LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Mathayo wa Bascio

Mathayo wa Bascio, O.F.M. (jina la awali: Matteo Serafini; Pennabilli, 1495 hivi - Venezia, 6 Agosti 1552) alikuwa padri wa Utawa wa Ndugu Wadogo kutoka Dola la Papa, leo nchini Italia, ambaye ni maarufu kama asili ya tawi la Wakapuchini.

Mara alipopata upadrisho mwaka 1525 alijisikia hamu ya kuishi kikamilifu zaidi kadiri ya kanuni iliyoandikwa na mwanzilishi, Fransisko wa Asizi. Hivyo aliacha konventi yake akapewa na Papa Klementi VII (1523-1534) fadhili za kuvaa kanzu ya pekee, kushika ufukara kadiri ya kanuni, kuwa mkaapweke na kuhubiri anakotaka. 

Ingawa viongozi wa shirika hawakupenda uhuru huo, Mathayo alipata mapema watu walioamua kumfuata katika urekebisho huo, kuanzia Ludoviko wa Fossombrone na Rafaeli wa Fossombrone.  

Mtumishi wa kanda aliwatafuta sana, lakini walilindwa vizuri na Katerina Cibo, ndugu wa Papa. Ili kukwepa dhuluma, wakajiunga na Wakonventuali, halafu tarehe 3 Julai 1528 wakapewa na Klementi VII haki ya kuwa na Mtumishi wao chini ya Mkuu wa Wakonventuali na ya kupokea wanovisi. 

Mapema walianza kuitwa Wakapuchini kutokana na kofia yao kubwa. 

Walipokutana kwa mkutano mkuu wa kwanza mwaka 1529 huko Albacina, karibu na Fabriano, alichaguliwa mkuu wa kwanza, lakini baada ya muda mfupi alijiuzulu akarudi kati ya Waoservanti. 

Wafransisko
Watu wa Italia
Mashindano

Mashindano (kutoka kitenzi kushinda; kwa Kiingereza: competition) ni neno la Kiswahili lenye maana ya mapambano baina ya sehemu mbili au zaidi katika nyanja mbalimbali, kama vile michezo, elimu, fasihi, upishi n.k.

Marejeo

Michezo
Nyoka Laini

Nyoka laini ni nyoka wa jenasi Meizodon katika familia Colubridae. Wamepewa jina hili kwa sababu ya ngozi yao laini.

Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 80 kwa kipeo lakini sm 30-60 kwa kawaida. Rangi ya wapevu ni kijivu au kahawia lakini nyoka laini kichwa-cheusi ni mwekundu au pinki wenye kichwa cheusi na shingo yenye mkufu mweusi. Wachanga ni kijivu au hudhurungi na kwa kawaida wana mabaka meusi angalau kichwani au kwa nusu ya mbele ya mwili pia.

Nyoka laini hukiakia mchana na hula mijusi, vyura na wagugunaji wadogo.

Nyoka hawa hawana sumu na wanaweza kukamatwa bila shida kwa sababu hawang'ati kwa kawaida.

Spishi
 Meizodon coronatus, Nyoka-taji Magharibi (Western crowned snake)
 Meizodon krameri, Nyoka Laini wa Tana (Tana Delta smooth snake)
 Meizodon plumbiceps, Nyoka Laini Kichwa-cheusi (Black-headed smooth snake)
 Meizodon regularis, Nyoka-taji Mashariki (Eastern crowned snake)
 Meizodon semiornatus, Nyoka Laini Nakshi (Semi-ornate snake)

Marejeo
 Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) A field guide to the Reptiles of East Africa. Academic Press, San Diego, CA, USA.

Viungo vya nje
 Hazinadata ya watambaachi

Nyoka
Nyoka-mbio

Nyoka-mbio ni nyoka wa jenasi Platyceps katika familia Colubridae. Wamepewa jina hili kwa sababu wanaweza kupiga mbio sana.

Nyoka hawa ni wafupi kiasi, m 1.5 kwa kipeo lakini sm 40-90 kwa kawaida. Rangi yao ni kijivu au kahawia mara nyingi pamoja na vidoa au mabaka meusi.

Nyoka-mbio hukiakia mchana na hula mijusi hasa lakini vyura na ndege na wagugunaji wadogo pia.

Nyoka hawa hawana sumu lakini wakikamatwa wanang'ata vikali. Kwa hivyo jihadhari.

