LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Kibaan

Kibaan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabaan. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kibaan imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaan iko katika kundi la Cross River.

Viungo vya nje
lugha ya Kibaan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibaan 
lugha ya Kibaan katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bvj

Lugha za Nigeria
Kibaangi

Kibaangi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabaangi. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kibaangi imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaangi iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kibaangi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibaangi 
lugha ya Kibaangi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bqx

Lugha za Nigeria
Kibacama

Kibacama ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabacama. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kibacama imehesabiwa kuwa watu 150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibacama iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kibacama kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibacama 
lugha ya Kibacama katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bcy

Lugha za Nigeria
Kibada (Nigeria)

Kibada ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabada. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kijarawa tu. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kibada imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibada iko katika kundi la Kijarawan linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kibada kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibada 
lugha ya Kibada katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bau

Lugha za Nigeria
Kibade

Kibade ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabade. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibade imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibade iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kibade kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibade 
lugha ya Kibade katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bde

Lugha za Nigeria
Kibakpinka

Kibakpinka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabakpinka. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kibakpinka imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibakpinka iko katika kundi la Cross River.

Viungo vya nje
lugha ya Kibakpinka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibakpinka 
lugha ya Kibakpinka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bbs

Lugha za Nigeria
Kibali (Nigeria)

Kibali ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabali. Isichanganywe na lugha ya Kibali izungumzwayo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kibali imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibali iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kibali kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibali 
lugha ya Kibali katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bcn

Lugha za Nigeria
Busega

Busega ni jina la wilaya mpya katika mkoa  mpya wa Simiyu, ambavyo vyote vilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012 yenye postikodi namba 39500 . Maeneo yake yalikuwa sehemu za Wilaya ya Magu.
.

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, wilaya ilikuwa na wakazi wapatao 203,597 waishio humo.

Makao makuu ya wilaya yako Nyashimo.

Wilaya za Mkoa wa Simiyu
Wilaya ya Itilima

Kwa matumizi tofauti ya jina hilo angalia Itilima (Kishapu)

Itilima ni jina la wilaya mpya ya Tanzania katika mkoa mpya wa Simiyu, ambavyo vyote vilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.

Itilima ni wilaya iliyojaa karibia 99% wakiwa Wasukuma waitwao wanyantuzu, kilimo chao kikuu hasa ni mahindi, pamba, n.k. 

Katika siasa UDP na CCM ndio vyama vinavyokubalika sana na hasa UDP kwa bwana mapesa aka Cheyo momose ndo eneo kubwa jimbo lake limechukuliwa na hii wilaya.

Pia wilaya hii ina historia ya upinzani wa kisiasa pia na miano.

Makao makuu ya wilaya yako Lagangabilili.

Wilaya za Mkoa wa Simiyu
Wilaya ya Mlele

Mlele ni wilaya mpya katika mkoa mpya wa Katavi, ambavyo vyote vilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.

Maeneo yake yalikuwa sehemu ya wilaya ya Mpanda.

Makao makuu ya wilaya yako Inyonga.

Wakati wa sensa ya mwaka 2012 idadi ya wakazi ilikuwa watu 282,568.

Marejeo

Wilaya za Mkoa wa Katavi
Wilaya ya Nyangh'wale

Nyang'hwale ni jina la wilaya mpya katika mkoa mpya wa Geita, ambavyo vyote vilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012. Makao makuu ya wilaya yapo Kharumwa.

Wilaya hii ilikuwa na wakazi wapatao 148,320 wakati wa sensa ya mwaka 2012.  Misimbo ya posta katika wilaya hii inaanza kwa namba 302xx. 		

Wilaya ya Nyang'hwale ina shule ya sekondari Kongwe.

Marejeo  
 
 

Wilaya ya Nyang'hwale
Mkoa wa Geita
Wilaya ya Butiama

Butiama ni jina la wilaya mpya katika mkoa wa Mara, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.

Makao makuu ya wilaya yako Butiama.

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 241,732 waishio humo.

Marejeo

Wilaya ya Butiama
Wilaya za Mkoa wa Mara
Wilaya ya Chemba

Chemba ni jina la wilaya mpya katika mkoa wa Dodoma Tanzania yenye postikodi namba 41800, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012 kwa kumega wilaya ya Kondoa.

Jiografia
Wilaya ya Chemba inapakana na wilaya ya Kondoa upande wa kaskazini, mkoa wa Manyara upande wa mashariki, wilaya ya Chamwino na wilaya ya Bahi upande wa kusini, na mkoa wa Singida upande wa magharibi. 

Makao makuu ya wilaya yako Chemba.

Wakazi
Kadiri ya sensa ya mwaka 2012, wilaya ya Chemba ilikuwa na wakazi 235,711.

