LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Rada

Rada (ing. radar) ni jina kwa mitambo inayotumia mawimbi ya redio kutambua vitu na vyombo mbalimbali kwa kuangalia mambo kama aina, mwelekeo, kasi n.k. 

Rada hutumika kuchunguza ndege, meli, roketi, magari, mawingu katika utabiri wa hali ya hewa, n.k. 

Mfumo wa rada unatumia transimita kuzalisha mawimbi ya umeme na sumaku aina ya redio na antena ya kurusha na antena ya kupokea (mara nyingi antena hiyohiyo hutumika kwa kurusha na kupokea) na chombo cha kupokea na kutafsiri kitu kinachochunguzwa. 

Rada iliundwa na mataifa kadhaa kwa siri kwa matumizi ya kijeshi katika kipindi cha kabla na wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Viungo vya nje 
 Mafunzo kwa video kuhusu mfumo wa rada unavyofanya kazi
 Historia ya rada

Vifaa
Teknolojia
Roketi

Roketi (Kiingereza rocket) ni chombo chenye umbo la bomba kinachopazwa angani kwa nguvu ya gesi inayotoka nje. Tofauti na injini ya jeti roketi hubeba fueli yote ndani yake kwa hiyo inafanya kazi pia katika ombwe pasipo na oksijeni au dutu nyingine inayohitajika kwa kuchoma fueli ndani ya injini yake.

Roketi hutumiwa kama silaha ya kijeshi, kama alama kiashiria katika hali ya dharura, fataki na kwa usafiri wa anga-nje.

Silaha
Usafiri wa anga-nje
Tièmoué Bakayoko

Tiemoue Bakayoko (alizaliwa 17 Agosti 1994) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza Chelsea na timu ya taifa ya Ufaransa. Yeye anacheza kama kiungo wa kujihami kutokana na uwezo wake wa kuvunja kucheza, lakini inaonekana kuwa na uwezo wa pande zote, pamoja na kuwa na nguvu za kimwili na michezo, na meneja wa Ufaransa Didier Deschamps kumchagua kama "kiungo kamili."

Baada ya kuteseka mguu kama mchezaji mdogo, Bakayoko alijiunga na chuo cha Rennes akiwa na umri wa miaka 13. Wakati wa 14, alijiunga na chuo cha Clairfontaine. Kazi yake ya juu ilianza Rennes ambapo alifanya maonyesho 24 kabla ya kuhamia Monaco mwaka 2014 kwa £ milioni 7. [2] Katika msimu wake wa kwanza katika klabu hiyo, Bakayoko alifanya maonyesho 31 ya Ligue 1, lakini alikuwa mwanzo wa mara kwa mara msimu wa 2016-17, akichangia mshindi wa cheo cha Monaco wa Ligi ya 1 na pia aitwaye katika kikosi cha 2016-17 cha UEFA Champions League ya msimu. Mwaka 2017 alijiunga na Chelsea kwa £ 40 milioni.

Bakayoko alifanya maonyesho yake ya kwanza ya kimataifa kwa Ufaransa mwezi Machi 2017.

Waliozaliwa 1994
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Ufaransa
Sadio Mane

Sadio Mane (alizaliwa 10 Aprili 1992) ni mchezaji wa soka wa Senegal ambaye anacheza kama winga kwa klabu ya Ligi Kuu ya Liverpool F.C. na timu ya taifa ya Senegal.

Alianza kazi yake na Metz nchini Ufaransa, alihamia Red Bull Salzburg mwaka 2012. Baada ya kushinda Bundesliga ya Austria na Austria Cup mwaka 2014, alisainiwa na Southampton. Mwaka 2015, Mané aliweka rekodi mpya ya Ligi Kuu kwa kasi ya kufunga kofia wakati alifunga mara tatu katika sekunde 176 wakati wa kushinda 6-1 dhidi ya Aston Villa. [4] Alihamia Liverpool mwaka 2016 kwa ada ya £ 34 milioni, na kumfanya kuwa mchezaji wa gharama kubwa zaidi wa Kiafrika katika historia wakati huo.
 
Mané amepata mateka zaidi ya 40 kwa Senegal tangu mwanzo mwaka 2012, na aliwakilisha timu ya kitaifa katika Olimpiki za 2012, 2015 Kombe la Mataifa ya Afrika na Kombe la Mataifa ya 2017.

Waliozaliwa 1992
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Senegal
Sadaruki

Sadaruki (kwa Kiingereza ICU, yaani "Intensive Care Unit") ni sehemu maalum ya hospitali. Kwa kawaida, watu ambao ni wagonjwa sana hupelekwa huko. Wanahitaji uangalizi na muuguzi au daktari kwa karibu sana ikiwa wanapata wagonjwa zaidi wakati wa hospitali.

Baadhi ya sadaruki zinaweza kufanya kazi na aina moja tu ya majeruhi.

Historia 
Mwaka wa 1854, Florence Nightingale alikwenda kwenye Vita vya Crimea. Huko kulikuwa muhimu kuwatenga askari waliojeruhiwa kwa kiasi kikubwa kutoka kwa waliojeruhiwa kiasi kidogo. Nightingale aliweza kupunguza viwango vya kifo kutoka 40% hadi 2% kwa kujenga dhana ya utunzaji mkubwa.

Kwa sababu ya janga la polio, Bjørn Ibsen alianzisha kitengo cha kwanza cha huduma kubwa huko Copenhagen mwaka wa 1953. Wagonjwa na polio wanahitaji uingizaji hewa zaidi kuliko kawaida; hii ndiyo sababu Ibsen imeanzisha kitengo maalum kwao. 

Mtu wa kwanza kutumia wazo hili nchini Marekani alikuwa William Mosenthal, daktari katika Kituo cha Matibabu cha Dartmouth-Hitchcock.

Viungo vya nje 

 Society of Critical Care Medicine
 ICUsteps – Intensive care patient support charity
 Organisation for Critical Care Transportation 
 
 

Tiba
Polifonia

Polifonia (kutoka Kigiriki poli, yaani nyingi + fonia, yaani sauti; kwa Kiingereza "polyphony") ni mtindo wa kuimba kwa sauti nyingi pamoja bila ya kuvurugana, bali kwa kulingana vizuri. 

Polifonia imestawi sana Afrika kusini kwa Sahara tangu zamani, halafu kwa utaalamu zaidi Ulaya wakati wa karne za kati, renaissance na baroko.

Viungo vya nje 

Thirteenth-Century Polyphony
Tuning and Intonation in Fifteenth and Sixteenth Century Polyphony 
World Routes in Albania - Iso-Polyphony in Southern Albania on BBC Radio 3
World Routes in Georgia - Ancient polyphony from the Caucasus region on BBC Radio 3
Aka Pygmy Polyphony  African Pygmy music, with photos and soundscapes

Muziki
Adam David Lallana

Adam David Lallana (alizaliwa 10 Mei 1988) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anacheza kama kiungo wa kushambulia klabu ya Ligi Kuu ya Liverpool ya Uingereza timu ya taifa ya Uingereza.