Spishi za Afrika
 Platyceps afarensis, Nyoka-mbio wa Jibuti (Djibouti racer)
 Platyceps brevis, Nyoka-mbio wa Smith (Smith's racer)
 Platyceps florulentus, Nyoka-mbio Madoadoa (Flowered racer)
 Platyceps karelini, Nyoka-mbio Jangwa (Spotted desert racer)
 Platyceps largeni, Nyoka-mbio wa Dahlak (Dahlak racer)
 Platyceps messanai, Nyoka-mbio wa Schätti (Schätti's racer)
 Platyceps rhodorachis, Nyoka-mbio Majabali (Common cliff racer)
 Platyceps rogersi, Nyoka-mbio wa Rogers ([[w:Platyceps|Rogerss racer]])
 Platyceps saharicus, Nyoka-mbio wa Sahara (Sahara racer)
 Platyceps scortecci, Nyoka-mbio wa Scortecci (Somali racer)
 Platyceps somalicus, Nyoka-mbio wa Ogadeni (Ogaden racer)
 Platyceps taylori, Nyoka-mbio wa Taylor (Taylor's racer)

Spishi za Asia
 Platyceps bholanathi (Sharma's racer)
 Platyceps collaris (Collared dwarf racer)
 Platyceps elegantissimus (Elegant racer)
 Platyceps gracilis (Slender racer)
 Platyceps insulanus (Sarso Island racer)
 Platyceps ladacensis (Jan's cliff racer)
 Platyceps najadum (Slender whip racer)
 Platyceps noeli (Quetta racer)
 Platyceps sinai (Sinai racer)
 Platyceps sindhensis (Sindh racer)
 Platyceps tessellata (Tessellated racer)
 Platyceps thomasi (Thomas's semi-banded racer)
 Platyceps variabilis (Variable snake)
 Platyceps ventromaculatus (Glossy-bellied racer)

Picha

Marejeo
 Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) A field guide to the Reptiles of East Africa.'' Academic Press, San Diego, CA, USA.

Viungo vya nje
 Hazinadata ya watambaachi

Nyoka
Allegretto Nuzi

Allegretto Nuzi au Allegretto di Nuzio (1315–1373) alikuwa mchoraji wa Italia, aliyefanya kazi hasa Fabriano na kandokando yake, lakini pia Firenze.

Michoro yake ni hasa ya kidini kwa ajili ya makanisa.

Tanbihi

Marejeo
 (see index; plate 28)
Procacci, Ugo. “Il primo ricordo di Giovanni da Milano a Firenze.” Arte Antica e Moderna 13-16 (1961): 49-66.
White, John, Art and Architecture in Italy 1250-1400 (London: Yale University Press, 1993), 579.

Viungo vya nje

Wachoraji wa Italia
Mto Chemogut

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Chepkurwo

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Kenya (katika Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki).

Mto Aburutin
Mto Ainopno
Mto Akiriamet
Mto Arorr
Mto Arus
Mto Beemoi
Mto Burususwa
Mto Chebaran
Mto Cheberen
Mto Chebirbei
Mto Chemogut
Mto Chepkurwo
Mto Chepyungei
Mto Cherial
Mto Eldama
Mto Embamon
Mto Embobit
Mto Embokong
Mto Emining
Mto Emsos
Mto En Kapthuria
Mto Enarasurai
Mto Enbenye
Mto Eron
Mto Erron
Mto Esageri
Mto Etionin
Mto Ghusa Lugeri
Mto Goisoi
Mto Goldoyn
Mto Isanda
Mto Jaban
Mto Kaban
Mto Kabarmel
Mto Kablosh
Mto Kalabata (korongo)
Mto Kamnias (korongo)
Mto Kao
Mto Kapchebu
Mto Kapchepgero
Mto Kapkok
Mto Kapkwigu
Mto Kapleel
Mto Katmerit
Mto Katupe
Mto Keniroi
Mto Kerer
Mto Keritunet
Mto Kesok
Mto Kibaino
Mto Kibereget
Mto Kibiemit
Mto Kiblolos
Mto Kimorok
Mto Kinyach (korongo)
Mto Kinyang
Mto Kinyo
Mto Kipkanyilat
Mto Kipkuro
Mto Kipsang
Mto Kipsapita
Mto Kipsar
Mto Kipsigirio
Mto Kipsiwara
Mto Kipsongok
Mto Kiptalyung
Mto Kiptoisarorr (korongo)
Mto Kirandich
Mto Kogore
Mto Komol
Mto Kureswo
Mto Kuriema
Mto Kurogwa (korongo)
Mto Kurumboni
Mto Kutwa
Mto Lebus
Mto Lelean
Mto Lelgel
Mto Loboi
Mto Loburu
Mto Loguk
Mto Loliana
Mto Lomaiwe
Mto Magirip
Mto Maji Mazuri
Mto Maoi
Mto Marchaui
Mto Mboo Sangarao
Mto Merumbe
Mto Mindi
Mto Mkorwa
Mto Molo
Mto Mugurin
Mto Mukutan
Mto Nasagum
Mto Naudu (korongo)
Mto Ndalaita
Mto Ndau
Mto Nderemon
Mto Ngaratugo
Mto Ngombei
Mto Ngusero
Mto Nyikim
Mto Olabarel
Mto Perakera
Mto Perekon
Mto Reberwa
Mto Rondi
Mto Rongai
Mto Rorowone
Mto Sandai
Mto Sarame
Mto Sergothwa
Mto Simususu
Mto Sinoni
Mto Siwa
Mto Sosion
Mto Tamass
Mto Tangulbei
Mto Tapuchara
Mto Terik (korongo)
Mto Terter
Mto Torongo
Mto Wageber
Mto Wainda
Mto Waseges
Mto Yeptos (korongo)

