LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Braga

Braga (kifupisho cha jina la Kilatini Bracara Augusta) ni mji wa Ureno kaskazini-magharibi. Una wakazi 137,000. Hivyo ni wa saba kati ya miji ya Ureno. Eneo lake ni la km² 183.40&nbsp.

Tanbihi

Viungo vya nje 

 Information about Braga
 Braga Essential Guide 
 Braga Portal 
 Virtual Braga
 Braga city guide at HitchHikers Handbook 

Miji ya Ureno
Windows XP

Windows XP ni toleo la mfumo wa kazi wa tarakilishi uliokuwa miongoni mwa Windows zenye kufanya kazi kwa ufanisi zaidi kuliko zile za zamani, kama Windows 95, Windows 98 na Windows Millenium.

Sifa za Windows XP
 Wepesi wa kuanza na kumaliza kutumia.
 Uwezo wa kutumia lugha mbili, kwa mfano Kiingereza na Kiarabu, pia uwezo wa kubadilisha lugha hizo na kuweka nyengine.
 Kufungua kurasa kwa haraka.
 Uwezo wa kuendesha programu zaidi ya moja kwa wakati mmoja.
 Uwezo wa kuhifadhi vitufe (files) vilivyofutwa katika kapu (recycle bin).
 Uwezo wa kufanya kazi katika mdahalishi (network) kwa haraka.
 Uwezo wa kubadilishana vitu (data) kati ya programu tofauti. 
 Kutumia majina marefu (zaidi ya herufi 255 katika jina la faili moja).
 Haraka na wepesi katika utekelezaji.
 Vifaa vya kisasa vinavyowezesha kufanya kazi katika net.
 Uwezo wa kutambua idadi nyingi za vyombo vilivyounganishwa ndani ya kumpyuta.
 Uwepo wa picha nyingi zenye kuvutia kwa ajili ya kupamba skirini (Backgrounds).

Kuanza kutumia Windows
Kabla hujaanza kutumia Windows unatakiwa kufanya mambo yafuatayo:

1. Kuhakikisha waya wa umeme umeshaunganishwa kwenye kompyuta yako.
2. Kufungua kompyuta kwa kutumia sehemu inayoitwa power.
3. Kusubiri mpaka idhihiri sehemu inayoitwa desktop.

Kompyuta
Malaika walinzi

Malaika walinzi ni malaika wanaosadikiwa kuwa wametumwa na Mungu kulinda binadamu mmojammoja au katika makundi madogo na makubwa.

Katika liturujia, kumbukumbu yao inafanyika kila mwaka tarehe 2 Oktoba.

Historia ya imani hiyo
Imani hiyo ni ya zamani sana, ilijitokeza tayari katika Ugiriki wa Kale na katika Agano la Kale na katika Agano Jipya, lakini ilistawishwa zaidi na Ukristo katika karne ya 5.

Imani ya namna hiyo katika Uislamu inapatikana katika Mu'aqqibat

Sala kwa malaika mlinzi
Kwa Kilatini malaika mlinzi anaweza kuombwa hivi:

Angele Dei,
qui custos es mei,
me, tibi commissum pietate superna,
illumina, custodi,
rege et guberna.
Amen.

Tafsiri yake ni:
Ee malaika wa Mungu,
uliye mlinzi wangu,
niliyewekwa kwako na huruma yake Mungu,
uniangaze, unilinde,
uniongoze, unitunze.
Amina.

Kalenda ya liturujia ya Kanisa la Kilatini inawaadhimisha Malaika walinzi tarehe 2 Oktoba.

Tanbihi

Viungo vya nje 

 Joe Nickell. (2011). "On a Wing and a Prayer: The Search for Guardian Angels". Csicop.org. 
 O'Connell S.J., Raphael V. "Our Guardian Agels", The Holy Angels

Malaika
Teolojia
Dini
Bikira Maria wa Rozari

Bikira Maria wa Rozari ni jina mojawapo linalotumika kwa Bikira Maria kuhusiana na rozari yake. 

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 7 Oktoba, siku ambayo mwaka 1571 jeshi la majini la Wakristo lilifaulu kushinda lile la Waturuki Waislamu katika mapigano ya Lepanto, karibu na Ugiriki. 

Ushindi huo haukutegemewa, ila uliombwa na Wakatoliki wa Ulaya nzima kwa Rozari, kama alivyoagiza Papa Pius V. Mjini Roma mwenyewe aliongoza maandamano ya ibada kwa ajili hiyo.

Matokeo yake yakawa ya kudumu: Waturuki hawakuweza kuteka Ulaya magharibi wala kwenda Amerika kupitia bahari ya Atlantiki.

Basi, Papa alianzisha sikukuu ya kila mwaka kusherehekea ushindi huo.

Tanbihi

Viungo vya nje

Bikira Maria
Rozari
Jimbo Katoliki la Pavia

Jimbo Katoliki la Pavia (kwa Kilatini "Papiensis") ni mojawapo kati ya majimbo 223 ya Kanisa Katoliki nchini Italia na kama hayo yote (isipokuwa 3) linafuata mapokeo ya Kiroma. 

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Milano.

Askofu wake ni Corrado Sanguineti.

Uongozi katika karne XX na XXI
 Agostino Gaetano Riboldi † (1877 - 1901
 Francesco Ciceri † (1901 - 1924 deceduto)
 Giuseppe Ballerini † (26 luglio 1924 - 22 giugno 1933)
 Giovanni Battista Girardi † (8 maggio 1934 - 1942)
 Carlo Allorio † (1942 - 1968)
 Antonio Giuseppe Angioni † (1968 - 1986)
 Giovanni Volta † (1986 - 2003)
 Giovanni Giudici (2003 - 2015)
 Corrado Sanguineti, dal 16 novembre 2015

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Pavia
Lombardia
Felisi wa Como

Felisi wa Como (alifariki tarehe 8 Oktoba 391 BK) anakumbukwa kama askofu wa kwanza wa Como (Italia Kaskazini).

Rafiki wa Ambrosi wa Milano, alisifiwa naye kwa umisionari wake akapewa naye upadrisho mwaka 379na daraja ya uaskofu kwa ajili ya Como tarehe 1 Novemba 386 katika juhudi za kukamilisha uenezi wa Ukristo kote Italia baada ya Kaisari Theodosi I kuufanya dini rasmi ya Dola la Roma. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake au tarehe 1 Julai.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Saint of the Day, July 14: Felix of Como  at SaintPatrickDC.org

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 391
Maaskofu Wakatoliki
Watakatifu wa Italia
2082 KK

Makala hii inahusu mwaka 2082 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2083 KK

Makala hii inahusu mwaka 2083 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2084 KK

Makala hii inahusu mwaka 2084 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
2085 KK

Makala hii inahusu mwaka 2085 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
Yohane Leonardi

Yohane (kwa Kiitalia Giovanni) Leonardi (Diecimo, 1541 – Roma, 9 Oktoba 1609) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mwanzilishi wa shirika la Wakleri wa kanuni wa Mama wa Mungu mjini Lucca (Toscana, Italia). 

