LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Étoile de Dakar

Étoile de Dakar ("Nyota ya Dakar") walikua kundi la muziki lililoongoza muziki wa senegali mwishoni mwa miaka ya 1970 na mwanzoni mwa miaka ya 1980.

Youssou N'Dour alikua mmoja wa waimbaji katika kumdi Hilo na bendi hiyo ilikua sehemu kubwa ya N'Dour kupata umaarufu mkubwa nchini senegali. Kikundi hicho kilianzishwa  mnamo mwaka wa  1978  na Badou Ndiaye na washiriki wengine kadhaa wa Star Band baada ya mzozo na Ibra kasse kiongozi wa Star Band na mmiliki wa klabu ya usiku ya Miami huko Dakar ambapo Star Band ilitumbuiza. The Star Band ilikua ni moja ya bendi     ya nyumba za klabu za usiku za  Dakar iliyo julikana sana mnamo  miaka ya 1960 na 1970.Baada ya Kasse kumfukuza mmoja wa wanachama wa Star Band  wanachama wengine wakajitoa kwenye msaada wa wanamuziki, wakaungana na kuunda Étoile de Dakar. Mwimbaji El Hadji Faye ambaye apo hawali aliimba katika Star Band na baadae kujitoa kwasababu hakuelewana na Ibra kasse, aliajiriwa mwanzoni. Baadae mwimbaji Mar Seck kutoka No.1 de Dakar aliletwa kwenye bendi hiyo.

Étoile de Dakar ilikua na nafasi muhimu katika mageuzi ya muziki wa senegali,walisaidia kujumuisha vipengele vya muziki wa jadi wa senegali katika  mtindo wa densi maarufu ya ushawishi wa kilatini ambao ulitawala,walisaidia kutengeneza mtindi amabao ulijulikana Kama Mbalax. Kwaharaka wakawa moja ya bendi maarufu ya jiji hilo zilizonufaika na kuanzishwa kwa kaseti nchini senegali. Bendi za awali zilitoa kazi zao kuhusu LPs ambazo zilifanya muziki wao usiwe rahisi kupatikana kwa wakazi wa senegali kuliko Kanda za kaseti. Wimbo wao  "Jalo" ulijumuishwa kwenye mkusanyiko wa Island Records sound d'Afrique ambao ulikua mahususi kuleta muziki wa kiafrika maskioni mwa wamagharibi mnamo 1981.

Marejeo 

Mbegu za muziki wa Afrika
Arusha Editathon Muziki
Watu wa Senegal
Mgogoro wa kimazingira

Mgogoro wa kimazingira (kwa Kiingereza: Environmental conflict) ni mgogoro unaosababishwa na uharibifu wa mazingira kwenye masuala ya kushindwa kusimamia rasilimali za mazingira.

Mara nyingi pande tofauti zinahusishwa ikiwemo watetezi wa mazingira ambao wanataka kulinda mazingira na watu au makampuni yanayolenga kutumia maliasili bila kujali athari hasi kwa mazingira mfano migodi ya madini. Athari hasi hutokea pamoja na kuachia kemikali za sumu hewani au majini, kukata miti mingi, matumizi ya maji mengi mno, kusababisha machafuko ya aina mbalimbali, kuhatarisha ekolojia ya eneo husika.

Marejeo

Ekolojia
Siasa
WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Mazingira
Balla Tounkara

Balla Tounkara ni kora mchezaji na mwimbaji kutoka Mali.

Alizaliwa nchini Mali katika familia ya griot, ambao kwa kawaida walikuwa wakicheza muziki kwa wafalme wa Himaya ya Mali katika mahakama yao ya kifalme. Alianza kujifunza kora akiwa mtoto.

Tounkara ametoa albamu nyingi na kucheza peke yake na kikundi kiitwacho Groupe Spirite. Alihamia Marekani mwaka 1996  na sasa anaishi mjini Bostoni

Marejeo 

Wanamuziki wa Mali
Watu walio hai
Watunzi
Arusha Editathon Muziki
Itifaki ya Nagoya

Itifaki ya Nagoya (kwa Kiingereza: Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from Their Utilization) ni makubaliano ya kimataifa yaliyoafikiwa tarehe 29 Oktoba 2010 huko Nagoya, Japani kwenye mkutano wa nchi wanachama wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa kuhusu Bioanwai. 

Baada ya kuidhinishwa na nchi 50 na Umoja wa Ulaya mnamo 14 Julai 2014, ilianza kutumika siku 90 baadaye, kuanzia tarehe 12 Oktoba 2014. .

Itifaki ya Nagoya inaunda mfumo wa sheria ya kimataifa wa ufikiaji kwa rasilimali za kijenetiki na ugawaji sawa wa faida kutokana na matumizi yake. Kwa msingi wa ridhaa ya pande zote, usawa unalengwa kupatikana kati ya masilahi tofauti za nchi zenye asili ya rasilimali za kijenetikia na nchi ambako rasilimali za kijenetikia hutumiwa.  Zaidi ya yote, uharamia wa kibiolojia unaoshutumiwa na nchi zinazoendelea unalengwa kuzuiwa kwa njia hii.

Mifano ya uharamia ya kibiolojia yaani matendo hasi yanayotakiwa kuzuiwa ni pamoja na utoaji wa hataza kwa madawa yanayotokana na mimea iliyotumiwa katika tiba ya kiutamaduni wa watu fulani ambako kampuni kutoka nchi nyingine inasafisha dawa lenyewe na kuitumia kibiashara bila kushirikisha wagunduzi wa kiasili.

Marejeo

Biolojia
Ekolojia
Mikataba ya kimataifa
WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Haki ya mazingira

Haki ya mazingira (kwa Kiingereza: environmental justice) ni harakati za kijamii zinazohusisha ufichuzi usio wa haki wa jamii maskini na zilizotengwa kwa madhara yanayohusiana na uchimbaji wa rasilimali, taka hatarishi na matumizi mengine ya ardhi.

Marejeo

Haki za binadamu
WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Tony Tetuila

Anthony Olanrewaju Awotoye, anayejulikana zaidi kama Tony Tetuila, pia anachukuliwa kama baba wa dhahabu wa msanii Midundo ya Afro kutoka Nigeria.

Jina lake, Olanrewaju, linamaanisha "Utajiri wangu unaongezeka". Alikuwa mwanachama wa kundi la hip-hop ambalo halipo sasa la The Remedies (pamoja na Eedris Abdulkareem na Eddy Montana).-milioni-by-tony-tetuila/ Tony Tetuila alijitenga na kikundi na kufanikiwa kama msanii wa peke yake. Anafahamika zaidi kwa wimbo wake wa 'My Car, na vile vile wimbo wa kwanza kabisa wa Nigeria diss track, Omode Meta''.

Marejeo 

Mbegu za muziki wa Afrika
Wanamuziki wa Nigeria
Watu walio hai
Watunzi
Arusha Editathon Muziki
Wanamuziki nchi kwa nchi
Axali Doëseb

Axali Doëseb (alizaliwa mwaka 1954) ni mtunzi wa muziki wa Namibia. Aliandika na kutunga "Namibia, Ardhi ya Jasiri", ambao umekuwa wimbo wa taifa wa nchi hiyo tangu 1991. Pia amewahi kuwa mwongozaji wa Orchestra ya Kitaifa ya Symphony ya Namibia.

Utungaji wa wimbo wa Taifa ulisimamiwa na Hidipo Hamutenya, wakati huo mwenyekiti wa kamati ndogo ya Alama za Taifa. Mnamo 2006 Hamutenya alidai kwamba aliandika mashairi mwenyewe, "kwenye ndege kuelekea kuba", madai ambayo Doëseb alikanusha.

Wasifu 
Doëseb alizaliwa mwaka wa 1954 huko Okahandja. Akiwa ameonyeshwa muziki wakati wa miaka yake ya shule, alichukua masomo ya piano katika Shule ya Upili ya Martin Luther, Okombahe. Baadaye alitunga liturujia kwa ajili ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri nchini Namibia. Doëseb alipata digrii yake ya muziki katika Musikschule Herford (nchini Ujerumani). 

