LeroyDyer/wikipediaSW huggingface dataset:
Tasyana wa Urusi

Tasyana wa Urusi (kwa Kirusi: Татьяна Николаевна Романова, Tatiana Nikolaevna Romanova; St. Petersburg, 10 Juni 1897 – Yekaterinburg 17 Julai 1918) alikuwa mtoto wa pili wa kaisari Nikola II wa Urusi na wa Alexandra Fyodorovna of Hesse.

Familia yao nzima iliuawa na Wakomunisti. Kwa sababu hiyo wote wanaheshimiwa na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Bokhanov, Alexander; Knodt, Manfred; Oustimenko, Vladimir; Peregudova, Zinaida; Tyutynnik, Lyubov (1993). The Romanovs: Love, Power, and Tragedy. London: Leppi Publications. ISBN|0-9521644-0-X
 Christopher, Peter; Kurth, Peter; Radzinsky, Edvard (1995). Tsar: The Lost World of Nicholas and Alexandra. Boston: Little Brown and Co. ISBN|0-316-50787-3
 Dehn, Lili (1922). The Real Tsaritsa. alexanderpalace.org.
 Eagar, Margaret (1906). Six Years at the Russian Court. alexanderpalace.org.
 Gilliard, Pierre. Thirteen Years at the Russian Court alexanderpalace.org.
 King, Greg; Wilson, Penny (2003). The Fate of the Romanovs. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, Inc. ISBN|0-471-20768-3
 Kurth, Peter (1983). Anastasia: The Riddle of Anna Anderson. Boston: Back Bay Books. ISBN|0-316-50717-2
 Lovell, James Blair (1991). Anastasia: The Lost Princess. Washington, D.C.: Regnery Gateway. ISBN|0-89526-536-2
 Mager, Hugo (1998). Elizabeth: Grand Duchess of Russia. New York: Carroll and Graf Publishers, Inc. ISBN|0-7867-0678-3
 Massie, Robert K. (1967). Nicholas and Alexandra. New York: Dell Publishing Co. ISBN|0-440-16358-7
 Massie, Robert K. (1995). The Romanovs: The Final Chapter. New York: Random House. ISBN|0-394-58048-6
 Maylunas, Andrei; Mironenko, Sergei (eds), Galy, Darya (translator) (1997). A Lifelong Passion, Nicholas and Alexandra: Their Own Story. New York: Doubleday. ISBN|0-385-48673-1
 Occleshaw, Michael (1993). The Romanov Conspiracies: The Romanovs and the House of Windsor. London: Orion Publishing Group Ltd. ISBN|1-85592-518-4
 Rappaport, Helen (2008). The Last Days of the Romanovs. New York: St. Martin's Griffin. ISBN|978-0-312-60347-2
 Radzinsky, Edvard (1992). The Last Tsar. New York: Doubleday. ISBN|0-385-42371-3
 Radzinsky, Edvard (2000). The Rasputin File. New York: Doubleday. ISBN|0-385-48909-9
 Sams, Ed. "Victoria's Dark Secrets". curiouschapbooks.com.
 Shevchenko, Maxim. "The Glorification of the Royal Family". Nezavisemaya Gazeta, May 31, 2000.
 Vorres, Ian (1965). The Last Grand Duchess. New York: Scribner. ASIN B-0007-E0JK-0
 Vorres, Ian (1985). The Last Grand Duchess. London: Finedawn Press (3rd edition)
 Vyrubova, Anna. Memories of the Russian Court. alexanderpalace.org.
 Zeepvat, Charlotte (2004). The Camera and the Tsars: A Romanov Family Album''. Stroud: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-3049-7.

Viungo vya nje

 "Tanya's Diary"
 Alexander Palace.org
 FrozenTears.org A media library of the last Imperial Family.
 
 The Glorification of the Royal Family
 Hemophilia A (Factor VIII Deficiency)

Waliozaliwa 1897
Waliofariki 1918
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Urusi
Olga wa Urusi

Olga wa Urusi (kwa Kirusi: Ольга Николаевна Романова, Olga Nikolaevna Romanova; St. Petersburg, 15 Novemba 1895 – Yekaterinburg 17 Julai 1918) alikuwa mtoto wa kwanza wa kaisari Nikola II wa Urusi na wa Alexandra Fyodorovna of Hesse.

