Tweede Kamer
1999-06-09

Voorzitter! Enkele geachte afgevaardigden hebben gevraagd hoe ik het belang van de Europese verkiezingen zie en wat mijn reactie is op een eventueel lage opkomst. Hoe men ook politiek oordeelt, het is heel belangrijk om een aantal feiten voorop te plaatsen. Een van feit is dat hoe men ook tegen Europa aankijkt, de vraag of Nederland nog in de Europese integratie is betrokken, allang niet meer relevant is. Europa is een realiteit. Het proces van Europese integratie is onomkeerbaar qua richting, maar is wel beïnvloedbaar qua invulling en vormgeving. Heel veel van wat ons dagelijks leven beheerst, wordt bepaald door wat in Europa wordt gedaan of nagelaten. Dat heeft dus te maken, daar net zo goed als in nationale parlementen, provincies of de lokale situatie, met politieke meningsvorming, met krachtsverhoudingen en met inzichten. Het lijkt mij dan ook van het grootste belang dat iedereen, ook al zijn de voorspellingen dat het opkomstpercentage laag zal zijn, zich heel goed rekenschap geeft van de vraag of het verantwoord is om weg te blijven. Wij hebben hier geen stemplicht, men mag dus doen met het stemrecht wat men wil, maar eigenlijk is ongemotiveerd wegblijven niet verantwoord, want je laat het dan ook echt helemaal over aan degenen die de beslissingen nemen. Daarom zeg ik: in geval van twijfel, wel gaan. Dan kunnen wij later praten over de betekenis van een lage opkomst. Laten wij nu echter met elkaar ervoor zorgen dat de opkomst minder laag is dan sommige van onze zwartkijkers voorspellen.