kuzaliana kwa wanyama PAS 
 Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO)
 Katika situ uhifadhi wa mifugo na kuku, 1992, Online kitabu, Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa na Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa
 Dr Hekalu Grandin's Web Page Tabia ya Mifugo, Ubunifu wa viwanda vya kuchinjwa

Ufugaji
Wanyama