LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Henrique Abranches

Henrique Abranches (29 Septemba 1932 – 8 Agosti 2004)  alikuwa mwandishi na mtunzi wa mashairi wa Angola .

Kazi 
Alizaliwa katika jiji la Lisbon nchini Ureno, lakini mwaka 1947, alihamia nchini Angola na kupata uraia wa nchi hiyo.

Alikuwa mwandishi wa vitabu vya historia ya Angola, mbali na kuwa mwalimu, mshairi na mwandishi wa Insha, pia alikuwa mwalimu wa elimu ya juu na mkurugenzi wa makumbusho ya taifa ya utumwa.

Tuzo 
 National Literature Award (1981) .
 National Literature Award (1990) 
Luanda trophy (1997)

Marejeo

Waliozaliwa 1932
Waliofariki 2004
Waandishi wa Angola
Washairi wa Angola
Antero de Abreu

Antero Alberto Ervedosa de Abreu (hujulikana pia kama Antero Abreu; 22 Februari 1927 – 15 Machi 2017) alikuwa mwanasheria nchini Angola, tena mwanasheria mkuu, balozi na mwandishi wa vitabu na mashairi.

Maisha ya awali na elimu
Antero de Abreu alizaliwa Luanda, Angola, na kumaliza elimu yake ya msingi,elimu ya upili katika mji wa Luanda,alijifunza masuala ya sheria katika nchi ya Ureno akianzia Coimbra na baadae   Lisbon . akiwa Lisbon kama mwanafunzi alikua kiongozi wa  Casa dos estudantes do Império.

Ni mwanzilishi wa umoja wa waandishi wa Angola, pia chuo cha sanaa na sayansi ya jamii.

Antero alikuwa mwanasheria mkuu wa jamhuri yaAngola na balozi katika nchi ya Italia.

Kazi zilizochapishwa 
 A tua Voz Angola (Your Voice Angola)(1978)
 Poesia Intermitente (Intermittent Poetry) (1978)
 Permanência (Permanence) (1979)
 Textos sem Pretexto (Texts without Pretext) (1992)

Marejeo

Waliozaliwa 1927
Waliofariki 2017
Waandishi wa Angola
Washairi wa Angola
Lopito Feijóo

Lopito Feijóo (huitwa pia João André da Silva Feijó; alizaliwa nchini Angola 29 Septemba 1963) ni mwandishi na mzungumzaji wa lugha ya Kireno. 

Alisoma katika chuo kikuu Universidade Agostinho Neto, Luanda.

Lopito Feijóo ameandika mashairi katika mfumo wa riwaya. Ni katika kizazi cha waandishi wa Angola wanaoandika mashairi yanayolenga sana mahusiano,mapenzi na hali ngumu za maisha.

Marejeo

Waliozaliwa 1963
Watu walio hai
Washairi wa Angola
Mohamed Khamisi Songoro

Mohamed Khamisi Songoro (amezaliwa Zanzibar, 1993) ni mtunzi na mwandishi wa mashairi katika lugha ya Kiswahili na mshindi wa Tuzo ya Kiswahili ya Mabati Cornell  mwaka 2019 kwa muswada wake wa mashairi ulioitwa Nusu ya Moyo. Songoro alishinda tuzo hiyo akiwa bado mwanafunzi wa Chuo Kikuu cha Taifa cha Zanzibar, akisomea Shahada ya Awali ya Sanaa na Elimu kwa tahasusi ya Kiswahili na Kiingereza.

Marejeo

Waliozaliwa 1993
Watu walio hai
Washairi wa Tanzania
Washairi wa Kiswahili
Maktaba (uhandisi wa programu)

Maktaba (kwa Kiingereza: library) katika utarakilishi ni mkusanyo wa taratibu au class zinazotumiwa kwa kutengeneza programu za kompyuta.

Inaonekana kama istilahi ya maktaba ya utaratibu ilitumiwa mara ya kwanza na Wilkes M.V., Wheeler D.J., Gill S. kwa sura ya umbile la mkokotoo kwenye kompyuta. Kufuatana na yaliyomo katika kitabu chao, maktaba ni seti ya programu fupi iliyotengenezwa mapema kwa kauli kadhaa za mkokotoo zinazokutwa mara nyingi.

Tanbihi

Uhandisi wa programu
Kompyuta
Likaonia

Likaonia (kwa Kigiriki: Λυκαονία, Lykaonia) ilikuwa eneo la rasi ya Anatolia (leo nchini Uturuki) kaskazini kwa Milima ya Taurus. 