Leonardi alitangazwa na Papa Pius IX kuwa mwenye heri tarehe 10 Novemba 1861, halafu na Papa Pius XI kuwa mtakatifu 1938. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Maisha
Kwanza alifanya kazi kama mfamasia.

Kisha kupewa upadrisho mwaka 1572, alijitosa katika malezi ya vijana parokiani mwake akijiita "Yohane wa Mama wa Mungu".

Mwaka 1574 kama sehemu ya Urekebisho wa Kikatoliki alianzisha kundi lenye juhudi za kiroho la kufundisha imani. Leonardi alitumia kundi hilo kueneza heshima kwa Bikira Maria na desturi ya kuabudu Ekaristi saa arubaini mfululizo. 

Baadaye Leonardi alifukuzwa Lucca akahamia Roma akawa rafiki wa mtakatifu Filipo Neri ambaye alimshauri asiende Amerika. 

Mwaka 1586 Papa Klementi VIII aliyempa kazi ya kurekebisha monasteri za Wabenedikto wa jamii za Monte Vergine, Vallombrosa na Monte Senario. 

Baadaye alianzisha na J. Vivès tapo la kimisionari lililozaa seminari ya Uenezaji wa Imani (kwa Kilatini "Propaganda Fide") ambayo baadaye tena ikawa idara ya Papa kwa umisionari.

Alifariki akihudumia wenzake waliougua influenza iliyoenea Roma.

Urithi
Kundi lake lilikuja kukubaliwa na Papa Paulo V mwaka 1614. Kanuni ya kudumu ilitolewa mwaka 1851.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
"Encyclopédie des Saints et de la Sainteté," Hachette

Viungo vya nje

Catholic Online-Saints & Angels: St. John Leonardi

Waliozaliwa 1541
Waliofariki 1609
Mapadri
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
2086 KK

Makala hii inahusu mwaka 2086 KK (kabla ya Kristo).

Matukio

Waliozaliwa

Waliofariki 

Karne ya 21 KK
Teofilo wa Antiokia

Teofilo wa Antiokia (kwa Kigiriki Θεόφιλος ὁ Ἀντιοχεύς, Theofilos o Antiokheus, alifariki 183/185 BK) alikuwa Patriarki wa Antiokia baada ya Eros na kabla ya Maximus I.

Kutoka maandishi yake (Eusebi wa Kaisarea na Jeromu walitaja vitabu mbalimbali vya Teofilo vilivyokuwepo nyakati zao, ambavyo kati yake kimebaki kile Utetezi kwa Autolycus, rafiki yake msomi lakini Mpagani) tunajua kwamba alizaliwa na Wapagani katika eneo la mito Tigri na Eufrate, na kwamba aliingia Ukristo kwa kusoma Biblia, hasa vitabu vya kinabii. 

Kutoka kwa mwanahistoria Eusebius wa Kaisarea tunajua juhudi zake za kupinga uzushi, hasa ule wa Marcion, akichangia fasihi ya Kikristo, hoja za dini, ufafanuzi wa Biblia na utetezi wa dini. 

Maandishi yake ndiyo ya zamani kuliko yale yote tuliyonayo yanayotaja Utatu Mtakatifu.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Viungo vya nje
 An Online Journal of Orthodox Christian Theology and Philosophy
 Theophilus' work to Autolycus and Catholic Encyclopedia 1913
 Online Text for Theophilus of Antioch
 Online complete text

Waliofariki karne ya 2
Maaskofu Wakatoliki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Siria
Watakatifu wa Uturuki
Mdudu Shingo-ngamia

Wadudu shingo-ngamia (kutoka kwa Kijerumani Kamelhalsfliegen) ni wadudu wakubwa kiasi wa oda Raphidioptera (raphio = sindano, ptera = mabawa) walio na shingo kama ngamia au kama nyoka (snakefly). Mabawa yao ni kama yale ya wadudu mabawa-vena, oda ambaye ndani yake wadudu hawa waliainishwa zamani. Wao ni wadudu mbuai na hula wadudu wengine wadogo, k.m. vidukari na matitiri. Hata lava hula wadudu wengine, mayai na lava hasa.

Wadudu hawa wanatokea katika misituni ya Nusudunia ya kaskazini. Kuna spishi tatu tu za wadudu shingo-ngamia katika Afrika kaskazini kwa Sahara. Hawatokei kusini kwa Sahara.

Spishi za Afrika
 Africoraphidia spilonota
 Harraphidia harpyia
 Mauroraphidia maghrebina

Picha

Wadudu shingo-ngamia
Hilarioni wa Gaza

Hilarioni (291–371) alikuwa mkaapweke aliyetumia sehemu kubwa ya maisha yake jangwani kufuatana na mfano wa Antoni Mkuu.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Oktoba.

Maisha
Hilarioni alizaliwa na Wapagani huko Thabatha, kusini kwa Gaza, (Palestina). 

Baada ya kusoma utaalamu wa kutoa hotuba huko Aleksandria. Inaonekana huko aliongokea Ukristo akaachana na anasa na tamasha akashiriki sana ibada. 

Aliposikia habari za Antoni, zilizovuma kote Misri, Hilarioni, akiwa na umri wa miaka kumi na tano, alikwenda kuishi naye jangwani kwa miezi miwili. Kwa kuwa makao ya Antoni yalitembelewa sana na wageni waliohitaji kuombewa, Hilarioni alirudi nyumbani na wamonaki kadhaa. 

Huko Thabatha alikuta wazazi wake wameshakufa, hivyo aligawa urithi wake kwa ndugu na mafukara, akaondoka kwenda upwekeni sehemu mbalimbali, akiwa na vichache na kufunga vikali hasa aliposhawishwa kufanya uasherati. Ndiyo maana alikonda sana, mbali ya kwamba toka mwanzo alikuwa na afya mbovu. Alipata riziki zake kwa kutengeneza makapu.

Hilarioni alipatwa na majaribu mengi, yakiwemo ukavu wa kiroho na kishawishi cha kukata tamaa. 