Kama mtunzi mashuhuri, Doëseb ameombwa na shule kadhaa kuandika nyimbo zao za shule. Pia alikuwa mwenyekiti wa kamati iliyopewa jukumu la kutunga wimbo wa Umoja wa Afrika mjini Addis Ababa,Ethiopia. Mnamo 2014, alipewa tuzo ya mafanikio ya maisha katika Tuzo za Kila Mwaka za Muziki za Namibia (NAMAs).

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Sanaa ya Afrika
Afrika
Aïssa Djermouni

Aïssa Djermouni au Aïssa El Jermouni 1886–1946) ni mshairi wa nchini Algeria na mwimbaji mwenye asili ya Kiberber.

Wasifu 
Aïssa Djermouni alizaliwa M'toussa (Kenchela) mwaka 1886, Merzoug alitoka katika shirikisho kubwa la kabila la Berber Aïth Kerkath (H'rakta kwa Kiarabu) akichukua nafasi ya kijiografia kati ya Batna, Khenchela na Aïn Beïda huko Constantinois Kusini; tawi lake ni Igerman, kwa hivyo jina lake Jermouni (fomu ya kiarabu). Yeye ni wa asili ya wakulima. Impesario wake alikuwa Myahudi asilia, Bw. Snoussi, ambaye alimtambulisha kwa makampuni ya kurekodi kama vile Philips, Ouardaphone, n.k. kuanzia mwanzoni mwa miaka ya thelathini.

Vyanzo 

 Kitabu, Ounissi. Mohammad. Salah: Aïssa L'Jarmouni, bingwa wa wimbo wa Auresian, ANEP, Rouiba, 2000, Algeria.
 Kitabu, utamaduni wa Kiafrika (La culture africiane ): kongamano la Algiers, Julai 21-Agosti 1, 1969, Kampuni ya Kitaifa ya uchapishaji na usambazaji, 1969.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Sanaa ya Afrika
Wanamuziki wa Algeria
Ilse Klink

Ilse Klink (alizaliwa tarehe 4 Machi mwaka 1972) ni mwigizaji na mwimbaji wa Afrika Kusini. Anajulikana sana kwa uhusika wake katika tamthilia maarufu za televisheni Isidingo, Inkaba na Arendsvlei.

Maisha binafsi
Alizaliwa tarehe 4 Machi mwaka 1972, huko Cape Town, Afrika Kusini. Alikamilisha maigizo yake ya BA katika Chuo Kikuu cha Pretoria. Yeye ndiye mtu mweusi wa kwanza kuhitimu mafunzo ya maigizo kutoka katika Chuo Kikuu cha Pretoria.

Kazi
Alianza kazi yake ya uigizaji kwa mara ya kwanza katika Baraza la Sanaa la Maonyesho la Orange Free State. Mnamo mwaka 1999, alichaguliwa katika jukumu kama Vanessa Booysens katika tamthilia ya televisheni ya "Isidingo'". Huku nafasi hiyo ilipopata umaarufu mkubwa, aliendelea kuigiza kama mhusika huyo hadi mwaka 2007, ambapo baadaye alishinda Tuzo ya Avanti ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Soapie mnamo mwaka 2000. Mnamo mwaka 2012, aliigiza kama Mkurugenzi Mtendaji wa Wiki ya Mitindo Miranda Simons katika kipindi cha Telenovela cha Mzansi Magic Inkaba. 

Wakati huo huo, aliigiza pia katika maonyesho kadhaa kama vile Fiddler on the Roof, Maru, The Fantastics, Blomtyd is Bloeityd, Slegs vir Almal, Amen Corner, Chicago, Kodisha na Menopause the Musical. Alifanya majukumu kadhaa ya kuunga mkono wazee katika mfululizo wa tamthilia ya televisheni Tussen Duiwels, Molo Fish, Hagenheim Streng Privaat na Snitch 2.

Kando na uigizaji, yeye ni mwimbaji mashuhuri, ambaye ni mwimbaji mkuu wa bendi ya muziki ya rock ya Kiafrikaans Ekstra Dik. Katika sinema, aliigiza katika filamu ya The Ellen Pakkies Story, Cold Harbour, Dis ek, Anna na Stroomop. Kwa uhusika wake katika filamu ya Stroomop baadaye alipewa tuzo ya Golden Horn kwa Mwigizaji Bora aliyesaidia katika mwaka 2019 na Tuzo za Filamu na Televisheni za Afrika Kusini (SAFTA).

Mnamo mwaka 2015, alicheza jukumu kuu kama Tamara van Niekerk, mwalimu wa dansi katika kipindi cha televisheni Roer Jou Voete. Kisha mwaka 2017, alialikwa kucheza nafasi ya Adeole katika misimu mitatu ya tamthilia ya gereza la Mzansi Magic Lockdown. Mnamo mwaka 2020, aliigiza katika safu ya Arendsvlei kwa msimu wake wa tatu ambapo alicheza nafasi ya Dorothy Galant.

Mifululizo ya televisheni
 7de Laan kama Natasha Kleinhans
 Arendsvlei kama Dorothy Galant
 Broken Vows  kama Suzanne
 Diamond City kama Abida
 Fynskrif kama Evelyn
 iNkaba kama Miranda Simons
 Isidingo kama Vanessa Booysens
 Lockdown kama Adeole
 Roer Jou Voete kama Tamara van Niekerk
 Snitch kama Dr Conchis
 Sorted kama Ilse Klink

Marejeo

Watu Walio Hai
Waliozaliwa 1972
Wanamuziki wa Afrika Kusini
Arusha Editathon Muziki
Ego (mwimbaji)

Nwakaego Ihenacho Ogbaro  (anayejulikana kitaaluma kama Ego) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Nigeria. Alizaliwa katika Jimbo la Imo, anajulikana zaidi kama mwimbaji wa bendi ya Lagbaja Africano. Ego amerekodi nyimbo maarufu kama vile "Konko Below", "Nothing for You" na "Never Far Away"  

Mara nyingi alikwenda kwenye ziara ya dunia na Lagbaja. Ego aliondoka Africano na kutafuta kazi ya peke yake mwaka wa 2007. Baadaye alianzisha bendi iliyoitwa Indigo. Tangu alipoacha bendi ya Lagbaja, ameshirikiana na wasanii kama Sunny Nneji, Djinee, Tosin Martins, Ayanbirin na Blaise, miongoni mwa wengine. Pia ameimba na Weird MC, Aṣa, Cobhams Asuquo na Yinka Davies. Alitoa "I Believe", wimbo unaoongoza kutoka kwa albamu yake ya kwanza ya studio. Alitiwa saini kama balozi wa Globacom mnamo 2008.

Elimu 
Ego alihudhuria Shule ya Msingi ya Kati na Shule ya Upili ya Ikeja, GRA huko Lagos. Ego alikuwa mwanafunzi bora katika Shule ya Upili ya Ikeja. Alihitimu kutoka shule ya upili mnamo 1991.

Tuzo 
Ego imepokea tuzo nyingi kutoka kwa mashirika tofauti kati ya ambayo ni:
 Kim Lawani ndiye Mwigizaji Bora wa Kike wa Mwaka katika Tuzo za Fame Music Awards mnamo 1998.
 Mwimbaji Bora wa Sauti (Mwanamke) kwenye Tuzo za Ulimwengu za Hip Hop mnamo 2006

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Wanamuziki wa Nigeria
Salim Fergani

Cheikh Salim Fergani (amezaliwa 1953 Constantine,Algeria) ni mchezaji na mwimbaji wa Algeria.

Kazi 
Salim Fergani ni mwigizaji mashuhuri wa muziki wa ma'luf, na amerekodi CD mbalimbali za lebo ya Pneuma ya Eduardo Paniagua.Ni mtoto wa mwanamuziki wa Algeria Mohamed Tahar Fergani.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Sanaa ya Afrika
Wanamuziki wa Algeria
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Wanamuziki nchi kwa nchi
Ali Feiruz

Ali Abdi Feiruz anajulikana kama  Ali Feiruz (Kisomali: Cali Fayruus) alikuwa mwanamuziki mashuhuri wa nchini Somalia. Alikuwa katika ukoo wa Habr Awal wa familia ya ukoo wa Isaka.