Wakazi wengi wa Chemba ni wakulima na wafugaji na mazao yao ni kama vile mahindi, ulezi, alizeti, uwele, udo. Wanyama wanaofugwa ni kama vile ng'ombe, mbuzi, punda na kondoo.

Chemba ni miongoni mwa sehemu ambazo zipo nyuma sana kielimu, pia eneo hili lina shida kubwa ya maji katika vijiji vyake vyote.

Usafiri
Barabara T5 kutoka Dodoma hadi Babati inapitia wilaya hii.

Ugatuzi
Kwa sasa Wilaya ya Chemba inajumuisha tarafa za Goima, Mondo, Kwamtoro na Farkwa pamoja na kata zake 26.

Kata

 Babayu
 Chandama
 Chemba
 Churuku
 Dalai
 Farkwa

 Goima
 Gwandi
 Jangalo
 Kidoka
 Kimaha
 Kinyamsindo
 Kwamtoro

 Lahoda
 Lalta
 Makorongo
 Mondo
 Mpendo
 Mrijo

 Msaada
 Ovada
 Paranga
 Sanzawa
 Songoro
 Soya
 Tumbakose

Tanbihi

Wilaya za Mkoa wa Dodoma
Wilaya ya Gairo

Gairo ni jina la wilaya mpya katika mkoa wa Morogoro,Tanzania yenye Postikodi namba 67700, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012. Hadi 2012 ilikuwa sehemu ya Wilaya ya Kilosa.

Makao makuu ya wilaya yako Gairo, mji wenye maendeleo zaidi, wa pili baada ya Morogoro Mjini.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012 kata ilikuwa na wakazi wapatao 193,011.

Marejeo

 

Wilaya za Mkoa wa Morogoro
Wilaya ya Kakonko

Kakonko ni wilaya mpya katika mkoa wa Kigoma yenye postikodi namba 47700, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.

Eneo lake limemegwa kutoka wilaya ya Kibondo na lina ukubwa wa kilomita za mraba 2,209.

Idadi ya wakazi ilikuwa watu 167,555 wakati wa sensa wa mwaka 2012.

Makao makuu ya wilaya yako Kakonko.

Marejeo

Wilaya ya Kakonko
Wilaya za Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Buhigwe

Buhigwe ni jina la wilaya mpya katika mkoa wa Kigoma yenye postikodi namba 47500, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012. Kufuatana na sensa ya 2012 idadi a wakazi ilikuwa watu 254,342.

Makao makuu ya wilaya yako Buhigwe.

Marejeo

Wilaya za Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Kalambo

Kalambo ni jina la wilaya mpya katika mkoa wa Rukwa yenye postikodi namba 55400, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.  

Makao makuu ya wilaya yako Matai.

Mkuu wa wilaya wa kwanza alikuwa Moshi Chang'a. 

Wilaya limepokea jina kutoka mto Kalambo unaopita hapa hadi kuishia kweye Maporomoko ya Kalambo upande wa Zambia.

Idadi ya wakazi wa wilaya ilikuwa 207,700 wakati wa sensa ya mwaka 2012.

Uchumi
Eneo la Kalambo liko kati ya Sumbawanga mjini na mpaka wa Zambia. Barabara ni chache na mbaya. Wakazi wengi hulima na kufuga. Mazao ya sokoni ni pamoja na mahindi, alizeti, maharagwa, muhogo na asali. Watu wachache wanalima madini na kuvua samaki.

Utawala

Katika uchaguzi wa bunge la Tanzania Kalambo ni jimbo la uchguzi.

Kata
Wilaya ya Kalambo huwa na kata 17:

 Kalambazite
 Kasanga
 Katazi
 Katete
 Kisumba
 Legeza Mwendo
 Mambwe Kenya
 Mambwe Nkoswe
 Matai

 Mkali
 Mkowe
 Mnamba
 Msanzi
 Mwazye
 Mwimbi
 Sopa
 Ulumi

Marejeo

Wilaya za Tanzania
Mkoa wa Rukwa

Wilaya za Mkoa wa Rukwa
Wilaya ya Kaliua

Wilaya ya Kaliua ni moja ya wilaya katika Mkoa wa Tabora, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012 kutoka maeneo ya wilaya ya Urambo. Postikodi zake huanza kwa namba 457 .

Eneo
Maeneo ya wilaya hiyo ni kilomita za mraba 14,050. Makao makuu yako kwenye mji wa Kaliua takriban km 125 kutoka  Tabora. Wilaya inapakana na Urambo na Wilaya ya Uyui upande wa mashariki, Wilaya ya Mpanda (Mkoa wa Katavi) upande wa kusini, Uvinza na Kibondo (Kigoma) upande wa magharibi. Upande wa kaskazini Wilaya inapakana na Ushetu (Shinyanga) na Bukombe (Geita) upande wa kaskazini-magharibi.