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Orodha za kijiografia
Jiografia ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mito ya Kenya
Mto Chepyungei

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Cherial

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Eldama

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Embamon

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Embobit

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Embokong

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Emining

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Emsos

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Bogoria.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto En Kapthuria

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Enarasurai

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Enbenye

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Eron

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Erron

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Esageri

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Etionin

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Ghusa Lugeri

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Goisoi

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Goldoyn

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Baringo.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Isanda

ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Jaban

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kaban

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kabarmel

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kablosh

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kalabata (Baringo)

ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kamnias

ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kao (Baringo)

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kapchebu

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kapchepgero

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kapkok

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kapkwigu

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kapleel

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Katmerit

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Katupe

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Keniroi

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kerer

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Keritunet

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kesok

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Dibaji

Dibaji (kutoka neno la Kiarabu; pia "kilemba") ni kipande cha maandishi (kwa kawaida huwa kifupi) ambacho huwekwa mwanzoni mwa kitabu au kazi nyingine za fasihi. 

Hasa huandikwa na mtu mwingine, mbali na mwandishi halisi wa kitabu. Huelezea mahusiano na mwingiliano wa kazi zao na mwandishi mkuu au huelezea lilelile linalohusiana na kitabu, kama vile nia na manufaa yake.  

Kwa utaratibu huu, wakati mwingine, si lazima sana katika matoleo ya baadaye kukatokea dibaji nyingine mbali na ile ya awali (hutokea kabla ya nyingine kama mwanzo ilikuwepo), hili huweza kuelezea kwa nini matoleo hayo mawili hutofautiana.

Dibaji ikiandikwa na mwandishi mwenyewe, basi huelezea namna kitabu kilivyotengenezwa, na wazo limetokea wapi, na huenda ikajumuisha na shukrani kwa watu waliosaidia uundwaji wa kitabu. Tofauti na tabaruku, dibaji kwa kawaida lazima iwe imesainiwa.

Maelezo ya msingi yanayohusu matini makuu ya kitabu kwa kawaida hujipambua vilivyo, au hasa utangulizi, tofauti na dibaji au tabaruku.

Tazama pia 
 Tabaruku
 Utangulizi
 Hitimisho

Marejeo

Viungo vya nje 

 The difference between a preface, foreword, and introduction – PatMcNees.com

Muundo wa kitabu
Istilahi za kitabu
Fasihi
Uandishi
Tabaruku

Tabaruku ni utangulizi wa kitabu au kazi yoyote ile ya fasihi inayoandikwa na mwandishi mwenyewe. 

Insha nyingine yenye maudhui ya kitangulizi huandikwa na mtu, tofauti ni dibaji na huitangulia tabaruku ya mwandishi. 

Tabaruku hukaribiana na shukrani kwa watu ambao walisaidia kazi ya fasihi.

Tazama pia 
 Dibaji
 Utangulizi
 Hitimisho

Marejeo

Jisomee 
 A history of the preface in several languages is contained in: Tötösy de Zepetnek, Steven. The Social Dimensions of Fiction: On the Rhetoric and Function of Prefacing Novels in the Nineteenth-Century Canadas. Braunschweig-Wiesbaden: Westdeutscher (Friedr. Vieweg & Sohn), 1993. CLCWeb: Comparative Literature and Culture.

Viungo vya nje 
 

 The difference between a preface, foreword, and introduction, patmcnees.com

Muundo wa kitabu
Istilahi za kitabu
Bamboo Airways

| frequent_flyer =
| lounge         =
| alliance       =
| subsidiaries   = 
| fleet_size     = 44
| destinations   = 
| parent         =FLC Group
| company_slogan = Hơn cả một chuyến bay! - More than a flight
| headquarters   = Qui Nhon, Vietnam
| key_people     = Đỗ Tất Thắng (CEO)
| website        = https://www.bambooairways.com/vi/
https://www.bambooairways.com/en/
}}
Bamboo Airways ni kampuni ya ndege ya taifa ya Vietnam yenye makao makuu jijini Hanoi. 