Lallana alianza kazi yake ya ujana na Bournemouth kabla ya kuhamia Southampton mnamo mwaka 2000, ambako alianzishwa katika taasisi yao na akawa mtaalamu mwaka 2006. Baada ya mkopo mfupi kwa Bournemouth alivunja timu ya kwanza ya Southampton kama walipata michango miwili kutoka Ligi ya Kwanza hadi Ligi Kuu, kuwa nahodha mwaka 2012. Baada ya majira mawili katika safari ya juu na maendeleo ya kimataifa, alijiunga na Liverpool kwa milioni  25 Julai 2014.

Tangu mwanzo wa kimataifa wa mwaka 2013, Lallana amefanya maonyesho zaidi ya 30 kwa Uingereza na akawawakilisha katika Kombe la Dunia la FIFA ya 2014 na UEFA Euro 2016.

Marejeo

Waliozaliwa 1988
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Uingereza
Jesus Navas

Jesus Navas Gonzalez (alizaliwa 21 Novemba 1985) ni mchezaji wa soka, taifa lake ni Hispania na anacheza winga kwa timu yake ya klabu; kwenye timu yake ya taifa anacheza namba (8) au tunasema difenda pia. 

Alishawahi kucheza Sevilla alichzea timu yake kwa mechi 393 katika micheo yote hiyo alicheza katika makoe yafuatayo: UEFA cups na Copa de Rey mnamo mwaka 2013 alichezea Manchester City alicheza timu yake ya taifa 2009. Navas alisaidia timu yake ya taifa 2010 katika kombe la dunia na 2012 katika kombe la Euro.

Waliozaliwa 1985
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Hispania
SpongeBob SquarePants

SpongeBob SquarePants ni mmojawapo ya wahusika wakuu katika maonesho ya Nickelodeon Spongebob SquarePants. 

Yeye ni doya ya baharini ambaye anapenda kazi yake ya kukaanga katika Krusty Krab. 

Spongebob huishi katika nanasi na konokono wake aitwaye Gary.

Spongebob ilionekana kwa mara ya kwanza mnamo 1 Mei 1999 kwenye televisheni.

Katuni
Arturo Vidal

Arturo Vidal (alizaliwa 22 Mei 1987) ni mchezaji mpira wa miguu ambaye hucheza nafasi ya kiungo mshambuliaji au kiungo mkabaji. 

Mchezaji huyu, mwenye umri wa miaka 33 kamili, anachezea timu ya taifa ya Chile na ni mchezaji wa timu ya La liga ambayo inaitwa Barcelona na ndiyo timu ambayo anaichezea mpaka sasa. 

Arturo Vidal alishawahi kuchezea timu za ligi mbalimbali kama; ligi ya Italia, ligi ya Ujerumani na nyingine nyingi ambazo alishawahi kuzichezea mchezaji huyu.

Jina kamili la mchezaji huyu ni Arturo Erasmo Vidal Pardo.

Waliozaliwa 1987
Watu walio hai
Wachezaji Mpira wa Chile
Audi

Audi AG  ni mtengenezaji wa magari wa Ujerumani ambao husambaza magari ya anasa.

Audi ni mwanachama wa Volkswagen Group na ina mizizi yake katika Ingolstadt, Bavaria, Ujerumani. 

Magari ya Audi yanazalishwa katika vifaa vya uzalishaji tisa duniani kote.

Historia ya Audi 
Asili ya kampuni hiyo ni ngumu, kurejea mapema karne ya 20 na makampuni ya kwanza (Horch na Audiwerke) iliyoanzishwa na mhandisi August Horch na wazalishaji wengine wawili (DKW na Wanderer), na kusababisha msingi wa Auto Union mwaka wa 1932.

Muda wa kisasa wa Audi kimsingi ulianza miaka ya 1960 wakati Auto Union ilipatikana kwa Volkswagen kutoka Daimler-Benz.

Jina la kampuni linategemea tafsiri ya Kilatini ya jina la mtangulizi, Agosti Horch. "Horch", maana ya "kusikiliza" kwa Kijerumani, inakuwa "sauti" katika Kilatini. Vipande vinne vya alama ya Audi kila mmoja huwakilisha moja ya makampuni ya magari manne ambayo yameunganishwa pamoja ili kuunda kampuni ya awali ya Audi, Auto Union.

Kauli mbiu ya Audi ni Vorsprung durch Technik, maana yake "Mafanikio kupitia Teknolojia". Hata hivyo, Audi USA ilitumia kauli mbiu "Kweli katika Uhandisi" tangu 2007 hadi 2016, na haijatumia kauli mbiu tangu 2016. Audi, pamoja na BMW na Mercedes-Benz, ni miongoni mwa bidhaa bora za magari ya kifahari ulimwenguni.

Kampuni za Ujerumani
Magari
Harry Kane

Harry Edward Kane (aliyezaliwa 28 Julai 1993) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anacheza kama fowadi klabu ya Tottenham Hotspur na timu ya taifa ya Uingereza.

Kane alicheza kwa mara ya kwanza akiwa timu yake ya Tottenham tarehe 25 Agosti 2011 katika mechi ya Mabingwa wa ulaya  dhidi ya Hearts. Kabla ya kujiweka katika timu ya kwanza ya Tottenham, alitumia mkopo katika Ligi Kuu ya kucheza kwa Leyton Orient, katika michuano ya kucheza na Millwall na Leicester City na katika Ligi Kuu ya Norwich City.

Alikuwa mwanzilishi wa kawaida wa Tottenham katika msimu wa 2014-2015, ambapo alifunga mabao 31 katika kampeni hiyo, 21 ambayo alifunga  katika ligi, na aliitwa jina la PFA Young wa Mwaka. Kane alimaliza mchezaji mkuu wa msimu wa 2015-2016 na msimu 2016-2017 wa Ligi Kuu, na aliunga mkono Tottenham katika kufuzu kwa Ligi ya Mabingwa ya UEFA mara mbili. Ameitwa Mchezaji wa Ligi Kuu ya Mwezi mara nne na akafunga mabao zaidi ya 100 kwa Tottenham.

Kane aliwakilisha Uingereza katika ngazi za vijana, akicheza viwango vya chini ya 17, -19, -20 na -21. Alifunga kwenye mechi yake ya mara ya kwanza ya kimataifa tarehe 27 Machi 2015 na alichaguliwa kwa UEFA Euro 2016.

Waliozaliwa 1993
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Uingereza
Primasia

Primasia (kwa Kiingereza "Primacy", kutokana na Kilatini "Primus", yaani "wa kwanza") ni msamiati wa teolojia ya Ukristo ambao unajaribu kueleza kwa nini baadhi ya maaskofu wana mamlaka juu ya wenzao, hasa Papa wa Roma kuwa na mamlaka juu ya maaskofu wote wa Kanisa Katoliki.

Uwepo wa mamlaka ya namna hiyo unakubaliwa na Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki, Wakatoliki wa Kale na Waanglikana, ambao wote wana maaskofu wakuu na hata Mapatriarki wenye mamlaka juu ya maaskofu wakuu. 

Tofauti zinajitokeza katika kueleza asili na utekelezaji wake unaotakiwa kuendana na usinodi.

Kwa Wakatoliki, primasia ilitakwa na Yesu mwenyewe katika kuchagua mitume wake pamoja na mkuu wao, Simoni Petro, ambaye katika orodha zao zote nne zilizomo katika Agano Jipya anawatangulia wenzake, tena Injili ya Mathayo 10:1-4 inasema wazi kwamba ndiye "wa kwanza".

