Tweede Kamer
1998-06-24

De wijze waarop macht en controle ontstaat en wordt gelegitimeerd, moet dan ook worden doorbroken, bijvoorbeeld via de rechtstreeks gekozen minister-president. Die heeft dan een eigen democratische legitimatie om een kabinet te vormen, dat vervolgens, in samenwerking met de Kamer, zijn eigen weg moet zoeken. Voor een gekozen minister-president of voor een rechtstreeks gekozen formateur bestaat binnen de Nederlandse politieke verhoudingen onvoldoende steun. Dit geldt ook voor de invoering van een geheel ander kiesstelsel dat een formatie overbodig zou maken. Dus blijft het systeem bestaan, waarin het kabinet voor zijn legitimatie moet leunen op een Kamermeerderheid. In dat systeem legitimeren niet rechtstreeks de kiezers het kabinet, maar de fracties. Het is niet anders, hoewel ik persoonlijk en ook mijn partij dat graag anders zouden willen. Dit heeft D66 er desalniettemin niet van weerhouden om, waar mogelijk, te streven naar zo groot mogelijke openheid en naar democratisering van die moeilijke en bezwaarlijke formatie. Voorstellen om te komen tot een door de Kamer aanbevolen formateur hebben in de Kamer nooit op groot enthousiasme mogen rekenen.