Kampuni hii ilianza kufanya kazi zake mwaka 1996 baada ya kuvunjika kwa Cong ty Hang khong Tre Viet kulikopelekea kuvunjika kwa "Hang hang khong Tre Viet". 

Hivi sasa kampuni hii inatoa huduma barani Asia, Ulaya na Australia.  
Kampuni hii ina safari nyingi za ndege nje ya Asia kuliko kampuni yoyote barani Asia. 

Ndege zitaanza kuruka mwezi Oktoba 2018. Mwanzoni, zitatumika ndege za kukodisha kutoka Airbus.

Kampuni hiyo ilisaini makubaliano na Airbus kwa Airbus A321neo 24. Mnamo 26 Juni 2018, kampuni hiyo ilisaini makubaliano na Boeing kwa Boeing 787 Dreamliner. Ndege itatolewa mwaka wa 2020.

Marejeo

Viungo vya nje
  Tovuti rasmi

Usafiri wa Vietnam
Kampuni za Vietnam
Ala ya muziki

Ala ya muziki ni kifaa kinachotoa sauti zinazotumiwa katika muziki. Kila ala ya muziki inatoa mitetemo katika hewa inayoendelea kusambaa na kupokewa na masikio kama sauti.

Kimsingi kila kitu kinachotoa sauti kinaweza kutumiwa kama ala ya muziki, lakini kwa kawaida jina hili linatumika kwa vitu vilivyotengenezwa hasa kwa shabaha hii. Wakati mwingine hata sauti ya binadamu inatajwa kama ala ya muziki.

Kuna aina nyingi za ala za muziki. Mara nyingi zinaainishwa na kutajwa kutokana na mbinu zake za kutoa sauti:
 ala za mitemo (kwa Kiingereza idiophone) ambako ala yote inatetema, kama vile kengele, mafurungu, marimba 
 ala za nyuzi (ing. chordophone) kama vile gitaa, fidla, selo, zeze au piano; hapa uzi au waya iliyokazwa inapigwa au kuchuliwa hivyo inaanza kutetema
 ala za utando (ing. membranophone) kama vile ngoma, tari,  hapa utando inatoa mitetemo ikipigwa
 ala za hewa (ing. aerophone) ambako nguzo ya hewa inatetemewa, mfano filimbi, kinanda cha filimbi, zumari, kipenga, baragumu, au tarumbeta. Katika kundi hili hewa inaweza kupititishwa kwenye kona kali kama kwa filimbi, au kwa kipande cha tete inayotetema katika mwendo wa hewa, au kwa kutumia midomo kama asili ya mitetemo kama kwenye tarumbeta. 
 katika karne ya 20 zilibuniwa ala za muziki elektroniki ambazo zinatoa sauti kupitia kipaza sauti.

Wengine hutofautisha ala za muziki kutokana na namna ya matumizi, kama vile kupiga, kupuliza hewa, kupiga vibanzi au funguo (keyboard), kuchulia waya.  

Kila jamii na kila utamaduni kwenye dunia imewahi kubuni ala zake za pekee.

Viungo vya nje

Ala za muziki kwenye Jumba la Makumbusho la Victoria and Albert

Ala za muziki
Kipazasauti

Kipazasauti (pia spika) ni kifaa kinachotoa sauti kwenye redio, runinga au ala za muziki wa elektroniki. Kifaa hiki kina uwezo wa kupaza sauti asilia na hapo ndipo asili ya jina lake.

Misingi ya kipazasauti
Inapokea mishtuko ya umeme na kuibadilisha kuwa mwendo wa sumaku ndogo ndani yake inayosogea mbele na nyuma. Sumaku inaunganishwa na mtando wa kipaza sauti na kuitetemesha kwa miendo yake. Mitetemo ya utando ndani ya kipaza sauti inaendelea kama mitetemo ya hewa mbele ya utando. Mitetemo inasambaa na kupokelewa na kiwambo cha sikio kama sauti. Sauti inayotoka kwa kipazasauti yategemea sauti ya anayeongea na kinasasauti (microphone) inayopokea mitetemo ya sauti kwa utando ndani yake. kuibadilisha kuwa mishtuko ya umeme inayoweza kupokewa tena na kipazasauti.

Tazama pia
Kinasasauti

Redio
Vifaa
Muziki wa kielektroniki

Muziki wa kielektroniki (au Muziki elektroniki) ni aina ya muziki unaotolewa kwa njia ya vifaa vya elektroniki na vipaza sauti.

Kimsingi kuna aina mbili ya muziki huo:

 muziki unaotolewa kwa ala za muziki zinazotoa mitetemo halisi zinazopokewa kwa njia ya elektroniki, kubadilishwa na kusikiwa kupitia kipaza sauti, kwa mfano gitaa ya umeme 

 kompyuta au vifaa kama synthesizer na kinanda cha kielektroniki vinavyotoa mishtuko ya umeme inayotolewa kama sauti kwa njia ya kipaza sauti.

