LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Nabii Gadi

Nabii Gadi alikuwa nabii wa Israeli wakati wa Mfalme Daudi (mnamo mwaka 1000 KK hivi).

Unabii wake
Habari zake zinapatikana katika Biblia, kuanzia 1Sam 22:5, alipomuambia Daudi arudi nchini Yuda. 

Habari muhimu zaidi ni utabiri wa adhabu ambao Gadi alimfanyia kutokana na kosa la kupiga sensa ya wanaume wa utawala wake (2Sam 24:11-13). Kwa niaba ya Mungu alimuachia achague mwenyewe moja katika ya balaa tatu.

Gadi anatajwa kwa mara ya mwisho katika 2Sam 24:18, alipomuagiza Daudi amjengee Mungu altare ili tauni aliyojichagulia ikome. 

1Nya pia inasimulia habari zake na katika 29:29 inataja kitabu chake kilichopotea.

Watu wa Biblia
Manabii wa Agano la Kale
Nabii wa uongo

Katika dini, nabii wa uongo ni mtu anayejidai kuwa na karama ya unabii lakini hakubaliwi na wale wanaomuita hivyo.

Anaweza kuwa nabii kweli, au kujidanganya au kudanganya kwa makusudi ili kujipatia sifa na mali.

Nje ya dini, mtu anaitwa hivyo kwa kutetea hoja au mpango ambao msemaji anaona ni mbaya.

Dini
Manabii
Nabii Obadia

Nabii Obadia (jina la Kiebrania lenye maana ya "Mtumishi wa YHWH) alikuwa nabii wa Israeli ya Kale baada ya Yerusalemu kutekwa na kuteketezwa na Wababuloni (586 KK hivi).

Alitoa utabiri wa mistari 21 tu dhidi ya Edomu ambayo inaunda kitabu cha nne kati ya 12 vya Manabii Wadogo.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 19 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

O
O
O
Nabii Yoeli

Nabii Yoeli (kwa Kiebrania יואל, Yoel, maana yake YHWH ni Mungu) alikuwa nabii wa Israeli ya Kale, labda katikati ya karne ya 4 KK.

Ujumbe wake unapatikana katika gombo la Manabii Wadogo la Biblia, kwa jina la Kitabu cha Yoeli.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huwa tarehe 19 Oktoba lakini pia tarehe 13 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 

 Four Prophets at Chabad.org

Y
Y
Y
Wickiana

Wickiana ni mkusanyiko wa kurasa moja moja iliyoandikwa na Johann Jakob Wick ambayo yamewekwa katika juzuu 24 kati ya 1560 na 1587. Ni chanzo muhimu kwa kipindi cha Matengenezo ya kiprotestanti katika Uswisi.

Wick aliishi Zurich iliyoongozwa na Heinrich Bullinger,mrithi wa Huldrych Zwingli. Alisomea mambo ya dini na akawa mchungaji wa Witikon katika hospitali moja mji kuu na pia Predigerkirche. Baada ya hapo alikuwa kanoni na padre mkuu wa pili katika kanisa la  Grossmünster.
Maandishi za Wick zilikusanywa katika maktaba monasteri Grossmünster baada ya kifo chake mwaka 1588. Maandishi hayo yalihamishiwa Zürich Zentralbibliothek mnamo 1836. Mkusanyiko wa awali yaligawanywa kati ya muswada maktaba na machapi mapema mgawanyiko katika 1925. Mkusanyiko wa machapishi hayo ni jumla ya 429 ya awali kutoka mkusanyiko ya Grossmünster(PAS II 25) pamoja na kumi vilivyongezwa baadaye (PAS II 25). Sehemu ya muswada ina fahirisi maktaba Ms F 12-35. Sehemu ya Mkusanyiko huo ilichapishwa katika facsimile katika toleo na ufafanuzi katika 1997-2005.

marejeo
M. Senn,  Die Wickiana. Johann Jakob Wicks Nachrichtensammlung aus dem 16. Jahrhundert, Zürich 1975.
Franz Matthias Mauelshagen, Wunderkammer auf Papier. Die Wickiana zwischen Reformation und Volksglaube, Diss. Univ. Zürich, Zürich 2008.
Wolfgang Harms, Michael Schilling (eds.), Die Wickiana. Die Sammlung der Zentralbibliothek Zürich, Tübingen 1997–2005.

Viunganish vya nje
  Zentralbibliothek Zürich

Historia ya Uswisi
Vyombo vya habari
Madhara yasiyokusudiwa

Madhara yasiyokusudiwa (kwa Kiingereza: collateral damage) ni istilahi ya kutaja tukio baya lisilokusudiwa. 

Istilahi hiyo hutumika hasa katika maadili na katika tiba kuhusu uharibifu unaotokea wakati mtu analenga jambo jema, kama uponyaji wa mgonjwa. Mara nyingi dawa zinamsaidia kweli lakini kwa kiasi fulani zinamdhuru pia.

Kijeshi inamaanisha uharibifu wa mali za raia au watu majeruhi ambao si wapiganaji, yaani, raia wa kawaida tu. Mfano ni wakati wa matumizi ya silaha kama mzinga, bomu au kombora dhidi ya wanajeshi adui: katika nafasi hiyo watu au nyumba za kiraia wanaweza kupigwa ama kwa kosa au kutokana na ukali wa mlipuko.

Marejeo

Viungo vya Nje
 Beyond Precision: Issues of Morality and Decision Making in Minimizing Collateral Casualties , ACDIS Occasional Paper by Lt. Col. Dwight A. Roblyer
 USAF Intelligence Targeting Guide - Attachment 7 : Collateral Damage
  The Culture of Collateral Damage: A Genealogy by Glen Perice, The Journal of Poverty, Volume 10, No. 4, 2007
 Army Technology 
  Air Force Law Review,  Wntr, 2005  by Jefferson D. Reynolds
 The Faces of “Collateral Damage” by Charlie Clements, Friends Journal, April 2003 
 Collateral Damage during NATO bombing of SR Yugoslavia 1999   Warning: explicit images
 "Collateral Damage: A Military Euphemism for Murder"  by Camillo "Mac" Bica, Znet, April 16, 2007

vita
maadili
tiba
Papa Fransisko

Papa Fransisko, S.I. (kwa Kilatini Franciscus, jina la awali Jorge Mario Bergoglio) ni askofu wa Roma, na hivyo pia Papa wa Kanisa Katoliki duniani kote, tangu tarehe 13 Machi 2013. 

Amemfuata Papa Benedikto XVI akiwa wa 266 katika orodha ya mapapa.

Maisha

Alizaliwa tarehe 17 Desemba 1936 huko Buenos Aires, mji mkuu wa Argentina, hivyo ni papa wa kwanza kutokea bara la Amerika. Pia ni wa kwanza kutoka Shirika la Yesu.

Baada ya masomo ya kemia na kipindi kifupi cha kazi, tarehe 11 Machi 1958 aliitikia wito wa kitawa na wa kipadri, akaweka nadhiri za muda tarehe 12 Machi 1960, akapata upadrisho tarehe 13 Desemba 1969.

Tarehe 22 Aprili 1973 aliweka nadhiri za daima.

Kati ya miaka 1973 na 1979 alikuwa mkuu wa shirika nchini Argentina.

Mwaka 1992 alichaguliwa kuwa askofu msaidizi wa Buenos Aires akapewa daraja hiyo tarehe 27 Juni mwaka huo, halafu akawa askofu mkuu wa Buenos Aires tarehe 28 Februari 1998, pia askofu wa Wakatoliki wa Mashariki wa Argentina wasio na askofu wa kwao tarehe 6 Novemba 1998, akateuliwa kuwa kardinali tarehe 21 Februari 2001. 