Familia yao nzima iliuawa na Wakomunisti. Kwa sababu hiyo wote wanaheshimiwa na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Bokhanov, Alexander; Knodt, Manfred; Oustimenko, Vladimir; Peregudova, Zinaida; Tyutynnik, Lyubov (1993). The Romanovs: Love, Power, and Tragedy. London: Leppi Publications. ISBN|0-9521644-0-X
 Christopher, Peter; Kurth, Peter; Radzinsky, Edvard (1995). Tsar: The Lost World of Nicholas and Alexandra. Boston: Little Brown and Co. ISBN|0-316-50787-3
 Dehn, Lili (1922). The Real Tsaritsa. alexanderpalace.org.
 Eagar, Margaret (1906). Six Years at the Russian Court. alexanderpalace.org.
 Gilliard, Pierre. Thirteen Years at the Russian Court alexanderpalace.org.
 King, Greg; Wilson, Penny (2003). The Fate of the Romanovs. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, Inc. ISBN|0-471-20768-3
 Kurth, Peter (1983). Anastasia: The Riddle of Anna Anderson. Boston: Back Bay Books. ISBN|0-316-50717-2
 Lovell, James Blair (1991). Anastasia: The Lost Princess. Washington, D.C.: Regnery Gateway. ISBN|0-89526-536-2
 Mager, Hugo (1998). Elizabeth: Grand Duchess of Russia. New York: Carroll and Graf Publishers, Inc. ISBN|0-7867-0678-3
 Massie, Robert K. (1967). Nicholas and Alexandra. New York: Dell Publishing Co. ISBN|0-440-16358-7
 Massie, Robert K. (1995). The Romanovs: The Final Chapter. New York: Random House. ISBN|0-394-58048-6
 Maylunas, Andrei; Mironenko, Sergei (eds), Galy, Darya (translator) (1997). A Lifelong Passion, Nicholas and Alexandra: Their Own Story. New York: Doubleday. ISBN|0-385-48673-1
 Occleshaw, Michael (1993). The Romanov Conspiracies: The Romanovs and the House of Windsor. London: Orion Publishing Group Ltd. ISBN|1-85592-518-4
 Rappaport, Helen (2008). The Last Days of the Romanovs. New York: St. Martin's Griffin. ISBN|978-0-312-60347-2
 Radzinsky, Edvard (1992). The Last Tsar. New York: Doubleday. ISBN|0-385-42371-3
 Radzinsky, Edvard (2000). The Rasputin File. New York: Doubleday. ISBN|0-385-48909-9
 Sams, Ed. "Victoria's Dark Secrets". curiouschapbooks.com.
 Shevchenko, Maxim. "The Glorification of the Royal Family". Nezavisemaya Gazeta, May 31, 2000.
 Vorres, Ian (1965). The Last Grand Duchess. New York: Scribner. ASIN B-0007-E0JK-0
 Vorres, Ian (1985). The Last Grand Duchess. London: Finedawn Press (3rd edition)
 Vyrubova, Anna. Memories of the Russian Court. alexanderpalace.org.
 Zeepvat, Charlotte (2004). The Camera and the Tsars: A Romanov Family Album''. Stroud: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-3049-7.

Viungo vya nje

 "Olishka's journal"
 "Olga's scrapbook"
 Biography at alexanderpalace.org
 FrozenTears.org A media library of the last Imperial Family.
 Hemophilia A (Factor VIII Deficiency)
 The Glorification of the Royal Family

Waliozaliwa 1895
Waliofariki 1918
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Urusi
Maria wa Urusi

Maria wa Urusi (kwa Kirusi: Мария Николаевна Романова, Maria Nikolaevna Romanova; St. Petersburg, 26 Juni 1899 – Yekaterinburg 17 Julai 1918) alikuwa mtoto wa tatu wa kaisari Nikola II wa Urusi na wa Alexandra Fyodorovna of Hesse.

Familia yao nzima iliuawa na Wakomunisti. Kwa sababu hiyo wote wanaheshimiwa na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Marejeo
 Bokhanov, Alexander, Knodt, Dr. Manfred, Oustimenko, Vladimir, Peregudova, Zinaida, and Tyutyunnik, Lyubov (1993). The Romanovs: Love, Power, and Tragedy. Leppi Publications. ISBN|0-9521644-0-X
 Christopher, Peter, Kurth, Peter, and Radzinsky, Edvard (1995) Tsar: The Lost World of Nicholas and Alexandra. Little Brown and Co. ISBN|0-316-50787-3
 King, Greg and Wilson, Penny (2003) The Fate of the Romanovs. John Wiley and Sons, Inc. ISBN|0-471-20768-3
 Klier, John and Mingay, Helen (1995). The Quest for Anastasia: Solving the Mystery of the Last Romanovs. Birch Lane Press Book. ISBN|1-55972-442-0
 Kurth, Peter (1983). Anastasia: The Riddle of Anna Anderson. Back Bay Books. ISBN|0-316-50717-2
 Mager, Hugo (1998). Elizabeth: Grand Duchess of Russia. Caroll and Graf Publishers, Inc. ISBN|0-7867-0678-3
 Massie, Robert K. (1967). Nicholas and Alexandra. Dell Publishing Co. ISBN|0-440-16358-7
 Massie, Robert K. (1995). The Romanovs: The Final Chapter. Random House. ISBN|0-394-58048-6
 Maylunas, Andrei and Mironenko, Sergei, editors; Darya Galy, translator (1997). A Lifelong Passion: Nicholas and Alexandra: Their Own Story. Doubleday, ISBN|0-385-48673-1
 Rappaport, Helen (2008). The Last Days of the Romanovs. St. Martin's Griffin. ISBN|978-0-312-60347-2
 Radzinsky, Edvard (1992). The Last Tsar. Doubleday. ISBN|0-385-42371-3
 Radzinsky, Edvard (2000). The Rasputin File. Doubleday. ISBN|0-385-48909-9
 Vorres, Ian (1965), The Last Grand Duchess, Scribner. ASIN B0007E0JK0, p. 115
 Silke Ellenbeck: Ich wollte einen Soldaten heiraten und zwanzig Kinder bekommen - Maria Romanow - die dritte Tochter des letzten Zaren Nikolaus II., DeBehr Verlag, Radeberg 2015, ISBN|978-3-95753-220-6

Viungo vya nje

 "Olishka's journal"
 "Olga's scrapbook"
 Biography at alexanderpalace.org
 FrozenTears.org A media library of the last Imperial Family.
 Hemophilia A (Factor VIII Deficiency)
 The Glorification of the Royal Family

Waliozaliwa 1899
Waliofariki 1918
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Urusi
Aleksi Toth

Aleksi Toth (18 Machi 1854 - 7 Mei 1909) alikuwa padri wa Kanisa la Kiorthodoksi nchini Marekani.

Tangu mwaka 1994 anaheshimiwa na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

Maisha
Alizaliwa huko Kobylnice, leo nchini Slovakia, katika familia fukara ya Wakatoliki wa Mashariki katika Dola la Austria-Hungaria. Baba yake alikuwa padri, kama baadhi ya ndugu zao. Alipata malezi mazuri na kujifunza lugha mbalimbali. Baada ya kumuoa Rosalie Mihalich, alipata upadrisho tarehe 18 Aprili 1878, lakini mke na mtoto wao pekee walifariki mapema.