Madondoo mengine yanayotumiwa na Wakatoliki kama uthibitisho ni Math 16:17‑19 Lk 22:32 na Yoh 21:15‑17.

Tanbihi

Marejeo

 Translation taken from 

 Reprinted in  
 

 Leaked in 

 Reprint of 

 This work is found in numerous revisions.

 Reprint of 

 Reprint of 

 Possibly based on 

 Translated from

Vyanzo

Teolojia
Papa
Auto Union

Auto Union AG, Chemnitz, iliunganishwa na wazalishaji wanne wa magari ya Ujerumani, ilianzishwa mwaka 1932 na kuanzishwa mwaka wa 1936 huko Chemnitz, Saxony. Ni mtangulizi wa haraka wa Audi kama inavyojulikana leo.

Pamoja na kufanya kazi kama kampuni ya mwavuli kwa bidhaa zake nne (Audi, Horch, DKW, Wanderer), Auto Union inajulikana sana kwa timu yake ya racing (Auto Union Rennabteilung), iliyoko Horch inafanya kazi katika Zwickau / Saxony).

Kampuni za Ujerumani
Mozilla Firefox

Mozilla Firefox (au tu Firefox) ni kivinjari  cha kompyuta. Inafanywa na Maanzilisho ya Mozilla. Inatumika kwenye mifumo yote ya kawaida ya uendeshaji, kama vile Windows, MacOS na Linux, na kwa Firefox pia inapatikana kwa Android.

Watengenezaji hawakuweka  vipengele vyote vinavyowezekana kwa kubuni, badala yake vipengele vingine vinaweza kuongezwa. Hii ilifanyika kufanya Firefox rahisi kutumia na salama.

Toleo la 3.0 
Sehemu ya matumizi ya vivinjari vya wavuti kulingana na StatCounter.

Jina la Firefox 3.0 wakati lilipatikana lilikuwa Gran Paradiso. "Gran Paradiso", kama majina mengine ya maendeleo ya Firefox, ni mahali halisi; katika kesi hii kikundi cha pili cha mlima juu ya milima ya Graian.

Mwaka wa 2006, timu ya maendeleo iliwauliza watu wanaotumia Firefox kuwasilisha mawazo ya kipengele ambayo walitaka kuwa katika Firefox 3.

NetApplications inasema kuwa matumizi ya Firefox 3 yameongezeka sana kwa sehemu ya matumizi ya 23.75% mwezi Septemba 2009. Wanafikiri kuwa ongezeko hili lina maana kwamba Firefox 3  ina ubora mkubwa na kwamba watumiaji wanaitumia kama kivinjari chao kuu.

Viungo vya Nje
 Tovuti rasmi
 

Kompyuta
Uchapishaji skrini

Uchapishaji skrini (kwa Kiingereza: screen printing) ni ujuzi wa kurembesha mashati kwa kutumia meshi isipokuwa mahala ambako umeweka stencil. Kifaa kinachoitwa squeegee kilicholowa rangi ambayo ungetaka kwa shati lako hufinywa ili kiloweshe vishimo vya meshi na baadaye kifaa kingine huwekelewa ili shati lipate rangi kwa mtindo ambao unataka.

Historia ya uchapishaji skrini 
Uchapishaji skrini ulianza katika nchi ya China wakati wa himaya ya Song miakani 960 hadi 1279 AD. Baadaye ujuzi huu ulichukuliwa na Wajapani ambao waliuendeleza kwa kuuongezea maarifa. Kundi la wachoraji ambao walitengeneza National Serigraphy Society walibuni jina Serigraphy mwakani 1930 ili kuweka tofauti kati ya ujuzi huu wa screen printing na uchapishaji skrini uliokuwa ukifanyika katika makampuni.

Kundi la Printers National Environmental Assistance Centre wanasema kwamba uchapishaji skrini ndio jambo ambalo limekuwa likibadilika na kukengeuka kati ya chapa zote. Hii ni kwa sababu uchapishaji skrini waweza kufanyika kwa kutumia bidhaa tofauti tofauti ambazo zapatikana kwa urahisi. Uchapishaji skrini wa Jifanyie wewe mwenyewe au kwa kimombo DIY screen printing ni jambo lililosambaa sana huku wachapishaji skrini wakiweza kuchapa posta za sinema, kurembesha mashati pamoja na kufanya matangazo ya chapa.

Miaka ya 1960 hadi wa leo 
Uchapishaji skrini uliweza kushika mizizi vizuri haswa kwa ubunifu wa msanii Andy Warhol ambaye aliweza kufanya watu wapende uchapishaji skrini wa serigraphy. Warhol aliweza kupigwa jeki katika ubunifu wake na mchapishaji skrini mkuu kwa jina Michel Caza aliyekuwa mwanzilishi mkuu wa Fespa na anayekumbukwa kwa kumchora Marilyn Monroe kwa njia ya uchapishaji skrini.

Msanii Sister Mary Corita Kent aliweza kupata jina kwa uchapishaji skrini wake wa serigraphs miakani 1960 na 1970. Kazi yake ya usanii ilikuwa na miavuli mizuri sana na ilikuwa na maudhui ya siasa zenye uzima, Amani na upendo.

Mbinu za chapa 
Cha muhimu katika uchapishaji skrini ni meshi ambayo huvutwa kwa fremu. Meshi hutengenezwa kwa kutumia nguo kama vile niloni au polymer. Meshi lazima ivutwe vizuri na kuna kifaa cha kupima mvuto huu wake kinachojulikana kama tensionmeter. Stencil nayo huandikwa maandishi au mfuno wa pateni ambao mchapishaji angetaka uwepo katika shati lake au kifaa kinachochapishwa.

Vyombo vinanyoweza kuchukua uchapishaji skrini 
 Baluni
 Nguo
 Vyombo vya hospitali
 Mashine za kompyuta
 Viashiria barabara
 Mabango ya nguo ya kurembesha nyumba

Kompyuta
Roberto Carlos

Roberto Carlos Da Silva Rocha (alizaliwa 10 Aprili 1973) ni mchezaji mstaafu wa soka na taifa lake ni Brazili. 

Alikuwa mshambuliaji wa kushoto katika timu ya taifa (Brazili) baadaye beki wa kushoto na sifa zake alikuwa mtu mwenye nguvu na stamina na mwenye kasi kwenye mbio na alikuwa mwenye maarifa ya karibu na alikiwa an urefu wa inchi 24 (61 cm) katika historia yake mojawapo katika mwaka 1997 alikuwa mkimbiaji mzuri kati ya wote katika FIFA ya dunia na mwaka 2004 aliitwa na Pele katika listi ya wachezaji maili 100 Roberto Carlos alianza kucheza kwenye timu ya taifa mwaka 1992 alichezea kombe la dunia alisaidia timu yake kuingia fainali mwaka 1998 ndani ya Ufaransa alianzankuchezea klabu ya Real Madrid.

Alipewa jina la utani El Hombre Bala ("The Bullet Man")  kwa sababu ya mashuti yake yenye nguvu ambayo yamepimwa kuwa na spidi ya maili 105 kwa saa (kilomita 169 kwa saa)anatambulika kama mmoja wa wachezaji bora wanaoishi .

