Rozari

Rozari (kutoka Kilatini rosarium, yaani "taji la mawaridi"), ni ushanga uliotengenezwa kwanza na Wakatoliki wa Karne za Kati ili kusali kwa kukariri Salamu Maria kadhaa pamoja na kutafakari mafumbo ya imani.

Historia

Shanga zilitumika kama pambo tangu kale: barani Afrika zimepatikana za miaka 10,000 KK. 

Lini na wapi zilianza kutumika kwa ajili ya sala haijulikani, lakini kuna sanamu ya karne ya 3 KK inayomuonyesha Mhindu akiwa na ushanga wa sala.

Lengo ni kutunza hesabu ya kauli ambazo zinakaririwa kwa kupitisha vidole viwili juu ya punje zilizounganishwa katika kamba au uzi.

Wakristo wa karne ya 15 waliotamani kusali kama watawa Zaburi 150, lakini hawakujua Kilatini au kusoma kabisa, walijifunza kwa urahisi kukariri Salamu Maria 150 huku wakitafakari mafumbo ya maisha ya Yesu, kama alivyowahi kufanya Dominiko wa Prussia (1382-1460), mmonaki Mkartusi.

Lakini shirika lililojihusisha zaidi na Rozari ni lile la Wadominiko.

Mwaka 1569, Papa Pius V aliyekuwa wa shirika hilo, alipitisha sala hiyo kwa Kanisa lote, akapanga mgawanyo wa mafumbo 15 na kukabidhi uenezi wake kwa Wadominiko wenzake.

Mafumbo hayo yaligawiwa katika makundi matatu: 5 ya furaha (utoto wa Yesu), 5 ya uchungu (mateso ya Yesu) na 5 ya utukufu (ufufuko wa Yesu na yatokanayo). Kila fumbo lina Salamu Maria 10, zikitanguliwa na Baba Yetu na kumalizika kwa Atukuzwe. 

Mwaka 2002 Papa Yohane Paulo II alipendekeza kuongeza mafumbo 5 ya mwanga ili kuziba pengo kuhusu miaka ya utume wa Yesu.

Mbali na hao, Mapapa wote walihimiza sala hiyo kama njia rahisi kwa wote ya kukumbuka na kuheshimu kazi ya wokovu iliyofanywa na Yesu Kristo.

Sala hiyo imeenea katika baadhi ya madhehebu mengine ya Ukristo, hasa Anglikana.

Mafumbo ya Rozari 

Mafumbo ya furaha
 Bikira Maria Kupashwa habari. Tunda: Unyenyekevu
 Bikira Maria kumtembelea Elizabeti. Tunda: Upendo kwa jirani
 Yesu kuzaliwa. Tunda: Ufukara
 Yesu kutolewa hekaluni. Tunda: Utiifu
 Yesu kupatikana siku ya tatu hekaluni. Tunda: Hekima

Mafumbo ya mwanga
 Ubatizo wa Yesu. Tunda: Uwazi kwa Roho Mtakatifu
 Arusi ya Kana. Tunda: Kwa Yesu kumpitia Maria
 Yesu akitangaza Ufalme wa Mungu. Tunda: Kumtegemea Mungu
 Yesu kugeuka sura. Tunda: Hamu ya utakatifu
 Yesu kuweka Ekaristi. Tunda: Ibada

Mafumbo ya uchungu
 Kihoro cha Yesu bustanini. Tunda: Chuki kwa dhambi
 Yesu kupigwa mijeledi. Tunda: Kiasi
 Yesu kutiwa taji la miba. Tunda: Ushujaa
 Yesu kubeba msalaba. Tunda: Uvumilivu
 Yesu msalabani. Tunda: Wokovu, Msamaha

Mafumbo ya utukufu
 Ufufuko wa Yesu. Tunda: Imani
 Yesu Kupaa mbinguni. Tunda: Tumaini
 Pentekoste. Tunda: Upendo kwa Mungu, utume
 Maria Kupalizwa mbinguni. Tunda: Neema ya kufa vema
 Maria kutukuzwa mbinguni. Tunda: Udumifu

Tanbihi

Marejeo
  Beads and Prayers: The Rosary in History and Devotion by John D Miller, Continuum, 2001, ISBN 0860123200.
 Five for Sorrow, Ten for Joy: A Consideration of the Rosary by J. Neville Ward (Doubleday, 1973); revised as Five for Sorrow, Ten for Joy: Meditations on the Rosary (Seabury Classics, 2005) - an ecumenical Methodist minister's book on the Rosary. ISBN 1-59628-012-3
 Rosary of Our Lady of Sorrows, Friar Servants of Mary, Chicago, Illinois, 1990.
 The Lourdes Pilgrim, by Oliver Todd, Matthew James Publishing, 2003, p. 41.
 God Alone: The Collected Writings of St. Louis Marie De Montfort, by Saint Louis de Montfort, Montfort Publications, 1995 ISBN 0-910984-55-7
 Pope Pius XII Rosary encyclical Ingruentium malorum  on the Vatican website
 Pope Paul VI, Apostolic Exhortation, Marialis cultus, To Honour Mary, 2 February 1974.
 Pope John Paul II Apostolic Letter Rosarium Virginis Mariae on the Vatican website

Viungo vya nje

 "Rosary of the Virgin Mary" from the Vatican website, in English and in Latin.
 Perpetual Web Rosary A continuing and interactive online Rosary
 How to pray the Rosary pamphlet A free downloadable pamphlet
 Emma Guzman being taught how to pray that long rosary properly 

Sala
Kanisa Katoliki
Bikira Maria
Rozari