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia wanamuziki mbalimbali walianza kufanya majaribio ya kutoa muziki kwa njia ya vifaa vya umeme. Tangu miaka ya 1980 bendi kadhaa zilianza kutumia mbinu hizo na kufaulu.

Kwa jumla matumizi ya sauti za elektroniki yamepanua sana namna za muziki zinazoweza kutolewa.

Muziki
Elektroniki
Antonio Stradivari

Antonio Stradivari (matamshi: [antɔːnjo stradivaːri]; 1644 - 18 Desemba 1737) alikuwa mtengenezaji wa vifaa vya muziki vya nyuzi kama violini toka Italia. 

Anaaminika kuwa ni mmoja wa watu mashuhuri kabisa kwenye fani hii. Inakadiriwa kuwa katika maisha yake alitengeneza ala za muziki 1,116, kati ya hizo 960 zilikuwa violini. 

Wanamuziki wa Italia
Tiketi

Tiketi (pia: tikiti, kutoka Kiingereza "ticket") ni kipande cha karatasi au kadi inayoidhinisha mtu kuingia, kushiriki, kutumia au kusafiri. Tiketi huuzwa moja kwa moja au kidijitali siku ya matumizi au siku kadhaa kabla ya siku ya matumizi kufika. 

Tiketi nyingine hushindaniwa au kutolewa bure kwa washiriki wakitimiza yanayohitajika au kama zawadi mtu anaponunua kitu au kulipa huduma fulani.

Aina za tiketi 
Kuna aina nyingi za tiketi, zikiwemo:
 Tiketi za usafiri ambazo hupewa mtu akilipa nauli kama vile tiketi za ndege, za meli, za gari la moshi na za basi za usafiri wa umma
 Tiketi za kuhudhuria kama vile tiketi za kuhudhuria sinema, maonyesho ya kilimo, tamasha za burudani, mbuga za wanyama, makavazi, na michezo uwanjani
 Tiketi za kushiriki kama vile michezo, mbio za kuchanga pesa, 
 Tiketi za kisiasa za kuwania viti vya kisiasa
 Tiketi za kuegesha magari mijini
 Tiketi za bahati na sibu
 Tiketi za makosa ya kitrafiki
 Tiketi za ushuru wa matumizi ya barabara (toll collection ticket)

Bei ya tiketi 
Bei za tiketi hutofautiana kulingana na tukio. Bei ya tiketi inaweza kuamuliwa kimataifa kama vile tiketi za ndege au kuamuliwa kitaifa na serikali ya kitaifa au mkoa kama vile tiketi za maonyesho ya kilimo, za kutembelea makavazi na mbuga za wanyama na sehemu nyinginezo zinazodhibitiwa na serikali. Bei ya tiketi zingine huamuliwa na mashirika husika au watu binafsi walio na wajibu wa kupanga tamasha zile. Bei ya tiketi hudhamiriwa na vitu mingi na hubadirishwa muda kwa muda.

Tanbihi

Marejeo 
 https://sw.wiktionary.org/wiki/tiketi
 [https://moneyaccounts.com/learn/types-of-tickets/

Viungo vya nje 

Uchumi
Nacer Chadli

Nacer Chadli (amezaliwa 2 Agosti mwaka 1989) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anacheza kama winga wa klabu ya michuano ya West Bromwich Albion F.C iliyopo nchini Uingereza na timu ya taifa ya Ubelgiji.

Alianza kazi yake katika Uholanzi Eerste Divisie na AGOVV Apeldoorn na mwaka 
alihamishiwa kukimbia juu ya FC Twente, ambapo alishinda Kombe la KNVB katika msimu wake wa kwanza. Mwaka 2013, Chadli alijiunga na Tottenham Hotspur, na miaka mitatu baadaye alijiunga na West Bromwich Albion kwa rekodi ya klabu £ 13 milioni.

Chadli alicheza kimataifa kwa Morocco mwaka 2010, lakini alijiunga na Ubelgiji mwaka 2011. Amepata kofia zaidi ya 40 kwa Ubelgiji na aliwakilisha taifa kwenye Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2014 na mwaka 2018.

waliozaliwa 1989
watu walio hai
wachezaji mpira wa Ubelgiji
Thorgan Hazard

Thorgan Hazard(amezaliwa tarehe 29 Machi mwaka 1993) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye kwa sasa anacheza kama kiungo wa kushambulia au kama winga wa klabu ya Ujerumani iitwayo Borussia Mönchengladbach iiliyopo ligi kuu ya Ujerumani Bundesliga na timu ya taifa ya Ubelgiji.