Wasifu 
Feiruz alizaliwa mwaka 1931 nchini Djibouti. Baadaye alihamia Hargeisa, Somaliland mwishoni mwa miaka ya 1950, na kisha kwenda Mogadishu mwaka 1973.

Kazi ya Feiruz ilianza na Radio Hargeisa mwishoni mwa miaka ya 1950. Alikuwa mmoja wa wachezaji wa kwanza maarufu wa Kisomali wa kaban (oud) katika miaka ya 1950, na hatimaye alianza kujumuisha ala za kisasa katika maonyesho yake katika miaka ya 1960, kama vile gitaa, fidia na accordioni.

Mwanachama mashuhuri wa vikundi vya muziki vya Walaalaha Hargeisa na Hobolada Waaberi, Feiruz alitunga, miongoni mwa nyimbo zingine," Ilaahayow waa kugu mahad", wimbo ambao kutolewa kwake kuliambatana na uhuru wa iliyokuwa ulinzi wa Somaliland ya Uingereza. Kufikia 2012, muziki huu bado unatumika kama mada ya ufunguzi wa sehemu ya habari ya Radio Mogadishu na Radio Hargeisa.

Feiruz alikuwa na ushawishi mkubwa kwa vizazi vipya vya wanamuziki wa Kisomali katika miaka ya 1960 na 1970. Alikufa huko Djibouti katikati ya 1994.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Sanaa ya Afrika
Muziki nchi kwa nchi
Djelimady Tounkara

Djelimady Tounkara ni mwanamuziki wa nchini Mali na mmoja wa wapiga gitaa maarufu Barani Afrika.

Maisha na Kazi
Tounkara alizaliwa magharibi mwa mji mkuu wa Mali, Bamako. Wakati alipohamia mji mkuu wa Mali, Bamako mwaka 1960, alikuwa amepanga kufanya kazi kama fundi nguo. Lakini muziki ulikuwa wito wenye nguvu. Alianza kupiga gitaa katika bendi kubwa ya mtaani iliyofadhiliwa na serikali, Orchestre Misira. Djelimady alipiga gitaa vizuri zaidi katika bendi na alichaguliwa kujiunga na mpiga gitaa wa Orchestre National kama mpiga gitaa wa rhythm na kupewa heshima kubwa kama mpiga gitaa mdogo.

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
D'Gary

D'Gary (Ernest Randrianasolo alizaliwa 22 Julai, 1961) ni mwanamuziki wa Kimalagasi wa kabila la Bara. Ala yake kuu ni gitaa akustisk.

Mtindo wa muziki 
Mtindo wa uchezaji wa kama wa D'Gary una sifa ya matumizi yake ya miondoko mbadala. Mtindo wake ulikuzwa kutokana na kupendezwa na muziki wa Kimalagasi kama vile tsapiky maarufu kusini mwa Madagaska na umelinganishwa na muziki unaotengenezwa kwa ala za kitamaduni kama vile zither ya fremu ya Vezo's marovany zither na fidia ya Bara's lokanga.

Mnamo mwaka 2007, alipitia Amerika Kaskazini na kikundi cha Usiku wa Kimataifa wa Gitaa (International Guitar Night) na kurekodi albamu ya moja kwa moja ya (Usiku wa Kimataifa wa Gitaa / International Guitar Night II) kwa ushirikiano wa Brian Gore (US), Miguel de la Bastide (Trinidad) na Clive Carroll (Uingereza) chini ya Muziki wa Pasifiki. lebo.

Mnamo Aprili 2009, alizuru Marekani kama sehemu ya ziara ya Throw Down Your Heart na Bela Fleck na wanamuziki wengine wa Kiafrika.

Diskografia 
Albamu za studio

 Gitaa la Malagasi – D'Gary. Muziki Kutoka Madagaska - 10 Februari 1993 (Shanachie)
 The Long Way Home (pamoja na Dama) - 15 Septemba 1994 (Shanachie)
 Horombe (pamoja na Jihe) - 21 Mei 1996 (Stern's)
 Mbo Loza - 24 Juni 1997 (Indigo)
 Akata Meso - 9 Julai 2002 (Indigo).

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Sanaa ya Afrika
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Naya Dane

Uzoegbu Chukwuemeka Alexande anayejulikana zaidi kwa jina la kisanii Naya Dane ni mwanamuziki na mwandishi wa nyimbo kutoka Nigeria.

Wasifu 
Uzoegbu Chukwuemeka Alexander ambaye alizaliwa na kukulia katika eneo la Okokomaiko katika jimbo la Lagos. Alianza kuimba na kufanya muziki akiwa mtoto chini ya jina la utani "Lil Slizzy".
Alitoa wimbo wake wa kwanza rasmi "Diana" mnamo 2016. Baadaye alitoa wimbo "Badder" chini ya jina la kisanii Naya Dane..
Mnamo 2016, alisaini mkataba wa usimamizi wa mwaka mmoja na Rockwell360.
Katika miaka ya hivi karibuni, Dane ameingia katika ulimwengu wa NFT na ametoa mkusanyiko unaoitwa "Naya Dane Rasmi" kwenye OpenSea.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Sanaa ya Afrika
Mbegu za muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Wanamuziki wa Nigeria
Nigeria
Jali Nyama Suso

Jali Nyama Suso (alizaliwa 1925 - 1991) alikuwa ni mpigaji wa kora nchini Gambia. Alitoa albamu yake ya kwanza mwaka 1971 wakati akifundisha katika Chuo Kikuu cha Washington. Mnamo mwaka 1980 alifanya ziara nchini Uingereza, Ufaransa, Ujerumani na Uswidi. Suso alitunga kibwagizo cha filamu ya Roots. Mnamo mwaka 1960 alikua maarufu na kupata heshima kubwa kwa mpango wake wa kuimba wimbo wa taifa redioni. Mwaka 1991 alifariki kutokana na ugonjwa wa kifua kikuu

Marejeo

Waliozaliwa 1925
Waliofariki 1991
Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Muziki wa Gambia
George Darko

George Darko (alizaliwa 12 Januari 1951 huko Akropong, Ghana) ni mwanamuziki kutoka Ghana, mpiga gitaa, mwimbaji, mtunzi na mtunzi wa nyimbo, ambaye amekuwa kwenye tasnia ya muziki tangu mwishoni mwa miaka ya 1960. Mtindo wake wa muziki huhesabiwa kati ya burger-highlife. 

Darko alikuwa maarufu katika miaka ya 1970, 1980 na 1990, na nyimbo zake ni baadhi ya nyimbo za juu zisizo na wakati na za kudumu katika duru za muziki za Ghana. Baadhi ya watu wa zama zake ni pamoja na Ben Brako, C.K. Mann, Daddy Lumba, Ernest Nana Acheampong, Nana Kwame Ampadu, Pat Thomas, miongoni mwa wengine. 

Darko anachukuliwa sana kuwa mmoja wa waanzilishi wa burger-highlife kwa hit yake ya kwanza "Ako Te Brofo" ("The Parrots Speak/Understands English") ambayo ilitolewa mwaka wa 1983. Wimbo huu unasalia kuwa maarufu miongoni mwa Waghana nyumbani na nje ya nchi., na bado huchezwa kwenye mazishi na karamu.

Mwana wa chifu mkuu, George Darko alisoma katika Shule ya Presbyterian huko Akropong. Baada ya kuigiza bendi ya jeshi iliyoburudisha askari huko Mashariki ya Kati, Darko alirudi Ghana na kuunda Bendi iliyoitwa  Golden Stool Band. Mwishoni mwa miaka ya 1970 bendi ilihamia Ujerumani, ambapo Darko aliendelea peke yake na kuanzisha bendi iliyoitwa Bus Stop mwaka wa 1982. 

Aliporejea Akropong mwaka wa 1988, alifanywa Tufuhene wa Akropong-Akuapim mwaka wa 1991 kwa kigoda (kiti cha enzi) jina la Nana Yaw Ampem. Darko. Mnamo Januari 2010, alidai na kupokea msamaha kutoka kwa gazeti ambalo lilikuwa limeripoti madai ya ngono kuhusiana naye.

Diskografia 
Albamu za studio

 Friends ama (Marafiki) (1983, Taretone)
 Highlife Time (1983, Sacodisc Kimataifa)
 Moni Palava (1986,Rekodi za  A&B )
 Soronko (1988, muziki)
 Highlife in the Air (1994, Boulevard )
 Come to Afrika (2006, Rekodi za Okoman ) 

Msanii anayechangia

 Mwongozo Mbaya kwa Highlife (2003, Mtandao wa Muziki Ulimwenguni)

Tuzo 

 Tuzo  Maisha ya VGMA kwa Mchango Bora kwa Hilife (2020).

Marejeo 
Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Sanaa ya Afrika
Wanamuziki wa Ghana
Ghana

Wanamuziki nchi kwa nchi
Sona Tata Condé

Sona Tata Condé ni mwanamuziki wa Guinea anayetambulika kimataifa. Sona Tata ni mwanachama wa kabila la Mandinka. Sona Tata ni maarufu sana nchini Guinea, haswa katika mji mkuu wa Conakry. Sona Tata Condé alirekodi albamu yake ya Simbo ambayo imepewa jina la mumewe, mwaka wa 2007.

Wimbo huo wenye jina, Simbo, ni wimbo wa mapenzi kwa mumewe na kama nyimbo zake nyingi, hauimbwa tu katika lugha yake ya asili ya Malinke, bali katika lugha nyingine zinazotumika katika mji mkuu wa Guinea, Conakry, zikiwemo lugha ya Fula, Susu, Kifaransa na Kiingereza.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Sanaa ya Afrika
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Comfort Omoge

Comfort Omoge alikuwa mwanamuziki wa nchini Nigeria anayejulikana kama malkia na mtangazaji mkuu wa muziki wa Asiko, muziki wa kitamaduni wa Kiafrika wa watu wa Ikale katika Jimbo la Magharibi la Nigeria.

Aliolewa na mtawala wa jadi wa Igbodigo ambaye pia alihimiza shauku yake ya muziki; alitumbuiza na bendi yake ya wanachama 15-17, iliyoitwa Aboba Asiko, ambaye alitumia zaidi ala za asili za midundo, huku akiimba tafsiri ya kisasa ya nyimbo za asili za watu wake. 

Mnamo mwaka 1976, alitoa albamu yake ya kwanza Orogen rogen. Mnamo mwaka 1980, akiwa amesainiwa na Afrodisia/Decca Records, alitoa albamu, Irore re yi ran, ambapo aliingiza mafundisho ya Kikristo katika muziki wake wa kitamaduni. Alifariki mnamo mwaka 1999.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Wanamuziki wa Nigeria
George Kinyonga

George Peter Kinyonga (alizaliwa nchini Tanzania, Desemba 24, 1992) alikuwa mwanamuziki mashuhuri nchini Kenya.

Peter Kinyonga na kaka yake aitwaye Wilson Kinyonga ndio waanzilishi wa bendi ya rumba Simba Wanyika ambayo baadaye ikazaa bendi kama Les Wanyika, Super Wanyika Stars na nyingine.

George na Wilson Kinyonga walianza muziki katika mji wao wa nyumbani Tanga nchini Tanzania, ambapo ndipo walipojiunga kwenye bendi ya Jamhuri Jazz mwaka 1966. Wao walihamia Arusha mwaka 1970 na wakaanzisha bendi ya Arusha Jazz pamoja na kaka yao William Kinyonga. Mwaka 1970 walihamia nchini Kenya na kuanzisha Simba Wanyika, ambayo ikaja kuwa moja kati ya bendi mashuhuri kwenye historia ya muziki wa Afrika Mashariki.

Marejeo

Viungo vya Nje 
https://www.bbc.co.uk/radio1/johnpeel/sessions/1990s/1990/Jul24simbawanyika/
https://web.archive.org/web/20060502153442/http://www.afropop.org/explore/band_info/ID/9/Simba%20Wanyika/

Arusha Editathon Muziki
Wanamuziki wa Kenya
Wanamuziki wa Tanzania
Wilson Kinyonga

Wilson Peter Kinyonga (1947 – Agosti, 1995) alikuwa mwanamuziki mashuhuri nchini Kenya. Wilson Kinyonga kazaliwa nchini Tanzania, Yeye na kaka yake aitwae George Kinyonga ndiyo waanzilishi wa bendi ya rumba Simba Wanyika ambaye baadaye ikazaa Les Wanyika, Nyota bora wa Wanyika na chipukizi wengine. Simba Wanyika iliposambaratika, Les Wanyika ikawa maarufu zaidi. Kifo cha George Peter Kinyonga mnamo Agosti 1995 ilitumika kama msumari wa mwisho wa jeneza kwa Simba Wanyika. Majaribio ya baadaye ya wanachama wa zamani kuunga tena bendi hayakufanikiwa. 

Wilson na George Kinyonga walianza muziki katika mji wao wa nyumbani Tanga nchini Tanzania, ambapo ndipo walipojiunga kwenye bendi ya Jamhuri Jazz mwaka 1966. Wao walihamia Arusha mwaka 1970 na wakaanzisha bendi ya Arusha Jazz na kaka yao mwingine, William Kinyonga. Mwaka 1970 walihamia nchini Kenya na kuanzisha Simba Wanyika, ambayo ikaja kuwa moja kati ya bendi mashuhuri kwenye historia ya muziki wa Afrika ya Mashariki.

Viungo vya Nje 
https://www.bbc.co.uk/radio1/johnpeel/sessions/1990s/1990/Jul24simbawanyika/

https://web.archive.org/web/20060502153442/http://www.afropop.org/explore/band_info/ID/9/Simba%20Wanyika/
Mbegu za muziki wa Afrika
Arusha Editathon Muziki
Waliozaliwa 1947
Wanamuziki wa Kenya
Wanamuziki wa Tanzania
1lib1ref 2023
Rosa Ree

Rosary Robert Iwole (anajulikana kama Rosa Ree, alizaliwa Aprili 21, 1995) ni mwimbaji wa muziki wa hip hop kutoka Tanzania.

Maisha na elimu 
Rosa Ree alizaliwa Moshi, Tanzania . Alilelewa Arusha na alitumia muda kidogo wa utoto wake nchini Kenya. Alimaliza elimu yake ya msingi huko Narobi, Kenya katika Shule ya Msingi Ainsworth na Rudolf Steiner Primary. Aliendelea na masomo yake ya sekondari katika shule ya  Askofu Mazzoldi.

Kazi 
Mnamo mwaka 2015, Rosa Rose alizindua taaluma yake ya muziki na alisainiwa katika Lebo ya Nahreel iitwayo The Industry Studios. Alitoa wimbo wake wa kwanza One Time mwaka 2016. Mnamo mwaka 2020 alishiriki katika BET 2020 Hip Pop Cypher pamoja na Kwesi Arthur kutokea nchini Ghana na Elizabeth Ventura kutokea nchini Angola.

Diskografia 
 Its Your Birthday (2021)
 Wote ft Snake Fire, Barkeliam, DIZ Afrikana & Ray Medya (2021)
 Satan (2021)
 That Gal (2020)
 Usiyempenda Kaja (2020)
 Kanyor' Aleng (2020)
 Kupoa (2020)
 Nazichanga ft Roberto (2020)
 Balenciaga (2020)
 Sukuma Ndinga (2020)
 Sukuma Ndinga Remix ft Rayvanny (2020)
 Asante Baba (2019)
 Alamba Chini ft Spice Diana, Gigi Lamayne & Ghetto Kids (2019)
 Acha Ungese ft Fik Fameica (2019)
 What You Know (2020)
 Nguvu Za Kiume (2019)
 Champion ft Ruby (2019)
 Asante Baba Remix ft Timmy Tdat (2019)
 Dip n' Whine it ft Gnako (2019)
 Banjuka (2018)
 One Way (2018)
 Way Up ft Emtee (2018)
 Marathon ft Billnas (2018)
 Dow (2019)
 Champion ft Ruby (2020)
 Up in the Air (2017)
 One Time (2017)
 One Time Remix ft Khaligraph Jones (2017)

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Wanamuziki wa Tanzania
1lib1ref 2023
Rajery

Rajery jina lake kamili ni Germain Randrianrisoa, ni mchezaji wa valiha kutoka Madagaska ambaye alianzisha orchestra ya kisasa ya valiha. Akiwa mtoto mdogo (miezi 11 ), alipoteza vidole vyote kwenye mkono wake mmoja, akiwa kwenye harusi aliyokwenda akiwa na wazazi wake baadaye, akawa mchezaji wa valiha aliyejifundisha mwenyewe.

Wasifu 
Rajery alizaliwa mwaka wa 1965 huko  Madagaska kaskazini. Akiwa kijana, alitaniwa na rika lake kwa kutaka kucheza valiha, chombo ambacho kwa kawaida huhitaji matumizi mengi ya mikono yote miwili. Hata hivyo, kutokana na ulemavu wake, alibuni mbinu na mtindo wa kipekee wa muziki. Kwa wakati huu, hapakuwa na njia ya kupata maelekezo rasmi ya kucheza valiha. Rajery alifanya kazi ya kutatua tatizo hili kupitia uandishi wake wa kitabu Siri ya Valiha, ambacho kilijumuisha pia mfumo wa nukuu za muziki. Tangu 2006, Rajery amekuwa mwanachama wa kundi la watatu la muziki ya 3MA, ambayo yeye hutembelea na kurekodi.

Diskografia 

 Dorotanety (Indigo, Label Bleu, 1999)
 Fanamby (Indigo, Label Bleu, 2001)
 Anarouz (Six Degrees Records, 2017, as a member of 3MA)

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Madagaska
Mbegu za muziki
Sanaa ya Afrika

Waliozaliwa 1965
Fernando Quejas

Fernando Aguilar Quejas (Aprili 30, 1922 mjini Praia, Cape Verde – 28 Oktoba 2005 huko Lisbon, Ureno) alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Cape Verde.

Wasifu 
Quejas aliondoka nyumbani kwake huko Cape Verde na kuelekea Ureno mwaka wa 1947. Katika miaka ya 1950, alichapisha chini ya Lebo ya Kireno "Alvorada" yenye albamu 22. Katika miaka ya 1960 na 1970, alifanya maonyesho mengi ulimwenguni. Alikuwa mwimbaji mashuhuri zaidi wa melancholic morna katika mtindo wa blues wa Cape Verde

Mnamo 1945, aliendesha kituo cha kwanza cha redio cha Cape Verde kilichoitwa "Radio Clube de Cabo Verde (Radio Praia)".
Alirudi kuimba katika kisiwa chake cha asili mwaka wa 1990 kwa mwaliko wa bunge lake.

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Sanaa ya Afrika
Wanamuziki nchi kwa nchi
Geraldo Pino

Gerald Emeka Pine anajulikana zaidi kama Geraldo Pino (1 Februari 1934 - 9 Novemba 2008), alikuwa mwanamuziki wa Sierra Leone wa Nigeria. Alikuwa mmoja wa waanzilishi wa mwanzo wa muziki wa kisasa wa pop ya Kiafrika.

Alizaliwa mnamo mwaka  1934 huko Enugu, Nigeria, Pino alikuwa mtoto wa wakili wa Sierra Leone, na mama ambaye alikufa alipokuwa mdogo. Alianzisha pamoja Heartbeats katika miaka ya 1960 na alikuwa Mwenyekiti wa Chama cha Wanamuziki wa Kuigiza cha Nigeria Rivers State Tawi kutoka 1995 hadi 2004. Alikufa kwa ugonjwa huko Port Harcourt mnamo 9 Novemba 2008.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Wanamuziki wa Nigeria
Sanaa ya Afrika
1lib1ref 2023
Momo Wandel Soumah

Momo Wandel Soumah (1926 - 15 Juni 2003) alikuwa mwimbaji, mtunzi, na mpiga saksafoni kutoka Guinea, anayetambulika kwa sauti yake ya uchangamfu.

Soumah alianza katika miaka ya 1950 akicheza katika bendi za dansi lakini ikahamia muziki wa kisasa wa Guinea kufuatia mapinduzi ya kitamaduni. Alikuwa sehemu ya Orchestra ya Syli yenye ushawishi mkubwa (asili ya Syli Orchester National) ambayo iliundwa chini ya maagizo ya rais wa kwanza aliyechaguliwa Sekou Toure.Alikufa ghafla mnamo Juni 15, 2003.Wakati wa kifo chake Soumah alikuwa mkurugenzi wa muziki wa Circus Baobab.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Wanamuziki wa Guinea
Laba Sosseh

Laba Badara Sosseh, Labba Sosseh au Laba Sosseh (alizaliwa Bathurst, sasa Banjul, Gambia, 12 Machi 1943 - Dakar, Senegal, 20 Septemba 2007) alikuwa mwimbaji na mtunzi wa salsa wa Gambia. Kulingana na Dk. Abdoulaye Saine wa Chuo Kikuu cha Miami, Sosseh anachukuliwa kuwa "mwimbaji mkuu wa salsa wa kizazi chake na labda wa wakati wote katika Senegambia Meja.

Maisha ya kabla na familia 
Sosseh alizaliwa huko Bathurst, Gambia ya Uingereza (sasa Banjul, Gambia) tarehe 12 Machi 1943. Kupitia mama yake Aji Mariama Mbaye, anayejulikana kama Aja Jankey Mbaye, anahusiana na mwanamuziki wa Senegal Musa Ngum na mwanahistoria wa Gambia. Alieu Ebrima Cham Joof. Kupitia babake Dembo Corah Sosseh (au Dembo Kura Sosseh), ana uhusiano na Alieu Ebrima Cham Joof kupitia familia ya Sosseh—Joof. Babu yake mzaa mama Tafsir Demba Njange Mbaye (au Tafsir Demba Mbaye/Mbye), alikuwa kiongozi wa dini ya Kiislamu wa karne ya 20 huko Banjul na imamu wa msikiti wa eneo la Half-Die, Banjul. Kuna mtaa uliopewa jina la Tafsir Demba huko Banjul. Kama binamu yake Musa, alikuwa kabila la Serer lakini mara kwa mara aliimba kwa Kiwolof. Wazee wake walitoka kwa Ufalme wa kabla ya ukoloni wa Serer wa Saloum na kutoka Banjul, Gambia.  Mama yake alizaliwa nchini Gambia lakini anafuata asili ya ukoo wa Kaymor wakati huo sehemu ya Ufalme wa Saloum, ambao sasa ni sehemu ya Senegal ya kisasa. Baba yake alizaliwa Senegal. Sosse alikuwa mtoto pekee wa mama yake.Watoto wa Sosseh ni pamoja na: Denzy Sosseh (msanii, mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mtunzi), Demba Said Sosseh, na Koumba Sosseh.

Maisha binafsi na kifo 
Sosseh, ambaye alizaa watoto 27, alifariki "baada ya kuugua kwa muda mrefu". Wenzake Pape Fall na Cheikh Tidiane Tall walitangaza kifo chake kwenye RTS, shirika la habari linalomilikiwa na serikali ya Senegal. Sosseh alizikwa kwenye makaburi ya Waislamu huko Yoff, Dakar.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Wanamuziki wa Gambia
1lib1ref 2023
Rigo Star

Rigobert Bamundele (anajulikana kama Rigo Star) ni mpiga gitaa na mtunzi wa muziki wa soukous nchini Kongo. Rigo kwa sasa anaishi katika mji wa Paris nchini Ufaransa. 

Ameshirikiana kwenye  kazi za muziki na baadhi ya wasanii wakubwa wa muziki wa Hip hop pamoja na wasanii wa bongo Hip Hop kama Amber The Viva La Musica, Bozi Boziana's Anti-Choc, Kanda Bongo Man, Koffi Olomide, Kelele, Kékélé, na Paul Simon na Fally Ipupa katika albamu yake ya mwaka 2009. Pia alitoa albamu chache mnamo mwaka 1998 kama vile Attention! avec Sam Mangwana.

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Gene Rockwell

Gene Rockwell (1944–1998) alikuwa mwimbaji wa Afrika Kusini. Toleo lake la 1965 la "Moyo" lilikwenda moja kwa moja juu ya LM Radio Top 20.

Historia 
Gene alizaliwa Gert Smit mwaka wa 1944 katika mji wa Krugersdorp katika mkoa wa Transvaal wa Afrika Kusini. Alikufa akiwa na umri wa miaka 53, mnamo Julai 3, 1998, kwa saratani.

Alishinda shindano lake la kwanza la talanta akiwa na umri wa miaka 15, katika "Little Top" ya Durban. 

Akiwa bado katika ujana wake, Gene aliunda The Blue Angels, baadaye kubadili jina na  kuwa The Falcons, mwaka wa 1963, ambaye alicheza nao gitaa na kuimba nyimbo zake maarufu za mtindo wa gritty-blues. 

Wachezaji asilia wa Falcons walikuwa George Usher (gitaa la risasi), Jannie Heynes (gitaa la besi), Clive Swegman (gitaa la rhythm), Frank Rickson (ngoma). Walicheza maonyesho mengi yaliyojaa, na kuwa sehemu kuu ya eneo la densi nchini Afrika Kusini, haswa Durban.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Sanaa ya Afrika
1lib1ref 2023
S. E. Rogie

Sooliman Ernest "Rogie" au S. E. Rogie (1926 – 4 Julai, 1994) alikuwa mpiga gitaa la mvinyo na mwimbaji kutoka Sierra Leone.

Wasifu 
Sooliman Ernest Rogers alizaliwa mwaka wa 1926 katika mji wa Fonikoh, Wilaya ya Pujehun katika Mkoa wa kusini wa Sierra Leone. Alianza kucheza mapema, huku akijisaidia kama fundi cherehani, na akaja kutumia jina lake la utani "Rogie" kama jina lake rasmi.

Mnamo miaka ya 1960, alikua mwanamuziki wa kitaalam, akiimba katika lugha nne. Vibao vyake ni pamoja na "Koneh Pehlawo", "Go Easy with Me" na "My Lovely Elizabeth". Aliunda bendi iliyoitwa The Morningstars mnamo 1965.

Mnamo 1973 Rogie aliondoka Afrika na kusafiri hadi Marekani. Huko alitumbuiza katika shule za msingi na za upili kote California, na akapokea tuzo kutoka  Bunge la Marekani na Seneti, miji ya Berkeley na Oakland, California.

Mnamo 1988, baada ya kualikwa na jockey wa diski wa Uingereza Andy Kershaw, Rogie alihamia Uingereza,ambapo alinunua nyumba huko Finchley.

Mnamo 1991, aliweka pamoja bendi, The Palm-Wine Tappers, na kuzuru Uingereza. Alifariki tarehe 4 Julai 1994 akiwa na umri wa miaka 68, muda mfupi baada ya kurekodi albamu yake ya mwisho aliyoitwa "Dead Men Don't Smoke Marijuana".

Alikuwa amefanyiwa upasuaji wa moyo mwezi Februari lakini kinyume na ushauri wa kimatibabu alisafiri kwenda kutumbuiza nchini Urusi, ambako alipoteza fahamu alipokuwa akitumbuiza jukwaani. Alifariki katika Hospitali ya Lewisham, London Kusini, baada ya kusafirishwa kwa ambulensi ya ndege kutoka Estonia.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Sanaa ya Afrika
Oulaya

Oulaya (4 Novemba, 1936 - 19 Machi, 1990) jina la kuzaliwa nalo ni Beya Bent Béchir Ben Hédi Rahal,alikuwa mwimbaji na mwigizaji wa Tunisia.

alifariki 19 machi 1990.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Waliofariki 1990
Fatai Rolling Dollar

Prince Olayiwola Fatai Olagunju, alijulikana zaidi kama Fatai Rolling Dollar (22 Julai, 1928 - 12 Juni, 2013), alikuwa mwanamuziki wa Nigeria, aliyeelezwa na BBC kama "mwigizaji aliyesherehekewa kitaifa." Alifariki tarehe 12 Juni 2013, akiwa na umri wa miaka 85, na akasifiwa na Rais wa zamani wa Nigeria Goodluck Jonathan.

Wasifu 
Alianza taaluma yake ya muziki mnamo 1953 na alikuwa amewashauri wanamuziki kadhaa akiwemo Ebenezer Obey na marehemu Orlando Owoh. Alijulikana kwa umahiri wake wa kucheza gitaa, wimbo mkuu wa mwisho wa Rolling Dollar ulikuwa "Won Kere Si Number Wa".

Mnamo 1957, aliunda bendi ya vipande nane iliyoitwa Fatai Rolling Dollar na African Rhythm Band, na walirekodi nyimbo nyingi za inchi saba kwa Phillips West Africa Records.

Kifo 
Alikufa kwa amani katika usingizi wake. Alizikwa Ikorodu, Lagos alikuwa msanii mzee zaidi wa muziki nchini Nigeria.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Wanamuziki wa Nigeria
Sanaa ya Afrika
Mike Nyoni

Mike Nyoni alikuwa mwanamuziki wa Zambia aliyeinuka kutoka bendi ya Born Free iliyoanzishwa mwaka 1972 na mpiga bendi, mpiga ngoma na mwimbaji Nicky Mwanza, lakini bendi hiyo haikuwahi kurekodi hadi mabadiliko kamili ya wafanyakazi. Mwimbaji nyota Mike Nyoni alijiunga kama mwimbaji na mpiga gitaa mkuu. Bendi hiyo inafahamika kwa albamu ya Mukaziwa Chingoni.

Mtindo wa muziki wa Nyoni ulichukua hatua mbali na sauti za fuzz-rock za Zamrock, na kuchagua kuongeza kanyagio za gitaa wah-wah na vipengele vya jumla vya funk.

Alishinda msanii bora wa pekee wa Zambia katika kura za 1984 za Zambia Daily Mail.

Diskografia 
Albamu za studio

   Jambo Langu Mwenyewe

   Kawalala

   Nashindwa Kukuelewa

Single zilizochaguliwa

   "Bo Ndate Sianga"

   "Infintu Ni Bwangu"

   "Fungo Lanjala"

   "Niyenda Kumudzi"

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Wanamuziki wa Zambia
1lib1ref 2023
Rondot Kassongo

Rondot Kassongo  ni msanii wa kurekodi sauti ya soukous na mpiga saksafoni, katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC). Aliwahi kuwa mwanachama wa bendi ya soukous TPOK Jazz, iliyoongozwa na François Luambo Makiadi, ambayo ilitawala sana muziki wa Kongo kuanzia miaka ya 1950 hadi 1980.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Sanaa ya Afrika
Mbegu za muziki
Sorakiss

Barbara Martha Psorakis (anajulikana  kama Sorakis, alizaliwa 11 Aprili 1996) ni mwimbaji na mwigizaji wa  nchini Ghana. Mnamo mwaka 2017 alichaguliwa kuwa mbunge wa Best New Act MP katika ugawaji wa tuzo ya Ghana Entertainment Awards (USA) ambapo Medikal aliibuka mshindi .

Maisha na Elimu
Sorakis alizaliwa huko Tema na  George Psorakis na Madam Elizabeth Frimpong. Alijiunga na Shule ya sekondari ya Ola kwa elimu yake ya sekondari lakini baadaye alihamia katika Shule ya Kimataifa ya Datus (Datus International School). Alisoma elimu yake ya chuo katika taasisi ya elimu ya National Film and Television Institute (NAFTI).

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Muziki wa Ghana
1lib1ref 2023
Philippe Lando Rossignol

Philippe Lando Rossignol ni msanii wa kurekodi muziki wa soukous na mwimbaji, katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC). Aliwahi kuwa mwanachama wa bendi ya soukous TPOK Jazz, iliyoongozwa na François Luambo Makiadi, ambayo ilitawala sana tasnia ya muziki wa Kongo kuanzia miaka ya 1950 hadi 1980. Rossignol alikuwa mmoja wa washiriki waanzilishi wa kikundi hicho mnamo 1956. Aliachana na bendi hiyo mnamo 1957.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Sanaa ya Afrika
Bouba Sacko

Bouba Sacko alikuwa mpiga gitaa wa kisasa wa nchini Mali.

Wasifu 
Wakati Sacko alianza kucheza gitaa mnamo mwaka 1960, dhana ya "mpiga gitaa msanii" haikuwepo kabisa. Wasanii wa griot pekee ndio wanapaswa kuimba, kucheza au kupiga gitaa nchini Mali. Hakuwa mzushi, lakini alibadilisha sheria hii. Alikuwa mmoja wa wakuu wa kwanza kucheza gitaa.

Wanamuziki maarufu wa sifa za watu wa Mande wa Afrika Magharibi walifanya kazi zaidi na Kora (kinubi cha nyuzi 21), Ngoni (mwiba lute) na Balafon ya mbao. Babake Bouba, Ibrahim Sacko, alikuwa mkurugenzi wa Kundi la Ala linalofadhiliwa na serikali la Mali, kwa hivyo wimbo wa kitamaduni na urithi wa Mande griot ulimzunguka tangu mwanzo. Vyovyote vile, Sacko alikwama na gitaa, akikuza uwezo mkubwa wa kuamsha ala za kitamaduni kwa kutumia shoka lake. Alikufa mnamo Desemba 26, 2011.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Sanaa ya Afrika
Mbegu za muziki wa Afrika
Mbegu za muziki
Sofiano

Sofiane Balzak Kanazoé (alizaliwa 11 Januari,1991) anajulikana kama Sofiano, ni mwimbaji wa nchini Burkina Faso. Muziki wake kwa ujumla unajumuisha muziki wa afro-zouk na coupe-décalé. Amefanya kazi na wasanii kama Burkinabé Floby, Dez Altino na Agozo na amefanya kazi katika tamasha la Jardin de la Musique Remdoogo  la muziki na sanaa katika mji mkuu wa Burkina Faso, Ouagadougou. Sofiano alishinda tuzo mbili za kitaifa za Kundé nazo ni  Kundé of revelation na Kundé of hope mnamo mwaka 2015.

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Waliozaliwa 1991
Small Doctor

Adekunle Temitope (alizaliwa 19 Oktoba 1996) anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Small Doctor ni msanii wa Muziki wa Afro-pop nchini Nigeria. Mnamo mwaka 2018 nyimbo yake ya "Penalty"  ilimpa ushindi wa tuzo ya "Best Street Hop". Nyimbo zake nyingi hutumia lugha ya kiingereza na kiyoruba.

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Wanamuziki wa Nigeria
Slate Nation

Ngot Peter Mou Athuai ni mwanamuziki kutoka nchini Sudan Kusini. Ni msanii, mtunzi wa nyimbo na anajulikana kama Slate Nation. Alizaliwa huko Thiet katika kitongoji cha jimbo la Tonj
.

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Wanamuziki wa Sudan
Banzumana Sissoko

Banzumana Sissoko (alizaliwa 1890 - 1987) alikuwa ni mchezaji maarufu wa Mali Jeli na N'goni nchini Mali.

Wasifu
Banzumana alizaliwa akiwa kipofu huko Segou. Alichukuliwa kama mtu muhimu sana katika taifa la Mali kuanzia mwishoni mwa mwaka 1950 wakati Banzumana Sissoko alipojulikana hadi kifo chake mnamo 1987 taifa zima la Mandenka lilikuwa shahidi inashangaza kwamba kwenye mkusanyiko wake mkubwa wa nyimbo zake za asili hakuna hata moja iliyo na sifa kwa mtu aliye hai.

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Waliofariki 1890
Mbegu za muziki wa Afrika
Wanamuziki wa Mali
Cheikha Rimitti

Cheikha Rimitti ( Kiarabu  سعدية الغيزانية Saadia El Ghizania , 8 Mei, 1923 – 15 Mei, 2006  ) alikuwa mwimbaji maarufu wa kike wa nhini Algeria.

Maisha ya awali 
Cheikha Rimitti alizaliwa huko Tessala, kijiji kidogo magharibi mwa Algeria mnamo 1923, na akaitwa Saadia, kumaanisha furaha . Jina hili halikulingana na uhalisia wa maisha yake ya utotoni, hata hivyo, kwa vile alikuwa yatima tangu akiwa mtoto kutokana na ukatili wa wafaransa na alianza kuishi maisha magumu, akipata faranga chache kufanya kazi mashambani na sehemu nyingine za kazi za mikono.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Waliofariki 2006
Waliozaliwa 1923
Dahmane El Harrachi

Dahmane El Harrachi (jina halisi Abderrahmane Amrani ), ( 7 Julai, 1926 – 31 Agosti, 1980 ), alikuwa mwimbaji wa Chaâbi wa nchini Algeria mwenye asili ya Chaoui . Wimbo wake Ya Rayah ulimfanya kuwa msanii wa Chaabi aliyejulikana nje na kutambuliwa zaidi. 

Alihamia Ufaransa mnamo 1949 aliishi Lille, kisha Marseille, kabla ya  kuhamia Paris . alikuwa huko Paris ambapo alijijengea jina na umaarufu.

Maisha Binafsi 
Baba yake, alitoka katika kijiji cha Chaoui cha Djellal katika jimbo la Khenchla, alikuwa muazzin katika msikiti wa Djamaa el Kebir huko Algiers.

Mnamo 2009, mtoto wake Kamel El Harrachi alitoa CD ya heshima kwa baba yake, iliyoitwa "Ghana Fenou".

Ushawishi 
Muziki wa El Harrachi ulileta mguso wa kisasa katika chaabi, muziki wake ulijumuisha mada kama vile mapambano ya wahamiaji na kutamani nchi za watu, ambapo aliandika zaidi ya 500.  Alikua kama msukumo katika kizazi cha wasanii wa raï wa Ufaransa, akiwemo Rachid Taha .

Kifo 
Alifariki mnamo Agosti 31, 1980 katika ajali ya gari kwenye barabara kuu huko Algiers . Alizikwa kwenye Makaburi ya El Kettar.

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Waliozaliwa 1926
Waliofariki 1980
Ballaké Sissoko

Ballaké Sissoko (alizaliwa 1968) ni mwanamuziki mashuhuri na mpiga kora nchini Mali. Amefanya kazi na Toumani Diabaté na Taj Mahal ni mwanachama wa kundi la 3MA linaloshirikiana na Driss El Maloumi pamoja Rajery.

Marejeo

Arusha Editathon Muziki
Mbegu za muziki wa Afrika
Wanamuziki wa Mali
Vincent Nguini

Vincent Nguini (Julai, 1952 – 8 Desemba 2017) alikuwa mwanamuziki na mpiga gitaa kutoka Kamerun. Nguini alijulikana sana kwa kazi yake na mwimbaji-mtunzi wa nyimbo za Kimarekani Paul Simon, ambaye alirekodi naye na kuzuru kwa miaka 30.

Wasifu 
Nguini alizaliwa Julai 1952 huko Obala, Kamerun. Alikuwa anapenda muziki kupitia muziki wa Kiafrika na pia wasanii wa muziki wa rock na jazz wa Marekani. Alihamia Paris mnamo 1978 na akaanza kufanya kazi kama mwanamuziki wa kipindi. Alikua mkurugenzi wa muziki wa Manu Dibango mwishoni mwa miaka ya 1970 na baadaye akaishi Washington, D.C. Mnamo 1987, alijiunga na bendi ya Paul Simon, kwanza akichangia albamu yake ya 1990 The Rhythm of the Saints. Katika albamu hiyo, alipata sifa ya uandishi mwenza wa wimbo "Pwani". Katika miongo miwili iliyofuata, Nguini alirekodi na wasanii kama Peter Gabriel na Jimmy Buffett, huku akitoa albamu zake kwenye lebo yake, Nguini Rekodi. Aliendelea kufanya kazi na Simon pia, akichangia albamu zake na kuzuru naye hadi miaka yake ya mwisho

Kifo 
Nguini alifariki kwa saratani ya ini akiwa na umri wa miaka 65 mnamo Desemba 8, 2017 huko Abadiânia, Brazili.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
wanamuziki wa Kamerun
Waliozaliwa 1952
Waliofariki 2017
1lib1ref 2023
Women Unite

Women Unite ni kikundi cha sauti na midundo kinachojumuisha wanawake wanane wa Afrika Kusini.