Miaka 1879-1889 alifanya kazi za karani wa askofu wa Presov, mwalimu seminarini n.k.

Mnamo Oktoba 1889 aliteuliwa kuwa paroko wa Wakatoliki wa Mashariki huko Minneapolis, Minnesota, Marekani. Huko aliripoti kwa askofu mkuu John Ireland, ambaye alikuwa kati ya waliotaka kufanya Wakatoliki wote wafuate mapokeo ya Roma na lugha ya Kiingereza. Hivyo askofu alimkataa, lakini padri Toth kama mtaalamu wa sheria za Kanisa alijua haki za Wakatoliki wa Mashariki. 

Isitoshe, maaskofu wa Marekani walimuomba Papas awarudishe Ulaya mapadri wote wa Kanisa la Mashariki. Hapo mnamo Oktoba 1890, mapadri 8 kati ya 10 wa Kanisa hilo waliokuwepo Marekani walikutana huko Wilkes-Barre, Pennsylvania, padri Toth akiwa mwenyekiti wa kikao. 

Askofu mkuu Ireland aliwaandikia waumini wake wasishiriki ibada za padri Toth, naye aliona afadhali kurudi Ulaya. Kumbe waumini walimuomba awasiliane na askofu wa Warusi Waorthodoksi, Vladimir. Baada ya mawasiliano kukamilika, askofu huyo alifika Minneapolis ambapo tarehe 25 Machi 1891 aliwapokea padri Toth na waumini wengine 361 katika Kanisa la Kiorthodoksi. Mfano huo ulifuatwa na wengine wengi, zikiwemo parokia 17 na waumini 20,000 kwa juhudi za padri Aleksi.

Alifariki huko Wilkes-Barre.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Viungo vya nje

Alexis of Wilkes-Barre.  Biography of St. Alexis Toth from the OrthodoxWiki website.
Orthodox Christians in North America: 1792–1994, Chapter 2, contains info on Toth, including particulars of his conversation with Bishop Ireland.
Ὁ Ἅγιος Ἀλέξιος ὁ Ὑπερασπιστὴς τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως.'' 7 Μαΐου. ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ.

Waliozaliwa 1854
Waliofariki 1909
Mapadri
Waorthodoksi
Watakatifu wa Marekani
Kidalabon

Kidalabon (pia Kingalkbun) ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wadalabon katika ya jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidalabon kumi na mmoja tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidalabon kiko katika kundi lake lenyewe la Kingalkbun.

Viungo vya nje
lugha ya Kidalabon kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidalabon 
lugha ya Kidalabon katika Glottolog
lugha ya Kidalabon katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidarkinyung

Kidarkinyung (au Kidarkinjung) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadarkinyung katika jimbo la New South Wales. Mwaka wa 2008, kulikuwa na  wasemaji wa Kidarkinyung wachache tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidarkinyung kiko katika kundi la Kiyuin.

Viungo vya nje
lugha ya Kidarkinyung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidarkinyung 
lugha ya Kidarkinyung katika Glottolog
lugha ya Kidarkinyung katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidaungwurrung

Kidaungwurrung (au Kitaungurong) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadaungwurrung katika jimbo la Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidaungwurrung ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidaungwurrung kiko katika kundi la Kikulin.

Viungo vya nje
lugha ya Kidaungwurrung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidaungwurrung 
lugha ya Kidaungwurrung katika Glottolog
lugha ya Kidaungwurrung katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidjadjawurrung

Kidjadjawurrung kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadjadjawurrung katika jimbo la Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidjadjawurrung ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjadjawurrung kiko katika kundi la Kikulin.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjadjawurrung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjadjawurrung
lugha ya Kidjadjawurrung katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiwoiwurrung

Kiwoiwurrung kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wawurundjeri katika jimbo la Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiwoiwurrung ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwoiwurrung kiko katika kundi la Kikulin.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwoiwurrung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwoiwurrung
lugha ya Kiwoiwurrung katika Glottolog
lugha ya Kiwoiwurrung katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiwathawurrung

Kiwathawurrung (au Kiwathaurong) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wawathawurrung katika jimbo la Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiwathawurrung ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwathawurrung kiko katika kundi la Kikulin.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwathawurrung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwathawurrung
ya Kiwathawurrung katika Glottolog
lugha ya Kiwathawurrung katika Ethnologue

Lugha za Australia
Trikomonasi

Trikomonasi ni mojawapo kati ya maradhi ya zinaa na husababishwa na maambukizi ya protozoa anayefahamika kwa jina la kisayansi Trichomonas vaginalis. 

Ugonjwa huu husababisha mwasho na karaha katika uke (kwa wanawake) na katika mfereji wa mkojo kwa wanaume. Lakini wanawake 70% na wanaume 50% hawaoni dalili wanapopatwa.

Imekadiriwa kuwa Wamarekani milioni tano huambukizwa trikomonasi kila mwaka. Kimataifa mwaka 2015 waliopatwa na ugonjwa huo walikuwa 122 milioni. 

Trikomonasi huweza kutibiwa kwa urahisi na antibaotiki.

 

Maradhi ya zinaa
Vidusia
Mikrobiolojia

Mikrobiolojia (kutoka maneno ya Kigirikiμῑκρος, mīkros, "ndogo"; βίος, bios, "uhai"; na λογία, logia, "elimu") ni fani inayochunguza vidubini vyenye seli moja, nyingi au visivyo nayo kabisa. Mikrobiolojia ina matawi yake, yakiwemo virolojia, mukolojia, parasitolojia na bakteriolojia.

Bakteria ziligunduliwa mara ya kwanza na Antonie van Leeuwenhoek mwaka wa 1676, kwa kutumia darubini ya lensi moja ya muundo wake mwenyewe. Aliziita "animalcules" na alichapisha habari za utafiti wake kwenye msururu wa barua kwa Shirika la Muungano wa Mfalme. Jina bacteriam  lililetwa miaka mingi baadaye, na Christian Gottfried Ehrenberg katika mwaka wa 1838.

Mwaka 1859 Louis Pasteur alionyesha kuwa mchakato wa kuchachusha unasababishwa na ukuaji wa vijiumbe, na kwamba ukuaji huu si wa kizazi cha kujianzia. (Hamira na kuvu, ambazo kwa kawaida zinahusishwa na uchachushaji, si bakteria, ila ukungu.) Pamoja na mwenzake, Robert Koch, Pasteur alikuwa wa kwanza kuitetea nadharia ya kijidudu ya ugonjwa.

Robert Koch alikuwa mwanzilishi wa taaluma ya uuguzi wa mikrobiolojia na alishughulikia kipindupindu, kimeta na kifua kikuu. Katika utafiti wake wa kifua kikuu, Koch hatimaye alithibitisha nadharia ya kijidudu, ambayo ilimfanya atunukiwe Tuzo la Nobel mwaka wa 1905. Katika madai yake, Koch aliweka vigezo vya kutathmini kama kiumbe ndicho husababisha ugonjwa, na madai haya yanatumika mpaka leo hii.

Ingawa katika karne ya 19 ilijulikana kwamba bakteria ndizo chanzo cha magonjwa mengi, hakuna matibabu yoyote ya viua-bakteria yaliyopatikana. Katika mwaka wa 1910, Paul Ehrlich alitengeneza kiua vijasumu cha kwanza, kwa kubadilisha rangi ambazo kwa kuchagua zilitia mawaa Treponema pallidum, spirokaeti ambayo husababisha kaswende katika mchanganyiko wa ambao uliua kisababishi magonjwa. Ehrlich alikuwa ametuzwa Tuzo la Nobel mwaka 1908 kwa kazi yake kuhusu elimu ya kingamaradhi, na alianzisha matumizi ya madoa ili kuchunguza na kubaini bakteria, na kazi yake ilijikita kwenye misingi ya doa la Gram na doa la Ziehl-Neelsen.

Mafanikio makubwa katika utafiti wa bakteria yalikuwa kutambuliwa kwa Carl Woese mwaka 1977 kwamba akea zilishuka kutokana na mabadiliko tofauti kutoka yale ya bakteria. Uanishaji huu mpya wa jamii ya filojenetiki ulikitwa kwenye misingi ya kufululizwa kwa ribosomu RNA 16S, na ukagawa prokaryota katika makundi mawili yenye mageuko tofauti, kama mojawapo ya sehemu ya mifumo ya vikoa vitatu.

Tanbihi

Viungo vya nje

 nature.com Latest Research, reviews and news on microbiology
 Microbes.info is a microbiology information portal containing a vast collection of resources including articles, news, frequently asked questions, and links pertaining to the field of microbiology.
 Immunology, Bacteriology, Virology, Parasitology, Mycology and Infectious Disease
 Microbiology Video Lectures and Learning Resources 
 Annual Review of Microbiology 

Mikrobiolojia
Biolojia
Barbara wa Nikomedia

Barbara (kwa Kigiriki: Βαρβάρα) alikuwa mwanamke Mkristo wa Ugiriki wa Kale anayesemekana kuwa alikatwa kichwa na baba yake kwa sababu ya imani yake. 

Anaheshimiwa na madhehebu mengi ya Ukristo kama mtakatifu bikira mfiadini. 

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 4 Desemba.

Picha

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

St Barbara statue - St Peter's Square Colonnade Saints
Katarina F. Sweda - St. Barbara Sculptures 
Catholic Forum profile for Saint Barbara 
Saint Barbara in Orthodoxy 
Royal Artillery: St Barbara 
United States Field Artillery Association: Saint Barbara
An image of a 16th-century French sculpture of Saint Barbara, holding a tower 
Information on Saint Barbara as patron of Santa Barbara, California 
A Day to Honor Saint Barbara
Where the tradition of the 'Barbarazweig' comes from
Patron Saints Index: Saint Barbara
Church of St. Barbara in Varvarka Street (Moscow)
St. Barbara at the Christian Iconography web site.
"Here Beginneth the Life of St. Barbara" from the Caxton translation of the Golden Legend

Mabikira
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Uturuki
Blasi

Blasi (kwa Kiarmenia: Վլասի, Vlasi; kwa Kigiriki Βλάσιος, Vlasios) alikuwa mganga na askofu wa Sebaste katika Armenia ya Kale (leo Sivas, Uturuki). 

Aliuawa kwa ajili ya imani yake ya Kikristo mwaka 316 katika dhuluma ya kaisari Licinius. 

Ndiyo sababu anaheshimiwa na madhehebu mengi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa na Ukristo wa magharibi tarehe 3 Februari, kumbe mashariki tarehe 11 Februari.

Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu wa Afrika
Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Tanbihi

Viungo vya nje

Saint Blaise article from Catholic.org
Hieromartyr Blaise of Sebaste
St. Blaise's life in Voragine's Golden Legend: Latin original and English (English from the Caxton translation)
 Saint Blaise at the Christian Iconography web site.
Novena in Honor of St. Blaise 

Waliozaliwa karne ya 3
Waliofariki 316
Maaskofu Wakatoliki
Wafiadini Wakristo
Watakatifu wa Armenia
Watakatifu wa Uturuki
Kaunti ya Kwale

Kaunti ya Kwale ni Kaunti nchini Kenya iliyoko kwenye eneo la Mkoa wa Pwani la awali. Mji mkuu uko Kwale lakini mji wake mkubwa ni Ukunda.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 eneo la kaunti lilikuwa na wakazi 866,820 katika eneo la km2 8,267.1, msongamano ukiwa hivyo wa 105 kwa kilometa mraba.

Kwale ina sehemu ya pwani kwenye mwambao wa Bahari Hindi kati ya Mombasa na Tanzania. Sehemu zinazotembelea sana na watalii ni Diani Beach katika tarafa ya Msambweni, Shimba Hills National Reserve na Patakatifu pa tembo pa Mwaluganje.

Utawala 
Kaunti ya Kwale ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Kinango 94,220
Lunga Lunga 198,423
Matuga 194,252
Msambweni 177,690
Samburu-Kwale 202,235

Miji
 Msambweni
 Ukunda
 Lunga Lunga

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kwale
 Wilaya ya Malindi
 Wilaya ya Kwale

Marejeo

Viungo vya Nje 
 http://www.mambolook.com/kwale  

Kaunti za Kenya
Kaunti ya Kilifi

Kaunti ya Kilifi ni kaunti nchini Kenya katika eneo la Mkoa wa Pwani wa awali. Ilianzishwa mwaka 2010 kwa kuunganisha wilaya za Kilifi na Malindi. 

Eneo lake ni km² 12,539.7. Eneo hilo lilikuwa na wakazi 1,453,787 wakati wa sensa ya mwaka 2019, msongamano ukiwa hivyo wa watu 116 kwa kilometa mraba. 

Mji mkuu uko Kilifi lakini mji mkubwa zaidi ni Malindi. 

Kiongozi wa serikali yake ni gavana anayechaguliwa na wananchi.

Eneo la kaunti liko upande wa kaskazini na kaskazini-mashariki ya Mombasa. Sehemu zinazotembelewa na watalii ni hasa Kikambala, Watamu, Malindi na Kilifi.

Utawala 
Kilifi huwa na majimbo ya uchaguzi wa bunge 7 pamoja na kumchagua seneta mmoja na mbunge mmoja wa viti maalum vya wanawake. Kaunti ya Kilifi ina maeneo bunge yafuatayo:

Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
Chonyi 62,335
Ganze 143,906
Kaloleni 193,682
Kauma 22,638
Kilifi North 178,824
Kilifi South 206,753
Magarini 191,610
Malindi 333,226
Rabai 120,813

Picha

Tazama pia
 Orodha ya mito ya kaunti ya Kilifi
 Wilaya ya Kilifi
 Wilaya ya Malindi

Marejeo

Viungo vya Nje
Districts of Kenya
CIA World Fact Book on Kenya 
http://www.mambolook.com/kilifi 

Kaunti za Kenya
Kidayi

Kidayi ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadayi katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidayi 170, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidayi kiko katika kundi la Kidhuwal.

Viungo vya nje
lugha ya Kidayi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidayi 
lugha ya Kidayi katika Glottolog
lugha ya Kidayi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidhalandji

Kidhalandji ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhalandji katika jimbo la Australia ya Magharibi. Mwaka wa 2008, kulikuwa na  wasemaji wa Kidhalandji sita tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhalandji kiko katika kundi la Kikanyara.

Viungo vya nje
lugha ya Kidhalandji kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidhalandji 
lugha ya Kidhalandji katika Glottolog
lugha ya Kidhalandji katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidhangu-Djangu

Kidhangu-Djangu ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhangu katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidhangu-Djangu 270. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhangu-Djangu kiko katika kundi la Kiyolngu.

Viungo vya nje
lugha ya Kidhangu-Djangu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidhangu-Djangu 
lugha ya Kidhangu-Djangu katika Glottolog
lugha ya Kidhangu-Djangu katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidhargari

Kidhargari ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhargari katika jimbo la Australia ya Magharibi. Mwaka wa 2007, kulikuwa na  msemaji wa Kidhargari mmoja tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhargari kiko katika kundi la Kipama cha Kusini-Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kidhargari kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidhargari 
lugha ya Kidhargari katika Glottolog
lugha ya Kidhargari katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidharuk

Kidharuk (au Kidharug) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadharuk katika jimbo la New South Wales karibu na mji wa Sydney. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidharuk ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidharuk kiko katika kundi la Kiyora.

Viungo vya nje
lugha ya Kidharuk kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidharuk 
lugha ya Kidharuk katika Glottolog
lugha ya Kidharuk katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidharumbal

Kidharumbal (au Kidarumbal) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadharumbal katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidharumbal ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidharumbal kiko katika kundi la Kimariki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidharumbal kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidharumbal 
lugha ya Kidharumbal katika Glottolog
lugha ya Kidharumbal katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidhungaloo

Kidhungaloo (au Kidungaloo) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadhungaloo katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidhungaloo ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhungaloo kiko katika kundi la Kimariki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidhungaloo kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidhungaloo 
lugha ya Kidhungaloo katika Glottolog
lugha ya Kidhungaloo katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidhurga

Kidhurga kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadhurga katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidhurga ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhurga kiko katika kundi la Kiyuin.

Viungo vya nje
lugha ya Kidhurga kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidhurga 
lugha ya Kidhurga katika Glottolog
lugha ya Kidhurga katika Ethnologue

Lugha za Australia
Nronga

Nronga ni kijiji cha kata ya Machame Magharibi katika Wilaya ya Hai, Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania Kaskazini Mashariki.

Huko mwandishi Elieshi Lema alizaliwa mwaka 1949.

Wilaya ya Hai
Kidhuwal

Kidhuwal ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhuwal katika jimbo la Northern Territory. Mwaka wa 2015, kulikuwa na  wasemaji wa Kidhuwal 300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhuwal kiko katika kundi la Kiyolngu.

Viungo vya nje
lugha ya Kidhuwal kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidhuwal 
lugha ya Kidhuwal katika Glottolog
lugha ya Kidhuwal katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidhuwaya

Kidhuwaya ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhuwaya katika jimbo la Northern Territory. Mwaka wa 2015, kulikuwa na  wasemaji wa Kidhuwaya 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhuwaya kiko katika kundi la Kiyolngu.