Kati ya miaka 2005 na 2011 alikuwa rais wa Baraza la Maaskofu Katoliki la Argentina.

Alichaguliwa Papa tarehe 13 Machi 2013, wiki mbili baada ya mtangulizi wake kung'atuka. 

Tofauti na kawaida, alijichagulia jina lisilowahi kutumiwa na mapapa waliomtangulia. Chaguo hilo linaelekeza nia ya kufuata kwa namna fulani roho ya Fransisko wa Asizi.

Hata kabla ya kuchaguliwa alijulikana kwa unyenyekevu na ufukara wake, pamoja na juhudi za kutetea haki za wanyonge, imani sahihi na maadili ya Kanisa.

Tabia hizo alizileta katika ngazi ya juu ya Kanisa Katoliki, akijivutia mioyo ya watu wengi.

Tarehe 13 Aprili 2013 alichagua Jopo la Makardinali 8 kutoka mabara yote limsaidie kuongoza Kanisa na kurekebisha idara na ofisi zake huko Vatikano.

Tarehe 29 Juni 2013, Papa Fransisko alitoa waraka wake wa kwanza, "Lumen Fidei", kuhusu imani; huo ulifuatwa tarehe 24 Novemba 2013 na "Evangelii Gaudium" kuhusu uinjilishaji.

Tarehe 18 Juni 2015, alitoa barua ensiklika kwa watu wote "Laudato si'" kuhusu mazingira, mabadiliko ya hali ya hewa na maendeleo ya kufaa. Barua hiyo ilipokewa vizuri na wengi.

Tazama pia
Orodha ya Mapapa

Maandishi

Vitabu

Mengine
 
 
 
 
 
 
 Official Vatican transcript in English of IEC Catechesis The Eucharist: Gift from God for the life of the world (2008) (originally given in Spanish), 49th International Eucharistic Congress, Quebec, Canada
 Agencia Informativa Católica Argentina (1999–2012). Documentos de los obispos: Homilías y documentos del cardenal Bergoglio

Viungo vya nje

 Moshi mweupe uliotangaza uchaguzi kukamilika
 Vatican: the Holy See – Vatican web site 
 (Official Vatican YouTube page, covering the Pope and related interests)
 Collected news and articles at the The New York Times
 Collected news and articles at The Guardian
 Vatican Web site: Official biography of JORGE MARIO BERGOGLIO published on the occasion of the Conclave by the Holy See Press Office with the information provided by the cardinals themselves 

  (Official Twitter account)

Waliozaliwa 1936
Watu walio hai
Wajesuiti
Papa
Watu wa Argentina
Joey King

Joey Lynn King (amezaliwa 30 Julai, 1999) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani.

Marejeo

Viungo vya Nje
William Plomer

William Charles Franklyn Plomer (10 Desemba, 1903 - 21 Septemba, 1973) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini na Uingereza. Hasa aliandika riwaya, hadithi fupi na mashairi.

Wasifu
Plomer alizaliwa tarehe 10 Desemba, mwaka wa 1903 mjini Pietersburg nchini Afrika Kusini. Mamake angependelea kuishi Uingereza lakini babake alipendelea Afrika Kusini, na kwa vyovyote walikuwa hawana pesa za kutosha kuishi Uingereza. Kwa hiyo, Plomer alisomeshwa Johannesburg. Alipohitimu sekondari alifanya kazi katika kilimo kabla hajawa mwandishi; riwaya yake ya kwanza ilitolewa mwaka wa 1925. Mwaka wa 1926 alimuunga mkono Roy Campbell kuanzisha gazeti la Voorslag lakini wafadhili wao wakawanyima pesa kwa ajili ya maoni yao ya kisiasa. Plomer akahamia Ujapani ambako alikuwa mwalimu kwa miaka mitatu. Mwaka wa 1929 akahamia Uingereza ambako aliishi hadi mwisho wa maisha yake akiwa anaendelea kufanya kazi kama mwandishi na mhariri.

Maandishi yake

Riwaya
 Turbott Wolfe (1925)
 Sado (1931)
 The Case is Altered (1932)
 The Invaders (1934)
 Museum Pieces (1952)

Hadithi Fupi
 I Speak for Africa (1927)
 Paper Houses (1929)
 The Child of Queen Victoria (1933)
 Curious Relations (1945)
 Four Countries (1949)

Mashairi
 Notes for Poems (1927)
 The Family Tree (1929)
 The Fivefold Screen (1932)
 Visiting the Caves (1936)
 The Dorking Thigh (1945)
 A Shot in the Dark (1955)
 A Choice of Ballads (1960)
 Taste and Remember (1966)
 Celebrations (1972)

Mengine
 Cecil Rhodes (1933)
 Ali the Lion (1936)
 Double Lives: An Autobiography (1943)
 At Home: Memoirs (1958)
 Conversation with My Younger Self (1963)

Angalia pia 
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

Marejeo

Marejeo Mengine
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN: 1-86914-028-1

Waandishi wa Afrika Kusini
Waliozaliwa 1903
Waliofariki 1973
Marcello Macchia

Marcello Macchia (anajulikana kama Maccio Capatonda; alizaliwa Vasto, Italia, 2 Agosti 1978) ni mwigizaji wa Italia. Ni maarufu kwa ajili ya ushiriki wake katika mipango ya televisheni kama vile Mai dire... juu ya chaneli Italia 1.

Waliozaliwa 1978
Watu walio hai
Waigizaji filamu wa Italia
Mtete

Mtete au gugumua (Phragmites australis) ni aina ya nyasi refu linalomea katika maji kame. Jina hili hutumika pia kwa manyasi marefu yoyote ya maji. Aina za mimea ya maji zinazofanana na mtete huitwa mifunjo (familia Cyperaceae). Jenasi Phragmites inafikiriwa na bingwa wengi ya kuwa na spishi moja tu, lakini spishi nyingi zimefafanuliwa. Spishi moja, P. karka, husadikiwa sana.

Jina matete hutumika pia kwa manyasi haya, lakini inapendelewa kutumia jina hili kwa mazao yao. Matete hutumika duniani kote kwa kuvimba mapaa.

Picha

Nyasi na jamaa
Fefe

Fefe (Hyparrhenia rufa) ni aina ya manyasi inayoishi miaka mingi. Inatokea Afrika katika maeneo mbalimbali. Jina hili litumika pia kwa spishi nyingine za jenasi Hyparrhenia. Manyasi haya hutumika sana kwa kuezekea mapaa na pia kutengenezea mikeka na vikapu.

Viungo vya nje
 Taarifa kutoka PROTA 
 Taarifa kutoka Feedipedia

Picha

Nyasi na jamaa
Donald Pleasence

Donald Henry Pleasence (5 Oktoba, 1919 - 2 Februari, 1995) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Uingereza.

Marejeo

Viungo vya Nje
Richard Griffiths

Richard Griffiths (31 Julai, 1947 - 28 Machi, 2013) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Uingereza.

Marejeo

Viungo vya Nje
Mtimbi

Mtimbi au msufi wa bara (Imperata cylindrica) ni aina ya nyasi inayoishi miaka mingi. Asili yake ni Asia lakini umewasilishwa katika mabara mengine. Katika Afrika nyasi hili limekuwa mmea msumbufu mbaya sana.

Viungo vya nje
 Taarifa kutoka Feedipedia

Picha

Nyasi na jamaa
Katekisimu

Katekisimu (pia katekesimo; kwa Kigiriki κατηχισμός, katekismos, kutokana na maneno kata = "chini" + echein = "kusikika" masikioni) ni kitabu chenye muhtasari wa mafundisho ya imani na maadili ya Kikristo.  "Katekisimu" ni tahajia ya kawaida kwa Wakatoliki, "katekesimo" ni tahajia upande wa Waprotestanti.