Roberto Carlos alianza kuichezea timu yake ya taifa mwaka 1992.Alicheza kwenye michuano ya kombe la dunia mara tatu,aliisaidia nchi yake kufika nusu fanali mwaka 1998 dhidi ya Ufaransa, na kushinda mwaka 2002 nchini Korea/Japan.Na kuwa miongoni mwa mashujaa wa FIFA mwaka 1998 na 2002.

Kimataifa 

Waliozaliwa 1973
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Brazil
North American X-15

North American X-15 ilikuwa ndege ya roketi yenye nguvu iliyotengenezwa na kampuni ya  North American Aviation (NAA). Ilitumiwa na jeshi la Marekani la Umoja wa Mataifa na Utawala wa Taifa wa wanaanga kama sehemu ya mfululizo wa ndege za X-plane. X-15 iliweka rekodi za kasi na kimo za miaka ya 1960, kufikia hadi mwisho wa angahewa  na kurudi kwa data muhimu kwa matumizi katika kubuni ndege na roketi. Oktoba 1967 wakati William J. Knight aliporuka nayo Mach 6.72 kwenye meta 102,100, kasi ya kilomita 4,520 kwa saa (7,274 km/s) (mita 2020.278 kwa pili), imebakia haina ushindani kama ya Oktoba 2017.

Wakati wa mpango wa X-15,ndege 13 na viwanja vya ndege nane walikutana na kigezo cha Spaceflight ya Air Force kwa kuzidi urefu wa kilomita 80, na hivyo kustahili wapiganaji hawa kuwa wavumbuzi. Wapiganaji wa Jeshi la anga waliohitimuwa kwa mbawa za wana anga mara moja, wakati wajaribio hatimaye walipewa mabawa ya ajira ya NASA mwaka 2005, miaka 35 baada ya kukimbia ya mwisho wa X-15. Jaribio la pekee la Navy katika programu ya X-15 haijawahi kukimbia ndege juu ya urefu wa kilomita 50 na hivyo matokeo yake, kamwe hakuwa na mabawa ya wana anga.

Utengenezaji na maendeleo yake
X-15 ilikuwa msingi wa utafiti wa dhana kutoka kwa Walter Dornberger kwa Kamati ya Taifa ya Ushauri wa Aeronautics (NACA) kwa ndege ya utafiti wa hypersonic.Maombi ya pendekezo (RFPs) yalichapishwa tarehe 30 Desemba 1954 kwa airframe na tarehe 4 Februari 1955 injini ya roketi. X-15 ilijengwa na wazalishaji wawili: Anga la Amerika ya Kaskazini ilikuwa mkataba wa hewa katika Novemba 1955, na Reaction Motors alipewa mkataba wa kujenga injini mwaka wa 1956.

Kama ndege nyingi za mfululizo wa X, X-15 ilipangwa kubeba juu na kuacha kuanzia chini ya mrengo wa meli mama ya NASA B-52. Jeshi la NB-52A, "Mwenye Nguvu na aliye juu" (Serial 52-0003, Aka Balls three), na NB-52B, "Mshindani" (Serial 52-0008, aka Balls 8) yalikuwa kama ndege za kubeba kwa X -15 ndege. Uhuru ulifanyika kwenye urefu wa kilomita 8.7 na kasi ya kilomita 500 kwa saa (805 km / S).Fuselage ya X-15 ilikuwa ndefu na ya mche duara, na usawa wa nyuma uliojitokeza kuonekana kwake, na vidhibiti vyema, vidogo na vidonge vya mwisho. Sehemu za fuselage zilikuwa na alloy ya nickel isiyoingizwa na joto (Inconel-X 750).Magari ya kutua yanayotumiwa yalikuwa na gari la pumzi na skid mbili za nyuma. Vifaa hivyo havikupita zaidi ya fin, ambayo ilihitaji jaribio la jettisoni mwisho wa chini tu kabla ya kutua. Fungu la chini lilipatikana kwa parashuti.

Teknolojia
Philippe Coutinho

Philippe Coutinho Correia (alizaliwa 12 Juni 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambaye hucheza nafasi ya kiungo mshambuliaji, huvaa jezi namba 10 mgongoni. 

Mchezaji huyu anachezea timu ya taifa ya Brazil na timu ya ligi kuu ya Uingereza inayokwenda kwa jina la Liverpool F.C.

Waliozaliwa 1992
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Brazil
Toba wa Japani

Toba (24 Februari, 1103 – 20 Julai, 1156) alikuwa mfalme mkuu wa 74 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Munehito, na alikuwa mwana wa Tenno Horikawa. Mwaka wa 1107 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1123. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake Sutoku.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1103
Waliofariki 1156
Watawala wa Japani
Washaki (kundinyota)

Washaki (kwa Kilatini na Kiingereza Lynx)   ni jina la kundinyota karibu na ncha ya anga ya kaskazini.

Mahali pake
Washaki inapakana na makundinyota ya Twiga (Camelopardalis), Hudhi (Auriga), Jauza (Mapacha) (Gemini), Saratani (Kaa) (Cancer). Asadi (Simba) (Leo) na Dubu Mkubwa (kundinyota)|Dubu Mkubwa]] (Ursa Major). Iko karibu na ncha ya anga ya kaskazini. Nyota angavu ya Ayuki (ing. Capella) iko jirani.

Jina
Kundinyota hili halikujulikana kwa Wagiriki wa Kale kwa sababu nyota zake ni hafifu sana. Baada ya kuanzishwa huko Ulaya ilitambuliwa pia na Waarabu kwa tafsiri وشق washaq na hili lilijulikana pia kati ya mabaharia Waswahili kama Washaki ingawa jenasi hii ya paka wa pori haipatikani Afrika. 

Lynx - Washaki ni  kundinyota liloanzishwa na mwanaastronomia Johannes Hevelius wa Danzig (Gdansk) katika mwaka 1690 BK. Akiwa mpika pombe na mfanyabiashara tajiri aliyeshika kwa muda pia umeya wa mji wake alikuwa hasa maarufu kwa kuangalia, kupima na kuorodhesha nyota pamoja na mke wake Elisabeth Hevelius.

Hevelius aliyeandika kwa Kilatini alichagua jina “Lynx” ambacho ni jenasi wa pakamwitu mkubwa katika Eurasia. Paka mwitu huyu ni maarufu kwa macho yake makali na hapo chaguo la jina ni changamoto kwa watazamaji wa nyota kuwa na „macho ya pakamwitu“ ili waweze kutambua nyota hizi ambazo zote ni hafifu sana.

Washaki-Lynx ipo kati ya makundinyota 88 yaliyoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia  kwa jina la Lynx. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Lyn'.