Viungo vya nje
lugha ya Kidhuwaya kwenye Multitree
lugha ya Kidhuwaya katika Glottolog
lugha ya Kidhuwaya katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidieri

Kidieri ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadieri katika jimbo la Australia ya Kusini. Mwaka wa 2013, kulikuwa na  wasemaji wa Kidieri kumi tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidieri kiko katika kundi la Kikarniki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidieri kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidieri 
lugha ya Kidieri katika Glottolog
lugha ya Kidieri katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidirari

Kidirari kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadirari katika jimbo la Australia ya Kusini. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidirari ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidirari kiko katika kundi la Kikarniki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidirari kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidirari 
lugha ya Kidirari katika Glottolog
lugha ya Kidirari katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidjabwurrung

Kidjabwurrung ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadjabwurrung katika jimbo la Victoria. Mwaka wa 2005, kulikuwa na  wasemaji wa Kidjabwurrung saba tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjabwurrung kiko katika kundi la Kikulin.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjabwurrung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjabwurrung 
lugha ya Kidjabwurrung katika Glottolog
lugha ya Kidjabwurrung katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidjambarrpuyngu

Kidjambarrpuyngu ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadjambarrpuyngu katika jimbo la Northern Territory kisiwani kwa Elcho. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidjambarrpuyngu 2760. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjambarrpuyngu kiko katika kundi la Kiyolngu.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjambarrpuyngu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjambarrpuyngu 
lugha ya Kidjambarrpuyngu katika Glottolog
lugha ya Kidjambarrpuyngu katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidjamindjung

Kidjamindjung (au Kijaminjung) ni lugha ya Kimirndi nchini Australia inayozungumzwa na Wadjamindjung katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidjamindjung 130. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjamindjung kiko katika kundi la Kiyirram.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjamindjung kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjamindjung 
lugha ya Kidjamindjung katika Glottolog
lugha ya Kidjamindjung katika Ethnologue

Lugha za Australia
Lugha za Kimirndi

Lugha za Kimirndi ni familia ndogo ya lugha nchini Australia. Katika familia hiyo kuna vikundi viwili ambavyo lugha zake huzungumzwa katika jimbo la Northern Territory: lugha za Kiyirram na lugha za Kibarkly.

Viungo vya nje
lugha za Kimirndi katika Glottolog

Lugha za Australia
Makundi ya lugha
Kidjingili

Kidjingili (au Kijingulu) ni lugha ya Kimirndi nchini Australia inayozungumzwa na Wadjingili katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidjingili 52, wote wazee, na lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjingili kiko katika kundi la Kibarkly.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjingili kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjingili 
lugha ya Kidjingili katika Glottolog
lugha ya Kidjingili katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kigudanji

Kigudanji (au Kingarnga) kilikuwa lugha ya Kimirndi nchini Australia iliyozungumzwa na Wagudanji katika jimbo la Northern Territory. Hakuna Wagudanji waliobaki kuzungumza lugha ya Kigudanji, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigudanji kiko katika kundi la Kibarkly. Wengine hukiangalia kuwa lahaja ya Kiwambaya.

Viungo vya nje
lugha ya Kigudanji kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kigudanji 
lugha ya Kigudanji katika Glottolog
lugha ya Kigudanji katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiwambaya

Kiwambaya ni lugha ya Kimirndi nchini Australia inayozungumzwa na Wawambaya katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kiwambaya 89. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwambaya kiko katika kundi la Kibarkly.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwambaya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwambaya
lugha ya Kiwambaya katika Glottolog
lugha ya Kiwambaya katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kinungali

Kinungali kilikuwa lugha ya Kimirndi nchini Australia iliyozungumzwa na Wanungali katika jimbo la Northern Territory. Hakuna Wanungali waliobaki kuzungumza lugha ya Kinungali, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinungali kiko katika kundi la Kiyirram.

Viungo vya nje
lugha ya Kinungali kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kinungali
lugha ya Kinungali katika Glottolog
lugha ya Kinungali katika Ethnologue

Lugha za Australia
Lugha za Kiyirram

Lugha za Kiyirram ni kundi la lugha za Kimirndi nchini Australia. Katika kundi hilo kuna lugha mbili: Kijaminjung na Kinungali.

Viungo vya nje
lugha za Kiyirram katika Glottolog
lugha za Kiyirram katika Ethnologue

Lugha za Australia
Makundi ya lugha
Lugha za Kibarkly

Lugha za Kibarkly ni kundi la lugha za Kimirndi nchini Australia. Katika kundi hilo kuna lugha tatu: Kijingulu, Kigudanji na Kiwambaya.

Viungo vya nje
lugha za Kibarkly katika Glottolog
lugha za Kibarkly katika Ethnologue

Lugha za Australia
Makundi ya lugha
Kidjangun

Kidjangun kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadjangun katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidjangun ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjangun kiko katika kundi la Kiyalandyiki.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjangun kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjangun 
lugha ya Kidjangun katika Glottolog
lugha ya Kidjangun katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidjinang

Kidjinang ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadjinang katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidjinang 210. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjinang kiko katika kundi la Kiyolngu.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjinang kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjinang 
lugha ya Kidjinang katika Glottolog
lugha ya Kidjinang katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidjinba

Kidjinba ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadjinba katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidjinba 53. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjinba kiko katika kundi la Kiyolngu.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjinba kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjinba
lugha ya Kidjinba katika Glottolog
lugha ya Kidjinba katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidjiwarli

Kidjiwarli kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadjiwarli katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidjiwarli ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjiwarli kiko katika kundi la Kimantharta.