Ilipakana na Kapadokia, Galatia, Frigia, Pisidia na Kilikia.

Ilibaki huru hadi mwaka 200 KK hivi.

Mtume Paulo pamoja na Barnaba walifanya umisionari huko (Mdo 14:6).

Marejeo 
 W. M. Ramsay, Historical Geography of Asia Minor (1890), Historical Commentary on Galatians (1899) and Cities of St Paul (1907)
 An article on the topography in the Jahreshefte des Oesterr. Archaeolog. Instituts, 194 (Beiblatt) pp. 57–132.
 Asia Minor Coins - Lycaonia  Ancient Greek and Roman coins from Lycaonia

Maeneo ya Biblia
Historia ya Uturuki
Pisidia

Pisidia (kwa Kigiriki: Πισιδία, Pisidía) ilikuwa eneo la rasi ya Anatolia (leo nchini Uturuki) kaskazini kwa Lycia. 

Kadiri ya Matendo ya Mitume, Mtume Paulo pamoja na Barnaba walifanya umisionari huko.

Marejeo 
 Bean, G. E. “Notes and Inscriptions from Pisidia. Part I.” Anatolian Studies, vol. 9, 1959, pp. 67–117. JSTOR, www.jstor.org/stable/3642333. Accessed 24 Apr. 2020.

Viungo vya nje
Termessos on the Web , comprehensive guide to the striking Pisidian city
Sagalassos on the Web , comprehensive guide to the striking Pisidian city
Termessos Guide and Photo Album
Sagalassos Guide and Photo Album

Ancient Sagalassos: Pride of Pisidia
Beyaz Arif Akbas: "Sagalassos: City of Fairies", Adrianapolis, Yalnizgoz Yay. 2010, ISBN|978-1-4536-1300-9. http://en.calameo.com/read/0002983841c7acaa28dc8

Maeneo ya Biblia
Historia ya Uturuki
Ugiriki ya Kale
Kilikia

Kilikia ni eneo la kusini mashariki mwa rasi ya Anatolia (leo nchini Uturuki). 

Kadiri ya Agano Jipya, Mtume Paulo alizaliwa huko, katika mji mkuu, Tarso.

Marejeo 
 Pilhofer, Philipp. 2018. Das frühe Christentum im kilikisch-isaurischen Bergland. Die Christen der Kalykadnos-Region in den ersten fünf Jahrhunderten (PDF; 27,4 MB) (Texte und Untersuchungen zur Geschichte der altchristlichen Literatur, vol. 184). Berlin/Boston: De Gruyter ISBN|978-3-11-057381-7).
 Bulletin of the American Schools of Oriental Research, No. 282/283, Symposium: Chalcolithic Cyprus. pp. 167–175.
 Engels, David. 2008. "Cicéron comme proconsul en Cilicie et la guerre contre les Parthes", Revue Belge de Philologie et d'Histoire 86, pp. 23–45.
 Pilhofer, Susanne. 2006. Romanisierung in Kilikien? Das Zeugnis der Inschriften (Quellen und Forschungen zur Antiken Welt 46). Munich: Herbert Utz Verlag (ISBN|3-8316-0538-6). And: 2., erweiterte Auflage, mit einem Nachwort von Philipp Pilhofer (Quellen und Forschungen zur Antiken Welt 60) Munich: Herbert Utz Verlag (ISBN|978-3-8316-7184-7)

Viungo vya nje
 Ancient Cilicia - texts, photographs, maps, inscriptions
 Jona Lendering, "Ancient Cilicia" 
 Cilicia
 Photographs and Plans of the Churches and Fortifications in the Armenian Kingdom of Cilicia
 Pilgrimages to Historic Armenia and Cilicia
 WorldStatesmen- Turkey
 Armenian Genocide Map's - Map of Kilikia (1909)

Maeneo ya Biblia
Historia ya Uturuki
Ugiriki ya Kale
Mtume Paulo
Mto Burengera

ni korongo la Burundi (mkoa wa Bururi) ambalo linatiririsha maji hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
B
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Buzimba (Burundi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Mto huo unatiririsha maji hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
B
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Cinjira

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
C
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Cogo (Bururi)

ni jina la mto na la korongo vinavyopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
C
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Cugaro

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
C
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Dama (Burundi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
D
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Damba (Burundi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
D
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Dundwe (Burundi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
D
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gafunzo (Bururi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gahororo (Bururi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gahura

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gakere

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gakora (Burundi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gasangu

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gashanga (Bururi)

(au Gashenga) ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gasirozi

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gasye

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gatabo

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gatete (Bururi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gateza

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gikuze

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gishanga (Bururi)

ni jina la mito miwili na makorongo mawili vinavyopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). 