Nyota
Washaki –Lynx ina nyota hafifu tu. Nyota angavu zaidi ni Alfa Lyncidis  yenye  mag 4.49 ikiwa umbali wa miakanuru 280 kutoka Dunia

Washaki –Lynx ina idadi ya nyota maradufu zinazoweza kuangaliwa kwa darubini ya wastani Nyota angavu ya pili ni 38 Lyncis yenye mag 3.8. Ni rahisi kuitambua kwa darubini kuwa nyota mbili za mag 3.9 na nyingine za mag 6.1.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Lynx constellation
 Star Tales – Lynx
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Lynx

Marejeo mengine
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 336 ff (online kwenye archive.org)
 Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7, ISSN 1031-2331
Mbwa wawindaji (kundinyota)

Mbwa Wawindaji (kwa Kilatini na Kiingereza Canes Venatici)  ni jina la kundinyota ndogo kwenye angakaskazi ya Dunia.

Mahali pake
Mbwa Wawindaji linapakana na makundinyota yaa Nywele za Berenike (Coma Berenices), Bakari (Boötes)  na Dubu Mkubwa (Ursa Major). Nyota angavu ya Simaki (ing. Arcturus) iko jirani.

Jina
Kundinyota hili halikujulikana kwa mabaharia Waswahili wa Kale wala kwa Waarabu au Wagiriki kwa sababu nyota zake ni hafifu sana. Katika enzi ya kale nyota hizi hazikupangwa kuwa sehemu ya makundinyota maalumu yaliyoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio kando ya Dubu Mkubwa. Mbwa Wawindaji ni kati ya makundinyota yaliyoanzishwa na mwanaastronomia Johannes Hevelius wa Danzig (Gdansk) mnamo mwaka 1690 BK. Akiwa mpika pombe na mfanyabiashara tajiri aliyeshika kwa muda pia umeya wa mji wake alikuwa hasa maarufu kwa kuangalia, kupima na kuorodhesha nyota pamoja na mke wake Elisabeth Hevelius.

Hevelius aliyelenga kujaza mapengo kati ya kundinyota akiandika kwa Kilatini alichagua jina “Canes Venatici”. Kwa kufuata mapokeo aliona katika sehemu hii ya anga mbwa wa mwindaji Bakari (Bootes) waliomsaidia kuwinda Dubu Mkubwa. Petrus Plancius aliwahi kubuni hapa kundinyota jipya la Jordanus (mto Yordani) lakini hii haikukubaliwa na Hevelius badala yake aliona hapa Canes Venatici, Leo Minor na Lynx.

Canes Venatici - Mbwa Wawindaji iko kati ya makundinyota 88 yaliyoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Canes Venatici. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'CVn'.

Nyota
Mbwa Wawindaji – Canes Venatici  ina nyota hafifu tu. 
Nyota angavu zaidi ni Alfa Canum Venaticorum ambayo ni nyota maradufu yenye  mag 2.9 na nyota yake ya pili ina mag 5.6. Nyota kuu ina umbali wa miakanuru 110 kutoka Dunia.. Ilipewa jina la Cor Caroli ("moyo wa Carolus = Charles") huko Uingereza kwa heshima ya mfalme Charles I wa Uingereza aliyeuawa katika mapinduzi ya Oliver Cromwell huko Uingereza mwaka 1649.

Beta Canum Venaticorum (pia: Chara) ina mag 4.2 ikiwa umbali wa miakanuru 27 kutoka kwetu. "Chara" ni jina la Kigiriki kwa furaha.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Venatici-constellation Constellation Guide: Canes Venatici constellation
 Venatici.htm Star Tales – Canes Venatici
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Canes Venatici
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 116 ff (online kwenye archive.org)
Simba Mdogo (kundinyota)

Simba Mdogo (kwa Kilatini na Kiingereza Leo Minor)  ni jina la kundinyota dogo kwenye nusutufe ya kaskazini ya Dunia.

Mahali pake
Simba Mdogo inapakana na makundinyota ya Simba (zamani Asadi) (lat. Leo), Pakamwitu (Washaki) (lat. Lynx) na Dubu Mkubwa (lat. Ursa Major) ikigusana pia na Kaa (zamani Saratani) (lat. Cancer). 

Nyota angavu ya Maliki Junubi (ing. Regulus) iko jirani.

Jina
Kundinyota hii haikujulikana kwa mabaharia Waswahili wa Kale wala kwa Waarabu au Wagiriki kwa sababu nyota zake ni hafifu sana. Katika enzi ya kale nyota hizi hazikupangwa kuwa sehemu ya makundinyota maalumu yaliyorodheshwa na Klaudio Ptolemaio kando ya Asadi (Leo). Simba Mdogo ni kati ya makundinyota yaliyoanzishwa na mwanaastronomia Johannes Hevelius wa Danzig (Gdansk) mnamo mwaka 1690 BK. Akiwa mpika pombe na mfanyabiashara tajiri aliyeshika kwa muda pia umeya wa mji wake alikuwa hasa maarufu kwa kuangalia, kupima na kuorodhesha nyota pamoja na mke wake Elisabeth Hevelius.

Hevelius aliyelenga kujaza mapengo kati ya makundinyota akiandika kwa Kilatini alichagua jina “Leo Minor” (Simba Mdogo) kwa kuitofautisha na Asadi au Simba Mkubwa. Petrus Plancius aliwahi kubuni hapa kundinyota jipya la Jordanus (mto Yordani) lakini hii haikuendelea na Hevelius badala yake aliona hapa Leo Minor, Leo Minor na Lynx.

Leo Minor - Simba Mdogo iko kati ya makundinyota 88 yanayoorodheshwa na Umoja wa kimataifa wa Astronomia kwa jina la Leo Minor. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'CVn'.

Nyota
Simba Mdogo –Leo Minor ina nyota hafifu tu. Simba Mdogo haina nyota yenye jina la α Alfa kwa sababu Hevelius mwenyewe hakutoa majina  kwa nyota zake; kazi hii ilifanywa baadaye na mwanaastronomia Mwingereza Francis Baily aliyesahau kuorodhesha nyota angavu zaidi kwa "α"  akanza kutoa herufi za Kigiriki kwa β.

Nyota angavu zaidi ni Praecipua au "46 Leonis Minoris" yenye mwangaza unaoonekana wa  mag 3.83 ikiwa na umbali wa miakanuru 98 kutoka Dunia.. Ilipewa jina la Praecipua lenye maana ya "mkuu" kwa sababu ni angavu zaidi.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Leo Minor constellation
 Star Tales – Leo Minor
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Leo Minor
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 263 ff (online kwenye archive.org)
Masaji

Masaji ni hali ya kuukanda na kuusugua mwili ili uweze kujihisi vizuri. Masaji hufanywa katika chumba kinachojulikana kwa Kiingereza kama spa.

Malengo ya masaji 
 Masaji huufanya mwili uwe umelegea na kujisikia vizuri
 Masaji husaidia damu kuzunguka vizuri mwilini
 Masaji husaidia kuondoa huzuni na mawazo mazito.

Viungo vya nje 

Afya
Chumba cha masaji

Chumba cha masaji (kwa Kiingereza "spa", kutokana na mahali maarufu pa Ubelgiji) ni pahala ambapo watu huenda kukandwa miili ili wajihisi vizuri.

Viungo vya nje

Afya
Mjusi (kundinyota)

Mjusi (kwa Kilatini na Kiingereza Lacerta)  ni jina la kundinyota ndogo kwenye nusutufe ya kaskazini ya Dunia.