Yeye ni ndugu mdogo kwa Eden Hazard na kaka wa Kylian Hazard.

waliozaliwa 1993
watu walio hai
wachezaji mpira wa Ubelgiji
Jan Vertonghen

Jan Vertonghen (amezaliwa tarehe 24 Aprili mwaka 1987) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anacheza Tottenham Hotspur na timu ya taifa ya Ubelgiji. Hasa ni mlinzi/beki wa kati.

Alianza kazi yake katika klabu ya Uholanzi Ajax mwaka 2006 na akafikia michezo 220 na malengo 28 kwao katika mashindano yote, akiwa kama nahodha wao tangu mwaka 2011.

Alishinda Eredivisie mbili  ya Kombe la KNVB wakati wake katika klabu na mwaka 2012 aliitwa Mchezaji wa Uholanzi wa Mwaka. Vertonghen alihamishiwa Tottenham mwezi Julai 2012 akiendelea kufanya maonyesho zaidi ya 200 kwa Spurs.

Vertonghen alifanya kazi yake ya kimataifa kwa Ubelgiji mwaka 2007 (ikiwa ni pamoja na michezo mitatu isiyo rasmi, kulingana na sheria za FIFA) ni wengi katika historia ya timu ya itaifa.
Alikuwa sehemu ya kikosi cha Ubelgiji  katika michezo ya Olimpiki ya mwaka 2008 na ilifikia robo fainali ya Kombe la Dunia la FIFA la  mwaka 2014, UEFA Euro 2016 na [[Kombe la Dunia la FIFA 2018].

waliozaliwa 1987
watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Yannick Carrasco

Yannick Carrasco (amezaliwa 4 Septemba 1993) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anacheza kama winga wa klabu Dalian Yifang na timu ya taifa ya Ubelgiji.

Alianza kazi yake na Monaco, ambapo alifunga mabao 20 katika michezo 105 ya kitaaluma, na kushinda ligi daraja lapili katika msimu wake wa kwanza.
 
Mwaka 2015 alijiunga na Atletico Madrid kwa taarifa ya milioni 20 ya euro, akifunga bao la mwisho kwa kuwa walikuwa wakimbizi katika UEFA Champions League.

Carrasco alifanya kazi yake ya kimataifa mwezi Machi 2015, na alichaguliwa kwa UEFA Euro 2016.

waliozaliwa 1993
watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Dedryck Boyata

Dedryck Boyata (amezaliwa 28 Novemba 1990) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anachezea kwenye klabu ya
Scottish Celtic na timu ya taifa ya Ubelgiji.

Alianza na Manchester City mwaka 2010, na alikuwa Mchezaji  wa Mwaka kwa 2009-10. Kwa msimu wa 2011-12 alikopwa kwa Bolton Wanderers, na kwa nusu ya kwanza ya 2012-13 alikuwa katika FC Twente. Mwaka 2015 alihamia Celtic kwa karibu £ 1.5 milioni.

waliozaliwa 1990
watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Sinki

Sinki (kutoka Kiingereza: sink; inajulikana pia kwa majina mengine ikiwa ni pamoja na bakuli la kunawia, beseni la mkono) ni bakuli linalotumika kusafisha mikono, vifaa vya kupikia na kula na madhumuni mengine. Sinki huwa na bomba linalotoa maji baridi na moto na shimo la kupitisha maji machafu. Wakati mwingine sinki hujengwa na kifaa cha kutoa sabuni. Mara nyingi sinki, hasa jikoni hujengwa karibu au ndani ya kaunta.

Historia 

Sinki la bafuni lilianza nchini Marekani mwishoni mwa karne ya 18.  Sinki hili lilijumuisha meza ndogo, bakuli na beseni kufuatia mila ya Uingereza. Wakati mwingine meza ilikuwa na shimo ambapo bakuli kubwa liliwekwa, ambalo lilisababisha kutengenezwa kwa sinki kavu. Kutoka mwaka wa 1820 hadi 1900, sinki kavu lilijumuisha kabati ya mbao pamoja na madini ya zinki au risasi ambapo bakuli ya maji ilihifadhiwa. 

Sinki la jikoni linaaminika kuwa lilianza kutumika kama miaka 200 iliyopita. Umbo na utengenezwaji wake umebadilika sana toka ilipoanza kutumika hadi hivi sasa .

