LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Stefano Kijana

Stefano Kijana (Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 715 hivi ; Konstantinopoli, 28 Novemba, 764 hivi) alikuwa abati aliyedhulumiwa kirefu na kaisari Konstantino V wa Bizanti na hatimaye kuuawa kwa sababu ya kuheshimu picha takatifu. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Waliozaliwa 715
Waliofariki 764
Wamonaki
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uturuki
Saturnini wa Toulouse

Saturnini wa Toulouse (Patras, Ugiriki, karne ya 3 - Toulouse, Galia, leo nchini Ufaransa, 257 hivi) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki katika mji huo hadi alipouawa katika dhuluma ya kaisari Decius kwa kutupwa chini kutoka mlimani.

Kadiri ya wanahistoria Wakristo. chini ya kaisari Decius (250 BK), Papa Fabian alituma maaskofu 7 kutoka Roma kwenda Gallia (Ufaransa wa leo) wakahubiri Injili: Grasyano huko Tours, Trofimo huko Arles, Paulo huko Narbonne, Saturnini huko Toulouse, Denis huko Paris, Austremoni huko Clermont na Martial huko Limoges. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Oškerová, Martina. 2014. "Zdeněk Jirotka: Saturnin Analysis of English translation by Mark Corner." Thesis, Masaryk University.
Sehnalová, Kamila. 2013. "Comparative Analysis of Czech, English and German Proverbs in Jirotka's Saturnin." Thesis, Charles Univeristy.

Viungo vya nje

The Golden Legend: The Life of Saint Saturnine

Waliofariki 257
Maaskofu Wakatoliki
Wamisionari
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Ugiriki
Watakatifu wa Ufaransa
Yakobo wa Sarug

Yakobo wa Sarug (kwa Kiaramu: ܝܥܩܘܒ ܣܪܘܓܝܐ, Yaʿquḇ Sruḡāyâ; Kurtam, leo nchini Uturuki, 451 hivi - Batnan daSrugh, leo nchini Uturuki, 29 Novemba 521), alikuwa askofu wa mji huo, mwanateolojia na mwanashairi pamoja.

Ni maarufu hasa kwa hotuba zake nyingi (zaidi ya 700) kwa lugha ya Kiaramu ambazo zina umbo la mashairi.

Ndiye mwakilishi muhimu zaidi wa Ukristo wa Kisiria baada ya Efrem wa Syria.

Kisha kufa akaheshimiwa mara na Waorthodoksi wa Mashariki na Wakatoliki kama mtakatifu na babu wa Kanisa. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Vyanzo
 
 Butts, Aaron Michael. 2016. The Christian Arabic transmission of Jacob of Serugh (D. 521): The Sammlungen. Journal of the Canadian Society for Syriac Studies 16:39-59.
 
 Schwartz, Daniel L. 2016. Discourses of Religious Violence and Christian Charity: The Christianization of Syria in Jacob of Sarug's On the Fall of the Idols. In Motions of Late  Antiquity: Essays on Religion, Politics, and Society in Honour of Peter Brown, edited by Jamie Kreiner and Helmut Reimitz, 129–49. Turnhout, Belgium: Brepols.
 A Homily of Mar Jacob of Serûgh on the Reception of the Holy Mysteries by Dom Hugh Connolly, OSB 

Waliozaliwa 451
Waliofariki 521
Maaskofu Wakatoliki
Washairi wa Uturuki
Watakatifu wa Uturuki
Mababu wa Kanisa
Iluminata wa Todi

Iluminata wa Todi (alifariki Massa Martana au Todi, Umbria, Italia, 320 hivi) alikuwa mwanamke anayeheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu bikira, pengine pia mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Novemba

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 320
Mabikira
Watakatifu wa Italia
Filomeno wa Ankara

Filomeno wa Ankara (alifariki Ankara, Galatia, katika Uturuki ya leo, 270/275) alikuwa Mkristo aliyekwenda Ankara kikazi akapata kufia dini yake huko katika dhuluma ya kaisari Aurelian kwa kutupwa motoni halafu kupigiliwa misumari miguuni, mikononi na kichwani 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi, na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 29 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 270
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Mirokle

Mirokle (karne ya 3 - karne ya 4) alikuwa Askofu wa Milano, Italia Kaskazini wakati wa kaisari Konstantino Mkuu kutoa Hati ya Milano ili kuruhusu Ukristo katika Dola la Roma.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Novemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Giuseppe Antonio Sassi, Baldassare Oltrocchi, Archiepiscoporum Mediolanensium series historico-chronologica, vol. I, Milano 1755, pp. 48-51
 Francesco Lanzoni, Le diocesi d'Italia dalle origini al principio del secolo VII (an. 604), vol. II, Faenza 1927, p. 1013
 Élisabeth Paoli, Les notices sur les évêques de Milan (IVe-VIe siècle), in « Mélanges de l'Ecole française de Rome. Moyen-Age, Temps modernes », tomo 100, nº1 (1988), pp. 221-222
 Charles Pietri, Luce Pietri (ed.), Prosopographie chrétienne du Bas-Empire. 2. Prosopographie de l'Italie chrétienne (313-604), École française de Rome, vol. II, Roma 2000, pp. 1509-1510
 Antonio Rimoldi, Mirocle, vescovo di Milano, santo, in Bibliotheca Sanctorum, vol. IX, coll. 501-50

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki karne ya 4
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Kastrisiani

Kastrisiani (alifariki karne ya 3) alikuwa askofu wa tatu wa Milano, Italia Kaskazini katikati ya karne ya 3.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Waliofariki karne ya 3
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Ajeriki

Ajeriki (Harville, 535 hivi - karibu na Verdun, Galia Kaskazini, leo Ufaransa, 588) alikuwa askofu wa mji huo.

Alisifiwa na rafiki yake askofu Gregori wa Tours.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 535
Waliofariki 588
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Rama

Rama ni mungu mmojawapo wa Wahindu ambaye anajulikana kama Maryada Purushottam, Mkuu wa Uungu. Katika Uhindu, wanaamini kuwa ni avatar wa mungu Vishnu na pia kama Mkuu wa Uungu.

Marejeo

Uhindu
Edmundi Campion

Edmundi Campion, S.J. (London, 24 Januari, 1540 – Tyburn, 1 Desemba 1581) alikuwa padri Mjesuiti kutoka Uingereza.