Viungo vya nje
lugha ya Kidjiwarli kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidjiwarli 
lugha ya Kidjiwarli katika Glottolog
lugha ya Kidjiwarli katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidyaabugay

Kidyaabugay (au Kidjabugay) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadyaabugay katika jimbo la Queensland. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidyaabugay 28 tu, yaani lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidyaabugay kiko katika kundi la Kiyidiny.

Viungo vya nje
lugha ya Kidyaabugay kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidyaabugay 
lugha ya Kidyaabugay katika Glottolog
lugha ya Kidyaabugay katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kidyangadi

Kidyangadi (au Kidhanggati) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadyangadi katika jimbo la New South Wales. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kidyangadi watano tu, lakini hao ni matokeo ya mradi wa kufufua lugha ya Kidyangadi. Maana yake, lugha iliachwa kuzungumzwa wakati wa miaka ya 1960; halafu mwaka 2000 shule ikaanzishwa kwa ajili ya kufundisha lugha ya Kidyangadi tena. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidyangadi kiko katika kundi la Kiyidiny.

Viungo vya nje
lugha ya Kidyangadi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kidyangadi
lugha ya Kidyangadi katika Glottolog
lugha ya Kidyangadi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kierre

Kierre kilikuwa lugha ya Kigiimbiyu nchini Australia iliyozungumzwa na Waerre katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kierre ilitoweka. Hakuna uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, kwa vile kuna lugha tatu za Kigiimbiyu tu, na zote zilitoweka.

Viungo vya nje
lugha ya Kierre kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kierre
lugha ya Kierre katika Glottolog
lugha ya Kierre katika Ethnologue

Lugha za Australia
Lugha za Kigiimbiyu

Lugha za Kigiimbiyu ni familia ndogo ya lugha nchini Australia. Katika familia hiyo kuna lugha tatu tu ambazo zilikuwa huzungumzwa katika jimbo la Northern Territory: Kierre, Kimangerr na Kiurningangg. Lugha hizo zote zimetoweka.

Viungo vya nje
lugha za Kigiimbiyu katika Glottolog
lugha za Kigiimbiyu katika Ethnologue

Lugha za Australia
Makundi ya lugha
Kimangerr

Kimangerr kilikuwa lugha ya Kigiimbiyu nchini Australia iliyozungumzwa na Wamangerr katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kimangerr ilitoweka. Hakuna uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, kwa vile kuna lugha tatu za Kigiimbiyu tu, na zote zilitoweka.

Viungo vya nje
lugha ya Kimangerr kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimangerr 
lugha ya Kimangerr katika Glottolog
lugha ya Kimangerr katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiurningangg

Kiurningangg kilikuwa lugha ya Kigiimbiyu nchini Australia iliyozungumzwa na Waurningangg katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiurningangg ilitoweka. Hakuna uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, kwa vile kuna lugha tatu za Kigiimbiyu tu, na zote zilitoweka.

Viungo vya nje
lugha ya Kiurningangg kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiurningangg
lugha ya Kiurningangg katika Glottolog
lugha ya Kiurningangg katika Ethnologue

Lugha za Australia
Keki

Keki ni chakula kinachotengenezwa kwa kuoka unga wa nafaka, maji au zaidi maziwa, sukari, soda ya kuokea pamoja na shahamu (k.m. siagi), na nyongeza nyingine kama vile mayai.

Jina latokana na neno la Kiingereza "cake" . 

Keki zilianza kama mkate wa pekee ulioongezwa sukari au asali, baadaye pia shahamu au mafuta.

Ilhali mwanzoni keki na mkate hazikutofautishwa sana baadaye mbinu za kuoka keki tamu ziliongezeka sana. Tangu karne ya 18 mafundi wa Ualya waliacha kutumia hamira kama mbinu wa kupata keki laini badala yake walitumia yai lililopigwa hadi kuwa pofu; katika karne ya 19 elimu ya kemia iliunda matumizi ya soda ya kuokea ambayo ni kabonati natiri (magadi) inayotoa gesi wakati wa kuoka na hivyo kuunda nafasi ndani ya kinyunga. 

Siku hizi kuna aina maelfu za keki.

Tanbihi

Marejeo

Chakula
Kigambera

Kigambera kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wagambera katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kigambera ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigambera kiko katika kundi la Kiwunambal.

Viungo vya nje
lugha ya Kigambera kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kigambera 
lugha ya Kigambera katika Glottolog
lugha ya Kigambera katika Ethnologue

Lugha za Australia
Lugha za Kiworrorran

Lugha za Kiworrorran ni familia ndogo ya lugha nchini Australia. Katika familia hiyo kuna lugha kumi na mbili ambazo huzungumzwa upande wa kaskazini ya jimbo la Australia Magharibi.

Orodha ya lugha za Kiworrorran
Kiandajin
Kigambera
Kikwini
Kimiwa
Kingarinyin
Kiumiida
Kiunggaranggu
Kiunggumi
Kiwilawila
Kiworora
Kiwunambal
Kiyawijibaya

Viungo vya nje
lugha za Kiworrorran katika Glottolog
lugha za Kiworrorran katika Ethnologue

Lugha za Australia
Makundi ya lugha
Kikwini

Kikwini kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wakwini katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kikwini ilitoweka (mwaka wa 2005, kulikuwa na msemaji mmoja). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwini kiko katika kundi la Kiwunambal.

Viungo vya nje
lugha ya Kikwini kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kikwini 
lugha ya Kikwini katika Glottolog
lugha ya Kikwini katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kimiwa

Kimiwa kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wamiwa katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kimiwa ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimiwa kiko katika kundi la Kiwunambal.

Viungo vya nje
lugha ya Kimiwa kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kimiwa 
lugha ya Kimiwa katika Glottolog
lugha ya Kimiwa katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kingarinyin

Kingarinyin ni lugha ya Kiworrorran nchini Australia inayozungumzwa na Wangarinyin katika jimbo la Australia ya Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kingarinyin 57 tu, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingarinyin kiko katika kundi la Kiwunambal.