Vifaa 
Sinki hutengenezwa kwa kutumia vifaa mbalimbali kama vileː
{div col|colwidth=20em}}
 Kauri
 Zege
 Shaba
 Enameli
 Kioo
 Plastiki
 Polista
 Jiwe la sabuni
 Chuma cha pua
  jiwe
 Tarazo
 Mbao

Picha
Kuna aina mbalimbali za sinki kama inavyoonekana kwenye picha hiziː

Marejeo

Viungo vya nje
 

Vifaa
Mto Kibaino

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kibereget

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kibiemit

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kiblolos

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kimorok

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kinyach

ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kinyang

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kinyo (Baringo)

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kipkanyilat

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kipkuro

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kipsang

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kipsapita

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kipsar

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kipsigirio

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kipsiwara

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kipsongok

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kiptalyung

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kiptoisarorr

ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kirandich

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kogore

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Komol

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kureswo

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kuriema

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kurogwa

ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Kurumboni

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Kutwa

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Lebus

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Lelean

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Lelgel

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Loboi

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Loburu

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Loguk

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Loliana

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Lomaiwe

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Magirip

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Maji Mazuri

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Maoi

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Marchaui

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Mboo Sangarao

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Merumbe

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Mindi

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Mkorwa

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Mugurin

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Mukutan

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Baringo.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Dhana

Dhana (kutoka neno la Kiarabu) ni wazo lisilo bayana wala la hakika lakini mtu au jamii wanaweza kuwa nalo na kulipendekeza kwa wengine ili lizidi kuchunguzwa upande wa falsafa, sayansi n.k. kwa kutumia hoja, vipimo na njia nyingine za kufikia ukweli.

Falsafa
Sayansi
Black Panther (filamu)

Black Panther ni filamu ya Marekani ya 2018 inayotokana na mhusika wa Marvel Comics. Filamu hii imetolewa na Marvel Studios na kusambazwa na Walt Disney Studios Motion Picture', ni filamu ya kumi na nane kutoka kampuni ya marvel Cinematic Universe (MCU). Filamu hii iliongozwa na Ryan Coogler, ambaye aliaandika akishirikiana na Joe Robert Cole. Nyota wa filamu hii ni pamoja na Chadwick Boseman kama T'Challa / Black Panther, pamoja na Michael B. Jordan, Lupita Nyong'o, Danai Gurira, [[Martin Freeman, Daniel Kaluuya]], Letitia Wright, Winston Duke, Angela Bassett, Forest Whitaker, na Andy Serkis. Kwenye filamu hii, T'Challa ni mfalme wa Wakanda baada ya kifo cha baba yake, lakini ufalme wake unawekwa hatarini na adui yake ambaye ana mpango wa kuachana na sera za nchi hiyo za kujitenga na kuanzisha mapinduzi ya kimataifa.

Wesley Snipes alikuwa na nia ya kuitoa filamu ya Black Panther mwaka wa 1992, lakini mradi huu haukufanikiwa. Mnamo Septemba 2005, Marvel Studios ilitangaza filamu ya Black Panther kama moja ya kati ya filamu kumi zinazotokana na wahusika wa Marvel Comics na kusambazwa na Paramount Pictures.

External links
Pikipiki za majini

Pikipiki ya majini ni chombo cha kisasa ambacho kinatumia mafuta na ambacho hutumika hasa kwenye maji. 

Pikipiki hizi hutumika hasa kwa michezo na burudani, si kwa usafiri, na mara nyingi hupatikana pembezoni mwa bahari na maziwa makubwa.

Kuna aina mbili za pikipiki ikiwemo hii na nyingine ni pikipiki ambayo hutembea barabarani: hizi hutumika na watu tofautitofauti kwenye ardhi tu. Katika nchi zinazoendelea, pikipiki zinachukuliwa kuwa za matumizi kwa sababu ya bei za chini na uchumi mkubwa wa mafuta. Kati ya pikipiki zote duniani, 58% ni katika Asia-Pasifiki na Kusini na Mashariki mwa Asia, isipokuwa Japan ya kati.

Usafiri wa maji
Jahazi

Jahazi (Kiarabu جهاز chombo) ni mashua yenye tanga ambayo hutumika kubeba watu na shehena (mizigo).

Leo hutumika katika kazi za uvuvi kwa wavuvi wadogowadogo na matumizi ya usafiri, pia kama chombo cha burudani au mashindano ya kukimbizana.

Kabla ya matumizi ya injini za mvuke na injini za diseli kwenye meli kulikuwa na jahazi kubwa zilizotekeleza usafiri wa baharini. Jahazi kubwa za mwisho ziliacha kutumiwa kibiashara kwenye miaka ya 1950.

.

Usafiri wa maji
Mavuno

Mavuno ni mchakato wa kuvuna au kukusanya mazao na matunda baada ya kulima. Neno linataja pia matokeo ya kazi hiyo kwa kusema: "tulikuwa na mavuno makubwa". Hii ni kwa kawaida kazi ya mkulima au mtu anayelima shamba au bustani. 