Baada ya kupewa upadrisho huko Praha, Ucheki, alijiunga na Wajesuiti na mwaka 1580 alitumwa kwao.

Mwaka uliofuata, akiwa anasoma Misa kwa siri alikamatwa na hatimaye alinyongwa na kukatwa vipandevipande.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius XI mwaka 1929 na mtakatifu na Papa Paulo VI mwaka 1976.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki tarehe 1 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
The most comprehensive and detailed scholarly reference today is Professor Gerard Kilroy's biography: Edmund Campion, A Scholarly Life London & New York: Routledge "Ashgate", 2015. ISBN 978-1-4094-0151-3

Vyanzo
Campion, Edmund. A Historie of Ireland, written in the yeare 1571., Dublin, 1633. Facsimile ed., 1940, Scholars' Facsimiles & Reprints, ISBN|978-0-8201-1191-9.
De Backer, Bibliothèque de la Compagnie de Jesus, pp. 98–102. (A complete list of Edmund Campion's works) , etc.
 Foley, Henry, S.J., Records of the English Province of the Society of Jesus. Vol. III. London: Burns and Oates (1878).
Guiney, Louise Imogen, Blessed Edmund Campion, New York: Benziger Brothers (1908)
Simpson, Richard, Edmund Campion: a Biography, London: Williams and Norgate (1867)
Simpson, Richard, Edmund Campion, (1867). Revised, edited and enlarged by Fr Peter Joseph, Gracewing/Freedom Press (2010) ISBN|978-0-85244-734-5
Waugh, Evelyn, Edmund Campion, London: Williams and Norgate (1935).  Sophia Institute Press (1996) ISBN|0-918477-44-1

Viungo vya nje

 
 Campion's Brag or Challenge to the Privy Council at Eternal Word Television Network website.
 Campion's Ten Reasons Proposed to His Adversaries for Disputation in the Name of the Faith . . . , (the Decem Rationes) eBook at Project Gutenberg, in English and Latin, translated by Joseph Rickaby, commentary by J.H.P., (1910).
  "Thames Valley Papists" from Reformation to Emancipation 1534–1829 by Tony Hadland (1992)

Waliozaliwa 1540
Waliofariki 1581
Mapadri
Wajesuiti
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Aleksanda Briant

Aleksanda Briant, S.J. (Somerset, 17 Agosti, 1556 – Tyburn, 1 Desemba 1581) alikuwa padri Mjesuiti kutoka Uingereza.

Baada ya kuacha ushirika wa Anglikana ili kujiunga na Kanisa Katoliki, alipata upadrisho huko Ufaransa mwaka 1578 akatumwa kwao alipofanya utume miaka 3. Alipokuwa gerezani alijiunga na Wajesuiti na hatimaye alinyongwa na kukatwa vipandevipande.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius IX mwaka 1929 na mtakatifu mwaka 1976 na Papa Paulo VI.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki tarehe 1 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Patron Saints Index: Saint Alexander Briant

Waliozaliwa 1556
Waliofariki 1581
Mapadri
Wajesuiti
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Rudolf Sherwin

Rudolf Sherwin (Rodsley, Derbyshire, 25 Oktoba, 1550 – Tyburn, 1 Desemba 1581) alikuwa padri wa Uingereza.

Mwaka mmoja baada ya kupata digrii ya pili aliacha ushirika wa Anglikana ili kujiunga na Kanisa Katoliki, alipata upadrisho huko Ufaransa mwaka 1577 alikwenda Roma alikokaa miaka 3, halafu akatumwa kwao alipofanya utume kwa siri miezi michache tu. 

Alipokuwa gerezani mwaka mzima aliongoa wengi na hatimaye alinyongwa na kukatwa vipandevipande. Maneno yake ya mwisho yalikuwa: "Iesu, Iesu, Iesu, esto mihi Iesus!".

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius IX mwaka 1929 na mtakatifu mwaka 1976 na Papa Paulo VI.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki tarehe 1 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
"Blessed Ralph Sherwin" in Lives of the English Martyrs Declared Blessed by Pope Leo XIII by Edward S. Keogh, Dom Bede Camm. Vol. 2 (1905).  (Vol. 1 has list of 63 martyrs and beatification decrees in English).
"www.ralphsherwin.com"  - site administered by the Sherwin Society.

Waliozaliwa 1550
Waliofariki 1581
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Danieli (Biblia)

Danieli (kwa Kiebrania na Kiaramu דָּנִיֵּאל – dāniyyēl) ni mhusika mkuu wa Kitabu cha Danieli kwenye Biblia. Wayahudi wanamwona kama mtu mwenye hekima kubwa, Wakristo na Waislamu wanamjua kama nabii. 

Katika simulizi la Kitabu cha Danieli yeye ni kijana Myahudi kutoka Yerusalemu anayekamatwa na mfalme Nebukadreza pamoja na wakazi wengine wa mji na kupelekwa uhamishoni Babeli. Hapo anamhudumia mfalme na wafuasi wake hadi wakati wa mfalme Koreshi wa Uajemi anayeshinda Babeli na kuwapa Wayahudi uhuru wao tena.

Wataalamu wa siku hizi wanaona kwamba kitabu si taarifa ya kihistoria bali masimulizi ya kishairi yaliyotungwa karne kadhaa baadaye katika mazingira ya mashambulizi ya wafalme Wagiriki katika nchi ya Israeli. Uwezekano mkubwa ni kwamba Danieli hakuwa mtu wa kihistoria bali mhusika katika masimulizi yanayolenga kujenga imani katika mazingira ya kiadui.

Hata hivyo, kuna miji sita ambako wenyeji wanaonyesha kaburi la Danieli. Maarufu zaidi liko huko Shushani, kusini mwa Iran.

Jina la Danieli linamaanisha "Mungu (El) ndiye hakimu wangu". Pamoja na huyo Danieli, mhusika katika kitabu chake, Biblia inataja watu walioitwa kwa jina hilo kwenye nafasi tatu nyingine:

 Kitabu cha Ezekieli (14:14, 14:20 na 28: 3) kinamrejelea Danieli mmoja mashuhuri aliyejulikana kwa hekima na haki. Katika aya ya 14:14, Ezekieli anasema juu ya nchi yenye dhambi ya Israeli kwamba "wajapokuwa watu hawa watatu, Nuhu, na Danieli, na Ayubu, kuwamo ndani yake, wangejiokoa nafsi zao wenyewe tu kwa haki yao". Katika sura ya 28, Ezekieli anamdhihaki mfalme wa Tiro, akiuliza kwa maneno ya kejeli, "wewe una hekima kuliko Danieli?" Kama kitabu cha Danieli si cha kihistoria, basi mwandishi wake anaonekana alichukua sura hii ya hadithi, mashuhuri kwa hekima yake, kutumika kama mhusika wake mkuu. 
 Ezra 8: 2 inamtaja kuhani aliyeitwa Danieli ambaye alitoka Babeli kwenda Yerusalemu na Ezra. 
 Daniel alikuwa mwana wa mfalme Daudi aliyetajwa kwenye 1 Mambo ya Nyakati 3: 1.

Marejeo

Vitabu juu yake

Viungo vya nje 
 Easton, Matthew George (1897). "Daniel" . Kamusi ya Biblia ya Easton (New and revised ed.). T. Nelson na Wanawe.
 

Wahusika wa Biblia
Viviana wa Roma

Viviana wa Roma (pia: Bibiana; alifariki Roma, labda 360) alikuwa mwanamke wa Roma ya Kale aliyeuawa kwa ajili ya imani yake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saint Bibiana - Patron Saints Index

Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Pimeni wa Roma

Pimeni wa Roma (alifariki Roma, karne ya 3 au karne ya 4) alikuwa padri wa Roma ya Kale aliyeuawa kwa ajili ya imani yake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Watu wa Roma ya Kale
Mapadri
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Kromasi wa Aquileia

Kromasi wa Aquileia (Aquileia, leo nchini Italia, 335/340 - 407 hivi) alikuwa askofu mkuu wa mji huo kuanzia mwaka 388 hivi hadi kifo chake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu na babu wa Kanisa.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Marejeo
 Pio Paschini,  Le vicende politiche e religiose del territorio friulano da Costantino a Carlo Magno (secc. IV-VIII), Memorie storiche forogiuliesi, Vol. 8, 1912, pag. 51-64.

Viungo vya nje
Chromatius at the Catholic Encyclopedia
Patron Saints: Chromatius
[https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/audiences/2007/documents/hf_ben-xvi_aud_20071205_en.html Papa Benedikto XVI about Chromatius

Waliozaliwa 340
Waliofariki 407
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Mababu wa Kanisa
Mandera (Chalinze)

Mandera ni kata ya Wilaya ya Chalinze katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61317 . Wakati wa makadirio ya watu kabla ya uchaguzi wa 2015, kata ilikadiriwa kuwa na wakazi wapatao  10,211  walioishi humo.

Marejeo
 
 
 
Wilaya ya Chalinze   
Kata za Mkoa wa Pwani
Agatha Christie

Agatha Mary Clarissa Christie (15 Septemba 1890 - 12 Januari 1976) alikuwa mwandishi wa riwaya za jinai kutoka nchini Uingereza. Vitabu vyake ni maarufu sana ulimwenguni kote, na zaidi ya nakala bilioni 4 ziliuzwa  ulimwenguni. Vitabu vyake vimetafsiriwa kwa lugha 103 tofauti. 

Riwaya zake ni juu ya mauaji na ugunduzi wake. Kwa kawaida ugunduzi ni kazi tata. Katika masimulizi yake kuna mpelelezi ambaye anajaribu kumkamata mwuaji akifauli mwishowe. 

Wahusika wanaorudia kupatikana katika hadithi ni Miss Marple na Hercule Poirot . Miss Marple ni mama mzee Mwiingereza anayezungumza na kila mtu. Watu hawadhani yeye ni mwerevu, lakini kila wakati yeye hutambua mtu mbaya ni nai. Hutumia mantiki kujua nani ana hatia ya mauaji. 

Hercule Poirot ni mtu wa ajabu, mpelelezi wa kibinafsi kutoka Ubelgiji anayeishi London . Anapenda kujua ni nani aliyefanya mauaji kwa kufikiria juu ya ushahidi wote. Hadithi za Poirot na Miss Marple zilifanywa kuwa vipindi vingi vya Runinga na filamu za sinema.

Christie pia aliandika tamthiliya. Moja inayoitwa The Mousetrap (Mtego wa Panya) ilianza kuonyeshwa zaidi ya miaka 60 iliyopita ikiwa ni tamthiliya ineyoendelea kwa muda mrefu duniani. 

Christie alizaliwa Torquay huko Devon, Uingereza. Yeye hakuenda shule. Alikupata masomo nyumbani akifundishwa na mamake aliyeamini watoto hasianze kusoma hadi wawe na umri wa miaka nane. Lakini Christie alijifundisha kusoma mwenyewe wakati alikuwa na miaka minne. Alisoma vitabu vingi na hivyo alijifunza kuwa mwandishi mzuri. Aliendelea kuwa mpiga piano mzuri na mwimbaji, pia. Alikuwa ameolewa mara mbili; alimzaa binti mmoja aliyeitwa Rosalind Hicks. 

Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia alijitolea kufanya kazi katika hospitali na katika duka la dawa. 

Mnamo 1971, aliheshimiwa na Malkia kwa kupewa cheo cha Kamanda wa Kike wa Order of the British Empire.

Christie aliaga dunia tarehe 12 Januari 1976 akiwa na umri wa miaka 85 katika nyumba yake ya Winterbrook kwenye parokia ya Cholsey huko Oxfordshire (zamani sehemu ya Berkshire). Amezikwa katika makaburi ya kanisa la St Mary's, Cholsey .

Kitabu cha Rekodi za Dunia za Guiness kinamtaja  Christie kama mwandishi wa riwaya zilizouzwa kushinda riwaya za mwandishi mwingine yeyote. Riwaya zake zimeuza karibu nakala bilioni 4. Vitabu vilichapishwa zaidi baada ya vile vya William Shakespeare na Bibilia .  Vitabu vyake vimetafsiriwa kwa angalau lugha 103.  Riwaya inayouzwa zaidi kwa Christie ni And then there were none iliyotolewa mara milioni 100.

Marejeo 

Waliofariki 1976
Waliozaliwa 1890
Waandishi wa Uingereza
Plataia

Plataia au Plataea () ulikuwa mji wa Ugiriki ya Kale, ulioko Ugiriki kusini, takriban kilomita 60 upande wa magharibi mwa Athens, kusini mwa Thebes. 

Plataia ilikuwa mji rafiki wa Athens na katika vita dhidi ya Waajemi jeshi la Plataia lilipigana pamoja na Waathens kama kwenye mapigano ya Marathon mnamo mwaka 490 KK. Mapigano ya Plataia yaliyotokea mnamo 479 KK karibu na mji yaliyeta ushindi wa mwisho wa Wagiriki dhidi ya Uajemi. 

Plataia iliharibiwa katika Vita ya Peloponnesi na Thebes na Sparta mnamo 427 KK ikajengwa upya mnamo 386 KK na kubomolewa tena 373 KK. 

Mji wa kisasa wa Plataies umejengwa karibu na magofu yake.

Marejeo 
 Herodotus, Histories, Kitabu cha Sita, kifungu cha 108-111.
 Thucydides, Historia ya Vita vya Peloponnesia, kwenye toleo la laini linapatikana

Viungo vya nje 
 
 The battle of Plataea
 Plataea and the Fifth-Century Boeotian Confederacy by I. A. F. Bruce

Miji ya Ugiriki
Ugiriki ya Kale
Amina Ally

Amina Ally Bilali (alizaliwa 23 Mei 2001) ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu akiichezea klabu ya wanawake ya Yanga SC Princess ya Tanzania na timu ya taifa ya Tanzania ya wanawake Twiga Stars.

Wanawake wa Tanzania
Wachezaji mpira wa Tanzania
Oppa Clement

Oppa Clement Sanga (alizaliwa mkoa wa Iringa, 14 Februari 2001), ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu akiichezea klabu ya wanawake ya Besiktas ya Uturuki na timu ya taifa ya Tanzania ya wanawake Twiga Stars.

Wanawake wa Tanzania
Wachezaji mpira wa Tanzania
Siku 16 za kupinga ukatili wa kijinsia

Siku 16 za kupinga ukatili wa kijinsia ni kampeni ya kimataifa ya kupinga ukatili dhidi ya wanawake. Kampeni hii hufanyika kuanzia tarehe 25 Novemba na kumalizika tarehe 10 Desemba ya kila mwaka kwa ajili ya kupinga ukatili na kutetea haki za wanawake. 

Siku hiyo ilianza kuadhimishwa rasmi mwaka 1991,siku hii inaongozwa na Kituo cha kimataifa cha Wanawake tarehe 10 ilichaguliwa rasmi kuwa siku ya kilele cha maadhimisho haya ikiambatana na siku ya haki za binadamu duniani.

Tangu mwaka 1991, zaidi ya asasi 6,000 na zaidi ya nchi 187 hushiriki katika maadhimisho haya.

Maadhimisho 
Siku hizi 16 za kupinga ukatili wa kijinsia huambatana na siku mbalimbali ambazo huadhimishwa ndani ya siku kumi na sita za mwezi Novemba na Desemba.
 Novemba 25 – Siku ya kupinga ukatili na unyanyasaji dhidi ya wanawake
 Novemba 29 – Siku ya kimataifa ya watetezi wa haki za wanawake
 Desemba 1 – Siku ya Ukimwi duniani
 Desemba 5 – Siku ya kujitolea duniani
 Desemba 10 – Siku ya Kimataifa ya haki za binadamu

Marejeo

Jamii

Sikukuu za Kimataifa
Haki za binadamu
Jinsia
Barkhad Abdi

Barkhad Abdi (alizaliwa Mogadishu, mkoa wa Banadir, Somalia, 1985) ni mwigizaji na mwongoza-sinema kutoka Somalia. Yeye alifanya uigizaji wake wa kwanza na muigizaji Tom Hank katika filamu ya Captain Phillips mwaka 2013. Yeye alipata umaarufu na heshima kwa filamu hii na hata alipata tuzo ya Muigizaji Bora katika uhusika wa usaidia kutoka Tuzo za Filamu za Chuo cha Briteni. Barkhad alipata kupendekezwa katikaTuzo za Chuo, Tuzo ya Duniani ya Dhahabu, na tunzo ya Chama cha Waigizaji wa Screen. Yeye alifanya uigizaji katika Eye in the Sky (2015), Good Time (2017) na Blade Runner 2049 (2017) pia. Barkhad ni maarufu kwa vipindi vya runinga kama mhusika mkuu katika kipindi cha runinga Castle Rock katika Hulu.

Maisha ya awali 
Wakati Abdi alipokuwa na miaka sita au saba, wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Somalia kuanza, Abdi na familia yake waliondoka Somalia na walihamia Yemen ili kujiunga na baba yake ambaye alikuwa mwalimu. Mwaka 1999, Abdi na familia yake walihamia tena Minneapolis, jimbo la Minnesota, kwa sababu Minneapois ilikuwa na jumuia mikubwa ya Wasomali. Kisha yeye akaenda akasoma katika Chuo kikuu cha Jimbo la Minnesota Moorhead. Maana ya  jina yake kwa lugha ya Kisomali ni “cistern” kama maji yanayowakilisha maisha. Kabla ya kuanza kazi katika tasnia ya filamu Abdi hufanya kazi ya kuendesha gari ya limousine na alikuwa DJ.

Kazi 
Abdi alianza tasnia ya filamu na filamu ya Captain Philips mwaka 2013. Yeye aliigiza kama haramia  aliitwa Abduwali Muse. Yeye aliajiriwa baada ya utafutaji wa ulimwenguni pote kwa mhusika mkuu Abdi na watu watatu wengine waliutaftaji wa kutoka watu mia saba katika mahojiano mwaka 2011 mjini Minneapolis. Yeye alipata dola 65,000 kwa filamu hizi na baada ya filamu ilimalizwa,Abdi alirudi kufanya kazi ya kuendesha limousine katika biashara ya kaka yake. Kwa kazi yake, Abdi alichaguliwa kwa Tuzo ya Chama cha Waigizaji wa Skrini, Tuzo ya Muigizaji Bora, Tuzo ya Chuo kwa Muigizaji Bora wa Kusaidia na Tuzo ya Globu ya dhahabu pia. Yeye alipata Tuzo ya BAFTA kwa Muigizaji Bora wa Kusaidia pia.

Mwaka 2015, Abdi alionekana katika kipindi cha Hawaii Tano-0, yeye kaimu mkuu wa zamani wa vita vya Roko Makoni. Mwaka huo alianza kufanya kazi kwenye filamu ya Trainwreck, ingawa hakuonekana kwenye filamu iliyomalizika. Alionekana pia katika Jicho la kusisimua la 2015 angani, akiigiza kama Jama Farah, na alikuwa na nafasi katika The Brothers Grimsby. Mwaka 2017 katika filamu The Pirates of Somalia, Abdi kaimu Msomali katika serikali. Yeye ni mtafsiri mitaa na alifanya kazi na mwandishi kutoka Canada wa habari anaitwa Jay Bahadur. Tabia yake alitasfiri mahojiano kati ya viongozi wakuu  wa maharamia wa ndani na Jay Bahadur, ambaye anarekodi motisha ya maharamia wa Kisomali katika wiki zinazoongoza kwa utekaji nyara wa Maersk Alabama.

Waigizaji filamu wa Somalia
Yohane Almond

Yohane Almond (Allerton, karibu na Liverpool, Uingereza, 1577 hivi – London, 5 Desemba 1612) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki. 

Baada ya kuhamia Ireland, aliingia seminari huko Roma, Italia, alipopata upadrisho mwaka 1598 kwa kengo la kurudi kwao kufanya uchungaji usioruhusiwa na serikali. 

Alirudi Uingereza mwaka 1602 alipofanya uchungaji kwa siri hadi alipokamatwa na kuuawa kikatili sana.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 15 Desemba 1929, halafu Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Summary of the Saint's life

Waliozaliwa 1577
Waliofariki 1612
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Asela wa Roma

Asela wa Roma (Roma, Italia, 334 hivi - Roma, 406 hivi) alikuwa bikira Mkristo wa mji huo aliyeishi tangu umri wa miaka 10 hadi uzeeni katika kufunga na kusali, kama alivyohimizwa na Atanasi wa Aleksandria.

Jeromu alimsifu sana na kumuita "Ua la Bwana".

Juu yake aliandika pia Paladi, askofu mwanahistoria aliyemtembelea katika chumba chake kidogo mjini. Toka huko alikuwa akiongoza monasteri. 
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 6 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Marejeo
 Dunbar, Agnes B.C. (1901). A Dictionary of Saintly Women. Volume 1. London: George Bell & Sons, pp. 85-86

Waliozaliwa 334
Waliofariki 406
Watu wa Roma ya Kale
Mabikira
Watakatifu wa Italia
Baraza la mawaziri Tanzania

Baraza la Mawaziri la Tanzania ni ngazi ya juu ya serikali au mkono wa utendaji wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika mfumo wa mgawanyo wa madaraka.

Baraza hili linaundwa na rais, makamu wa rais, rais wa Zanzibar, waziri mkuu na mawaziri wote wanaoongoza moja ya wizara za serikali .  Manaibu mawaziri si sehemu ya baraza. Mwanasheria Mkuu anashiriki katika mikutano ya baraza lakini hana haki ya kupiga kura katika mikutano hiyo.

Mikutano ya baraza huongozwa na Rais kama mwenyekiti, kama Rais hayupo basi mikutano hiyo huongozwa na Makamu wa Rais, na kama wote wawili hawapo mikutano hiyo huongozwa na Waziri Mkuu.

Serikali iliyopo ilitangazwa na John Pombe Magufuli, rais wa sita wa Tanzania baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2020 mnamo tarehe 6 Desemba 2020.

Marejeo

Tazama pia
Wizara za Serikali ya Tanzania*
Orodha_ya_Mawaziri_Wakuu_wa_Tanzania

Siasa ya Tanzania
Wabunge wa Tanzania 2020

Wabunge wa Tanzania ni wawakilishi wa taifa katika Bunge la Tanzania wakichaguliwa mara moja kila baada ya miaka mitano kuingia katika Bunge la Tanzania. Wananchi wanapiga kura katika majimbo yao. Pia, kuna viti maalum vya wanawake na wabunge hadi 10 wanaoteuliwa na Rais.

Vyama bungeni tangu 2020
Vyama vinavyofuata vina Wabunge waliochaguliwa katika uchaguzi wa 2020:

Wabunge wa Tanzania, kupangwa kwa majina

Marejeo

Siasa ya Tanzania
Bunge la Tanzania 2020
Leokadia wa Toledo

Leokadia wa Toledo (Toledo, Hispania, karne ya 3 - Toledo, 9 Desemba 304) alikuwa bikira Mkristo aliyeuawa katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
 Leocadia at the Catholic Encyclopedia
 Patron saints: Leocadia
 CatholicSaints
 Catholic.org
  Santa Leocadia
  Santa Leocadia

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 304
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Hispania
Siro wa Pavia

Siro wa Pavia (alifariki Pavia, Italia, karne ya 4) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo (Italia Kaskazini). 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni 9 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Hippolyte Delehaye, The Legends of the Saints (Dublin, Four Courts Press, 1955), 37.
N. Everett, "The Earliest recension of the Life of S. Sirus of Pavia (Vat. lat. 5771)", Studi Medievali  43 (2002), 857-957 (Latin text, Eng. trans., commentary).
N.Everett, Patron Saints of Early Medieval Italy AD c.350-800. History and Hagiography in Ten Biographies. PIMS / Durham University Press, 2016.

Viungo vya nje
Saint Siro
Saint Syrus of Pavia
12 September at Dominican Martyrology

 San Siro di Pavia
San Siro di Pavia at the Italian Wikipedia
 San Siro

Waliofariki karne ya 4
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Gorgonia wa Nazienzi

Gorgonia wa Nazienzi (alifariki 23 Februari 375) alikuwa mtoto wa Gregori Mzee na Nona, hivyo dada wa Gregori wa Nazianzo na Sesari wa Nazianzo. Aliishi huko Kapadokia, mkoa wa Dola la Roma katikati ya Uturuki wa leo.

Katika ndoa yake alizaa watoto wengiwengi na kuwaleta wote kwa Kristo pamoja na mume wake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu pamoja na familia yake yote ya asili.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake au tarehe 9 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 375
Watakatifu wa Uturuki
Bikira Maria wa Loreto

Bikira Maria wa Loreto ni jina mojawapo la Bikira Maria lililotokana na kijiji cha Loreto katika mkoa wa Marche, Italia ya Kati, kilichopata umaarufu kutokana na Basilika lililotembelewa na Wakatoliki wengi tangu karne ya 14. 

Ndani ya kanisa hilo kubwa iko nyumba ndogo inayosemekana kuwa nyumba ya Bikira Mariamu alipopokea ujumbe wa malaika kuwa atapata mimba (linganisha Luka 1). Kuna vyanzo vya kihistoria vinavyodokeza pale Nazareti kulikuwa na jengo dogo lililoheshimiwa kama "nyumba ya Bikira Mariamu". Katika karne ya 14, wakati wa vita katika Palestina ambako makanisa mjini Nazareti yaliharibiwa, mawe kutoka jengo hilo yalipelekwa kwanza hadi Dalmatia (Kroatia ya leo) na baadaye hadi Loreto. Hali halisi kuna matofali katika jengo hilo ndani ya kanisa ambayo yanaweza kutoka Palestina. Uhamisho huo wa matofali ulitekelezwa na familia moja iliyoitwa Angeli.   

Katika imani ya wenyeji malaika (kwa Kiitalia: angeli) walihamishia nyumba kutoka Nazareti. 

Kumbukumbu yake huadhimishwa tarehe 10 Desemba.

Tanbihi

Marejeo

Bikira Maria
Marche
Eulalia wa Merida

Eulalia wa Merida (Merida, Hispania, 292 - Merida, 304) alikuwa bikira anayeheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu mwenye sifa ya mfiadini pia.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 Blackburn and Holford-Strevens: Oxford Book of Days, entry for 10 December

Viungo vya nje 
 EULALIA of Merida from catholicforum
 Butler's Lives of the Saints – Saint Eulalia of Mérida from catholicforum
 Saint Eulalia at the Christian Iconography web site

Waliozaliwa 292
Waliofariki 304
Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Hispania
Mauro wa Roma

Mauro wa Roma (alifariki Roma, Italia, karne ya 4 hivi alikuwa mtoto wa Roma aliyeuawa kwa ajili ya imani yake ya Kikristo.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake ni tarehe 10 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 4
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Edmundi Gennings

Edmundi Gennings (Lichfield, Uingereza, 1567 – London, 10 Desemba 1591) alikuwa Mkristo wa Kanisa la Anglikana kabla hajajiunga na Kanisa Katoliki. 

Baada ya kuhamia Ufaransa, aliingia seminari kwa lengo la kurudi kwao kufanya uchungaji usioruhusiwa na serikali, akapewa daraja ya upadri (1590).

Hapo alirudi London lakini baada ya muda mfupi aliuawa kwa kunyongwa kikatili na kukatwa vipandevipande chini ya sheria.

Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Bishop Challoner, Memoirs of Missionary Priests and other Catholics of both sexes that have suffered death in England on religious accounts from the year 1577 to 1684 (Manchester 1803)

Waliozaliwa 1567
Waliofariki 1591
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Swithun Wells

Swithun Wells (Otterbourne, Hampshire, Uingereza, 1536 hivi – London, 10 Desemba 1591) alikuwa Mkristo wa Kanisa Katoliki ambaye aliuawa kwa kunyongwa kwa kuficha mapadri waliofanya utume nchini kinyume cha sheria.

Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Waliozaliwa 1536
Waliofariki 1591
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Polidori Plasden

Polidori Plasden (London, Uingereza, 1563 – London, 10 Desemba 1591) alikuwa Mkristo wa Kanisa la Anglikana kabla hajajiunga na Kanisa Katoliki. 

Baada ya kuhamia Ulaya bara, aliingia seminari kwa lengo la kurudi kwao kufanya uchungaji usioruhusiwa na serikali, akapewa daraja ya upadri huko Roma (1586).

Hapo alirudi Uingereza lakini baada ya miaka mitatu aliuawa kwa kunyongwa na kukatwa vipandevipande chini ya sheria.

Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Bishop Challoner, Memoirs of Missionary Priests and other Catholics of both sexes that have suffered death in England on religious accounts from the year 1577 to 1684 (Manchester 1803)

Viungo vya nje
"Decree Of The Sacred Congregation Of Rites, On The Introduction Of The Cause of Beatification or Declaration of Martyrdom, of Two Hundred And Sixty-One Venerable Servants Of God, Who Were Put To Death In England For The Faith"
Howell, David. "Every Drop of Blood the Seed of a Future Harvest", L'Osservatore Romano, 15 December 2010, p.8

Waliozaliwa 1563
Waliofariki 1591
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Eustasi White

Eustasi White (Louth, Uingereza, 1559 – London, 10 Desemba 1591) alikuwa Mkristo wa Kanisa la Anglikana kabla hajajiunga na Kanisa Katoliki. 

Baada ya kuhamia Ulaya bara, aliingia seminari kwa lengo la kurudi kwao kufanya uchungaji usioruhusiwa na serikali, akapewa daraja ya upadri (1588).

Hapo alirudi Uingereza lakini baada ya muda mfupi aliuawa kwa kunyongwa na kukatwa vipandevipande chini ya sheria.

Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Bishop Challoner, Memoirs of Missionary Priests and other Catholics of both sexes that have suffered death in England on religious accounts from the year 1577 to 1684 (Manchester 1803)

Viungo vya nje
Book review: St Eustace White, Elizabethan Priest and Martyr

Waliozaliwa 1559
Waliofariki 1591
Mapadri
Wafiadini Wakatoliki
Watakatifu wa Uingereza
Danieli wa Mnarani

Danieli wa Mnarani (Maratha, leo nchini Uturuki, 409 hivi - Adrianopoli, 493) alikuwa mmonaki ambaye alipata umaarufu kwa kuishi miaka 33 juu ya mnara karibu na Konstantinopoli.  

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 Dawes, Elizabeth & Baynes, Norman H. (1948), Three Byzantine Saints: Contemporary Biographies of St. Daniel the Stylite, St. Theodore of Sykeon and St. John the Almsgiver. London: B. Blackwell. Online version from Internet Medieval Sourcebook.

Viungo vya nje
St Daniel the Stylite Orthodox Icon and Synaxarion (December 11)
Orthodox Church in America - Lives of the Saints

Waliozaliwa 409
Waliofariki 493
Wamonaki
Mapadri
Wakaapweke
Watakatifu wa Uturuki
Maria Maajabu wa Yesu

Maria Maajabu wa Yesu, O.C.D. (Madrid, Hispania, 4 Novemba 1891 - La Aldehuela, 11 Desemba 1974) alikuwa mmonaki bikira anayeheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu bikira. 

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 10 Mei 1998 akamtangaza mtakatifu tarehe 4 Mei 2003.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 11 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Marejeo

Viungo vya nje 
 Hagiography Circle
 Saints SQPN
 Beatification homily
 Canonization homily

Waliozaliwa 1891
Waliofariki 1974
Mabikira
Wakarmeli
Wamonaki
Watakatifu wa Hispania
Vitoriko na Fushano

(walifariki Amiens, leo nchini Ufaransa, karne ya 3 hivi) walikuwa Wakristo wa mji huo waliofia dini yao.  

Inasemekana walitokea Roma, Italia kama wamisionari.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 11 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 3
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Watakatifu wa Ufaransa
Sabino wa Piacenza

Sabino wa Piacenza (Milano, Italia Kaskazini, 330 - Piacenza, Italia Kaskazini, 11 Desemba 420) alikuwa askofu wa mji huo kwa miaka karibu hamsini akivuta umati kwa Kristo na kupinga uzushi, hasa wa Ario.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 330
Waliofariki 420
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Castor na Pollux

Castor na Pollux walikuwa mapacha katika Mitholojia ya Kigiriki na mitholojia ya Kiroma. Pamoja wanaitwa Dioscuri . Walikuwa wana wa malkia Leda wa Sparta. Dada zao walikuwa mabinti mapacha Helena wa Troia na Klitemnestra . Castor na Pollux walibadilishwa kuwa kundinyota linalojulikana kwa jina Mapacha (ing. Gemini).  

Ingawa walikuwa mapacha walizaliwa na mababa wawili tofauti: Baba wa Castor alikuwa binadamu Tindareus, mfalme wa Sparta na hivyo Castor alikuwa binadamu pia akijulikana atakufa, wakati baba wa Pollux alikuwa mungu Zeus kwa hiyo alikuwa na tabia ya kimungu asiyeweza kufa. Katika masimulizi ya Wagiriki mama Leda alilala na mumewe na siku ileile alitongozwa na Zeus kuzini naye ilhali Zeus alifika kwa umbo la batamaji.

Moja ya hadithi maarufu zaidi kuhusu Castor na Pollux ni jinsi walivyopelekwa angani kuwa kundinyota. Wakati wa vita fulani Castor mwenye tabia ya kibinadamu aliuawa. Pollux alihuzunika kupita kiasi akamwomba Zeus amfanye Castor asife ambayo ilimaanisha Pollux atalazimika kukupungukiwa tabia yake ya kimungu. Hatimaye, Zeus alikubali ombi hilo, kwa kuwapeleka wote wawili angani kama nyota. Walipangwa kukaa nusu mwaka kenye mlima Olimpos pamoja na miungu wengine lakini nusu mwaka wangekaa katika himaya ya mauti.

Kujisomea
 "The Divine Twins in early Greek poetry". Robbins, Emmet. Thalia Delighting in Song: Essays on Ancient Greek Poetry. University of Toronto Press. 2013. pp. 238-253. 
 Lippolis, Enzo. "RITUALI DI GUERRA: I DIOSCURI A SPARTA E A TARANTO." Archeologia Classica 60 (2009): 117-59. www.jstor.org/stable/44367982.
 De Grummond, Nancy Thomson. "Etruscan Twins and Mirror Images: The Dioskouroi at the Door." Yale University Art Gallery Bulletin, 1991, 10-31. www.jstor.org/stable/40514336.

Viungo vya Nje

 Images of the Castor and Pollux in the Warburg Institute Iconographic Database 

Mitholojia ya Kigiriki
Aristoni wa Roma

(alifariki Fiumicino, karibu na Roma, Italia, karne ya 4 hivi) alikuwa Mkristo aliyeuawa kutokana na imani yake wakati wa dhuluma ya Dola la Roma.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao ni tarehe 13 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 4
Watu wa Roma ya Kale
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Antioko wa Sulcis

(alifariki Sulcis, Sardinia, leo nchini Italia) alikuwa Mkristo aliyepelekwa uhamishoni kwenye migodi ya kisiwa cha Sardinia na hatimaye kuuawa kutokana na imani yake.

Aliweza kutokea Mauretania au Kapadokia.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao ni tarehe 13 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Italia
Eustrasi na wenzake

Eustrasi na wenzake Ausensi, Eugeni, Mardari na Oreste (walifariki Armenia, 300 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa kwa ajili ya imani yao. 

Ndiyo sababu wanaheshimiwa na madhehebu mbalimbali kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 13 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi 

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 300
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Armenia
Watakatifu wa Uturuki
Judoki

Judoki (pia: Josse, Uzek; alifariki Neustria, leo Ufaransa, 669 hivi) alikuwa padri mkaapweke baada ya kukataa ufalme wa Bretagne.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), Bibliotheca Sanctorum (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Waliozaliwa karne ya 7
Waliofariki 669
Mapadri
Wakaapweke
Watakatifu wa Ufaransa
Autberi

Autberi (pia: Aubert; Haucourt, 600 hivi - Cambrai, leo Ufaransa, 669 hivi) alikuwa mmonaki, halafu askofu wa Arras na Cambrai kuanzia mwaka 633.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Desemba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
M. Le Glay, Cameracum christianum ou Histoire ecclésiastique du Diocèse de Cambrai, 1849, Imprimerie L.Lefort à Lille, page xii, bibliothèque de l'Université de Gand, numérisé par Google Books

Waliozaliwa 600
Waliofariki 669
Wamonaki
Wakolumbani
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Mkataba wa Schengen

Mkataba wa Schengen (kwa Kiingereza: Schengen Agreement; kwa Kifaransa: Accord de Schengen) ni makubaliano ya kimataifa huko Ulaya ambayo yanalenga kukomesha udhibiti wa mpaka uliopo kati ya nchi na nchi na pia ushirikiano katika mipaka ya nje kwenye ardhi kavu na majini. Haiathiri udhibiti wa forodha: hizo zinasimamiwa na Umoja wa Forodha wa Ulaya. 

Jina linatokana na mji wa Schengen nchini Luxemburg ambako mapatano yale yalitiwa sahihi. 

Raia wa nchi za wanachama wanaweza kusafiri bila vizuizi ndani ya eneo la Schengen bila kuomba visa au idhini ya makazi. Raia wa nchi zilizo nje ya eneo la Schengen kwa kawaida hupokea "Viza ya Schengen", ambayo pia inawapa haki ya kukaa katika nchi zote wanachama.

Wakati wa kuvuka mipaka ndani ya eneo la Schengen, inahitajika pia kuwa na kitambulisho. Kwa raia wa eneo la Schengen ni kitambulisho halali au Pasipoti, kwa raia kutoka nchi zilizo nje ya eneo la Schengen pasipoti halali na, ikiwa ni lazima, viza.

Eneo la Schengen
Nchi wanachama zote za Umoja wa Ulaya zinashiriki katika mkataba wa Schengen isipokuwa tano ambazo ni Bulgaria, Kipro, Romania na Eire. Kuna pia nchi ambazo si wanachama wa Umoja wa Ulaya zilizojiunga kama vile  Iceland, Liechtenstein, Norwei na Uswisi, pamoja na nchi ndogo ambazo ziko ndani ya nchi wanachama yaani Monako, San Marino na Mji wa Vatikani zinazotendewa kama wanachama. 

Kwa jumla kuna nchi wanachama 27 za mkataba wa Schengen.

Baada ya Uingereza kuondoka katika Umoja wa Ulaya tarehe 31 Desemba 2020, Gibraltar (eneo la ng'ambo la Uingereza ndani ya Rasi ya Iberia) iliungwa na mkataba wa Schengen mnamo 2021 ili kuepukana na vizuizi kwa wakazi wake wanaovuka mpaka na Hispania kila siku.

Udhibiti wa muda mpakani 

Hata kama udhibiti wa mpaka wa kawaida ulifutwa, udhibiti wa mpakani unaweza kurudiwa kwa muda kama nchi ni mwanachama na kuna sababu maalumu ya kufanya hivyo. 

Mifano ni:
 Wakati wa Mashindano ya Soka ya Ulaya mnamo 2008, Austria na Uswizi zilirudisha udhibiti wa mipaka mara kwa mara.
 Wakati wa mkutano wa G20 huko Ujerumani, udhibiti wa kawaida kwenye mipaka ya Ujerumani ulirejeshwa tena.
 Wakati wa janga la Covid19, udhibiti wa mipaka karibu katika nchi zote za Ulaya ulirejeshwa mnamo mwaka 2020.

Tazama pia 
 Ulaya
 Umoja wa Ulaya
 Umoja wa Forodha wa Ulaya

Marejeo

Viungo vya nje
 Agreement between the Governments of the States of the Benelux Economic Union, the Federal Republic of Germany and the French Republic on the gradual abolition of checks at their common borders – The Schengen Agreement
 Convention implementing the Schengen Agreement of 14 June 1985 between the Governments of the States of the Benelux Economic Union, the Federal Republic of Germany and the French Republic on the gradual abolition of checks at their common borders – Convention implementing the Schengen Agreement
 Schengen  – eurotopics
 The Schengen Area: collection of resources (texts, images, videos,...) – CVCE – Virtual Resource Centre for Knowledge about Europe
 The Schengen Acquis – EUR-Lex
Mkataba wa Schengen
Ulaya
Umoja wa Ulaya
Mashirika ya kimataifa
Umoja wa Forodha wa Ulaya

Umoja wa Forodha wa Ulaya (kwa Kiingereza: European Union Customs Union; kwa Kifaransa: Union douanière européenne) ni makubaliano kati ya nchi za Umoja wa Ulaya na nchi nyingine katika bara la Ulaya.

Kulingana na sheria za Jumuiya ya Forodha ya Ulaya, ushuru wa kuagiza bidhaa baina ya nchi za wanachama unafutwa na marufuku. Kwa upande mmoja, hii inatumika kwa uagizaji wa biashara na uuzaji wa bidhaa nje kwa kampuni na uagizaji wa binafsi na usafirishaji wa wasafiri wa binafsi. Hii haijumuishi bidhaa kama nishati, pamoja na petroli, dizeli, gesi, wala tumbaku, vinywaji na pombe na kahawa.

Nchi wanachama zina ushuru wa kawaida kwa forodha ya kuagiza bidhaa nje ya umoja wa forodha wa ulaya.

Sehemu ya Jumuiya ya Forodha ya Ulaya inajumuisha nchi za Umoja wa Ulaya pamoja na Norway, Sweden na Liechtenstein, iliyofupishwa kama "Eneo la Uchumi la Ulaya" (kwa Kiingereza: "European Economic Area", kwa Kifaransa: "Espace Economique Européen").

Tazama pia 
 Ulaya
 Umoja wa Ulaya
 Mkataba wa Schengen

Marejeo

Viungo vya nje 
 European custums Union (english)
 Espace economique european (french)

Ulaya
Umoja wa Ulaya
Mashirika ya kimataifa
Umoja wa Forodha wa Ulaya
Alvin and the Chipmunks: Chipwrecked

Alvin and the Chipmunks: Chipwrecked ni filamu ya vichekesho ya nchini Marekani iliyotoka mwaka 2011 na kuongozwa na Mike Mitchell na ni moja ya mfululizo wa filamu za katuni zinazojulikana kama  Alvin and the Chipmunks .Wahusika wakuu katika filamu hii ni  Jason Lee , David Cross , Jenny Slate,Justin Long, Matthew Gray Gubler, Jesse McCartney, Amy Poehler, Anna Faris, Christina Applegate .

Filamu hii ilizinduliwa mnamo tarehe 16 Desemba 2011 na kugharimu jumla ya dola za kimarekani milioni themanini ,Filamu nyingine katika mfululizo wa filamu hizi,filamu  ya  The Road Chip, ilizinduliwa mano mwezi Desemba 18 mwaka 2015.

Marejeo

Filamu za 2011
Filamu za Alvin and the Chipmunks
Filamu za 20th Century Fox
Filamu za Marekani
Jumuia ndogondogo za Kikristo

Jumuiya ndogondogo za Kikristo ni jumuia maalumu za Wakristo wa Kanisa Katoliki zilizoanzishwa na Mabaraza ya Maaskofu ya Tanzania na nchi nyingine, hasa za Afrika Mashariki, ili kutekeleza upendo katika maisha ya kila siku mitaani. 

Katika jumuia hizo waamini wanakutana ili kusoma Neno la Mungu na kusali pamoja na kushirikiana katika kukabili changamoto za mazingira yao.

Kufikia mwaka 2001 kulikuwa na jumuia zaidi ya 180,000 katika nchi tisa za AMECEA

Tazama pia
Jumuiya ya ibada za nyumba kwa nyumba

Tanbihi

Viungo vya nje
Small Christian Communities, pp. 97-109.
Basic Ecclesial Communities: Adelaide's 'new model of church'.
Committee on Basic Ecclesial Communities of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines. 

Kanisa Katoliki