Mahali pake
Mjusi linapakana na makundinyota ya [[Kifausi (kundinyota)|Kifausi] (Cepheus), Mke wa Kurusi (Cassiopeia), Mara (Andromeda), Farasi (Pegasus) na Dajaja (Cygnus). 

Nyota angavu ya Dhanabu ya Dajaja (ing. Deneb) iko jirani.

Jina
Kundinyota hili halikujulikana kwa mabaharia Waswahili wa Kale wala kwa Waarabu au Wagiriki kwa sababu nyota zake ni hafifu sana. Katika enzi ya kale nyota hizi hazikupangwa kuwa sehemu ya kundinyota maalumu. Mjusi ni kati ya makundinyota yaliyoanzishwa na mwanaastronomia Johannes Hevelius wa Danzig (Gdansk) mnamo mwaka 1690 BK. Akiwa mpika pombe na mfanyabiashara tajiri aliyeshika kwa muda pia umeya wa mji wake alikuwa hasa maarufu kwa kuangalia, kupima na kuorodhesha nyota pamoja na mke wake Elisabeth Hevelius.

Hevelius aliyelenga kujaza mapengo kati ya kundinyota akiandika kwa Kilatini alichagua jina “Lacerta sive Stellio ” (Mjusi au Salamanda) lakini jina la pili halikutumiwa baadaye. 

Lacerta - Mjusi lipo  kati ya makundinyota 88 yanayoorodheshwa na Umoja wa kimataifa wa astronomia kwa jina la Lacerta. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Lac'.

Nyota
Mjusi –Lacerta  ina nyota hafifu tu. 
Nyota angavu zaidi ni Alfa Lacertae ambayo ni nyota yenye  mag 3.8 ikiwa na umbali wa miakanuru 102 kutoka Dunia..  

Beta Lacertae  ina mag 4.4 ikiwa na umbali wa miakanuru 170 kutoka kwetu.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Lacerta constellation
 Star Tales – Lacerta
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Lacerta
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 251 ff (online kwenye archive.org)
Mto Yala

Mto Yala unapatikana magharibi mwa Kenya na unaishia katika ziwa Viktoria, ukichangia hivyo mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Yala
ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Sondu

Mto Sondu (au mto Miriu) unapatikana nchini Kenya na unaishia katika ziwa Viktoria, ukichangia hivyo mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Nile
Mediteranea
Mto Awach

Mto Awach unapatikana nchini Kenya na unaishia katika ziwa Viktoria, ukichangia hivyo mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Kuna mto Seme Awach katika kaunti ya Kisumu, na mto Awach Tende, mto Awach Kibuon na mto Awach Kabondo katika kaunti ya Homa Bay.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Homa Bay
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kisumu

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Homa Bay
Kaunti ya Kisumu
Nile
Mediteranea
Mto Itare

Mto Itare unapatikana katika kaunti ya Bomet nchini Kenya. Ni tawimto la mto Awach ambao unaishia katika ziwa Viktoria, ukichangia hivyo mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Bomet

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Bomet
Nile
Mediteranea
Mto Gucha

Mto Gucha (pia: Kuja) unapatikana katika kaunti ya Migori, magharibi mwa Kenya, na unaishia katika ziwa Viktoria, ukichangia hivyo mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Migori

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Migori
Ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Migori (Gucha)

Mto Migori unapatikana nchini Kenya. Ni tawimto la mto Gucha ambao unaishia katika ziwa Viktoria, ukichangia hivyo mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Ziwa Viktoria
Nile
Mediteranea
Mto Riana

unapatikana katika kaunti ya Homa Bay, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).

Ni tawimto la mto Gucha ambao unaishia katika ziwa Viktoria, ukichangia hivyo mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Homa Bay

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Homa Bay
Nile
Mediteranea
Mto Suam

Mto Suam unapatikana nchini Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda. Ni tawimto la mto Turkwel ambao unaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Orodha ya mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya Uganda

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Uganda
Mito ya Kenya
ziwa Turkana
Mto Turkwel

Mto Turkwel (pia: Turkwell) unapatikana katika kaunti ya Turkana nchini Kenya na unaishia katika ziwa Turkana, lililo kubwa kuliko maziwa yote ya jangwani yaliyoko duniani kote.

Chanzo chake ni katika Mlima Elgon, mpakani mwa Kenya na Uganda na unaitwa kwanza mto Suam. Upande wa kaskazini wa Kapenguria katika kaunti ya West Pokot njia yake imezuiwa na lambo linalounda Bwawa la Turkwel.

Mara nyingi maji yake hayatoshi kufika ziwani na mto unakauka mapema.

Delta ya mto Turkwel Delta inapatikana kwenye mita 369 juu ya usawa wa bahari, mara baada ya kuingia katika kaunti ya Marsabit.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Marsabit
 Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana
 Orodha ya mito ya kaunti ya West Pokot

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Marsabit
Kaunti ya Turkana
Kaunti ya West Pokot
Ziwa Turkana
Mto Suguta (Kenya)

Mto Suguta unapatikana nchini Kenya (kaunti ya Turkana) na unaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Turkana
Ziwa Turkana
Mto Lokichar

Mto Lokichar (au mto Lomenyangaparat) unapatikana katika kaunti ya Turkana nchini Kenya na unaishia katika ziwa Turkana.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Turkana
Ziwa Turkana
Mto Ol Arabel

Mto Ol Arabel (au mto Ngusero) unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Baringo.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
ziwa Baringo
Mto Molo (Baringo)

unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.

Maji yake yanaishia katika ziwa Baringo.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Baringo
ziwa Baringo
Mto Njoro

Mto Njoro unapatikana nchini Kenya na unaishia katika ziwa Baringo.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Ziwa Baringo
Mto Gilgil

Mto Gilgil unapatikana nchini Kenya na unaishia katika ziwa Naivasha.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
ziwa Naivasha
Mto Malewa

Mto Malewa unapatikana nchini Kenya na unaishia katika ziwa Naivasha.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
ziwa Naivasha
Mto Turasha

Mto Turasha (pia mto Tulasha au mto Kija) unapatikana nchini Kenya. 

Ni tawimto la mto Malewa ambao unaishia katika ziwa Naivasha.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Ziwa Naivasha
Mto Ewaso Ng'iro wa Kusini

Mto Ewaso Ng'iro wa Kusini unapatikana nchini Kenya na unaishia katika ziwa Natron nchini Tanzania.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Mito ya Tanzania

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Mito ya Tanzania
Maski la mazoezi

Maski la mazoezi (kwa Kiingereza: training mask) ni vazi linalovaliwa katika uso na wakimbiaji wanapofanya mazoezi yao. Vazi hilo huwakinga na baridi jingi. Vilevile huwasaidia kujiandaa vizuri kwa kupumua hewa kidogo.

Umuhimu wa maski la mazoezi kwa kupumua
Wakimbiaji wanapokimbia inawafaa kupata hewa kidogo sana. Iwapo watafanya mazoezi pahala ambapo kuna hewa jingi, huenda wakashindwa kukimbia pahala kusipo na hewa nyingi. Kwa wakati mwingi mashindano ya mbio hufanywa kunako milima na kwa sababu hii, hewa ya oksijeni huwa ni nadra sana. Mkimbiaji basi inafaa ajiandae vizuri asije kuhema sana ama hata kushindwa kukimbia kwa mashindano hayo.