Tabianchi
Tabianchi huonyesha jotoridi baina C° 16-33, kiwango cha mvua ni ya mm 900-1300  kwa mwaka.

Uchumi
Kilimo cha Kaliua ni mazao kama mahindi, maharagwe, mhoji na viazi vitamu pamoja na tumbaku, karanga, pamba na alizeti halafu asali na mifugo. Sekta ya kilimo huajiri asilimia 80 ya idadi ya watu wa Kaliua.

Tanbihi

Viungo vya Nje
 , tovuti rasmi ya Wilaya

Wilaya za Mkoa wa Tabora
Wilaya ya Kyerwa

Wilaya ya Kyerwa ni wilaya mpya katika mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35800  ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012. Wakati wa sensa ya 2012 walikuwa wakazi waishio humo. .

Makao makuu ya wilaya yako Ruberwa.

Marejeo

Wilaya za Mkoa wa Kagera
Wilaya ya Mbogwe

Mbogwe ni jina la wilaya mpya katika mkoa mpya wa Geita, ambavyo vyote vilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.

Makao makuu ya wilaya yako Mbogwe.

Wilaya za Mkoa wa Geita
Wilaya ya Mkalama

Mkalama ni jina la wilaya mpya katika mkoa wa Singida, nchini Tanzania ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.

Makao makuu ya wilaya yako Nduguti. msimbo wa posta ni  43500

Wakati wa sensa ya mwaka 2012 wilaya hii ilikuwa na wakazi 188.733

Marejeo

Wilaya za Mkoa wa Singida
Wilaya ya Mkalama
Wilaya ya Momba

.

Momba ni wilaya katika mkoa wa Songwe, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012 ikigawiwa toka wilaya ya Mbozi.
 
Makao makuu ya wilaya yapo Tindingoma.

Vijiji vinavyozunguka makao makuu ya wilaya ni: Tindingoma, Nkala, Naming'ongo na Yala. Vyote hivyo vipo ndani ya Tarafa ya Msangano.

Lugha kuu zinazozungumzwa ni pamoja na Kinyamwanga na Kiwanda upande wa Tarafa ya Kamsamba.

Mazao yanayolimwa ni mpunga, mahindi, mtama, ufuta, ulezi, alizeti na kahawa.

Wilaya za Mkoa wa Songwe
Wilaya ya Momba
Wilaya ya Nyasa

Nyasa ni jina la wilaya katika Mkoa wa Ruvuma yenye postikodi namba   57500  ., ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012 kutokana na maeneo ya wilaya ya Mbinga. Eneo la wilaya hii liko kando la Ziwa Nyasa.

Makao makuu ya wilaya yako Mbamba Bay. 

Wakati wa sensa ya mwaka 2012, wilaya ilikuwa na wakazi 146,160.

Wilaya za Mkoa wa Ruvuma
Wilaya ya Uvinza

Uvinza ni jina la wilaya mpya katika mkoa wa Kigoma, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012 yenye postikodi namba 47600. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, wilaya ilikuwa na wakazi wapatao 383,640 waishio humo.

Maeneo ya Uvinza yalitengwa na wilaya ya Kigoma Vijijini.

Makao makuu ya wilaya yameanishwa Lugufu, iliko takriban 30 km upande wa mashariki-kaskazini kutoka Uvinza.

Marejeo

Wilaya za Mkoa wa Kigoma
Bronzi

Bronzi (pia: shaba nyeusi) ni aloi ya metali. Kiasi kikubwa ndani yake ni shaba (70-90%) na metali nyingine ndani yake ni stani (takriban 10-30%).

Historia 
Bronzi ilikuwa aloi ya kwanza inayojulikana kuwa ilitumiwa na binadamu katika historia yake. Mwisho wa zama za mawe watu walianza kutumia shaba kwa kutengeneza silaha na vifaa vingine. Lakini shaba peke yake ina hasara mbili: si ngumu sana, yaani umbo lake halidumu likitumiwa kwa kazi nzito au kwa mapigano; ukali wa kisu au shoka unapotea haraka. Hasara nyingine inafanya mmenyuko na oksijeni ya hewa au katika maji na uso wake hubadilika kuwa ganda la oksaidi.

Hapo watu waligundua ya kwamba tabia za shaba zinaboreshwa kwa kuiongezea kiasi cha stani. Walipata shaba kwa njia ya kupasha moto madini ya shaba hadi shaba kupatikana kwa hali ya kiowevu cha moto; kwa kuongeza kiasi cha stani katika hali hiyohiyo na kukoroga zote mbili aloi ya bronzi ilipatikana. Hii aloi ni ngumu zaidi kuliko shaba pekee na haina mmemenyuko wa haraka tena na oksijeni ya hewani.