Maji yake yanafikia ziwa Tanganyika halafu yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki, ila yale ya mto mmojawapo yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Nile
Mediteranea
Mto Gisumo (Bururi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yake yanakwenda kuchangia mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Katika mkoa huohuo kuna korongo lenye jina hilohilo. Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Nile
Mediteranea
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gitarungama

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gitotwe

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Gitungugwe

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
G
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kabahazi

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kabezi (Burundi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kagira

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kagoma (Bururi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kagomogomo (Bururi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kaguve

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kamangu (Burundi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kanyamigogo

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kanyamisiba (Bururi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kanyiriri (Burundi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kanywabakunzi

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kanzogoro

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Karyongore

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Katanyobwa

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kavuba (Bururi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kavumu (Bururi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kayange (Burundi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kayombe

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kaziramihunda (Bururi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kibarazi

ni jina la mito miwili inayopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). 

Mmojawapo, maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Mwingine, maji yake huelekea mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Nile
Mediteranea
Mto Kibenga (Bururi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kigamba

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kigara

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kigezi (Bururi)

ni jina la mito miwili na korongo moja vinavyopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kinkwiba

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kinyamaganga (Bururi)

ni jina la mto na la korongo vinavyopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kinyarwera

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kirugura

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kizingwe (Bururi)

ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Kizuka (Burundi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Mto Koga (Burundi)

unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi
 Orodha ya mito ya Burundi
 Mito mirefu ya Afrika

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mkoa wa Bururi
K
Ziwa Tanganyika
Mto Kongo
Atlantiki
Veliko Tarnovo

Veliko Tarnovo (kwa Kibulgaria: Велико Търново) ni mji wa Bulgaria wenye wakazi 73,791. 
Ulikuwa mji mkuu wa nchi (1185-1393) 

Miji ya Bulgaria
Tapa (utarakilishi)

Katika utarakilishi, tapa (kwa Kiingereza: Tag) ni neno msingi linalotolewa na kipande cha taarifa (kwa mfano, alamisho mtandao, taswira tarakimu, kumbukumbu za hazinadata au jalada tarakilishi). 

Tapa inarahisisha utafutaji wa taarifa kwenye mtandao.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Amélia da Lomba

Maria Amélia Gomes Barros da Lomba do Amaral (hujulikana zaidi kama Amélia da Lomba au Amélia Dalomba; alizaliwa Cabinda,  23 Novemba 1961)  ni mwandishi na mwanahabari wa Angola.

Historia
De Lomba alihitimu masomo ya saikolojia katika nchi ya Urusi na baadae kurejea katika nchi yake ya Angola na na kufanya kazi kama muandishi wa habari alifanyakazi katika kituo cha radio cha Rádio Nacional de Angola Cabinda, na  Jornal de Angola Luanda.  Da Lomba ni mwanachama wa umoja wa waandishi wa Angola  (the Angolan Writers Union) katika lugha ya Kireno hujulikana kama União dos Escritores AngolanosUEA .

Baadhi ya mashairi yake yamerekodiwa katika mfumo wa sauti. mwaka 2005 raisi wa nchi ya [[Cape verde alimzawadia Lomba nishani ya  Order of Vulcan  hadi sasa ni mtu pekee toka nje ya taifa la Cape Verde aliepata nishani hiyo

Kazi zake
 Ânsia, Poesia (1995)
 Sacrossanto Refúgio (1996)
 Espigas do Sahel (2004)
 Noites Ditas à Chuva (2005)
 Sinal de Mãe nas Estrelas (2007)
 Aos Teus Pés Quanto Baloiça o Vento (2008)
 Cacimbo 2000 (2000)
 Nsinga - O Mar no Signo do Laço (2012), Mayamba
 Uma mulher ao relento'' (2011)

Marejeo

Waliozaliwa 1961
Watu walio hai
Waandishi wa Angola
Washairi wa Angola
Anibal João Melo

Anibal João da Silva Melo (alizaliwa  Luanda, 5 Septemba, 1955) ni mwandishi, mwanahabari na mwanachama wa National Assembly of Angola. Kwa sasa ni mfanyakazi katika wizara ya mawasiliano ya kijamii.

Maisha ya awali na elimu 
Anibal João Melo alizaliwa mnamo Septemba 5, 1955, huko Mkoa wa Luanda, Angola. Familia yake ni pamoja na baba yake, Anibal de Melo; mama yake, Helena Guerra; na dada yake, Marina Melo.
 
Baba yake alikuwa mwanajeshi na mpigania uhuru wa Angola na kwa sababu ya baba yake kushughulika na mambo ya kijeshi, alikuja kukutana naye tena akiwa na umri wa miaka kumi na tano. Alisoma masomo yake ya uandishi wa habari katika nchi ya Brazili na kuhitimu mwaka 1991 

Anibal amekuWa akiandika tangu mwaka 1985 na kitabu chake cha kwanza kutoka ni Definição. Tangu wakati huo amekuWa akiendelea kuandika.

Kazi zilichapisshwa 
 Definição (1985)
 Fabulema (1986)
 Poemas Angolanos (1989)
 Tanto Amor (1989)
 Canção do Nosso Tempo (1991)
 Ocaçador de nuvens (1993)
 Limites e Redundâncias (1997)
 A luz mínima (2004)
 Todas as palavras (2006)
 Autorretrato (2007)
 Novos poemas de amor (2009)
 Cântico da terra e dos homens (2010).

Kazi nyingine 
Hadithi fupifupi

 Imitação de Sartre e Simone de Beauvoir (1998)
 Filhos da Pátria (2001)

Tuzo 
 Prémio Maboque de Jornalismo (2008)

Marejeo 

Waliozaliwa 1955
Watu walio hai
Waandishi wa Angola
Arusha Translation-a-thon
Washairi wa Angola
Alamisho mtandao

Katika utarakilishi na mtandao, alamisho mtandao (kwa Kiingereza: digital bookmark) ni rasilimali ya mtandao inayotumika ili kutunzia anuani ya mtandao katika kivinjari. Alamisho mtandao inaitwa 'kipendwa" kwenye Internet Explorer ya Windows.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Wingu tapa

Katika utarakilishi na mtandao, Wingu tapa (kwa Kiingereza: tag cloud) ni wingu maneno ambalo hufanyizwa na tapa. Wingu tapa unatumiwa kwenye tovuti ili kurahisisha utafutaji.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Tovuti
Wingu la mashahidi

Wingu la Mashahidi ni tovuti ya Kikristo nchini Tanzania na ukanda wa Afrika Mashariki.

Tovuti hii imeanzishwa mwaka 2018 kwa lengo la kufikisha habari njema za Yesu Kristo kwa watu waliopo Tanzania na ukanda wa Afrika Mashariki, pia kutangaza habari za ujio wa Pili wa Yesu, ambao umo karibuni kutokea.

Tovuti hii ilianza kuchapisha masomo yake kwa lugha ya Kiswahili mwaka 2018, lakini mpaka kufikia mwaka 2019 mwishoni iliongeza kuchapisha masomo hayo kwa lugha nyingine mbili ambazo ni Kiarabu na Kiingereza.

Tovuti ya Wingu la Mashahidi imekuwa inapokea watembeleaji zaidi ya elfu moja kwa siku. Kurasa zaidi ya elfu sita zinasomwa kwa siku.

Tovuti hii si ya kutengeneza pesa, wala hairuhusu matangazo yoyote ya kuiingizia fedha, wala haihimizi michango yoyote kutoka kwa wasomaji wake, isipokuwa ya wale wanaoguswa kwa hiari yao wenyewe kufanya hivyo.

Tovuti
Kiolezo

Katika utarakilishi, kiolezo (kwa Kiingereza: template) ni sehemu ya programu inayotumika ili kuaini jalada lisiloweza kutekelezwa linalotumika kihususa kwa programu hii.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Mkuki na Nyota

Mkuki na Nyota Publishers Ltd (MNP) ni kampuni ya uchapishaji wa vitabu iliyoanzishwa mwaka 1990, kwa ajili ya kuchapisha vitabu vya aina mbalimbali, vikiwemo vile vya watoto, fasihi, biashara, utafiti na vile vya elimu. 

Mkuki na Nyota huchapisha vitabu katika lugha za Kiswahili na Kiingereza na pia hutafsiri vitabu kutoka katika lugha nyingine ikiwemo Kifaransa.

Marejeo

Kampuni za Tanzania
Kichwa (utarakilishi)

Katika utarakilishi, kichwa (kwa Kiingereza: header) ni data inayowekwa mwanzoni wa kipande cha data. Kwa mfano, katika utumaji wa barua pepe, "mletaji", "mpokeaji" au "jambo" ni vichwa vinavyoitwa kichwa cha barua pepe.

Pia kwenye HTTP kuna kichwa cha HTTP kilivyo anuani IP ya mletaji na anuani IP ya mpokeaji.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Abdilatif Abdalla

Abdilatif Abdalla (alizaliwa Mombasa nchini Kenya mwaka 1946) ni mwandishi na mwanasiasa. 

Alifungwa gerezani  kwa kuunga mkono chama cha Kenya People's Union, pia ni mwandishi wa kitabu Sauti ya Dhiki na mshindi wa tuzo ya fasihi Jomo Kenyatta Prize for Literature.

Maisha ya awali
Abdilatif Abdalla alizaliwa katika mji wa Mombasa alikolelewa na babu yake Ahmad Basheikh bin Hussein. Abdalla alihudhuria elimu yake ya msingi huko Faza. Alianza kujishughulisha na siasa wakati akifanya kazi katika baraza la manispaa la mji wa Mombasa kama mhasibu msaidizi ambako huko aliandika kijitabu kilichoitwa Kenya twenda wapi kwa ajili ya kuunga mkono chama cha Kenya People's Union mwaka 1968.

Alihamia nchini Tanzania ambako alifanya kazi katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kama mtafiti wa lugha ya Kiswahili

Kazi zake 
Utenzi wa maisha ya Adamu na Hawaa (1971)
Sauti ya Dhiki (1973)

Marejeo

waliozaliwa 1946
Washairi wa Kenya
Watu kutoka Mombasa
Wanasiasa wa Kenya
Kidhulishi

Kidhulishi (kwa Kiingereza: highlighter) ni kifaa cha uandishi kinachotumika ili kubainisha kwa rangi angavu sehemu moja ya matini.

Katika utarakilishi, kidhulishi kinaweza kutumika kwenye kichakata matini.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Matini

Katika uandishi, matini ni kipengee kinachoweza kusomwa.

Katika utarakilishi, kichakata matini kinaweza kutoa matini.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Uandishi
Vitabu
Kompyuta
Matini fiche

Katika utarakilishi, matini fiche (kwa Kiingereza: hidden text) ni matini ya tarakilishi yanayoonyeshwa ili  yasionekane kwa macho. Kwa kawaida, matini fiche yanatumika ili mtumiaji asione habari tata vya tovuti au ili kuficha mpotezi.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Rouge

Rouge ni kundi la muziki linalojumuisha washiriki kama: Aline Wirley, Fantine Thó, Karin Hils, Li Martins na Lu Andrade.

Kundi hilo lilitoa albamu tatu: Rouge in 2002, C'est La Vie katika 2003, Blá Blá Blá, 2004 na Mil e Uma Noites katika 2005.

Wasichana hao watano waliungana tena mnamo 2017 na kutangaza kwamba walikuwa wakitembelea.

Wanamuziki
Mwonekano picha

Mwonekano picha (kwa Kiingereza: image resolution) ni kiwango cha usahihi cha picha.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Uchoraji
Kitambulishi

Kitambulishi (kutoka kitenzi cha Kibantu kutambua, kikinyambulishwa kuwa kutambulisha; kwa Kiingereza: identifier) ni jina linalotambulisha kipengee kimoja.

Katika utarakilishi kitambulishi ni jina la kipengee cha lugha za programu.

Marejeo 
 Petzell, M. (2005). Expanding the Swahili vocabulary. Africa & Asia, 5, 85-107.

Kompyuta
Lugha za programu
Shughuli za tarakilishi

Katika utarakilishi, shughuli za tarakilishi (kwa Kiingereza: transaction processing) ni shughuli za kuchakata taarifa kwenye tarakilishi. Shughuli za tarakilishi zinaweza ama kufanyika ama kushindikana.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Mawasiliano
Utafutatuzi

Utafutatuzi (kutoka vitenzi vya Kibantu kutafuta na kutatua; kwa Kiingereza: troubleshooting) ni namna ya kusuluhisha matatizo inayotumika katika utarakilishi. Lengo la utafutatuzi ni kufanya utafutaji kwa utaratibu wa matatizo.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Kompyuta
Intaneti
Mbweu

Mbweu ni mngurumo wa hewa inayotoka tumboni kwa sababu ya mtu kushiba chakula au kupagawa na pepo.

Marejeo 
 Mwita, A. M. A., & Mwansoko, H. J. (2003). Kamusi ya tiba. Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

Tiba
Afya
Shuzi

Shuzi ni hewa inayomtoka mtu au kiumbehai mwingine kupitia utupu wa nyuma anapojamba.

Marejeo 
 Mwita, A. M. A., & Mwansoko, H. J. (2003). Kamusi ya tiba. Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

Tiba
Afya
Unicode

Unicode ni kiwango cha teknolojia ya habari inayotumika ili kurahisisha ubadilishano wa habari miongoni mwa watumiaji wa tarakilishi.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Intaneti
Chandra Shekhar Azad

Chandra Shekhar Azad (linatamkwa pia Chandrasekhar; anajulikana kwa wengi kwa jina la  Azad, yaani "Uhuru"; 23 Julai 1906 – 27 Februari 1931), ni mwanamapinduzi wa India aliyekipanga  tena chama cha The Hindustan Republican Association chini ya jina jipya la Hindustan Socialist Republican Association (HSRA) baada ya kifo cha mwanzilishi wake, Ram Prasad Bismil, na viongozi wengine watatu, Roshan Singh, Rajendra Nath Lahiri na Ashfaqulla Khan.

Mara nyingi alikuwa akitia saini nyaraka za jeshi la HSRA kwa jina la "Balraj" .

Maisha ya awali
Azad alizaliwa kama Chandrashekhar mnamo 23 Julai 1906 katika kijiji cha Bhabhra. Babu zake walitokea katika kijiji cha Badarka karibu na Kanpur, na mama yake Jagrani Devi Tiwari, alikuwa mke wa tatu wa Sitaram Tiwari, ila wake zake wa kwanza walikufa katika umri wa ujana. Baada ya kuzaliwa kwa mtoto wake wa kwanza, Sukhdev, huko Badarka, familia ya Sitaram iliamua kuhamia Alirajpur.

Mama yake alitaka mtoto wake awe msomi mkubwa wa Sanskrit akamshawishi baba yake ampeleke kwa Kashi Vidyapeeth, Banaras, kusoma, mnamo Disemba 1921, wakati huo Mohandas Karamchand Gandhi alikuwa akizindua Non-Cooperation Movement, Chandra Shekhar, alijiunga. Akiwa na umri wa miaka 15 alikamatwa na kupelekwa mahakamani na baada yA hapo ndipo alikuja kufahamika kwa jina jipya la Azad lenye kumaanisha uhuru katika lugha ya Kihindi.

Maisha ya Kimapinduzi
Baada ya kusimamishwa kwa harakati za non-cooperation movement (harakati za kutoshirikiana na Waingereza), mwaka 1922, Azad alikutana na mwanamapinduzi kijana, Manmath Nath Gupta, ambaye ndiye aliyemtambulisha kwa Ram Prasad Bismil ambaye alikuja kuanzisha The Hindustan Republican Association (HRA), na kuwa mwanachama hai ambaye alishiriki kwa asilimia kubwa kukusanya pesa za HRA ambazo walizipata kwa njia ya wizi wakiibia serikali. Anahusishwa pia na wizi katika treni ya Kakori mwaka 1925.
Watu wengine kama Motilal Nehru mara kadhaa walikuwa wakitoa pesa ili kumuunga Azad mkono katika harakati zao.

Marejeo

Waliozaliwa 1906
Waliofariki 1931
Watu wa Uhindi
Wanasiasa wa Uhindi
Wanaharakati wa Uhindi
Ram Prasad Bismil

Ram Prasad Bismil (11 Juni 1897 – 19 Disemba 1927) alikuwa mwanamapinduzi wa India aliyeshiriki katika njama maarufu za Mainpuri mwaka 1918, na Kakori mwaka 1925. Alikuwa mpiganiauhuru dhidi ya wakoloni wa serikali ya Uingereza, pia alikuwa mshairi mzalendo aliyeandika katika lugha ya Kiurdu akitumia lakabu ya Ram, Agyat na  Bismil, lakini alijulikana zaidi kama "Bismil".
 
Bismil alikuwa mmoja wa waasisi wa chama cha kimapinduzi cha Hindustan Republican Association, alisifiwa zaidi na Bhagat Singh kama mshairi gwiji wa Kiurdu na Kihindi ambaye alitafsiri vitabu katika lugha za Kiingereza na Kibengali.