Historia
Vitabu vya namna hiyo vinatumika toka karne za kwanza za Kanisa la Magharibi hasa kwa kuandaa watu kupokea ubatizo na sakramenti nyingine. 

Mara nyingi mafundisho hayo yanatolewa kwa namna ya majibizano, yaani maswali yakifuatwa na majibu ambayo yanafaa kukaririwa. 

Wakati wa matengenezo ya Kiprotestanti, katekesimo ndogo ya Martin Luther, pamoja na katekesimo kubwa, ilijumlisha mafundisho ya kimsingi kwa wafuasi wake.

Wakati huo hata Wakatoliki walitunga katekisimu mbalimbali; maarufu zaidi ni ile ya Petro Kanisi.

Katekisimu ya Kanisa Katoliki, iliyotolewa na Papa Yohane Paulo II kufuatana na Mtaguso wa pili wa Vatikano, ndiyo katekisimu rasmi ya Kanisa hilo na ndiyo inayotumika zaidi duniani siku hizi.

Tanbihi

Marejeo
Martin Luther, John Nicholas Lenker, Luther's two catechisms explained by himself, in six classic writings,  Minneapolis, Minn., The Luther Press, 1908 – Google Books

Viungo vya nje
Catechism of the Catholic Church from the official website of the Vatican
Search the Catechism of the Catholic Church
Katekesimo Ndogo ya Martin Luther (toleo la Kiswahili)
Westminster Shorter Catechism From Christian Classics Ethereal Library
Westminster Larger Catechism From Christian Classics Ethereal Library
Heidelberg Catechism From Christian Classics Ethereal Library
 by John Bourne
CatechismClass an interactive tool developed to provide the Catechism of the Catholic Church, Baltimore Catechism, and other Catholic catechisms in an integrated format

Ukristo
Kanisa Katoliki
Walutheri
Lusia wa Sirakusa

Lusia wa Sirakusa (maarufu kama Mtakatifu Lusia; 283–304) alikuwa msichana bikira na tajiri wa Siracusa, Sicilia, Italia visiwani ambaye alitetea imani yake ya Kikristo hadi kuuawa wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano. 

Anachorwa akishika mkononi sinia yenye macho yake aliyonyofolewa kabla hajauawa.

Kwa sababu hiyo anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 

 Jacobus de Voragine, Legenda Aurea:  St. Lucy (e-text, in English)
 "Cara Santa Lucia..."  
 "St. Lucy" from New Advent's Catholic Encyclopedia.
 Representations of Saint Lucy

Waliozaliwa 283
Waliofariki 304
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Inde

Inde (Megathyrsus maximus) ni aina ya nyasi refu inayoishi miaka mingi. Nyasi hili hutumika kwa kulisha wanyama.

Viungo vya nje
 Taarifa kutoka PROTA
 Taarifa kutoka Feedipedia

Picha

Nyasi na jamaa
Don Keefer

Donald H. "Don" Keefer (18 Agosti, 1916 - 7 Septemba, 2014) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

Marejeo

Viungo vya Nje
Roger Ebert

Roger Joseph Ebert (18 Juni 1942 – 4 Aprili 2013) alikuwa mwandishi wa habari, mtunzi wa filamu, na mtahakiki kutoka nchini Marekani. 

Alipata kuchapisha vitabu zaidi ya 20 na madazeni ya mikusanyo ya tahakiki.

Marejeo

Viungo vya Nje 
 

Waliozaliwa 1942
Waliofariki 2013
Waandishi wa Marekani
Tuzo ya Pulitzer
Yun Chi-ho

Yun Chi-ho(kwa Kikorea: 윤치호 尹致昊) (26 Desemba 1864 - 9 Desemba 1945) alikuwa mwanasiasa na mwanaharakati wa Korea. 

Mjomba wa Yun Bo-seon, rais wa nne wa Korea Kusini, alikuwa kiongozi wa klabu (독립협회 獨立協會) ya kujitegemea Habari (독립신문 獨立新聞) na mwandishi wa nyimbo za Aegukga(대한민국애국가 大韓民國愛國歌). jina la utani mara Jwaong (좌옹 佐翁). 

Tarehe 9 Desemba 1945 alijiua kwa sumu.

Marejeo

Viungo vya nje 
 Yun Chi-ho 
 Yun Chi-ho 
 Emory University,  Yun Ch'i-ho papers, 1883-1943  
 The collected letters of Yun Tchi Ho 

Wanasiasa wa Korea Kusini
Chang Myon

Chang Myon (Kikorea: 장면 張勉) (28 Agosti 1899 - 4 Juni 1966) alikuwa zamani mwanadiplomasia, Waziri mkuu, Makamu wa rais wa nchi ya Korea Kusini. Chang Myon alikuwa Waziri mkuu 1950 hadi 1952, 1960 hadi 1961 na Makamu wa rais na aliyekuja kupokelewa na Ham Tae-young kuanzia mwaka wa 1956 hadi 1960. Alizaliwa mjini Jongro, Mkoani Seoul.

Marejeo

Viungo vya Nje 
 Chang Myon  
 Unsuk Chang Myon Memorial Museum  
 Chang Myon  
 Chang Myon  

Marais wa Korea Kusini
Martin Landau

Martin Landau (amezaliwa tar. 20 Juni 1928) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

Marejeo

Viungo vya Nje
Carl Reiner

Carl Reiner (20 Machi 1922 – 29 Juni 2020) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

Marejeo

Viungo vya Nje
 

Waigizaji filamu wa Marekani
Clive Dunn

Clive Robert Benjamin Dunn (9 Januari 1920 - 6 Novemba 2012) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka Uingereza.

Marejeo

Viungo vya Nje 
 

Waigizaji filamu wa Uingereza
Makrina Mkubwa

Makrina Mkubwa (kabla ya 270 - 340 hivi) alikuwa mwanamke mlei mwenye imani ya Kikristo katika eneo la katikati ya Uturuki wa leo.

Ni maarufu hasa kama mama wa Basili Mzee, na bibi wa Basili Mkuu, Gregori wa Nisa, Petro wa Sebaste na Makrina Mdogo. 

Anaheshimiwa kama mtakatifu na msimamizi wa wajane na wa mapambano dhidi ya ufukara. Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 14 Januari.

Maisha
Basili Mkuu aliandika kwamba alifundishwa na Gregori Mtendamiujiza, na kwa njia yake athari ya mtakatifu huyo iliwafikia yeye na ndugu zake. 

Nyumba yake ilikuwa huko Kaisarea Mpya katika mkoa wa Ponto ila wakati wa dhuluma za makaisari Galerius na Diocletianus dhidi ya Wakristo, Makrina na mumewe walikimbilia pwani ya Bahari Nyeusi.
 
Inasemekana alifariki baada ya mume wake mwanzoni mwa miaka ya 340.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi 

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 340
Watakatifu wa Uturuki
Gregori Mtendamiujiza

Gregori Mtendamiujiza, au Gregori wa Kaisarea Mpya, (213 hivi – 270 hivi) alikuwa askofu wa karne ya 3 maarufu kwa miujiza mingi aliyoipata kutoka kwa Mungu.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Novemba.

Maisha
Gregori alizaliwa Kaisarea Mpya (makao makuu ya mkoa wa Ponto, leo nchini Uturuki) mwaka 213 hivi. 

Kati ya waamini waliochangia ustawi wa Kanisa, maaskofu wa Asia Ndogo wanashika nafasi muhimu, na kati yao Gregori ana mahali pa pekee, ingawa tunajua kidogo tu kuhusu uchungaji wake, na maandishi yake kuhusu teolojia yamepotea kwa kiasi kikubwa.

Hapo awali aliitwa Theodoro ("zawadi ya Mungu"), jina lisilo la Kikristo tu. Familia ilikuwa haijaingia dini hiyo, ambayo yeye alikuja kuifahamu akiwa na umri wa miaka 14, baada ya kufiwa baba yake. 

Pamoja na mdogo wake Atenodori alikuwa ametumwa Beirut (leo nchini Lebanon) kwa ajili ya masomo ya sheria; kutoka huko walisafiri hadi Kaisarea ya Palestina. Huko walisikia habari za msomi maarufu Origen, mkuu wa Chuo cha Katekesi cha Aleksandria, aliyekuwa anaishi huko. Udadisi uliwafanya wakamsikilize na kuongea naye; ndipo walipovutiwa sana kiasi cha kusahau kabisa Beirut na sheria.

Gregori alieleza mbinu za mwalimu huyo katika kuongoa watu: unyofu, ari na hoja pamoja.

Gregori alianza masomo ya falsafa aliyoendelea kupendelea hata baada ya kuongeza teolojia, ndiyo sababu alijitahidi kuthibitisha kuwa Ukristo ndio falsafa pekee ya kweli. 

Alibaki mwanafunzi wa Origen miaka saba, halafu akarudi Ponto ili kufanya kazi kama mwanasheria, kumbe Fedimo, askofu wa Amasea na askofu mkuu wa Ponto alimfanya askofu wa Kaisarea, iliyokuwa na waamini 17 tu. 

Wakati huo Gregori alikuwa na miaka 40, akaongoza jimbo lake miaka 13. Inasemekana kwamba alipofariki walikuwa wamebaki watu 17 tu wasio Wakristo. Inawezekana miujiza yake ilichangia mafanikio yake makubwa katika umisionari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Maandishi
Opera Omnia by Migne, Patrologia Graeca pamoja na faharasa

Marejeo

St Gregory the Wonderworker, bishop of Neocaesarea Orthodox icon and synaxarion

Waliozaliwa 213
Waliofariki 270
Maaskofu Wakatoliki
Wamisionari
Watakatifu wa Uturuki
Ulanzi

Ulanzi ni pombe inayotengenezwa kwa kutumia utomvu wa mianzi midogo aina ya Oxytenanthera abyssinica ambayo haijakomaa.

Mianzi inayoanza kukua hukatwa vilele wakati wa majira ya mvua. Utomvu hukusanywa katika chombo. Kiowevu hiki kinaanza kuchachuka mara moja. 

Ulanzi unapogemwa kwa mara ya kwanza huwa mtamu kama mtobe au juisi, lakini unapomaliza muda, huwa mkali. 

Ulanzi haudumu muda mrefu.

Ulanzi katika utamaduni
Ulanzi ni pombe ya asili sana kwa Wakinga na Wapangwa, maana ni jadi kwao kunywa ulanzi, na hata watoto wadogo hupewa ulanzi kama juisi. Ulanzi ni pombe ambayo inaheshimika sana, maana hata wanapokwenda shambani, huenda na ulanzi, na kama ukimpeleka mfanyakazi shambani bila ulanzi, huwa anakaidi kufanya kazi, mpaka apewe ulanzi.

Pia, hata katika harusi, sherehe za kimila kama vile kujengea makaburi("mahoka"), mila za kumrudisha mjane nyumbani ("ngotora"), mila za kuabudu miungu, n.k, ulanzi ndio huwa unatumika zaidi ya  pombe nyingine.

Viungo vya Nje
4.2.4 Ulanzi (Bamboo Wine) (tovuti ya FAO kuhusu "PRODUCTS OF YEAST FERMENTATATION")
Ulanzi: The miracle drink of Tanzania, makala kuhusu matumizi ya ulanzi katika nyanda za juu za kusini Tanzania

Vinywaji
Christopher Plummer

Arthur Christopher Orme Plummer (amezaliwa 13 Desemba 1929) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Kanada.

Marejeo

Viungo vya Nje 
 

Waigizaji filamu wa Kanada
Christopher Lee

Sir Christopher Frank Carandini Lee (27 Mei 1922 – 7 Juni 2015) alikuwa mwigizaji, mwimbaji na mtunzi wa riwaya kutoka nchini Uingereza. Kwa kazi aliyofanya karibia miaka 70, Lee awali alicheza kama adui na kuwa mashuhuri kupitia kiasi kwa uhusika wake kama Count Dracula katika mfululizo wa filamu za kutisha za Hammer. Nyusika zake zingine za filamu ni pamoja na Francisco Scaramanga kwenye filamu ya James Bond The Man with the Golden Gun (1974), Saruman kwenye mfululizo wa za The Lord of the Rings (2001–2003) na trilojia ya The Hobbit (2012–2014), na Count Dooku katika filamu mbili za mwisho za  Star Wars (2002 na 2005) na Star Wars: The Clone Wars (2008).

Marejeo

Bibliografia
Russ Jones (ed.), Christopher Lee's Treasury of Terror, illustrated by Mort Drucker & others, Pyramid Books, 1966
Christopher Lee's New Chamber of Horrors, London: Souvenir Press, 1974
Christopher Lee's Archives of Terror, Warner Books, Volume I, 1975; Volume 2, 1976
Tall, Dark and Gruesome (autobiography), W.H. Allen, 1977 and 1997
Marcus Hearn and Alan Barnes, The Hammer Story: The Authorised History of Hammer Films, Titan Books, 1997 and 2007 – Foreword by Christopher Lee
Jonathan Rigby, Christopher Lee: The Authorised Screen History, Reynolds & Hearn, 2001 and 2003
Chris Smith, The Lord of the Rings: Weapons and Warfare, HarperCollins, 2003 – Foreword by Christopher Lee
 
Nicolas Stanzick, Dans les griffes de la Hammer, Paris: Le Bord de l'eau Editions, 2010.
Laurent Aknin, Sir Christopher Lee, Paris: Nouveau Monde Éditions, 2011.
Monsters in the Movies: 100 Years of Cinematic Nightmares, by John Landis, DK Publishing, 2011 – Interview with Christopher Lee
Le Seigneur du désordre (autobiography, a French version of Lord of Misrule), Christopher Lee, Camion Blanc (Coll. "Camion Noir"), 2013.

Viungo vya nje

 
 
 
 Guardian Profile
 BBC profile

Waliozaliwa 1922
Waliofariki 2015
Waigizaji filamu wa Uingereza
Isaya II

Isaya II ni jina lililobuniwa na wataalamu wa Biblia ili kumtaja mwandishi wa Isa 40-55.

Historia
Katika kitabu cha Isaya, pamoja na habari za Nabii Isaya, unapatikana pia unabii wa wafuasi wake wasiojulikana, waliofanya kazi katika miaka 550-500 hivi K.K., na hasa ule wa Isaya II. 

Ni kwamba, ingawa Nabii Ezekieli alifanya kazi nzuri, waliokuwa uhamishoni Babuloni waliendelea kuzoea na kufurahia mazingira mapya yenye ustawi wa kiuchumi wakazidi kupotewa na hamu na tumaini la kurudi Yerusalemu. 

Ndiyo sababu Mungu aliwatumia nabii mwingine mkubwa: hatujui jina lake, lakini tunamuita Isaya II kwa kuwa alifuata mapokeo ya Isaya na kulingana naye kwa ufasaha wa mashairi aliyoyatumia kutolea ujumbe wake; hivyo maandiko yake yamepangwa katika kitabu cha Isaya (40-55). 

Sehemu hiyo inaitwa pia kitabu cha faraja ya Israeli kwa sababu ililenga kuwatia moyo Wayahudi huko Babeli kwamba Mungu atawarudisha kwao akitumia kama chombo chake mfalme Mpagani, kwa kuwa yeye anatawala watu wote pamoja na mioyo yao (Is 40:1-11). Hivyo akawafanya watamani kurudi badala ya kukwama katika kujitafutia maendeleo ya kidunia. 

Kwa uchangamfu wa hali ya juu Isaya II alitabiri ukombozi na mwanzo mpya wa taifa kama ajabu kubwa kuliko lile la mababu wao kutoka Misri chini ya Musa. Alilifananisha na uumbaji mpya utakaowezekana kwa sababu Mungu wa Israeli si mmoja kati ya wengi, walivyodhani kwa muda mrefu, bali kweli ni peke yake, hakuna mwingine: ndiyo sababu anaweza yote. Imani hiyo ilizidi kutia mizizi kati ya Wayahudi na kuwaimarisha dhidi ya kishawishi cha kuabudu wengine. 

Pamoja na hayo, katika sura hizo mna mashairi manne bora kuhusu mtumishi mteswa wa Bwana ambayo ndiyo utabiri bora juu ya Yesu na juu ya wokovu atakaoleta kwa kuteseka mwenyewe ili kufidia dhambi za wote (42:1-4; 49:1-6; 50:4-9; 52:13-53:12). Hatimaye Isaya II ndiye aliyeandaa dini ya Kiyahudi kupokea mataifa yote.

Manabii wa Agano la Kale
Isaya III

Isaya III ni jina lililobuniwa na wataalamu wa Biblia ili kumtaja mwandishi asiyejulikana wa sura 56-66 za kitabu cha Isaya, ingawa wengine wanadhani ni waandishi zaidi ya mmoja.

Sura hizo zinakadiriwa kuwa ziliandikwa baada ya uhamisho wa Babeli (500 hivi K.K.) na zinawakaribisha watu wa mataifa yote kujiunga na Israeli katika kumuabudu Mungu pekee. 

Kiini chake ni 61:1-3.

Manabii wa Agano la Kale
750 KK

Makala hii inahusu mwaka 750 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 8 KK
622 KK

Makala hii inahusu mwaka 622 KK (kabla ya Kristo).

Matukio 
 Katika hekalu la Yerusalemu kinapatikana kitabu cha sheria ya Musa kutoka Israeli kaskazini. Mwanzo wa urekebisho wa mfalme Yosia

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 7 KK
609 KK

Makala hii inahusu mwaka 609 KK (kabla ya Kristo).

Matukio 
 Kifo cha mfalme Yosia: Ufalme wa Yuda unaelekea kikomo chake kama nabii Yeremia na wengineo wanavyobashiri

Waliozaliwa

Waliofariki 
 Mfalme Yosia wa Yuda (vitani)

Karne ya 7 KK
500 KK

Makala hii inahusu mwaka 500 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 5 KK
520 KK

Makala hii inahusu mwaka 520 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 6 KK
Carla Marins

Carla Cristina Marins (Campos dos Goytacazes, 7 Juni 1968) ni mwigizaji ya Brazil.

Marejeo

Viungo vya nje 
 

Waliozaliwa 1968
Mlei

Mlei ni jina la kisheria la Mkristo wa kawaida, yaani yule asiye na daraja takatifu wala si mtawa.

Jina hilo linatokana na neno la Kigiriki λαϊκός (laikós, "mmoja wa umma"), ambalo shina lake ni λαός (laós, "umma").

Msingi wa hadhi, wajibu na haki zake ni sakramenti ya Ubatizo pamoja na Kipaimara na Ekaristi.

Mtaguso wa pili wa Vatikano ulitoa hati maalumu kuhusu utume wa walei, "Apostolicam Actuositatem".

Marejeo 
 Alexandre Faivre, Chrétiens et Églises : des identités en construction. Acteurs, structures, frontières du champ religieux chrétien, Paris, Cerf-Histoire, 2011, (klèros/laïkos. Deux ensembles flous à l'origine d'une dichotomie mutuellement exclusive, p. 243-311)

Ukristo
Kodi ya IATA

Kodi ya IATA ni kodi ya herufi tatu kwa ajili ya kila uwanja wa ndege duniani. Namba hii inatolewa na shirika la kimataifa la IATA.

Usafiri wa hewani
Uwanja wa ndege wa Tanga

Uwanja wa ndege wa Tanga  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Tanga nchini Tanzania. 

Kiwanja hiki kiko kilomita 5 (maili 3.1) kusini magharibi mwa mji. Maruko la ndege kiratiba zimepangwa kuelekea miji wa Arusha na Dar es Salaam; na visiwa vya Pemba na Unguja.

Makampuni ya ndege na vifiko

Marejeo

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Viwanja vya ndege nchini Tanzania
Tanga
Uwanja wa ndege wa Songwe

Uwanja wa ndege wa Songwe  ni uwanja wa ndege unaohudumia jiji la Mbeya nchini Tanzania. Uko takriban km 20 upande wa magharibi wa jiji katika bonde la mto Songwe. Uwanja huo unaweza kupokea pia ndege kubwa hivyo imechukua nafasi ya uwanja wa ndege wa zamani uliopo katikati ya jiji ambao hauwezi kupokea eropleni kubwa zenye injini za jeti.

Makampuni ya ndege na vifiko

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Mkoa wa Mbeya
S
Uwanja wa ndege wa Tabora

Uwanja wa ndege wa Tabora  ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Tabora nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Tabora
T
Uwanja wa ndege wa Sumbawanga

Uwanja wa ndege wa Sumbawanga  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Sumbawanga nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Sumbawanga
S
Uwanja wa ndege wa Songea

Uwanja wa ndege wa Sumbawanga  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Songea kusini mwa Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

S
Songea
Uwanja wa ndege wa Shinyanga

Uwanja wa ndege wa Shinyanga  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Shinyanga nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

S
Shinyanga
Uwanja wa ndege wa Pemba

Uwanja wa ndege wa Pemba / Karume  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia kisiwa cha Pemba nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Pemba
P
Uwanja wa ndege wa Musoma

Uwanja wa ndege wa Musoma  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Musoma kaskazini mwa Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Viwanja vya ndege nchini Tanzania
Musoma
Uwanja wa ndege wa Mpanda

Uwanja wa ndege wa Mpanda  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Mpanda nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

M
Mpanda
Uwanja wa ndege wa Moshi

Uwanja wa ndege wa Moshi  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Moshi kaskazini mwa Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

M
Moshi
Uwanja wa ndege wa Mafia

Uwanja wa ndege wa Mafia  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia kisiwa cha Mafia nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

M
Mkoa wa Pwani
Uwanja wa ndege wa Kilwa Masoko

Uwanja wa ndege wa Kilwa Masoko  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Kilwa Masoko nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

K
Wilaya ya Kilwa
Uwanja wa ndege wa Iringa

Uwanja wa ndege wa Iringa  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Iringa nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

I
Iringa
Daraja la Mkapa

Daraja la Mkapa ni daraja lenye urefu wa mita 970 linalovuka mto Rufiji nchini Tanzania. Liko katika Mkoa wa Pwani ya Ikwiriri  na Nyamwage. Linapitiwa na barabara ya B2.

Daraja lilifunguliwa rasmi na rais Benjamin Mkapa kwenye tarehe 2 Agosti 2003 likachukua nafasi ya kivuko cha awali.

Marejeo

 Milledge, S.A.H. and Kaale, B.K. (2005). Bridging the Gap - Linking timber trade with infrastructure development in Southern Tanzania: Baseline data before completion of the Mkapa Bridge. TRAFFIC East/Southern Africa, Dar es Salaam, Tanzania. ISBN: 0-9584025-9-0, online hapa

M
Daraja la Kirumi

Daraja la Kirumi ni daraja linalovuka Mto Mara nchini Tanzania. Ujenzi wake ulifadhiliwa kupitia mkopo kutoka Mfuko waMaendeleo wa Afrika (African Development Fund).

Tazama pia
Daraja la Mfugale
Daraja la Mkapa
Daraja la Julius Nyerere

Marejeo

K
Daraja jipya la Ruvu

Daraja jipya la Ruvu ni daraja linalovuka Mto Ruvu karibu na Mlandizi nchini Tanzania. Ni daraja muhimu kwenye njia ya barabara kuu A7 kati ya Dar es Salaam na Morogoro.

Mkoa wa Pwani

R
Daraja la Rusumo

Daraja la Rusumo ni daraja la kimataifa linalovuka Mto Kagera na kuunganisha nchi jirani za Rwanda na Tanzania.

Daraja la kale
Daraja la kwanza ni feleji lenye urefu wa mita 64 lililotengenezwa huko Torino nchini Italia kuanzia mwaka 1966, kusafirishwa hadi Tanzania na kuunganishwa mahali pake mwaka 1972. 

Tarehe 28 Aprili 1994, wakati wa mauaji ya kimbari ya Rwanda, zaidi ya wakimbizi 200,000 walipitia daraja hilo katika muda wa masaa 24. 

Kutokana na kuongezeka kwa usafiri wa kupitia daraja hilo, halikutosha tena, hasa kwa sababu ni jembamba: kuna njia moja pekee kwa magari. Vilevile lilikadiriwa kubeba tani 56 ambazo ni uzito unaopitiwa na malori makubwa. Hivyo mpango wa kujenga daraja jipya ulianzishwa mwaka 2012.

Daraja jipya
Daraja la pili la Rusumo lilikamilishwa kando ya daraja la kale kwenye mwaka 2014. Daraja hilo lilijengwa na kampuni ya Japani ya Daiho Corporation Company. Daraja lilitengenezwa vipandevipande huko Japani, kupelekwa Dar es Salaam na kusafirishwa hadi Rusumo ambako vipande viliunganishwa. 

Daraja jipya huwa na njia mbili za magari likiwa na uwezo wa kubeba tani 400 kwa wakati mmoja.

Marejeo

R
R
Daraja la Selander

Daraja la Selander ni daraja kwenye Barabara ya Ali Hassan Mwinyi (Bagamoyo Road) ambalo linavuka mto Msimbazi jijini Dar es Salaam, Tanzania.

Daraja hili lilitengenezwa mwaka 1929 likapewa jina kwa kumbukumbu ya John Einar Selander aliyekuwa mkurugenzi wa kwanza wa ujenzi katika eneo la Tanganyika chini ya utawala wa Waingereza. 

Daraja hili lilipanuliwa na Japan International Cooperation Agency mnamo 1980 kuwa na njia 4 za magari.

Tangu mwaka 2019 daraja la pili limeanza kujengwa takriban mita 300 kando yake upande wa Oyster Bay.

Marejeo

S
Dar es Salaam
Daraja la Kimataifa la Rusumo

Daraja la Kimataifa la Rusumo ni daraja lililofunguliwa mwaka 2014 unaovuka Mto Kagera na kuunganisha nchi jirani za Rwanda na Tanzania.

Daraja la kale
Daraja la kwanza ni feleji lenye urefu wa mita 64 lililotengenezwa huko Torino nchini Italia kuanzia mwaka 1966, kusafirishwa hadi Tanzania na kuunganishwa mahali pake mwaka 1972. 

Tarehe 28 Aprili 1994, wakati wa mauaji ya kimbari ya Rwanda, zaidi ya wakimbizi 200,000 walipitia daraja hilo katika muda wa masaa 24. 

Kutokana na kuongezeka kwa usafiri wa kupitia daraja hilo, halikutosha tena, hasa kwa sababu ni jembamba: kuna njia moja pekee kwa magari. Vilevile lilikadiriwa kubeba tani 56 ambazo ni uzito unaopitiwa na malori makubwa. Hivyo mpango wa kujenga daraja jipya ulianzishwa mwaka 2012.

Daraja jipya
Daraja la pili la Rusumo lilikamilishwa kando ya daraja la kale kwenye mwaka 2014. Daraja hilo lilijengwa na kampuni ya Japani ya Daiho Corporation Company. Daraja lilitengenezwa vipandevipande huko Japani, kupelekwa Dar es Salaam na kusafirishwa hadi Rusumo ambako vipande viliunganishwa. 

Daraja jipya huwa na njia mbili za magari likiwa na uwezo wa kubeba tani 400 kwa wakati mmoja.

Tanbihi

R
R
Rose Ndauka

Rose Ndauka (amezaliwa 7 Oktoba 1989) ni mwigizaji wa filamu kutoka Tanzania. Rose ni mke wa Haffiyy Mkongwa na mama wa watoto wawili mmoja  aitwaye Princess Naveen na mwengine ni Prince Haleem. 

Alipata elimu yake katika shule ya sekondari Zanaki - Dar es Salaam ambapo alimaliza mwaka 2008.

Toka alipokuwa mdogo sana Rose alipenda kuigiza. Kipaji chake hicho kiligunduliwa na mama yake mzazi kabla ya yeye mwenyewe kuamua kujiingiza rasmi kwenye tasnia ya filamu nchini.

Rose alionekana kwa mara ya kwanza kwenye filamu ya “Swahiba” aliyoigiza kama “Aisha” mnamo mwaka 2007. Filamu hii ilipigiwa kura kama filamu bora ya mwaka na kituo cha redio cha Clouds FM. 

Baada ya filamu hiyo Rose aliweza kupata nafasi ya kuigiza katika filamu mbalimbali zikiwemo Mahabuba na Solemba. Nyota yake ilionekana sana pale alipoigiza filamu ya Deception na marehemu Steven Kanumba kama mmoja wa waigizaji wakuu pamoja na Lost Adam aliyoigiza na mkali mwingine wa bongo movies Jacob Steven “JB”

Mwaka 2010 Rose Ndauka alifungua kampuni yake mwenyewe ya “Ndauka Entertainment”, pia alipata nafasi ya kuigiza kwenye filamu inayohusu mauaji ya halaiki ya Rwanda iliyopewa jina la “Rwanda baada ya vita” (ama Urwanda nyuma u'genocide kwa Kinyarwanda).

Rose ni director wa kampuni ya HRD radiator company wanashughulika na services, designing na air conditioning.

Mwaka huohuo chini ya kampuni yake Rose alitoa filamu mbili za “Bad Girl” na “The Diary” ambazo zilifanya vizuri sana sokoni.

Mashabiki wake wanapenda kumuita “Rosie” na mara nyingi amekuwa akipata “attention” kubwa kwenye vyombo vya habari na magazeti kutokana na mvuto wake na umbo lake zuri.

Waliozaliwa 1989
Watu walio hai
Waigizaji filamu wa Tanzania
Mbwawa

Mbwawa  ni kata ya Kibaha Mjini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61111     . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,008  walioishi humo.  

Kijiji hicho hiki kinapakana na kijiji cha Miswe kwa upande wa kaskazini, Msitu wa hifadhi(forest reserve) kwa upande wa mashariki, Vikuruti kwa upande wa kusini. 

Kijiji hiki kimebahatika kuwa na vyanzo vingi vya maji ikiwemo Mto Ruvu unaopatikana upande wa Magharibi ya kijiji, mabwawa (Bwawa la Mbwawa ambalo ni chimbuko la jina la kijiji) na visima vikiweko vya Ving'andi, Kwa Ulaiti, Kwa Kibagaza na Mwa Mbango. 

Vitongoji vya kijiji cha Mbwawa ni pamoja na Hekani, Shuleni, Mkoleni, Kitonge,Bomu, Soweto, Madabala, Bangalala, Mzigula etc.

Watu maarufu katika Mbwawa ni pamoja na Sulemani Kisumni, Selemani Fundi Dendego, Iddi Mvumba, Shabani Mgeni, Mbango(marehemu), Ding'anda (Marehemu), Divaza (Marehemu), Ulaiti (Marehemu), Mintanga, Salum Gereza, Waziri Mwinyi mwawila (Digumile), Rajabu Waziri Mwinyi (Bagilo), Hussein Waziri Mwinyi, Mnyimvua Pazi (Marehemu), Juma Upara, Kondo Matambo (marehemu), Shabani Kilenga, Mnyimvua Kilenga.

Walimu waliowahi kufundisha shule ya msingi Mbwawa ni pamoja na Sudi Mweluala, Omari Saidi Msonde(marehemu), Gahu, Willson, Michese (Ms), Chitawala (Mr), Abdallah Makinga (Mr) nk.

Ardhi ya Kijiji cha Mbwawa ni nzuri na yenye rutuba ya asili. Kilimo kikubwa kijijini hapa ni pamoja na mihogo, Ufuta, Mananasi, Minazi, Migomba, maembe na mpunga.

Makabila yanayopatikana kijini mbwawa ni mchanganyiko, ikiwemo Wazaramo, Wakwele, Wazigua, Wangindo, Wamakonde, Wasukuma, Wandengeleko. Asilimia kubwa ikiwa ni Wazaramo.

Kijiji hiki chenye ardhi nzuri iliyo tambarare inayojumuisha milima kiasi, kina bahati ya kuwa na huduma nyingi za msingi ikiwa ni pamoja na zahanati ya serikali, shule ya msingi ya serikali, sekondari ya mission, barabara na usafiri wa uhakika, umeme, maji nk.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Kibaha Mjini   
Kata za Mkoa wa Pwani
Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Julius Nyerere

Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Julius Nyerere ni ukumbi wa mikutano wa kisasa mjini Dar es Salaam nchini Tanzania.

Kituo kina nafasi kwa mikutano hadi wajumbe 1003. Kwa jumla kuna vyumba na kumbi za mikutano 12.  

Kiutawala kituo hiki ni tawi la AICC (Arusha International Conference Center).

Viungo vya Nje
 Tovuti rasmi 

J
K
J
Uwanja wa ndege wa Ziwa Manyara

Uwanja wa ndege wa Ziwa Manyara   ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia Hifadhi ya Ziwa Manyara nchini Tanzania.

Viungo vya nje
Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Viwanja vya ndege nchini Tanzania
Ziwa Manyara
Mkoa wa Manyara
Madeleine Stowe

Madeleine Stowe (amezaliwa tar. 18 Agosti 1958) ni muigizaji wa filamu anayejulikana kwenye filamu kama Revenge, Stakeout na Unlawful Entry. Hivi sasa, anaigiza kama Victoria Grayson kwenye filamu ya Revenge ambapo aliteuliwa kwenye tuzo ya 2011 Best Actress - Golden Globe Awards.

Filamu

Waigizaji filamu wa Marekani
Waliozaliwa 1958
Watu walio hai
Lords of the Underground

Kina Lords of the Underground (L.O.T.U.G.) ni kundi la muziki wa hip hop kutoka mjini Newark, New Jersey nchini Marekani. Kundi linaunganishwa na ma-MC watatu ambao ni  Mr. Funke na DoItAll Dupré ambaye alikutana na DJ Lord Jazz (mwenyeji wa Cleveland) wote watatu walikutana wakati wanasoma katika Chuo Kikuu cha Shaw.

Kundi lilitoa albamu yao ya kwanza iliyoitwa jina la Here Come the Lords mnamo tar. 27 Septemba, 1993 huku suala la utayarishaji likishughulikiwa na Marley Marl na K-Def. Albamu ilishika nafasi ya 66 kwenye chati za Billboard 200 na imeingiza vibao vitano katika chati kadhaa nchini humo, ikiwa ni pamoja na kibao chao maarufu cha "Chief Rocka". 

Kundi likaendelea kutoa albamu yao ya pili iliyoenda kwa jina la Keepers of the Funk kwa mwaka uliofuatia mnamo tar. 1 Novemba 1, 1994. Keepers of the Funk imefika kilele cha 47 kwenye chati za Billboard 200 na kuingiza vibao vikali vitatu katika chati kadhaa, kibao kilichotamba zaidi ni kile cha "Tic Toc". Kundi lilikufa mwaka wa 1995.

Mwaka wa 1999, kundi lilirudi tena uwanjani kwa kutoa albamu yao ya tatu iliyokwenda kwa jina la Resurrection. Ilitolewa kupitia studio ya Queen Latifah "Jersey Kidz", ilitolewa katika hali ya chini sana kiasi hata watu wengi wasijue kama albamu imetolewa. Mabwana walirudi tena mwaka wa 2007 kwa ajili ya albamu yao ya nne iliyoitwa House of Lords, lakini imekuwa kama ile ya Resurrection, imeanguka katika kufikia chati za Billboard.

Diskografia

Albamu za Studio

Singles

Viungo vya Nje
Official website 
DJ Lord Jazz artist profile 
DJ Lord Jazz at MySpace
LOTUG interview at britishhiphop.co.uk

Makundi ya hip hop ya East Coast
Wanamuziki wa Marekani
Azimio la Arusha

Azimio la Arusha ni tamko rasmi la kisiasa lilikosudiwa kuongoza Tanzania katika njia ya ujamaa kadiri ya maelekezo hasa ya Julius Kambarage Nyerere.

Jina la azimio linatokana na mji wa Arusha lilipitishwa tarehe 26-29 Januari 1967.

Tarehe 5 Februari 1967 Mwalimu Nyerere alilitangaza huko Dar es Salaam kama uamuzi wa Watanzania wa kuondoa unyonge wao.

Tamko la Arusha lina sehemu tano: Itikadi ya chama cha TANU; Siasa ya ujamaa; Siasa ya kujitegemea; Uanachama wa TANU; na Azimio la Arusha.

Kiini chake ni hiki: "Tumeonewa kiasi cha kutosha, tumenyonywa kiasi cha kutosha, tumepuuzwa kiasi cha kutosha. Unyonge wetu ndio uliotufanya tuonewe, tunyonywe na kupuuzwa. Sasa tunataka mapinduzi, mapinduzi ya kuondoa unyonge ili tusionewe tena, tusinyonywe tena na tusipuuzwe tena".

Hati yenyewe kwa Kiingereza
 TANU, Dar es Salaam. (1967). The Arusha Declaration and TANU’s Policy on Socialism and Self Reliance.  Dar es Salaam:Tanzania. Published by the Publicity Section, TANU, Dar es Salaam.
  Text of Arusha Declaration (engl.)

Siasa
Ujamaa
Tanzania
Mariana wa Molokai

Mariana wa Molokai au Marianne Cope (jina la awali kwa Kijerumani likiwa Maria Anna Barbara Koob; Heppenheim, Hesse, 23 Januari 1838 - Kalaupapa, Hawaii, leo nchini Marekani, 9 Agosti 1918) alikuwa mtawa wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

Alipata umaarufu kwa kuhudumia wakoma hadi kifo chake, mmojawao Damiano wa Molokai.

