Tweede Kamer
1998-10-14

Mijn verhaal komt bij u niet door. De rijksoverheid heeft Vinex-locaties aangewezen en marktpartijen hebben zich ingekocht. Dat betekent dat de gemeenten met de rug tegen de muur stonden. Zij hebben de grond goedkoper overgenomen, maar zij hebben bouwclaims gegeven. De marktpartijen hebben zich gereorganiseerd; het aantal grote marktpartijen op de Vinex-locaties is volgens mij op twee handen te tellen. Volgens hun eigen brochures worden per jaar honderden waarde- en riantwoningen gebouwd; dat zijn dus honderden dezelfde woningen. Dat systeem van marktwerking en de door partijen gecreëerde monopolies berokkenen de burgers, maar ook de stad als cultureel fenomeen met diversiteit, letterlijk en figuurlijk schade. Die standaardisatie is een enorme culturele verarming. Wij moeten als Kamer bekijken hoe wij een brug kunnen slaan, bijvoorbeeld naar het individueel opdrachtgeverschap. Dat heeft ook betrekking op grondpolitiek. Ik weet dat de vorige minister op dat punt initiatieven heeft genomen. Welke initiatieven neemt deze minister op dat terrein, zodat die monopolieposities doorbroken kunnen worden? Vorig jaar heb ik al gevraagd of er wel of niet een onderzoek wordt ingesteld naar kartelvorming op de Vinex-locaties of op z'n minst naar de monopolieposities en de manier van werken. Nogmaals: als een burger een woning koopt, moet hij geen uitgeklede referentiewoning krijgen met een façade die neparchitectuur is; hij heeft recht op de kwaliteit die bij die prijs hoort.