Mahali pa kwanza ambako bronzi ilipatikana zamani za milenia ya 4 KK kulikuwa maeneo ya Uajemi, China, Mesopotamia na kwenye Balkani. Inaonekana ya kwamba bronzi iligunduliwa mara kadhaa mahali mbalimbali katika mazingira yenye shaba ambako watu walitangulia kutengeneza vifaa vya shaba tupu.

Kutoka vitovu vya kwanza ujuzi wa kutengeneza bronzi ulisambaa hadi maeneno mengine penye madini ya shaba, na biashara ya vifaa na silaha za bronzi ilianza kuunganisha mataifa na makabila ya mbali.

Baadaye nafasi ya bronzi ilichukuliwa na chuma kilichopatikana mahali pengi kwa gharama ndogo zaidi.

Matumizi leo 
Siku hizi bronzi ina nafasi yake katika vifaa vya mapambo na pia katika sehemu za mashine, kwa mfano pale ambako vipande viwili vinagusana na kusugana.

Picha

Marejeo

Teknolojia
Ana

Ana (kutoka Kiebrania Hannah חַנָּה, yaani "fadhili") anaheshimiwa kama mama wa Bikira Maria na bibi wa Yesu kadiri ya mapokeo ya Ukristo na Uislamu, ingawa hatajwi katika Biblia wala katika Kurani, isipokuwa katika kitabu cha karne ya 2 kinachoitwa Injili ya Yakobo.

Humo anatajwa pia mume wake Yohakimu. 

Wote wawili wanaheshimiwa kama watakatifu katika madhehebu mengi ya Ukristo, hasa tarehe 26 Julai.

Picha

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje 

 Saint Anne at Patron Saints Index
 Brief American Catholic article on "Sts. Joachim and Ann" 
 "Anna, Grandmother of Jesus" by Claire Heartsong 
 St. Anne page  at Christian Iconography
 "Here Followeth the Nativity of Our Blessed Lady"  from the Caxton translation of the Golden Legend
 The Protevangelium of James 
 The Gospel of Pseudo-Matthew

Waliozaliwa karne ya 1
Watakatifu wa Israeli
Bikira Maria
Berardo mfiadini

Berardo (alizaliwa Carbio, Umbria, Italia, karne ya 12) akafia dini ya Ukristo kwa kuchomwa kwa upanga huko Marakesh, leo nchini Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Petro wa San Gemini, Oto, mapadri kama yeye, Akursius na Adiutus, mabradha.

Ndio Wafransisko wafiadini wa kwanza. Aliposikia habari zao, Fransisko wa Asizi alishangilia, "Sasa kweli naweza kusema nina Ndugu Wadogo watano". Ndiye aliyekuwa amewatuma kumhubiri Kristo kwa Waislamu, nao wakafanya hivyo kwanza Sevilia, Hispania, hadi walipofukuzwa kwenda Moroko.

Wote wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu, hasa tangu mwaka 1481 walipotangazwa na Papa Sixtus IV.

Sikukuu yao ni tarehe 16 Januari, siku ya kifodini chao mwaka 1220.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Santi Berardo, Otone, Pietro, Accursio e Adiuto Protomartiri dell’Ordine dei Frati Minori
  Antonius von Padua  - mentioned in the entry for Saint Anthony
Catholic Encyclopedia article

Waliozaliwa karne ya 12
Waliofariki 1220
Wafransisko
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Watakatifu wa Moroko
Kibangwinji

Kibangwinji ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabangwinji. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kibangwinji imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibangwinji iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kibangwinji kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibangwinji 
lugha ya Kibangwinji katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bsj

Lugha za Nigeria
Kibasa

Kibasa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabasa. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kibasa imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibasa iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kibasa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibasa 
lugha ya Kibasa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bzw

Lugha za Nigeria
Kibasa-Gumna

Kibasa-Gumna ilikuwa lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria iliyozungumzwa na Wabasa. Mwaka wa 1987 hakuna Wabasa waliobaki kuzungumza Kibasa-Gumna bali wote walibadili kuzungumza Kihausa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibasa-Gumna iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kigumna kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kigumna 
lugha ya Kigumna katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bsl

Lugha za Nigeria
Kibasa-Gurmana

Kibasa-Gurmana ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabasa. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kibasa-Gurmana imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibasa-Gurmana iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kigurmana kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kigurmana 
lugha ya Kigurmana katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/buj

Lugha za Nigeria
Kibatu

Kibatu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabatu. Idadi ya wasemaji wa Kibatu imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibatu iko katika kundi la Kitivoidi linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kibatu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibatu 
lugha ya Kibatu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/btu

Lugha za Nigeria
Pimbi

Pimbi, kwanga, perere au wibari ni wanyama wadogo wa familia Procaviidae. Jina la kwanga litumika kwa jenasi Heterohyrax na perere na wibari yatumika kwa jenasi Dendrohyrax. Wanatokea Afrika kusini kwa Sahara na Mashariki ya Kati, mara nyingi katika maeneo makavu na yenye miamba mingi. Spishi zote ni nene zenye mkia mfupi na manyoya mazito. Miguu yao ina vitakia vyenye ngozi nene na tezi nyingi za jasho ambavyo vinawasaidia kupanda miamba na miti. Rangi yao ni kijivu, kahawia au hudhurungi. Hula majani ya manyasi, ya mimea na ya miti.

Spishi
 Dendrohyrax arboreus, Wibari au Perere Kusi (Southern Tree Hyrax au Tree Dassie)
 Dendrohyrax dorsalis, Wibari au Perere Magharibi (Western Tree Hyrax au Tree Dassie)
 Heterohyrax brucei, Kwanga au Pimbi Mdogo (Yellow-spotted Rock Hyrax au Bush Hyrax)
 Procavia capensis, Pimbi Mkubwa (Rock Hyrax au Cape Hyrax)

Picha

Pimbi na jamaa
Wanyama wa Afrika
Kibauchi

Kibauchi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabauchi. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kibauchi imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibauchi iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kibauchi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibauchi 
lugha ya Kibauchi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bsf

Lugha za Nigeria
Kibeele

Kibeele ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabeele. Lugha ni tofauti na Kibole. Mwaka wa 1922 idadi ya wasemaji wa Kibeele imehesabiwa kuwa watu 120 tu. Haijulikani idadi imeendeleaje katika karne tangu mahesabu hayo ya kwanza. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibeele iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kibeele kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibeele 
lugha ya Kibeele katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bxq

Lugha za Nigeria
Kibegbere-Ejar

Kibegbere-Ejar ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabegbere-Ejar. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kiashe. Mwaka wa 1972 idadi ya wasemaji wa Kibegbere-Ejar imehesabiwa kuwa watu 35,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibegbere-Ejar iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kibegbere kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibegbere 
lugha ya Kibegbere katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bqv

Lugha za Nigeria
Kibekwarra

Kibekwarra ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabekwarra. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kibekwarra imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibekwarra iko katika kundi la Cross River.

Viungo vya nje
lugha ya Kibekwarra kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibekwarra 
lugha ya Kibekwarra katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bkv

Lugha za Nigeria
Kibena (Nigeria)

Kibena ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabena. Isichanganywe na lugha ya Kibena nchini Tanzania. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kibena imehesabiwa kuwa watu 95,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibena iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kibena kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibena 
lugha ya Kibena katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/yun

Lugha za Nigeria
Kiberom

Kiberom ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waberom. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiberom imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiberom iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kiberom kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiberom
lugha ya Kiberom katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bom

Lugha za Nigeria
Kibete

Kibete ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabete. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kibete imehesabiwa kuwa watu 50 tu, Wabete wakitumia lugha ya Kijukun badala ya lugha yao. Kwa hiyo lugha imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibete iko katika kundi la Kijukunoidi.

Viungo vya nje
lugha ya Kibete kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibete 
lugha ya Kibete katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/byf

Lugha za Nigeria
Kibete-Bendi

Kibete-Bendi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabete-Bendi. Mwaka wa 1963 idadi ya wasemaji wa Kibete-Bendi imehesabiwa kuwa watu 36,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibete-Bendi iko katika kundi la Cross River.

Viungo vya nje
lugha ya Kibendi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibendi 
lugha ya Kibendi katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/btt

Lugha za Nigeria
Kibile

Kibile ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabile. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kibile imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibile iko katika kundi la Kijarawan linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kibile kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibile 
lugha ya Kibile katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bil

Lugha za Nigeria
Kibina (Nigeria)

Kibina ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabina. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibina imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibina iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kibina kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibina 
lugha ya Kibina katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/byj

Lugha za Nigeria
Kibiseni

Kibiseni ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabiseni. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kibiseni imehesabiwa kuwa watu 4800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibiseni iko katika kundi la Kiijoidi.

Viungo vya nje
lugha ya Kibiseni kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibiseni 
lugha ya Kibiseni katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ije

Lugha za Nigeria
Kiboga (lugha)

Kiboga ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Waboga. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kiboga imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiboga iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiboga kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiboga 
lugha ya Kiboga katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bvw

Lugha za Nigeria
Kiboghom

Kiboghom ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Waboghom. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kiboghom imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiboghom iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiboghom kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiboghom 
lugha ya Kiboghom katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bux

Lugha za Nigeria
Kibokobaru

Kibokobaru ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabokobaru. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kibokobaru imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibokobaru iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kibokobaru kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibokobaru 
lugha ya Kibokobaru katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bus

Lugha za Nigeria
Kibole

Kibole ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabole. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kibole imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibole iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kibole kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibole 
lugha ya Kibole katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bol

Lugha za Nigeria
Kijiweni, Mvuleni

Kijiweni ni kijiji cha kata ya Mvuleni kilichopo katika Wilaya ya Lindi Vijijini, eneo ambalo mto Mbwemkuru unamwaga maji yake katika Bahari ya Hindi. 

Kwa asili inasadikiwa hapa ndipo lilipotokea kabila la Wamachinga. Katika kipindi cha ukoloni palikuwa na mashamba makubwa ya mkonge yaliloitwa Mkoe, hali iliyosababisha pawepo na wageni wengi(wa makabila mbalimbali Kama wamakonde,wayaon.k) wengine wakiwa wamekuja kufanya kazi katika shamba la mkonge.

Mara nyingine kijiji hicho kinajulikana kama "Jiwe la Mzungu": hii ikiwa kutokana na alama ambayo iliwekwa na Wareno pwani ya Lindi katika kijiji hicho katika miaka ya karne ya 15. Inadaiwa kuwa Wareno (ambao waliweka jiwe hilo) walidai kuwa ndiyo sehemu  ilipaswa uwe mpaka wao wa Kaskazini na himaya yao ya Msumbiji kwa mujibu wa Kikao cha Barlin.

Shughuli kuu za kiuchumi kwa wakazi wa Kijiweni ni kilimo cha mazao ya mtama, ufuta, korosho na mhogo. Shughuli nyingine kuu ni uvuvi hasa kwa vile kijiji kinapatikana kando ya bahari ya Hindi na mto Mbwemkuru.

Kijiweni kimebahatika kuwa na ufukwe mzuri wa bahari kiasi cha kuvutia wageni wengi. Kama ilivyo kwa vijiji vingi vya ukanda huo wa Mchinga, nyumba za wakazi wa Kijiweni zimepangwa kwa umahiri na ustadi wa hali ya juu kiasi cha kuweka muonekano mzuri wa mitaa yake Kama matimba,stendi,kizota,mjini majomani,mwela. Kijijini kuna zahanati na shule ya msingi, ghala la korosho,soko la Kijiji na ofisi ya mtendaji wa serikali ya kijiji.

Wilaya ya Lindi Vijijini
Kibo-Rukul

Kibo-Rukul ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabo-Rukul. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kibo-Rukul imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibo-Rukul iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kibo-Rukul kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibo-Rukul 
lugha ya Kibo-Rukul katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/mae

Lugha za Nigeria
Kibu

Kibu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabu. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kibu imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibu iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kibu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibu 
lugha ya Kibu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/jid

Lugha za Nigeria
Kibukwen

Kibukwen ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabukwen. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kinaki. Idadi ya wasemaji wa Kibukwen imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibukwen iko katika kundi la Kibeboidi linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kibukwen kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibukwen 
lugha ya Kibukwen katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/buz

Lugha za Nigeria
Kibumaji

Kibumaji ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabumaji. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibumaji imehesabiwa kuwa watu 11,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibumaji iko katika kundi la Cross River.

Viungo vya nje
lugha ya Kibumaji kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibumaji 
lugha ya Kibumaji katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/byp

Lugha za Nigeria
Kiburak

Kiburak ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waburak. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kiburak imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiburak iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiburak kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiburak 
lugha ya Kiburak katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bys

Lugha za Nigeria
Kibura-Pabir

Kibura-Pabir ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabura-Pabir. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kibura-Pabir imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibura-Pabir iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kibura kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibura 
lugha ya Kibura katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bwr

Lugha za Nigeria
Kibure

Kibure ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabure. Iidadi ya wasemaji wa Kibure imehesabiwa kuwa watu 500 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibure iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kibure kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibure 
lugha ya Kibure katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bvh

Lugha za Nigeria
Kiburu (Nigeria)

Kiburu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waburu. Idadi ya wasemaji wa Kiburu imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiburu iko katika kundi la Kibantoidi linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kiburu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiburu 
lugha ya Kiburu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bqw

Lugha za Nigeria
Kibusa (Nigeria)

Kibusa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabusa. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kibusa imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibusa iko katika kundi la Kimande.

Viungo vya nje
lugha ya Kibusa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibusa 
lugha ya Kibusa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bqp

Lugha za Nigeria
Kicakfem-Mushere

Kicakfem-Mushere ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wacakfem-Mushere. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kicakfem-Mushere imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicakfem-Mushere iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kicakfem kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicakfem 
lugha ya Kicakfem katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/cky

Lugha za Nigeria
Kicara

Kicara ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wacara. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kicara imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicara iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kicara kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicara 
lugha ya Kicara katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/cfd

Lugha za Nigeria
Kicen

Kicen ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wacen. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kiizere. Idadi ya wasemaji wa Kicen imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicen iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kicen kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicen 
lugha ya Kicen katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/cen

Lugha za Nigeria
Kicentuum

Kicentuum (pia huitwa Kijalaa) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wacentuum. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kicentuum imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Uainishaji wa lugha ya Kicentuum haujatafitiwa. Inawezekana kuwa lugha nyingine za familia ya lugha ambayo Kicentuum ni lugha mojawapo zimeshatoweka.

Viungo vya nje
lugha ya Kicentuum kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicentuum 
lugha ya Kicentuum katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/cet

Lugha za Nigeria
Kiche

Kiche ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wache. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiche imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiche iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kiche kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiche 
lugha ya Kiche katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ruk

Lugha za Nigeria
Kicibak

Kicibak ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wacibak. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kicibak imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicibak iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kicibak kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicibak 
lugha ya Kicibak katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ckl

Lugha za Nigeria
Kicinda-Regi-Tiyal

Kicinda-Regi-Tiyal (pia huitwa Kikamuku) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wacinda, Waregi na Watiyal. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kicinda-Regi-Tiyal imehesabiwa kuwa watu 95,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicinda-Regi-Tiyal iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kicinda kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicinda 
lugha ya Kicinda katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/cdr

Lugha za Nigeria
Kicineni

Kicineni ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wacineni. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kicineni imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicineni iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kicineni kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicineni 
lugha ya Kicineni katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/cie

Lugha za Nigeria
Kishingini

Kishingini (au Cishingini) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Washingini. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kishingini imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kishingini iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kishingini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kishingini
lugha ya Kishingini katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/asg

Lugha za Nigeria
Kiciwogai

Kiciwogai ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Waciwogai. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiciwogai imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiciwogai iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiciwogai kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiciwogai 
lugha ya Kiciwogai katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/tgd

Lugha za Nigeria
Kic'lela

Kic'lela ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wac'lela. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kic'lela imehesabiwa kuwa watu 90,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kic'lela iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kic'lela kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kic'lela 
lugha ya Kic'lela katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dri

Lugha za Nigeria
Kicomo-Karim

Kicomo-Karim ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wacomo-Karim. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kicomo-Karim imehesabiwa kuwa watu 11,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicomo-Karim iko katika kundi la Kijukunoidi.

Viungo vya nje
lugha ya Kicomo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicomo
lugha ya Kicomo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/cfg

Lugha za Nigeria
Kicori

Kicori ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wacori. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kicori imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicori iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kicori kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kicori 
lugha ya Kicori katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/cry

Lugha za Nigeria
Kidadiya

Kidadiya ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadadiya. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kidadiya imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidadiya iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kidadiya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidadiya 
lugha ya Kidadiya katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dbd

Lugha za Nigeria
Kidass

Kidass ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadass. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kidass imehesabiwa kuwa watu 8830. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidass iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidass kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidass 
lugha ya Kidass katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dot

Lugha za Nigeria
Kidaza

Kidaza ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadaza. Idadi ya wasemaji wa Kidaza haijulikani ila ni ndogo kwa vile Kidaza huzungumzwa katika vijiji vichache tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidaza iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidaza kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidaza 
lugha ya Kidaza katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dzd

Lugha za Nigeria
Kidefaka

Kidefaka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadefaka. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kidefaka imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidefaka iko katika kundi la Kiijoidi.

Viungo vya nje
lugha ya Kidefaka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidefaka
lugha ya Kidefaka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/afn

Lugha za Nigeria
Kidegema

Kidegema ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadegema. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kidegema imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidegema iko katika kundi la Kiedoidi.

Viungo vya nje
lugha ya Kidegema kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidegema 
lugha ya Kidegema katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/deg

Lugha za Nigeria
Kideno

Kideno ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadeno. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kideno imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kideno iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kideno kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kideno 
lugha ya Kideno katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dbb

Lugha za Nigeria
Kidera (Nigeria)

Kidera ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadera. Ni tofauti na lugha ya Kidera nchini Papua Nyugini. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kidera imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidera iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidera kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidera 
lugha ya Kidera katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kna

Lugha za Nigeria
Kidghwede

Kidghwede ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadghwede. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kidghwede imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidghwede iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidghwede kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidghwede 
lugha ya Kidghwede katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dgh

Lugha za Nigeria
Kidibo

Kidibo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadibo. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kidibo imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidibo iko katika kundi la Kinupoidi.