Viungo vya nje
lugha ya Kingarinyin kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kingarinyin 
lugha ya Kingarinyin katika Glottolog
lugha ya Kingarinyin katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiwilawila

Kiwilawila kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wawilawila katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiwilawila ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwilawila kiko katika kundi la Kiwunambal. Wengine hukiangalia kuwa lahaja ya Kingarinyin.

Viungo vya nje
lugha ya Kiwilawila kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwilawila
lugha ya Kiwilawila katika Glottolog
lugha ya Kiwilawila katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiwunambal

Kiwunambal ni lugha ya Kiworrorran nchini Australia inayozwubumzwa na Wawunambal katika jimbo la Australia ya Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kiwunambal 30 tu, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwunambal kiko katika kundi la Kiwunambal ambalo limepata jina lake kutoka lugha hiyo.

Viwubo vya nje
lugha ya Kiwunambal kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiwunambal
lugha ya Kiwunambal katika Glottolog
lugha ya Kiwunambal katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiumiida

Kiumiida kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Waumiida katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiumiida ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiumiida kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiumiida kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiumiida
lugha ya Kiumiida katika Glottolog
lugha ya Kiumiida katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiunggaranggu

Kiunggaranggu kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Waunggaranggu katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiunggaranggu ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiunggaranggu kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiunggaranggu kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiunggaranggu
lugha ya Kiunggaranggu katika Glottolog
lugha ya Kiunggaranggu katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiunggumi

Kiunggumi kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Waunggumi katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiunggumi ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiunggumi kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiunggumi kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiunggumi
lugha ya Kiunggumi katika Glottolog
lugha ya Kiunggumi katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiworrorra

Kiworrorra (pia Kiworora) ni lugha ya Kiworrorran nchini Australia inayozungumzwa na Waworrorra katika jimbo la Australia ya Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na  wasemaji wa Kiworrorra ishirini tu, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiworrorra kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi.

Viungo vya nje
lugha ya Kiworrorra kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiworrorra
lugha ya Kiworrorra katika Glottolog
lugha ya Kiworrorra katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiyawijibaya

Kiyawijibaya kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wayawijibaya katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiyawijibaya ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyawijibaya kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi. Wengine hukiangalia kuwa lahaja ya Kiworrorra.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyawijibaya kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyawijibaya
lugha ya Kiyawijibaya katika Glottolog
lugha ya Kiyawijibaya katika Ethnologue

Lugha za Australia
Kiyalgawarra

Kiyalgawarra (pia Kiflinders-Island) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wayalgawarra katika jimbo la Queensland kwenye kisiwa cha Flinders Island. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiyalgawarra ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyalgawarra kiko katika kundi lake lenyewe la Flinders Island.

Viungo vya nje
lugha ya Kiyalgawarra kwenye Multitree
makala za OLAC kuhusu Kiyalgawarra
lugha ya Kiyalgawarra katika Glottolog
lugha ya Kiyalgawarra katika Ethnologue

Lugha za Australia
Siagi

Siagi (kutoka Kiarabu صيغ, siyagh)  ni shahamu (mafuta) kutoka katika maziwa inayotumiwa kama chakula, hasa kwa kupakwa juu ya mkate au katika upishi.

Mafuta ndani ya maziwa
Maziwa ya ng'ombe, lakini pia ya wanyama wengine, huwa na kiasi cha shahamu ndani yake. Kama maziwa yanakaa baada ya kukamuliwa, shahamu inapanda juu na kuonekana kwenye uso wake. Hapo inaweza kukusanywa.
 
Siagi ni thabiti kama inatunzwa katika jokofu, lakini nje yake inalainika na kuyeyuka kabisa, kuwa kama mafuta mnamo sentigredi 30-35.

Siagi inaharibika haraka katika tabianchi ya joto pasipo jokofu, hivyo matumizi yake kama chakula cha pekee, tofauti na maziwa, yalianza katika nchi zenye tabianchi baridi. Mataifa ya kale walitumia siagi mara nyingi kama dawa la kupakaa.

Kutengeneza siagi
Siagi inatengenezwa kwa kutisikisha maziwa na kazi hii inarahisishia kutengana kwa shahamu na sehemu nyingine. Krimu inayokusanyika kwenye uso wake bado ni emalshani ya shahamu na maji inayoendelea kukandamizwa kwa shabaha ya kupunguza maji ndani yake. Wakati siagi imekuwa tayari ina asilimia 15-20 za maji ndani yake. 

Zamani siagi ilitengenezwa kwa mikono. Tangu karne ya 19 mbinu mbalimbali ziligunduliwa kwa kutengeneza siagi kiwandani. Siagi hii inafika sokoni mara nyingi ikitiliwa tayari kiasi cha chumvi.

Mwaka 2015 tani milioni 2.4 za siagi zilitengenezwa duniani.

Majarini kama chakula mbadala
Tangu karne ya 19 majarini ilibuniwa katika Ulaya kama chakula mbadala kwa sababu wakazi maskini kwenye miji iliyokua haraka walikosa uwezo wa kununua siagi. Majarini hutengenezwa kutoka mafuta ya mimea (k.v. alizeti, karanga, mawese) pamoja na maji na gharama zake ni nafuu kuliko siagi.

Ghee
Kule Uhindi katika mazingira ya joto watu walibuni njia ya kutunza siagi kwa muda mrefu kwa njia ya kuichemsha hadi maji yote ndani yake yatoke nje. Tokeo lake huitwa ghee (tamka: gii): namna hiyo ya siagi inaweza kutunzwa siku nyingi bila jokofu. Hadi leo ghee ni sehemu muhimu ya upishi wa Kihindi.

Tanbihi

Chakula