Wakimbiaji wasio na maski la mazoezi huenda wakaanguka na hata kuzimia wakati wa mashindano maana miili yao inakosa okisijeni (athlete collapse).

Yaliyo muhimu kwa maski la mazoezi
Maski la mazoezi huundwa kwa njia mwafaka sana ili mkimbiaji aweze kuitumia bila shida kubwa. Maski hili huwa na sifa kama hizi:

1.      Nyepesi sana.

2.      Rahisi kusafisha na isinate vumbi

3.      Ishike kichwa vizuri

4.      Nyororo isikwaruze uso.

Viungo vya Nje 
Athlete Collapse

Mavazi
Mto Lagh Dera

Mto Lagh Dera ni korongo linalopatikana nchini Kenya na Somalia. 

Ni tawimto la mto Juba ambao unaishia katika Bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Mito ya Somalia

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Mito ya Somalia
Mto Jubba
Bahari ya Hindi
Mto Lagh Bogal

ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Wajir, kaskazini mashariki mwa Kenya.

Ni tawimto la mto Lagh Dera ambao tena ni tawimto la mto Juba ambao unaishia katika Bahari ya Hindi nchini Somalia.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Wajir

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Wajir
Mto Jubba
Bahari ya Hindi
Mto Milgis

Mto Milgis ni korongo linalopatikana nchini Kenya. Ni tawimto la mto Lagh Dera ambao tena ni tawimto la mto Juba ambao unaishia katika Bahari ya Hindi nchini Somalia.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
mto Jubba
Bahari ya Hindi
Mto Lagh Kutulo

Mto Lagh Kutulo ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Wajir, kaskazini mashariki mwa Kenya.

Ni tawimto la mto Lak Bor, tawimto la mto Lagh Dera, ambao tena ni tawimto la mto Juba ambao unaishia katika Bahari ya Hindi nchini Somalia.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Wajir

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Wajir
Mto Jubba
Bahari ya Hindi
Mto Isiolo

Mto Isiolo unapatikana nchini Kenya katika kaunti ya Isiolo. 

Ni tawimto la mto Ewaso Ng'iro, tawimto la mto Lagh Dera, ambao tena ni tawimto la mto Juba ambao unaishia katika Bahari ya Hindi nchini Somalia.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Isiolo

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Isiolo
Mto Jubba
Bahari ya Hindi
Mto Naro Moru

Mto Naro Moru unapatikana nchini Kenya. Ni tawimto la mto Ewaso Ng'iro, tawimto la mto Lagh Dera, ambao tena ni tawimto la mto Juba ambao unaishia katika Bahari ya Hindi nchini Somalia.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Laikipia

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Laikipia
Mto Jubba
Bahari ya Hindi
Mto Dawa (Jubba)

Mto Dawa unapatikana nchini Ethiopia na unaunda mpaka wake na Kenya na Somalia. 

Ni tawimto la mto Juba ambao unaishia katika Bahari ya Hindi nchini Somalia.

Mito ya Ethiopia
Mito ya Kenya
Mito ya Somalia
Bahari ya Hindi
Mto Kathita (Meru)

Mto Kathita (Meru) unapatikana katika kaunti ya Meru, nchini Kenya. 

Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Meru

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Meru
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Thiba

Mto Thiba unapatikana nchini Kenya. Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kururu

Mto Kururu unapatikana katika kaunti ya Nyeri, katikati ya Kenya. 

Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Nyeri

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Nyeri
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Muhuhi

Mto Muhuhi unapatikana katika kaunti ya Nyeri, katikati ya Kenya. 

Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya
 Orodha ya mito ya kaunti ya Nyeri

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
Kaunti ya Nyeri
Mto Tana
Bahari ya Hindi
Mto Kiama

Mto Kiama unapatikana Kenya. Ni tawimto la mto Thika, ambao tena ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

Mito ya Kenya
Mto Sabaki

Mto Sabaki ni jina la sehemu ya mwisho ya mto Athi nchini Kenya hadi unapoingia katika Bahari ya Hindi.

Mito ya Kenya
Mto Tudor Creek

Mto Tudor Creek unapatikana Kenya. Una urefu wa kilometa 32, kati ya Mariakani na Mombasa unapoingia katika Bahari ya Hindi.

Mito ya Kenya
Mombasa
Bahari ya Hindi
Mto Mbagathi

Mto Mbaghati unapatikana kusini mwa Kenya. Ni tawimto la mto Athi-Galana-Sabaki ambao unaishia katika Bahari ya Hindi.

Tazama pia
 Mito ya Kenya

Tanbihi

Viungo vya nje
 Geonames.org

Mito ya Kenya
mto Galana
Bahari ya Hindi
Mto Ganale Dorya

Mto Ganale Dorya ni mto wa Ethiopia kusini wenye maji mwaka mzima. Unapoungana na mto Dawa, karibu na mpaka wa Somalia, inakuwa mto Jubba ambao unatiririkia kusini hadi bahari ya Hindi.

Mito ya Ethiopia
Bahari ya Hindi
Mto Jubba
Ziwa Baringo

Ziwa Baringo linapatikana katika Bonde la Ufa, kaskazini mwa Kenya, lina eneo la km2 130, na liko mita 970 juu ya usawa wa bahari. 

Linalishwa na mito mbalimbali, ikiwemo mto Molo, mto Perkerra na mto Ol Arabel, lakini halina mito inayotoka.

Visiwa vinavyopatikana ndani ya ziwa
 Kisiwa cha Lesukut (kaunti ya Baringo)
 Kisiwa cha Olkokwa (kaunti ya Baringo)
 Kisiwa cha Parmalok (kaunti ya Baringo)
 Kisiwa cha Rongena (kaunti ya Baringo)
 Kisiwa cha Samatian (kaunti ya Baringo)

Tazama pia
• Orodha ya maziwa ya Kenya

Viungo vya nje

Tanbihi

ziwa Baringo
Maziwa ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Chew Bahir

Ziwa Chew Bahir (kwa Kiamhari: ጨው ባሕር č̣ew bāhir, "Ziwa ya Chumvi") au Ziwa Istifanos, Stefanie, Basso Naebor na Chuwaha, ni ziwa la Ethiopia kusini, ambalo likijaa linaenea hadi kaskazini mwa Kenya. 

Liko mita 573 juu ya usawa wa bahari. 

Maziwa ya Ethiopia
Maziwa ya Kenya
Maziwa ya Afrika
Ziwa Kamnarok

Ziwa Kamnarok lilikuwa kati ya maziwa ya Kenya (kaunti ya Baringo) hadi mwaka 2015 lilipokauka. Kabla ya hapo lilikuwa linaenea katika km² 1.

Tazama pia
• Orodha ya maziwa ya Kenya

Maziwa ya Kenya
Kaunti ya Baringo
Ziwa Logipi

Ziwa Logipi ni kati ya maziwa ya Kenya, likiwa kaskazini mwa bonde la Suguta (katika Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, kaunti ya Turkana). 

Ni ziwa la chumvi lenye ukubwa wa km 6 x 3 na kina cha mita 3 hadi 5.