Viungo vya nje
lugha ya Kidibo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidibo 
lugha ya Kidibo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dio

Lugha za Nigeria
Kidijim-Bwilim

Kidijim-Bwilim ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadijim na Wabwilim. Dijim na Bwilim ni majina ya lahaja mbili za lugha hiyo moja. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kidijim-Bwilim imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidijim-Bwilim iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kidijim kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidijim 
lugha ya Kidijim katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/cfa

Lugha za Nigeria
Kidiri (lugha)

Kidiri ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadiri. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidiri imehesabiwa kuwa watu 7200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidiri iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidiri kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidiri 
lugha ya Kidiri katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dwa

Lugha za Nigeria
Kidirim

Kidirim ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadirim. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kidirim imehesabiwa kuwa watu 9000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidirim iko katika kundi la Kidakoidi linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kidirim kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidirim 
lugha ya Kidirim katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dir

Lugha za Nigeria
Kidoka

Kidoka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadoka. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidoka imehesabiwa kuwa watu 11,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidoka iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kidoka kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidoka 
lugha ya Kidoka katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dbi

Lugha za Nigeria
Kidoko-Uyanga

Kidoko-Uyanga ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadoko. Idadi ya wasemaji wa Kidoko-Uyanga imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidoko-Uyanga iko katika kundi la Cross River.

Viungo vya nje
lugha ya Kidoko kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidoko 
lugha ya Kidoko katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/uya

Lugha za Nigeria
Kidong

Kidong ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadong. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kidong imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidong iko katika kundi la Kidakoidi linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kidong kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidong 
lugha ya Kidong katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/doh

Lugha za Nigeria
Kiduguri

Kiduguri ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waduguri. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kijarawa. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiduguri imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiduguri iko katika kundi la Kijarawan linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kiduguri kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiduguri 
lugha ya Kiduguri katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dbm

Lugha za Nigeria
Kiduhwa

Kiduhwa ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Waduhwa. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kiduhwa imehesabiwa kuwa watu 800 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiduhwa iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiduhwa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiduhwa 
lugha ya Kiduhwa katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/kbz

Lugha za Nigeria
Kidulbu

Kidulbu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadulbu. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kidulbu imehesabiwa kuwa watu 100 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidulbu iko katika kundi la Kijarawan linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kidulbu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidulbu 
lugha ya Kidulbu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dbo

Lugha za Nigeria
Kidungu

Kidungu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadungu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidungu imehesabiwa kuwa watu 1100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidungu iko katika kundi la Kikainji.

Viungo vya nje
lugha ya Kidungu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidungu 
lugha ya Kidungu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dbv

Lugha za Nigeria
Kiduwai

Kiduwai ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Waduwai. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiduwai imehesabiwa kuwa watu 11,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiduwai iko katika kundi la Kichadiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiduwai kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiduwai 
lugha ya Kiduwai katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/dbp

Lugha za Nigeria
Kidza

Kidza ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadza. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidza imehesabiwa kuwa watu 20,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidza iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Viungo vya nje
lugha ya Kidza kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidza 
lugha ya Kidza katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/jen

Lugha za Nigeria
Kiebira

Kiebira ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waebira. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kiebira imehesabiwa kuwa watu milioni moja. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiebira iko katika kundi la Kinupoidi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiebira kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiebira 
lugha ya Kiebira katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/igb

Lugha za Nigeria
Kiebughu

Kiebughu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waebughu. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kiebughu imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiebughu iko katika kundi la Cross River.

Viungo vya nje
lugha ya Kiebughu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiebughu 
lugha ya Kiebughu katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ebg

Lugha za Nigeria
Kiedo

Kiedo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waedo. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiedo imehesabiwa kuwa watu milioni moja. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiedo iko katika kundi la Kiedoidi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiedo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiedo 
lugha ya Kiedo katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/bin

Lugha za Nigeria
Kiefai

Kiefai ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria na Kamerun inayozungumzwa na Waefai. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiefai imehesabiwa kuwa watu 6320. Pia kuna wasemaji 900 nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiefai iko katika kundi la Cross River.

Viungo vya nje
lugha ya Kiefai kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiefai 
lugha ya Kiefai katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/efa

Lugha za Nigeria
Lugha za Kamerun
Kiefik

Kiefik ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waefik. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kiefik nchini Nigeria imehesabiwa kuwa watu 400,000. Pia kuna wasemaji nchini Kamerun na Marekani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiefik iko katika kundi la Cross River.

Viungo vya nje
lugha ya Kiefik kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiefik 
lugha ya Kiefik katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/efi

Lugha za Nigeria
Kiefutop

Kiefutop ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waefutop. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kiefutop imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiefutop iko katika kundi la Kiekoidi linalofanana na lugha za Kibantu.

Viungo vya nje
lugha ya Kiefutop kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiefutop 
lugha ya Kiefutop katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ofu

Lugha za Nigeria
Kieggon

Kieggon ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waeggon. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kieggon imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kieggon iko katika kundi la Plateau.

Viungo vya nje
lugha ya Kieggon kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kieggon 
lugha ya Kieggon katika Glottolog
http://www.ethnologue.com/language/ego

Lugha za Nigeria