Marejeo

Waliozaliwa 1897
Waliofariki 1927
Watu wa Uhindi
Wanaharakati wa Uhindi
Washairi wa Uhindi
Sukhdev Thapar

Shaheed Sukhdev Thapar (15 Mei 1908 – 23 Machi 1931) alikuwa mwanamapinduzi nchini Uhindi wakati wa utawala wa kikoloni wa Uingereza. Alikuwa mwanachama wa ngazi ya juu wa chama cha  Hindustan Socialist Republican Association, alishiriki katika mashambulizi dhidi ya taasisi za serikali ya kikoloni chini ya Bhagat Singh na Shivaram Rajguru. Baada ya kumwua afisa wa juu wa polisi na kushiriki katika mashambulio ya kigaidi alipotega mabomu mahali mbalimbali alikamatwa na kuhukumiwa adhabu ya kunyongwa tarehe 23 Mach1 1931 akiwa na umri wa miaka 23.

Maisha ya awali 
Sukhdev Thapar alizaliwa Ludhiana, katika jimbo la Punjab nchini India tarehe 15 Mei 1908, wazazi wake wakiwa Ramlal Thapar na mama yake Ralli Devi.. Baada ya kifo cha baba yake alichukuliwa na kulelewa na mjomba wake

Adhabu ya Kifo 
Mnamo tarehe 23 Machi 1931, Thapar pamoja na wenzake wawili, Bhagat Singh na Shivam Rajguru, walinyongwa katika gereza la Lahore na miili yao ilichomwa moto kando ya mto Sutlej kufuatana na desturi ya Kihindu.

Marejeo

Waliozaliwa 1908
Waliofariki 1931
Watu wa Uhindi
Wanaharakati wa Uhindi
Shivaram Rajguru

Shaheed Shivaram Hari Rajguru (24 Agosti 1908 - 23 Machi 1931) alikuwa mwanampinduzi mpiganiauhuru wa India kutoka jimbo la Maharashtra. 

Anajulikana zaidi kwa tukio la mauaji ya polisi wa Uingereza. Alihukumiwa adhabu ya kifo kwa kunyongwa na  serikali ya Uingereza yeye pamoja na wenzake Sukhdev Thapar na Bhagat Singh tarehe 23 Machi 1931

Marejeo

Waliozaliwa 1908
Waliofariki 1931
Watu wa Uhindi
Wanaharakati wa Uhindi
Upelekaji

Katika utarakilishi na mawasilianoanga, upelekaji (kwa Kiingereza: transmission in telecommunication) ni utume na uzalishaji wa taarifa za kidijiti kwa njia ya waya, nyuzi za kioo au bila waya.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Mawasiliano
Kompyuta
Intaneti
Uzi wa kioo

Uzi wa kioo (kwa Kiingereza: glass fiber, optical fiber) ni uzi mwembamba wa kioo au plastiki ambao unaweza kupitisha nuru kutoka upande mmoja hadi mwingine.  

Nyuzi za kioo hutumiwa hasa katika mawasiliano ya simu, lakini hutumiwa pia kwa kuangaza majengo, vifaa vya upimaji, na kamera maalumu za kuangalilia ndani ya nafasi ndogo. Katika tiba huhitajika kuangalia hali ya ndani ya mwili bila upasuaji, kama vile ndani ya mishipa ya damu au ndani ya utumbo.

Kebo ya nyuzi za kioo

Uzi wa kioo ni ugwe mwembamba na mrefu wa kioo kitupu (SiO2) ambacho ni kiini. Unafungwa katika koti la mata tofauti inayosababisha akisisho kamili la ndani. Hivyo nuru inabaki ndani ya kiini hadi mwisho wa uzi.  

Ikiwa koti la ndani linakwaruzwa, linaweza kuvunjika. Hivyo kuna matabaka ya hifadhi nje ya koti hilo yanayolilinda. Yote yanafungwa tena katika koti la nje linalofanya kebo yote imara.

Matumizi 
Matumizi makuu ya nyuzi za kioo ni katika mawasiliano ya simu (telecommunication). Ishara za habari zinapitishwa ndani ya nyuzi hizo, kimsingi sawa na ishara za umeme katika nyaya za shaba. Lakini nyuzi za kioo zinaruhusu kiasi kikubwa zaidi cha ishara kupitishwa (gigabaiti hadi terabaiti kwa sekunde), tena kwa umbali mkubwa zaidi bila amplifaya. Tangu kuanzishwa katika miaka ya 1970, teknolojia ya nyuzi za kioo imeleta mapinduzi katika mawasiliano.