Women Unite ilianzishwa mwaka  1997 na Thandi Swaartbooi. Kundi hilo lina wasifu wa kimawazo, na linataka kuwawezesha wanawake kwa njia mbalimbali, hasa zinazohusiana na sanaa na muziki, na kusimama dhidi ya matatizo ya kijamii ya kisasa kama UKIMWI, unyanyasaji wa nyumbani, madawa ya kulevya na ujambazi.

Mtindo wao wa muziki unaelezwa na kundi hilo kuwa la asili ya Afrika Kusini. Mwaka 2003 na 2004 Norwei ilifadhili mradi wa kubadilishana fedha kati ya Women Unite na Brazz Brothers kutoka Norwei na matamasha na warsha nchini Afrika Kusini, Swaziland, Msumbiji na Norwei.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
wanamuziki wa Afrika Kusini
1lib1ref 2023
Maud Meyer

Maud Meyer alikuwa mwanamke mwimbaji wa Jazz wa Nigeria mwenye asili ya Sierra Leone ambaye alipata umaarufu katika miaka ya 1950. Alizaliwa huko Port Harcourt, Jimbo la Rivers, nchini Nigeria. 

Kuanzia umri mdogo, Meyer alionyeshwa muziki na alijifunza kutoka kwa mama yake ambaye alikuwa na bendi. Kimuziki, aliathiriwa sana na sauti za Billie Holiday. 

"Ujuzi wa Meyer haukuwa na mpinzani; angesikiliza aina yoyote ya muziki na kuubadilisha kuwa jazba mara moja". Kulingana na Emeka Keazor, "Alikuwa mmoja wa waimbaji wakubwa wa muziki wa jazz wa wakati wote."

Meyer alipata wafuasi wengi kwenye saketi za klabu. Pia aliimba na bendi mbalimbali maarufu barani Afrika.

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
wanamuziki wa Nigeria
wanawake wa Nigeria
Paul Mwanga

Paul Mwanga alikuwa mwimbaji, na mmoja wa waanzilishi wa muziki wa soukous. Alizaliwa Angola.

Mnamo 1944, wakati muziki wa kisasa wa Kongo ulikuwa katika siku zake za mwanzo tu, muziki wa Paul Mwanga ulipata mapitio maarufu kati ya umma wa ndani. Alianza taaluma yake akifanya kazi katika kampuni ya wababe kama vile Wendo,  na kurekodi nyimbo kadhaa kwenye Lebo ya Opika akishirikiana na mpiga gitaa maarufu wa mtindo wa "Hawaii" Jhimmy  (Zacharie Elenga).

Karibu mwaka 1950 au 1951 Nicolas Kasanda, ambaye baadaye alijulikana kama Docteur Nico, aliimba wimbo wake wa kwanza nyuma ya Paul Mwanga. 

Mnamo 1958, Mwanga alijiunga na kampuni changa ya kurekodi Ngoma, ambayo ilianza kipindi kipya kwake ambapo umaarufu wake ulifikia kilele kwa kazi yake. Wakati huo alikuwa mmoja wa wasanii wakuu waliorekodi katika lugha ya Kikongo.

Maerejeo 

Arusha Editathon Muziki
Houari Manar

Houari Manar ( Kiarabu : هواري منار; ‎ Disemba, 1981 - 7 Januari, 2019) alikuwa mwimbaji wa muziki wa raï nchini Algeria ambaye alikuwa maarufu katika nchi yake na pia nchi jirani kama vile Maghreb, Mediterania, na Ufaransa .

Maisha ya awali 
Houari Manar alizaliwa Houari El Madani huko Oran katika familia yenye kaka na dada kumi na wawili. Mama yake alikuwa mwimbaji maarufu wa meddahate , mwigizaji wa muziki wa kitamaduni kwenye sherehe na harusi. Ndugu zake wawili, Cheb Massaro na Cheb Larbi, pia ni waimbaji wa muziki wa raï. Familia iyake ilihamia Marseille, Ufaransa, akiwa na umri wa miaka minne.  Katika ujana wake, alitiwa moyo, na waimbaji kama vile Celine Dion, Mariah Carey, na Francis Cabrel .

Kazi 
Mnamo 2003, Manar alirudi Algeria kuanza kazi yake kama mwimbaji wa muziki wa raï, aina ya muziki wa kitamaduni wa Algeria ambao ulianzia miaka ya 1920.  Alirekodi nyimbo mbili zilizofaulu, ambazo ni  "Cha dani bent nass" na "Kima ndirlek ma terdhach" akiwa chini ya rekodi lebo ya Edition Saint Crépain. Mnamo 2006, alirekodi albamu yake ya kwanza Aâchkek mon traitement na Cheb Kader. Albamu hii ilikuwa ni mchanganyiko wa muziki wa raï na muziki wa kisasa wa pop .

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Waliofariki 2019
Waliozaliwa 1981
1lib1ref 2023
El Hadj M'Hamed El Anka

El Hadj M'Hamed El Anka (Mei 20, 1907 – Novemba 23, 1978) pia anajulikana kama Hadj Muhammed Al Anka, El-Hadj M'Hamed El Anka, alichukuliwa kuwa mtaalamu wa muziki wa Kimapokeo wa Andalusia na muziki wa chaâbi wa nchini Algeria.

Maisha ya awali 
Alizaliwa Mei 20, 1907, kwa jina Ait Ouarab Mohamed Idir Halo, katika Kasbah ya Algiers. Familia yake, Ait Ouarab, walitokea Taguersift karibu na Freha huko Kabylia,   baba yake alikuwa Mohamed Ben Hadj Saîd, na mama yake alikuwa Fatma Bent Boudjemaâ.

Baba yake aliugua siku ya kuzaliwa kwake. Kwa hiyo mjomba wake alipaswa kusajili kuzaliwa kwake. Hapo lilitokea kosa la kurekodi jina lake sahihi baada ya mjomba wake kujitambulisha mbele ya msajili kwa kusema "Ana Khalou" ("Mimi ni mjomba wake" kwa Kiarabu ), na msajili aliandika "Halo" akma jina la mtoto. Hivyo akawa Halo Mohamed Idir kuanzia hapo.

Alisoma katika shule tatu kuanzia 1912 hadi 1918: madrasa ya Kurani (1912–1914), Brahim Fatah (katika Kasbah) kuanzia 1914–1917, na huko Bouzaréah hadi 1918. 

Alipokuwa na umri wa miaka 11 alipokelewa katika bendi kama Tardji yaani mpiga ngoma ndogo. Kiongozi wa bendi alimfundisha pia mandola ambayo ni ala inayofanana na gitaa. Tangu mwaka 1928 alianza kurekodi diski kwa ajili ya ampuni ya Cplombia na pia kwa ajili ya vipindi vya redio. 

1937 alisafiri Makka kwa ajili ya hajj . Baada ya kurudi alianza safari za tamasha za muziki katika Aljeria na Ufaransa. Mwaka 1945 alipewa nafasi ya kuongoza muziki kwenye redio Algiers na mtindo wake ulipendwa na wasikilizaji kama muziki wa chaabi, yaani ya muziki wa wananchi. 1955 alipewa nafasi ya kundisha muziki kama profesa kwenye chuo cha Algiers. 

Kwa jumla El Hadj El Anka alitunga nyimbo 360 ( qaca' id ) akatoa diski zipatao 130

Marejeo 

Arusha Editathon Muziki
Waliofariki 1978
Waliozaliwa 1907