Tazama pia
 Orodha ya maziwa ya Kenya

Tanbihi

Marejeo
 Castanier, S., Bernet-Rollande, M.-C., Maurin, A., and Perthuisot, J.-P. 1993. Effects of microbial activity on the hydrochemistry and sedimentology of Lake Logipi, Kenya. Hydrobiologia, v. 267, p. 99-112.

 

 

Maziwa ya Kenya
Kaunti ya Turkana
Mkwaju

Mkwaju, msisi au makombe (jina la kisayansi: Tamarindus indica) ni mti mkubwa wa familia Fabaceae ambao asili yake ni Afrika Mashariki na India. 

Tunda lake huitwa ukwaju ambalo lina umbo jembamba, rangi ya kijani likiwa bichi au ya kaki linapoiva na lina nyama gwadu ilikayo hasa kama kiungo katika vyakula na vinywaji.

Picha

Mharagwe na jamaa
Miti ipandwayo
Mimea ya Biblia
Horikawa wa Japani

Horikawa (8 Agosti, 1079 – 9 Agosti, 1107) alikuwa mfalme mkuu wa 73 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Taruhito, na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Shirakawa. Mwaka wa 1087 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Toba.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1079
Waliofariki 1107
Watawala wa Japani
Mbweha (kundinyota)

Kwa mnyama angalia hapa Mbweha

Mbweha (kwa Kilatini na Kiingereza Vulpecula)  ni jina la kundinyota ndogo kwenye angakaskazi.

Mahali pake
Mbweha lipo kwenye Njia Nyeupe likipakana na kundinyota la Farasi (Pegasus), Dalufnin (Delphinus), Sagita (Sagitta), Rakisi (Hercules), Kinubi (Lyra) na Dajaja (Cygnus). 

Mbweha – Vulpecula lipo katikati ya nyota angavu za Vega, Dhanabu ya Ukabu (ing. Deneb) na Tairi (Altair) ambazo zinajulikana pia kama Pembetatu ya Kianganzi kwenye angakaskazi ya Dunia.

Jina
Kundinyota hili halikujulikana kwa mabaharia Waswahili wa Kale wala kwa Waarabu au Wagiriki kwa sababu nyota zake ni hafifu sana. Katika enzi ya kale nyota hizi hazikupangwa kuwa sehemu ya makundinyota maalumu. Mbweha ni kati ya makundinyota yaliyoanzishwa na mwanaastronomia Johannes Hevelius wa Danzig (Gdansk) mnamo mwaka 1690 BK. Akiwa mpika pombe na mfanyabiashara tajiri aliyeshika kwa muda pia umeya wa mji wake alikuwa hasa maarufu kwa kuangalia, kupima na kuorodhesha nyota pamoja na mke wake Elisabeth Hevelius.

Hevelius aliyelenga kujaza mapengo kati ya kundinyota akiandika kwa Kilatini alichagua jina “Anser et Vulpecula” (bata bukini na mbweha akimaanisha mbweha mwekundu (Vulpes vulpes) wa Ulaya; wimbo maarufu wa Kijerumani unaimbia mbweha aliyeiba bata). 

Vulpecula - Mbweha iko kati ya makundinyota 88 yaliyoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Vulpecula. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Vul'.

Nyota
Mbweha –Vulpecula  ina nyota hafifu tu. 
Nyota angavu zaidi ni Alfa Vulpeculae au Anser (bata bukini) ambayo ni nyota yenye  mag 4.4 ikiwa umbali wa miakanuru 497 kutoka Dunia..  

23 Vulpeculae ni nyota angavu ya pili ikiwa na mag 4.52 na umbali wa miaka nuru 339. Jina lake linafuata namba za Flamsteed.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 Constellation Guide: Vulpecula constellation
 Star Tales – Vulpecula
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Vulpecula
 Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 473 ff (online kwenye archive.org)
Namba za Flamsteed

Namba za Flamsteed (ing. Flamsteed designation) ni utaratibu wa kutaja nyota uliobuniwa na Mwingereza John Flamsteed aliyekuwa mkurugenzi wa kwanza wa paoneaanga pa Greenwich (Royal Greenwich Observatory).

Katika orodha yake nyota zinatajwa kwa namba na kundinyota. Kwa njia hii aliweza kutaja kwa namna ya pekee karibu kila nyota inayoonekana kwa macho matupu.

Mfumo wa Flamsteed unafanana na mfumo wa Bayer aliyetumia jina la kundinyota pamoja na herufi za Kigiriki kwa mfano Alfa Centauri akipata matatizo katika makundinyota makubwa ambayo idadi ya nyota inazidi idadi ya herufi za Kigiriki. Hapo mfumo wa Flamsteed haukuwa na mipaka kutaja hata nyota nyingi.

Flamsteed alitumia uhusika milikishi (:en:genitive) wa jina la Kilatini ya kundinyota akiongeza namba (Mfano: Centaurus - uhusika milikishi "Centauri").

Siku hizi namba za Flamsteed zinatumiwa pamoja na majina ya Bayer hasa pale ambako zinahusu nyota ambazo Bayer hakutolea majina, kwa mfano kwa sababu Bayer aliorodhesha 1,564 nyota pekee zinazoonekana kwa macho matupu ilhali Flamsteed alitumia darubini na hivyo aliorodhesha nyota 2,554. Mara nyingi namba za Flamstee zimekuwa kawaida pale ambako Bayer alilazimishwa kuongeza herufi za Kilatini au namba kwa zile za Kigiriki kutokana na idadi ya nyota katika kundinyota fulani. Kwa mfano namba ya Flamsteed "55 Cancri" hupendelewa na jina la Bayer  "Rho-1 Cancri".

Marejeo
Naming Stars

aina za nyota

http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/flamsted.html
Shirakawa wa Japani

Shirakawa (7 Julai, 1053 – 24 Julai, 1129) alikuwa mfalme mkuu wa 72 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Sadahito, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Go-Sanjo. Mwaka wa 1073 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1087. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Horikawa.

Angalia pia
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Waliozaliwa 1053
Waliofariki 1129
Watawala wa Japani
Watora Mari

"Watora Mari" ni jina la wimbo ulitoka tarehe 12 Agosti 2016 ambao umetungwa na kuimbwa na mwimbaji wa Kizimbabwe, Jah Prayzah. Wimbo umemshirikisha msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Diamond Platnumz. Ni moja kati ya nyimbo za Jah Prayzah zilizopata mafanikio makubwa sana. Wimbo umepata kutazamwa mara milioni 1 ndani ya masaa 18 katika Youtube. Unaufanya kuwa wimbo wa pili kutazamwa sana kwa wasanii kutoka nchini Zimbabwe baada ya Hello (wimbo wa Adele ameuimba tena) ya Taps Mugadza. Vilvile unakuwa wimbo wa kwanza wa Diamond kuimba na watu wa Zimbabwe na vilevile wa kwanza kwa msanii yeyote kutoka Tanzania kushirikiana na watu wa Zimbabwe. Diamond humu anaimba baadhi ya maneno ya Kishona.

Tazama pia
Hallelujah
Marry You
Aje
Nagharamia
Bongo Bahati Mbaya

Marejeo

Viungo vya Nje

Nyimbo za Jah Prayzah
Nyimbo za Diamond Platnumz
Nyimbo za 2016
Nyimbo zilizotayarishwa na Laizer Classic