Marejeo 

Mawasiliano
Kompyuta
Teknolojia
Intaneti
Gereza

Gereza (pia: jela kutoka Kiingereza: jail au prison) ni mahali ambako watu wanalazimishwa kukaa wakishikwa kinyume cha matakwa yao. 

Kwa kawaida hali ya kufungwa ndani ya gereza ni adhabu iliyotolewa na mahakama kwa mtu aliyevunja sheria. Mara nyingi watu hufungwa ndani pia wakishtakiwa tu kuvunja sheria wakisubiri kesi zao zisikiwe mahakamani. 

Katika nchi kadhaa serikali inatumia gereza kufunga watu wanaopinga viongozi wa nchi au kukosoa serikali.

Etimolojia
Asili ya neno la Kiswahili "gereza" ni Kireno "igreja" inayomaanisha "kanisa" (la Kikristo). Maana imebadilika kwa sababu makanisa ya kwanza ya Wareno katika Afrika ya Mashariki yalijengwa ndani ya maboma yao. Kwa hiyo ilhali "igreja" ya Wareno ilikuwa ndani ya jengo imara ya ngome ilitokea kwamba ngome yenyewe ikaitwa hivyo. Hapo neno jipya "gereza" lilikuwa na maana ya "boma, ngome". Baadaye ngome hizo hazikuwa tena na kazi ya kijeshi kutokana na maendeleo ya teknolojia ya silaha, hivyo zilitumiwa kama jela kutunza wafungwa.  

Neno "jela" limekopwa kutoka Kiingereza "jail" wakati wa ukoloni wa Kiingereza.

Majengo

Gereza kimsingi ni jengo linalolindwa na lenye kuta nene, milango imara na madirisha yenye nondo zinazozuia kupita. Mara nyingi gereza huwa na majengo mbalimbali katika eneo kubwa lililoviringishwa kwa ukuta au fensi ya miiba. Nyumba za wafungwa ziko pamoja na ofisi za walinzi, mara nyingi pia karakana ambako wafungwa wanafanya kazi, nyumba ya jikoni na mengine. Minara inakaliwa na walinzi. 

Vyumba vya wafungwa ni tofauti kati ya gereza na gereza; kuna vyumba ambako wafungwa wengi hushikwa pamoja; kuna vyumba vya wafungwa wawili-wawili. Nchi zinazofuata haki za binadamu hulenga kumpa kila mfungwa chumba chake cha pekee akiwa na nafasi ya kukutana na wafungwa wengine, kama kazini, wakati wa chakula au kwenye vipindi vya michezo. Kumtenga kabisa mfungwa na wafungwa wengine ni adhabu ya nyongeza.

Marejeo

majengo
sheria
Kisituo

Katika utarakilishi na lugha za programu, kisituo (kwa Kiingereza: trigger) ni kifaa cha programu tete kinachoacha amri itekelezwe tukio linapotokea.

Mfano wa kisituo 
Kisituo cha SQL : CREATE OR REPLACE TRIGGER trigg_example
 BEFORE INSERT OR UPDATE ON table_example
 FOR EACH ROW
 WHEN (new.no_line > 0)
 DECLARE
     evol_exemple number;
 BEGIN
     evol_exemple := :new.exemple  - :old.exemple;
     DBMS_OUTPUT.PUT_LINE('  evolution : ' || evol_exemple);
 END;
 /Kisituo cha FireBird :{CREATE | RECREATE | CREATE OR ALTER} TRIGGER name FOR {table name | view name}
 [ACTIVE | INACTIVE]
 {BEFORE | AFTER}
 {INSERT [OR UPDATE] [OR DELETE] | UPDATE [OR INSERT] [OR DELETE] | DELETE [OR UPDATE] [OR INSERT] }
 [POSITION n] AS
BEGIN
 ....
END

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Kompyuta
Lugha za programu
Kisasisho

Katika utarakilishi, kisasisho (kutoka kitenzi cha Kibantu kusasisha ambazo mzizi wake ni kielezi sasa; kwa Kiingereza: update au patch) ni fungu la mabadiliko kwa programu moja linalotumika kurekebisha kasoro.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Kompyuta
Intaneti
Kasoro

Katika utarakilishi, kasoro (kwa Kiingereza: bug) ni kosa linalotokea katika programu ya tarakilishi.

Marejeo 
 Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1)

Kompyuta
Lugha za programu
Intaneti