Sejm

ów melanż zaowocował zarówno społeczno-ekonomiczną samomodernizacją, jak i dalekowzrocznym formowaniem przyszłych oddziałów zbrojnych w postaci konspiracyjnych drużyn skautów czy oddziałów „Sokoła”, które już na początku I wojny światowej przeszły z trybu pokojowego na bojowo-niepodległościowy. W czasie I wojny światowej kilkaset tysięcy Wielkopolan w wyniku poborów znalazło się w wojsku niemieckim. Walczyli na wszystkich frontach Europy, a nabyte doświadczenie wojskowe, znajomość języka niemieckiego, kontakty z żołnierzami i oficerami niemieckimi wykorzystali w czasie powstania wielkopolskiego. 15 lutego 1918 r. powołano Polską Organizację Wojskową Zaboru Pruskiego. U schyłku I wojny światowej Wielkopolanie planowo przyjmowali broń od powracających żołnierzy. Polscy żołnierze służący wcześniej w niemieckiej armii przejmowali kontrolę nad radiostacjami, łącznicami telegraficznymi, całymi koszarami i arsenałami. 25 grudnia w Buku przejęli np. cały pociąg z bronią zmierzający do Poznania. Koronkową operacją przeprowadzoną bezkrwawo był tzw. zamach na ratusz 13 listopada, gdy Polacy przerwali obrady niemieckiego Komitetu Wykonawczego Rady Żołnierzy w Poznaniu. Wkroczyli do ratusza i perswazją zastąpili czterech Niemców czterema Polakami, zyskując tym samym kontrolę nad komitetem.