Sejm

Szczerze mówiąc, jako pułkownik armii carskiej, widząc moc armii carskiej, zwłaszcza na Węgrzech, bo na Węgrzech oczywiście nie był po stronie powstańców węgierskich, tylko tłumił to powstanie, nie był przekonany, czy można to powstanie wygrać. Ale kiedy do niego już przystąpił, zrobił coś niebywałego, i być może dzisiaj jest najbardziej światłą osobą pewnego rodzaju zmiany historycznej. Chciałbym również przypomnieć, że wtedy, w 1863 r., mieliśmy sytuację bardzo podobną do dzisiejszej. Mianowicie pruskie państwo Ottona von Bismarcka i car Aleksander postanowili się dogadać w sprawie przywrócenia, jak by to powiedzieć, porządku w Polsce. Mam wrażenie, że te czasy nie mijają. Mijają lata, dziesięciolecia i ciągle te same państwa próbują uporządkować sytuację w naszym kraju. Romuald Traugutt oczywiście był tym wielkim bohaterem, który - tak jak każdy z nas - nie szukał pomocy za granicą, tylko orężem i krwią postanowił pokazać, że Polska i Polacy mogą samodzielnie rządzić się we własnym domu. Chciałbym podkreślić, że ten człowiek stworzył nową, powrócił do nowej zasady federalizacji Rzeczypospolitej Trojga Narodów: Polski, Litwy i Rusi.