Kwa maana pana zaidi neno mavuno linaweza kutaja pia tokeo la ufugaji au uvuvi.

Katika mazingira ambako watu wengi ni wakulima majira ya mavuno ni kipindi muhimu zaidi cha mwaka kwa sababu matokeo mazuri au mabaya ya mavuno yanaamulia hali ya maisha katika miezi inayokuja.
 
Katika jamii ya kimila jinsi ilivyokuwa kote duniani kabla ya enzi ya viwanda majira ya mavuno yalikuwa na desturi nyingi na kuathiri pia utamaduni na dini pamoja na ibada za pekee kwa ustawi wa mavuno kabla na shukrani za kusheherekea mavuno mema baadaye.

Siku hizi mashine zinaenea mahali popote na kuchukua sehemu kubwa ya kazi ya mavuno.  

Kilimo
Utamaduni
Uchumi
Nyoka mabaka

Nyoka mabaka ni nyoka wa jenasi Chamaelycus katika familia Lamprophiidae walio na mabaka mgongoni.

Nyoka hawa ni wafupi, hadi sm 37 lakini sm 20-34 kwa kawaida. Rangi ni kijivu au kahawia na wana mabaka meusi mgongoni.

Tabia za nyoka mabaka hazijulikani sana. Inaonekana kama hukiakia ardhini usiku. Hula wadudu na mayai ya reptilia lakini mijusi pia.

Nyoka hawa hawana sumu na kwa kisa chochote wako wadogo sana na hawawezi kung'ata watu.

Spishi
 Chamaelycus christyi, Nyoka Mabaka wa Christy (Christy's banded snake)
 Chamaelycus fasciatus, Nyoka Mabaka Magharibi (Ituri banded snake)
 Chamaelycus parkeri, Nyoka Mabaka wa Parker (Parker's banded snake)
 Chamaelycus werneri, Nyoka Mabaka wa Werner (Werner's banded snake)

Marejeo
 Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) A field guide to the Reptiles of East Africa. Academic Press, San Diego, CA, USA.

Viungo vya nje
 Hazinadata ya watambaachi

Nyoka
Bilula

Bilula (pia tapu ya maji, koki; ing. tap, faucet) ni aina ya valvu inayomwezesha mtumiaji kufunga na kufungulia maji yanayotoka kwenye bomba. Mara nyingi ni kifaa cha metali, kama vile chuma au shaba nyeupe lakini kuna pia za plastiki. Inafungwa mwisho wa bomba pale ambako maji huhitajika, kama vile kwenye mabeseni ya kuoshea vyombo jikoni au kunawia mikono, bafuni na kadhalika.

Bilula inajulikana tangu karne nyingi; haijulikani zilibuniwa wapi na lini lakini kuna mifano ya Roma ya Kale iliyohifadhiwa. 

Kuna bilula za aina nyingi ukizingatia rangi, urefu, umbo, idadi ya vidude za kufungia na kufungulia maji, uwezo wake wakuzunguka kuangalia upande tofauti tofauti na utenda kazi. Bilula zingine zina uwezo wa kuchanganya maji kutoka bomba mbili tofauti kama vile maji yakutoka bomba la maji moto na maji baridi ya kutoka bomba ya maji baridi ili kuipatia anayetumia maji yenye joto anayotaka. Pia kuna bilula za kidijiti zenye vihisio digitali za kufungulia na kufunga. Aina hizi za bilula hufungulia maji zenyewe punde tu mtu anapopitishia mkono karibu na kujifunga punde tu mtu anapotoa mikono.

Picha

Tanbihi

Marejeo 
 https://sw.wiktionary.org/wiki/mfereji
 https://en.wiktionary.org/wiki/faucet

Maneno ya Kiswahili
Vifaa
Dijiti

Dijiti (kutoka neno la Kiingereza ambalo kwa Kilatini linamaanisha kidole) ni tarakimu zinazoenea katika vidole kumi vya mkono wa binadamu, kuanzia 0 hadi 9.

Siku hizi neno hilo linatumika sana katika teknolojia ya simu, runinga, tarakilishi n.k. kama mfumo unaotumia namba kufichua alama za kielektroni.

Kompyuta
Mawasiliano
Mto Nasagum

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Naudu

ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Ndalaita

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Bogoria.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Ndau

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Baringo.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Nderemon

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Ngaratugo

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Ngombei

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Nyikim

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Olabarel

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Baringo.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Perakera

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.Ni tawimto la mto molo ambao unaishia katika ziwa Baringo pia mto huu una ukubwa wa kilomita za mraba 1,207

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Baringo
Mto Perekon

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Reberwa

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Rondi

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Rorowone

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Sandai

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Sarame

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Mto Sergothwa

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Turkana
Mto Simususu

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo