LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Renée Roca

Renée Roca ni mchezaji wa kibingwa wa kutembea kwenye barafu na mchoraji kutoka Marekani. Alikuwa bingwa wa kitaifa wa Marekani mara tatu na washirika tofauti. Aliposhindana na mshirika wake Donald Adair, alikuwa bingwa wa kitaifa wa Marekani mwaka 1986. Baadaye alishirikiana na mwanamichezo wa Kirusi, Gorsha Sur, na pamoja walikuwa mabingwa wa kitaifa wa Marekani mwaka 1993 na 1995.

Kazi 
Katika kazi yake ya awali, Roca alishindana na Andrew Ouellette. Baadaye alifanya kazi na Donald Adair. Msimu wao wenye mafanikio zaidi ulikuwa 1985-86, ambapo walishinda 1985 Skate Canada International, 1985 Skate America, na taji la kitaifa la Marekani mwaka 1986. Alifanikiwa pia kufikia nafasi yake ya juu kabisa katika Mashindano ya Dunia, nafasi ya 6 katika Mashindano ya Dunia ya 1986. Msimu uliofuata, walishinda medali ya fedha ya Marekani. Adair aliamua kustaafu siku kumi kabla ya Mashindano ya Dunia ya 1987, jambo lililomshangaza Roca ambaye alikuwa anatumaini kufuzu kwa Michezo ya Olimpiki ya 1988.

Baada ya kumalizika kwa ushirikiano huo, Judy Blumberg na Brian Boitano walimsaidia Roca kuwa na Jim Yorke. Roca na Yorke walimaliza nafasi ya 4 katika Mashindano ya Marekani ya 1988, lakini walijiondoa kutoka kwenye hafla ya 1989.

Roca aliacha ushindani na kuanza kufanya kazi kama mchoraji wa kutembea kwenye barafu. Aliandaa mpango wa bure ambao Jill Trenary alitumia kushinda Mashindano ya Dunia ya 1990.

Mnamo mwaka wa 1990, mchezaji wa Kirusi, Gorsha Sur, ambaye alikuwa ameasi na kuingia Marekani mwezi uliopita, alishauriwa kuwasiliana na Roca na mchezaji wa Kibelgiji, Jirina Ribbens. Ribbens alisema, "Kati ya wachezaji wa kutembea kwenye barafu wa Marekani, mtindo wa Renee ni wa Kiafrika zaidi. Ana upekee wa kuvutia na mkorogo wa kimapokeo, kama mwanamitindo badala ya mchezaji wa muziki wa dansi." Roca na Sur walifanya kazi pamoja Detroit kwa wiki mbili na hivi karibuni walialikwa kufanya majaribio kwa waandalizi wa ziara na kushindana katika mashindano ya kitaaluma. Mwaka mmoja baadaye, Chama cha Kimataifa cha Kutembea kwenye Barafu kilibadilisha sheria zake za uhalali, kuruhusu wachezaji wa kitaalamu kurejea kama wachezaji huru ili kushindana katika Mashindano ya Dunia na Olimpiki; Sur alimshawishi Roca kurudi kwenye mashindano ya kitaalamu.
wanamichezo wa Marekani
Chuo Kikuu cha Jimbo la Kuban

Chuo Kikuu cha Jimbo la Kuban (kwa Kirusi: Кубанский государственный университет) ni Chuo kikuu cha umma cha Urusi huko Krasnodar. Ni moja ya vyuo vikuu vikubwa na vya zamani zaidi kusini mwa Urusi.

Historia
Chuo kikuu kilianzishwa mnamo 1920 huko Krasnodar. Rector wake wa kwanza aliyechaguliwa alikuwa Nikandr Marks, jenerali wa zamani wa jeshi la kifalme la Urusi, mwanahistoria na mtaalamu katika uwanja wa paleografia ya zamani ya Urusi. 

Mnamo 1994, chuo kikuu kilitambuliwa kama moja ya taasisi zinazoongoza za elimu ya juu nchini Urusi. Mnamo 2004 na 2005, chuo kikuu kiliorodheshwa kati ya taasisi 100 za juu za elimu ya juu nchini Urusi na kilitunukiwa Medali ya Dhahabu ya Ubora wa Ulaya. Mnamo 2008, Mikhail Astapov, mkuu wa zamani wa Idara ya Elimu ya Mkoa wa Krasnodar, aliteuliwa kuwa mkuu wa chuo kikuu. 

Chuo Kikuu cha Jimbo la Kuban kimekuwa kikitoa mafunzo kwa wataalam wa kigeni tangu 1970. Wahitimu wake wa kigeni wanatoka zaidi ya nchi 120. Hivi sasa, chuo kikuu kinaendelea kusomesha wanafunzi kutoka Asia, Amerika, Afrika na Ulaya.

Tanbihi 

vyuo vikuu vya Urusi
Barbara Roles

Barbara Ann Roles (majina ya ndoa: Pursley, Williams, alizaliwa Aprili 6, 1941) ni mchezaji wa kandanda wa Marekani wa zamani ambaye kwa sasa anafanya kazi kama kocha. Yeye ni mshindi wa medali ya shaba ya Olimpiki ya mwaka 1960 na bingwa wa kitaifa wa Marekani wa mwaka 1962.

Maisha binafsi 
Barbara Ann Roles ni binti Carl A. Roles. Alikuwa ameolewa baada ya kustaafu mnamo mwaka 1960. Binti yake, Shelley Pursley Boatright, alizaliwa Juni 24, 1961. Mnamo mwaka 1962, alijifungua mtoto wa kiume, Ronald Dean Pursley Chorak. Alimchagua jina lake la kati kwa heshima ya mwalimu wake, Deane McMinn, ambaye alifariki katika ajali ya ndege ya mwaka 1961. Yeye ni mama wa kambo wa mchezaji wa kandanda wa Marekani, Scott Williams.

Kazi 
Roles alishinda taji la U.S. la vijana mnamo 1958. Mwaka uliofuata, alishinda medali ya shaba kwa watu wazima na akateuliwa kwa Mashindano ya Dunia kwa mara ya kwanza, ambapo alimaliza wa tano. Baada ya kushinda fedha kwenye Mashindano ya U.S. ya 1960, alitumwa kwenye Olimpiki ya Majira ya Baridi ya 1960 na Mashindano ya Dunia ya 1960. Alishinda medali ya shaba kwenye mashindano yote mawili. Alistaafu baada ya msimu huo na kuanzisha familia.

Roles alitakiwa kurudi kutoka kustaafu baada ya ajali ya Ndege ya Sabena 548, ambayo ilisababisha kifo cha timu nzima ya mchezo wa U.S. ya 1961. Alikubali na akashinda medali ya dhahabu kwenye Mashindano ya U.S. ya 1962, akifanya kuwa mwanamichezo wa kwanza kushinda mataji ya kitaifa ya U.S. kwenye viwango vya novice, vijana, na wakubwa. Roles alikuwa mwanamichezo pekee kufanikisha hilo hadi Kimmie Meisner alipofanya mafanikio kama hayo mnamo 2007. Alikosa msimu ufuatao ili kujifungua mtoto wake wa pili.

Roles alirudi kwenye mashindano kujaribu kufuzu kwa Olimpiki ya Majira ya Baridi ya 1964, lakini alimaliza wa tano kwenye mashindano ya kitaifa na kushindwa kuingia kwenye timu. Akaanza kazi ya ufundishaji mnamo 1964. Wanafunzi wake walikuwa pamoja na Lisa-Marie Allen, Wendy Burge, Nicole Bobek, Brian Pockar, Vikki DeVries, Geoffry Varner na Scott Williams.

wachezaji mira wa Marekani
wanawake wa Marekani
Jeradi wa Macon

Jeradi wa Macon (kwa Kifaransa: Gérard, Gérald, Girard o Gérard; Ubelgiji au Uholanzi, karne ya 9 - 958 hivi) alikuwa mmonaki, halafu askofu wa 20 wa Macon, Ufaransa, kwa miaka 40 hadi mwaka 927 alipokwenda kuishi upwekeni katika msitu wa Brou, karibu na Bourg-en-Bresse.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 9
Waliofariki 958
Wamonaki
Maaskofu Wakatoliki
wakaapweke
Watakatifu wa Ufaransa
Bona wa Pisa

Bona wa Pisa (Pisa, Italia, 1156 - 29 Mei 1207) alikuwa bikira aliyemfuata tangu ujanani Yesu Kristo katika familia ya kiroho ya Waaugustino kwa kuhiji mara kadhaa Roma, Nchi takatifu na hasa Santiago de Compostela pamoja na kuhudumia waliokwenda huko.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 29 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo 
Attwater, Donald and Catherine Rachel John. The Penguin Dictionary of Saints. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. .

Viungo vya nje

Saint Bona of Pisa at  Patron Saints Index
Bona of Pisa at Saints - May

Waliozaliwa 1156
Waliofariki 1207
Mabikira
waaugustino
Watakatifu wa Italia
GCompris

GCompris ni mkusanyo wa michezo ya kufunza watoto wenye umri wa miaka 2 hadi 10. GCompris ya kwanza iliandikwa na lugha C na Python na ilitumia GTK+, lakini kutoka mwaka 2014 imeandikwa tena na C++ na QML na inatumia Qt. GCompris ni programu huru na wazi na inatumia leseni ya AGPL-3.0-only.

Kwa lugha ya Kifaransa, jina GCompris likitamkwa J'ai compris  linamaanisha "nimeelewa".

Inaweza tumika kwa Linux, BSD, macOS, Windows na Android.

Historia ya kuitengeneza 

Bruno Coudoin aliandika programmu ya kwanza mwaka wa 2000. Kutoka mwanzo ilikuwa programmu huru na wazi, na iliweza kuptaikana kutoka mtandao. Watengenezaji wanapenda programmu ya kusomesha inaweza kutumikana kwa Linux.  Watu wameongeza sanaa na michezo kwa GCompris, na sasa kuna mitendaji zaidi ya 150.

Tanbihi 

programu za kompyuta
Yuliya Safina

Yuliya Vasilyevna Safina (kwa Kirusi: Юлия Васильевна Сафина, alizaliwa 1 Julai 1950) ni mchezaji wa mpira wa mkono wa Urusi ambaye amestaafu. Alijishindia medali za dhahabu pamoja na timu ya Umoja wa Kisovyeti katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka 1980 na Mashindano ya Dunia ya mwaka 1982.

wachezaji wa Urusi
Kelly Kovach Schoenly

Kelly Kovach Schoenly ni kocha wa mchezo wa softball wa Marekani na pia alikuwa mchezaji wa softball. Amekuwa kocha mkuu wa softball katika chuo kikuu cha Ohio State tangu Juni 2012. Awali alikuwa kocha mkuu wa softball katika chuo kikuu cha Miami (Ohio) kutoka 2006 hadi 2012. Pia amewahi kuwa kocha msaidizi katika vyuo vikuu vya Michigan na Penn State.

Kovach Schoenly alikuwa mchezaji wa softball wa chuo kikuu cha Michigan kuanzia 1992 hadi 1995. Alichaguliwa kama mchezaji wa kwanza wa timu ya kwanza ya NFCA All-American mnamo 1995 na CoSIDA Academic All-American kwa mwaka wa masomo 1994–1995. Pia aliteuliwa kuwa Mchezaji Bora Mpya wa Msimu wa Big Ten Conference mnamo 1992 na Mchezaji Bora wa Msimu wa Big Ten Conference kwa miaka 1992 na 1995.

Miaka ya Awali 
Kovach Schoenly alikulia magharibi mwa Pennsylvania na alikuwa akicheza softball, mpira wa kikapu, na mpira wa wavu katika shule ya upili ya Baldwin iliyoko nje kidogo ya mji wa Pittsburgh. Mnamo mwaka wa 2012, alitunukiwa heshima ya kuingizwa katika Ukumbi wa Maarifa wa Western Pennsylvania Interscholastic Athletic League (WPIAL).

Binafsi 
Kovach Schoenly ameolewa na mchezaji wa tenisi Doug Schoenly. Wanayo mtoto wa kike, Danielle.
wachezaji wa Marekani
watu walio hai
Dominik Szoboszlai

Dominik Szoboszlai alizaliwa tarehe 25 Oktoba 2000, ni mchezaji wa soka kutoka Hungaria anayesakata dimba katika nafasi ya kiungo wa timu ya ligi kuu Uingereza ya Liverpool, na pia ni nahodha wa timu ya taifa ya Hungaria.

Akitokea kwenye timu ya vijana, Szoboszlai alifanya mwanzo wake wa kikosi cha wakubwa mwaka 2017 na klabu ya Austria ya FC Liefering, ambayo ni timu ya akiba ya Red Bull Salzburg. Januari 2018, Szoboszlai alianza kuchza katika klabu ya wakubwa, na kuwa mmoja wa wachezaji wa kuanza katika msimu wa 2018–19. Baada ya misimu mitatu, ambapo alisaidia klabu yake kushinda mataji matatu ya ligi ya ligi na makombe ya ndani, Januari 2021, Szoboszlai alihamia Ujerumani kujiunga na RB Leipzig, klabu inayohusishwa na Red Bull Salzburg, kwa ada iliyoripotiwa kuwa €20 milioni, na kumfanya kuwa mchezaji wa Kihungari mwenye thamani kubwa zaidi kuwahi kutokea. Katika misimu yake mitatu katika klabu hiyo, alisaidia timu yake kushinda mataji mawili ya DFB-Pokal. Julai 2023, alijiunga na Liverpool baada ya kulipa kifungu cha kuachiliwa cha €70 milioni, kumfanya kuwa usajili wa nne wenye gharama kubwa zaidi katika historia ya klabu hiyo.

Marejeo 

Waliozaliwa 2000
Watu walio hai
Wachezaji mpira wa Hungaria
Wachezaji wa Liverpool FC
Denny Vrandečić

Zdenko "Denny" Vrandečić (alizaliwa Stuttgart, Ujerumani, 27 Februari 1978) ni mwanasayansi wa kompyuta kutoka Korasia. 

Alikuwa msanidi mshirika wa Semantic MediaWiki na Wikidata, msanidi mkuu wa mradi wa Wikifunctions, na mfanyakazi wa Wikimedia Foundation akiwa kiongozi wa miradi maalum, na miradi iliyopangwa kufanyika mbeleni. Alichapisha moduli katika mchezo wa kuigiza wa Kijerumani The Dark Eye.

Anaishi katika eneo la San Francisco Bay huko California, Marekani.

Elimu 
Vrandečić alihudhuria shule ya upili ya Geschwister-Scholl huko Stuttgart na tangu mwaka 1997 alisomea sayansi ya kompyuta na falsafa katika Chuo Kikuu cha Stuttgart. Alipokea shahada yake ya uzamili mwaka 2010 katika Taasisi ya Teknolojia ya Karlsruhe (KIT), ambapo alikuwa msaidizi wa utafiti katika Kikundi cha tafiti na Usimamizi wa Maarifa katika Taasisi ya Sayansi ya Kompyuta ya Matumizi na Lugha za Maelezo (AFIB), pamoja na Rudi Studer, kutoka mwaka 2004 hadi 2012. Mwaka 2010, alitembelea Chuo Kikuu cha Kusini mwa California (ISI).

Kazi na Tafiti
Vrandečić ameshiriki katika misingi ya utoaji wa maarifa, tafiti za data, ushirikiano mkubwa kwenye mitandao, na Wavuti. Katika mwaka 2012/2013, alikuwa meneja wa mradi wa Wikidata (mradi ndugu wa Wikipedia) katika Wikimedia Ujerumani. Pamoja na Markus Krötzsch (ambaye pia alikuwa KIT katika kikundi cha Usimamizi wa Maarifa), yeye ni mwendelezaji mshirika wa Semantic MediaWiki (SMW), ambayo pia ilikuwa chanzo cha msukumo wa Wikidata.

Mwaka 2013, Vrandečić alifanya kazi kama mwanafalsafa wa ontolojia Google kwenye Google Knowledge Graph, msingi wa uchakataji wa maarifa unaotumiwa na Google kukusanya matokeo ya injini ya utafutaji na maelezo ya kimantiki kutoka vyanzo mbalimbali. Mnamo Septemba 2019, Vrandečić alitangaza kwamba anachukua jukumu jipya katika idara ya maendeleo ya Google kama Wikimedian in Residence, ambayo ilijumuisha kazi ya kuelezea miradi ya Wikimedia kwa wafanyikazi wengine. 

Mnamo Julai 2020, aliondoka Google na kujiunga na Wikimedia Foundation, ambapo amehusika katika ujenzi wa Wikifunctions na Abstract Wikipedia. Inalenga kutumia data iliyopangwa kutoka Wikidata ili kuunda jukwaa la maarifa linaloendeshwa kwa lugha nyingi na mashine. Katika mchango wake wa insha katika uchapishaji wa Wikipedia wa maadhimisho ya miaka 20, Wikipedia @ 20 - Stories of an Unfinished Revolution, anafafanua hoja za kiufundi katika lugha, kubwa na hata ndogo yakiwa ndani ya matoleo ya Wikipedia.

Vrandečić ni mmoja wa waanzilishi na wasimamizi wa Wikipedia ya Kikroeshia. Mnamo 2008, alihudumu kama mkuu wa programu ya kisayansi ya Wikimania. Vrandečić alihudumu katika Bodi ya Wadhamini kuanzia 2015 hadi 2016

Maisha binafsi
Vrandečić ana uraia wa Croatia na Marekani. Anaishi na mkewe na binti yake katika eneo la Bay.

Marejeo

Viungo vya nje

Watu walio hai
watu wa Wikipedia
mabingwa wa kompyuta
Waliozaliwa 1978
Wanasayansi wa Kroatia
Wanasayansi wa Marekani
Silivi wa Toulouse

Silivi wa Toulouse (pia: Silvius, Sylvius, Sylve, Selve; karne ya 4 - 400 hivi) alikuwa kwa miaka 40 askofu wa 4 wa mji huo

Alikuwa wa kwanza kuheshimu kaburi la Saturnini wa Toulouse kwa kujenga basilika juu yake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 31 Mei.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 400
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Wistani

Wistani (pia Wigstan, Wystan; alifariki Lichester, 840 hivi) alikuwa mfalme wa Mercia, leo nchini Uingereza ambaye alipinga ndoa ya malkia, mama yake, na ndugu wa karibu, ambaye alimuua kwa sababu hiyo . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 
 Walker, Ian, Mercia and the Making of England.
 Yorke, Barbara, Kings and Kingdoms of Early Anglo-Saxon England. London: Seaby, 1990. 
 Zaluckij, Sarah, Mercia: the Anglo-Saxon Kingdom of Central England. Logaston: Logaston Press, 2001. 

Waliofariki 840
wafalme na malkia wa Uingereza
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uingereza
Floro wa Lodeve

Floro wa Lodeve (pia: Flour, Florus, Fleuret, Floret au Flouret; alifariki Lodeve, Ufaransa, karne ya 4 hivi) alikuwa Mkristo anayeheshimiwa hadi leo kama mtakatifu ingawa habari zake hazijulikani kwa hakika .

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Book of Saints, 2015: St Augustine's Abbey. Aeterna Press  (online version)
 Alban Butler: Leben der Väter und Märtyrer nebst anderen vorzüglichen Heiligen, Volume 16. Müller 1825 (online version)

Viungo vya nje 
 Diocese of Saint-Flour: Saint Flour  
 Alleuze: Florus 
 CatholicSaints.info: Saint Florus of Lodève
 Saint Florus, diocèse de Saint-Flour 

Waliofariki karne ya 4
Watakatifu wa Ufaransa
Ronano

Ronano (aliishi karne ya 7 hivi) alikuwa askofu sehemu za Quimper (Bretagne, leo nchini Ufaransa) lakini alitokea Ireland akaishi kama mkaapweke msituni. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo 
Vyanzo vikuu

Vita S. Ronani (BHL 7336), ed. "Vita S. Ronani," Catalogus codicum hagiographicorum Latinorum in Bibliotheca Nationali Parisiensi. 4 vols: vol. 1. Brussels, 1889–93. pp. 438–58.

Vyanzo vingine

Marejeo mengine

Viungo vya nje 
Route of the Troménie
 The Life of Saint Ronan by Albert Le Grand, 1636 – In French, this gives a general sketch of the saint's life and covers the charge of lycanthropy.
 The Legend of Saint Ronan by Hersart La Villemarqué, 1839 – In the local Breton dialect of French, this later tract adds details like those relating to Ronan's wife.

Wakaapweke
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ireland
Watakatifu wa Ufaransa
Yohane Mbatizaji Scalabrini

Yohane Mbatizaji Scalabrini (Fino Mornasco, Como, 8 Julai 1839 – Piacenza, 1 Juni 1905) alikuwa askofu mmojawapo wa Kanisa Katoliki huko Italia Kaskazini na mwanzilishi wa mashirika ya Wamisionari wa Mt. Karolo na Masista Wamisionari wa Mt. Karolo kwa ajili ya wahamiaji nchini Marekani. 

Alistawisha jimbo la Piacenza kwa kila namna, aking'aa kwa juhudi zake kwa ajili ya mapadri, wakulima na wafanyakazi wenye kipato cha chini.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 9 Novemba 1997 na Papa Fransisko alimtangaza mtakatifu tarehe 9 Oktoba 2022.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

 Hagiography Circle
 Scalabriniani
 Saints SQPN
 Catholic Hierarchy
 Santi e Beati
 Suore Missionarie di San Carlo Borromeo 

Waliozaliwa 1839
Waliofariki 1905
Maaskofu Wakatoliki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Wido wa Acqui

Wido wa Acqui (Melazzo, 1004 - Acqui Terme, 2 Juni 1070) anakumbukwa kama askofu wa mji huo wa Italia Kaskazini kuanzia mwaka 1034 hadi kifo chake. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kuaga dunia.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi 

Waliozaliwa 1004
Waliofariki 1070
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Hilari wa Carcassonne

Hilari wa Carcassonne (aliishi karne ya 6) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo wakati Wavisigoti walieneza Uario katika eneo hilo waliloliteka.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki karne ya 6
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Jenesi wa Clermont

Jenesi wa Clermont (kwa Kilatini: Genesius; kwa Kifaransa: Genes; alifariki Clermont-Ferrand, Ufaransa wa leo, 662 hivi) alikuwa askofu wa 21 wa mji huo, katika mkoa wa Akwitania, kuanzia mwaka 656 hadi kifo chake.

Pamoja na kupigania maadili, alijenga monasteri ikiwa na hoteli na kanisa alipozikwa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu .

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Dictionary of Saints, John J. Delaney, 2003.
 De S. Genesio episcopo Claromonte in Arvernia, in Acta Sanctorum Iunii, vol. I, Parigi-Roma 1867, pp. 322-324
 Louis Duchesne, Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol. II, Paris 1910, p. 37
 Dictionnaire d'archéologie chrétienne et de liturgie, Tome III, deuxième partie, Paris 1914, col. 1919
 Paul Viard, Genesio, vescovo di Clermont, santo, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. VI, coll. 119-120

Maaskofu Wakatoliki
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ufaransa
Morandi wa Cluny

Morandi wa Cluny, O.S.B. (Worms, Ujerumani, 1050 hivi; Altkirch, leo nchini Uswisi, 1115), alikuwa padri ambaye, baada ya kuhiji Santiago de Compostela (Hispania), alijiunga na monasteri ya Cluny (Ufaransa).

Morandi alitumwa na abati Hugo wa Cluny kwanza Auvergne, halafu karibu na Basel alipotawa hadi mwisho wa maisha yake. 

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 G.M. Cantarella, I monaci di Cluny, Einaudi, Torino, 1997;
 J. Huizinga, L'autunno del Medioevo, Newton-Compton, Roma, 1997;
 J. Le Goff, L'uomo medievale, Laterza, Bari, 1999;

Waliozaliwa 1050
Waliofariki 1115
Mapadri
Wamonaki
Wabenedikto
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Ujerumani
watakatifu wa Uswisi
Kono wa Diano

Kono wa Diano, O.S.B. (Teggiano, Italia Kusini, karne ya 12 - Montesano sulla Marcellana, karne ya 13) alikuwa Mkristo ambaye tangu utotoni alifanya toba, akatoroka nyumbani ili kuwa mmonaki wa Kibenedikto, hadi alipofariki bado kijana. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu. Heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Pius IX tarehe 27 Aprili 1871.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi 

Waliozaliwa karne ya 12
Waliofariki karne ya 13
Wamonaki
Wabenedikto
Watakatifu wa Italia
Pedrog

Pedrog (kwa Kiwelisi; pia: Petroc, Petrocus, Petrek, Perreux; 468 hivi - 564 hivi) alikuwa mwanamfalme na mmonaki wa Welisi, halafu mmisionari huko Cornwall alipokuwa ameanzisha monasteri na shule yake).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waanglikana na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo
 Doble, G. H. (1938) Saint Petrock, a Cornish Saint; 3rd ed. [Wendron: the author]
 Doble, G. H. (1965) The Saints of Cornwall: part 4. Truro: Dean and Chapter; pp. 132–166
 Jankulak, Karen (2000) The Medieval Cult of St. Petroc Boydell Press (19 Oct 2000) 
 
 Orme, Nicholas (2000) The Saints of Cornwall Oxford: U. P. (6 Jan 2000) 
 Stacey, Robin Chapman, review of Karen Jankulak. "The Medieval Cult of St. Petroc" Albion: A Quarterly Journal Concerned with British Studies, Vol. 34, No. 1 (Spring, 2002), pp. 180–181

Viungo vya nje
 "St. Petroc March", Coldstream Guards

Waliozaliwa 468
Waliofariki 564
Wamonaki
mapadri
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Uingereza
Watakatifu wa Wales
Walter wa Servigliano

Walter wa Servigliano (kwa Kiitalia: Gualtiero; alifariki Servigliano, Italia ya Kati, 1250 hivi) alikuwa mkaapweke ambaye hatimaye alianzisha huko monasteri .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Juni..

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 1250
wakaapweke
watawa waanzilishi
Wamonaki
Watakatifu wa Italia
Nikola na Trano

Nikola na Trano (waliishi karne ya 12 hivi) walikuwa wakaapweke katika kisiwa cha Sardinia, katika Italia ya leo. 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 4 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Eritrean Liberation Front

Eritrean Liberation Front (ELF) (Tigrinya: Eritrea Liberation Front; Kiarabu: جبهة التحرير الإريترية; Kiitalia: Fronte di Liberazione Eritreo), iliyojulikana kama Jebha, ilikuwa vuguvugu kuu la kudai uhuru nchini Eritrea ambalo lilitafuta uhuru kutoka na Ethiopia mwanzoni mwa miaka ya 1970. 

Ilianzishwa mwaka 1960 baada ya Mfalme wa Ethiopia Haile Selassie kukiuka azimio la Umoja wa Mataifa la mwaka 1952 lililoihakikishia Eritrea haki ya kuwa na serikali inayojitawala. 

Mwaka 1962, serikali ya Ethiopia ilibatilisha bunge la Eritrea na kuinyakua rasmi Eritrea. Vuguvugu la kujitenga la Eritrea lilipanga Muungano wa Ukombozi wa Eritrea mwaka wa 1961 na kupigana Vita vya Uhuru wa Eritrea. ELF ilianzishwa na Idris Muhammad Adam na wasomi wengine wa Eritrea kama vuguvugu la msingi la Pan Arab huko Kairo kama vile Misri na Sudani. Hata hivyo, mvutano kati ya Waislamu na Wakristo katika ELF pamoja na kushindwa kwa ELF kuepusha mashambulizi ya Ethiopia ya 1967-1968 kulivunja ELF kwa ndani, na kusababisha kugawanyika. 

Kufikia katikati ya miaka ya 1970, ELF na Eritrean People's Liberation Front (EPLF), vuguvugu la ukombozi wa kimawazo la Mao, vilikuwa vuguvugu kuu la ukombozi nchini Eritrea. EPLF hatimaye iliishinda ELF kama vuguvugu la msingi la uhuru wa Eritrea kufikia 1977.

Historia ya Eritrea
Historia ya Ethiopia
Utakaso

Utakaso ni mchakato wa kufanya mtu au kitu kuwa safi, bila mambo ya kigeni na/au uchafuzi, na unaweza kurejelea mambo mbalimbali, hasa upande wa dini.

Dini
Eutiki wa Como

Eutiki wa Como (482 - 5 Juni 539) anakumbukwa kama askofu wa 8 wa Como (Italia Kaskazini) aliyejulikana kwa kupenda sala na kukaa peke yake na Mungu hata baada ya kupewa daraja hiyo ya juu. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 Siro Borrani, Il Ticino Sacro. Memorie religiose della Svizzera Italiana raccolte dal sacerdote Siro Borrani prevosto di Losone, Tip. e Libreria Cattolica di Giovanni Grassi, Lugano 1896
 Adriano Caprioli, Antonio Rimoldi, Luciano Vaccaro (a cura di), Diocesi di Como, Editrice La Scuola, Brescia 1986
 Luciano Vaccaro, Giuseppe Chiesi, Fabrizio Panzera, Terre del Ticino. Diocesi di Lugano, Editrice La Scuola, Brescia 2003

Waliozaliwa 482
Waliofariki 539
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Franko wa Assergi

Franko wa Assergi (Roio, Abruzzo, 1155 hivi – karne ya 13) alikuwa kwanza mmonaki Mbenedikto wa Italia, halafu akaenda kuishi upwekeni kwa unyenyekevu na malipizi katika pango la mlima. 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 1155
Waliofariki karne ya 13
wamonaki
Wabenedikto
Wakaapweke
Watakatifu wa Italia
Kata

Kata (kwa Kiingereza ward) ni ngazi ya chini ya utawala wa nchi. 

Kata ziko chini ya wilaya (district) na kila wilaya huwa na kata kadhaa. 

Nchini Tanzania afisa mtendaji wa kata huitwa pia Katibu Kata. 

Ndani ya kila kata kuna vijiji au kama ni kata ya mjini kuna mitaa ndani yake.

Ndani ya Jamhuri ya Watu wa Zanzibar kata huitwa "shehia".

Ugawaji wa nchi
Maji ya ndani

Maji ya ndani (kwa Kiingereza: "internal waters") katika sheria za kimataifa ni mito, maziwa na sehemu ya bahari vinavyomilikiwa na nchi kama inavyomiliki maeneo ya bara.

Tanbihi

Vyanzo
UN Convention on the Law of the Sea

Sheria
Petro Spano

Petro Spano (kwa Kiitalia: Pietro Spanò; Calabria, Italia Kusini, karne ya 11 – Ciano, Calabria, karne ya 12) alikuwa mkaapweke wa Ukristo wa Mashariki maarufu wa ufukara na moyo wa toba, halafu mwanzilishi wa monasteri ya Ciano. 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadimishwa tarehe 5 Juni .

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 David Paul Hester. Monasticism and Spirituality of the Italo-Greeks. Volume 55 of Analekta Vlatadōn. Patriarachal Institute for Patristic Studies [Patriarchikon Hidryma Paterikon Meleton], 1992.

Waliozaliwa karne ya 11
Waliofariki karne ya 12
Wakaapweke
Wabazili
Wamonaki
watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Go Cut Creator Go

"Go Cut Creator Go" ni wimbo uliotolewa na msanii wa hip-hop LL Cool J katika mwaka 1987. Jina "Cut Creator" linarejelea DJ wake na mshirika wa muda mrefu, DJ Cut Creator. Wimbo huu ulitolewa mwaka 1987. "Go Cut Creator Go" ni wimbo ambao LL Cool J anashirikisha ujuzi na talanta ya DJ Cut Creator. Katika wimbo huu, LL Cool J anamtia moyo DJ Cut Creator kutoa mchanganyiko wake wa muziki na kuanzisha athari za ngoma ("cuts") zinazojulikana katika utamaduni wa hip-hop. Wimbo huu unatoa heshima kwa DJ kama kiungo muhimu katika utengenezaji wa muziki wa hip-hop.

Kwa upande wa mafanikio: "Go Cut Creator Go" haikuwa moja wapo ya nyimbo zilizofikia mafanikio makubwa sana kama baadhi ya nyimbo nyingine za LL Cool J, lakini ilikuwa sehemu muhimu ya kazi yake na ilionyesha umuhimu wa DJ katika muziki wa hip-hop. LL Cool J alikuwa mmoja wa waanzilishi wa hip-hop na alikuwa na ushawishi mkubwa katika kuutambulisha muziki huo kwa umaarufu mkubwa. Athari na ujumbe wa "Go Cut Creator Go" unaonyesha umuhimu wa ushirikiano kati ya mwimbaji na DJ katika muziki wa hip-hop. DJ Cut Creator, ambaye alikuwa anachangia katika mchanganyiko wa sauti na ngoma kwenye nyimbo za LL Cool J, anachukua jukumu muhimu katika utendaji wa wimbo huo na katika kufanikisha kazi za msanii.

Wimbo huu ni mfano mzuri wa jinsi hip-hop inavyojumuisha vipaji vingi na jinsi msanii na DJ wanavyoshirikiana kuleta ngoma zilizojaa nishati na ujumbe wa utamaduni wao. "Go Cut Creator Go" inaendelea kuwa kumbukumbu muhimu katika historia ya hip-hop na katika kazi ya LL Cool J.

Nyimbo za 1987
Nyimbo za LL Cool J
Fatha

Fat'ha ni sura ya mwanzo kabisa (sura namba moja) katika mtiririko wa sura zilizomo katika Qur'an Tukufu. Ni sura ambayo inaaminika kuwa miongoni mwa dua kubwa kabisa katika Qur'an, hivi kwamba katika kila ibada (Swala) ya Mwislamu yeyote lazima aitangulize sura hiyo kabla ya sura nyingine yoyote. 

misahafu
George GStar

George Gstar (alizaliwa New York, United States, 22 November 1992) ni mjasiriamali wa Kimarekani, rapper, mwimbaji-mwandishi wa nyimbo, na mbuni wa mitindo.

Maisha Binafsi 
George "GStar"  ni mjasiriamali wa Kimarekani, rapper, mwimbaji-mtunzi wa nyimbo, mfadhili na mbuni wa mitindo. Yeye ni milionea wa kujitengenezea kupitia biashara yake ya vifaa na kuchakata chuma, pamoja na uwekezaji wake wa mali isiyohamishika, inayoitwa "Mfalme wa Masoko ya Chini." EP yake ya kwanza ya kurap, “Dunia ya Giza,” ilitangazwa Machi 12, 2022. "Ulimwengu wa Giza" unatarajiwa kuachia Q4 2023. Laini ya mavazi ya "Dunia ya Giza" pamoja na washirika wanaovumishwa; PacSun, Zumies, na Urban Outfitters, inatarajiwa kuzinduliwa nchini Marekani, Kanada, na Ulaya, katikati ya 2023. Laini ya boutique ya "Dunia ya Giza" inapaswa kuuzwa pekee kwenye SSENSE.

Marejeo 

Waliozaliwa 1992
Watu walio hai
Vitamini D

Vitamini D ni kundi la homoni mumunyifu la mafuta ambayo huhusika katika kuongeza unyonyaji wa kalsiamu, magnesiamu na fosforasi kwenye mwili, na athari nyingine nyingi za kibiolojia.    

Kwa wanadamu, misombo muhimu zaidi katika kundi hilo ni vitamini D 3 ( cholecalciferol ) na vitamini D 2 ( ergocalciferol ). 

Jambo la kwanza la kuzingatia ni kwamba, licha ya jina lake, vitamini D sio vitamini bali ni homoni. Ilipogunduliwa zaidi ya karne moja iliyopita na timu iliyoongozwa na mwanabiokemia wa Marekani Elmer McCollum, ilifikiriwa kuwa vitamini ambayo ilitambulishwa kwa herufi D. 

Miongoni mwa yaliyomo ndani yake imeonekana kuwa inasimamia kiasi cha kalsiamu na fosforasi katika mwili, na hizo ni muhimu kwa ukuaji na utengenezaji wa mifupa, meno na misuli. Kwa maneno mengine, vitamini D ni muhimu sana kwa afya ya mfupa na misuli.

Takwimu za kimataifa zilizokusanywa katika makala za jarida la Nature zinaonyesha kuwa asilimia ya upungufu wa vitamini D katika idadi ya watu nchini Marekani inafikia 24%, wakati Kanada inafikia 37% na Ulaya 40%. Inaaminika kuwa asilimia katika Amerika ya Kusini ni ya chini sana kutokana na kupatikana kwa jua mara kwa mara ambayo kwa kawaida hutokea zaidi katika eneo hilo, lakini hiyo sio sababu halisi. 

Jukumu moja muhimu zaidi la vitamini D ni kudumisha usawa wa kalsiamu ya mifupa kwa kukuza ngozi ya kalsiamu ndani ya matumbo, kukuza uwekaji wa mfupa kwa kuongeza idadi ya osteoclast, kudumisha viwango vya kalsiamu na fosfeti kwa uundaji wa mifupa, na kuruhusu utendakazi mzuri wa homoni ya paradundumio kudumisha seramu, viwango vya kalsiamu.  

Upungufu wa Vitamini D unaweza kusababisha kupungua kwa msongamano wa madini ya mfupa na hatari ya kuongezeka kwa msongamano wa mfupa (osteoporosis) au kuvunjika kwa mfupa kwa sababu ukosefu wa vitamini D hubadilisha kimetaboliki ya madini mwilini.   Kwa hiyo, vitamini D pia ni muhimu kwa urekebishaji wa mifupa kupitia jukumu lake kama kichocheo chenye nguvu cha urejeshaji wa mfupa.

Marejeo 

Vitamini
Homoni
Mafuta ya Mbarika

Mafuta ya Mbarika (pia yajulikana kama Mafuta ya Mbono) ni mafuta ya mboga yaliyoshindiliwa kutoka kwenye makokwa ya mbarika. Ni kiowevu kisicho na rangi au cha rangi ya njano chenye ladha tofauti na harufu. 

Yanajumuisha mchanganyiko wa triglycerides ambapo karibu 90% ya asidi ya mafuta ni ricinoleates . Asidi ya rinoleic na linoleic ni sehemu nyingine muhimu.

Matumizi 
Kila mwaka, takribani tani 270,000-360,000 za mafuta ya mbarika hutolewa kwa matumizi mbalimbali.  Kwa kawaida hutumiwa kama nyongeza katika vyakula, dawa, na bidhaa za utunzaji wa ngozi, na vilevile mafuta ya viwandani na mafuta ya dizeli.

Katika Misri ya kale, watu walichoma mafuta hayo katika taa, waliyatumia kama dawa ya asili ya kutibu magonjwa kama kuwasha kwa macho, na hata waliyachukua ili kuchochea uchungu wakati wa ujauzito.

Mafuta ya mbarika yametumiwa kwa mdomo ili kupunguza kuvimbiwa au kutoa matumbo kabla ya upasuaji wa matumbo.  

Yanaweza kusaidia kupunguza kuvimbiwa na magonjwa ya ngozi na inaweza hata kutumika kama moisturizer asili ya ngozi na matibabu ya meno bandia. 

Mafuta hayo yamekuwa yakitumika kama dawa ya kutibu magonjwa mbalimbali  na kusaidia mfumo wa kingamaradhi. 

Ingawa watu wengi hutumia mafuta hayo kama matibabu ya nywele kavu au nyembamba, hakuna ushahidi kwamba yanafaa kwa kuboresha afya ya nywele au kuchochea ukuaji wa nywele yanapotumiwa peke yake. 

Mafuta ya Mbarika ni matibabu maarufu ya asili kwa hali ya kawaida kama vile kuvimbiwa. Mara nyingi unaweza kuyapata kati ya bidhaa za uzuri wa asili.

Tanbihi 

Madawa asilia
Afya
Petro Dong

(1800-1862) alikuwa baba wa nyumbani ambaye alikubali kuteswa kikatili kuliko kukanyaga msalaba. Alipoagizwa achanjwe usoni neno “dini ya uongo” aliandikishwa “dini ya ukweli” akakatwa kichwa kwa hilo chini ya kaisari Tu Duc.

Ni mmojawapo kati ya Wakristo wafiadini wa Vietnam waliouawa kwa ajili ya imani yao huko Vietnam katika karne ya 17, 18 na 19 (1625–1886).

Wanatajwa pia kama Watakatifu Andrea Dũng-Lạc na wenzake 116.

Kwa nyakati tofauti, Papa Leo XIII, Papa Pius X na Papa Pius XII waliwatangaza kuwa wenye heri, halafu Papa Yohane Paulo II aliwaunganisha katika kuwafanya watakatifu wafiadini tarehe 19 Juni 1988.

Sikukuu yao huadhimishwa kwa pamoja kila tarehe 24 Novemba, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 3 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Les Missions Etrangères. Trois siecles et demi d'histoire et d'aventure en Asie Editions Perrin, 2008, ISBN 978-2-262-02571-7
"St. Andrew Dung-Lac & Martyrs", by Father Robert F. McNamara, Saints Alive and All God's Children Copyright 1980-2010 Rev. Robert F. McNamara and St. Thomas the Apostle Church.
 "Vietnamese Martyr Teaches Quiet Lessons", By Judy Ball, An AmericanCatholic.org Web Site from the Franciscans and St. Anthony Messenger Press.

Viungo vya nje

St. Andrew Dung-Lac and his 116 companions, martyrs
St. Andrew Dung-Lac An Tran

Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Vietnam
Serati

Serati (pia: Cerat, Ciratus, Ceretius, Ceratus, Ceras, Gerase; alifariki 450 hivi) alikuwa askofu wa Grenoble katika Burgundy, leo nchini Ufaransa, kwa miaka kumi, akidumisha imani sahihi kati ya waumini wake dhidi ya Uario wa wavamizi wa nchi ile.

Kutokana na msimamo huo, alimshukuru Papa Leo I kwa barua aliyomtumia Patriarki Flaviani wa Konstantinopoli.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Pius X tarehe 9 Desemba 1903.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliofariki 450
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ufaransa
Yarilati

Yarilati (kwa Kieire: Iarlaithe mac Loga; 445 hivi - 540 hivi) alikuwa askofu katika kisiwa cha Ireland.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Papa Leo XIII alithibitisha heshima hiyo tarehe 19 Juni 1902.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Vyanzo vikuu
Martyrology of Donegal, ed. J.H. Todd and W. Reeves, The Martyrology of Donegal, a calendar of the saints of Ireland. Dublin, 1864. [pp. 348–9 (26 December)]
Poem ascribed to Cuimmín, ed. and tr. Whitley Stokes, "Cuimmín's poem on the saints of Ireland." ZCP 1 (1897). pp. 59–73.
Colgan, John. Acta Sanctorum Hiberniae. Leuven, 1645. 308–10.
The First Irish Life of St Brendan
ed. and tr. Whitley Stokes, Lives of Saints from the Book of Lismore. Anecdota Oxoniensia, Mediaeval and Modern Series 5. Oxford, 1890. pp. 99–116, 247–61. Based on the Book of Lismore copy.
ed. and tr. Denis O’Donoghue, Brendaniana. St Brendan the Voyager in Story and Legend. Dublin, 1893. Partial edition and translation, based on the Book of Lismore as well as copies in Paris BNF celtique et basque 1 and BL Egerton 91.
The Second Irish Life of St Brendan (conflated with the Navigatio). Brussels, Bibliothèque Royale de Belgique 4190–4200 (transcript by Mícheál Ó Cléirigh)
ed. and tr. Charles Plummer, Bethada náem nÉrenn. Lives of the Irish saints. Oxford: Clarendon, 1922. Vol. 1. pp. 44–95; vol 2.
Great Synaxaristes of the Orthodox Church:  Ὁ Ἅγιος Ζαρλάθιος Ἐπίσκοπος Τούαμ Ἰρλανδίας. 6 Ιουνίου. ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ.

Vyanzo vingine
 
Charles-Edwards, T.M. (2007). "Connacht, saints of (act. c.400–c.800)", Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, Sept 2004: January 2007; accessed 14 December 2008.
Mac Giolla Easpaig, Dónall (1996). "Early Ecclesiastical Settlement Names of County Galway", Galway: History and Society. Interdisciplinary essays on the history of an Irish county, ed. Gerard Moran. Dublin: Geography Publications. pp. 795–815.
Mac Mathúna, Séamus (2006). "The Irish Life of Saint Brendan: Textual History, Structure and Date", The Brendan Legend. Texts and versions, ed. Glyn Burgess and Clara Strijbosch. Leiden, Boston: Brill, pp. 117–58.

Marejeo mengine
Ó Riain, P. (ed.). Corpus Genealogiarum Sanctorum Hiberniae. Dublin Institute for Advanced Studies, Dublin 1985. pg. 26, line 150.
 Congregatio de Causis Sanctorum, Index ac status causarum, Città del Vaticano 1999.
 Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), Bibliotheca Sanctorum (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Viungo vya nje

 Archive of 

waliozaliwa 445
Waliofariki 540
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ireland
Kolmani wa Dromore

Kolmani wa Dromore (pia: Mocholmóc; alifariki karne ya 6) alikuwa abati wa monasteri aliyoianzisha huko Dromore, halafu pia askofu wa mji huo katika kisiwa cha Ireland. Alijitahidi sana kueneza imani ya Kikristo katika eneo la Down.

Pengine anachanganywa na Kolmani mwingine aliyekuwa askofu katika Visiwa vya Orkney huko Uskoti na kufariki mwaka 1010 hivi.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Papa Leo XIII alithibitisha heshima hiyo tarehe 19 Juni 1902.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), Bibliotheca Sanctorum (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969. 

Waliofariki karne ya 6
Wamonaki
watawa waanzilishi
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Ireland
Kolmani wa Orkney

Kolmani wa Orkney (alifariki 1010 hivi) alikuwa askofu wa visiwa hivyo vya Uskoti kuanzia mwaka 994 .

Pengine anachanganywa na Kolmani mwingine aliyekuwa abati wa Dromore huko Ireland na kufariki katika karne ya 6.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), Bibliotheca Sanctorum (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969. 

waliozaliwa karne ya 10
Waliofariki 1010
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Uskoti
Gilbati wa Neuffonts

Gilbati of Neuffonts, O. Praem. (Auvergne, leo nchini Ufaransa, mwishoni mwa karne ya 11 - Saint-Didier-la-Forêt, Ufaransa, 6 Juni 1152) alikuwa mkabaila aliyeishi kama mkaapweke kwa miaka michache kabla hajajiunga na shirika la Wakanoni wa Premontree, na kufanywa abati. 

Kabla ya kutawa alikuwa na mke na binti mmoja akashiriki katika vita vya Msalaba (1146). Baada ya kukubaliana na mwenzake wa ndoa, alianzisha monasteri ya kike huko Aubeterre iliyoongozwa kwanza na mke wake, halafu na binti yao. Alianzisha pia hospitali kwa ajili ya wakoma na monasteri ya kiume huko Neufforts.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Papa Benedikto XIII alithibitisha heshima hiyo tarehe 22 Januari 1728.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Juni

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo 
 Jean-Claude Souliac, Gilbert, saint patron du Bourbonnais, Charroux, Éditions des Cahiers bourbonnais, 1996.
 Jean-Claude Souliac, Bulletin historique et scientifique de l'Auvergne, 1933.
 Rosa Giorgi, Le petit livre des saints, Paris, Larousse, 2006, p. 340. ISBN|2-03-582665-9
 Johann Samuel Ersch, Johann Gottfried Gruber u. a.: Gilbert der Heilige. In: Allgemeine Encyklopadie der Wissenschaften und Kunste. Section 1, Theil 67. Brockhaus, Leipzig 1858, S. 200.

Viungo vya nje

 https://premontre.org/about-us/saints-and-blesseds-page/?item=1114 
 http://www.premontre.org/subpages/hagiologion/hag-viti/hggilbert.htm 

Waliozaliwa karne ya 11
Waliofariki 1152
wakaapweke
Watawa waanzilishi
Wapremontree
Watakatifu wa Ufaransa
Fortunato wa Fano

Fortunato wa Fano (aliishi karne ya 6) alikuwa askofu wa Fano katika Italia ya Kati. 

Alijitahidi kukomboa watumwa hata kwa kuingia madeni ambayo Papa Gregori I alimruhusu kuyalipa hata kwa kuuza vyombo vya ibada.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 8 Juni.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 6
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
Funguvisiwa la Bismarck

Funguvisiwa la Bismarck (kwa Kiingereza: Bismarck Archipelago) ni funguvisiwa la kaskazini mwa Papua Guinea Mpya. Vingi vina asili ya volikano. 

Eneo lote ni la kilometa mraba 49,700.

Marejeo 
 Firth, Stewart (1983). New Guinea Under the Germans. Carlton, Australia: Melbourne University Press. .
 Howe, K. R., Robert C. Kiste, Brij V. Lal, eds. (1994). Tides of History: The Pacific Islands in the Twentieth Century. Honolulu: University of Hawaii Press. .
 King, David et al. (1982). Papua New Guinea Atlas: A Nation in Transition. Bathurst, Australia: R. Brown and the University of Papua New Guinea. .
 Moore, Clive (2003). New Guinea: Crossing Boundaries and History. Honolulu: University of Hawaii Press. .
 Ryan, Peter, ed. (1972). Encyclopedia of Papua New Guinea. 3 volumes; Vol I: A – K, maps, black and white illustrations, xv + 588pp. Vol II: l – Z, maps, black and white illustrations, 589–1231pp. Vol III: Index, folding colour map in rear pocket, map, colour illustration, v + 83pp. Carlton, Australia: Melbourne University Press. .

Visiwa vya Pasifiki
Papua Guinea Mpya
Funguvisiwa la Karolini

Funguvisiwa la Karolini (kwa Kiingereza: Caroline Islands) ni funguvisiwa la Mikronesia lililosambaa sana katika Bahari ya Pasifiki hadi umbali wa kilomita 3,540. Ni visiwa vidogo 500 hivi vyenye asili ya matumbawe. 

Sehemu kubwa ni ya Shirikisho la Mikronesia, ila Palau ni nchi huru ya pekee.

Historia
Visiwa vimekaliwa na watu tangu miaka 4,000 iliyopita, hasa kutoka Rasi ya Malay na visiwa vya Indonesia. Wengine wametokea visiwa vya Polinesia. 

Kisiwani Yap kulitokea dola na utawala wa kifalme. 

Tangu kufika kwa Wahispania katika karne ya 16 visiwa vilikuwa chini ya ubwana wa nje lakini maisha ya kawaida yaliendelea bila mabadiliko makubwa kwa muda mrefu. 

Mwisho wa karne ya 19 Hispania iliuza koloni hilo kwa Ujerumani; utawala wa Kijerumani ulikwisha katika Vita vikuu vya kwanza ukachukuliwa na Japani hadi mwisho wa Vita vikuu vya pili. 

Japani ilifuatwa na Marekani iliyoendelea kutawala kwa niaba ya UM hadi uhuru (mwaka 1986 kwa shirikisho na 1994 kwa Palau).

Tanbihi

Viungo vya nje 

Visiwa vya Pasifiki
Shirikisho la Mikronesia
Palau
Kisiwa cha Iona

Kisiwa cha Iona ni kisiwa kidogo magharibi kwa Uskoti Kaskazini kilicho maarufu kutokana na monasteri iliyoanzishwa huko na Kolumba mwaka 563. 

Kwa karne tatu monasteri hiyo ya Ukristo wa Kikelti ilipata kuwa kituo muhimu cha uinjilishaji kwa Uskoti mzima (Wapikti na Waskoti wa kale) na hata mbali zaidi.

Vyanzo
 Christian, J  &  Stiller, C (2000), Iona Portrayed – The Island through Artists' Eyes 1760–1960, The New Iona Press, Inverness, 96pp, numerous illustrations in B&W and colour, with list of artists.
Dwelly, Edward (1911). Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan/The Illustrated [Scottish] Gaelic- English Dictionary. Edinburgh. Birlinn. .
 
 Gregory, Donald (1881) The History of the Western Highlands and Isles of Scotland 1493–1625. Edinburgh. Birlinn. 2008 reprint – originally published by Thomas D. Morrison. .
 
 Hunter, James (2000). Last of the Free: A History of the Highlands and Islands of Scotland. Edinburgh. Mainstream. 
 Johnson, Samuel (1775). A Journey to the Western Islands of Scotland. London: Chapman & Dodd. (1924 edition).
 
 
 Marsden, John (1995). The Illustrated Life of Columba. Edinburgh. Floris Books. .
 Murray, W. H. (1966). The Hebrides. London. Heinemann.
 Ó Corráin, Donnchadh (1998) Vikings in Ireland and Scotland in the Ninth Century CELT.
 Watson, W. J., The History of the Celtic Place-names of Scotland. Reprinted with an introduction by Simon Taylor, Birlinn, Edinburgh, 2004. .

Marejeo mengine
 Campbell, George F. (2006). The First and Lost Iona. Glasgow: Candlemas Hill Publishing.  (and on Kindle).
 Herbert, Maire (1996). Iona, Kells and Derry: The History and Hagiography of the Monastic familia of Columba. Dublin: Four Courts Press.
 MacArthur, E Mairi, Iona, Colin Baxter Island Guide (1997) Colin Baxter Photography, Grantown-on-Spey, 128pp.

Viungo vya nje

Visit Mull & Iona (Official tourism website for the Isles of Mull and Iona)
Isle of Iona, Scotland (A visitors guide to the Isle)
The Iona Community
 Computer-generated virtual panorama Summit of Iona Index
Photo Gallery of Iona by Enrico Martino
National Trust for Scotland property page
visiwa vya Atlantiki
visiwa vya Uskoti
Mitume kumi na wawili wa Ireland

Mitume kumi na wawili wa Ireland walikuwa wachache bora kati ya maelfu ya wanafunzi wa Finiani wa Clonard (470-549) katika monasteri ya Clonard, Ireland, kituo muhimu sana cha Ukristo wa Kikelti.

Majina yao
 Kieran wa Saighir 
 Kieran Kijana
 Brendan wa Birr
 Brendan Baharia
 Kolumba wa Terryglass
 Kolumba wa Iona
 Berchan
 Ruadan
 Senan
 Ninnidh
 Laisren
 Keneth

Tanbihi

Marejeo 

Dá apstol décc na hÉrenn, ed.  See also pp. xxiv–xxv (vol. 1).

.

Viungo vya nje

waliofariki karne ya 6
wamonaki
watakatifu wa Ireland