Papa Benedikto XVI alimtangaza mwenye heri tarehe 14 Mei 2005 na mtakatifu tarehe 21 Oktoba 2012.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Januari, au 15 Aprili au 9 Agosti.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

 
 

Waliozaliwa 1838
Waliofariki 1918
Mabikira
Wafransisko
Wamisionari
Watakatifu wa Ujerumani
Watakatifu wa Marekani
Wafiadini wa Otranto

Antonio Primaldo na wafiadini wenzake, maarufu kama Wafiadini wa Otranto, walikuwa wakazi 813 wa Otranto, leo katika wilaya ya Lecce, Italia kusini, waliouawa tarehe 14 Agosti 1480 kwa kushika imani ya Ukristo na kukataa kusilimu baada ya mji wao kutekwa na Waturuki chini ya Gedik Ahmed Pasha. 

Walitangazwa na Papa Klementi XIV kuwa wenye heri tarehe 14 Desemba 1771, halafu na Papa Fransisko kuwa watakatifu tarehe 12 Mei 2013.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 14 Agosti.

Historia
Tarehe 28 Julai 1480 jeshi la baharini la Kituruki likiongozwa na Gedik Ahmed Pasha, likiwa na meli 150 na askari 18,000, lilitua karibu na kuta za Otranto. 

Baada ya mapigano ya siku 15, tarehe 11 Agosti, Gedik Ahmed alifaulu kuteka mji akaagiza wanaume wote kuanzia umri wa miaka 15 wauawe, watoto chini ya umri huo na wanawake wote wafanywe watumwa. 

Inakadiriwa 12,000 waliuawa na 5,000 walitekwa utumwani.

Baadhi ya walionusurika pamoja na wakleri walikimbilia kanisa kuu ili wasali pamoja na askofu wao mzee, Stefano Pendinelli. 

Gedik Ahmed aliwaagiza waongokoe Islam, lakini alikataliwa kabisa, hivyo alivamia kanisa pamoja na askari zake akawaua wote aliowakuta ndani, wakiwa pamoja na Pendinelli, aliyehimiza wote kumuelekea Mungu kabla hajauawa na kukatwa vipandevipande, wakati kamanda alikatwakatwa akiwa hai.
 
Baada ya hapo kiongozi wa umati akawa Antonio Pezzulla, maarufu kama Il Primaldo, ambaye pia alikataa kusilimu. 

Tarehe 14 Agosti Gedik Ahmed aliwafunga waliobaki na kuwapeleka kwenye kilima cha Minerva, ambapo zaidi ya 800 walikatwa kichwa mbele ya macho ya familia zao.

Primaldo alikuwa wa kwanza kuuawa - shahidi mmoja alisema mwili wake uliendelea kusimama baada ya kichwa kukatwa mpaka alipokufa wa mwisho wao, ingawa Waturuki walijaribu kuuangusha chini.

Kumbukumbu zinasema kwamba alipoona hayo, Mturuki mmojawapo, jina lake Bersabei, aliongokea Ukristo akauawa na askari wenzake. 

Otranto ulitekwa tena na Waaragona chini ya mfalme Alfonso II wa Napoli.

Tarehe 13 Oktoba 1481 maiti zao zilipatikana hazijaoza, zikahamishimiwa katika kanisa kuu.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Paolo Ricciardi, Gli Eroi della Patria e i Martiri della Fede: Otranto 1480-1481, Vol. 1, Editrice Salentina, 2009
 Grazio Gianfreda, I beati 800 martiri di Otranto, Edizioni del Grifo, 2007

Viungo vya nje
http://www.santiebeati.it/dettaglio/90300
http://saints.sqpn.com/blessed-antony-primaldo/
http://www.catholic.com/magazine/articles/how-the-800-martyrs-of-otranto-saved-rome 
http://www.romereports.com/palio/pope-will-announce-on-monday-date-for-canonization-for-over-800-saints-english-8965.html 

Waliofariki 1480
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Mfyulisi

Mfyulisi ni mti mdogo wa jenasi Prunus (nusujenasi Amygdalus) katika familia Rosaceae. Matunda yake huitwa mafyulisi na haya yana ngozi yenye manyoya mafupi kama mahameli.

Asili ya mti huu ni Uchina, lakini sikuhizi unapandwa kila mahali katika kanda za nusutropiki.

Kuna aina mbili zenye matunda yaliyo na kifano kingine:
 Mnektarini (var. nucipersica au var. nectarina) - ngozi ya matunda bila manyoya
 Mfyulisi-donati (var. platycarpa) - matunda yenye umbo wa donati

Picha

Mwaridi na jamaa
Mpea

Mipea au mipeasi ni miti midogo wa jenasi Pyrus katika familia Rosaceae. Matunda yao huitwa mapea. Jina "mpea" hutumika kwa Persea americana pia lakini afadali jina "mparachichi" litumike kwa mti huu. Asili ya mipea ni kanda ya kaskazini ya wastani na nusutropiki kutoka Ulaya ya Magharibi na Afrika ya Kaskazini mpaka Asia ya Mashariki. Spishi mbalimbali zinapandwa katika maeneo ya hewa ifaayo ili kuvuna matunda yao. Nyingine zinapandwa katika bustani.

Spishi
 Pyrus amygdaliformis, Mpea Majani-mlozi (Almond-leaved pear)
 Pyrus armeniacifolia, Mpea Majani-mwaprikoti (Apricot-leaved pear)
 Pyrus boissieriana (Pyrus boissieriana)
 Pyrus bourgaeana, Mpea wa Iberia (Iberian pear)
 Pyrus × bretschneideri, Mpea Mweupe wa Uchina (Chinese white pear) - pengine inaainishwa kama nususpishi ya Pyrus pyrifolia
 Pyrus calleryana, Mpea wa Callery (Callery pear)
 Pyrus caucasica, Mpea-mwitu wa Kaukazi (Caucasian wild pear)
 Pyrus communis, Mpea wa Ulaya (European pear)
 Pyrus cordata, Mpea wa Plymouth (Plymouth pear)
 Pyrus cossonii, Mpea wa Aljeria (Algerian pear)
 Pyrus dimorphophylla (Pyrus dimorphophylla)
 Pyrus elaeagrifolia, Mpea Majani-oleaster (Oleaster-leaved pear)
 Pyrus fauriei (Pyrus fauriei)
 Pyrus gharbiana (Pyrus gharbiana)
 Pyrus glabra (Pyrus glabra)
 Pyrus hondoensis (Pyrus hondoensis)
 Pyrus kawakamii (Pyrus kawakamii)
 Pyrus koehnei (Evergreen pear of southern China and Taiwan)
 Pyrus korshinskyi (Pyrus korshinskyi)
 Pyrus mamorensis (Pyrus mamorensis)
 Pyrus nivalis, Mpea-theluji (Snow pear)
 Pyrus pashia, Mpea wa Afghanistan (Afghan pear)
 Pyrus × phaeocarpa (Pyrus × phaeocarpa)
 Pyrus pseudopashia (Pyrus pseudopashia)
 Pyrus pyraster, Mpea-mwitu wa Ulaya (European wild pear)
 Pyrus pyrifolia Nashi au Mpea wa Asia (Nashi pear au Asian pear)
 Pyrus regelii (Pyrus regelii)
 Pyrus salicifolia (Willow-leaved pear)
 Pyrus × serrulata (Pyrus × serrulata)
 Pyrus × sinkiangensis (Pyrus × sinkiangensis) — labda chotara kati ya P. ×bretschneideri na P. communis
 Pyrus syriaca, Mpea wa Siria (Syrian pear)
 Pyrus ussuriensis, Mpea wa Siberia (Siberian pear, Ussurian pear, Harbin pear au Manchurian pear)
 Pyrus xerophila (Pyrus xerophila)

Picha

Mwaridi na jamaa
Miti ipandwayo