Alipozidi kutembelewa alijitafutia mahali pa mbali zaidi: kwanza Misri, halafu Sicily, Dalmatia na hatimaye Cyprus alipofariki mwaka 371.

Vyanzo
Chanzo kikuu kuhusu Hilarioni ni kitabu cha Jeromu kilichoandikwa mwaka 390 huko Bethlehemu kwa lengo la kuhimiza umonaki.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa jangwani

Tanbihi

Viungo vya nje
The life of St. Hilarion
Colonnade Statue in St Peter's Square

Waliozaliwa 291
Waliofariki 371
Wamonaki
Mababu wa jangwani
Watakatifu wa Palestina
Semikonda

Semikonda (pia: nusukipitishi) ni aina ya kipitishi umeme chenye upitishaji ulio kati ya kipitishi halisi na kikinza.
 
Katika jotoridi la chini kabisa (Kelvin 0) semikonda huwa kama kikinza, lakini kadiri jotoridi linavyoongezeka, semikonda huanza kupitisha umeme kwa kuwa elektroni hupata nishati ambayo huzifanya zipande hadi kiwango cha juu cha nishati cha upitishaji.

Semikonda huwa na muundo wa viwango vya nishati za upitishi ambazo ni kiwango cha valensi, kiwango cha upitishi na kiwango tupu ambacho kipo kati ya viwango hivyo viwili.

Kuna aina mbili za semikonda, ambazo ni semikonda safi (pure semiconductor) na semikonda iliyochanganywa (impure semiconductor).

Semikonda huwa na aina mbili za visafirisha chaji ambavyo ni elektroni na mashimo. Mashimo hutokea baada ya elektroni kuondoka.

Semikonda zimekuwa muhimu sana katika teknolojia ya umemejua maana ni msingi wa seli za sola.

elektroniki
umeme
Transista

Transista (kwa Kiingereza: :en:transistor) ni kifaa cha kielektroniki chenye uwezo wa kukuza na kuunganisha taarifa za kieletroniki  na taarifa za kiumeme . Hutumika kama swichi, au kukuza ukubwa wa mitetemo (signals).

Imeundwa na malighafi za semikonda  na kuwa na utando wa semikonda za aina tatu zilizobandikwa pamoja, ambazo huwa mbili za kufanana kila upande na moja tofauti katikati, kwa mfano: pnp au npn.

Transista ndio msingi wa ufundi wa kielektroniki.

Tanbihi

elektroniki
Mdudu Mabawa-potwa

Wadudu mabawa-potwa ni wadudu wadogo wa oda Strepsiptera (strepsis = iliyopotwa, ptera = mabawa) wenye mabawa yaliyopotwa. Wadudu hawa ni wadusia wa wadudu wengine, kama nyuki, nyigu, sisimizi, warukaji-majani, mende, panzi na visamaki-fedha.

Madume ya wadudu hawa wana mabawa, miguu, macho na vipapasio kama wadudu wengine, lakini majike wanafanana na lava bila viungo hivi (neotenia, Kiing. neoteny). Majike wanakaa katika mdudu ambamo wamezaliwa. Wanatoa kichwa na protoraksi nje ya mwenyeji ili kumrahisishia dume apande jike.

Kuna familia 7 na spishi 110 katika Afrika.

Spishi kadhaa za Afrika ya Mashariki
 Xenos zavattarii
 Corioxenos antestiae
 Elenchus eastopi
 Coriophagus zanzibarae
 Halictophagus clodoceras
 Halictophagus pontifex
 Halictophagus regina
 Halictophagus scheveni
 Halictophagus zanzibarae

Picha

Wadudu mabawa-potwa
Kina (fasihi)

Kina katika fasihi ni sauti inayojirudia katika shairi.

Vina ni silabi zenye sauti ya namna moja zinazotokea katikati au mwishoni mwa kila mshororo wa kila ubeti. Hivyo basi kuna vina vya kati na vina vya mwisho.

Fasihi
Tabita wa Yopa

Tabita wa Yopa (kwa Kiaramu טביתא, Ṭabītā, pia Dorkas, kwa Kigiriki Δορκάς, Dorkás) alikuwa mwanamke Mkristo aliyeishi Joppa katika karne ya 1 BK.

Habari zake zinapatikana katika kitabu cha Agano Jipya kinachoitwa Matendo ya Mitume (9:36–42) .

Humo tunasoma kwamba alikuwa anafuma au kushona nguo kwa faida ya mafukara, na hiyo inadokeza kwamba alikuwa na hali nzuri kiuchumi. .  

Alipokufa, wafuasi wenzake wa Yesu walikwenda kumuita Mtume Petro katika mji jirani, Lydda, naye alipofika alimfufua.

Anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali ya Ukristo kama mtakatifu katika tarehe tofauti: 27 Januari, na hasa 25 Oktoba

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Waliofariki karne ya 1
Watu wa Biblia
Watakatifu wa Israeli
Sverigedemokraterna

Sverigedemokraterna (SD) ni chama cha siasa nchini Uswidi.

Electoral results

Riksdagen

European Parliament

Viungo vya Nje 
 tovuti ya Sverigedemokraterna kwa Kiswidi

Uswidi
H. C. Andersens Boulevard

H. C. Andersens Boulevard ni barabara maarufu ya Kopenhagen, mji mkuu wa Denmark.

Kopenhagen
Prags Boulevard

Prags Boulevard ni barabara maarufu ya Kopenhagen, mji mkuu wa Denmark.

Kopenhagen
Alfredi Mkuu

Alfredi Mkuu alikuwa mfalme wa Wessex (leo nchini Uingereza) tangu mwaka 871 hadi 899. 

Kama kiongozi wa Waangli na Wasaksoni waliotawala nchi, alizuia isitekwe na Waviking akawa mfalme muhimu zaidi wa Britania. Ndiyo sababu alipewa heshima ya kuitwa "mkuu".

Anaheshimiwa na baadhi ya madhehebu ya Ukristo kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake, 26 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa 849
Waliofariki 899
Wafalme na malkia wa Uingereza
Watakatifu wa Uingereza
Abrahamu mkaapweke

Abrahamu mkaapweke (alifariki mwaka 366) alikuwa mmonaki wa Mesopotamia katika karne ya 4 BK aliyetumwa kama padri mmisionari huko Beth-Kiduna; ndiyo sababu anaitwa Kidunaia.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe 29 Oktoba.

Maisha
Alizaliwa na familia tajiri huko Edesa (leo Urfa, nchini Uturuki) akapewa mke akiwa bado kijana, lakini siku ya arusi alikimbia akajifungia katika chumba kisicho na mlango kwa miaka kumi. Hatimaye familia yake ilimruhusu kufuata wito wake.

Baadaye askofu alimpa upadrisho akamtuma kufanya umisionari katika mji uliokataa uongofu. Ingawa mwenyewe hakupenda hayo, kwa mwaka mmoja aliwaongoa wengi na kujenga kanisa.

Kwa sala zake alimuomba Mungu amtume mmisionari bora zaidi, na aliposikilizwa, alirudi upwekeni hadi mwisho wa maisha yake.

Alitoka mara moja tu, ili kumuongoa mtoto wa ndugu yake kutoka maisha maovu.

Maisha yake yaliandikwa na Efrem Mshamu.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 366
Wamonaki
Mapadri
Wamisionari
Watakatifu wa Uturuki
Abrahamu Fukara

Abrahamu Fukara (alifariki 372) alikuwa mmonaki wa Misri katika karne ya 4 BK.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe 27 Oktoba iliyo sikukuu yake.

Maisha
Alizaliwa Menuf (Misri) akawa kwa miaka 23 mfuasi wa Pakomi aliyeanzisha monasteri kwenye delta ya mto Nile.

Baadaye aliishi miaka 17 kama mkaapweke katika pango, lakini watu walimfahamu wakampa majina mbalimbali kama "mdogo", "mnyofu" na "fukara".

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Holweck, F. G., A Biographical Dictionary of the Saints. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.

Waliozaliwa karne ya 4
Waliofariki 372
Wamonaki
Watakatifu wa Misri
Serapioni wa Antiokia

Serapioni wa Antiokia alikuwa Patriarki wa mji huo wa Siria (leo nchini Uturuki) miaka 191–211. 

Anajulikana hasa kutokana na maandishi yake bora kuhusu teolojia yaliyoripotiwa na Eusebi wa Kaisarea. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Oktoba.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Mababu wa Kanisa

Tanbihi

Viungo vya nje
 Early Christian Writings: Fragments of Serapion of Antioch

Waliozaliwa karne ya 2
Waliofariki 211
Maaskofu Wakatoliki
Mababu wa Kanisa
Watakatifu wa Uturuki
Anjelo wa Acri

Anjelo wa Acri, O.F.M.Cap. (jina la awali Luca Antonio Falcone, 19 Oktoba 1669 - 30 Oktoba 1739) alikuwa padri wa Acri (Calabria, leo nchini Italia), maarufu kama mhubiri wa Neno la Mungu. 

Papa Leo XII alimtangaza mwenye heri tarehe 18 Desemba 1825, halafu Papa Fransisko alimtangaza mtakatifu tarehe 15 Oktoba 2017.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Oktoba.

Maisha
Kabla hajatulia utawani alitoka mara mbili, lakini hatimaye alidumu na kufanya kazi kubwa ya uinjilishaji katika Ufalme wa Sisili mbiliakiongoa watu wengi sana, hata akaitwa "Malaika wa Amani" na "Mtume wa Kusini".

Pia alijulikana kwa sababu ya kujaliwa njozi, kutoka nje ya nafsi mara kadhaa wakati wa Misa, na hata kupatikana mahali pawili kwa wakati mmoja.

Tanbihi

Viungo vya nje
Hagiography Circle
Saints SQPN

Waliozaliwa 1669
Waliofariki 1739
Wafransisko
Mapadri
Watakatifu wa Italia
Alfonso Rodriguez

[[File:Francisco de Zurbarán 069.jpg|thumb|Njozi ya Alfonso Rodríguez, mchoro wa Francisco de Zurbarán.]]

Alfonso Rodríguez, S.J. (Segovia, 25 Julai 1532 – Palma de Majorca, 31 Oktoba 1617) alikuwa Mkristo wa Hispania aliyejiunga na Wajesuiti kama bradha, 

Alitangazwa mwenye heri mwaka 1825, na mtakatifu tarehe 15 Januari 1888. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake

Maisha
Rodríguez alikuwa mtoto wa mfanyabiashara ya sufu. Mtakatifu Petro Faber, mmoja wa waanzilishi wa Shirika la Yesu, alipofika kuhubiri Segovia, familia ya Rodriguez ilimkaribisha. Faber alimuandaa kijana Alfonso kwa Komunyo ya Kwanza. 

Alipokuwa na umri wa miaka 14, baba alifariki, hivyo Alfonso aliacha shule amsaidie mama katika biashara. 

Alipofikia miaka 26 alimuoa María Suarez, aliyemzalia watoto watatu. 

Alipofikia umri wa miaka 31 alibaki mjane mwenye mtoto mmoja tu aliyebaki. 

Tangu hapo alishika maisha ya sala na toba, akijitenga na ulimwengu. 

Alipofiwa mtoto aliyebaki, alianza kusikia wito wa utawa.

Kwa ajili hiyo, akiwa na miaka 39 alijaribu kurudi masomoni, lakini hakufaulu, pia kwa sababu ya ugumu wa malipizi yake ulioharibu afya yake. 

Hatimaye, tarehe 31 Januari 1571, akiwa na miaka 40, alipokewa na Wajesuiti. Hoja ya mkuu aliyemkubali kinyume cha taratibu ilikuwa kwamba, kama Alfonso hafai kuwa bradha au padri, anaweza kuingia awe mtakatifu.

Aliweka nadhiri za daima mwaka 1585 akiwa na miaka 54.

Kwa miaka 46 alifanya kwa namna bora kazi ya bawabu katika shule ya bweni ya Palma de Majorca, katika visiwa vya Baleari, akiwajenga wanafunzi na watu wote waliofika huko kwa mashauri yake mazuri ajabu. Mmojawao ni Petro Claver, aliyeelekezwa naye kwenda Amerika kama mmisionari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
Holweck, F. G., A Biographical Dictionary of the Saints''. St. Louis, MO: B. Herder Book Co., 1924.

Viungo vya nje
 Jesuit Brothers 
 "St. Alphonsus Rodriguez", Living Space, Irish Jesuits

Waliozaliwa 1532
Waliofariki 1617
Wajesuiti
Watakatifu wa Hispania
Hans Alfredsson

Hans Alfredsson (alizaliwa mwaka 1931) ni mwandishi na muigizaji wa Uswidi. Yeye ni maarufu hasa kwa ushirikiano wake na Tage Danielsson.

Vitabu 
 1961 – En liten bok om att bränna löv, ris, kvistar och annat avfall i ett hörn av trädgården
 1962 – Ernst Semmelmans minnen
 1963 – Gentlemannens årsbok. Kalender från Mosebacke (med Carl-Uno Sjöblom)
 1965 – Blommig falukorv och andra bitar för barn
 1966 – Gummitummen – Skizzer ur en fren dagbok
 1967 – Å, vilken härlig fred! (med Tage Danielsson)
 1967 – Rosa rummet eller Operabaren eller dylikt
 1967 – Pojken i vattnet (novell)
 1968 – F. En överdriven äventyrsberättelse
 1968 – Varför är det så ont om Q? (för barn)
 1975 – Ägget är löst
 1976 – Bästa vägen till Muckle Flugga 
 1976 – Svea Hunds limerickar
 1979 – Den befjädrade ormen 
 1980 – Varför stirrar ni på mina fötter? 
 1980 – En ond man
 1981 – Tiden är ingenting
 1983 – Lagens långa näsa 
 1985 – En något större bok 
 1986 – Svenska Ord i toner 
 1986 – Jim & piraterna Blom 
 1986 – Vanliga palsternackan för gottegrisar året 1987 
 1990 – Nilsson & Olsson eller Lämmeleffekten 
 1991 – När månen gick förbi 
 1992 – En yxa i nacken
 1993 – Septemberfortaellinger
 1994 – När Sofi var stor 
 1994 – Avbrott
 1996 – Blomstervers 
 1996 – Attentatet i Pålsjö skog 
 1998 – Varje dag en fest 
 1999 – De döda kring Maria 2001 – Nytidens slott och herresäten 
 2004 – Åtta glas 
 2004 – Grus

Waliozaliwa 1931
Waandishi wa Uswidi
Watu walio hai
Moa Martinson

Moa Martinson, (1890-1964), alikuwa mwandishi wa Uswidi.

Wasifu 
Moa Martinson alizaliwa mwaka 1890 katika kijiji karibu na Linköping. 

Elise Ottesen-Jensen alimuongoza kuwa mwandishi. 

Kitabu cha kwanza, Kvinnor och  äppelträd (Wanawake na miti ya tufaa), kilipata sifa nzuri kutoka kwa wataalamu.

Bibliography

Waliozaliwa 1890
Waliofariki 1964
Waandishi wa Uswidi
Watakatifu wote

Watakatifu wote (kwa Kigiriki: Αγίων Πάντων, Agiōn Pantōn) ni sherehe ya liturujia katika madhehebu mengi ya Ukristo inayoadhimishwa tarehe 1 Novemba katika Kanisa la Kilatini na madhehebu kadhaa ya Uprotestanti.

Desturi hiyo ya Ukristo wa magharibi inatokana na kwamba katika mwaka wa Kanisa mwezi Novemba ni wa mwisho, hivyo umeonekana unafaa kuutumia kutafakari juu ya mambo ya mwisho: kifo, hukumu, moto na mbingu. Watakatifu ni watu wanaosadikiwa wamekwishaingia huko Paradiso walau kwa roho yao, kama mhalifu aliyetubu karibu na Yesu msalabani.

Kumbe katika Ukristo wa mashariki huadhimishwa Jumapili ya kwanza baada ya Pentekoste, ili kusisitiza uhusiano wa utakatifu wa binadamu na Roho Mtakatifu. Ni yeye tu anayewawezesha kushinda dhambi katika maisha yao.

Walengwa wa heshima hiyo, baada ya Mungu aliyewatakasa kwa njia ya Yesu Kristo, ni watakatifu wote, wanaojulikana na wasiojulikana sawia. 

Ingawa kila mtakatifu anakumbukwa siku maalumu ya mwaka, sikukuu hii ya pamoja inasisitiza uzuri wa umoja wao mbinguni, pamoja na wingi wao, kama ulivyosisitizwa na Mtume Yohane katika kitabu cha Ufunuo. Hivyo ni chanzo cha tumaini jipya kwa binadamu wanaosafiri bado duniani kuelekea huko kati ya majaribu mengi.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Langgärtner, Georg. "All Saints' Day". In The Encyclopedia of Christianity, edited by Erwin Fahlbusch and Geoffrey William Bromiley, 41. Vol. 1. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans, 1999. ISBN 0802824137.

Viungo vya nje
 All Saints and All Souls Day  American Catholic
 All Saints Sunday Orthodox England
 A Vigil service for All Saints All Hallows' E'en – "Halloween"
 First Sunday after Pentecost, or All Saints Sunday  by Sergei Bulgakov, Handbook for Church Servers
 Synaxis of All Saints Icon and Synaxarion of the feast

Sikukuu za Ukristo
Watakatifu Wakristo
Mwaka wa Kanisa
Marehemu wote

Marehemu wote ni adhimisho la baadhi ya madhehebu ya Ukristo kulingana na imani katika hali ya watu waliofariki dunia. Kwa baadhi yake ni suala la kuwakumbuka tu, kwa baadhi ni suala la kuwaombea pia.

Ni muhimu hasa katika Kanisa la Kilatini (ambalo linaliadhimisha tarehe 2 Novemba, mara baada ya sherehe ya Watakatifu wote) na katika Ukristo wa mashariki (ambao linaliadhimisha mara kadhaa kwa mwaka, hasa siku ya Jumamosi, ambayo ndiyo siku ya Yesu kukaa kaburini kabla hajafufuka Siku ya Bwana).

Tanbihi

Viungo vya nje
All Souls' Day at NetGlimse.com 
American Catholic: Feast of All Souls 
 Notes on Russian Orthodox observance by N. Bulgakov
 N. Bulgakov
Photos of All Souls' Day, Calcutta
Notes on the medieval history of All Saints and All Souls, and traditions like souling and the distribution of soul cakes in Europe

Liturujia
Auvergne-Rhône-Alpes

Auvergne-Rhône-Alpes ni jina la mkoa uliopo nchini Ufaransa. 

Mji mkuu wake ni Lyon.

Wilaya 
 Ain (01)
 Allier (03)
 Ardèche (07)
 Cantal (15)
 Drôme (26)
 Isère (38)
 Loire (42)
 Haute-Loire (42)
 Puy-de-Dôme (63)
 Rhône + Jiji la Lyon (69)
 Savoie (73)
 Haute-Savoie (74)

Viungo vya nje 

 Tovuti rasmi

Mikoa ya Ufaransa
Gwido Maria Conforti

Gwido Maria Conforti (3 Machi 1865 – 5 Novemba 1931) alikuwa askofu mkuu mmojawapo wa Kanisa Katoliki nchini Italia na mwanzilishi wa shirika la Wamisionari Wasaveri (tarehe 3 Desemba 1895). 

Alisifiwa kwa kutembelea mara nyingi parokia za jimbo lake na kwa kuinua vijana kwa malezi.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri mwaka 1996 na Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu mwaka 2011.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Picha

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje
Hagiography Circle
Saints SQPN
Catholic Hierarchy
Xaverians Missionaries

Waliozaliwa 1865
Waliofariki 1931
Maaskofu Wakatoliki
Watawa waanzilishi
Watakatifu wa Italia
Teresa Teng

Teresa Teng, gona Li-Chun au Deng Lijun (29 Januari 1953 - 8 Mei 1995) alikuwa mwimbaji wa Taiwan. 

Alijulikana kwa nyimbo zake za kiasili na ballads za kimapenzi, si tu katika lugha ya Mandarin ya ulikotokea, lakini pia katika Taiwan Hokkien, Cantonese, Kijapani, Kiindonesia na Kiingereza.

Mgonjwa wa pumu, alikufa mwaka 1995 kutokana na mashambulizi makali ya upumuaji wakati wa likizo katika Thailand. Alikuwa na umri wa miaka 42.

Waliozaliwa 1953
Waliofariki 1995
Waimbaji wa Taiwan
Jimbo Katoliki la Cremona

Jimbo katoliki la Cremona (kwa Kilatini "Dioecesis Cremonensis") ni mojawapo kati ya majimbo 223 ya Kanisa Katoliki nchini Italia na kama hayo yote (isipokuwa 3) linafuata mapokeo ya Kiroma.

Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Milano.

Askofu wake ni Antonio Napolioni.

Uongozi
 Maaskofu wa karne ya 20
 Geremia Bonomelli † (1871 - 1914)
 Giovanni Cazzani † (1915 - 1952)
 Danio Bolognini † (1952 - 1972)
 Giuseppe Amari † (1973 - 1978)
 Fiorino Tagliaferri † (1978 - 1983)
 Enrico Assi † (1983 - 1992)
 Giulio Nicolini † (1993 - 2001)
 Dante Lafranconi (2001 - 2015)
 Antonio Napolioni, kutoka 16 Novemba 2015

Takwimu

Eneo ni la kilometa mraba 1917, ambapo kati ya wakazi 368.797 (2012) Wakatoliki ni 331.250 (89,8 %).

Viungo vya nje
 Catholic Hierarchy

Cremona
Lombardia
Kiachang

Kiachang ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar na Uchina inayozungumzwa na Waachang. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kiachang nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 27,700. Pia kuna wasemaji 35,000 nchini Myanmar (2007). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiachang iko katika kundi la Kiburmiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiachang kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiachang 
lugha ya Kiachang katika Glottolog
lugha ya Kiachang kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Lugha za China
Mchekwa

Michekwa (Bauhinia spp.) ni vichaka au miti ya familia Fabaceae na kuna zaidi ya spishi 500. Jina hili hutumika kwa Piliostigma thonningii pia lakini spishi hii ina majina mengi mengine (angalia mchekeche).

Michekwa inatokea misituni kwa kanda za tropiki za Afrika, Amerika na Asia lakini spishi kadhaa zinatokea katika savana au nusujangwa. Majani yao yana umbo la unyayo wa ngamia. Maua yao ya sm 7.5-12.5 yana petali tano zenye rangi ya nyeupe, njano, nyekundu, pinki au zambarau.

Spishi za Afrika ya Mashariki
 Bauhinia acuminata, Mchekwa Mweupe
 Bauhinia kalantha, Mchekwa wa Kalahari
 Bauhinia petersiana, Mchekwa wa Peters au Mgobwali
 Bauhinia purpurea, Mchekwa Zambarau
 Bauhinia racemosa, Mchekwa Maua-vishada
 Bauhinia tomentosa, Mchekwa Njano, Msabuni au Msaponi
 Bauhinia variegata, Mchekwa Mwekundu

Picha

Mharagwe na jamaa
Kivuli

Kivuli ni eneo lenye nuru kidogo katika mazingira yenye nuru zaidi. Kinapatikana nyuma ya gimba kinachoangazwa upande moja lakini kinazuia nuru kuendelea na hivyo kuunda eneo lenye giza au nuru kidogo nyuma yake.

Kila kitu kisichopitisha nuru ndani chake kinaweza kuwa na kivuli kikianganzwa upande mmoja. Mfano wa gimba ambalo halina kivuli ni hewa au pia kioo safi dirishani. 

Kwa maana pana zaidi kuna pia kivuli cha mnururisho usio nuru ya kuona kwa macho; mata ogania ndani ya mwili unapitisha au kuzuia mnururisho wa eksirei kwa viwango tofauti na kuonekana baadaye kwenye picha kwa rangi tofauti kutokana na "kivuli" dhidi ya mionzi hii.

Ukubwa na umbo la kivuli
Ukubwa wa kivuli unategemea umbali wa gimba lenye kivuli na chanzo cha nuru. Kama gimba liko karibu na chanzo cha nuru kivuli huwa kubwa zaidi, kama liko mbali kivuli huwa kidogo. Ukiweka mkono karibu na tochi kivuli chale huwa ni kikiubwa, kadri unavyopeleka mkono mbali na tochi kivuli chake kinapungua.

Vilevile umbo la kivuli unategemea pembe ya kijiometria kati ya chanzo cha nuru na gimba. Hii inaonekana kwa kuzatama kivuli cha mtu au nyumba wakati wa mchana na wakati wa jioni. Jioni jua linaonekana chini zaidi angani hivyo pembe la nuru yake ni dogo na kivuli kirefu. Kama jua liko juu kabisa angani kivuli huwa ndogo maana nuru inafika kutoka pande nyingi, hivyo kivuli ina nafasi ndogo tu, ni "fupi". Kama jua liko "chini" wakati wa asubuhi au jioni linaangaza upande moja tu hivyo nafasi ya kivuli inakua.

Aina za vivuli
Kama chanzo cha nuru kinafanana na nukta kivuli ni kali yaani kuna kivuli kamili tu kinachokaribia rangi nyeusi. Tofauti kati ya kivuli na eneo lenye nuru ni kali kama mstari uliochorwa. Lakini kama chanzo cha nuru ni pana zaidi kuna ngazi mbili za kivuli yaani kivuli kamili (:en:umbra) na nusu kivuli (penumbra). Kati ya nusu kivuli na maeneo yenye nuru mpaka si kali tena. 

Hali ya nusu kivuli inatokea pia kama gimbe lilelile linaangazwa na vyanzo viwili vya nuru. 

Kama chanzo cha nuru ni pana sana kama anga iliyofunikwa na mawingu kivuli kinaweza kupotea kabisa. Maana kiasi cha nuru inatokea kote angani.

Kivuli na sanaa
Tangu kale watu walitumia kivuli kwa mchezo na kutumia matokeo yake katka uchoraji. Mchezo unaopendwa ni kupeleka mkono mbele ya chanzo cha nuru kama mshumaa au taa na kuunda kivuli kinachofanana na uso au mnyama fulani. Katika nchi nyingi wasanii waliendelea kutumia maumbo ya watu, wanyama na vitu vingine vilivyokatwa katika karatasi na kuleta sura ya umbo kwenye kitambaa cheupe yakiangaziwa na nuru kwa nyuma.

Picha za viwuli

Viungo vya Nje
Shadow on mocomi.com

Nuru
Kibiyo

Kibiyo ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wabiyo. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kibiyo imehesabiwa kuwa watu 120,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibiyo iko katika kundi la Kingwi.

Viungo vya nje
lugha ya Kibiyo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibiyo 
lugha ya Kibiyo katika Glottolog
lugha ya Kibiyo kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kibolyu

Kibolyu ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uchina inayozungumzwa na Wagelao. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kibolyu imehesabiwa kuwa watu 500 tu, na kwa vile wasemaji wengi wameacha kuzungumza lugha hiyo ikakaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibolyu iko katika kundi la Kipalyu.

Viungo vya nje
lugha ya Kibolyu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibolyu
lugha ya Kibolyu katika Glottolog
lugha ya Kibolyu kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kibugan

Kibugan ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kibugan imehesabiwa kuwa watu 2700. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibugan iko katika kundi la Kipalyu.

Viungo vya nje
lugha ya Kibugan kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibugan 
lugha ya Kibugan katika Glottolog
lugha ya Kibugan kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kibumang

Kibumang ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uchina inayozungumzwa na Wadai. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kibumang imehesabiwa kuwa watu 200. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibumang iko katika kundi la Kipalaungiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kibumang kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibumang 
lugha ya Kibumang kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kibuxinhua

Kibuxinhua (au Kibit) ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Laos na Uchina inayozungumzwa na Wabuxing. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kibuxinhua nchini Laos imehesabiwa kuwa watu 1960. Pia kuna wasemaji 200 nchini Uchina (1994). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibuxinhua iko katika kundi la Kipalaungiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kibuxinhua kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kibuxinhua 
lugha ya Kibuxinhua katika Glottolog
lugha ya Kibuxinhua kwenye Ethnologue

Lugha za Laos
Lugha za China
Kichesu

Kichesu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2700 idadi ya wasemaji wa Kichesu imehesabiwa kuwa watu 3300, wakati kuna Wachesu 6600 yaani nusu yao tu huzungumza lugha yao ya asili, na lugha iko hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichesu iko katika kundi la Kingwi.

Viungo vya nje
lugha ya Kichesu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichesu 
lugha ya Kichesu katika Glottolog
lugha ya Kichesu kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kichoni

Kichoni ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wachoni. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kichoni imehesabiwa kuwa watu 154,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichoni iko katika kundi la Kibodish.

Viungo vya nje
lugha ya Kichoni kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichoni 
lugha ya Kichoni katika Glottolog
lugha ya Kichoni kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kidong cha Kaskazini

Kidong ya Kaskazini ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wadong. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kidong ya Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 463,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidong ya Kaskazini iko katika kundi la Kikam-Sui.

Viungo vya nje
lugha ya Kidong ya Kaskazini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidong ya Kaskazini 
lugha ya Kidong ya Kaskazini katika Glottolog
lugha ya Kidong ya Kaskazini kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kidong cha Kusini

Kidong ya Kusini ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wadong. Idadi ya wasemaji wa Kidong ya Kusini imehesabiwa kuwa watu milioni moja. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidong ya Kusini iko katika kundi la Kikam-Sui.

Viungo vya nje
lugha ya Kidong ya Kusini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidong ya Kusini 
lugha ya Kidong ya Kusini katika Glottolog
lugha ya Kidong ya Kusini kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kidrung

Kidrung ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wadrung. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidrung imehesabiwa kuwa watu 14,000. Pia kuna wasemaji 225 nchini Myanmar. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidrung iko katika kundi la Kinungish.

Viungo vya nje
lugha ya Kidrung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidrung 
lugha ya Kidrung katika Glottolog
lugha ya Kidrung kwenye Ethnologue

Lugha za China
Lugha za Myanmar
Kidzao-Min

Kidzao-Min ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina inayozungumzwa na Wayao. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kidzao-Min imehesabiwa kuwa watu 60,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidzao-Min iko katika kundi la Kimieniki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidzao-Min kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidzao-Min 
lugha ya Kidzao-Min katika Glottolog
lugha ya Kidzao-Min kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kienu

Kienu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahani. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kienu imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kienu iko katika kundi la Kingwi.

Viungo vya nje
lugha ya Kienu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kienu 
lugha ya Kienu katika Glottolog
lugha ya Kienu kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kiersu

Kiersu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Waersu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiersu imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiersu iko katika kundi lake lenyewe la Kiersu.

Viungo vya nje
lugha ya Kiersu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiersu 
lugha ya Kiersu katika Glottolog
lugha ya Kiersu kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kige

Kige ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina inayozungumzwa na Wamiao. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kige imehesabiwa kuwa watu 60,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kige iko katika kundi la Kihmongiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kige kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kige 
lugha ya Kige katika Glottolog
lugha ya Kige kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kigepo

Kigepo ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kigepo imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigepo iko katika kundi la Kingwi.

Viungo vya nje
lugha ya Kigepo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kigepo 
lugha ya Kigepo katika Glottolog
lugha ya Kigepo kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kiguiqiong

Kiguiqiong ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Waguiqiong. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiguiqiong imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiguiqiong iko katika kundi la Kiqiangiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kiguiqiong kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiguiqiong 
lugha ya Kiguiqiong katika Glottolog
lugha ya Kiguiqiong kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kihlai

Kihlai ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wahlai kisiwani kwa Hainan. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kihlai imehesabiwa kuwa watu 667,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihlai iko katika kundi lake lenyewe la Kihlai.

Viungo vya nje
lugha ya Kihlai kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihlai
lugha ya Kihlai katika Glottolog
lugha ya Kihlai kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kihlersu

Kihlersu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahlersu. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kihlersu imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihlersu iko katika kundi la Kingwi.

Viungo vya nje
lugha ya Kihlersu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihlersu 
lugha ya Kihlersu katika Glottolog
lugha ya Kihlersu kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kihoni

Kihoni ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahani. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kihoni imehesabiwa kuwa watu 140,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihoni iko katika kundi la Kingwi.

Viungo vya nje
lugha ya Kihoni kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihoni 
lugha ya Kihoni katika Glottolog
lugha ya Kihoni kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kihorpa

Kihorpa ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahorpa. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kihorpa imehesabiwa kuwa watu 45,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihorpa iko katika kundi la Kiqiangiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kihorpa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihorpa 
lugha ya Kihorpa katika Glottolog
lugha ya Kihorpa kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kihu

Kihu ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uchina inayozungumzwa na Wahu. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kihu imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihu iko katika kundi la Kipalaungiki. Wengine huiangalia kuwa sawa na lugha ya Kikon-Keu.

Viungo vya nje
lugha ya Kihu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kihu
lugha ya Kihu katika Glottolog
lugha ya Kihu kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kijiamao

Kijiamao ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wajiamao kisiwani kwa Hainan. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kijiamao imehesabiwa kuwa watu 52,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kijiamao iko katika kundi la Kihlai.

Viungo vya nje
lugha ya Kijiamao kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kijiamao 
lugha ya Kijiamao katika Glottolog
lugha ya Kijiamao kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kijiarong

Kijiarong ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wajiarong. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kijiarong imehesabiwa kuwa watu 83,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kijiarong iko katika kundi la Kiqiangiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kijiarong kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kijiarong 
lugha ya Kijiarong katika Glottolog 
lugha ya Kijiarong kwenye Ethnologue

Lugha za China
Kijingpho

Kijingpho (pia Kikachin) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar na Uchina inayozungumzwa na Wajingpho. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kijingpho nchini Myanmar imehesabiwa kuwa watu 900,000. Pia kuna wasemaji 40,000 nchini Uchina (1999). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kijingpho iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kijingpho kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kijingpho 
lugha ya Kijingpho katika Glottolog
lugha ya Kijingpho kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Lugha za China
Kichin cha Müün

Kichin ya Müün ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wamüün. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Müün imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Müün iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Müün kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Müün 
lugha ya Kichin ya Müün katika Glottolog
lugha ya Kichin ya Müün kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Kichin cha Ngawn

Kichin ya Ngawn ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wangawn. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Ngawn imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Ngawn iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Ngawn kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Ngawn 
lugha ya Kichin ya Ngawn katika Glottolog
lugha ya Kichin ya Ngawn kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Feministiskt initiativ

Feministiskt initiativ (F!, FI) ni chama cha siasa nchini Uswidi. Kilianzishwa mwaka 2005. Kiongozi wa chama anaitwa Gudrun Schyman.

Wanachama

Tazama pia
Ufeministi

Viungo vya nje 
 tovuti ya Feministiskt initiativ Kiswidi

Uswidi
Kichin cha Rawngtu

Kichin ya Rawngtu (pia Kiwelaung) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Warawngtu. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Rawngtu imehesabiwa kuwa watu 5,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Rawngtu iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Rawngtu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Rawngtu 
lugha ya Kichin ya Rawngtu katika Glottolog
lugha ya Kichin ya Rawngtu kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Kichin cha Rungtu

Kichin ya Rungtu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Warungtu. Mwaka wa 2015 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Rungtu imehesabiwa kuwa watu 5,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Rungtu iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Rungtu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Rungtu 
lugha ya Kichin ya Rungtu kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Hallonflickan

Hallonflickan au "Binti wa Luttra" ni jina la mabaki ya maiti ya mwanamke aliyekufa takriban miaka 5000 iliyopita na ambaye mifupa yake ilihifadhiwa katika matope ya kinamasi.

Alipatikana katika eneo la kijiji cha Luttra kwenye kata ya Falköping, Uswidi, mwaka 1943. Uchunguzi wa kitaalamu uliweza kuthibitisha ya kwamba aliwahi kula matunda ya rasiberi, kwa hiyo alipewa jina la "binti wa rasiberi" (hallon-flickan) kwa lugha ya Kiswidi. Meno yanaonyesha ya kwamba alifikia umri wa miaka 18 - 25.

Akiolojia ya Uswidi
Kichin cha Senthang

Kichin ya Senthang ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wasenthang. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Senthang imehesabiwa kuwa watu 33,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Senthang iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Senthang kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Senthang 
lugha ya Kichin ya Senthang katika Glottolog
lugha ya Kichin ya Senthang kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Kichin cha Siyin

Kichin ya Siyin ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wasiyin. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Siyin imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Siyin iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Siyin kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Siyin 
lugha ya Kichin ya Siyin katika Glottolog
lugha ya Kichin ya Siyin kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Kichin cha Songlai

Kichin ya Songlai ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wasonglai. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Songlai imehesabiwa kuwa watu 7300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Songlai iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Songlai kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Songlai 
lugha ya Kichin ya Songlai kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Kichin cha Sumtu

Kichin ya Sumtu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wasumtu. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Sumtu imehesabiwa kuwa watu 14,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Sumtu iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Sumtu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Sumtu 
lugha ya Kichin ya Sumtu katika Glottolog
lugha ya Kichin ya Sumtu kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Kichin cha Tawr

Kichin ya Tawr ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Watawr. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Tawr imehesabiwa kuwa watu 700. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Tawr iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Tawr kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Tawr 
lugha ya Kichin ya Tawr katika Glottolog
lugha ya Kichin ya Tawr kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Kichin cha Thaiphum

Kichin ya Thaiphum ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wachin. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Thaiphum imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Thaiphum iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Thaiphum kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Thaiphum 
lugha ya Kichin ya Thaiphum kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Kichin cha Zotung

Kichin ya Zotung ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wachin. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Zotung imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Zotung iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Zotung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Zotung 
lugha ya Kichin ya Zotung katika Glottolog
lugha ya Kichin ya Zotung kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar
Kichin cha Khumi Mashariki

Kichin ya Khumi-Mashariki (au Kikhami) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wachin. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Khumi-Mashariki imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Khumi-Mashariki iko katika kundi la Kisal.

Viungo vya nje
lugha ya Kichin ya Khumi-Mashariki kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kichin ya Khumi-Mashariki 
lugha ya Kichin ya Khumi-Mashariki kwenye Ethnologue

Lugha za Myanmar